คํานํา

การแสดงธรรมก่อนฉันจังหันของพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต แห่งวัดป่าสันติพุทธาราม อ.โพธาราม จ.ราชบุรี แม้เป็นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ แต่อรรถธรรมกลับมีประเด็นหลากหลาย สอดคล้องกับกาลและผู้ฟังธรรมทุกครั้ง

ท่านเคยเปรียบถึงความสําคัญของการฟังธรรมเอาไว้ว่า ธรรมและวินัยของพระพุทธศาสนาคือของขวัญอันลํ้าค่า ส่วนการเผยแผ่นั้นเสมือนบรรจุภัณฑ์ คุณประโยชน์จะเกิดมากน้อยเพียงใดก็ขึ้นอยู่กับว่าเรารู้จักวิธีการแกะห่อของขวัญดังกล่าวหรือไม่ การฟังธรรมจึงต้องอาศัยจิตสงบ ส่วนบุญกุศลอันเกิดจากการทําทานจะมีส่วนช่วยให้จิตใจของเราไม่หยาบกระด้าง ง่ายต่อการน้อมนําธรรมเข้ามาใส่ตัว คนที่จิตใจเปิดกว้าง เมื่อได้ฟังธรรมแล้วมักเกิดความรู้สึกสะเทือนใจ ความสะเทือนใจนี้เองได้เข้าไปเปลี่ยนแปลงโปรแกรมของความรู้สึกนึกคิด ส่งผลให้ชีวิตถูกใช้ไปในทางที่ดีขึ้น

ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่สามารถกุมบังเหียนใจของเราให้อยู่ในกํามือของเราได้ ผลลัพธ์ในเชิงนามธรรมเช่นนี้ทําให้บางคนถึงกับปฏิเสธหรือแม้แต่ดูแคลนการปฏิบัติจิตตภาวนา ท่านได้สะท้อนให้เห็นถึงแนวคิดแบบนี้เอาไว้ว่า “เขาว่าพระนี่นะ เวลาว่างมากเกินไป วัน ๆ ไม่ทําอะไร เดินไปเดินมา ไม่เห็นทําอะไรเลย...ทั้งที่การนั่งสมาธิ เดินจงกรม เป็นการทํางานอยู่ในหัวใจ เวลาดึงใจให้อยู่ในอํานาจของเรา งานนี้สําคัญที่สุด”

ดังนั้นเพื่อไม่ให้มุมมองของเราถูกบดบังด้วยแนวคิดแบบอรรถ-ประโยชน์นิยม จึงต้องอาศัยจิตสงบและใจเปิดกว้าง ดังธรรมที่ท่านแสดงไว้ในหนังสือ “ธรรมะเก็บตก” เล่ม ๓ นี้นั่นเอง

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มิถุนายน ๒๕๕๕

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันสําคัญทางพุทธศาสนา เพราะวันนี้เป็นวันสําคัญทางพุทธศาสนา เราถึงมาทําบุญกุศลกัน บุญกุศลอันนี้ เราเกิดมา เพราะเราเกิดมาได้พบพระพุทธศาสนา มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นรัตนตรัย

ถ้าไม่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนวางธรรมและวินัยไว้นี้ เราก็เหมือนควายตัวหนึ่ง คนเราไม่มีศีลธรรม จริยธรรม มันก็เหมือนสัตว์ตัวหนึ่ง คนเรามันจะเป็นคนดีขึ้นมา เพราะมีศีลธรรม จริยธรรม เพราะศีลธรรม จริยธรรมมันหักห้ามใจของตัว ถ้ากฎหมาย กฎหมายก็บังคับแต่การกระทําผิด แต่ถ้าเรามีศีลธรรมขึ้นมา เรายับยั้งใจของเราว่าอะไรควรทําและอะไรไม่ควรทํา

ถ้ามันมีสิ่งใดควรทํา ไม่ควรทํา เห็นไหม นี่เราถึงซึ้งบุญคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําสิ่งที่เรามองเห็นไม่ได้ สิ่งที่เราเห็น มองเห็น เราจับต้องไม่ได้ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนพวกเราให้ทําสิ่งนั้น แต่เวลาเผยแผ่ธรรมมา เผยแผ่ธรรมมา ธรรมและวินัยมันเป็นวัตถุ เหมือนกล่องบรรจุภัณฑ์ สิ่งที่เป็นบรรจุภัณฑ์ใส่ศาสนานั้นมา แล้วเราแกะกล่องบรรจุภัณฑ์นั้นกันไม่เป็น

ในปัจจุบันนี้ทําบุญกุศล บุญกุศลนี้คืออะไร ? คือสละทาน ทาน ศีล ภาวนา เรามีเรื่องของทาน เรื่องของทานเพื่ออะไร ? เพื่อให้เราสนใจในศาสนา เราจะเริ่มแกะกล่องในหัวใจของเรานะ ถ้าเราไม่แกะภาชนะในหัวใจของเรา เราจะไม่ถึงพุทธศาสนาเลย

เราบอกว่านี่เราทําบุญแล้ว เราเป็นชาวพุทธ แล้วเราทําบุญแล้ว วันนี้วันสําคัญทางพุทธศาสนาก็มาทําบุญวันหนึ่ง แต่เวลากินทุกวัน ทุกข์ทุกวันมันไม่พูดถึงนะ เวลาเราต้องกิน ต้องถ่ายทุกวัน นี่เรากินอยู่ของเราทุกวัน เวลาเจ็บชํ้านํ้าใจมันเจ็บได้ตลอดเวลา จะนอนที่ไหนมันก็เจ็บ เวลามันเจ็บชํ้านํ้าใจตลอดเวลาแล้วเราจะรักษามันอย่างใด ถ้ารักษามันต้องมีสติสิ ถ้ามีสติ นี่พระพุทธเจ้าสอน สอนสิ่งที่เรามองไม่เห็นเลยล่ะ

แต่พอบอกว่า “เราเป็นคนดีแล้ว เราเป็นคนดีทําไมต้องไปวัด เราเป็นคนดีแล้วทําไมต้องไปเสียสละ เสียสละไปทําไม เสียสละเพื่อให้พระกินแล้วก็นอน พระไม่เห็นทําอะไรเลย”

เวลาหัวใจมันดิ้นนะ มันจะสุขขนาดไหนมันก็ทุกข์นะ มันจะสุขขนาดไหน คือว่ามันมีสมบูรณ์ขนาดไหน ปัจจัยเครื่องอาศัยมันขนาดไหน แต่หัวใจมันดิ้นมันทุกข์นะ ถ้ามันทุกข์ขึ้นมา เห็นไหม

นี่เวลาเราพูด...ใช่ เวลาเขาว่า “แก่เพราะกินข้าว เฒ่าเพราะอยู่นาน” นี้พูดถึงโลก เวลาเขาว่ากันว่าเวลาเราเป็นคนแก่ เราไม่มีมันสมองเลย เราไม่เป็นที่ยึดเหนี่ยวของสังคมของลูกหลานเลย เขาก็จะบอกว่า “แก่เพราะกินข้าว เฒ่าเพราะอยู่นาน”

พระก็เหมือนกัน พระเราถ้าไม่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ไม่มีศีลธรรมในหัวใจ เขาก็ว่าเอาอย่างนั้นน่ะ กินแล้วก็นอน กินแล้วก็ไม่ทํางาน แต่เวลาปฏิบัติขึ้นมาเขาก็ไม่เข้าใจอีก เห็นไหม เวลาเดินจงกรมนะเขาบอกว่า “พระนี่นะ เวลาว่างมากเกินไป วัน ๆ ไม่ทําอะไร เดินไปเดินมา ไม่เห็นทําอะไรเลย” เขาก็เข้าใจไม่ได้ว่าพระเดินจงกรม เขาทํางานอะไรกัน

พระเขาทํางานในหัวใจนะ เวลาดึงใจไว้ในอํานาจของเรา งานนี้สําคัญที่สุด เราจะเอาความรู้สึกของเราอยู่ในอํานาจของเรา ถ้าเอาความรู้สึกอยู่ในอํานาจของเรา เราจะมีกล่องให้แกะ นี่บรรจุภัณฑ์ที่บรรจุมา ปฏิสนธิจิต เวลาจิตมันเกิดเป็นโอปปาติกะ เกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เกิดเสร็จแล้วมันก็มีบรรจุภัณฑ์หนึ่ง เกิดเป็นพรหมก็บรรจุภัณฑ์ของพรหม เกิดเป็นเทวดาก็บรรจุภัณฑ์ของเทวดา เกิดเป็นมนุษย์ มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ก็บรรจุภัณฑ์ของมนุษย์

แต่หัวใจที่เกิดเป็นมนุษย์ ปฏิสนธิจิตที่มันเกิดขึ้นมาเป็นสถานะนั้น เรามองมันไม่เห็น แต่พอเราเริ่มมีสติปัญญาขึ้นมา ถ้าจิตมันสงบเข้ามา นี่กล่องบรรจุภัณฑ์ของเรา ถ้าบรรจุภัณฑ์ของเรา เราเปิดออก เปิดมันออก หัวใจนี้เปิดมันออก มันมีอะไรในหัวใจนี้ ถ้ามันเปิดมันออก ถ้ามันเปิดมันได้

เวลาจะเปิดมันได้ ดูสิ บุพเพนิวาสานุสติญาณ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย้อนอดีตชาติไปไม่มีวันที่สิ้นสุด แล้วเปิดออกมา มันเปิดออกมา เวลาจิตเราสงบเข้าไป ถ้ามันสงบ พอสงบได้ สงบยาก สงบง่าย พอสงบเข้าไปแล้วมันจะเปิดได้ เปิดไม่ได้ ถ้าเปิดไม่ได้ วิปัสสนาไม่เป็น ถ้าเปิดไม่ได้ก็เห็นกล่องนะ พอเห็นกล่องแล้วก็กลับ “เออ ! เห็นแล้วล่ะ โอ้โฮ ! กล่องมันเป็นอย่างนี้ โอ้โฮ ! เห็นใจแล้ว นิพพานว่าง ๆ” ว่าง ๆ แล้วอะไรมันว่าง ๆ ล่ะ

แต่ถ้ามันเปิดออกมานะ นี่พันธุกรรมของใจ พันธุกรรมของใจของแต่ละคนไม่เหมือนกัน เวลาสิ่งที่ซับซ้อนในใจ มันเปิดออกมาอย่างไร ถ้ามันเปิดออกมา เห็นไหม นี่วันสําคัญทางพุทธศาสนา วันนี้สําคัญมาก ถ้าไม่มีวันนี้นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ตรัสรู้นะ ธรรมะไม่มี แถกันไปเถอะ ดันกันไป ดูสิมันจะเข้าไปได้ไหม

แต่เพราะวันนี้เป็นวันที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด ตรัสรู้ ปรินิพพาน วันนี้เป็นวันเกิดของพุทธศาสนา ศาสนาพุทธนี่นะเป็นศาสนาที่เป็นวิทยาศาสตร์ เป็นศาสนาที่จับต้องได้ ในศาสนาอื่นเขางงนะ ศาสดาเกิดวันไหนก็ไม่รู้ ตายอย่างไรก็ไม่รู้ ศาสดาสอนอะไรก็ไม่รู้ เชื่ออย่างเดียวพอ แต่พระพุทธเจ้านะ วันนี้วันเกิด แล้ววันนี้วันตรัสรู้ แล้ววันนี้วันปรินิพพาน มันเป็นวิทยาศาสตร์ มันเป็นสิ่งที่จับต้องได้ มันเป็นสิ่งที่ควรพิสูจน์

สิ่งที่ว่าให้เชื่อกันด้วยความงมงาย ให้เชื่อกันแต่ความเชื่อ เห็นไหม ลัทธิความเชื่อ แต่ศาสนาไม่ใช่ลัทธิ ศาสนามันจะบอกถึงว่ามนุษย์เกิดมาจากไหน ? มนุษย์เกิดมาจากกรรม กรรมของจิตที่ปฏิสนธิจิตที่มันได้สร้างสมขึ้นมาแต่ละภพแต่ละชาติ นี่มนุษย์เกิดเพราะกรรม

แต่เวลามนุษย์มาเกิดในภพในชาตินี่เกิดจากพ่อจากแม่ พ่อแม่กับลูกก็มีกรรมสัมพันธ์กันมา เวลาคนเขารํ่ารวย เขามั่งมีศรีสุข เขาอยากมีลูก เขามีลูกยาก ไอ้คนจน ๆ นะ ตั้งแต่หัวปีท้ายปี มันจะมีเป็นแถวไปเลย นี่จิตใจของคนทําดีมันมีน้อย จิตใจของคนที่ทํา เห็นไหม คนชั้นกลางมีมาก รากหญ้ายิ่งมากใหญ่เลย แต่ยอดของเจดีย์มีเท่าไร

นี่ก็เหมือนกัน มนุษย์เกิดมาจากไหน ? มนุษย์มันเกิดจากกรรมของมันเองนั่นล่ะ กรรมของจิตที่มันได้สร้างมา มันสร้างกรรมดีกรรมชั่วมา แต่เพราะกรรมอันนี้บาลานซ์กับพ่อ กับแม่ กับชาติ กับตระกูล ถึงได้มาเกิดในชาติตระกูลนี้ในปัจจุบัน ถ้าเกิดในชาติตระกูลนี้ปัจจุบันมันก็เป็นกรรมปัจจุบันนี้ แล้วกรรมปัจจุบันแล้วมันทุกข์ไหม นี่พระพุทธเจ้าสอนตรงนี้ไง สอนถึงว่าวันสําคัญทางพุทธศาสนาให้เสียสละทาน

“อู๋ย ! จะกินยังไม่มีเลย จะเอาอะไรไปสละ”...ก็มันโง่ไง มันจะสละได้แต่วัตถุไง เห็นเขาทําดีกัน เห็นไหม อนุโมทนาทาน เห็นเขาทําดี เห็นเขาทํากัน เราพอใจของเรา อันนั้นก็บุญแล้ว แล้วบุญนี้อย่างประเสริฐนะ ดูสิเราจะเสียสละทาน อุตส่าห์แสวงหามา กว่าจะขนมานี่มันลําบากลําบน แล้วเวลาไปแกะกล่องในใจ นั่งเฉย ๆ นั่นล่ะคือบุญ ! นั่งเฉย ๆ นะ ทาน ศีล ภาวนา การภาวนาทําให้จิตใจมันผ่องแผ้ว ทําจิตใจให้มันประเสริฐที่สุด

“ทําทานร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับทําสมาธิเกิดได้หนหนึ่ง มีสมาธิร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับเกิดโลกุตตรปัญญาที่ชําระกิเลสหนหนึ่ง”

ดูสิ แล้วถ้าเกิดถ้ามีโลกุตตรปัญญาที่นั่งภาวนาแล้ว นี่ย้อนกลับไปเป็นทานเป็นล้าน ๆ ครั้งนะ สิ่งที่เราทํานี่เป็นล้าน ๆ ครั้งนะ ถ้าเกิดเราตั้งสมาธิแล้วเกิดปัญญาขึ้นมามันมีบุญกุศลอย่างกับทําบุญนี่เป็นล้าน ๆ ครั้งเลย แต่เราก็ไปน้อยใจเนาะ เราไม่มีบุญกุศล เราไม่มีโอกาสจะได้ทําทานเนาะ

แล้วเวลานั่งเฉย ๆ ทําไมไม่ทําล่ะ เวลานั่งเฉย ๆ นี่นะ กําหนดลมหายใจเข้าและลมหายใจออกนะ เวลาเราบ่นกัน ทุกข์กัน ก็บอกว่าทุกข์ยาก ลําบากลําบนทุกคนเลย แล้วเวลาให้นั่งเฉย ๆ ทําไมมันไม่เอา นั่งเฉย ๆ นี่เวลาทุกข์ยากก็ทําได้ เวลานั่งเฉย ๆ มันทําไม่ได้

ถ้ามันทําขึ้นมานะ ทรัพย์สมบัติทั้งหมดมีเพราะมีเรา ทุกอย่างในโลกนี้มีเพราะมีชีวิตนี้ ชีวิตนี้เป็นเจ้าของทุก ๆ อย่าง แล้วเราเข้าไปเห็นเจ้าของ เห็นกล่อง เห็นหัวใจของเรา มันมีคุณค่าขึ้นมา แล้วเราก็จะไม่ดิ้นรนจนเกินกว่าเหตุ

คนเราเกิดมาต้องมีหน้าที่การงาน คนเราเกิดมามีปากมีท้อง ต้องหาอยู่หากินโดยธรรมชาติ แต่พอมันเข้าไปเห็นจิตของตัวเอง เห็นคุณค่าของหัวใจแล้ว มันจะเห็นคุณค่าของสมบัติต่าง ๆ เป็นแค่ปัจจัยเครื่องอาศัยที่เราจะไม่ต้องเดือดร้อนกับมันจนเกินไป เราจะรักษาจิตของเรา เราจะเห็นสิ่งที่มีคุณค่าที่สุด เห็นสิ่งที่เป็นอริยทรัพย์ ทรัพย์ที่มีคุณค่าที่สุด

ทรัพย์คือความรู้สึกของเรา ความรู้สึกหัวใจนี้มีคุณค่าที่สุด แต่เรามองข้ามหัวใจความรู้สึกนี้ ไปเห็นแต่ข้าวของเงินทองจากปัจจัยภายนอกเป็นของที่มีค่า เรามองแต่ยศถาบรรดาศักดิ์ มองแต่สิ่งที่มันเป็นเครื่องประดับของเรา แล้วเราก็มองข้ามชีวิตไป แล้วก็เหยียบยํ่าข้ามชีวิตของเราไป ไปหาสมบัติแต่ภายนอก แล้วก็บ่นว่า “ทุกข์ ทุกข์ ทุกข์”

ทุกคนเกิดมามีแต่ความทุกข์ แต่มีบุรุษคนหนึ่งที่มีความฉลาดและองอาจกล้าหาญมาก คือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้สละทิ้งคบเพลิงที่ถือมา...เราเกิดมามีพลังงาน คือมีความรู้สึกในหัวใจขึ้นมา แล้วก็ถือคบเพลิงนี้บ่นไป “ทุกข์ ทุกข์ ทุกข์” ตลอดไป มีบุคคลคนหนึ่งเป็นบุรุษ เป็นเอกบุรุษ เป็นผู้ประเสริฐที่สุด คือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้สละทิ้งท่อนไฟนี้แล้ว แล้วบอกให้พวกเรา “ทิ้ง ทิ้ง ทิ้ง” ทิ้งท่อนไฟฟืนนี้ เพื่อให้ไม่มีทุกข์ในหัวใจ

แต่เราก็บอกว่า “ทิ้งอย่างไร ทิ้งอย่างไร ทิ้งอย่างไร ดูสิต้องทําบุญกุศล ต้องทําอะไร”...บุญกุศลอันนี้มันเป็นพื้นฐานนะ ถ้าเราไม่มีบุญกุศล หัวใจมันกระด้าง การสละทานทําให้หัวใจมันไม่กระด้าง คําว่ากระด้าง ความตระหนี่ถี่เหนียว ความเห็นแก่ตัว ทําให้จิตใจนี้กระด้างมาก สิ่งที่กระด้างมาก ธรรมะนี้ละเอียดอ่อนลึกซึ้งมาก จะเข้ากับความกระด้างนั้นไม่ได้

แต่พอเราไปทําบุญกุศล มันมีการเสียสละ เหมือนจิตใจที่เป็นสาธารณะ จิตใจที่เห็นคนอื่นมีคุณค่า จิตใจที่เสียสละไป จิตใจที่มันเปิดกว้างขึ้นมา มันจะฟังธรรมของมันได้

นี่ไง เวลาไปวัดนะ มาวัดนี่ “โอ้โฮ ! วัน ๆ ไม่เห็นทําอะไรเลย มาถึงก็ตัก ๆ ๆ แล้วก็ฉันเลยเนาะ” มีคนบ่นอย่างนี้จริง ๆ นะ เขามาวัดบอก “ไม่เห็นทําอะไรเลย ไม่ได้สวดมนต์ ไม่ได้ถวายทาน ตักเอา ๆ แล้วไม่เห็นมีอะไรเลย”

ดูจิตใจของคนสิ เขามาถึงนะ ต้องกล่าวคําถวายทานครึ่งชั่วโมง แล้วให้แมลงวันมันไข่ พอไข่เสร็จแล้วมันฟัก ฟักเสร็จแล้วค่อยประเคนพระ พระกว่าจะตักเสร็จนะ มันเป็น ๒ ตัว ๓ ตัว มันบินว่อนเลย ยังไม่ได้กิน

พิธีกรรม วัฒนธรรม เห็นไหม ถ้าจิตใจเราไม่กระด้าง เราฟังธรรม พอฟังธรรมขึ้นมา ทําบุญกุศลแล้วได้ยินได้ฟัง พอได้ยินได้ฟังแล้วมันก็เตือนเรา พอเตือนเราให้จิตใจเรามันเปิดกว้าง พอจิตใจเปิดกว้าง ธรรมะมันจะเข้าสู่ใจ จิตใจคนที่เปิดกว้างนะ เวลามันฟังธรรมนี่นะขนลุกเลย มันทิ่มเข้ากลางหัวอกนะ

แต่ถ้าเราไม่เปิดกว้างนะ “ด่าใครเนี่ย ด่าใคร โอ้ ! ด่าใคร” มันต่อต้านไง มันจะบอกว่า “ด่าใคร ด่าใคร”

แต่ถ้ามันเป็นธรรมนะ โอ้โฮ ! ขนพองเลยนะ ขนนี่ลุกหมด เพราะธรรมะมันสะเทือนใจ พอธรรมะมันสะเทือนใจนะ คอมพิวเตอร์นี่มันอยู่ที่โปรแกรม จิตใจของคนนี่นะ ถ้ามันรู้ดีรู้ชั่วแล้วมันเปลี่ยนแปลงความคิดของมัน ชีวิตคนนั้นเปลี่ยนเลยนะ

พ่อแม่สอนลูกขึ้นมาก็ให้ลูกมีหัวใจ ให้ลูกมีปัญญา ให้ลูกรู้จักคัดเลือกคบเพื่อน ให้รู้จักการศึกษา ให้รู้จักหน้าที่การงาน แต่พอมันคิดของมันเป็นนะ “พ่อแม่ไม่ต้องสอน หนูรู้แล้ว หนูรู้แล้ว” แต่ถ้าลูกไม่รู้ พ่อแม่ก็ต้องจํ้าจี้จํ้าไช

จิตใจของคน ถ้ามันได้ฟังธรรมแล้วมันได้เปลี่ยนแปลงความรู้สึกนึกคิด เพราะมันสะเทือนใจ พอมันสะเทือนในใจ โปรแกรมอันนั้นเปลี่ยน พอโปรแกรมอันนั้นเปลี่ยน คนนั้นใช้ชีวิตในทางที่ดีขึ้น คนนั้นรู้จักเลือก รู้จักแยกแยะ คนนั้นก็เลยไม่ใช่ควายไง

ควายตู้ มันใช้ชีวิตของมัน มันขวิดของมันไปเรื่อย มันดันของมันไปเรื่อย แล้วก็บ่นว่า “ทุกข์ ทุกข์ ทุกข์” แต่เราไม่ใช่ควายตู้ เรามีปัญญา เรารู้จักหลบ รู้จักหลีก รู้จักควร รู้จักไม่ควร รู้จักเป็นประโยชน์ ไม่เป็นประโยชน์ มันไม่ใช่ควายดันไปเรื่อย ๆ เห็นไหม

โลกนี้มีทั้งคนชั่วและคนดี คนชั่ว ทําความชั่วง่าย ทําความดียาก แล้วคนชั่วเขาสักแต่ว่าทํา แล้วเราก็บอกว่าเราต้องให้คนชั่วเป็นคนดีก่อนแล้วเราถึงจะดีตาม...เขาเป็นคนชั่ว เขาไม่รู้หรอก เขาพยายามแถของเขาไป หน้าไหว้หลังหลอก พูดอย่างทําอย่าง ต่าง ๆ มันไปทั้งนั้นน่ะ แล้วเราจะไปหวังคนอย่างนั้น แล้วเราจะทุกข์ไหม นี่ไง เพราะเราเป็นควายตู้

แต่ถ้าเราเป็นคนมีปัญญานะ มันกรรมของเขา มันสมองของเขา มันทิฏฐิของเขา เขาแสวงหากรรมของเขา มันก็เรื่องของเขา แต่มันมีความจําเป็นว่าเราเป็นเพื่อน เป็นฝูง เป็นหมู่คณะกัน เราก็รับรู้ไว้ แล้วก็หลบหลีก ค้านไว้ในใจ เขาทําดีทําชั่ว วางไว้ คิดในใจนะ “เออ ! เอ็งขนไปเถอะกรรมน่ะ เดี๋ยวเราก็ต่างคนต่างไปแล้ว” แต่เวลาเข้ามาในมารยาทสังคมเราพูดได้ไหม ในเมื่อมารยาทสังคมเราพูดไม่ได้ เราก็ค้านไว้ในใจ เพราะเราเป็นชาวพุทธ เรามีปัญญา เราเป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน “ดีนอก ดีใน”

“นอก” คือมารยาทสังคม ความเป็นไปของข้างนอก “ดีใน” ดีใน มีหลักมีใจของตัว ถ้าในใจของตัวไม่มีหลักไม่มีเกณฑ์ มันจะเอาอะไรมาดี ในเมื่อใจเราไม่มีหลัก มันจะเอาอะไรมาดี ใจมันจะดีได้มันต้องมีหลักมีเกณฑ์ของมัน

พอมีหลักมีเกณฑ์ของมัน เห็นไหม โลกธรรม ๘ นินทา ด่าว่า กล่าวร้าย...ให้มันพูดไป ! ให้มันพูดไป ! เพราะหัวใจเรามีหลัก ไม่สั่นไหวไปกับสังคม ถ้าไม่มีหลักนะ ลมพัดใบไม้ไหว คลอนแคลนไปกับเขาหมด คลอนแคลนไปทุกอย่าง แล้วเวลากรรมเอาไหมล่ะ เวลาทุกข์บ่นทําไม

นี่ไง ศาสนาพุทธ ที่บอกว่าศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ศาสนาแห่งความยุ่งยาก เขาว่านี่...มันยุ่งยากสิ ยุ่งยากเพราะปัญญากว่าจะฝึกฝนขึ้นมากันได้ แล้วปัญญามีโลกุตตรปัญญา มีโลกียปัญญา มีสุตมยปัญญา มีจินตมยปัญญา แล้วภาวนามยปัญญาอยู่ไหน ? ภาวนามยปัญญานี่แหละมันต้องเป็น ถ้าไม่เป็นไม่รู้จักภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญาเท่านั้นถึงจะชําระจิตใจเราให้สะอาดได้

อย่างที่ว่า สมบัติพัสถานของเรานี่มันมีเพราะมีเรานะ ตายวันนี้ สมบัติก็เป็นของชาติตระกูลไป จะมีไปกับเราคือดีกับชั่วเท่านั้น จิตของเรา ถ้าเราค้นเราหาของเรานะ นี่พุทธศาสนาสอนที่นี่จริง ๆ พุทธศาสนาสอนถึงใจ สอนถึงความรู้สึก สอนถึงหัวใจ แล้วหัวใจนี้มันรับธรรม รับความดี ความชั่วได้ ร่างกายมันรับไม่ได้ วัตถุมันรับไม่ได้

ทองก็คือทอง คนดีใช้ทองก็เป็นประโยชน์ คนชั่วใช้ทองก็จ้างฆ่าคน ทองมันก็คือทอง อยู่ที่คนดีใช้หรือคนชั่วใช้ ธรรมะก็คือธรรมะ อยู่ที่คนรู้หรือคนไม่รู้ที่จะเอาธรรมะนี้มาสื่อ ถ้ามันเอาธรรมะที่มาสื่อ คนรู้เขาก็สื่อเอาแต่สิ่งที่เป็นประโยชน์กับเรา แล้วมันเป็นประโยชน์กับเรา

มันเรื่องค่าของนํ้าใจ ฟังสิ เราสะเทือนใจเวลาหลวงตาพูด หลวงตาไปไหนก็แล้วแต่นะ “เรามาเพราะค่าของนํ้าใจ เรามาเพราะนํ้าใจคน เรามาเพราะนํ้าใจคน” ท่านไม่เคยพูดเรื่องอื่นเลยนะ ท่านพูดแต่นํ้าใจคน นํ้าใจคน นํ้าใจคน...นํ้าใจนี่ จิตใจอันนี้มันประเสริฐ จิตใจนี้มันจะดีจะชั่ว จิตใจนี้มันจะไปสูงไปตํ่า จิตใจนี้มันจะพัฒนาของมันไปนะ

วันนี้พูดนานนิดหนึ่ง เพราะเดี๋ยวตอนสายจะไม่ตอบปัญหาแล้ว เพราะว่าคงจะไม่มีเวลา เพราะเดี๋ยวจะอุโบสถด้วย เดี๋ยวพระจะลงอุโบสถเนาะ วันนี้เดี๋ยวลงอุโบสถ แล้วคืนนี้ไม่มีเวียนเทียนนะ เวียนเทียนยกเลิกหมดแล้วนะ ไม่ทําอีกแล้ว เพราะเราจะมีแต่ภาวนา คืนนี้มีแต่เทศน์แล้วภาวนาเนาะ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมเนาะ เวลาเราฟังธรรมะ เห็นไหม เวลาธรรมะ เวลาพ่อแม่สอนเป็นธรรมไหม ถ้าพ่อแม่สอนมีหลักการมันก็เป็นธรรม แต่ถ้าพ่อแม่สอนในทางที่ผิดล่ะ พ่อแม่สอนลูกในทางที่ผิดได้ไหม ? ถ้าพ่อแม่ไม่เข้าใจ พ่อแม่ก็สอนในทางที่ผิดได้

ดูสิ ลัทธิศาสนาต่าง ๆ เขาก็สอนตามลัทธิของเขา เวลาพุทธศาสนานะ เวลาเราว่าเราเป็นชาวพุทธ ๆ กัน ลูกเราตั้งแต่เล็กแต่น้อย เห็นไหม ชาวพุทธคืออะไร เมื่อก่อนศีล ๕ ท่องไม่ได้นะ ตอนนี้เรามาฟื้นฟูกัน เพราะเด็กมีการศึกษาทางพุทธศาสนาขึ้น ทางพุทธศาสนา เห็นไหม ถ้าเรามีศาสนา จิตใจมันมีหลักมีเกณฑ์ ถ้าจิตใจมีหลักมีเกณฑ์ ดูสิความร่มเย็นเป็นสุข ถ้าความร่มเย็นเป็นสุขเราพูดกันได้

เวลาเราอ้าง ดูสิเวลาคนทําผิดเขาบอกว่า “มันเป็นเช่นนั้นเอง” นี่เขาพูดกันไป มันเป็นเช่นนั้นเพราะมันผิดไปแล้ว เวลาทําผิดก็อ้างศาสนา เวลาทําถูกต้อง ถูกต้องชอบธรรมแค่ไหน

เรามีศรัทธาความเชื่อนะ ถ้าเรามีศรัทธา “ศรัทธา” เรามีความเชื่อของเรา เราก็ทําบุญกุศลของเรา มีศรัทธาความเชื่อ เราเข้ามาคลุกคลีกับศาสนา คําว่า “คลุกคลี” เข้ามาคลุกคลี เข้ามาใกล้ศาสนาแล้วได้ฟังธรรม แล้วฟังธรรมนี่ ความเชื่อทําให้เราศึกษา

เวลาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “ศรัทธาเป็นอริยทรัพย์” ถ้าเราไม่มีศรัทธาความเชื่อสิ่งใดเลยนี่ชีวิตเรามีอะไร

ดูสิผู้ที่มีการศึกษา เขาว่า “ไม่นับถือศาสนาใดเลย เพราะศาสนาเป็นเรื่องความงมงาย ศาสนาพิสูจน์ไม่ได้”...พิสูจน์ไม่ได้เพราะเขาไม่ได้พิสูจน์ไง แต่ถ้าเขาจะพิสูจน์ขึ้นมาล่ะ

ศรัทธาคือความเชื่อ ถ้าความเชื่อ เรามาปฏิบัติด้วยความเชื่อกัน ในปัจจุบันนี้เรามีความเชื่อใช่ไหม เรามีความเชื่อมั่นในพุทธศาสนา แล้วพระพุทธศาสนาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนถึงที่สุดแห่งทุกข์ ทุกข์นี่พิสูจน์กันได้ เวลาทุกข์นี่ทุกคนพิสูจน์ได้ เวลาที่สุดแห่งทุกข์ เราจะพ้นจากทุกข์ไป

แต่เวลาปฏิบัติขึ้นมา เราเอาศรัทธามาปฏิบัติ พอเราปฏิบัติด้วยความศรัทธาของเรา มันไม่เป็นตามข้อเท็จจริง เห็นไหม ถ้าตามข้อเท็จจริงขึ้นมา เวลาปฏิบัติขึ้นมานี่เรามีสติ ถ้ามีสติขึ้นมา สติมันจะยับยั้งทุก ๆ อย่างได้ ยับยั้งความคิด ความรู้สึกของเรานี่ ความรู้สึก ความนึกคิด เราจะยับยั้งได้เพราะสติมันยับยั้ง แต่เพราะมันขาดสติ แต่พอขาดสติ เราก็ว่าเรามีสติ เรามีสติเพราะเรานึกเอาเองไง เรานึกว่าสติ แต่ข้อเท็จจริงในการระลึกรู้ไม่มี ถ้าการระลึกรู้ไม่มีมันก็ห้ามความรู้สึกนึกคิดนั้นไม่ได้

แต่ถ้าเรามีสติความรับรู้สึกนะ เวลามีสติ ความรู้สึกนั้นต้องหยุดได้ ถ้ามีสติ ความรู้สึกมันหยุดได้เลย แต่เพราะเราขาดสติ แต่เราว่าเรามีสติ เห็นไหม เพราะความเชื่อ ศรัทธาคือความเชื่อ พอเรามีสติแล้ว เรามีทุกอย่างแล้ว เพราะเราศึกษามาแล้ว เราศึกษาธรรมะของพระพุทธเจ้ามาหมดแล้ว เราทําตามความเชื่อของเรา ทําตามความศรัทธา ไม่ใช่ตามข้อเท็จจริง

ถ้าตามข้อเท็จจริง สติต้องเป็นสติ สมาธิต้องเป็นสมาธิ พอมีสติขึ้นมาสมาธิมันจะเกิดขึ้น พอสมาธิเกิดขึ้นจะเกิดปัญญาเกิดขึ้น ถ้าปัญญามันเกิดขึ้น มันเกิดปัญญาขึ้นมาได้อย่างไร

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา เวลาพระปฏิบัตินะ เวลาเดินไปเดินมาด้วยความขาดสติ เวลาครูบาอาจารย์ท่านเห็นนะ ความเห็นเหมือนเราไง เรานะ เรารักลูกเราไหม ถ้าลูกเราทําความผิดพลาดขึ้นไปเราจะตักเตือนลูกเราไหม นี่ครูบาอาจารย์ท่านเห็นลูกศิษย์ของท่านเวลาเดินไปเดินมาด้วยความเหม่อลอย ท่านบอกว่า “นี่ซากศพเดินได้”

เพราะมันขาดสติ เห็นไหม “ซากศพ” เพราะขาดสตินี่มันขาดทุก ๆ อย่างเลย เหมือนศพ ทั้ง ๆ ที่มีจิตอยู่นะ มีจิตอยู่ มีความรู้สึกรับรู้อยู่ แต่มันขาดสติ มันเหม่อลอย พอเหม่อลอยนี่เหมือนซากศพเดินได้ แล้วเราปฏิบัติกันมันเป็นอย่างนั้นไหม

เวลาเราปฏิบัติ เราปฏิบัติเอารูปแบบนะ “นี่เวลาเดินจงกรมก็เดินจงกรมกันแล้ว เดินจงกรมนั่งสมาธิแล้วทําไมเราไม่ได้ผลสักที เราทําขึ้นมานี่เราทําตั้งนานแล้ว เห็นไหม ครูบาอาจารย์บอกว่า ‘การปฏิบัติแล้วจะมีความสุข ๆ’ ทุกข์มากเหลือเกิน”

หลวงตาท่านบอกนะ “สุนัขมันมี ๔ เท้านะ มันวิ่งไปดีกว่าเราอีก มันวิ่งไปวิ่งมา มันวิ่งทั้งวันเลย ยิ่งมีอะไรไปปลุกเร้ามันจะวิ่งไปเลย” นี่มันมี ๔ เท้า เรามี ๒ เท้านะ เราเดินจงกรมนี่มีสติไหม ถ้ามีสตินะ มีสติอยู่ไหน มันมีการฝึกหัดนะ

“ดอกบัวเกิดจากโคลนตม” ทุกคนเกิดจากความฟุ้งซ่านนี่แหละ เกิดจากจิตที่มันหมักหมม ที่มันทุกข์ร้อนในหัวใจนี่แหละ แต่ก็ต้องคลี่คลายกัน การคลี่คลายกันทําให้สิ่งนี้มันเริ่มเจือจางลง แล้วถึงที่สุดความนึกคิดนี้มันหยุดได้ พอมันหยุดได้นั่นคือสัมมาสมาธินะ สมาธิคือจิตมันหยุดนิ่ง สิ่งที่เคลื่อนที่ที่เร็วที่สุดคือความคิด เคลื่อนที่ได้เร็วกว่าแสง สิ่งที่เคลื่อนที่ที่เร็วที่สุดแล้วให้มันหยุดนิ่งได้มันจะมีพลังงานของมันมาก

แต่เวลาบอกว่า “เราปฏิบัติกันแล้ว มันปฏิบัติมา ๒ ชั่วโมง ๓ ชั่วโมงแล้วมันก็ไม่รู้จะทําอย่างไรต่อ มันซื่อบื้อ จะว่าเป็นสมาธิก็ไม่ใช่ จะบอกว่าเป็นความฟุ้งซ่านก็ไม่ใช่ มันหยุดเฉย ๆ หยุดแบบไม่รู้อะไรนะ มันทําอะไรก็ไม่ถูก เดินหน้าก็ไม่ได้ ถอยหลังก็ไม่เป็น แล้วมันทําอย่างไรต่อไป” เห็นไหม เพราะการทําด้วยความคุ้นชิน

หลวงตาท่านจะเตือนลูกศิษย์มากว่า ความคุ้นเคยกัน ความคุ้นชิน มันจะทําให้เรานอนใจ การนอนใจอันนั้น นี่สติมันขาดไปแล้ว ความพร้อมของใจมันขาดไปแล้ว

แต่ถ้าเราตื่นตัวตลอดเวลา เห็นไหม “อ้าว ! ตื่นตัวมันก็ไม่เป็นสมาธิสิ”...ตื่นตัวด้วยความมีสมาธิไง

“นํ้านิ่งแต่ไหลอยู่” นํ้านิ่ง เห็นไหม ดูสินํ้าทะเลมันหมุนเวียนตลอด กระแสนํ้าอุ่น กระแสนํ้าเย็น มันเปลี่ยนแปลงให้เกิดแพลงก์ตอน เกิดอาหารในทะเล ความเปลี่ยนแปลงของทะเลมันหมุนเวียนของมันตลอดเวลา นี่เรารู้ว่ามันมีการเปลี่ยนแปลงไหม

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจิตใจมันมีความรู้สึกอยู่ สติมันชัดเจนอยู่ แต่มันมีความสงบ สงบโดยสติพร้อมมันถึงมีพลังงานไง สมาธิมันถึงมีพลังงานของมัน ถ้ามีพลังงานของมัน มันทําสิ่งใดขึ้นมาจะเป็นประโยชน์กับมัน เห็นไหม มันตื่นตัวตลอดเวลานะ การตื่นตัวของเรา บอก “ตื่นตัว ๆ” เราเข้าใจกันเองว่า การเผลอ พลั้งเผลอ การอับเฉา การยอมจํานน นั่นเป็นสมาธิ คือการไม่รู้อะไรคือเป็นสมาธิ

พอการรับรู้ “นั่นไม่ใช่สมาธินะ มันตื่นตัวนะ มันตื่น”...การตื่นตัวนั่นแหละคือสมาธิ แล้วสมาธิในการตื่นตัว “นํ้านิ่งแต่ไหลอยู่” มันมีพลังงานของมัน มันมีกําลังของมัน เห็นไหม นี่พอมีกําลังของมัน ด้วยปัญญา ปัญญาด้วยสมาธิรองรับ มันจะเกิดโลกุตตรปัญญา ปัญญาที่ถอดถอน ปัญญาที่เป็นประโยชน์กับเรา

ไอ้ตอนนี้ปัญญาที่มันเกิดขึ้น ปัญญาศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ศึกษาด้วยสัญญา ศึกษาด้วยการจํามา พอศึกษาด้วยสัญญามา มันมีกิเลสเราในหัวใจใช่ไหม มีอวิชชาในพลังงาน พลังงานไม่ใช่ความคิด ความคิดเกิดจากพลังงาน พลังงานคือตัวภพ ตัวภพคือตัวกิเลส คือตัวอวิชชา แล้วมันเอาความคิด ความคิดคือขันธ์ ขันธ์คือเปลือก เอาขันธ์นั้นไปศึกษาธรรมะของพระพุทธเจ้า

แล้วไอ้กิเลส ไอ้อวิชชา ไอ้ตัวพลังงาน...“นิพพานจะมีจริงหรือเปล่า สมาธิก็เป็นแบบนี้ ทําสมาธิแล้วก็ไม่มีปัญญา ปัญญาคือชําระกิเลส” มันฟุ้งซ่านของมันไป มันจินตนาการของมันไปนะ

ถ้ามีสติ เห็นไหม ปัญญาอบรมสมาธิ ความคิดนี่แหละ ความคิดที่มันคิดเรื่องจินตนาการ “นิพพานจะมีหรือเปล่า สมาธิมันจะเป็นอย่างไร ทุกอย่าง...” แล้วเราตั้งสตินะ ตั้งสติไล่ความคิดเข้ามา คิด...คิดทําไม ความคิดมันออกมาจากไหน ? ความคิดนี้มันเกิดจากพลังงาน ความคิดเกิดจากจิต ไม่ใช่จิต แล้วถ้ามีสติปัญญาไล่ความคิดเข้ามาความคิดมันก็หยุด พอความคิดมันหยุด หยุดแล้วมันเหลืออะไร ? ความคิดหยุดมันก็เหลือพลังงาน ถ้าพลังงานเผลอก็คิด พอมีสติขึ้นมา ความคิดมันหยุดมันก็เหลือพลังงาน

พอมีพลังงาน นี่ไง “จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้หมองไปด้วยอุปกิเลส” จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส ถ้าจิตเดิมแท้นี้อวิชชามันครอบงําอยู่ ไม่รู้สึกตัวมันอยู่ มันก็เสวยอารมณ์ มันก็คิดตามสติปัญญาของมันไป แต่ถ้ามีสติปัญญา เห็นไหม มีปัญญาอบรมสมาธิเข้ามา มันก็ปล่อยเข้ามา ปล่อยเข้ามา การหยุดนั่นล่ะคือการปล่อย แต่เรายังไม่เห็นพลังงานเพราะมันเพิ่งหัด ฝึกหัดไง

บอกว่า “นํ้า...นี่จอกแหนมันบังนํ้าไว้ พอเราแหวกจอกแหนออกเราก็เห็นนํ้า เราแหวกความคิดออกเราก็เห็นจิต”...เออ ! เราแหวกความคิดออกเราเห็นจิต แล้วจิตทําอะไรต่อไปล่ะ ? อ้าว ! เห็นนํ้าแล้ว นํ้าทําไม เห็นนํ้าแล้วก็ยกเลิก จอกแหนมันก็ปิดนํ้าไว้

นี่ก็เหมือนกัน พอสติตามความคิด ความคิดมันหยุด หยุดแล้วเหลืออะไรล่ะ “อ้าว ! แล้วแหวกจอกแหนก็ต้องเห็นนํ้าสิ แล้วแหวกจอกแหนทําไมไม่เห็นนํ้าล่ะ ?” จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส ผ่องใสแบบนํ้า แล้วนํ้านี่มันคืออะไร ? นํ้าก็คืออวิชชาไง นํ้าก็คือกิเลสไง

กิเลสอย่างหยาบ กิเลสอย่างกลาง กิเลสอย่างละเอียด กิเลสอย่างหยาบ ๆ เราเห็นไหม ดูสิเรามีความฟุ้งซ่าน เรามีความโทสะ โมหะ นี่กิเลสอย่างหยาบ ๆ กิเลสมันเกิดจากความคิด มันหยาบ ๆ ทั้งนั้น แต่นี้เวลากิเลสอย่างกลางล่ะ กิเลสอย่างกลางก็ปฏิบัติกันอยู่นี่ ศรัทธาความเชื่อนี่ล่ะ กําลังสมบุกสมบันกันอยู่นี่ เวลามันผ่องใสล่ะ ผ่องใสก็กิเลสอย่างละเอียดไง กิเลสอย่างละเอียดคือตัวมันไง

ในเมื่อมันเป็นกิเลสแต่ต้น มันก็เป็นกิเลสตลอดไป แต่ถ้ามันดับกิเลส มันชําระกิเลสมาแต่บั้นปลาย มันก็ชําระเข้าไปสู่ต้นนั่นน่ะ เป็นโสดาบัน เป็นสกิทา เป็นอนาคา พอเป็นอนาคาก็เข้าไปเห็นจิตเดิมแท้ พอจิตเดิมแท้ จะไปทําจิตเดิมแท้อย่างไรให้มันสิ้นกระบวนการของมันไป

นี่ไง ศรัทธาคือศรัทธานะ ถ้าเราปฏิบัติด้วยศรัทธา ตอนนี้เรามีศรัทธาเชื่อมั่นกันมาก แล้วเพราะด้วยศรัทธาของเรา พอเราปฏิบัติไปแล้วกิเลสมันก็เข้ามาต่อต้าน เห็นไหม เวลาบอกว่า “ปฏิบัติธรรมแล้วทุกข์แล้วยาก ธรรมะทําไมมันทุกข์ขนาดนี้”...ธรรมะไม่เคยให้ทุกข์ใคร

“ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมะย่อมคุ้มครอง” ใครปฏิบัติถือศีล มีศีลมีสัตย์ในหัวใจ คนที่จะมารังควานเขาก็เกรงใจคนที่มีศีลมีสัตย์ ถ้าเราถือศีลถือสัตย์ขึ้นมาเขาจะเกรงใจ “ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมะย่อมคุ้มครอง” เราปฏิบัติตั้งสติของเรา เราทําความสงบของใจของเราขึ้นมา ถ้ามันมีเหตุมีผลของมันโดยข้อเท็จจริงของมัน มันต้องสงบแน่นอน เห็นไหม ธรรมะจะคุ้มครองเรา คุ้มครองที่ไหน ? คุ้มครองที่มีความสุข

แล้วถ้ามีใครเข้าไปถึงสัมมาสมาธิ ใครจิตเข้าไปถึงความสงบแล้ว มันจะตื่นเต้น มันเป็นความมหัศจรรย์ ดูสิสินค้าที่ไม่มีขายในท้องตลาด สัมมาสมาธิที่ไม่มีขายในวัฏฏะนี้ แล้วเราสามารถฟื้นฟูของเราขึ้นมา เราสามารถสร้างของเราขึ้นมา เราสามารถมีสมบัติ ถ้าจิตใครสงบเข้าไปแล้วมันจะมีความมหัศจรรย์ มันจะจําความรู้สึกอันนั้นได้แม่นยํามาก ความรู้สึกอันนี้มันจะฝังคาใจอันนี้ตลอดไป นี่ทรัพย์ภายใน ถ้าใครทําจิตสงบเข้ามาแล้วมันจะมีคุณค่าของมัน

เราหาทรัพย์ภายนอกกัน หากิตติศัพท์ หากิตติคุณ นี่โลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ ให้เขาสรรเสริญนินทากันอยู่นั่นแหละ แต่ถ้ามันเป็นจริงของเรานะ ใครจะนินทา ใครจะว่าร้ายอย่างไรก็แล้วแต่ จิตของเราเป็นอย่างนี้ จิตเราเป็นอย่างนี้ เรารู้ของเรา แล้วจิตอย่างนี้จะคุยกับครูบาอาจารย์ ครูที่ประพฤติปฏิบัติ มันจะคุยภาษาเดียวกัน

ถ้าจิตอย่างนี้ไปพูดกับคนไม่รู้เรื่องนะ “อู๋ย ! ผิดแล้วนะ ออกนอกทางแล้วนะ ไปไหนก็ไม่รู้นะ ปัญญามันก็ไม่เกิดนะ”...เตี้ยอุ้มค่อม ไอ้เขาก็ไม่รู้ ดันไปคุยกับเขา

แต่ถ้าเราไปคุยกับครูบาอาจารย์ของเราที่เป็นจริงขึ้นมานะ ท่านจะยกของเราขึ้นมา “ถูกต้อง ก้าวเดินต่อไป พัฒนามันขึ้นไป ก้าวเดินขึ้นสู่ที่ความดีงามของมันขึ้นไป พัฒนาของมันขึ้นไป” ครูบาอาจารย์ของเราต้องผ่านกระบวนการมาทั้งหมด ครูบาอาจารย์เราท่านเห็นของท่านแล้ว ท่านจะชี้นําเราได้หมดล่ะ ถ้าชี้นําเราไม่ได้ จะเป็นครูบาอาจารย์เราได้อย่างไร เพราะเราปฏิบัติไปแล้วเราต้องรู้

ทางวิชาการเราศึกษาทันกันนะ การปฏิบัติก็ถึงทันกัน ทันกันต้องจิตที่มันยกระดับขึ้นจะทันกันหมดล่ะ แล้วทันกันจะรู้ความจริงเข้าไปเรื่อย รู้ความจริงเข้าไปเรื่อย เห็นไหม ศรัทธาคือความเชื่อ เรามีความเชื่อมั่นแล้ว เราปฏิบัติของเราแล้วเราต้องค้นคว้า ไม่ใช่ให้ความเชื่อนั้นบังตาเรา อย่าให้ศรัทธานั้นบังตา ศรัทธาคือศรัทธา แต่ความจริงมันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ความจริงต้องสู้ความจริงให้มันเป็นตามข้อเท็จจริงนั้น

ศรัทธาดีมาก ศรัทธา อริยทรัพย์ดึงเราเข้ามาให้เรามาค้นคว้ากันอยู่นี่ แต่เวลาเราค้นคว้าแล้วเราอย่าปักใจเชื่อสิ่งใด อย่าเอาศรัทธามาบังหน้าเรา แล้วเราปฏิบัติตามความเป็นจริงนั้น จะทุกข์จะยาก ทุกข์ยากเพราะเราจะดับทุกข์

เวลาเราเหยียบหนาม เวลาเราจะบ่งหนามเราเจ็บทั้งนั้นน่ะ เวลาเราเหยียบหนาม เหยียบอะไรขึ้นมา เราจะบ่งออกจากเท้าเรานะ เจ็บทั้งนั้นน่ะ ไม่เจ็บมันออกไม่ได้ นี่ก็เหมือนกัน ทุกข์มันเป็นความจริง ถ้าเราไม่แก้มัน เราจะพ้นจากทุกข์ได้อย่างใด แล้วบอกว่าจะไม่ให้ทุกข์เลย มันจะลอยมาจากฟ้าเหรอ มรรคผลจะลอยมาจากฟ้า เอามาจากไหนล่ะ

แต่นี่มันทุกข์ ทุกข์ก็สู้ ทุกข์ก็ทํา แล้วเดี๋ยวมันจะรู้เองว่าเวลามันปล่อยวางแล้วมันดับ แล้วมันดับอย่างไร พระพุทธเจ้าสอนอย่างไร สองพันกว่าปีนี่พิสูจน์ได้ด้วยการประพฤติปฏิบัติของเรา เราต้องมั่นใจของเรา แล้วทําของเราให้ตามข้อเท็จจริงนั้น แยกแยะไปตามข้อเท็จจริงนั้น ธรรมะยังจะละเอียดลึกซึ้งกว่านี้ไปอีกมากมายนะ

ฉะนั้น ของแค่นี้เราก็รับกันไม่ไหวแล้ว เห็นไหม ถ้าธรรมะมันจะละเอียดลึกซึ้งมากมายข้างหน้าไปขนาดไหน เราจะต้องตั้งสติ แล้วเราค้นคว้าของเรา มันเจอสิ่งใดที่มหัศจรรย์เราก็รับรู้ไว้ รับรู้ไว้ แล้วรับรู้แล้ววางไว้ เพราะอะไร

เพราะสิ่งนั้นเป็นอดีตไปแล้ว สิ่งที่เป็นมหัศจรรย์ มหัศจรรย์ขณะที่พบนั่นน่ะ ขณะที่สัมผัส ขณะที่เป็นปัจจัตตัง พอมันผ่านไปแล้วเป็นอดีตหมด นี่มันต้องเป็นปัจจัตตังตลอด มันจะเป็นความจริงตลอด แล้วเราจะแก้ไขของเราตลอด ตั้งสติของเราตลอด แล้วทําของเราขึ้นไป นี้เป็นความจริง

ดูสิเงินเราต้องการมากขึ้น ๆ ธรรมะเราก็ต้องการละเอียดขึ้น ดีขึ้น ดีงามขึ้น ฉะนั้น การปฏิบัติของเรา เราต้องเข้มแข็งของเรา หัวใจ ถ้ามันมีสัจจะ มีความจริงของมัน มันเข้มแข็งของมัน นี้คืออํานาจวาสนาของเรานะ

ศรัทธาเป็นความดีอันหนึ่ง ข้อเท็จจริงในการปฏิบัติ ระหว่างที่ว่าเป็นไตรลักษณ์ เป็นอนัตตา เป็นต่าง ๆ นี้เป็นกระบวนการของธรรมะ แล้วเวลาถึงผลของมันนั้นมันเป็นถึงที่สุด เห็นไหม อกุปปธรรม อฐานะที่ไม่มีการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง อันนั้นเป็นความจริงอีกอันหนึ่ง ฉะนั้นเราปฏิบัติของเรา

ในพุทธศาสนานี่ลึกลับซับซ้อน แต่ไม่ใช่ลึกลับซับซ้อนด้วยที่ว่าสิ่งใดพิสูจน์ไม่ได้ ลึกลับซับซ้อนเพราะมันเป็นเรื่องที่ละเอียดลึกซึ้ง แต่ไม่มีอะไรบังไว้เลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย “ไม่มีกํามือในเรา” เห็นไหม แบตลอด สอนหมดเปลือก สอนทุกอย่าง พวกเราต่างหากทําเข้าถึงไม่ได้ ไม่มีอะไรบังไว้ แต่คําว่า “ลึกลับซับซ้อน” เพราะมันละเอียดลึกซึ้งเท่านั้นเอง แต่ไม่มีสิ่งใดที่ปิดบังไว้ เราทําเข้าถึงจริงจะได้เป็นความจริงของเรา

ฉะนั้นพุทธศาสนาถึงท้าทายให้เราประพฤติปฏิบัติ ท้าทายให้จิตของเราได้เข้าถึงธรรม เข้าสู่สัจจะความจริง ฉะนั้นเรามีศรัทธาความเชื่อแล้วนี่เป็นอันหนึ่งนะ แล้วประพฤติปฏิบัติของเราเป็นอีกอันหนึ่ง แล้วผลของเรา เห็นไหม ธรรมะส่วนบุคคล

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไป พระอานนท์ครํ่าครวญน่าดู “อานนท์ เราไม่เคยเอาสมบัติของใครไปเลย เราเอาแต่ของของเราไปคนเดียว เราเอาแต่สมบัติของเราไป” พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเอาของท่านไป นี่ก็เหมือนกัน เราประพฤติปฏิบัติก็จะเป็นสมบัติของเรา แล้วเราจะเอาของเราไปเพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

ใจไม่ลง
วันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๔๔

ณ วัดสันติธรรมาราม
ต.คลองตาคต อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ธรรมฆราวาส สัมมาคารวะนี้เป็นบุญกุศลอย่างหนึ่ง การอ่อนน้อมถ่อมตน เห็นไหม แม้แต่การยกมือไหว้มันก็เป็นบุญกุศล แต่เรามองกันไม่ออก พอมองกันไม่ออก มันก็เลยเป็นเหมือนกับว่ามันเป็นความว่าเสียศักดิ์ศรี คําว่า “เสียศักดิ์ศรี” เพราะใจมันคิดอย่างนั้นเอง เสียศักดิ์ศรี เสียอะไร เราไปอ่อนน้อมถ่อมตนให้เขา

แต่ธรรมไม่เป็นอย่างนั้นนะ คําว่าการมีสัมมาคารวะมันเป็นบุญกุศล หลีกทางให้ผู้มีศีลอย่างนี้ หลีกทางให้ เดินไปบนสะพาน เมื่อก่อนโบราณมันเป็นอย่างนั้นนี่นะ เป็นสะพานไม้อันเดียวอย่างนี้ เราจะหลบให้กัน ไม่หลบให้กันก็ไปมีเรื่องอยู่กลางสะพานนั้น นี่ต้องหลบให้กัน พอหลบให้กัน ไอ้คนที่หลบให้ คนนั้นกลับเป็นคนดี คนที่หลบให้

แต่ถ้าพูดถึงทางโลกเขามองว่าคนที่หลบให้คนนั้นเป็นคนที่ว่าเสียศักดิ์ศรี เป็นคนแพ้คน แพ้ชนะในโลกนี่มันแพ้ชนะมันมีก่อเวรก่อกรรม แต่ธรรมะคือการสมานสามัคคี คือความอยู่ร่มเย็นเป็นสุข ความร่มเย็นเป็นสุขเห็นไหม

เมื่อวานคนมามาก ถามแต่ว่าทําไม ธรรมรักษาอย่างไร รักษาโมโหนี่ เพราะเป็นคนที่โมโหมาก รักษาอย่างไรให้หาย

เราอ้างที่ว่าบุรุษ ๒ คน เรื่องลูกศร เห็นไหม มันเห็นภาพชัดนะ ลูกศรหมายถึงว่า เราไปโดนกระทบกระทั่งขึ้นมาแล้ว ลูกศรไง คําว่า “ลูกศร” ถ้ายิงด้วยลูกศรมา บุรุษ ๒ คนไปด้วยกัน แล้วคนโดนยิงด้วยลูกศรคนหนึ่ง บุรุษอีกคนที่ไปด้วยโง่เขลา ตามไปหาเขาว่านี่ยิงด้วยลูกศรอะไร

แล้วมันก็ย้อนกลับมา เขายิงเราด้วยคําพูด เขายิงเราด้วยกิริยา แล้วเราก็โกรธตอบ พอเวลาเราโกรธตอบ ความโกรธอันนี้มันจะเกิดขึ้นตลอดเลย อันนี้พอมันจับได้ มันเห็นภาพชัด เอาภาพนั้นมาเทียบเคียง เทียบเคียงกับอารมณ์ของเรา เวลาเขาว่าเรา เขาติเตียนเราอย่างนี้ เหมือนกับว่า พอเขาเริ่มพูดถึงเรา คือเราโดนยิงแล้ว เราโดนยิงด้วยคําพูด เราโดนยิงด้วยกิริยาที่เขาไม่พอใจเรา แล้วเราพยายามถอน พอโดนยิงแล้วเรารักษาแผลเรา

ไม่ใช่โดนยิง...ถ้าพูดถึงโลก ถ้าเขายิงเราด้วยคําพูด เราต้องบอกว่า “เราไม่ผิด” นี่ตามลูกศรไปแล้ว ลูกศรทําด้วยอะไร ทําไมเขาถึงมาว่าเรา เห็นไหม ตามลูกศรออกไป มันเป็นจริตนิสัยของเขา เขาคิดผิดอย่างหนึ่ง เขาเจตนาทุจริตอย่างหนึ่ง เขาต้องการทําให้เราโกรธอย่างหนึ่ง เขาทําอะไรของเขานั่นมันเรื่องของเขา ถ้าเรื่องของโลกเขา เราทันเขาแล้วเราเฉยไว้

แต่เรื่องของธรรมมันไม่ใช่ตรงนั้น เรื่องของธรรมคือการรักษาใจของเรา รักษาใจของเราคือว่าไม่ให้ขุ่นมัวไปก่อน แต่ไอ้อย่างที่ว่า เราทันเขาหรือเราไม่ทันเขา อันนั้นมันเป็นประโยชน์ต่อเมื่อเราออกไปโต้ตอบกับเขา แต่ถ้าเรารักษาใจเราไว้ก่อน ใจเราไม่ขุ่นมัว ใจเราใสสะอาด เราจะอ่านภาพนั้นออก เราจะมองภาพนั้นชัดเจน แล้วเราจะรักษาผลประโยชน์เราได้ อันนี้อันหนึ่ง แต่อันนี้มันเป็นส่วนข้างนอก

แต่เขาถามเรื่องความโกรธไง เราจะรักษาความโกรธ ถ้าความโกรธมันไม่ทําให้เราโกรธก่อน ไม่กวนใจเรา ถ้ามันกวนใจเรา เราจะมีความกวนใจมาก

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันละเอียดลึกซึ้งจนเรามองไม่ออกนะ มันจะเอาโลกมาปกไว้ไง ว่าเราไม่ทันเขา เราเสียเชิงเขา เราแพ้เขา เราเสีย เราด้อยโอกาส ไอ้อย่างนั้นมันเป็นต่อเมื่อออกมาเป็นอารมณ์คิดออกมา แล้วไปทําเป็นธุรกิจหรือทําเป็นการงานขึ้นมา มันถึงจะเป็นอย่างนั้น

แต่ขณะที่ว่าเรา อารมณ์ที่มันขุ่นมัวขึ้นมา อันนี้มันเผาเราก่อน อันนี้มันทําให้เราก่อนเห็นไหม ถึงว่าตามออกไป พอตามออกไปมันก็ตายก่อน บุรุษนั้นต้องตายไป อารมณ์นั้นตายไปอารมณ์หนึ่งแล้วเราก็เสียทุกข์ไป เราต้องทุกข์ร้อนไปหนึ่งอารมณ์ เราก็ต้องทุกข์ยากไป

ย้อนกลับมาที่มีสัมมาคารวะ ถ้าเราเริ่มมีสัมมาคารวะ เราเริ่มอ่อนน้อมถ่อมตน อันนี้มันจะทําให้เรามีความสุขของเราเอง ถ้าเราแข็งกระด้างเห็นไหม พระเราถึงต้องทําสัมมาคารวะกัน ต้องทําคารวะ ก่อนเข้าพรรษานี่ทําคารวะ เพื่อปวารณาตัวไง เข้าพรรษานี้มีเรื่องอะไรให้ตักเตือนกัน ให้ว่ากัน

โยมก็เหมือนกัน ถ้าเราคิดอย่างนั้นได้ เราทําของเรา มันให้จิตเราอ่อนควรแก่การงานนะ จิตเราอ่อนควรแก่การงานแล้วมันจะเป็นสุขกับเราเอง ถ้าไม่เป็นสุขกับเราเอง เราทุกข์กระด้าง เราแข็งกระด้างของเราเอง มันก็ขวางใจเราเอง

หลวงตาบอก เหมือนหมามันคาบไม้ คาบบ้องข้าวหลามมา เวลามันคาบมันขวางมา ใจเราก็เหมือนกัน ถ้ามันถือตัว มันก็หยิบสิ่งใดสิ่งหนึ่งยึดไว้ พอยึดไว้มันจะขวางใจเราไปเอง มันขัดข้องใจเราไปเอง ทั้ง ๆ ที่ไม่มีใครทําอะไรให้เรานะ เราขัดข้องใจไปเอง

แต่ว่าหมามันคาบบ้องข้าวหลามมานี่คนอื่นเขาเห็น เห็นมันฟุดฟิด ๆ มันโกรธ มันเจ็บ มันปวด มันร้อน มันขัดข้องใจ เหมือนกับคาบอารมณ์ตัวเอง แล้วก็ขวางใจตัวเองไป ตัวเองไม่รู้สึกตัวเลย แต่คนอื่นเขามองเขาเห็น คนที่เขารู้ทันเขามองเขาเห็น หมามันคาบบ้องข้าวหลามมา

เรามันไม่รู้ตัวมันถึงขวางใจของตัวเอง ถ้าเราขวางใจของตัวเอง เราก็เป็นความทุกข์ของเรา ถ้าเราไม่ขวางใจของตัวเอง มันเป็นการฝึกฝนนะ มันอยู่ที่การฝึก ถ้าเราไม่ฝึกฝนเลย เราไม่ทําเลย ไอ้เรื่องนี้พูดไปเถอะ พูดจนชินหูเห็นไหม พูดจนชินปาก ฟังจนชินหู แต่หัวใจมันไม่รับรู้ มันด้านไปเลย

แต่ถ้าวันไหน ถ้าจิตมันควรแก่การงาน มันจะสะเทือนใจนะ ใครพูดอะไรนี่มันสะเทือนใจ มันรับหมดนะ แล้วมันสะเทือนหัวใจมัน “เอ๊ะ ! ทําไมเมื่อก่อนเราไม่เห็นอย่างนี้ เมื่อก่อนไม่เห็นอย่างนี้” นี่เวลาจิตมันเปิดหรือจิตมันไม่เปิด

เวลาการภาวนาเหมือนกัน คนเราภาวนาเข้าไป พอเราภาวนาเข้าไปมันครึ่ง ๆ กลาง ๆ ไง มันไปคาอยู่อย่างนั้น มันไม่เป็นไป ทําไมมันเป็นอย่างนั้นล่ะ ทําไมมันไม่ทะลุขึ้นไปเลย ? มันไม่ทะลุเพราะว่าอุบายวิธีการมันไม่พอ การทําอุบายวิธีการของเราไม่พอ จิตของเรามันไม่พอ สติของเราไม่พอ ถ้าสติของเรามันพอขึ้นมา อุบายวิธีการของเราเข้ามานี่มันจะทะลุขึ้นไปได้ แล้วก็อยู่ที่ความเพียรด้วย ความเพียรของเราพยายามขึ้นไป ต้องมีความเพียร มีความเพียรแล้วก็มีอุบายวิธีการ

ทําสักแต่ว่าทํา ถ้าทําสักแต่ว่าทํา ธรรมะนะ เวลาเราทําขึ้นมาไม่ได้ ทุ่มเข้าไปขนาดไหนนะ ทุ่มเข้าไป ทุ่มเข้าไป ทุ่มขนาดไหนก็เป็นความทุ่มเข้าไป จนช็อก จนสลบ จนเข้าโรงพยาบาลกันก็มีมากเลย แล้วมันทําไม่ได้อย่างนั้นเพราะอะไร เพราะว่ามันฝืนไปเฉย ๆ มันไม่มีอุบายวิธีการไง มันต้องมีอุบายวิธีการเข้ามา ดูด้วยอุบายวิธีการ ต้องมีอุบาย ต้องเปลี่ยนอารมณ์บ่อย ๆ ต้องทําบ่อย ๆ ต้องพลิกแพลงออกไป ถ้าเราพลิกแพลงใจของเราขึ้นมา เราพยายามดูของเรา มันจะเป็นไปได้

เราไม่พลิกแพลงใจของเรา เราฝืนไป แล้วมันใช้แต่ข้างนอกเข้าไป ความใช้แต่ข้างนอกเข้าไป มันไม่ถึงจุดสมควรของมันที่มันจะเป็น ถ้าเข้าไปถึงจุดสมควรที่มันจะเป็น มันจะเป็นไปเห็นไหม มันเป็นไปได้ สร้างเหตุแล้วมันต้องถึงผล “จุดที่มันจะเป็น” หมายถึงมัชฌิมาปฏิปทา หมายถึงธรรมที่มันเป็นกลางนั้น แต่อันนี้เราฝืนอย่างเดียว เราปิดหูปิดตาแล้วเราฝืนของเราเข้าไป เราฝืนของเราเข้าไปมันก็จะไม่ได้ของมันอย่างนั้น

ธรรมมันเป็นความเป็นจริง ถ้าเราปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมมันถึงจะเป็นไป ถ้าไม่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม มันไม่สมควรแก่ธรรมเพราะเราไม่ได้ทําของเราเป็น เราทําตามความเห็นของเรา มันเป็นความเห็นของกิเลส กิเลสมันเห็นอย่างนั้น กิเลสมันเห็นตามความเป็นจริง กิเลสมันว่ามันเป็นไปไง เห็นเขาทําได้ เราต้องทําได้ แล้วเราทําไปนี่กิเลสมันหลอกใช้ ขนาดว่ากิเลสมันใช้เครื่องมือของมันเห็นไหม เวลาเราโกรธ เราทุกข์ เราปวด เราแสบ เราร้อน อันนี้มันใช้โดยเต็มความสามารถ

แต่ว่าขณะปฏิบัติธรรม เราปฏิบัติอยู่เพื่อเราจะเข้าถึง มันก็ยังหลอกใช้ มันหลอกใช้วิธีการ มันสวมรอยออกมา ถึงว่ามันร้ายกาจ อุบายวิธีการก็เพื่อจะพลิกแพลงดูมันนี่แหละ พลิกแพลงดูมัน พลิกแพลงความเป็นไปของมัน...ว่าเราไม่เห็น นี่ปัญญาจะมากขนาดไหน ความเราพลิกแพลงขนาดไหนนะ กิเลสมันหลอกใช้ทั้งหมดเลย พอมาถึงมันหลอกใช้แล้วเราก็เชื่อมัน เราเชื่อมัน เราถึงไม่เห็นมัน เพราะเราเชื่อมัน เราทําตามมัน เราทําเป็นไป แล้วขัดอกขัดใจนะ

วางไว้ไง วางไว้ เปลี่ยนอุบายใหม่ อุบายวิธีการต้องใหม่ ปัญญาต้องใหม่ตลอดเวลา ถ้าปัญญามันเก่า แล้วเวลาธรรม ที่ว่าธรรมมันไม่เป็นไป มันขัดข้องใจ มันไปแล้วมันไปคาอยู่อย่างนั้นน่ะ เหมือนว่ามันจะไปไม่ได้ มันจะไปไม่ได้แล้วมันก็คาอยู่ ๆ แต่มันก็ทํามาอยู่อย่างนั้น คาอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วก็น้อยเนื้อตํ่าใจกันนะ คาอยู่อย่างนั้นเพราะอะไร แล้วก็ทําอยู่ แล้วมันคาอยู่เพราะอะไร เพราะว่ากิเลสมันตามมาหนึ่ง

ความเคยชินของใจ ความเคยชินมันก็เหมือนกับหน้าที่ เวลานั่งต้องนั่งหน่อยหนึ่ง นั่งพักถึงเวลาสุดแล้วก็นั่งแล้วก็จบกัน เราก็นั่งแล้ว...มันทําอยู่แค่นั้นเอง ทําอยู่แค่นั้นเอง ไม่เปลี่ยนวิธีการ ไม่เปลี่ยนเดิน ไม่เปลี่ยนดูอารมณ์ของตัวเอง ดูอารมณ์ของตัวเองเข้าไป ดูอารมณ์ของตัวเองเข้าไป

การอ่อนน้อมถ่อมตนเข้ามา มันจะทําให้เราพลิกแพลงง่าย ถ้าไม่มีการอ่อนน้อมถ่อมตนเข้ามา มันแข็งกระด้างมา มันแข็งกระด้างมาแล้วก็ยึดของมันไป แล้วก็ตัวเองว่าตัวเองทําผิด แต่เข้าใจว่าเป็นความทําถูก เพราะว่าเห็นเขาเดินเราก็เดินตามเขา เถรส่องบาตรไง เห็นเขาส่องบาตรขึ้นมา เขาดูเพื่อมีรอยรั่วไหมอะไรไหม เห็นเขาส่องบาตรก็ยกบาตรขึ้นมาส่อง ยกบาตรขึ้นมาส่องทําตามเขา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาประพฤติปฏิบัติ เวลาไอ้ที่ประพฤติปฏิบัติ เราประพฤติกัน บําเพ็ญเพียรกัน มันเป็นเหตุ มันเป็นเหตุให้สร้างจิตให้สงบใช่ไหม ถ้าเราสร้างเหตุให้สงบ ไอ้ความเพียรมันเป็นเหตุที่ทําเข้าไป แต่เราทําความเพียรขึ้นมาเพื่อเอาความเพียรนั้นเป็นเหตุไง เอาเหตุที่จะเป็นเหตุ นั่นเป็นผล

อย่างที่อดอาหาร ครูบาอาจารย์อดอาหาร อดอาหารเพื่ออะไร ? อดอาหารเพื่อจะเอาเป็นอุบายวิธีการจะเข้าไปหาความหิวกระหาย ความหิว ความอยากในใจอันนั้น มันเป็นวิธีการ แต่บางคนอด อดเอาเวลาไง ๕ วัน ๑๐ วัน ถ้าอดครบ ๑๐ วันถือว่ามีความสําเร็จไง เราอดอาหารได้ ๑๐ วัน เห็นไหม ไปเอาผลของการอดอาหารนั้นเป็นผล แต่วิธีการที่เราจะเข้าไปหาความสงบนั้น

ใจมันก็เหมือนกัน พยายามปฏิบัติกัน ปฏิบัติเพื่ออะไร ? ปฏิบัติเพื่อความสงบของใจ ไม่ปฏิบัติเพื่อจะว่าเราปฏิบัติได้ เราปฏิบัติได้ นี่มันติดข้องอยู่ที่เหตุนั้น เอาเหตุมาเป็นผล แล้วผลมันเลยไม่มี ถ้าเราสร้างเหตุ เราทําเหตุแล้วเหตุมันเปลี่ยนได้...ก็เหตุ ฟังสิ เหตุวิธีการ เหตุมันพลิกแพลงได้ กรรมฐาน ๔๐ ห้องเห็นไหม กรรมฐานมีตั้ง ๔๐ อย่างให้เราทําเข้าไป จะทําอย่างไรก็ได้ให้ ๔๐ อย่าง แล้วอุบายวิธีการเรื่องของปัญญานี้มันไม่มีขอบเขต มันยิ่งกว้างเข้าไปใหญ่เลย ขอบเขตมันไม่มี มันกว้างขวางที่มันจะพลิกแพลงได้ตลอด เราก็ต้องพลิกสิ พลิกแพลงไป ๆ

ถ้าไม่พลิกแพลงไปมันก็คาอยู่อย่างนั้น ความคาอยู่อย่างนั้นมันทําให้ท้อถอยนะ แล้วมันยอกใจ “เราทําขนาดนี้ เราทําขนาดนี้” แล้วคิดดูสิ คนที่ทําจริงจังก็ทํามากกว่านี้ ทําจริงจัง ทําจนแบบว่า ถูไถไปโดยที่ว่าไม่ดูตาม้าตาเรือ เหมือนคนที่ว่าทําผิดแล้วพยายามฝืนไป พยายามฝืนไปมันก็เป็นอยู่อย่างนั้น มันไม่ย้อนกลับมา ย้อนกลับมา

เหตุความเพียรมันมีอยู่ เหตุความเพียร ความเพียร ต้องมีความเพียรก่อน ต้องมีเหตุก่อน มันถึงมีผลใช่ไหม แต่เหตุต้องถูกด้วย ถ้าเหตุไม่ถูก ความเพียรนั้นทําให้เราตกทะเลไปเลย ตกไปอีกซีกหนึ่ง เห็นไหม อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค ไม่เข้ามัชฌิมาปฏิปทา มันก็เป็นไป

แต่ถ้าเข้ามัชฌิมาปฏิปทา มันต้องลง แล้วลงอันนี้มันก็ยึดติด ยึดติดไป ตัณหาซ้อนตัณหาไปเรื่อย จนกว่ามันจะปล่อย ปล่อยอันนี้แล้วทําตามธรรมชาติของมัน สักแต่ว่าทําไปให้มันเป็นไป

ไม่อยากในผลนั้น แต่อยากในเหตุนั้น แต่เหตุนั้นก็ต้องมีวิธีการ เปลี่ยนแปลงวิธีการไม่ให้กิเลสมันรู้ทันแล้วมันก็ดักหน้าก่อนไง มันดักหน้าก่อนว่าจะทําอย่างนี้ รู้ว่าทําอย่างนี้ มันก็สร้างเหตุก่อน ทําอย่างนี้นะ แล้วถึงที่สุดแล้วก็จบ พอถึงที่สุดมันก็จบ มันก็เลยได้คาอยู่อย่างนั้นน่ะ

ไม่ไปไม่ได้ ถ้าไปได้มันจะมีความสงบของใจ มันจะมีความสุขของใจ ใจนี้จะสงบ มีความสุขร่มเย็นเป็นใจ นั่นเป็นภาคปฏิบัติ ทานเป็นทาน ศีลเป็นศีล ภาวนาเป็นภาวนา บุญกุศลมันคนละอย่างกัน แต่อยู่ที่ใจดวงเดียวนั้นเป็นผู้ทํา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๖ ธันวาคม ๒๕๕๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันพระ เห็นไหม วันพระแปลว่าความประเสริฐ ถ้าเราจะประเสริฐนะ เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์เรามีศักดิ์ศรี เรามีความภูมิใจว่ามนุษย์เป็นสัตว์ประเสริฐ แล้วเราก็ดูสัตว์เดรัจฉาน ดูสัตว์ต่าง ๆ สัตว์เดรัจฉานมันมองมนุษย์นะ มันก็อิจฉา มันมองด้วยตาละห้อยเลยว่ามนุษย์ทําไมมีอิสรภาพ มันไม่มีอิสรภาพนะ เวลาเกิดมาแล้วก็ว่าเกิดมาเป็นอาหารของมนุษย์ มนุษย์ก็ว่าเห็นสัตว์เป็นอาหาร

ไม่มีใครคิดว่าเป็นอาหารหรอก เราคิดกันเอาเอง เราคิดกันเอาเองนะ ถ้าเราคิดกันเอาเอง เวลาเรามาถือศีล ถ้าเราถือศีลนี่เราจะไม่ล่วงเกินเขา ปาณาติปาตา เราจะไม่รังแกเขา เราจะไม่เบียดเบียนเขา ไม่เบียดเบียน แล้วเวลาถือศีล ๕ ไง พอถือศีล ๕ นี้บริสุทธิ์ ถ้าถือศีล ๕ บริสุทธิ์นะ ขอนไม้มันถือศีล ๕ ดีกว่าเราอีก เพราะขอนไม้มันไม่เคยทําร้ายใครเลย

มีศีล ๕ ต้องมีธรรม ๕ ด้วย ถ้าเรามีศีล ๕ ใช่ไหม เราไม่เบียดเบียนเขา เราต้องช่วยเหลือเจือจานเขา เราจะดูแลเขาได้มากน้อยแค่ไหน เห็นไหม ถ้าเรามีศีล ๕ เราบอก ศีล ๕ เราบริสุทธิ์...ขอนไม้มันดีกว่าเราอีก มันนอนอยู่นั่นมันไม่เบียดเบียนใครเลย มันเป็นอาหารของปลวกด้วย มันเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ด้วย ไอ้ของเรานะเราก็มีที่อยู่ของเชื้อโรคไง เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมานี่เชื้อโรคมันอาศัยเราอยู่นะ นี่เวลาเราคิดของเราเองถ้าเราคิดเป็นธรรม

เวลาหลวงตาท่านพูดไง ในลัทธิศาสนาต่าง ๆ เขาบอกเลยว่า “ถ้าสัตว์นี่ฆ่าเป็นอาหารไม่เป็นบาป” แต่หลวงตาบอกว่า “ศาสนาพุทธนี้เป็นศาสนาที่เป็นธรรมมาก ชีวิตทุกชีวิตมีค่าเท่ากัน แม้ชีวิตของสัตว์มันก็มีค่าของมันเอง ทุกชีวิตรักตัวเองทั้งนั้น ทุกชีวิตไม่มีความต้องการให้ตัวเองเป็นอาหารของใคร”

แต่ด้วยความภาวะจํายอมไง ภาวะจํายอมของโลก โลกเขาคิดกันอย่างนั้น ในเมื่อโลกคิดอย่างนั้น แต่ถ้าโลกเขาประเสริฐขึ้นมา ถ้าหัวใจเขาประเสริฐขึ้นมานี่เขามีคุณค่าของเขา เขาจะเห็นคุณค่าของชีวิต เห็นคุณค่าชีวิตของการเกิด

เวลาเกิดขึ้นมา ดูสิดูอย่างมนุษย์มันต้องปรับสมดุลนะ เวลาเราอยู่ในพื้นที่ราบ ไปดูคนอยู่ที่พื้นที่สูงอย่างทางหิมาลัยนั่นน่ะ เขาต้องปรับร่างกายของเขา มนุษย์เหมือนกัน แต่เขาต้องปรับเพราะออกซิเจนเขาน้อย พอออกซิเจนเขาน้อยเขาปรับของเขา ปรับเพื่อความสมดุลของเขา ความสมดุลของความดํารงมีชีวิตอยู่ ความดํารงชีวิตอยู่มันต้องปรับสมดุลของมัน แล้วสมดุลของที่ไหนล่ะ นี่ธรรมชาติมันปรับตัวของมันเอง

ถ้าธรรมชาติปรับของมันเอง “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ถ้าธรรมะเป็นธรรมชาติก็กราบดวงอาทิตย์สิ มันก็เป็นธรรมชาติของมัน “ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ธรรมชาติมันเป็นอย่างนั้น แต่เราก็เกิดมาเป็นธรรมชาติอันหนึ่งนะ เวรกรรม การกระทํา ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วนี่ก็ธรรมชาติอันหนึ่งนะ เพราะมันให้ผลตามนั้นไง ทําดีต้องได้ผลดี ทําชั่วต้องได้ผลชั่ว

แต่ในปัจจุบันนี้เรามีสติปัญญากัน เห็นไหม เรามีสติเรามีปัญญาขึ้นมา เรามานับถือพุทธศาสนา พุทธศาสนาสอนไง สอนให้ทําคุณงามความดี แล้วคุณงามความดีของใครล่ะ

เวลาปฏิบัติก็ว่า “สบาย.. สบาย.. เวลาปฏิบัติแล้วสบาย...เวลามันกําหนดพุทโธ เวลาปฏิบัติตามครูบาอาจารย์แล้วลําบากนัก มันมีแต่ความทุกข์ความลําบาก อยากสบาย”

สบายก็ไปสปาสิ สปามันไปนวดไปเค้นมันก็สบาย แต่เวลาเราทําคุณงามความดีของเรา เราทําเพื่อประโยชน์ของเรานะ...สบาย ๆ แค่นั้นมันเป็นการปฏิบัติธรรมหรือ ถ้ามันเป็นการปฏิบัติธรรม โลกเขาก็ทําให้ได้ โลกเขาทําให้ได้ เห็นไหม แต่ธรรมะใครทําให้ได้ล่ะ แต่เราคิดกันเองว่าต้องสบาย ต้องสะดวกต้องสบาย

สะดวกสบายมาจากไหน ? สะดวกสบาย มันจะสะดวกสบายมันต้องมาจากความเพียร ความวิริยอุตสาหะ แล้วมันจะสะดวกสบายทีหลัง ถ้าใครมีความเพียร ความวิริยะ บวกความอุตสาหะ แล้วประสบความสําเร็จของชีวิตแล้วนั้นมันถึงจะสบาย มันต้องทํางานเสร็จแล้วถึงสบาย ไม่ใช่ว่าเริ่มต้นก็สบาย เริ่มต้นสบาย...เดี๋ยวธุรกิจเขาทําให้ได้หมดน่ะ ธรรมะเดี๋ยวนี้

ถ้าธรรมะนะ เวลาปฏิบัติธรรมตามครูบาอาจารย์ของเรามันเป็นไปโดยสัจธรรม สัจธรรมว่าความเป็นจริงที่เกิดขึ้นมาในใจนั้นเป็นสันทิฏฐิโก แต่ปัจจุบันนี้ เวลาผู้ที่ศึกษาธรรมขึ้นมาแล้วเขาไม่ใช่นักบวช เขาไม่ใช่พระ เขาจะพูดอย่างไรก็ได้ พอเขาจะไปพูดอย่างไรก็ได้ เขาทําของเขาอย่างใดก็ได้

แล้วพระก็เหมือนกัน เวลาพระนี่ “ต้องเป็นอย่างนั้น ต้องเป็นอย่างนั้น”...แล้วเป็นอย่างนั้นจริง ๆ เหรอ แต่ถ้าเวลาเขาปฏิบัติแล้วเป็นอย่างนั้นจริง เราฟังเวลาผู้ประพฤติปฏิบัติไปฟังองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “เธอปฏิบัติตามความเป็นจริง เราเป็นผู้รับฟังเท่านั้น” ผู้รับฟังว่ามันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริงเท่านั้นน่ะ ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมามันจะเป็นจริงขึ้นมาจากหัวใจของเรา

ความปรับสมดุลของโลกเขายังต้องปรับความสมดุลของเขา แล้วหัวใจมันไม่ได้ปรับความสมดุลของมันเลยเหรอ อยู่เฉย ๆ มันเป็นตามความเป็นจริงอย่างนั้นเลยเหรอ มันเป็นความจริงได้ไหม ? มันเป็นความจริงไม่ได้หรอก เพราะมันยังไม่มีความปรับสมดุลของมัน ถ้าความปรับสมดุลของมัน นี่เรามีกิเลสอยู่ในหัวใจ ปรับสมดุลขนาดไหนกิเลสมันก็ซ่อนอยู่ในใจนั้น

ถ้าเราทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจเข้ามา ความสงบของใจนี่เราปรับสมดุลของมันก่อน ปรับสมดุลเสร็จแล้วเรารื้อค้นหามัน ถ้าเรารื้อค้นหามันนะ เวลากรรมฐานเรา การขุดคุ้ยหากิเลสนั้นเป็นงานอันหนึ่ง การฆ่ากิเลสนั้นเป็นงานอีกอันหนึ่ง

ไอ้นี่บอกว่า “โอ๋ย ! มีแต่กิเลส เราเกิดมามีแต่กิเลส ๆ อยู่เต็มหัวใจ เราก็ฆ่ามันเลย ฆ่ามันเลย...สบาย.. สบาย..” กิเลสมันนอนยิ้มเลยนั่นน่ะ บอกว่าพวกนี้ทําไมโง่ขนาดนี้นะ

พุทธศาสนาไม่ได้สอนอย่างนั้น พุทธศาสนาสอน...ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม ปฐมยาม บุพเพนิวาสานุสติญาณ จิตสงบเข้าไปแล้ว เวลาจิตสงบเข้าไปแล้วมันเป็นอย่างนั้น เวลาจิตสงบเข้าไปแล้วโดยที่ไม่มีการกระทําใด ๆ เลย มันสงบเข้าไปสู่ข้อมูลเดิมของมัน

เวลาเรากลับเข้าไปที่บ้านของเรา สิ่งที่สมบัติเราเก็บไว้ในบ้านนั้นมันก็เป็นสมบัติของเรา เรากลับไปแล้วมันก็มีเท่านั้น จิตใจทําดีทําชั่วมาในหัวใจมันก็มีเท่านั้นน่ะ เวลาจิตมันสงบเข้ามามันก็อยู่ข้อมูลเดิมนั้น นี่อดีตชาติ ชาติของใครชาติของใครมันสะสมกันมา

แต่เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ สร้างแต่คุณงามความดีมา พอสร้างคุณงามความดีมา มันมีเชาวน์มีปัญญาขึ้นมา มันมีหลักมีเกณฑ์ เห็นไหม แม้แต่อาฬารดาบสนะ “เธอมีความรู้เสมอเรา เธอมีปัญญาเสมอเรา เธอเป็นอาจารย์สอนได้”

เจ้าชายสิทธัตถะไม่เอา ไม่เอาเพราะอะไร การเยินยอของอาจารย์กับความเป็นจริงในหัวใจเรานี้มันไม่เหมือนกัน ความเยินยอของอาจารย์ อาจารย์ก็เยินยอไป แต่หัวใจของเรามันไม่เป็นไปตามนั้น มันไม่เป็นไปตามความเยินยอนั้น มันมีไฟสุมขอนอยู่ในใจ มันมีความเผาไหม้อยู่ในหัวใจ นี่ท่านไม่เอา ท่านไม่เอา

นี่มันรื้อค้นมา เวลาเข้าไปสู่ข้อมูลเดิม บุพเพนิวาสานุสติญาณนี้ข้อมูลเดิม ข้อมูลเดิมเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้ ยังไม่ตรัสรู้ขึ้นมา เวลาจิตสงบเข้ามานี่ข้อมูลเดิม เพราะไม่มีการกระทํา

แล้วเราสบาย ๆ ไม่ต้องทําอะไรกันเลย มันก็เข้าไปสู่กิเลสไง เข้าไปสู่ข้อมูลเดิมของหัวใจนั้น เข้าไปสู่ภวาสวะ เข้าไปสู่ภพ เข้าไปสู่ฐานที่ตั้ง เข้าไปสู่พลังงานที่มันส่งออกมา...แค่นั้นเอง พอสบาย ๆ ไม่ทําอะไรเลย มันจะสะดวกสบายไปได้อย่างไรล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิชชา ๓ ทําไว้แล้ว เห็นไหม เวลาจิตสงบเข้ามา เวลาดึงกลับมาแล้วนี่จุตูปปาตญาณ มันก็ยังออกไปอีก ออกไปเห็นไหม ถ้าไม่มีการแก้ไข ไม่มีความปรับสมดุลของมันด้วยมรรคญาณ ความปรับสมดุลของมันด้วยธรรมที่เกิดขึ้นในผู้ที่ปฏิบัติ

เพราะตอนนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ได้เกิด เจ้าชายสิทธัตถะยังไม่ได้บรรลุธรรมเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใครจะสอนล่ะ ใครจะสอน ใครจะบอก...ก็หัวปักหัวปํา พยายามค้นคว้ากันไปเอาเอง เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยังไม่มีใครสอน

จุตูปปาตญาณเพราะอะไร เพราะทําคุณงามความดีขนาดไหน นี่แรงขับมันมี เพราะก้นบึ้ง ตัวภวาสวะ ตัวภพ ตัวสถานที่เกิดมันสมบูรณ์ของมัน ทุกสิ่งทุกอย่างมันเกิดบนนั้น สิ่งปลูกสร้างทุกอย่างเกิดบนแผ่นดิน ทําดีทําชั่วทั้งหมดเกิดบนภวาสวะ เกิดบนฐานที่ตั้ง เกิดปฏิสนธิจิต เกิดจากที่ตรงนี้ เกิดที่ปฏิสนธิจิตมันเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์นี้มันเป็นผล เป็นวิบาก เป็นสิ่งที่ได้ผลมา แต่กรรมที่เกิดจากจิตที่มันหมุนไป อันนั้นไม่มีใครไปรู้ไปเห็นมัน

เวลาสงบเข้ามานี่ยังไม่เข้าอริยสัจเลยนะ ยังไม่ได้เข้าธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลยนะ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาปฏิบัติด้วยจิตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยจิตของปุถุชน ด้วยจิตของมนุษย์ทุก ๆ คน มันต้องเป็นอย่างนี้ มันเป็นอย่างนี้ทั้งนั้น แต่มันเป็นอย่างนี้เพราะเราอ่อนแอ เราถึงเหลวไหล เราถึงหลงใหลไป

ปฏิบัติธรรมก็เข้าสปากันนะ “โอ๋ย ! ติดแอร์นะ เข้าห้องกระจก โอ๋ย ! สบาย ปฏิบัติสบาย ๆ ดีกว่า มาทุกข์มายากทําไม”

ทุกข์ยากก็ทุกข์ยากเพื่อดัดแปลงกิเลส สบายขึ้นมา สบายก็เพื่อบํารุงกิเลส สบายขึ้นมาก็เพื่อให้กิเลสมันนอนใจอยู่ในหัวใจนั้น

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ บุพเพนิวาสานุสติ-ญาณ จุตูปปาตญาณ มันไม่ใช่ มันไม่ใช่ มันยังไม่ใช่มรรค ดึงกลับมา พอเป็นปัจจุบัน เห็นไหม ปัจจุบันมันไม่ส่งไปอดีตและอนาคต เวลาส่งไปอดีตอนาคตนี่มันส่งออก มันส่งไปตามพลังงาน

ถ้าใครมีคุณสมบัติ จิตที่มีคุณสมบัติถ้าใครสร้างคุณงามความดีมา ใครสร้างพลังงานมานี่ ผู้ที่ปฏิบัติ แม้แต่ฤๅษีชีไพร กาฬเทวิลก็ระลึกอดีตชาติได้ สองชาติ สามชาติ สิบชาติ ร้อยชาติ พันชาติ แสนชาติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีต้นไม่มีปลาย กําหนดไม่ได้ว่าจะกี่ชาติ มันไปได้เต็มที่เพราะว่าสร้างบุญญาธิการมามาก แต่ผู้ที่ปฏิบัตินะ ถ้ามีอํานาจวาสนาน้อยก็ได้ชาติสองชาติ บางคนก็ได้เล็ก ๆ น้อย ๆ บางทีเราระลึกไม่ได้ แล้วระลึกมาทําไมล่ะ

ถ้าระลึก เราคิดถึงเมื่อวาน เมื่อวานทําอะไรแล้วเสียใจไหม เมื่อวานทําอะไรผิดพลาดไปแล้วเสียใจไหม วันนี้จะทําอะไรต่อไป ระลึกอดีตชาติไปก็เมื่อวานนี้ก็ชาติที่แล้วเราทําอะไรมาล่ะ แล้วระลึกไปทําไม

แต่ในปัจจุบันนี้เรามีคุณงามความดีขนาดไหน ดูที่ปัจจุบันนี้เราหูตาสว่าง หูตาสว่างเพราะเราเกิดมา เห็นไหม เกิดมาต้องให้มีความเข้มแข็งนะ เวลาศรัทธามีความเชื่อแล้วให้มันเข้มแข็งไว้ เวลาปฏิบัติขึ้นมา เริ่มต้นปฏิบัติ เริ่มต้นจะเอาจริงเอาจัง พอมาเจออุปสรรค “เอ้อ ! ไม่ไหว ไปอย่างนู้นดีกว่า”...จะเข้าสปาไง จะไปสบาย ๆ น่ะ

แต่เวลาลําบากขึ้นมาแล้วท้อถอย ขนาดลําบากมันยังไม่ได้ แล้วไปสบาย ๆ มันจะได้อะไรล่ะ ถ้ามันลําบากขนาดนี้ ทําขนาดนี้ เราทําขนาดนี้มันยังไม่ได้ผล เขาบอกว่า “นี่เป็นอัตตกิลมถานุโยค เป็นความหลงผิด”

หลงผิดที่ไหน ถ้าหลงผิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กรรมฐาน ๔๐ ห้อง บอกไว้ทําไม “พุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ มรณานุสติ” นี่บอกไว้ทําไม หลงผิดไปนี่ใครหลงผิด กิเลสหลงผิดหรือพระพุทธเจ้าหลงผิด ถ้าพระพุทธเจ้าหลงผิด เราเองหลงผิด แล้วเราจะออกไปนอกทางเห็นไหม

แต่ถ้าเรามีหลักมีเกณฑ์ของเราขึ้นมา...องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อดีตอนาคตนี้ไม่ใช่ อดีตอนาคต เร็วขนาดนั้นนะ ความเร็วของจิต จิตเร็วกว่าแสง ความคิดมนุษย์นี้เร็วมาก แล้วถ้าจิตมันละเอียดเข้าไปมันจะเร็วของมันมาก

ฉะนั้นเวลาฝัน เวลาเข้านิมิต คิดอะไรปั๊บมันจะ พั่บ ! พั่บ ! พั่บ ! เสร็จเลย แต่ถ้ามันเป็นเรื่องวัตถุ กว่าจะทําเสร็จไม่รู้กี่ปีกี่เดือน แต่ความจริงในหัวใจจะนึกอย่างไรก็ได้

นี่ไง ที่ว่าทิพย์ ๆ ๆ ไง ทําแล้วเป็นทิพย์ ทุกอย่างเป็นทิพย์ เป็นทิพย์เพราะมันเป็นวิญญาณาหาร ผัสสาหาร สิ่งต่าง ๆ ที่เทวดา อินทร์ พรหมเขาอยู่ เขาดํารงชีวิตของเขาอย่างไร การดํารงชีวิตต้องมีอาหารนะ การดํารงชีวิตอยู่ ไม่มีอาหาร ชีวิตจะอยู่ได้อย่างไร ชีวิตจะอยู่ได้เพราะมันต้องมีอะไรจุนเจือให้ชีวิตนี้อยู่รอดได้ สิ่งที่อารมณ์ความรู้สึก จิตนี้มันกินวิญญาณาหาร กินอารมณ์ความรู้สึกเป็นอาหาร อาหารอย่างนี้ถ้ามันกินแล้วมันเร็วของมัน มันเสพของมัน

ถ้ามีมรรคญาณเข้าไป มีการกระทํา นี่ไง ร่างกายของมนุษย์มันยังปรับสมดุลอยู่ในที่สูงที่ตํ่า จิตใจของคนมันปรับสมดุลจากปุถุชนเป็นกัลยาณปุถุชน ปรับสมดุลจากว่าควบคุมตัวเองไม่ได้จนเป็นควบคุมตัวเองได้ แล้วมันเกิดปัญญา เกิดมรรคญาณ

เฮอริเคน เวลาพายุมันทําลายล้างไปหมด นี่มรรคญาณมันไม่ทําร้ายใคร มันทําร้ายแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจ มันจะกวาดกิเลสออกจากภวาสวะ ออกจากภพ เป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป เป็นโสดาบัน เป็นสกิทา เป็นอนาคา จนถึงที่สุด

ในเมื่อมีแผ่นดินอยู่ มีที่ตั้งอยู่ มันต้องมีการเกิด เกิดบนพรหมนี่ถ้าไม่มีสิ่งใดเลยก็เกิด “จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส” ผ่องใสนี่แหละมันจะไปเกิด แล้วมันต้องทําลาย เห็นไหม ดูสิถ้ามันไม่มีแผ่นดิน ไม่มีสิ่งใดเลย พายุมันจะพัดไปหาใคร พายุมันจะพัดเข้าไปหาใคร สิ่งต่าง ๆ ที่มันเกิดขึ้นอย่างนี้มันเป็นความจริงของมัน

ถ้าความจริงของมันนะ เรากระทําของเรา เราทําเพื่อสู่ความจริง ถ้าเราจะเอาความจริง มันจะทุกข์มันจะยาก มันจะลําบาก เรามีครูมีอาจารย์นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ ปรารถนามานะ นี่พ่อแม่ก็เลี้ยงดูมา พ่อแม่ก็พยายามจะแก้ไขมา

แต่ “พ่อแม่ครูจารย์” เวลาท่านเป็นทั้งพ่อ ทั้งแม่ ทั้งครู ทั้งอาจารย์ เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยากจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ คนที่จะรื้อสัตว์ขนสัตว์นี่มีจิตใจที่เมตตา ดูความเมตตาของพ่อของแม่สิ ดูความเมตตาของครูบาอาจารย์สิ ท่านอยากรื้อสัตว์ขนสัตว์ ท่านอยากจะอุ้มเราไปเลยนะ แต่มันอุ้มไปอย่างไรล่ะ มันจะเอาอะไรอุ้มไปล่ะ

สิ่งที่ว่าจะรื้อสัตว์ขนสัตว์นี่มีความเมตตาขนาดนั้น มีความตั้งใจ มีความปรารถนาขนาดนั้น ถ้ามีสิ่งใดที่สมความปรารถนาแล้วมันเรียบง่าย ที่มันเป็นไปได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกหมดแล้ว ไม่ต้องมีใครมาบอกหรอก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก

เวลาใครจะอ้างนะ พระไตรปิฎกเคยมีอยู่ แล้วมันเลือนรางไป นี่มารื้อค้นใหม่ ถ้าพระพุทธเจ้าบอกแล้วมันก็ชัดเจนอยู่นั่น ตัวเองจะพูดอะไรก็กลัวเขาจะไม่เชื่อถือ ก็อ้างพระพุทธเจ้า พออ้างพระพุทธเจ้าไป แล้วพอปฏิบัติไปก็ว่าลําบากลําบน

เดี๋ยวนี้สปามันกําลังมาใหญ่ แล้วปฏิบัตินี่ปฏิบัติแบบสปากัน สบาย.. สบาย.. สบาย ๆ แพ้ไอ้เบิร์ด ไอ้เบิร์ดมันร้องสบายดีกว่าอีก แล้วมันได้ตังค์ด้วย

เราอย่าเอาชีวิตเราไปให้คนอื่นปู้ยี่ปู้ยํา เราเป็นเจ้าของชีวิตนะ เรามีสติปัญญานะ ชีวิตนี้เป็นของเรา เรามีปัญญา เราเป็นลูกศิษย์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราต้องรักษาชีวิตเรา รักษาสิทธิของเรา สิทธิที่เราจะประพฤติปฏิบัติ สิทธิที่เราจะบรรลุธรรม สิทธิที่เราจะมีความสุขของเรา เราต้องรักษาของเรา ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ของเรา เอวัง