คํานํา

“ธรรมะเก็บตก” เล่มที่ ๒ นี้ได้ก่อกําเนิดขึ้นมาจากความเมตตาของพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ที่เปิดโอกาสให้คณะผู้จัดทํารวบรวมพระธรรมเทศนาในหมวดเทศน์เช้าเป็นจํานวน ๓ เรื่อง

เทศน์เช้าเป็นกัณฑ์เทศน์ขนาดสั้น ที่มักมีเนื้อหาในเรื่องพื้นฐานที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ เหมาะแก่ทั้งผู้ที่อยู่รอบนอก ผู้ที่เริ่มก้าวเดิน หรือผู้ที่เข้ามาศึกษาพุทธศาสนาในทุกขั้นทุกตอน แต่ถึงแม้จะศึกษามาขนาดไหน ก็ยังมีอวิชชาปกคลุมพาให้มีความลังเลสงสัย มีคําถาม มีแง่มุมอยู่ในจิตใจไปตลอดในทุกระดับขั้น ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องทาน ศีล หรือ ภาวนา

ธรรมะเก็บตกเล่มที่ ๒ นี้ จึงเลือกเอาแง่มุมเล็ก ๆ มาตอบแก้ข้อลังเลสงสัย เพื่อตอกยํ้าจิตใจเราให้มั่นคงในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และให้เราพากันประพฤติปฏิบัติ อย่าสักแต่ว่าทํากันเป็นประเพณีดังที่พระอาจารย์มักจะเน้นยํ้าอยู่เสมอมา

หากหนังสือเล่มนี้มีความขาดตกบกพร่องผิดพลาดประการใด ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ คณะผู้จัดทํากราบขออภัยไว้ ณ ที่นี้

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กรกฎาคม ๒๕๕๔

เทศน์เช้า วันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

จะพูดเรื่องศาสนา เรื่องศาสนานี้มันเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่มาก ยิ่งใหญ่จนใครคาดการณ์ไม่ถึงหรอก ศาสนานี้เป็นเรื่องที่ยิ่งใหญ่มากเลย เพราะอะไร เพราะเข้าได้กับชนทุกชั้น เข้าได้กับในวัฏฏะ ตั้งแต่เทวดา อินทร์ พรหมทั้งหมด เวลาพระพุทธเจ้าเทศนาว่าการ เทศน์ให้พรหม ให้เทวดา สําเร็จทีหนึ่งเป็นแสน ๆ ล้าน ๆ ศาสนานี้ยิ่งใหญ่ ยิ่งใหญ่จนบอกได้ว่าในวัฏฏะ ทุกภพ ทุกชาติ ทุกชนชั้น ได้ประโยชน์จากศาสนาหมดเลย

ทีนี้พอได้ศาสนาปั๊บ เราเอาศาสนาเข้ามาเผยแผ่ในเมืองไทย เราเป็นชาวพุทธ เกิดมาพบพระพุทธศาสนานี่อํานาจวาสนาเยอะมาก แต่เวลาเราเข้ามาในศาสนา เราเข้ามากันแบบโลก ๆ ไง พอเข้ามาในศาสนา เราก็คิดเอาแต่มุมมองของตัวเข้ามาคิดในเรื่องศาสนา

ทีนี้เรื่องของศาสนา หัวหน้า ! หัวหน้าที่เข้าถึงธรรมเพื่อจะเผยแผ่ธรรม มันเป็นการรับภาระที่หนักมากเพราะเหตุใด หนักมากเพราะอะไร เพราะกติกามันมีตั้งแต่หยาบไปจนถึงละเอียด - ละเอียดสุดนะ

อย่างเช่นพระ อันโตวุฏฐะ อันโตปักกะ สามปักกะ มันเป็นบาลีมาใน ๒๑,๐๐๐ ข้อ ในธรรมวินัย อันโตวุฏฐะ หมายถึง พระสะสมอาหารเก็บเอาเข้าไปไว้ในกุฏิไม่ได้ อาหารจะสะสมไว้ไม่ได้เลย

เพราะพระจะไม่ให้มีอะไรพะรุงพะรังในหัวใจ พระต้องโล่งกว้างหมด เพื่ออะไร เพื่อจะแสวงหาสิ่งที่เป็นสัจธรรม ฉะนั้นถึงต้องสร้างเป็นโรงครัว เป็นเรือน เป็นที่เก็บสะสม อย่างเช่น คลัง ทุกอย่างจะไปเข้าที่คลัง พระจะเอาเรื่องของอาหารเข้าไปในกุฏิไม่ได้เลย ถ้าเข้าไปในกุฏินะ

๑. มันเป็นอาบัติ

๒. มันจะเป็นเรื่องมด เรื่องปลวกมันจะเข้าไป เรื่องหนูู เรื่องอะไรมันจะตามไปหมดเลย

นี่มันเป็นเรื่องของธรรมวินัย ทีนี้พอเรื่องของโยมเข้ามามันก็เป็นอีกส่วนหนึ่ง โยมนี้หัวใจยิ่งใหญ่ขึ้นมหาศาลเลย

เพราะอะไรรู้ไหม เพราะเราอยู่ที่อีสาน พวกที่มาจากสิงคโปร์ จะเป็นโอวัลติน จะเป็นอะไร เขาจะเทใส่กะละมังเขาหมดเลย เขากินภาชนะเดียว คนที่กินภาชนะเดียวเขาเห็นว่าเราจัดอะไรให้มันฟุ่มเฟือย เขาเห็นแล้วเขา... หัวใจมันอ่อนแอกว่ากันเยอะไง ของเขาทุกอย่างเขาจะลงในกะละมังหมดเลย จะเป็นนํ้า เป็นอะไร เขาเทลงกะละมังหมดเลย นั้นคือจิตใจของเขา

จะบอกว่า ไม่ใช่โยมจะถือศีล ๘ ได้เฉพาะอย่างเดียวนะ โยมจะถือศีล ๒๒๗ ก็ได้ ศีลมันเป็นข้อบังคับ ใครจะทํามากทําน้อยขนาดไหนก็ได้ แต่มันอยู่ตรงที่ตรงนี้ อยู่ที่หัวใจที่มันสูงมันตํ่า ถ้าหัวใจที่มันสูงนะ กินธรรมะเป็นอาหาร “ธรรมารมณ์” สิ่งที่รับอาหารมันจะไม่ได้เป็นธรรมเลย

ถ้าสิ่งที่เป็นธรรมเห็นไหม แจกจากปลายแถวขึ้นมาก็ได้ แต่พระเขาไม่ยอม ถ้าแจกตั้งแต่สามเณรขึ้นไปหาพระ “อ้าว ! มันไม่ใช่ อาวุโส ภนฺเต ต้องผู้ใหญ่เอาก่อน เด็กเอาก่อนได้อย่างไร” แต่เราอยู่บ้านตาดนะ บางทีนะของก็แจกจากหัวแถวไปท้ายแถว บางทีก็แจกท้ายแถวขึ้นมาหัวแถว เพราะทุกคนมีปากมีท้องเหมือนกัน ทุกคนมีศักดิ์ศรีเหมือนกัน ทุกคนมีค่าเท่ากัน มนุษย์ คือ มนุษย์ พระบวชมาแล้วศีล ๒๒๗ ข้อเท่ากัน เพียงแต่เราเคารพกันที่คุณธรรม เคารพที่ธรรมวินัย ถ้าคุณธรรมท่านมีในหัวใจของท่าน ท่านมีความเมตตาธรรมของท่าน อันนั้นจะเป็นประโยชน์กับเรา

อันโตวุฏฐะ อันโตปักกะ สามปักกะ เก็บหรือสะสมไว้ไม่ได้ แต่ทําไมเราทํา เราทําเพราะอะไร เราทําเพราะว่าเป็นเรื่องภาระ อย่างเช่น ถ้าใครมาหาเรานะ เขาดูถูกเหยียดหยามนะ เขาบอกว่า เอาเป๊ปซี่ไปถวายหรือยัง ถวายเป๊ปซี่ก็พอ พระเด็ก ๆ อย่างนี้กินเป๊ปซี่ก็พอ ไม่ต้องไปกินพวกนํ้าปานะ กินอะไรที่มีคุณค่าหรอก

เราไปเห็นไอ้ของที่เป็นอย่างนั้นมันเป็นเรื่องภาระ ต้องเอานํ้า ต้องไปหาผลไม้ หาส้ม หาอะไรมาคั้น ไอ้การคั้น การอยู่ การกิน เราเห็นว่ามันเป็นภาระ มันเป็นเรื่องวุ่นวาย !

แต่ถ้าอะไรสําเร็จรูปมาที่มันไม่ผิดธรรมวินัย สิ่งนั้นเราใช้ประโยชน์ เอาเรียบง่ายที่พอเป็นข้อวัตรปฏิบัติ เพราะข้อวัตรปฏิบัติ “การปกครอง” ถ้าพระเราอยู่ด้วยกันแล้วกระทบกระทั่งกัน ลิ้นกับฟันมันต้องมีกันเป็นธรรมดา พอธรรมดามันจะมีการหมักหมมในหัวใจ การปกครองไง พอ ถึงเวลาบ่ายโมงต้องมาฉันนํ้าร้อนด้วยกัน ต้องมาเคลียร์ปัญหากัน

มันอยู่ที่การปกครอง เราไม่ใช่ไปกินให้มันอิ่มหนําสําราญอะไรหรอก แต่เราไปศึกษาธรรม เราไปอยู่ในข้อวัตรปฏิบัติ เพื่อจะให้มีการหมุนเวียน ดูสิ เวลาเรานั่งสมาธิภาวนามามันอุดอู้ทั้งวัน แล้วพอถึงเวลาฉันนํ้าปานะ เสร็จแล้วเราก็ลงตีตาด เราลงไปกวาดวัด เราลงไปทําข้อวัตร มันจะผ่อนคลาย มันจะเปิดโล่ง มันจะเปิดออกหมดเลยสิ่งที่หมักหมมไว้

พระพุทธเจ้าวางธรรมนี้มันเป็นการปกครอง มันเป็นเรื่องของธรรมวินัย มันไม่ใช่เรื่องของโลกที่ว่าต้องมีศักดิ์ศรี ต้องมีแก้วดริงค์ ต้องตั้งเป็นถาด ๆ หัวหน้านี่ต้องมีอาหารล้อมรอบ ไปถึงตักไม่ได้เลย ไอ้ท้ายแถวไม่มีจะกินเลยเห็นไหม อย่างนั้นมันไม่เป็นธรรม

ถ้ามันเป็นธรรมมันต้องอยู่ตรงนี้ มันอยู่ที่ว่าเราสมควรไหม สิ่งที่จะได้มาเพราะอะไร เรามาประพฤติปฏิบัติกัน ถ้าเราไม่ประพฤติปฏิบัติกัน สัจจะความจริง “สัจจะ-อริยสัจจะ” สัจจะความจริงนี้สําคัญมาก ถ้ามีสัจจะความจริงขึ้นมา เราไม่มีสิ่งใดด่างพร้อยในหัวใจ เราจะทําสิ่งใดมันก็เต็มไม้เต็มมือ แต่ถ้าเราด่างพร้อย อย่างพระถ้าผิดศีลขึ้นมา เวลานั่งพุทโธ ๆ นี่เอ็งหลอกตัวเองนะ

นิวรณธรรม นิวรณ์ คือ ความกังวล ความลังเลสงสัย มันกั้นสมาธิเอ็งแน่นอน ถึงเวลาจะนั่งสมาธินะ “โน้นก็ยังไม่เก็บ.. นี่ก็ยังไม่รักษา.. นู่นก็ยังไม่ได้ทํา..” มันวิตกกังวลไปหมด แต่ถ้าสลัดมันทิ้งแล้ว เห็นไหม

ดูครูบาอาจารย์สิ ในสมัยพุทธกาล พระจะออกบิณฑบาต พอคล้องจีวร “เอ๊ะ ! วันนี้เขาจะเอาอะไรใส่บาตรเรา” เท่านั้นนะ เปลื้องจีวรออก ไม่กิน ! เรายังไม่ทันบิณฑบาตเลยกิเลสมันกินก่อนแล้ว กิเลสมันอยากกินไง ออกไปเขาจะใส่บาตรอะไรเรา มันคิดไปก่อน ถ้าอย่างนั้นไม่บิณฑบาต ไม่ให้กิน ! ไม่ให้กินเลย !

แล้วครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่หล้าอยู่ที่บ้านผือ ถ้าไปบิณฑบาตมา บ้านนอกนะ เราไปอยู่มา เวลาเราไปอยู่อีสาน เราไม่อยู่ในเมืองหรอก เราไปอยู่บ้านนอก บ้านนอกนะอย่างมากก็มีผักต้มห่อใบตองใส่กับข้าวเหนียวเท่านั้น บ้านนอกเป็นอย่างนั้น เพราะความเป็นอยู่เขาเป็นแบบนั้น เรียบง่าย

ชีวิตทางอีสานนะของเขาเรียบง่าย เขาจะมีผักต้ม ผักเก็บจากหัวไร่ปลายนา ต้มแล้วก็ห่อด้วยใบตอง แล้วก็มีข้าวเหนียวเท่านั้น แล้วถ้าวันไหนเขาใส่อาหารมาที่เป็นคุณค่า หลวงปู่หล้าท่านจับเขวี้ยงเข้าป่า

ถ้าเป็นเรานะ โยมนี่ยังไม่ได้อดไม่ได้อยาก อยู่ที่ไหนถ้าตลาดมี อะไรที่เราจะแสวงหาได้มันไม่วิตกกังวลหรอก แต่ถ้าไม่มีจะกินนะ ดูสิ เวลาเกิดสงครามทําไมเขาตุนอาหารกัน ทําไมเขาต้องตุนเสบียงกัน เขาตุนเพราะอะไร เพราะเขาต้องการดํารงชีวิตของเขา นี่ก็เหมือนกัน ชีวิตของเรามันไม่มีอะไรเลย มันยิ่งน่ากังวลมาก แล้วเวลาได้สิ่งใดมามันควรจะได้ลิ้มรสบ้าง ทําไมเราจับมันปาทิ้งล่ะ จับมันปาทิ้งเพราะอะไร เพราะกิเลสมันจะกินก่อน

เรื่องของศาสนาเห็นไหม มันเป็นสิ่งตั้งแต่หยาบ ตั้งแต่ละเอียดลงมา ถ้าเราทําของเรา เราทําเพื่อจะให้การดํารงชีวิตเป็นปัจจัยเครื่องอาศัย แล้วชีวิตเราจะอยู่กับปัจจัยเครื่องอาศัยเพื่อจะเข้าแสวงหา

ที่ว่า “ศาสนายิ่งใหญ่มาก” ยิ่งใหญ่จริง ๆ ! ยิ่งใหญ่มหาศาลเลย เพราะอะไร เพราะถ้าเป็นคนที่มีบารมีสูงขนาดไหน กิเลสอวิชชามันก็ครอบงําใจทั้งนั้น แม้แต่กษัตริย์ จักรพรรดิ เห็นไหม ทําไมไปเฝ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จิตใจของเขา เขาปกครองอาณาจักร แต่เขามีความทุกข์ร้อน เขาจะทําอะไร เขาต้องไปหาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนเคลียร์ปัญหาให้เขานะ

แล้วดูพระอินทร์ที่ปกครองอาณาจักรของเขา มาใส่บาตร พระกัสสปะเพราะอะไร เพราะว่าพวกเราวัดอํานาจวาสนากันด้วยสมบัติพัสถาน แต่พวกเทวดา อินทร์ พรหม เขาวัดอํานาจของเขากันด้วยแสงสว่างที่ออกไปจากตัวของเขา แล้วมีลูกน้องของเขาที่เคยทําบุญกับพระพุทธเจ้าองค์ก่อนมา แล้วมาเกิด แสงเขามากกว่า พระอินทร์ถึงต้องมาใส่บาตรพระกัสสปะเพื่อจะสะสมบารมี นี่แค่ทําบุญเพื่อเอาบุญนะ ยังไม่ได้ประพฤติปฏิบัติเพื่อชําระกิเลสเลย สิ่งที่ชําระกิเลสมันอยู่ในหัวใจอีกมหาศาล

ศาสนามันยิ่งใหญ่ ! เราอย่าให้เศษอาหารมันมาเหยียบยํ่าพวกเรา เศษอาหาร ! เก็บไว้ก็เน่าบูด ! ใส่ให้หมากินมันก็เป็นอาหารหมา ทําไมพวกเรามันต้องไปยุ่งวุ่นวายกันขนาดนั้น แต่นี้มันก็เป็นค่าของใจใช่ไหม ค่าของนํ้าใจของคน ถ้าจิตใจของคนประณีตละเอียดมา เขาก็อยากให้สิ่งที่ทําบุญของเขาต้องประเสริฐกับเขา

มันมีคนมาจากอเมริกามาหานะ เขาไปได้สามีฝรั่ง เขาบอกว่า “ศาสนาสอนให้มักน้อยสันโดษ ทําไมทําบุญต้องไปประณีตขนาดนั้น ทําไมทําบุญต้องไปแสวงหามาใส่บาตรพระอะไรขนาดนั้น”

มันขัดแย้งกันโดยวุฒิภาวะของใจ พระไม่ต้องการอะไรหรอก พระที่บิณฑบาตฉันอาหารทุกวัน อาหารขนาดไหนได้มาฉันทั้งนั้นล่ะ พระนี่อะไรก็แล้วแต่ ขอให้ได้ดํารงชีวิตเท่านั้นล่ะ ถ้าพระที่แสวงหาธรรม พระที่เป็นพระนะ ถ้าพระที่เป็นแพะมันก็วิ่งไปหานั่นล่ะ

แต่ทีนี้มันก็อยู่ที่ ปฏิคาหก ผู้ที่จะให้ อย่างเราเป็นศรัทธาใหม่ เราใส่บาตรแค่นํ้าพริกถุงเดียว เราก็ว่าสุดยอดของเราแล้ว เพราะเราไม่เคยทําเลย แต่คนที่เขาประณีตของเขา คือเขาทําของเขา เขามีวาสนาของเขา เขาก็อยากทําบุญของเขา มันคือค่านํ้าใจของเขา คือค่านํ้าใจของคนที่จะใส่ ว่าใจของเขาสูงส่งขนาดไหน ใจเขาหยาบขนาดไหน ใจเขากระด้างขนาดไหน

ถ้าใจของเขาสูงส่งขึ้นมานะ โอ้โฮ.. เขาจะทําอย่างประณีตแล้วเขาจะเทิดไว้บนศีรษะ อธิษฐานแล้วใส่บาตรไป เพราะเขาไม่ได้ใส่บาตรภิกษุที่มาบิณฑบาต เขาใส่บาตร พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อริยสัจของเขา เขาใส่บาตรพระรัตนตรัยของเขา เขาชื่นชมของเขา มันอยู่ตรงนั้นปั๊บเขาก็แสวงหาของเขา แต่ไอ้คนมองนะ

“ก็ไหนว่าพระไม่เอา แล้วทําไมต้องเอาของดีขนาดนี้ ทําไมต้องวิ่งกันทั่วโลกเพื่อจะมาใส่บาตรพระล่ะ”

วุฒิภาวะของหัวใจมันต่างกันตรงนี้ไง แล้วคนมองไม่ออก อธิบายเขาไม่ได้ เขามาหาเราเอง เขาบอกว่าสามีเอ็ดเขาบ่อยเลย “ก็ไหนพระบอกว่าพระมักน้อยสันโดษ แล้วทําไมภรรยาเราจะต้องทุกข์ขนาดนี้ล่ะ ทําไมต้องไปวิ่งหาแต่ของดี ๆ มาใส่บาตรพระล่ะ” เขาก็พูด แต่ภรรยาก็ตอบเขาไม่ได้ เห็นไหม

จะบอกว่าหัวใจของคนมันมีหยาบ มีละเอียดต่าง ๆ กันมา เราจะเอาไม้บรรทัดไปวัดกันเองมันไม่ได้ เพราะวุฒิภาวะของใจ วัดค่าของใจ ใครจะวัดกันได้ ใจของคนมันจะมีคุณค่าขนาดไหน ใครวัดใจของใครได้ นี้ถ้าหัวใจของใครมันดีขนาดไหน มันมีคุณค่าขนาดไหน อันนั้นก็เป็นอันหนึ่ง

แต่ถ้าเราทําของเราด้วยความบริสุทธิ์ใจนะ แต่นี้เราก็ต้องเข้าใจเรื่องกาลิก มันก็มีกติกาเรื่องกาลิก เรื่องของศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ ศีลของพระ ถือธุดงควัตร ศีลในศีล

ศีลในศีล หมายถึงว่า ถือธุดงควัตร ไม่ทําก็ไม่ปรับอาบัติ อดอาหารไม่ทําก็ไม่ปรับอาบัติ ถือฉันภาชนะเดียว อาสนะเดียวเห็นไหม ศีลในศีลมันก็มีอีก ทีนี้ถ้าหัวหน้าเคยผ่านวิกฤตอย่างนี้มา แล้วพระที่ทําหรือผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เราก็ส่งเสริมกัน

แต่ไอ้คนที่หยาบอยู่ พอเห็นคนที่ทําละเอียดกว่ามันก็รับไม่ได้แล้ว “อันนี้ผิด ! อันนี้ผิด !” กฎหมายมีข้อบังคับทั้งนั้น กฎหมายก็มีข้อยกเว้นทั้งนั้น ข้อยกเว้นเมื่อใด กฎหมายทุกกฎหมายถึงคราวแล้วยกเว้นได้

นี่ก็เหมือนกัน อาบัติของพระเป็นอาบัติ แต่ถ้าสิ่งที่ทํานี้สูงกว่าวินัย มันจะเป็นอาบัติตรงไหน ไม่มีเจตนา ไม่มีสิ่งใดเลย

การทําดีอย่างที่หลวงตาครูบาอาจารย์ของเราทําความดี เขาบอกว่า “ผิดกฎหมาย ๆ ” กฎหมายก็มนุษย์มันเขียน ! คุณงามความดีที่เราทําดีเหนือกฎหมาย เหนือสิ่งใดที่กฎหมายเอื้อมไม่ถึง แล้วบอกว่า “ผิดกฎหมายแล้วห้ามทํา” แล้วมันจะเจริญขึ้นมาได้อย่างไร

เวลาภาวนาไปนะ ถ้าจิตมันเป็นสมาธิขึ้นมา แล้วเกิดปัญญาขึ้นมา ขั้นของปัญญามันเวิ้งว้าง มันจะกว้างขวางขนาดไหน ถ้ามันจะมีมุมอับ หรือมีสิ่งใดที่เป็นข้อกฎหมายนะ กิเลสมันแอบตรงนั้นล่ะ ฉะนั้นข้ามออกมาต้องรื้อทิ้งหมดเลย ล้างให้หมด ล้างให้เกลี้ยง หัวใจต้องล้างให้หมด ล้างให้ถึงที่สุดแล้วถอนมันให้หมด พอถอนให้หมดแล้วมันจะหมดเลย ถ้าหมดแล้วอันนั้นถึงว่าหมด กิเลสมันหมดหมดอย่างนั้น

ขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขตเลย ขั้นของปัญญาคืออะไร ขั้นของปัญญา คือ ความคิด ความคิดมีความผิดไหม ความคิดมีอาบัติอะไรบ้าง ความคิดสิ่งต่างๆ อาบัติอะไรไปจํากัดความคิดของคน กฎหมายข้อไหนไปจํากัดความคิดของคน ความคิดคนไม่มีอะไรไปจํากัดมันได้หรอก

แต่ถ้ามันเป็นมิจฉา มันก็จะเป็นความคิดที่เลว ทําให้ตัวเองเสียหายมาก แต่ถ้าเป็นความคิดที่ดี ความคิดที่เป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นความคิดที่ถูกต้อง มันจะส่งเสริมขึ้นไปมากมายเลย

จะบอกว่า “วุฒิภาวะมันมีหยาบ - ละเอียด” แต่ถ้าเรามีประสบ- การณ์ เราผ่านสํานักมา อะไรควรหรือไม่ควร แล้วคนมันจะมีใหม่เข้ามาตลอด เราบอกเขา เราฝึกเขาขึ้นมา พอเขาใจสูงขึ้นมา คนที่สูงกว่ามันจะมองคนที่ตํ่ากว่าออกเลย

พระนี่นะ เห็นพระเดินเข้ามาจะรู้เลยว่าพระดีหรือไม่ดี ความเป็นอยู่ของเขามันฟ้องหมด การนุ่งการห่มมันบอกหมดนะ การนุ่งการห่ม อัฐบริขารเขาดูแลหรือไม่ดูแล ถ้าเขาดูแล เขารักษาของเขานะ เพราะอะไร มันเป็นบริขาร ๘

อาหาร ! บาตรนี้ คือ อาหาร ถ้ามีบาตรปั๊บบิณฑบาตได้ทุกวัน ธมกรก คือ กระบอกกรองนํ้า ปัจจัย ๔ ขาดไม่ได้ บริขาร ๘ ของพระ ถ้าพระไปที่ไหนต้องมีธมกรก มีบาตร มีเข็ม มีด้ายไว้ปะชุน ไม่ต้องพึ่งพาอาศัยใคร ต้องเอาตัวรอดให้ได้ “บริขาร ๘”

แล้วบริขารที่ใช้นี่ถูกหรือผิด เพราะอะไร เพราะธรรมวินัยบังคับไว้แล้ว รองเท้าจะใส่อย่างไร แล้วถ้าเขาใส่ของเขามา เขาใส่โดยโลกเป็นใหญ่ไง ใครถวายก็ใส่ ใครถวายก็ใช้กันไป นั้นคือโลกเป็นใหญ่เหยียบยํ่าธรรมวินัยไป แต่ถ้าเขารักษาของเขา ดูออก.. ดูออกเลย.. กิริยามารยาทของพระ การเดินเข้ามาเขาดูกันออกแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เวลาโยมเข้ามาใหม่ “โอ๊ย ! ไม่ได้ไปหมดเลยสักอย่างหนึ่ง” อันนี้เราก็เห็นใจเขา ก็ให้เขาพัฒนาของเขา ให้เวลาเขา แต่ขอบเขตว่าเราจะพัฒนาได้ขนาดไหน เพราะอะไรรู้ไหม เพราะว่าเครื่องมือสิ่งที่ดี อริยสัจจะจับเข้าไปหาคุณงามความดี อย่างเช่น สิ่งที่เป็นวัตถุ เห็นถูกหรือเห็นผิด แล้วความคิดเห็นถูกเห็นผิดไหม

แล้วเอาอะไรไปขีดคั่นความคิดล่ะ ก็ศีลไง ศีลไปขีดคั่นความคิด ก็ข้อวัตรที่ปฏิบัติกันนี่ไง ใครจะรุกใครจะลํ้ามันเข้าไปบ้าง ใครจะรุกลํ้าสิ่งที่เป็นกฎเป็นกติกา ถ้ารุกลํ้ากติกาแสดงว่าใจเอ็งหยาบแล้ว ถ้าใจเอ็งไม่รุกลํ้ากติกานี่คือไม่ก้าวล่วงไง ไม่ก้าวล่วงข้อห้าม ไม่ก้าวล่วงข้อบัญญัติ

ถ้าไม่ก้าวล่วงข้อบัญญัติ เราอยู่ในกรอบแล้วเห็นไหม ไม่ก้าวล่วงข้อบัญญัติไง ก้าวล่วงเพราะอะไร เพราะมันเป็นกายกรรม ถ้าคิดอยู่มันไม่ผิด แต่การกระทํามันออกแล้ว แล้วความคิดมันหักห้ามกันไม่ได้ หักห้ามไม่ได้เราก็ต้องยับยั้งด้วยสติ ด้วยปัญญาของเรา

แต่ถ้ากระทําเมื่อไร ผิด ! อาบัติเลย ผิดเลย เพราะเหยียบยํ่าข้อปฏิบัติแล้ว เหยียบยํ่ากติกาแล้ว ถ้าเหยียบยํ่าไปอย่างนั้นล่ะผิด ถ้าคนเขายังไม่เป็นมา เขาไม่รู้มา เขาจะก้าวล่วงบ้าง อ้าว ! ครั้งสองครั้งก็ว่ากันไป แต่อย่าให้มันซํ้าซาก อย่าให้มันจําเจ เพราะวุฒิภาวะของใจต้องพัฒนาทุกคน เราจะก้าวกันนะ เราจะไม่ซอยเท้าอยู่กับที่หรอก แล้ว วุฒิภาวะของใจมันอยู่ที่ไหน มันแสดงออกได้

ฉะนั้นเรามาแล้วเราต้องพัฒนา ที่ว่า “ศาสนานี้ยิ่งใหญ่มาก” ถ้าใจมันพัฒนาขึ้นไปนะ เราจะย้อนกลับมาติเราว่า “แหม... ทําไมแค่นี้เมื่อก่อนก็ทําไม่ได้ เดี๋ยวนี้ทําไมมันเป็นของเล็กน้อย เดี๋ยวนี้จะเอาสิ่งที่ดีงามขึ้นไปอีก ดีงามขึ้นไปอีก ดีงามขึ้นไปอีก” เห็นไหม ใจมันก็ดีขึ้นไปเรื่อย ๆ แต่อย่าไปซอยเท้า อย่าให้กิเลสมันขี่หัว

พูดถึงหัวหน้า มันมีความคิดอย่างนี้ มันถึงบอกว่า พระที่เขาอดอาหารกัน ฉันอาหารไม่ครบหรอก บางทีอดอาหารเกือบ ๓ - ๔ เดือน ไอ้คนที่อดอาหารก็อดอาหารตายเลย ไอ้คนที่วุ่นวายก็วุ่นวายตายเลย แล้วไอ้คนกลางนี่คิดอย่างไร ถ้าคนกลางจะขีดกติกาตายตัว คนที่อดอาหารอยู่ คนที่เร่งความเพียรก็ทําไม่ได้แล้ว เพราะมันทําอุกฤษฏ์เกินไป ไอ้คนที่จะทับถมจนเป็นเรือเกลือเลย ไอ้นี่ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ที่ว่าศาสนามันกว้างขวาง มันยิ่งใหญ่มาก แล้วมันอยู่ที่ประสบ- การณ์ อยู่ที่หัวหน้าที่เคยปฏิบัติมา อะไรที่มันออกจะช่องไหน ๆ ที่เป็นประโยชน์เอาเลย แล้วผิดหรือถูกเราจัดการเอง เพราะว่าเราก็เคยผ่านวิกฤตอย่างนี้ เราเคยลุยอย่างนี้มาเหมือนกัน เราทําของเรามาหมดแล้ว ทีนี้เพียงแต่แบบว่าเราเข้ามาใหม่ใช่ไหม สิ่งที่ผิดไปแล้วมันก็ผิดไป มันจะเป็นอะไรไป

“อริยประเพณี” เห็นไหม ผู้ใดทําความผิดแล้วยอมรับสารภาพผิด พระพุทธเจ้าบอกว่าผู้นั้นประเสริฐที่สุด คนทําผิดรู้ว่าผิดแล้วแก้ไข สุดยอดที่สุด พระพุทธเจ้าสอนคนมีกิเลส สอนพวกเรา สอนไอ้พวกที่โง่ ๆ ที่มันอวดฉลาดว่าตัวแน่ ๆ นี่โง่ทั้งนั้น อวิชชามันครอบงํา

“ความคิดในกรงขัง” กรงขัง คือ สัญญา คือ ข้อมูลสถิติ ขันธ์ ๕ มันครอบคลุมความคิดเรา แล้วถ้าเมื่อไรที่เราระเบิดมันทิ้งนะ ระเบิดสถิติข้อมูลของเรา แล้วให้ความคิดเป็นธรรม มันจะกว้างขวาง มันจะกลับมาทําลายกิเลส มันจะอีกมหาศาลเลย

ไอ้ที่ว่าฉลาด ๆ นะ โง่ทั้งนั้นเลย ไอ้ที่ว่าโง่ ๆ นะ หลับหูหลับตานั่งอยู่โคนไม้ นั่นล่ะโคตรฉลาดเลย ! ฉลาดเพราะรู้จักกิเลสของตัว ฉลาดเพราะทําลายกิเลสของตัว ฉลาดเพราะเอาตัวรอดได้ เอวัง

เทศน์เช้า วันที่ ๑๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๒

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเป็นชาวพุทธ เวลาเราประพฤติปฏิบัติก็เหมือนการลงทุนลงแรง เราก็ต้องการได้ผลตอบแทนที่บริสุทธิ์ผุดผ่อง ได้ผลตอบแทนที่มีค่า ได้ผลตอบแทนที่มันเป็นความจริง

ถ้าผลตอบแทนที่มันเป็นความจริงสิ เห็นไหม เวลาทําบุญบอกว่า “ทําบุญ ๆ ๆ ได้บุญที่ไหน ?” ทุกคนบ่นหมดเลยนะ

“ตักบาตรทุกวัน ทําบุญทุกวันทําไมมันทุกข์ขนาดนี้ล่ะ ไหนพุทธ-ศาสนาบอกว่าทําบุญ ชาวพุทธต้องรวยที่สุดในโลก เศรษฐีโลกต้องเป็นชาวพุทธสิ เศรษฐีโลกทําไมเป็นชาวตะวันตกหมดเลย”

แล้วชาวพุทธไหนบอกว่า “ทําบุญแล้วได้บุญมาก จะมีความรํ่ารวย จะประสบความสําเร็จทางโลก” แล้วมันประสบความสําเร็จไหมล่ะ มันจะประสบความสําเร็จไปข้างหน้า

ดูเศรษฐีโลกสิ เอเชียมีมากขึ้นเรื่อย ๆ มันเป็นคราวไง เป็นสภาว-กรรม ทําบุญต้องได้บุญ การกระทําต้องได้บุญ แต่การได้บุญ ได้บุญของใครล่ะ การเสียสละนี้มันได้บุญแน่นอน เราให้อาหารสัตว์ สัตว์มันได้กินอาหารจากเรานี่มันจะขอบใจนะ เพราะเราให้ชีวิตมัน เวลาความหิวมันบีบคั้น เวลาความทุกข์มันบีบคั้นคนจะมีความทุกข์มาก แล้วเราเสียสละให้เขาได้มีความสุขของเขานี่มันจะเป็นบุญไหม มันเป็นบุญอยู่แล้ว บุญมันเกิดจากการเสียสละ เกิดจากการให้

นี่พูดถึงบุญกุศลนะ นี้เราทําบุญของเราก็ต้องเป็นบุญของเรา ทีนี้พูดถึงในการประพฤติปฏิบัติก็เหมือนกัน การประพฤติปฏิบัติของเรา เราต้องการความสะอาดบริสุทธิ์ ต้องการความเป็นจริง ต้องการความถูกต้องดีงาม

นี้การประพฤติปฏิบัติของเรา ดูสิ สิ่งที่ให้โทษกับเรานะ เราจะบอกเลยว่าสังคมให้โทษกับเรา ยิ่งเด็ก ๆ นะ จะบอกว่า “พ่อแม่ไม่รัก พ่อแม่รังแกเรา” ไม่ใช่ ! พ่อแม่รักสุดรักเลย ความรักของพ่อแม่นี้เป็นความรักที่สะอาดบริสุทธิ์มาก ความรักของพ่อแม่ต้องการให้ลูกของเรามีที่ยืนในสังคม ต้องการให้ลูกของเรามีปัญญา

การสอนโดยการให้เขาได้มีสติปัญญา ลูก ๆ ทุกคน เด็ก ๆ เขาจะไม่ชอบไปโรงเรียนหรอก “ถ้าแม่รักหนู แม่ต้องไม่ให้หนูไปโรงเรียนสิ ให้หนูอยู่กับแม่ หนูจะอยู่กับแม่ตลอดไป ไม่ต้องให้หนูไปโรงเรียนสิ” ได้ไหมล่ะ ? มันก็ต้องให้ลูกเรามีทางวิชาการขึ้นมาใช่ไหม

นี่ขนาดว่าระหว่างพ่อแม่กับลูกเป็นความรักที่สะอาดบริสุทธิ์นะ แล้วทุกคนบอกว่าเป็นคนรักตัวเอง ทุกคนว่ารักตัวเองมากที่สุด ถนอมรักษาตัวเอง แล้วทําไมดูสิ เอาสิ่งที่เป็นอบายมุข สิ่งต่าง ๆ กับโลกนี่เอามาใส่ตัวทําไม ถ้ารักตัวแล้วเอามาใส่ตัวทําไม ถ้ารักตัวแล้วออกไปหา แต่เรื่องความเดือดร้อนมาใส่ตัวทําไม

นี่พูดถึงเวลาเอามาใส่ตัวนะ แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาทําความสงบของใจขึ้นมา มันเป็นความสงบจริงไหม มันเป็นสัญญาอารมณ์ เป็นความนึกเอา เป็นการคาดหมายเอา การนึกเอาคาดหมายเอามันจะมีที่ไหน ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมานี่มันเป็น สันทิฏฐิโก ความเป็นจริง

เดี๋ยวนี้ดูสิ แต่ก่อนคนจะเป็นเศรษฐีเขาต้องทําอุตสาหกรรม ต้องลงทุนลงแรงเขาถึงจะมีเงินทองขึ้นมา เดี๋ยวนี้เขาปั่นเงินกันนะรวยทั้งนั้น ไม่ต้องทํามาหากินนะรวยทั้งนั้นเลย ประพฤติปฏิบัตินั่งไปแล้วก็จะเป็นพระอรหันต์เลย เรียบง่ายไปหมด ถูกต้องไปหมด ดีงามไปหมด มันเอามาจากที่ไหน มันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้

ถ้ามันเป็นไปได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเราแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์มา แต่เวลา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา “มันจะสอนได้อย่างไร” คนเตรียมพร้อมมาขนาดนั้น

เหมือนกับพ่อแม่สอนลูกเดี๋ยวนี้เลย พ่อแม่ทุกคนห่วงลูกมาก สังคมเป็นอย่างนี้ ขนาดส่งลูกไปเมืองนอกกันว่าสังคมไทยเป็นสังคมที่มี ยาเสพติด เป็นสังคมที่ทําให้ลูกเราเสียหาย พยายามจะส่งลูกเราหนีจากสภาวะแวดล้อมอย่างนี้ไปอยู่ที่อื่นกันเลยนะ ว่าจะให้มีการศึกษาที่ดีงามขึ้นมา แล้วสังคมอื่นมันไม่มีหรือ ? เดี๋ยวนี้โลกมันแคบมันเป็นไปได้หมด ที่ไหนมันก็เป็นไปได้หมด ถ้าเราไม่ทําความดีขึ้นมาตั้งแต่บัดนี้ เราทําตัวเราดีขึ้นมา ในสังคมทุกคนเป็นคนดีขึ้นมา สังคมก็จะดีขึ้นมาตามความเป็นจริงนั้น พุทธศาสนาสอนที่นี่ไง

แต่พวกเราในทางสังคมโลกต้องบริหารจัดการ โลกนี้อยู่ด้วยการบริหารจัดการ ต้องทําดีให้หมดเลย มันเป็นคราวเป็นวาระ นี่สภาวะสิ่งแวดล้อม เราจะมองแต่สภาวะแวดล้อมว่าการอุตสาหกรรมทําลายสภาวะแวดล้อม

มนุษย์นี่ล่ะทําสภาวะแวดล้อมเสียหาย เพราะมนุษย์มันต้องมีการขับถ่าย ของเสียจากมนุษย์วันหนึ่งมีเท่าไร ของเสียจากมนุษย์นี่แหละ แล้วของเสียจากมนุษย์จะกําจัดมันอย่างไร เราไปมองแต่สังคม ไม่มองที่ตัวเราเองเลย ถ้าทุกคนมองตัวเองแล้วนี่สังคมนี้เจริญแล้วนะ ถ้าประชาชนของเขาไม่รู้จักคัดแยกขยะ เขาว่าประชาชนของเขาไม่ให้ความร่วมมือกับสังคมแล้ว เดี๋ยวนี้เขาต้องรู้จักคัดแยกขยะ ต้องรู้จักของเสียที่จะทิ้งเราต้องกําจัด ขยะเปียกขยะแห้งต้องกําจัด

แล้วขยะในหัวใจล่ะ ความดีความชั่วในหัวใจของเรานี่ไม่ต้องไปให้พ่อแม่มาบอก ไม่ต้องให้ใครมาบอก เรารู้เอง ความคิดที่ไม่ดีเราก็รู้ว่าเป็นความคิดที่ไม่ดี แล้วทําไมบังคับมันไม่ได้ ทําไมไม่แยกมันซะ ไม่แยกความเสียความหายในหัวใจนี้ออกจากกัน ถ้าแยกความคิดไม่ดี แยกสิ่งต่าง ๆ ออกจากใจได้ แต่มันแยกไม่ได้เพราะอะไร

เพราะต้นกําเนิดของมัน ฐีติจิต คือ ปฏิสนธิจิต คือ จิตใต้สํานึกกับความรู้สึกอันนี้ กิเลสมันอยู่ที่นี่ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ ความไม่รู้สึกตัวของจิต จิตนี้ไม่รู้สึกตัวมันเอง จิตนี้ส่งออกมาเป็นความคิด แล้วส่งออกมาเป็นสังคม มาเป็นสภาวะแวดล้อมข้างนอก แล้วก็จะไปก็เอาชนะกันที่สภาวะแบบนั้น ไม่ได้เอาชนะที่ใจของตัวเอง

สังคมมันปั่นป่วนตรงนี้ไง สังคมมันปั่นป่วนเพราะว่าทุกคนไม่เข้าไปหาตัวเอง ทุกคนไม่เข้าไปสู่ต้นกําเนิดของความคิด ต้นกําเนิดของหัวใจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนที่นี่ มันถึงลําบาก เวลาสอนธรรมะกัน อู๋ย.. ลําบากไปหมดเลย ถึงต้องมี “ทาน” เห็นไหม

ประเพณีวัฒนธรรม ! เรื่องการเสียสละนี้เป็นประเพณีตกผลึก เป็นประเพณีวัฒนธรรมทางสังคม ประเพณีวัฒนธรรมเห็นไหม มันเลยปิดบังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลากราบพระทางวิทยาศาสตร์นะ มีลูกศิษย์มา พ่อแม่มากราบพระ ลูกเป็นวิทยาศาสตร์ไงบอกว่า “แม่ ! กราบทําไม แม่ ! กราบทองเหลือง ทําไม” เขาอวดรู้ว่าพ่อแม่กราบทองเหลืองนะ “แม่ ! กราบทําไมทองเหลือง แม่ ! มันมีคุณประโยชน์อะไรทองเหลือง”

ประเพณีวัฒนธรรม เห็นไหม เรามีประเพณีวัฒนธรรม วิทยา-ศาสตร์เขาบอกว่า “กราบทองเหลือง” เพราะเขาดูด้วยแร่ธาตุ แต่ความรู้สึกในหัวใจของพ่อแม่ เรากราบแทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราหล่อรูปขึ้นมาเป็นสมมุติว่านี่เป็นตัวแทนขององค์สมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้า เราไม่ได้กราบทองเหลือง เราไม่ได้กราบแร่ธาตุ เรากราบถึง พุทธคุณ ปัญญาคุณ เมตตาคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ต้อง ๔ อสงไขย เสียสละมาทั้งชีวิต เสียสละมาทุกอย่างเลย เพื่อรื้อค้นมาให้ใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรมขึ้นมา แล้ววางประเพณีวัฒนธรรมให้เสียสละกัน ให้มีคนให้อภัยกัน

เราระลึกถึงบุญคุณ เราคิดถึงคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้า พุทธศาสนาสอนให้สังคมร่มเย็นเป็นสุข เรากราบตรงนั้น กราบถึงบุญคุณ ! ไม่ได้กราบทองเหลือง ! แต่วิทยาศาสตร์คิดอย่างนั้น ประเพณีวัฒนธรรมมันบัง เห็นไหม นี่กราบพระบังธรรมะ เวลากราบพระแล้วธรรมะมันอยู่ที่ไหนล่ะ ธรรมะมันอยู่ที่ไหน ?

ธรรมะ คือ สัจธรรม ! สัจธรรมความจริง สิ่งที่จะสัมผัสได้คือความรู้สึก ทีนี้ความรู้สึกของเรามันยังหยาบอยู่ ความรู้สึกเรามันยังมีความเห็นแก่ตัวอยู่ เวลาไปศึกษาธรรมะก็ตีความเลย มันไปก๊อบปี้มาเลย ลิขสิทธิ์ไปเอามาเป็นของเราเลย “ธรรมะเป็นธรรมชาติ...”

“สัจธรรม” ธรรมะเป็นสาธารณะใช่ไหม นี่สิ่งนี้เป็นสาธารณะ สังคมเป็นสาธารณะใช่ไหม เราก็เห็นว่าสิ่งนี้เป็นสาธารณะ แล้วใครเป็นคนรู้สาธารณะนั้นล่ะ แล้วสาธารณะมันอยู่ที่ไหนล่ะ

ธรรมะสาธารณะ คือ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่วางไว้เป็นเครื่องดําเนิน เหมือนกับประเทศ เหมือนกับสาธารณูปโภคต่าง ๆ เป็นของสาธารณะ ของใช้ร่วมกัน แล้วของในบ้านเราล่ะ ของในครัวเรา ของสมบัติส่วนตนของเราล่ะ จิตใจของเรามันเป็นหน่วยหนึ่งของสังคม ถ้าเป็นหน่วยหนึ่งของสังคม สังคมหน่วยนั้นดีที่สุด มันก็จะเป็นที่พึ่งอาศัยของสังคมต่าง ๆ ไป

ดูสิ สังคมไหนถ้าผู้นําของสังคมนั้น ดูอย่างในหลวงของเรา “ใครอย่ารังแกประชาชนของฉันนะ ใครอย่าทําให้ประชาชนของฉันเดือดร้อนนะ” นี่เป็นพ่อของสังคมเห็นไหม ถ้าผู้นําที่มีสิ่งที่ดี ถ้าหัวใจมันดีมันจะเป็นผู้นําสังคม

ถ้าเรากลับมาที่หน่วยของสังคม ถ้าเรารักษาใจของเรา ทําใจให้เราดี ทําใจของเราดี

๑. เราไม่ทุกข์ไม่ยาก

๒. เรามองไปข้างนอกสิ มองไปที่คนเขาทุกข์เขายากสิ แล้วเขาพยายามหาความสุขกัน เขาพยายามดิ้นรนกัน ทําไมเขาทุกข์ขนาดนั้น ทําไมเขาไม่ย้อนกลับมาดูใจเขา ถ้าเขาย้อนกลับมาดูใจเขา เขามาแก้ที่ใจของเขา เขาจะมีโอกาสแก้ไขของเขาได้ แต่ถ้าเขาวิ่งออกไปแก้ไขข้างนอก เขาจะมีโอกาสแก้ไขได้ไหม

แต่ถ้าเราแก้ไขใจของเราได้แล้ว เราเป็นหน่วยของสังคม เรามีจุดยืนของเรา เรามีจิตใจที่เป็นสาธารณะ เห็นไหม เพื่อนฝูงหมู่คณะพึ่งพาอาศัยเราได้ไหม ถ้าอาศัยเราได้ “กลิ่นของศีลหอมทวนลม” กลิ่นของคุณงามความดีมันหอมทวนลม กลิ่นของบาปอกุศล กลิ่นของการเอารัดเอาเปรียบมันก็ไปตามปากคนเหมือนกัน

นี่พูดถึงประเพณีวัฒนธรรมมันบังธรรม เวลาประพฤติปฏิบัติกัน เดี๋ยวนี้ประพฤติปฏิบัติตามประเพณีกัน เห็นเขาเดินจงกรมก็จะเดินจงกรม เห็นเขานั่งสมาธิก็จะนั่งสมาธิ หลวงตาท่านพูดเจ็บมาก ท่านบอกว่า

“หมามันก็เดินได้ หมามันก็วิ่งได้ หมามันเดิน ๔ ขา หมามันเดิน ดีกว่าเราอีก”

สักแต่ว่าทําเป็นประเพณีกันเฉย ๆ แล้วก็บอกว่าจะเอาธรรมะกัน แล้วก็ใช้ตรรกะมาพูดธรรมะกัน มันเป็นประโยชน์อะไร !

นี่ไงประเพณีวัฒนธรรมมันบังธรรม เห็นไหม แล้วการประพฤติปฏิบัติก็สักแต่ว่าทํากัน เอาเวลาไง ปฏิบัติเอาเวลาเลยนะ เดิน ๕ ชั่วโมง เดิน ๗ ชั่วโมง หุ่นยนต์ในโรงงานมันทําทั้งวัน ๆ มันดีกว่าเราอีก หุ่นยนต์มันก็ทําทั้งวันของมัน

แต่นี้เราเดินจงกรมนั่งสมาธิภาวนาขึ้นมาเพื่อบังคับใจเรานะ เพราะใจเรามันอยู่ในร่างกายนี้ ร่างกายนี้เดินจงกรมก็เพื่อหัวใจ เพื่อความสงบของใจ ให้มันเป็นเนื้อหาสาระ อย่าทําเป็นประเพณี อย่าทําเป็นสักแต่ว่าทํากัน เห็นเขาทําตามประเพณีก็ทํา ถวายทานเห็นไหม ถวายทานจบแล้ว ของเป็นวัตถุที่มันเสียสละได้ แต่เวลามันทุกข์มันยากทําไมไม่เสียสละออกไปล่ะ เวลามันทุกข์มันยากทําไมไม่สลัดมันทิ้งไปล่ะ มันสลัดทิ้งไม่ได้ เพราะทุกข์มันชอบ ! เวลาเราเจ็บชํ้านํ้าใจนี่คิดแล้วคิดเล่า ยํ้าแล้วยํ้าเล่า ทําไมมันสละไม่ได้ล่ะ สละไม่ได้เพราะไม่ได้ฝึกฝน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนที่นี่ สอนให้มาดัดแปลงใจของตัว

ทําบุญกุศล ถูกต้อง ! ทําบุญกุศลเพราะอะไร เพราะสละทานแล้วได้ฟังธรรม เวลาฟังธรรม ธรรมนี้เห็นไหม “สิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง ให้ได้ยินได้ฟัง สิ่งที่ได้ยินได้ฟังทุกวัน ฟังทุกวันเพื่อตอกยํ้า ๆ” ขนาดตอกยํ้ามันยังไม่เชื่อเลย ถ้าจิตใจวันไหนมันลง ฟังธรรมวันไหนมันปิ๊งนะ อู้ฮู.. คํานี้สุดยอด มันสะเทือนหัวใจนะ นี่ใจมันผ่องแผ้ว เห็นไหม

ผลของการฟังธรรม คือ ความสว่างสะอาดบริสุทธิ์ของใจ มันสะอาดบริสุทธิ์ของใจได้ชั่วคราวด้วยการจุดประเด็นจากครูบาอาจารย์ ในการประพฤติปฏิบัติของเรามันจะสว่างสงบจากหัวใจของเราเอง การ กระทําของเรานี่สว่างจากการฟังธรรม มันตอกยํ้าความคิด ตอกยํ้าสิ่ง ต่าง ๆ มันเป็นการทบทวน

แต่เวลาเราทําของเราขึ้นมาเอง ดูสิ เราไปตลาดเราไปซื้ออาหารมากิน กับเราทําของเราเอง เราทําไร่ไถนา ของของเราสะอาดบริสุทธิ์ เราทําขึ้นมาเองหมดเลย เราไม่ห่วงเลยว่าสังคมมันจะมีหรือไม่มี แต่ของเรามีพร้อมอยู่ ถ้ามันสะอาดบริสุทธิ์ขึ้นมาจากการกระทําของเรา สะอาดบริสุทธิ์มาจากหัวใจของเรา หัวใจของเรา เรามีการกระทําของเรา ข้าวปลาอาหารมันลอยมาจากฟ้าหรือ ข้าวปลาอาหารมันก็ลอยมาจากการ กระทํา จากที่นา จากไร่สวนของเรา

ธรรมะมันเกิดมาจากใจของเรา ! ธรรมะมันเกิดจากการกระทําของเรา ! ธรรมะที่เกิดขึ้นมาจากเรา ที่เราดัดแปลงของเรา เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันเกิดมาจากที่นี่ สันทิฏฐิโก แล้วถ้ามันเกิดมาจากที่นี่แล้วมันจะไปหวั่นไหวกับใคร โลกเขาจะติเตียน กระแสโลกธรรมมันจะแรงขนาด ไหน แต่หัวใจเรา พืชสวนไร่นาเราพร้อมหมดเลย อาหารพร้อมหมดเลย ทุกอย่างอยู่ได้ด้วยตัวเอง สบายหมดเลย มันจะหวั่นไหวกับใคร !

แต่นี่ไม่มีอะไรเลย เวลานั่งไปนะ เห็นไหม ประเพณีวัฒนธรรม เฉย ๆ สักแต่ว่าทํากัน แล้วเวลาพูดธรรมะไป เวลาธรรมะออกมามันก็เป็นธรรมะก๊อบปี้ ธรรมะสาธารณะ ถ้าเป็นธรรมะสาธารณะก็ธนาคารชาติ มันเป็นของประเทศชาติ แต่บัญชีของเรา เงินทองของเราถึงเป็นของเรานะ

ความรู้จริง ความสุข ความทุกข์ในใจของเราจะเป็นของเรา ประเพณีวัฒนธรรมเราก็เชื่อถือ เราก็ทําของเรา แต่อย่าให้มันเป็นตัวหลัก ตัวหลัก คือ หัวใจที่สัมผัสของเรา มันต้องลึกเข้าไปกว่านั้น มันต้องผ่านสิ่งนี้เข้าไป แล้วเข้าไปสัมผัสกับใจของเรา แล้วใจของเราจะได้รับรส

“รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง”

ดูสิ ! โลกเขาอยู่กันด้วยความเป็นสุข แล้วธรรมะนี่ไปอยู่ในป่าในเขา ไปนั่งอยู่คนเดียว หลวงปู่มั่นไม่เคยออกมาจากป่าเลยอยู่ได้อย่างไร มีความสุขได้อย่างไร คนอยู่ป่า อยู่กับต้นไม้ อยู่กับสัตว์ อยู่กับสิ่งแวดล้อมอย่างนั้น มันจะมีความสุขได้อย่างไร ถ้าหัวใจร่มเย็นมีความสุข ทําไมมันมีความสุขล่ะ ไอ้เราจะหาความสุขกันจะหาได้ที่ไหน

ความคาดหมายของเราว่าความสุขจะเป็นอย่างที่เราคาดหมาย ไม่เป็นความจริงเลย ! คนประพฤติปฏิบัติขึ้นมาคาดหมายเลยว่าต้องเป็นอย่างนั้น ๆ เวลาไปเจอความจริงนะ เอ๊อะ ! มันเป็นแล้วมันช็อกหมดเลย มันเหนือความคาดหมาย ขนาดเราฟังธรรมครูบาอาจารย์ทุกวัน เราคาดหมายขนาดไหน แต่เข้าไปเห็นแล้วไม่เป็นความจริงอย่างที่เราคาดหมาย ไม่เป็น !

ถ้าเป็นอย่างที่คาดหมายได้นะ พวกเราจะคาดหมายได้หมดเลย มรรค ผล นิพพาน คาดหมายได้หมด แต่มันคาดหมายไม่ได้ มันต้องเป็นความจริงของมัน เรากระทําของเราเป็นสัจจะความจริงของเรา

ประเพณีวัฒนธรรมเราก็ทํา แต่ทําแล้วเราจะต้องทําให้เป็นสันทิฏฐิ-โก เป็นปัจจัตตัง เป็นความจริงของเรา เราทําให้เป็นจริง สติก็เป็นสติ จริง ๆ สมาธิก็เป็นสมาธิจริง ๆ ปัญญาก็เป็นปัญญาจริง ๆ ปัญญามันแยกแยะเป็น ๒ ปัญญาทางโลก โลกิยฌาน โลกียปัญญา

โลกุตตรธรรม ปัญญาที่เป็นโลกุตตระ โลกุตตระ คือ พ้นจากโลก พ้นจากความยึดมั่นถือมั่นของใจ โลกทัศน์ โลกความเห็น โลกที่คาด หมายนี้พ้นหมดเลย แล้วมันพ้นออกไปมันมหัศจรรย์มาก ๆ เลย

พระพุทธเจ้าถึงท้อใจว่าจะสอนอย่างไร ถ้าทําได้จริงนะจะไม่พูดกันแบบ “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ”

ธรรมะเป็นธรรมชาติ คือ สัจจะความจริงของมัน แล้วเราก็เวียนไปเป็นส่วนหนึ่งของมันอยู่ตลอดเวลา แล้วเราจะปลีกตัวออกไปจากการบังคับบัญชาของธรรมชาติ หลุดออกไปจากการกระทํา จากวังเวียนของวัฏฏะนี่มันทําอย่างไร แล้วมันเป็นไปได้อย่างไร

นี้พุทธศาสนาสอนอย่างนี้ พุทธศาสนาสอนได้ พุทธศาสนาทําได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําได้ก่อนแล้วสอนพวกเราไว้ เราต้องทําให้ได้ของเรา เพื่อประโยชน์กับเรานะ เอวัง

เทศน์เช้า วันที่ ๒๐ มีนาคม ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราบอกว่าเราไปทําบุญ ไปทําบุญที่วัดนี่พระต้องบริการเต็มที่เลย ทําไมพระดุน่าดูเลย

เวลาเราอยู่บ้านตาดนะ สมัยก่อนเราเข็นนํ้าไปใส่ส้วม คนที่จิตใจเขาเป็นธรรม เขาไม่กล้าใช้นํ้าในส้วม เขาบอกว่า “พระเข็นนํ้าไปในส้วม มันเป็นพระทํา ไม่กล้าใช้”

นี่ไงบอกว่า “พระไม่บริการ” เวลากิจของสงฆ์ทําความสะอาด ห้องนํ้าห้องท่า เอานํ้าเข้า นํ้าใช้ นํ้าฉัน นํ้าล้างเท้า ตอนเย็นพระต้องทําหมด นี้คือวัตรในศาลาไง วัจกุฏีวัตร วัตรในห้องส้วม วัตรในศาลาโรงทาน พระต้องทําหมด แล้วพอทําหมดปั๊บโยมก็บอกว่าไปวัดแล้วไม่กล้าใช้ ผ้าก็ไม่กล้าเช็ดเท้าเพราะพระเป็นคนปู ผ้าขาวพระปูไว้ไม่กล้าเช็ดเท้าเพราะพระเป็นคนทํา แต่พระทําไว้มันเป็นข้อวัตรของพระเขา เวลาของโยมโยมก็ต้องใช้ของโยมไป มันไม่เกี่ยวกัน

อย่างเช่นอาหารนี่มีคนมาถามบ่อยเลย “ไปวัดไปกินข้าวนี่เป็นเปรตหรือเปล่า ? พระเขาบอกว่าเป็นเปรตนะไปกินข้าววัด เพราะเป็นของของสงฆ์”

ของของสงฆ์เวลาถวายสงฆ์นี่สงฆ์ตักแล้ว แล้วสงฆ์อนุญาตนะ ออกไปนี่ไม่เป็นหรอก ถ้าเป็นของของสงฆ์ เวลาไปถวายสงฆ์เขาต้องอุปโลกน์ให้พระเถระก่อน “ยคฺเฆ ภนฺเต...” ให้พระเถระ ให้สามเณร ให้คฤหัสถ์เขาแบ่งกัน เห็นไหม เขาแบ่งกันนี่กรรมของเรามันคลุกเคล้า พอกรรมของเราคลุกเคล้านี่เราแยกอะไรไม่ออกเลย นู้นก็ผิด นี่ก็ผิด นั่นก็ผิด

แต่ถ้ามันเป็นกาลเทศะ ตั้งแต่เถระ เลื่อนมาจากเถระแล้วก็ถึงพระพระก็ได้ส่วนแบ่ง ตักแล้วก็ถึงสามเณร สามเณรตักแล้วก็ให้คฤหัสถ์ มันใช้สอยได้ทั้งนั้นถ้าเราใช้สอยเป็น ไม่เป็นเปรตหรอก ! ทีนี้พอบอกว่าเป็นเปรต ๆ อะไรก็เป็นเปรต แล้วเวลาไปวัด ถ้าวัดไม่บริการ เขาว่าบริการ ๆ เห็นไหม

เรื่องการภาวนา เขาบอกว่า “ไม่อยากมาหาหลวงพ่อเลย ตากแดดอย่างกับปลาย่างเลย ร้อนน่าดู ไปที่อื่นเขาเป็นห้องแอร์ เขาติดกระจกด้วย เขาบริการเต็มที่เลย”

บริการเต็มที่แล้วเป็นอย่างไรล่ะ แต่ถ้าเราภาวนาของเรา ใช่... มันร้อนทั้งนั้น เวลามันร้อนกาย แต่เวลามันร้อนใจล่ะ ถ้ามันร้อนหัวใจเราจะดับมันได้อย่างไร ร้อนกายเราเข้าที่ร่มมันก็ร่มเย็นได้ แต่ร้อนหัวใจล่ะจะเอาอะไรไปดับมัน

ถ้าร้อนหัวใจ ถ้าเราดับใจของเราได้จากความร้อนแล้ว อยู่ที่ไหนมันจะร้อน ความร้อนมันอยู่ที่ไหน เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูด เวลาเราไปวัด เห็นไหม “ลูก.. ลูกไหว้พระ ลูกไหว้พระ” แต่แม่มันไม่ไหว้ แม่มันไม่เคยไหว้ มีแต่บอก “ลูกไหว้พระ ลูกไหว้พระ” เราไปวัดเราก็ไหว้พระกัน

หลวงตาบอกว่า “เวลาเจอพระ เรามีวัฒนธรรมประเพณีก็ยกมือไหว้ แค่นั้นเราว่าเป็นชาวพุทธ” แต่เวลาเราทุกข์ร้อนขึ้นมาล่ะ เวลาทุกข์ร้อนก็บอก “เราทําบุญกุศลแล้วทําไมมันทุกข์ร้อนหัวใจขนาดนี้” การทุกข์ร้อนหัวใจขนาดนี้เพราะเราไม่มีการฝึกฝน

อาหารในสํารับนี่นะ ถ้าเราไม่ทาน สํารับนั้นก็คือสํารับนั้น เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนถึง “ศีล สมาธิ ปัญญา” แล้วเราก็เดินเฉียดไปเฉียดมา เฉียดไปเฉียดมา บอกว่าเราเป็นชาวพุทธเพราะเราได้ทําบุญแล้ว เราได้ยกมือไหว้พระแล้ว แต่เราไม่ได้ปฏิบัติ อาหารในสํารับนั้นเราไม่ได้กินเลย เราจะกินอาหารในสํารับนั้นเราต้องมีสติ เราต้องทําสมาธิขึ้นมา อาหารสํารับนั้นจะเข้าสู่ปากของเรา

“จิต” ถ้ามันได้มีสติ “จิต” มันมีสมาธิขึ้นมา “จิต” มันมีความสุขร่มเย็น ขึ้นมา “จิต” มันจะได้ดื่มกินธรรมอันนี้ นี่เราว่าเป็นชาวพุทธ ๆ เห็นไหม ฝรั่งมันมาบวชนะ มันบอกว่า “คนไทยนี่เหมือนกบเฝ้ากอบัว” มันเฝ้าอยู่อย่างนั้น เหมือนมดแดงเฝ้ามะม่วง แต่ไม่ได้กินมะม่วง ไม่ได้กินรสของมะม่วงเพราะมันเฝ้ามะม่วง

เราเป็นชาวพุทธ เรารักษาประเพณีวัฒนธรรม แต่เราไม่ได้ปฏิบัติ เราไม่ทําให้เกิดความจริงขึ้นมาจากใจของเรา มันก็เหมือนมดแดง

“ฉันเป็นชาวพุทธ.. ฉันเป็นชาวพุทธ..”

หลวงตาพูดบ่อย “มันจะออกจากท้องแม่มันก็บอกว่าฉันก็เป็นชาวพุทธ” มันตะโกนจากท้องออกมาเลยนะว่ามันก็เป็นชาวพุทธ แล้วมันทําอะไรสมกับเป็นชาวพุทธไหม ?

ฝรั่งเขามานะ เพราะเรามีเพื่อนเป็นพระฝรั่งเยอะ เมื่อก่อนคุยกันเขาพูดทํานองนี้เขาบอกว่า “สงสารคนไทย” ดูสิเขาเป็นฝรั่งนะ เขาศึกษาแล้วเขาอยากจะปฏิบัติ เขาก็ไม่เข้าใจ เขาไปบวชที่อินเดียเพราะว่าตําราชี้ไปที่อินเดีย พอบวชที่อินเดียเสร็จเขาบอกว่าเขาอยากปฏิบัติ พอบอกว่าถ้าปฏิบัติต้องไปลังกา พอไปลังกา ลังกาบอกว่าถ้าอยากปฏิบัติต้องไปเมืองไทย

นี่เขามาเมืองไทยนะ กว่าเขาจะปฏิบัติได้เขาบวช ๓-๔ ประเทศ ไอ้เราเกิดท่ามกลางพุทธศาสนา เกิดท่ามกลางครูบาอาจารย์ แต่นี่ก็บอกว่า

“ก็ทําบุญแล้ว ถือประเพณีก็ได้ไปวัดแล้ว เจอพระก็ยกมือไหว้อยู่”

เราเจอพ่อแม่เราก็ยกมือไหว้นะ เราเจอพระเราก็ยกมือไหว้นะ แล้วยกมือไหว้กับสิ่งที่มันเกิดขึ้นกับใจ สิ่งที่เป็นหลักประกันของใจ สิ่งนี้มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไร ?

ถ้าสิ่งที่เกิดขึ้นมากับใจ เห็นไหม ดูสิพระเราเวลาบวชเป็นพระเข้ามา เป็นสมมุติสงฆ์เต็มตัวเลย แต่เวลามันบวชมาแล้วนี่ทุกข์น่าดูเลย แต่ถ้ามันจะมีความสุขขึ้นมา เข้าทางจงกรมนั่งสมาธิภาวนา เดินจงกรมเหงื่อไหลไคลย้อย นั่งสมาธิภาวนาบังคับตัวเอง ถ้าจิตใจมันร่มเย็นเป็นสุขได้ นั่นพุทธะ !

“ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต”

ถ้าใครจิตมีความสงบ เราศึกษาเราได้แต่เงา เราศึกษาพุทธประวัติอ่านได้หมดเลย ท่องได้ขึ้นใจหมดเลย มันก็เป็นคุณงามความดีอันหนึ่ง จะปฏิเสธว่ามันจะผิดหมด มันไม่ใช่หรอก เราก็ต้องท่องต้องศึกษา แต่มันก็เหมือนมดแดงเฝ้ามะม่วงนั่นล่ะ ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันจะเป็นความจริงของเราขึ้นมา แต่ถ้าท่องจําก็เป็นท่องอันหนึ่ง

เวลาเราพุทโธ ๆ เห็นไหม นี่มันก็เหมือนกัน เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา คําว่าเหมือนกันมันก็เป็นการระลึกขึ้นมา วิตก วิจาร เวลามันจะเข้าวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ เราไม่วิตก วิจาร เราไม่คิดถึงพุทโธเลย เราก็คิดถึงหน้าที่การงานของเรา พอเราคิดถึงพุทโธ เราก็เปลี่ยนความรู้สึกของเรามาอยู่ที่พุทโธ “พุทโธ ๆ ” ไปมันเป็น พุทธานุสสติ สติของเราระลึกถึงพุทธะ ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นคําบริกรรม มันเป็นธรรม เป็นสัจธรรม

จากความคิดที่เราคิดเห็นไหม เวลาเราคิด ดูนํ้าสิ เวลาเราผสมสิ่งใดนํ้าจะมีส่วนผสมของสิ่งนั้น ทีนี้ถ้าเรากรองให้นํ้าสะอาด นํ้ามันก็ใส ใช่ไหม ความคิดของเรามันก็คิดอยู่โดยธรรมชาติของมัน ทีนี้เราเอาพุทโธ ๆ มันก็กรองความรู้สึกนึกคิดของเรา พุทโธไว้นี่ล่ะ

“พุทโธมันจะมีอะไร นี่ก็พุทโธทุกวัน พุทโธจนพุทโธไม่ได้อยู่แล้ว”

เพราะมันสักแต่ว่าทํา ! ดูสิ เงา เรายืนอยู่มันจะมีเงา ความรู้สึกมันอยู่ที่ตัวเราไม่ได้อยู่ที่เงา ทีนี้เราพุทโธ ๆ เห็นไหม ความรู้สึกความนึกคิด ความคิดเกิดจากจิต แต่มันไม่ใช่จิต นี่ก็เหมือนกัน พุทโธ ๆ ก็อยู่ที่เงา มันสักแต่ว่า !

แต่ถ้ามันสักแต่ว่า พุทโธมันเกิดมาจากไหน ความคิดเกิดจากจิต แล้วพุทโธมีสติปัญญาขึ้นมามันจะย้อนเข้าไปสู่ความรู้สึก กลับไปที่ตัวเรา ความรู้สึกอยู่ที่ตัวเรา ความรู้สึกไม่ได้อยู่ที่เงา ความรู้สึกมันไม่ได้อยู่ที่ความคิด ความรู้สึกมันอยู่ที่ใจ พุทโธ ๆ มันจะกลับมาสู่ที่ใจ พอกลับเข้ามาที่ใจ เห็นไหม นี่ไงอาหารในสํารับนั้นเราจะได้กินแล้ว

เราเป็นชาวพุทธ ฝรั่งมันสงสารนะ มันบอกว่า “คนไทยนี่เหมือนกบเฝ้ากอบัว” ไม่รู้จักรสชาติ เขาอุตส่าห์แสวงหา เขาอุตส่าห์มา นี่ความมั่นคงของชีวิต ความมั่นคงของจิต ถ้าจิตมีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมามันจะมีหลักมีเกณฑ์ของมัน ถ้ามีหลักเกณฑ์ขึ้นมา นี่เราเป็นชาวพุทธโดยแท้ ตอนนี้เราเป็นชาวพุทธโดยประเพณี แล้วก็เป็นชาวพุทธโดยทะเบียนบ้าน สิ่งนี้มันอยู่ที่อํานาจวาสนา เพราะเวลาเราจะปฏิบัติเขาก็ว่านะ

“เฮ้ย ! นั่งไม่ได้นะ เดี๋ยวมึงบ้า”

“เฮ้ย ! มึงไปวัดทําไม อู้ฮู.. หาเงินหาทองมาแทบเป็นแทบตายเอาไปให้วัด”

โอ้ย เขาพูดอย่างนี้ชอบนะ เพราะมันไม่อยากไปอยู่แล้ว มันไม่อยากทําอยู่แล้ว พอใครพูดนี่ “เออ ! จริงเลย” แต่ถ้าบอกมรรคผลมีนี่ “อืม.. จริงหรือเปล่าวะ โอ้โฮ.. ต้องค้นคว้าต้องศึกษา” มันค้านนะ แต่ถ้าบอกว่าไม่ต้องไปวัดนะ เออ มันเห็นด้วย เพราะมันไม่อยากไปอยู่แล้ว

เวลาไปฟังสิ่งนั้นทําไมเราพอใจล่ะ โดยสัญชาตญาณ โดยความรู้สึกของจิต โดยกิเลสมันมีของมันอยู่ แต่เวลาเราปฏิบัติขึ้นมา เราฟังขึ้นมาเรามีครูบาอาจารย์ที่จะยืนยันขึ้นมา

“มึงปฏิบัติไม่ได้นะ นั่งแล้วเดี๋ยวเป็นบ้า”

คนทําคุณงามความดีมันจะบ้าได้อย่างไร ! เวลาคนเขาทําความชั่วกัน คนเขาทําความเหลวแหลกกันทําไมไม่ติเตียนมันบ้าง เวลาเขาจะทําความดีก็ว่าความดีนี้เสียหายหมดเลย ทําความดีนี้เสียหายหมดเลย แต่เวลาปฏิบัติไป เวลามันมีปัญหาขึ้นมาบ้าง อันนั้นเพราะกรรมของเขา

โดยปฏิบัตินะ จิต โดยปกติถ้าเรามีสติมันจะเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้หรอก แต่จิตของเรามันวิตกกังวล มันมีเชื้อไขของมันมา เวลาปฏิบัติไปมันก็มีส่วนของมัน ดูสิ “พันธุกรรมทางจิต” เวลาคนเกิดมาแต่ละภพ แต่ละชาติ ทําคุณงามความดีชาตินี้ทํานี่พันธุกรรมมันตัดแต่ง เวลาเขาตัดแต่งพันธุกรรมพืช แล้วเขาเอาไปปลูกใช่ไหม เสร็จแล้วก็เก็บเมล็ดพันธุ์มาดัดแปลง มาดัดแปลง

จิตของเราแต่ละภพแต่ละชาติทําคุณงามความดีมาซํ้าแล้วซํ้าเล่า ๆ มันเป็นพันธุกรรมของมัน กรรมดีถึงให้ดีไง ทําบุญกุศลถึงให้บุญกุศล ทําบาปอกุศลก็ให้บาปอกุศลกับใจดวงนั้น จิตมันได้ตัดแต่งพันธุกรรมของมันมา นี้เวลาประพฤติปฏิบัติมันก็มาจากตรงนี้ ถ้าตรงนี้มันดีขึ้นมา มันมีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมามันก็ทําของมันได้

ทีนี้พอเวลาปฏิบัติไป “เดี๋ยวเป็นอย่างนั้น ๆ” แต่มันไม่ทําทําไมมันไม่เป็นบ้างล่ะ สิ่งที่เขาพูดกัน เราจะทําคุณงามความดีนะ เราต้องฝืนกระแสสังคม สังคมเขาเห็นแก่ตัว ทุกคนเห็นแก่ตัวแต่ใส่หน้ากากเข้าหากัน พระพุทธเจ้าบอกไว้ในธรรมนะ

“มนุษย์นี้เป็นสัตว์ประหลาด คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง แล้วทําอีกอย่างหนึ่ง”

ไม่กล้าพูดความจริงไง พูดอย่างหนึ่ง ทําอย่างหนึ่ง คิดอย่างหนึ่ง แต่พอเรามีศีลขึ้นมา ศีลมันจะทําให้ปกติ โกหกไม่ได้ มุสาผิดนะ ศีลมันเริ่มมากรอง เรามีศีลมีธรรมขึ้นมา เราบอกว่าเรามีศีลสมบูรณ์ ถ้าศีลสมบูรณ์นะ ขอนไม้มันก็มีศีลสมบูรณ์ มันไม่ทําผิดกับใครเลย

มีศีลต้องมีธรรม ไม่มุสา แต่เราต้องทําคุณงามความดีด้วย ไม่ฆ่าสัตว์ เราต้องมีเมตตาธรรมด้วย

ศีล ๕ ธรรม ๕ ถ้าเรามีคุณธรรมขึ้นมา มันพัฒนาใจของเราขึ้นมา ความเป็นมนุษย์นี่ มนุษยสมบัติ ศีล ๕ ทําให้เรามาเกิดเป็นมนุษย์กัน เพราะเรามีศีลบริสุทธิ์ ยิ่งศีลสมบูรณ์เท่าไรเกิดมาชีวิตนี้จะมีความร่มเย็นเป็นสุข ชีวิตจะมีความยืนยาว แต่ถ้าศีลของเรา ศีล ๕ เราด่างพร้อย เกิดมาทุกข์ ๆ ยาก ๆ เกิดมานี้มนุษยสมบัติเหมือนกัน แต่เกิดมาด้วยเวรด้วยกรรมมันให้ผลแตกต่างกัน

ทีนี้คําว่าผลแตกต่างกัน สิ่งที่เราทุกข์เรายากมันมาจากไหนล่ะ ก็มาจากเราทําทั้งนั้น ! ถ้าเรามีความสุขร่มเย็นก็เราทํามาทั้งนั้น ! เราทํามาทั้งนั้นนะ เพราะมันมีเหตุมีผล ไม่มีอะไรได้มาฟรี ต้องมีเหตุมีผลมันถึงมานั่งกันอยู่นี่ เพราะมีเหตุมีผลเราถึงมีความรู้สึกนึกคิด เพราะความรู้สึกนึกคิดมันจะกรองหัวใจเรา พอกรองหัวใจเราเราจะดัดแปลงใจเรา ถ้าเราเปลี่ยนโปรแกรมเปลี่ยนความคิดเรา เราจะเปลี่ยนชีวิตของเรา ชีวิตของเรามาจากความตั้งใจของเรา มาจากเจตนาเป้าหมายของเรา แล้วเราเป็นเด็กเป็นเล็กนี่เราก็มีสติปัญญาของเรา พอเราโตขึ้นมา พัฒนาขึ้นมามันจะโตขึ้นมา นี่พุทธศาสนา เราเป็นชาวพุทธ เราไม่ใช่มดแดงเฝ้ามะม่วง

ฉะนั้นเรายกมือไหว้พระก็ต้องไหว้ เดี๋ยวจะบอกว่ายกมือไหว้พระผิดตรงไหน.. ยกมือไหว้สักทีหนึ่ง เออ.. นี่เป็นชาวพุทธยกมือไหว้พระแล้ว ได้ทําบุญแล้ว.. ได้ทําบุญแล้ว..

นี้เป็นประเพณีวัฒนธรรมตัดแต่งพันธุกรรม แต่เราจะชําระกิเลส เราต้องตั้งใจของเรา ความมั่นคงของจิตนะ ถ้าจิตของเรามันพ้นไปแล้ว เห็นไหม อกุปปธรรม มันไม่แปรสภาพ แต่สิ่งที่ศึกษานี้เป็น กุปปธรรม คือ สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา สภาวะที่เป็นอนัตตา สภาวะที่เป็นการเปลี่ยนแปลง จิตเรามีกิเลสมันก็เปลี่ยนแปลงไปสู่ความดี ถึงที่สุดแล้วมันพ้นจาก ดีและชั่ว มันเป็นอกุปปธรรม มันเป็นธรรมแท้ ๆ ที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลง อฐานะ ที่จะแปรสภาพ

อฐานะ ! คงที่อย่างนี้ มั่นคงอย่างนี้ จิตที่มั่นคงเราพัฒนาได้ จากจิตที่ล้มลุกคลุกคลานนี่แหละ จากจิตที่ผู้ใดก็ไม่เชื่อนี่แหละ ลองทําไป ๆ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก คนรู้จริงเห็นจริงไม่กล้าพูดกับใครนะ เพราะพูดกับเขาเขาจะหาว่าเราบ้า พูดกับใครไม่ได้หรอกคนจริงนี่ เพราะคนเขาไม่จริงกันทั้งโลก แล้วคนจริงไปพูดกับคนไม่จริง ไอ้คนไม่จริงก็ว่าบ้า ! เราเข้าไปโรงพยาบาล เห็นไหม “มึงน่ะบ้า” ไอ้คนบ้ามันก็ชี้เราแล้วก็บอก “มึงน่ะบ้า !” ไม่รู้ว่าใครบ้า !

ทีนี้ความจริง ถ้ามันรู้จริงขึ้นมาแล้วมันพูดไม่ออกนะเพราะเขาจะหาว่าเราบ้า แต่มันน่ะบ้า ! เอวัง