คํานํา

“...ในสโมสรสันนิบาต ทุกดวงใจล้วนว้าเหว่...”

นั่นเป็นคํากล่าวของพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต แห่งวัดป่าสันติพุทธาราม อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ที่ยังคงจับใจผู้ฟังธรรมอยู่เสมอ

ถึงแม้คนเราจะมีสถานะทางสังคมแตกต่างกัน แต่ทุกคนต่างก็ว้าเหว่ไม่มียกเว้น ยิ่งว้าเหว่มากเพียงไรก็ยิ่งผลักดันให้แสวงหาความมั่นคงทางโลกมากเพียงนั้น ท่านกล่าวว่า “...แต่ถ้ามันว้าเหว่ ยิ่งมั่นคงขนาดไหนนะ เวลาเราพลัดพรากจากสิ่งนั้นเราจะเสียดายมาก”

ด้วยเหตุนี้เองท่านจึงสอนให้เราฝึกเสียสละเป็นธรรมปฏิบัติเบื้องต้น “ฝึกหัดด้วยการเสียสละวัตถุก่อน แล้วก็พยายามฝึกหัดเสียสละอารมณ์ความรู้สึกที่เจ็บชํ้านํ้าใจ...ความรื่นเริงมันอยู่กับเราแป๊บ ๆ นะ สิ่งใดที่เจ็บชํ้านํ้าใจนี่มันอยู่นานมาก ผลักไสก็ไม่ไป แต่ถ้าสิ่งใดที่เป็นประโยชน์มันไม่เอา นี่หลุมทรายดูด มันดูดแต่สารพิษไว้ให้เรา”

นอกจากนั้นท่านยังได้ให้ข้อคิดเกี่ยวกับพันธนาการของโลกธรรมเอาไว้ว่า “สังคมคือดอกไม้หลากสี เราต้องมีสติปัญญาอยู่กับโลกโดยไม่ติดโลก...คําติฉินนินทาบางอย่างก็เป็นประโยชน์ มันเป็นกระจกส่องให้เห็นว่าเราทําถูกหรือทําผิด หากไม่มีเหตุมีผล กระจกนั้นหลอก กระจกนั้นทําให้เห็นภาพไม่ชัด เราก็ไม่ต้องไปดู แต่ถ้ากระจกดีก็คือมีนักปราชญ์คอยบอก มีครูบาอาจารย์คอยเตือน จึงนํามาเป็นคติของเรา”

“หลุมทรายดูด” กับ “ดอกไม้หลากสี” วจนะที่ปรากฏอยู่ในหนังสือ “ธรรมะเก็บตก” เล่ม ๔ นี้ จึงให้มุมมองอันทรงคุณค่าต่อการใช้ชีวิตของคฤหัสถ์เป็นอย่างยิ่ง

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มิถุนายน ๒๕๕๕

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เวลาเราชาวพุทธ ถ้าเราทําบุญกุศลแล้วเราได้ฟังธรรม เห็นไหม รัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มีที่พึ่งนี้เท่านั้นนะ ที่อื่นไม่มีหรอก พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาอยู่ในราชวังมีปราสาท ๓ หลัง มีความเร่าร้อน มีความเผาในดวงใจ

เวลาไปเที่ยวสวน เห็นยมทูต คนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เราก็ต้องเป็นอย่างนั้นเหรอ มันเร่าร้อนนะ มันเผาในหัวใจ เวลาราหุลเกิดขึ้นมา เห็นไหม เวลาจะออกบวช ละล้าละลัง คําว่า “ละล้าละลัง” จิตใจมันเร่าร้อนแค่ไหน ถ้ามันจิตใจเร่าร้อนแค่ไหน ในทางสถานะจะเป็นกษัตริย์ มันมีสถานะพอสมควรนะ

ฉะนั้น พูดถึงทางโลก ๆ สิ่งที่ทางโลกเราต้องจุนเจือ เราอาศัย เราอย่าไปยึดมั่นถือมั่น ถ้าเรายึดมั่นถือมั่นแล้วมันก็สะท้อนไง มันเทียบเคียง การเทียบเคียงนี่เทียบเคียงเพื่อประโยชน์ได้ เช่น คนอื่นทําไมเขาทําได้ ทําไมคนอื่นประสบความสําเร็จ อย่างนี้มันเทียบเคียงเพื่อเกิดกําลังใจ แต่ถ้าเทียบเคียง เราน้อยเนื้อตํ่าใจนะ เทียบเคียงว่าเราด้อยกว่าเขา เราตํ่าต้อยกว่าเขา

ดูมานะ ๙ สิ เราเสมอเขานะ สําคัญตนว่าเสมอเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา...เราสูงกว่าเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา สําคัญว่าเสมอเขา นี่ความสําคัญ

นี่ก็เหมือนกัน พอเราเทียบเคียงแล้ว ถ้าเราไปยึดมั่นนี่มันเป็นมานะ มันเป็นความสําคัญ มันก็เผาหัวใจทั้งนั้น ถ้าเราเทียบเคียงด้วยสติปัญญา เห็นไหม ทําไมเขาทําได้ ถ้าเขาทําได้ เราต้องทําได้ ถ้าเราเทียบเคียงเพื่อเกิดกําลังใจ อย่างนี้มันเทียบเคียงได้ นี่ไง ความเร่าร้อนของใจ ถ้าความเร่าร้อนของใจอยู่ในสถานะไหนมันก็มีการเผาลนทั้งนั้น กิเลสมันเผาลน ความเผาลนนี้เป็นพลังงานนะ

แต่ถ้าเป็นพลังงานที่สะอาดล่ะ พลังงานที่สะอาด เห็นไหม ดูสิเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ว เสวยวิมุตติสุข ก็เป็นคนมีชีวิตเหมือนกันนี่แหละ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเร่าร้อนก็เร่าร้อนนัก เวลาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะนะเร่าร้อนนัก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขึ้นมาแล้ว ทําไมมันร่มเย็นเป็นสุขล่ะ ก็หัวใจอันเดิมนี่แหละ แต่หัวใจอันเดิมมันเปลี่ยนแปลง มันแก้ไขของมัน

นี่รัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์...พระพุทธ พระธรรม เพราะอะไร ? พระพุทธ พระธรรม เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ตรัสรู้ เป็นผู้ยืนยันตามความเป็นจริง พระธรรมคือธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว แล้วพระสงฆ์ล่ะ เวลาพระสงฆ์ถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันจะยืนยันความเป็นจริงของเราให้กับเราได้

ถ้าไม่ยืนยันความเป็นจริงให้กับใจเราได้ เห็นไหม เรานะ จิตใจเราคาดเดาไม่ได้ มันตํ่าต้อย เราก็ไปเห็นอิทธิฤทธิ์ อภินิหาร เห็นความรู้แปลก ๆ ว่าสิ่งนั้นเป็นธรรม เราไปเห็นแล้วเราทึ่งไง นี่ถ้าเป็นธรรมนะต้องไปที่สนามบิน แล้วกราบเครื่องสแกน กราบเลย เพราะเวลาคนพกอาวุธไปนี่มันร้องทั้งนั้นน่ะ ทําไมไม่กราบมัน เดี๋ยวนี้วิทยาศาสตร์มันพิสูจน์ได้ทั้งนั้น

แต่ธรรมะนี่สิ ธรรมะเวลามันเข้าไปถึงหัวใจ มันเข้าไปถึงหัวใจได้อย่างไร ถ้าเข้าไปถึงหัวใจได้ การเข้าถึงหัวใจมันมีขั้นตอนของมัน ถ้ามีขั้นตอนของมัน เห็นไหม รัตนตรัยเป็นที่พึ่งของเรา โลกจะเป็นอย่างไร ความฉ้อฉล ความเป็นไปของโลก ความเป็นไปของผู้ชี้นํานั้น อันนั้นเป็นเรื่องของเขานะ

อย่างเช่นที่เขาว่าปล่อยปลาอะไร กินปลานั้นไม่ได้...มันเกินไป มันเกินไป มันเป็นการคลุกเคล้าไง ทําไมมันจะกินไม่ได้

เนื้อ ๓ ส่วนนะ เวลาเทวทัตไปขอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกว่าไม่ให้ฉันเนื้อสัตว์ พระพุทธเจ้าไม่อนุญาต ถ้าอนุญาต มันไปตัดรอนความดีของคนมหาศาลเลย

ในสมัยพุทธกาลนะ เวลาควายมันจะตาย เห็นไหม เวลามันทํางานอยู่มันทุกข์มันยากของมันมาก แล้วมันเห็นคนไปวัดไปวา เห็นคนไปทําบุญกุศล มันก็อยากจะเป็นอย่างนั้น มันอยากจะพ้นจากทุกข์ เพราะควายเวลาเขารําพันนะ เวลาไถนาก็ต้องเอาใจเจ้าของ จะทําอะไรก็ดูว่าเจ้าของจะอนุญาตไหม ถ้าไม่อนุญาตนะเขาไม่ให้กินด้วย เขาตีเอาด้วย มันเจ็บปวดไปหมด แต่ถ้าเป็นคนมันมีสิทธิ มันมีกฎหมายคุ้มครอง

เวลาเขาตายลงนะ เขามาเข้าฝันพระที่ว่าเป็นเนื้อนาบุญของโลก “เกิดมาเป็นควาย มันทุกข์มันยากขนาดนี้ แล้วบัดนี้มันก็ตายลงแล้ว ถ้าพรุ่งนี้เขาเอาเนื้อมา หรือว่าเขาเอาสิ่งใดมาถวาย ขอให้ฉันให้หน่อย”

ขอให้ฉันเพราะเขาจะได้ประโยชน์จากเนื้อของเขา เขาไม่มีสิ่งใดทําประโยชน์ได้เลย เขาขอให้ฉันเนื้อของเขาเพื่อประโยชน์ของเขา ได้ทําบุญเพื่อเขาตายแล้ว เขาจะได้ไปเกิดเป็นบุญกุศลของเขาบ้าง นี่ไง ทําไมเขาขอให้กินล่ะ สัตว์ตัวนั้นมันขอให้กินด้วยนะ

นี้บอกปล่อยปลาอะไร กินปลานั้นไม่ได้...มันปลาคนละตัว ถ้ามันเป็นปลาตัวเดียวกัน มันก็ไม่ใช่หน้าที่ของเรา

เนื้อ ๓ ส่วนที่พระฉันได้

๑. ไม่ได้เห็น

๒. ไม่ได้ยิน ไม่ได้ฟัง

๓. ไม่รับรู้ต่าง ๆ ทั้งสิ้น

มันเป็นเรื่องเวรกรรมของสัตว์ เวลาควายมันจะตาย มันยังมาเข้านิมิตเลย ขอให้กินเนื้อมันเพื่อประโยชน์กับมัน เห็นไหม แล้วนั่นเขาบอกว่าปล่อยปลาอะไร กินปลานั้นไม่ได้ พออย่างนี้มันก็จะไปขัดแย้งกับสังคมไปหมดนะ มันจะเกร็งไปหมด ชีวิตเรานี่จะเกร็งไปหมดเลย ทําอะไรมันจะติดขัดไปหมดเลย

เราเข้าไปในร้านอาหาร ร้านอาหารนั้น ผู้ที่เป็นเจ้าของร้านอาหารนั้นเขาไปหาของเขามา แล้วถ้าเราไปร้านอาหาร เราสั่งอาหารอะไรมา เราสั่งที่เขาทําสําเร็จแล้ว...เขาทําสําเร็จแล้วนะ ไม่ใช่ว่ามันยังมีชีวิตอยู่ แล้วบอกเราต้องการตัวนี้ ๆ อันนั้นเพราะมันเจาะจง

“ไม่ได้รู้ ไม่ได้เห็น” แต่อันนี้รู้เห็นไง เห็นสัตว์มันว่ายอยู่ในนํ้า “จะกินตัวนี้ จะกินตัวนี้” นั่นล่ะเจาะจง นี่กรรมชัดเจน จะเอาตัวนี้ แล้วเขาก็ฆ่าตัวนี้ให้เรา เห็นไหม อย่างนี้ผิด

แต่เราไม่รู้ไม่เห็น ของไม่รู้ไม่เห็น แล้วเราบอกว่า “มันเป็นกรรม เป็นกรรม” มันเป็นกรรมอะไรของมัน มันเป็นเรื่องของเขานะ นี้มันเป็นเรื่องของเขา

ถ้าพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ธรรมะสอนอย่างนี้ แล้วนั่นเขาสอนอย่างไร แล้วมันเป็นรัตนตรัยไหม มันเป็นธรรมไหม ? มันไม่เป็นธรรม ถ้ามันเป็นธรรมนะ เป็นธรรม เป็นอิสรภาพ แต่ละคนมีสิทธิเหมือนกัน แล้วสัมมาอาชีวะแล้วแต่คนจะเลือก เลือกทําอาชีพใด ทําสิ่งใด ถ้าเขาต้องการอาชีพอย่างนั้น เขาทําอย่างนั้น เขาก็ต้องยอมรับเวรรับกรรมของเขาไป ไอ้เรามีอาชีพอย่างใด เราทํากรรมสิ่งใด มันหน้าที่ของเรา แต่เขาทํากรรมสิ่งนั้น

มันเป็นโวหารนะ “บาปอยู่ที่คนทํา กรรมอยู่ที่คนกิน” เขาว่ากันไป อย่างนี้พระบาปที่สุดเลย บิณฑบาตทุกวัน กินทุกวัน พระนี่บาปมาก เช้าขึ้นมาก็บิณฑบาตแล้ว ไปเอาบาปของเขามาหมดเลย เพราะโยมเขาทํากันหมด เขาทําอาหารมาใส่บาตร “บาปอยู่ที่คนทํา กรรมก็อยู่ที่พระ” พระฉันแล้วไง มันเป็นโวหาร

มันสัมมาอาชีวะนะ เนื้อมันถูกต้อง ถ้ามันถูกต้องแล้วนี่เราไม่ต้องไปอย่างนั้น กรณีอย่างนี้ มันเป็นกรณีที่ว่ามันเป็นโวหารแล้วพูดกันไป แล้วสังคมก็ติดข้องกันไป ถ้าติดข้องกันไปนะ เรามาพิจารณาของเราให้เป็นตามความเป็นจริงสิ ถ้าอย่างนี้ชีวิตจะอยู่กันอย่างไร

ถ้าอย่างนี้เห็นไหม ดูสิเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ไปเอาพระเจ้าสุทโธทนะ ไปเอานางพิมพา ไปเอาราหุล แล้วสุดท้ายขึ้นไปเอาแม่บนดาวดึงส์

ทําไมแม่อยู่บนดาวดึงส์ ทําไมต้องไปเอาแม่ที่นู่นล่ะ ? เห็นไหม มันไม่เหมือนกัน สถานะของครอบครัว แม่ก็ไปอย่างหนึ่ง พ่อก็ไปอย่างหนึ่ง ภรรยาก็ไปอย่างหนึ่ง ลูกก็ไปอย่างหนึ่ง แต่เอาเป็นพระอรหันต์หมดเลย แต่การสอน เวลาจะไปเอานี่พระพุทธเจ้าเอาแตกต่างกัน

พระเจ้าสุทโธทนะเจ็บชํ้านํ้าใจมากเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกบวช ก็อยากจะให้เป็นจักรพรรดิ ก็หวังกับราหุล ถึงเวลาแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็มาเอาไปอีก นี่เจ็บชํ้ามากนะ พอเจ็บชํ้ามากถึงได้ขอพรไว้ว่า “ต่อไปนี้ ถ้าใครจะบวชต้องให้พ่อแม่อนุญาตก่อน” เพราะว่าพ่อแม่ไม่อนุญาต เห็นไหม

เพราะพระเจ้าสุทโธทนะก็หวังให้ราหุลเป็นจักรพรรดิ เสร็จแล้วก็ไม่ได้หมดเลย แต่นี่มันเป็นสมบัติทางโลก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการขึ้นมาแล้วนี่เป็นพระอรหันต์หมดเลย แล้วพอเป็นพระอรหันต์ วิธีการมันแตกต่างกัน

อันนี้ก็เหมือนกัน ความดํารงชีวิตของคนมันแตกต่างกัน อาชีพ หน้าที่การงานมันแตกต่างกัน แล้วจริตนิสัยของคนก็แตกต่างกัน แต่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเปิดกว้าง เห็นไหม เวลาขั้นของสัมมาสมาธิ เราทําความสงบของใจ นี่นํ้าเต็มแก้ว แต่ในขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขต

ถ้าปัญญามีขอบเขตนะ กิเลสมันหลบซ่อนแน่นอน กิเลสมันหลบซ่อนแล้วกิเลสมันบังเงานะ พอมันเป็นผู้มีอิทธิพลในหัวใจใช่ไหม มันให้ทําลายความรู้สึกนึกคิดหมดเลย แล้วมันก็มาอยู่ในความรู้สึกเรา

ทําลายความรู้สึกความนึกคิด แล้วใต้ความรู้สึกนึกคิดมันคืออะไร ? นี่มันหลบมันซ่อนอยู่ของมันนะ ถ้าปัญญามันต้องขุด ต้องคุ้ย ต้องถาก ต้องถาง ต้องพิจารณาของมันจนรอบ มันอยู่ที่ไหน มันมีอย่างไร พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า คราดแล้ว หมั่นคราดหมั่นไถ

หลวงปู่มั่นบอกไว้ ทํานา ทํานาในที่เดิม ปู่ย่าตายายเราก็ทํานาบนที่ดินนี้ เราก็ทํานาบนที่ดินนี้ ลูกหลานเราก็ทํานาบนที่ดินนี้ หมั่นคราดหมั่นไถ หมั่นพลิกหมั่นแพลง หมั่นดูแลรักษาหัวใจของเรา เราประพฤติปฏิบัติก็ต้องทําในหัวใจของเรา ถ้าทําในหัวใจของเรา เราพิจารณาของเรา เราแก้ไขของเราไป ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมานะ เราจะรู้ของเรา

กรณีอย่างนี้ หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง เล่าให้ฟังว่า ชื่อหลวงปู่อุ่น หลวงปู่อุ่นเหมือนกัน นี่ก็ไม่ชอบเหมือนกัน นู่นก็กินไม่ได้ นี่ก็กินไม่ได้ หลวงปู่มั่นท่านเล่นเอาเลย “สอนผมมา สอนผมมา อะไรมันผิดมันถูก สอนผมมา”

หลวงปู่มั่นท่านเอาจนอยู่นะ เอาจนแบบว่าเลิกจากความทิฏฐิอันนั้น ว่าถ้าในสมัยปัจจุบันนี้เรากินอาหารเพื่อสุขภาพ อันนี้เพื่อสุขภาพ แต่มันไม่ใช่กินเพื่อชําระกิเลส นี่เพิ่มกิเลส มันมีแต่เพิ่มกิเลส เพราะมันเกิดทิฏฐิมานะในการกระทําของเราว่าสิ่งนี้ถูกต้องดีงาม มันจะเกิดไปเสริมทิฏฐิมานะ

การกินมันฆ่ากิเลสไม่ได้หรอก การกินไม่มีการชําระกิเลสได้ แต่การไม่กินสิชําระกิเลสได้ เพราะการไม่กิน มันหิว มันกระหาย มันมีความทุกข์ เราก็หาเหตุหาผลว่าทําไมมันทุกข์มันสุขอย่างไร ไอ้การไม่กินสิมันทําให้เรากระหาย ไอ้การกิน ยิ่งกินยิ่งสะสมขึ้นไป

ฉะนั้น การกิน การอยู่ ฆ่ากิเลสไม่ได้หรอก แต่การฆ่ากิเลสได้มันต้องใช้มรรคญาณ มันต้องใช้กิริยาของใจ เวลาใจมันขับมันเคลื่อนไปนี่เป็นกิริยาของมัน มันเป็นการกระทําของมัน เขาฆ่ากิเลสกันที่นั่น เขาฆ่ากิเลสกันที่มรรคญาณ เขาไม่ได้ฆ่ากิเลสกันที่การอยู่การกินนี้หรอก การอยู่การกินเรามีแต่เราจะผ่อน เห็นไหม อดนอนผ่อนอาหารให้มันน้อยลง ๆ ๆ ยิ่งน้อยลงขนาดไหน จิตใจมันยิ่งผ่องแผ้ว ๆ ผ่องแผ้วเพราะอะไร เพราะไม่มีอะไรทับมัน

“ธาตุขันธ์ทับจิต” เวลาธาตุขันธ์ เวลาอุดมสมบูรณ์ขึ้นไป กินอิ่มนอนอุ่นมันก็สัปหงกโงกง่วง “ธาตุ-ขันธ์” ขันธ์คือความรู้สึกนึกคิด เวลามันฟุ้งซ่าน เวลามันมีความทุกข์ความยาก ความทุกข์มันก็ทับจิต เวลามันทุกข์อะไรขึ้นมา มันดูแต่ความทุกข์ไง

หลวงตาสอนว่า “อย่าเสียดายอารมณ์ความรู้สึก” อารมณ์ความรู้สึก ความสุข ความทุกข์นั่นเราไปเสียดายมันไง อะไรเป็นอะไรก็จะไปกอดมันไว้ไง เราต้องพิจารณามัน ทําลายมัน พิจารณามัน พอมันโดนตีกระจายหมดแล้ว มันจะไม่มีในความรู้สึกนึกคิดของเรา

การที่ไม่มีในความรู้สึกนึกคิดของเราเพราะอะไรล่ะ ? เราใช้ปัญญาแยกแยะของเรา มันก็จะทําลายของมันไป ถ้ามันทําลายของมันไป แล้วมันเหลืออะไรล่ะ ? มันก็เหลือพลังงาน เหลือตัวของเราไง ถ้าเหลือตัวของเรา นี่มันเป็นความสุข ความสุขเพราะว่ามันปล่อยวางความเป็นภาระรุงรังของมัน ถ้ามันปล่อยภาระรุงรังของมัน เห็นไหม นี่ไง รัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

“พระธรรม” ศาสนธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องกรรม แล้วสิ่งที่ว่าเราปล่อยนก ปล่อยปลา เราปล่อยชีวิตเขา เราให้ชีวิตเขา แล้วเราไปกินอะไรเขาอีกล่ะ

เราไม่ได้กินเขา เราปล่อยเขาไปแล้ว นกก็บินไปแล้ว ปลามันก็ลงนํ้าไปแล้ว แล้วอาหารของเรา การดํารงชีวิตนี่ แล้วมันเป็นสิ่งที่ว่ามันเป็นเนื้อ ๓ ส่วน ไม่รู้ ไม่เห็น ไม่ได้ยิน ไม่ได้ฟัง ไม่รู้อะไรเลย นี่เราไม่รู้สิ่งใด ๆ เลย

คนไม่รู้ เห็นไหม เขาบอก “ถ้าไม่รู้ ไม่ผิดพลาดเลยหรือ ?”

ถ้าไม่รู้ ทําไปมันก็ผิด แต่นี้มันเป็นผลของวัฏฏะนะ กรรมของเขาก็มี กรรมของเราก็มี เวลากรรมของเขา กรรมของเรา สิ่งต่าง ๆ ผลมันให้ของมัน เราจะไปโต้แย้งอย่างไรก็ไม่ได้ ฉะนั้น เราตั้งสติของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึก รัตนตรัยเป็นที่พึ่งของเรา อย่างอื่นไม่ใช่ กรรมนะ กรรมก็คือกรรม แต่สัจธรรมก็คือสัจธรรม เราพยายามแสวงหาสัจธรรมของเรา เอาความจริงในหัวใจของเรา สิ่งนั้นมันเป็นผลของวัฏฏะมันให้นะ ดูสิเราเดินไปเหยียบหนาม มันก็เจ็บเท้า แล้วเราก็จะบ่งมันออก เราเหยียบเอง เจ็บเอง

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจของเรา ความรู้สึกนึกคิดมันเหยียบยํ่าหัวใจของเรา แล้วเราก็หลงผิดไป แต่ศาสนธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้ทําความสงบของใจเข้ามา สิ่งที่มันเหยียบยํ่ามา สิ่งที่มันปักเสียบหัวใจขึ้นมานี่ เราทําความสงบของใจเข้ามา มันจะหลุดออกไปจากใจของเรา แล้วเราพยายามสร้างปัญญาของเราขึ้นมา ถึงที่สุดแล้วเราจะเข้าใจสิ่งนี้หมด

มันเห็นแล้วมันขํา ปล่อยอะไรแล้วกินไม่ได้ มันเป็นไปได้อย่างไร ปล่อยปลาตัวหนึ่ง แล้วปลาทั้งโลกกับปลาตัวนั้นมันเหมือนกันได้อย่างไร ปลาตัวเดียวกับปลาทั้งโลก พูดออกมาได้อย่างไร งงมากเนาะ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันพระ วันพระวันทําบุญ บุญเป็นนามธรรม ว่าทําบุญนะ ว่าทําบุญมีความสุข แต่ถ้าเราทําบุญด้วยทิฏฐิมานะ เวลามาเราต้องให้ได้ดั่งใจเรา...มันไม่ได้ดั่งใจเราหรอก เพราะเวลาใจเราคิด เห็นไหม ความคิด ความคาดหมาย ทิฏฐิความเห็นของเรามันระดับนี้ แต่ทิฏฐิความเห็นของเรามันเป็นโลกนะ

“สัมมาทิฏฐิ” ถ้าสัมมาทิฏฐิมันก็ยังเป็นทิฏฐิอยู่ สัมมาทิฏฐิ เวลาปัญญาชอบ ถ้าปัญญามันละเอียดเข้าไปนะมันจะเห็นความผิดพลาด

คําว่า “มรรคหยาบฆ่ามรรคละเอียด” นี่คนถามบ่อยมาก “มันฆ่าอย่างใด มรรคหยาบฆ่ามรรคละเอียด” ทิฏฐิ ถ้ามันยึดมั่นของมัน มันละเอียดลึกซึ้งเข้าไปไม่ได้ ถ้าละเอียดลึกซึ้งเข้าไป ความละเอียดลึกซึ้ง...

เขาบอกว่า เวลาทําบุญขึ้นมา เราทําบุญด้วยแรงปรารถนาของเรา ความปรารถนาคือศรัทธานะ ศรัทธาความเชื่อ ศรัทธาทําให้เราแสวงหา การแสวงหานี้เราทําขึ้นมาเพื่อเป็นบุญกุศลของเรา บุญกุศลที่ไหน ?

การเสียสละ ดูสิ แม้แต่เราให้ทางกัน คือเราหลบหลีกให้คนอื่นเขาไปก่อน มันเป็นบุญกุศลแล้ว แต่ถ้าเป็นทางโลก เห็นไหม ความสะดวกของเราไง ความสะดวกรวดเร็วของเรา สิ่งนั้นเป็นประโยชน์กับเรา แต่ถ้าเราหลบหลีกให้คนอื่น สิ่งนั้นมันเป็นผลเสียของเรา นี่พูดถึงทิฏฐิของมัน พูดถึงความยึดมั่นถือมั่นของใจ

แต่ถ้าเราศึกษาของเรา เราเข้าใจของเรา เราให้เขาไปก่อน แล้วเราสมเพชนะ คนเรานี่กระหืดกระหอบมาแล้วผ่านเราไป เราหลบทางให้เขา แล้วเรามองย้อนหลังไปสิ เราเห็นเขาวิ่งเต้น เห็นไหม เขาต้องวิ่งเต้นของเขา เขาต้องมีความขวนขวายของเขา

แต่ของเราล่ะ เราควบคุมใจของเราได้ มีความจําเป็นไหม ชีวิตนี้มีความจําเป็นไหม ? มีความจําเป็นทุกคน ทุกคนมีลมหายใจเท่ากัน มี ๒๔ ชั่วโมงเท่ากัน แต่ใครจะใช้เวลานั้นเพื่อประโยชน์กับชีวิตเราได้มากน้อยแค่ไหน ถ้าเราใช้เวลาของเราโดยไม่เป็นประโยชน์กับเรา เห็นไหม

หลวงปู่ฝั้นบอกว่า “หายใจทิ้งเปล่า ๆ”

การหายใจของคนมันต้องสืบต่อ อาหารอันละเอียด ออกซิเจนเป็นอาหารอันละเอียดของร่างกาย การหายใจของคนมีทุก ๆ คน แต่หายใจมีสติกับหายใจไม่มีสติ หายใจมีพุทโธและหายใจไม่มีพุทโธ การหายใจไม่ทิ้งเปล่า ๆ มันไม่ทําให้เวลาเราเสียไป นี้พูดถึงถ้าเรามีสติปัญญาของเรา เราจะเกิดประโยชน์กับเรา เราถึงเข้าใจว่าบุญกุศลมันเป็นแบบใด ถ้าบุญกุศล เห็นไหม มันเป็นบุญกุศลคือมันชอบธรรมของมัน มันชอบธรรมนะ

บุญกุศลของเด็ก ถ้าพูดถึงเป็นเด็กที่เลี้ยงง่าย เด็กที่ไม่อ้อน เด็กที่ไม่กวนพ่อแม่ เป็นเด็กดี พอเด็กมันเติบโตขึ้นมา เราต้องให้มีการศึกษา เขาต้องแสวงหาปัญญาของเขา เขาต้องมีประสบการณ์ของเขา เราก็ว่าเด็กนั้นมันเริ่มซุกซนขึ้นมา เวลาโตขึ้นมา เรามีการศึกษาขึ้นมา จนเรามีปัญญาของเราขึ้นมา เราว่าสิ่งนี้เป็นความชอบธรรม สิ่งนี้เป็นความชอบธรรม เห็นไหม ความชอบธรรม

ในปัจจุบันนี้เวลาแสดงธรรมแสดงเป็นวิทยาศาสตร์ ว่า “ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งเหตุและผล เราต้องมีเหตุและผล” แต่เหตุผลนี้เป็นเหตุผลของโลก ถ้าเหตุผลของโลกนะ พอเหตุผลของโลก เราพยายามเอาสิ่งที่เป็นนามธรรม สิ่งที่ความรู้สึกให้มาเป็นโลกทั้งหมด แล้วเราอธิบายได้อย่างไร

ดูสิ เวลาเรามีการศึกษา เห็นไหม ปัญญาไม่ต้องแบกไม่ต้องหาม นี่ความรู้สึกนึกคิดของเรามันไม่ต้องแบกไม่ต้องหาม แต่ถ้ามันเป็นเหตุ เป็นข้อเท็จจริง เป็นเอกสาร นี่มันต้องแบกต้องหาม ถ้ามันต้องแบกต้องหาม มันมีไปหมดน่ะ

จนปัจจุบันนี้ คอมพิวเตอร์ไม่ต้องใช้กระดาษ ไม่ต้องใช้กระดาษ เพราะกระดาษนี่เราต้องโค่นต้นไม้ เราต้องมาทํากระดาษขึ้นมาให้มาเป็นวัตถุไว้ใช้สอย แต่เวลาพอมีคอมพิวเตอร์ขึ้นมาเขาบอกไม่ต้องมีกระดาษ แต่มันก็ยังต้องใช้อยู่ตลอดไป มันไปปฏิเสธสิ่งใดสิ่งหนึ่งไม่ได้หรอก

“รูป” กับ “นาม” รูป เห็นไหม รูปวัตถุ ข้าวของสิ่งของเราจําเป็นต้องใช้ ความรู้สึกนึกคิด แต่สิ่งที่เป็นนามมันมีความสําคัญมากกว่า สําคัญมากกว่าเพราะมันสุขมันทุกข์ ถ้ามันสุขมันทุกข์ขึ้นมานี่เราทําบุญกุศลกันเพื่อเหตุนี้

เหตุขึ้นมา เห็นไหม เรามีความสุขนะ เราทําทุกอย่างพร้อมหมดเลย เวลาคนเราปากกัดตีนถีบ เราต้องหาเพื่อการดํารงชีวิต แต่คนที่มั่งมีศรีสุขนะ เขาสุขสบายของเขา ทุกอย่างเขาพร้อมของเขา แต่เขาก็ทุกข์ใจของเขา เขาจมกองทุกข์อยู่นั่นนะ เงินมองไปนี่มันมีกองเต็มบ้านเต็มเมือง วัตถุข้าวของมีทุกอย่างเลย แต่ทําไมมันไม่มีความสุขล่ะ ทําไมมันทุกข์ล่ะ นี่ไง นี่พูดถึงวัตถุไง

ในเมื่อมันเป็นปัจจัยเครื่องอาศัย ถ้าปัจจัยเครื่องอาศัย ปัจจัย ๔ การดํารงชีวิตต้องมีปัจจัย ๔ วัตถุเราต้องมี แม้แต่ชีวิตเราต้องใช้อาหาร ต้องอาศัยอาหารดํารงชีวิต เห็นไหม สิ่งนี้มันต้องมี แต่มีเพื่อใช้สอย มันเป็นโลก

สิ่งที่เป็นโลกก็คือโลกนะ สิ่งที่เป็นธรรมก็คือธรรม ธรรมมันเหนือโลกทั้งนั้นน่ะ แต่ในเมื่อธรรม เวลาแสดงธรรม ๆ ต้องแสดงออกมาเป็นโลก แสดงออกมาเป็นเหตุเป็นผล เป็นเหตุเป็นผลนี่มรรคหยาบแล้ว เวลาแก้ปัญหาของใครคนหนึ่ง เขาบอกว่าธรรมะเป็นแบบนี้ แล้วเวลาคนอื่นล่ะ คนอื่นจะเป็นแบบนี้ไหม

เราปฏิบัตินะ เราปฏิบัติสูงส่งเลย เราปฏิบัติจนหลุดพ้นไปแล้วนะ เขาบอกว่า “ต้องเป็นแบบนี้” เราต้องทําตัวเราให้ตํ่าต้อยลงมาเป็นขนาดนี้เหรอ เราต้องเอาวัตถุมาเปรียบเทียบเราตลอดไปเหรอ ? มันไม่ใช่ จิตใจเรามันพ้นไปแล้ว มันก็คือพ้นไปแล้ว แล้วพ้นไปนี่พ้นอย่างไรล่ะ พ้นอย่างไร ? ไอ้การพ้นอย่างไรนั่นเห็นไหม มันถึงเอาธรรมอันนี้มาสั่งสอนเราไง

ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือวิธีการทั้งหมด วิธีการนะ วิธีการเข้าสู่เป้าหมาย เวลาเราพุทโธ ๆ เข้าสู่เป้าหมายคือจิตสงบ เวลาเราใช้ปัญญา ๆ ปัญญาก็คือการถอดถอน การชําระล้างกิเลส ปัญญาก็คือปัญญา ปัญญาเพื่อเอามาถากเอามาถาง เอามาชําระกิเลสของเราใช่ไหม เอามาเพื่อความรู้แจ้งใช่ไหม

เวลาเรามีความทุกข์ในหัวใจ เราก็ว่า “ทุกข์มาก ทุกข์มาก” แล้วเวลาเราบอกทุกข์แล้วเราต้องประพฤติปฏิบัติสิ

“โอ้โฮ ! มันทุกข์ขนาดนี้ปฏิบัติอะไรอีกล่ะ โอ้โฮ ! มันทุกข์ขนาดนี้ต้องปฏิบัติอีกหรือ”

ก็การปฏิบัตินั่นล่ะมันแก้ทุกข์ แก้ทุกข์อย่างไร นี่เวลาทุกข์ ทําไมมันถึงทุกข์ล่ะ ? นี่ไงปัญญามันเข้ามาแล้ว ปัญญามันเข้ามาฟาดฟันกับทิฏฐิมานะของเราแล้ว ถ้ามันฟาดฟันทิฏฐิมานะของเรา พอทิฏฐิมานะมันไม่มี จบไปแล้วนะ อะไรมันทุกข์ล่ะ อะไรมันทุกข์

เวลาบอก “โอ๋ย ! ก็มันทุกข์ อู้หู ! ทุกข์ขนาดนี้นะ แหม เวลาก็ไม่มี อู้หู ! ทุกข์ไปหมดเลย แล้วยังจะต้องไปถือศีลอีก ยังต้องไปภาวนาอีก ทุกข์แค่นี้ก็เกือบเป็นเกือบตายอยู่แล้ว จะทุกข์อะไรให้มันมากมายไปกว่านี้อีก”

นี่ไง “ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ” ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ทุกข์มันจะดับ มันต้องมีเหตุมีผลของมัน มันมีเหตุนะ ทุกข์ดับ วิธีการดับมัน วิธีการที่เราจะไปดับทุกข์

เวลาโลกเขาคุยกัน ในพระไตรปิฎกพูดถึงแต่วิธีการทั้งนั้นน่ะ “วิธีการดับทุกข์ วิธีการดับทุกข์” แล้ววิธีการมันคืออะไรล่ะ นี่ไงมันเป็นวิทยาศาสตร์แล้ว พอเป็นวิทยาศาสตร์ วิธีการต้องเป็นแบบนั้น ต้องมีเหตุมีผล แล้วผลของมันล่ะ เวลาผล วิธีการ แล้วเป้าหมายของมันล่ะ แล้วผลที่เกิดขึ้นมาล่ะ

ฉะนั้น สิ่งที่เป็นวิธีการนี่สําคัญ สําคัญนะ ถ้าเราไม่มีวิธีการเลย เราจะเข้าไปสู่เป้าหมายได้อย่างใด แต่ถ้าเราไปอยู่ที่วิธีการ ติดที่วิธีการ แล้วจะไปไหนล่ะ นี่ไง เวลาเราไปถึงเป้าหมาย เราต้องทิ้งรถ ทิ้งเรือ ทิ้งพาหนะไว้ทั้งนั้นแหละ แล้วเราเข้าไปสู่เป้าหมายของเรา จิตใจ ถ้ามันเข้าสู่เป้าหมายของเราแล้ว มันจะรู้เลยว่าสิ่งที่เป็นพาหะพามานี่มันคืออะไร

เวลาหลวงตาท่านชมหลวงปู่มั่นตลอดว่า “หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์นะ ท่านเก็บเล็กผสมน้อย สิ่งใดที่ผิดพลาด สิ่งใดที่มันผิดไป ท่านจะไม่ทําเลย” ไม่ทําเพราะเหตุใด ไม่ทําเพราะว่าท่านต้องเป็นตัวอย่าง แบบอย่าง

“หนึ่งตัวอย่าง ดีกว่าร้อยคําสั่ง” สั่งสอนเขา บอกเขา ให้เขาทําแต่สิ่งที่ดี ๆ แต่เราทําไมทําแต่ตามใจตัวเราล่ะ แล้วเวลาธรรมะต้องนุ่มนวลอ่อนหวาน แต่เวลาแสดงธรรมทําไมมันกระโชกโฮกฮาก ทําไมมันใช้อารมณ์ขนาดนั้นน่ะ นี่สิ่งที่มันถึงใจนะ

ถ้าจะนิ่มนวล หลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่ฝั้น หลวงปู่ฝั้นท่านนิ่มนวลมาก นิ่มนวลมาก ๆ หลวงปู่ฝั้นนะ เวลาท่านบอกว่า “พุทโธผ่องใส พุทโธสว่างไสว พุทโธมีความสุข” โอ๋ย ! คนฟังแล้วชื่นใจ ไม่ต้องมีเหตุผลประกอบอะไรเลยนะ “พุทโธผ่องใส พุทโธสว่างไสว พุทโธเป็นผู้รู้” โอ้โฮ ! คนฟังทั้งแผ่นดินนะ เขามีความสุขทั้งแผ่นดินเลย แต่เวลาหลวงตาท่านเทศน์นะ ท่านยกเหตุยกผล ยกสิ่งประกอบ ยกที่มาที่ไป โอ๋ย ! ยิ่งเป็นนํ้าไหลไฟดับเลย นี่นิสัยคนมันไม่เหมือนกัน

ความละเอียดอ่อน ความนุ่มนวล มันก็เป็นสิ่งที่สร้างมา สิ่งที่สร้างมานุ่มนวลละเอียดอ่อนอย่างนั้น ท่านออกมาจากความเป็นจริง ออกจากหัวใจที่เป็นความชุ่มชื่น ออกจากหัวใจที่เป็นธรรม ฟังแล้วมันชื่นใจนะ แต่ถ้าออกจากหัวใจที่ไม่เป็นธรรม ออกจากหัวใจที่มีกิเลสนะ มันพูดอะไรออกมานี่มันมีลับลมคมใน มันมีสิ่งใด มันไม่สะอาดบริสุทธิ์ มันฟังแล้วมันไม่ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์

แต่ถ้าใจที่มันเป็น ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์นะ ออกมาอย่างไรมันก็ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ จะนุ่มนวลอ่อนหวานขนาดไหน จะเป็นฟืนเป็นไฟ มันจะเป็นปรมาณู จะเผาใครก็แล้วแต่นะ มันมีเหตุมีผลของมัน ธรรมก็คือธรรม เห็นไหม ธรรมกับโลกมันแตกต่างกัน ทีนี้ธรรมกับโลกแตกต่างกัน แต่ธรรมก็ต้องอยู่ในโลกนี้แหละ

เวลาคนเกิดมาก็เกิดมาในโลกนี้แหละ เราเกิดมาจากพ่อจากแม่ เราเกิดมาจากอวิชชา คนเกิดมามีอวิชชาทั้งนั้น คนเกิดมามีความไม่รู้ในหัวใจมาทั้งนั้นน่ะ สิ่งที่ไม่รู้ในหัวใจขับดันให้เรามาเกิดกันอยู่นี่ มันมีสิ่งที่ความไม่รู้มา แล้วที่เรามาศึกษากัน เราก็ศึกษาเพื่อให้รู้นี่แหละ ให้รู้ถึงตัวเอง ให้รู้ถึงความเป็นไป

แล้วความรู้มันจะมาจากไหนล่ะ ? มันก็ต้องหยิบยืมมา ดูสิ นักศึกษา นักเรียนทุกคน มันต้องมีตํารับตํารา มันต้องมีครูบาอาจารย์สอนมาทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าเราไม่มีครูบาอาจารย์มาสอนเรา เราก็ต้องมาดั้นด้นค้นคว้าเอง ค้นคว้าเองจะไปไหนล่ะ

เขาภาวนากัน เห็นไหม ดูสิ เวลาเขาภาวนากัน แต่ไอ้พวกที่มันไปยิงนกตกปลาบอก “เออ ! ไอ้พวกไปภาวนานี่มันดี มันไม่ต้องมาแย่งนกแย่งปลาเราไง”

ถ้าเราค้นคว้าเองมันอยู่ที่ความพอใจไง คนยิงนกตกปลามันก็จะไปยิงนกตกปลาของมัน ว่านั่นเป็นปฏิบัติธรรม ไอ้คนที่ไปปฏิบัติธรรมมันก็ไปปฏิบัติธรรมของมัน ว่าสิ่งนั้นเป็นปฏิบัติธรรม ไอ้คนที่ครึ่ง ๆ กลาง ๆ บอกว่า เออ ! ดิบ ๆ สุก ๆ นี่ก็เป็นปฏิบัติธรรม

แต่ถ้าเรามีตํารา เห็นไหม เรามีธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว นี่ไง เป็นปูนหมายป้ายทาง เป็นเครื่องชี้นํา เราก็ยึดหลักอันนี้ แต่ไปยึดอันนี้ก็เอาอันนี้มาฟันกัน เอาหลักพระพุทธเจ้ามาฟันกันว่าใครถูกใครผิด ยังไม่ได้ปฏิบัติเลยนะ เอ็งถูก ข้าผิด ข้าผิด เอ็งถูก ยังไม่ได้ทําเลย

ทําไปแล้วสิ ทําไปแล้ว...แต่ถ้าปฏิบัติไปแล้วนะ มันถูกมันผิดแล้วค่อยมาว่ากัน ใครทําอย่างไร มันถูกมันผิดอย่างไร มันมีความร่มเย็นเป็นสุขอย่างไร มันแก้ไขของมันอย่างไร ถ้ามันแก้ไข มันปล่อยวางได้ มันเป็นความจริง

แล้วปล่อยวางขึ้นมาแล้ว ปล่อยวางของใคร ? เป็นมิจฉาก็ได้ ความปล่อยวางเป็นมิจฉา “ว่าง ๆ ว่าง ๆ” นี่มิจฉาทั้งนั้นน่ะ มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นผิด ปล่อยวางด้วยความเห็นผิด แล้วไปไหนต่อล่ะ ? ปล่อยวางด้วยความเห็นผิดนะ ประเดี๋ยวมันก็เสื่อม ประเดี๋ยวมันก็จะคืนกลับมา

เวลาเราชําระกิเลสโดยชอบ เป็นสมาธิโดยชอบ ปัญญาโดยชอบ มรรคสามัคคีโดยชอบ แล้วโดยไม่ชอบล่ะ ? อ้าว ! เราก็สร้างภาพได้ เราก็ทําได้ทั้งนั้น พอมันมีของจริงก็มีของเทียมทั้งนั้น ถ้ามีของจริงก็มีของปลอมขึ้นมา ถ้าไม่มีของจริง เอาของปลอมมาจากไหน ครูบาอาจารย์ท่านอธิบายมา เป็นความจริงขึ้นมา เราก็ทําได้ทั้งนั้นน่ะ เห็นไหม มันชอบหรือไม่ชอบล่ะ

ถ้ามันชอบธรรมแล้ว ชอบมันคือชอบ มันเปลี่ยนแปลงไม่ได้ ถ้าชอบแล้ว มันชอบธรรมแล้วมันคืนไม่ได้ นี่ตรัสรู้เองโดยชอบ บรรลุธรรมโดยชอบ เป็นสมาธิโดยชอบ ความชอบธรรมมันจะกลับมาเป็นมิจฉาได้อย่างไร ความชอบธรรมมันจะกลับมาเป็นความไม่ชอบธรรมได้อย่างใด ความชอบธรรมมันต้องเป็นความชอบธรรมวันยังคํ่า แต่ความชอบธรรมอันนั้นมันเป็นความชอบธรรม แล้วความไม่ชอบธรรมล่ะ ความไม่ชอบธรรม ถ้ามันทําไปมันจะเข้าสู่ความชอบธรรมได้อย่างไร

ถ้าความไม่ชอบธรรม มันก็เจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ มันเสื่อมแน่นอน แล้วคําว่า “เจริญแล้วเสื่อม” อะไรเจริญล่ะ ? กิเลสเจริญไง ความหลงผิดเจริญไง ความรู้ผิด ความเห็นผิดมันเจริญ เจริญขึ้นมา เจริญแล้วปล่อยวาง ปล่อยวางเพราะอิงธรรมะไง เวลามันถึงที่สุดแล้วมันเป็นอย่างไรล่ะ มันก็กลับมาสู่ที่เก่าของมัน เพราะอะไร เพราะมันปฏิบัติธรรมขึ้นไปเป็นธรรมใช่ไหม พอเรากลับมาสู่ความไม่รู้อย่างเดิม สู่อวิชชา สู่กิเลสอย่างเดิม นี่พูดถึงเราปฏิบัติธรรมนะ

เราปฏิบัติธรรม เห็นไหม ธรรมะ ธรรมกับโลกมันอยู่ด้วยกัน ทีนี้ธรรมกับโลกอยู่ด้วยกัน กายกับใจอยู่ด้วยกัน เวลากิเลส อนุสัย มันอยู่ในใจทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาเราปฏิบัติเราต้องเข้มแข็ง เราต้องต่อสู้กับมันนะ เห็นไหม รบทัพจับศึกเขาต้องเตรียมทัพเตรียมศึกกว่าจะได้รบกันนะ แต่เรานี่ธรรมาวุธ อาวุธเป็นธรรม สัจธรรมเราต้องสร้าง สติปัญญาถ้าเราสร้างขึ้นมา นี่รบทัพจับศึกในหัวใจของเรา ถ้าเรารบทัพจับศึกในหัวใจของเรานะ เวลาร่มเย็นขึ้นมา เห็นไหม อริยทรัพย์

อริยทรัพย์นะ เวลาเขามีเงินมีทองขึ้นมา เขาจะต้องซื้อของ ต้องซื้อปัจจัยมาเพื่อความสุขไง เขาต้องอาศัยเงินทองเป็นอามิส สิ่งใดที่เป็นความสุขของเขาเกิดจากอามิส แต่ถ้ารบทัพจับศึกของเรา ความสุขใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ความสุขใดเท่ากับหัวใจที่มันเป็นจริงนี้ไม่มี แล้วหัวใจมันก็มีอยู่กับเรา เราปล่อยมัน เราไม่ดูแลรักษามัน เราไปมองแต่ความพอใจของมัน

สิ่งพอใจคือสิ่งที่เกิดจากใจ ความรู้สึกนึกคิดไง แล้วก็วิ่งตามมันไป แต่เราเข้าไม่ถึงตัวมันนะ ถ้าเราเข้าถึงตัวมัน เห็นไหม วันนี้วันพระ เราตั้งใจมาทําบุญกุศลกัน เราตั้งใจทําบุญกุศล มีสติปัญญาให้หัวใจเราร่มเย็น แต่มันร้อน ร้อนเพราะอะไร ? ร้อนเพราะแดดเผา ร้อนเพราะโทสัคคินา โมหัคคินา เราจะร้อน ร้อนเพราะว่าเราอยู่กับโลก เราต้องเคลื่อนไหว เราต้องทันโลกไง

เราอยู่กับโลก ถ้าออกมาเป็นโลกนี่มันร้อน แต่ถ้าเรามีสติปัญญานะ ร้อนก็ต้องอยู่กับมัน แล้วความร้อนนั้นมันจะไม่มีในหัวใจของเรา เพราะเรารู้อยู่ว่าจิตใจของเรามีหลักมีเกณฑ์

แล้วมีหลักมีเกณฑ์นะ เราจะอยู่จนกว่าสิ้นอายุขัย ถ้าคนสิ้นอายุขัยนะ มันก็ต้องจบสิ้นชีวิตนี้ไป แต่ถ้าเราอยู่ด้วยความเป็นจริงของเรา เรารู้ตามความเป็นจริงแล้ว เราอยู่เพื่อสิ้นอายุขัยคือเรารักษาใจของเรา มันไม่ติด ไม่หมุนเวียนไปกับเขา แต่เราต้องอยู่กับเขาจนสิ้นอายุขัย เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันปีใหม่ แล้วเป็นวันพระด้วย วันปีใหม่เขาให้ของขวัญกัน คนอื่นให้ แต่ถ้าเป็นปีใหม่ของเรานะ ดูสิมันมีขวัญ เรียกขวัญ ปลอบขวัญ เราจะเรียกขวัญของเรา ถ้าเรามีขวัญกําลังใจ “ขวัญ” เห็นไหม ขวัญข้าว ขวัญแผ่นดิน ขวัญต่าง ๆ เขามีขวัญของเขา เรามอบของขวัญกัน แต่เวลาคนอื่นเขามอบให้ เขามอบเป็นวัตถุ เขามอบให้เป็นคําสั่งคําสอน คําสั่งคําสอนนะ ปลอบประโลมหัวใจให้หัวใจเข้มแข็งขึ้นมา

แต่ถ้าเรามีขวัญของเรานะ นี่มีขวัญของเรา เราจะมีกําลังของเรา เราจะมีจุดยืนของเรา เราไม่ต้องให้ใครมาให้ขวัญเรา เห็นไหม ให้ของขวัญเรา ให้มาแล้วเราก็ต้องให้ของขวัญเขา เพราะมันเป็นสังคมใช่ไหม แต่ถ้าเราให้ของขวัญเราได้ ของขวัญคือสติ คือปัญญา ถ้าเรามีสติ มีปัญญาของเรา เรามีจุดยืนของเรา เราจะเข้าใจต่าง ๆ ในสังคมโลกนี้ได้

วันนี้วันปีใหม่ พร้อมกับวันพระด้วย วันนี้วันพระนะ วันพระนี่สําคัญ ถ้าวันพระสําคัญ พระเป็นผู้ประเสริฐ เห็นไหม วันพระ วันโกน เขาให้ทําบุญกุศลถึงกัน แล้วเวลาเราพยายามทําตัวของเรา ถ้าเราเป็นพระภายใน เราไม่ได้บวชพระ แต่เราบวชใจของเรา เราก็เป็นพระได้ การเป็นพระได้ ถ้าจิตใจเราเป็นอริยทรัพย์ อริยสงฆ์มันเป็นของจากภายใน

เปลือกภายนอกมันเป็นเพศบอกเท่านั้นเอง เพศหญิง เพศชาย เพศสมณะ เพศนักบวช แต่ถ้ามันเป็นความจริงในหัวใจเราขึ้นมา วันนี้วันพระ ถ้าวันพระเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา จิตใจเราจะเข้มแข็งขึ้นมา จิตใจเราจะมีจุดยืนขึ้นมา ถ้าคนไม่มีจุดยืน นี่เขาบอกสวดมนต์ข้ามปี การสวดมนต์เราเห็นประโยชน์นะ การสวดมนต์ข้ามปีเราเห็นประโยชน์ของเขา

ดูสิคนมาทําบุญ เห็นไหม ทาน ศีล ภาวนา “ผู้ใดทําบุญเสียสละทานร้อยหนพันหน ไม่เท่าถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง มีศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับทําความสงบของใจหนหนึ่ง” มีใจสงบนะ ทําสมาธิได้ร้อยครั้งพันครั้ง แต่ถ้าไม่เกิดปัญญาขึ้นมา สมาธิก็คือสมาธินั่นล่ะ

มันจะเกิดปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง...ปัญญาอันนั้น ! ปัญญาอันนั้นจะชําระกิเลส ถ้าปัญญาอันนั้นมันชําระกิเลส นี่ชําระกิเลสของใคร ? เวลาเราทุกข์เราร้อนกันนี่คนปลอบประโลมเราได้นะ แต่ถ้าจิตใจเรามีจุดยืนของเรา เราจะแก้ไขของเรา

นี่วันพระ ถ้าพระ พระเป็นผู้ประเสริฐ ประเสริฐมาจากไหน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐมาจากไหน ไปรื้อค้นจากเจ้าลัทธิต่าง ๆ รื้อค้นขนาดไหน ก็รื้อค้นมา รื้อค้นจากศาสนาต่าง ๆ ลัทธิต่าง ๆ ไปศึกษากับเขามา นี่ว่างเปล่า ๆ ทั้งนั้น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ขึ้นมาก็อาศัยอานา-ปานสติเป็นพื้นฐาน อานาปานสติคือกําหนดลมหายใจเข้ามาก่อน ให้จิตมันสงบเข้ามา แล้วย้อนกลับมาชําระล้างกิเลสในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาชําระล้างขึ้นมาในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม นี่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับพระธรรม มีรัตนะ ๒ เวลามาเทศน์ธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม สงฆ์องค์แรกของโลกเกิดขึ้นมา สงฆ์องค์แรกเกิดขึ้นมา เกิดขึ้นมาเพราะเหตุใด ? เกิดขึ้นมาเพราะเห็นธรรมไง

“สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายต้องดับเป็นธรรมดา” แต่ทําไมทุกข์ร้อนมันไม่ดับไปเป็นธรรมดาล่ะ นี่มันดับไปแล้วทําไมมันเกิดขึ้นมาอีกล่ะ ? ถ้ามันเกิดขึ้นมา สิ่งที่มันไม่เป็นความจริงขึ้นมามันก็เกิดดับ ๆ มันดับไปแล้วมันก็เกิดขึ้นมาอีก แต่ถ้ามันเป็นความจริงมันถอนรากถอนโคนนะ ความที่ถอนรากถอนโคนมันมาจากไหน

ทานร้อยหนพันหนไง เราทําทานร้อยหนพันหน เราเสียสละทานขึ้นมามันเป็นของหยาบ ๆ คําว่า “ของหยาบ ๆ” ยังเสียสละกันไม่ได้ การเสียสละนะ คําว่า “เสียสละ” มันเสียสละมาจากหัวใจ ถ้าหัวใจมันเสียสละขึ้นมานี่สิ่งนี้ทิ้งเหว ผู้ที่ทําบุญกุศลจนสูงส่งขึ้นมานะ สิ่งที่เขาถือมา เพราะจิตใจเขาเสียสละมาตั้งแต่บ้าน ถ้าจิตใจเขาเสียสละมาตั้งแต่บ้าน สิ่งนี้ไม่มีคุณค่าเหนือหัวใจเขาหรอก เขาเสียสละมาตั้งแต่บ้าน แต่ถ้าหัวใจของเรายังไม่ถึง นี่มันละล้าละลัง ๆ นี้พูดถึงธรรมที่ทํายาก ทํายากมันทําที่หัวใจนะ

แต่วัตถุ ถ้าวัตถุมันมีคุณค่า คลังสินค้ามันมีคุณค่ามากกว่านั้นอีก คลังสินค้ามันล้นเลย แล้วมันมีคุณค่าอะไรล่ะ คลังสินค้ามันมีชีวิตไหม คลังสินค้าใครไปบริหารจัดการมัน แต่นี้มนุษย์ ความรู้สึกถือมันมา ความรู้สึกอันนี้มีคุณค่า ความรู้สึกนี้ถือมา เห็นไหม ถือสิ่งนี้มา ความรู้สึกนี้เสียสละ แต่เสียสละมันแสดงออกค่าของนํ้าใจไง

สิ่งที่เป็นวัตถุมันคือวัตถุ ทาน ศีล ภาวนา เห็นไหม ถ้ามันหยาบ มันหยาบมันก็ได้แต่หยาบ ๆ ถ้ามันหยาบขึ้นมาแล้ว สิ่งที่หยาบ วัตถุมันไม่มีที่เก็บหรอก แต่บุญกุศลมันจะท่วมโลกธาตุนะ มันก็เก็บในหัวใจเราได้ สิ่งที่ทํามามันเก็บได้ เก็บงําได้มิดชิด ไม่ให้ใครมาแย่งชิงได้เลย แต่เพชรนิลจินดาเอาไว้ในเซฟนะ โจรมันยังเข้าไปปล้น แต่ถ้าคุณงามความดีของเรา นี่คุณค่าของนํ้าใจ

“ทําทานร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง มีศีลร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับสมาธิหนหนึ่ง” ถ้ามันละเอียดขึ้นไป ๆ เราจะรู้ของเราขึ้นมา ถ้าเราไม่ละเอียดขึ้นไป นี่พวกเราทําบุญกันมาตั้งแต่เริ่มต้น เมื่อก่อนเราไปทําบุญมีความรู้สึกนึกคิดอย่างใด เราก็อยากให้ของของเรามันใช้เป็นประโยชน์หมดใช่ไหม

แล้วพอเดี๋ยวนี้เราโตขึ้นมา พอจิตใจเราพัฒนาขึ้นมา เรายังติดใจกับวัตถุเราไหม เราได้เสียสละแล้ว วัตถุนั้นใครเอาไปทําประโยชน์อย่างอื่นต่อเนื่องขึ้นไปนี่เราจะภูมิใจ เราจะไม่ยึดติดกับวัตถุนั้นเลย เห็นไหม ถ้าจิตใจเราพัฒนาขึ้นมาแล้ว นี่ถ้าจิตมันสูงขึ้น ๆ พอมันพัฒนาขึ้นไปแล้ว ต่อไปเขาทําบุญกันเราจะนั่งรอเลย ให้เขาทําให้จบ พอเสร็จแล้วเราทําทีหลังก็ได้ เพราะอะไร เพราะจิตใจเราสูงส่งขึ้นมา ถ้าจิตใจสูงส่งขึ้นมานี่มันรู้มันเห็น

ถ้าจิตใจมันสูงส่งขึ้นมา เรานึกถึงวันที่เรายึดติดของเราแล้วเราอายนะ เราอาย ถ้าระลึกได้ นี่ความสํานึกอันนี้สําคัญมาก ถ้าใครสํานึกได้ ใครรู้ได้ ไม่ต้องบอกไม่ต้องสอนนะ เขาจะดัดแปลงตนของเขา เห็นไหม คอมพิวเตอร์มันมีโปรแกรม ถ้าโปรแกรมมันเขียนมาอย่างไรมันจะเป็นแบบนั้น จิตใจมันมีโปรแกรมมาด้วยเวรด้วยกรรม กรรมของคนมันไม่เหมือนกัน มันโปรแกรมมา พอมันโปรแกรมมามันจะแก้ไขของมันอย่างไร นี่มันจะแก้ไขโปรแกรม

ถ้าโปรแกรมมันได้แก้ไขแล้วนะ จริตนิสัยของคนคนนั้นเปลี่ยนไป ถ้าจิตใจยังไม่ได้แก้โปรแกรมนั้น โปรแกรมนั้นก็คือโปรแกรมนั้น มันก็ยังซํ้ารอยอยู่อย่างนั้น ซํ้ารอยอยู่อย่างนั้น แต่ถ้ามันรู้ขึ้นมา เห็นไหม พอรู้ขึ้นมาเราละอายนะ ละอายเพราะเหตุใด ละอายเพราะว่าเราเคยเป็นอย่างนั้นมา พอเป็นอย่างนั้นมา คนที่เขาสูงกว่าเขาเห็นไหม ? คนที่เขาสูงกว่าเขาเห็นแล้ว แล้วเวลาสั่งสอนขึ้นมา

นี่ไง เราพูดบ่อยมาก หลวงปู่มั่นท่านบอกเลย “แก้จิตแก้ยากนะ แก้จิตแก้ยากนะ” แก้จิตก็คือการแก้ความรู้สึกนึกคิดไง พ่อแม่แต่ละคนเลี้ยงลูกมาแต่ละคนลําบากยากเย็นขนาดไหน เวลาพูดให้มันฟังมันเชื่อไหม ? มันไม่เคยเชื่อพ่อแม่เลย แล้วก็บอกพ่อแม่ไม่รัก พ่อแม่ไม่รักทั้งนั้นน่ะ แล้วพ่อแม่คนไหนไม่รักลูก แต่มันเป็นไปโดยวัย

นี่วุฒิภาวะของใจ วุฒิภาวะของใจมันจะพัฒนาไหม ถ้ามันพัฒนาขึ้นไป สิ่งที่เราทํามา ๆ เราระลึกแล้ว สิ่งนี้สําคัญมาก เราระลึกแล้วเราเสียใจ สิ่งนั้นไม่ดีเลย มันพัฒนาขึ้นไป พัฒนาขึ้นไป แล้วมันก็มีหมุนเวียนกันมาอย่างนี้ นี่มันหมุนเวียนกันเข้ามา

ทีนี้หมุนเวียนเข้ามา ประเพณีวัฒนธรรม เห็นไหม ดอกไม้แต่ละเผ่าพันธุ์เขาเอามาร้อยเป็นพวงมาลัย แจกันเขาจัดดอกไม้ไว้สวยงาม ความรู้สึกนึกคิดของคนมันแตกต่างหลากหลาย แล้วมันมารวมกัน สิ่งที่มารวมกัน ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ผู้ที่มาบวชในธรรมวินัยนี้มาแตกต่างหลากหลาย บวชเสร็จแล้วถือธรรมวินัยอันเดียวกัน ถือธรรมวินัยอันเดียวกัน ต้องปฏิบัติเหมือนกัน ต้องทําเหมือนกัน

เวลาทําเหมือนกัน เห็นไหม ประเพณี อริยประเพณีนะ ประเพณีของโยมเขา นี่อริยประเพณี เห็นไหม เวลาโยมมาทําบุญ ๆ พระเวลารับแล้ว พระก็ต้องมีสติปัญญา...ในความเป็นอยู่ของโลกเขา เขากินเพื่อยศ กินเพื่อกาม กินเพื่อเกียรติ กินเพื่อสถานะ พระกินเพื่อดํารงชีวิต ดํารงชีวิตไว้เพื่อประพฤติปฏิบัติ การประพฤติปฏิบัติเราต้องมีสติปัญญา ตั้งสติปัญญาเพื่อควบคุมความรู้สึกนึกคิดของเรา

ถ้าควบคุมความรู้สึกนึกคิดของเรา เห็นไหม ไฟในเตา ไฟในเตามันจะเป็นประโยชน์กับการประกอบอาหาร ไฟป่ามันเผาทําลายไปหมด เวลาไฟป่ามันเผา ความรู้สึกนึกคิดของเราไม่มีสติปัญญา เหมือนไฟป่า มันแผดเผาไปหมดเลย แต่พอมีสติปัญญา เรานี่เป็นพระปฏิบัติ พระฉันแล้ว ฉันเพื่อดํารงชีวิตไว้เพื่อปฏิบัติ ก็จะพยายามรักษาไฟนั้นให้อยู่ในเตา พยายามรักษาไฟนั้นไม่ให้แผดเผา ไม่ให้เผาลนคนอื่นเขา

ดูสิการนั่งสมาธิภาวนาต้องการความสงบสงัด แม้แต่การเดินไป การเหยียบรั้งเท้าไปนะ เสียงซับ ! กรั๊บ ! กรั๊บ ! พระเขาตื่นเต้นแล้ว พระมันมีความสะเทือนใจแล้ว แม้แต่การย่างเท้าไป ฉะนั้น เราอยู่บ้านตาดนะ กติกาของที่วัดป่าบ้านตาด ห้ามพระเดินเข้าไปในกุฏิของใคร ๆ มันจะมีทางสายกลางอยู่ แล้วกุฏิมันจะมีทางแยกออกไป แล้วห้ามเดินเข้าไป เพราะเราไม่รู้ว่าเขาจะภาวนาอยู่หรือเปล่า เขาเป็นสมาธิอยู่หรือเปล่า การที่เราเหยียบเท้าเข้าไป เห็นไหม เขานั่งสมาธิอยู่ กําลังพุทโธจิตจะลงอยู่ เสียงกรั๊บ ! ซับ ! ซับ ! มานี่ จิตเขาออกแล้ว

ถ้าคนปฏิบัติไปนะ เวลาจิตใจสูงขึ้น ๆ นะ มันยิ่งรักษาเราเพื่อไม่ให้ไปกระทบกระเทือนคนอื่น เพราะเราก็ปรารถนาอย่างนั้น เขาก็ปรารถนาอย่างนั้น ทุกคนก็ปรารถนาความดีทั้งนั้น แล้วเราไปทําให้เขาสะเทือนนี่มันน่าเสียใจไหม ถ้ามันน่าเสียใจ เพราะอะไร เพราะเราก็ปรารถนาอย่างนั้น ถ้าจิตใจสูงขึ้นนะ

ถ้าจิตใจไม่สูงขึ้น “ก็ไม่เห็นเป็นอะไรเลย ก็แค่นี้เอง ของเล็กน้อย” เขื่อนมันจะพังเพราะตามดนะ ของเล็กน้อยนี่ เล็กน้อยแล้วก็จะมากขึ้น ๆ

หลวงตาท่านบอก เราอยู่กับหลวงตานะ ท่านบอกว่า จิตใจที่เป็นธรรมมันก็ลําบากลําบน จิตใจที่เป็นธรรม คนที่เป็นธรรมเขาไม่แสดงออก แต่จิตใจที่หยาบ จิตใจที่ตํ่าก็เหยียบยํ่าทําลายเขา จิตที่เป็นธรรมเขาพูดไม่ออกนะ เขาพูดไม่ออก เขาได้แต่กรอกหน้า ถ้าจิตใจมันสูงส่ง แต่จิตใจที่มันตํ่านะ มันนึกไม่ออก นึกไม่ได้

นี่บอกขวัญไง ขวัญกําลังใจของเรา ถ้าขวัญกําลังใจ เราก็ทําแต่สิ่งที่หยาบ ๆ อยู่อย่างนั้น ทําสิ่งที่หยาบ ๆ อยู่อย่างนั้น ทําไมเราไม่มีปัญญาของเรา ถ้าเรามีปัญญาของเรานะ เราจะละอายใจ เราจะละอายว่า สิ่งนี้เราทําของเล็กน้อย แต่มันไปหนักหน่วงกับคนที่จิตมันจะสงบนะ จิตที่สงบ จิตที่ระงับ ใครภาวนาแล้วจะรู้

ฉะนั้น เวลาเข้าไปในวัดปฏิบัติเขาต้องเคารพในสถานที่ เขาเรียกว่า “เคารพสถานที่” สถานที่นี้เป็นสถานที่ของนักปฏิบัติ ผู้ทรงศีลเขาต้องการทําความสงบของเขา เราจะเข้า เราจะออก นี่ผู้ที่เป็นลูกศิษย์กรรมฐาน ก่อนจะเข้านะ เขาระวังเสียง ระวังเรื่องกระเทือนคนนั้น เขาระวังมาก

เพราะถ้าเสียงนี้ไปทําให้กระทบกระเทือนกับผู้ที่ประพฤติปฏิบัติอยู่ มันเป็นเวรเป็นกรรมหมดนะ เราจะกินอาหาร เราตักอาหารเข้าปาก นี่จะเข้าปาก แล้วคนดึงอาหารจากมือเราไปเราว่ามีโทษไหม “จิต” จิตมันจะสงบ จิตมันจะเข้า แล้วสิ่งที่ไปกระทบกระเทือนให้มันออก สิ่งนี้เราเห็นโทษของมันไหม

แต่โลกไม่เห็นนะ โลกไม่เข้าใจ โลกเข้าใจไม่ได้ ถ้าโลกเข้าใจไม่ได้ก็ว่า “พระปฏิบัติ พระที่มีคุณธรรม อะไรก็ต้องได้สิ ทําไมนู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ อะไรไม่ได้ไปหมดเลย” มันไม่ได้ สิ่งที่มันไม่ได้เพราะมันไปกระเทือนคนอื่น มันไม่ได้กระเทือนกฎกติกานั้นหรอก

กฎกติกานี้มีไว้ เห็นไหม ดอกไม้หลากสีร้อยขึ้นมาให้เป็นพวงมาลัย ในแจกันดอกไม้หลากสีมันจะมีความสวยงามของมัน จริตนิสัยส่วนตนก็เรื่องหนึ่ง แต่กฎกติกาเราต้องรักษาไว้เพื่อไม่ให้กระเทือนกัน ถ้าจิตใจมันพัฒนาขึ้นมามันจะเห็นของมัน

แล้วเห็นของมันแล้วนะ หมอเวลาเขาไปกินอาหาร เขาไปในสถานที่ต่าง ๆ เขาจะไม่เข้าไปสถานที่ที่เป็นพิษเป็นภัย เพราะเขารู้ว่าเป็นโทษ ไอ้พวกเรานี่ไม่รู้เรื่องนะ ที่ไหนไปได้ทั้งนั้น ที่ไหนที่เป็นสารพิษ เป็นต่าง ๆ เราจะไม่เข้าใจทั้งนั้น เสร็จแล้วพอเจ็บไข้ได้ป่วยก็ไปหาหมอ มันเป็นเพราะอะไร มันเป็นเพราะอะไร ? เป็นเพราะเราไม่รู้ในสถานที่นั้น

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรารู้แล้วนะ หมอเขาเห็นสถานที่ไหนมีสารพิษ มีสิ่งที่เป็นพิษเป็นภัยกับร่างกาย เขาจะไม่เข้าไปสถานที่นั้น อันนี้ก็เหมือนกัน คนที่ประพฤติปฏิบัติเขาก็รู้ว่าสิ่งใดเป็นประโยชน์ สิ่งใดไม่เป็นประโยชน์ ฉะนั้น เราถึงต้องแสวงหา

“แล้วทําไมต้องสงบสงัดล่ะ ในที่ชุมชนภาวนาไม่ได้หรือ ?” ภาวนาได้ต่อเมื่อภาวนาแล้ว...

อย่างที่บอกว่า “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ” มันจะเป็นธรรมชาติต่อเมื่อพระอรหันต์พูด เพราะพระอรหันต์ สรรพสิ่งนี้มันกลับไปสู่สถานะเดิมของมันหมด แต่ถ้ากิเลสของเรานี่ไม่เป็นธรรมชาติหรอก ร้อนก็ว่าร้อน หนาวก็ว่าหนาว ทุกข์ก็ว่าทุกข์ มันยังไม่เป็นธรรมชาติ แต่ถ้าจิตใจเป็นธรรมแล้วมันถึงจะเป็นธรรมชาติ

นี่ก็เหมือนกัน ทําไมต้องไปที่สงบสงัด ทําไมต้องเป็นอย่างนั้น ? เป็นอย่างนั้นก่อน ต้องฝึกหัดก่อน ลูกของเราอย่าเสียโอกาสนะ ต้องกอด ต้องดูแลรักษา พอโตขึ้นมาจะไปสอนมันไม่ทันแล้วนะ นี่ก็เหมือนกัน จิตใจเราปฏิบัติต้องสงบสงัดก่อน เห็นไหม สัปปายะ ๔ สถานที่เป็นสัปปายะ อาหารเป็นสัปปายะ ครูบาอาจารย์เป็นสัปปายะ

สัปปายะคือว่าผู้ชี้นํา สถานที่ที่ดี สิ่งต่าง ๆ ที่ดี จะทําให้ลูกเราฉลาด ลูกเราดี แล้วถ้ามันโตขึ้นมานะจะไปสอนตอนนั้นก็เสียดายแล้ว หมดโอกาสแล้วนะ

ฉะนั้น สิ่งที่ทํานี่ ถ้าจิตใจมันเป็นเหมือนกันมันก็จะไม่มีปัญหา แต่จิตใจของคนมันไม่เหมือนกัน แล้วการพัฒนาต่าง ๆ มันก็ต้องมีพัฒนาเป็นวัยขึ้นมา “วัย” เห็นไหม นี่เราได้อายุขัยนี้มา นี้คือเรื่องอายุขัยของโลก “วัย” ดูสิสามเณร ๗ ขวบเป็นพระอรหันต์ นี่สามเณร ๗ ขวบนะ แล้วพวกเราร้อยกว่าปียังไม่รู้เรื่องธรรมะเลย ๗ ขวบเขาเป็นพระอรหันต์ นี่ต่างกันโดยวัย วัยของจิตกับวัยของโลกแตกต่างกันมาก

ถ้าวัยของเขาดีนะ หลวงตาบอกว่า “ผู้เป็นธรรม สามเณรผู้เป็นธรรมเรายังต้องฟังเลย แต่ถ้าผู้เฒ่าผู้แก่ถ้าไม่เป็นธรรมก็เท่านั้นน่ะ”

ฉะนั้น สิ่งที่เราทํานี่ทําเพื่อเรานะ นี่ปีใหม่ ถ้าใครพัฒนาตัวเองขึ้น เราจะได้ของขวัญแก่ตัวเอง เราจะให้ขวัญกําลังใจเรา เราจะมีสติปัญญาเพื่อเรานะ เพื่อเรา เพื่อประโยชน์กับเรา วันนี้วันปีใหม่แล้วตรงกับวันพระด้วย วันพระคือวันผู้ประเสริฐ ถ้าจิตใจเราประเสริฐ จิตใจเราเข้มแข็งจะเป็นประโยชน์กับเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒ มกราคม ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเป็นชาวพุทธนะ เวลาเราชาวพุทธ แล้วเราเกิดมาพบพุทธศาสนา เห็นไหม เพราะเราเป็นชาวพุทธ เราเป็นชาวพุทธนี่เราภูมิใจมาก การว่าภูมิใจของเรา ดูสิดูวันปีใหม่ ทุกศาสนาเขาก็ทําพิธีกรรมของเขา

เราเป็นชาวพุทธ แล้วเราภูมิใจกันว่าเราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน ลูกศิษย์กรรมฐานนะ มาจากหลวงตาท่านใช้คําว่า “อาจารย์ใหญ่” อาจารย์ใหญ่คือหลวงปู่มั่น มาจากหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระเช่นใดเราก็เข้าใจได้

หลวงปู่มั่นเวลาท่านพูด หลวงตาท่านเล่าให้ฟังนะ บอกว่าท่านไม่มีเวลาเป็นของส่วนตัวเลย กลางคืนท่านรับเทพ รับพรหม รับทุก ๆ มิติที่มาฟังเทศน์หลวงปู่มั่น แล้วเวลาหลวงปู่มั่นท่านสอนลูกศิษย์ลูกหา เห็นไหม เรื่องนี้ท่านจะไม่พูดเป็นที่สาธารณะ ท่านจะพูดเป็นเรื่องส่วนตัว คําว่า “ส่วนตัว” หมายถึงว่าผู้รับนั้นไม่เอาออกไปแพร่งพรายจนให้สังคมแตกตื่น

เวลาเราเป็นชาวพุทธ เห็นไหม ชาวพุทธนี่เราว่าเราพบพุทธศาสนา ศาสนาแห่งปัญญา แต่เวลาปฏิบัติไปนี่เราปฏิบัติไปเข้าผีทรงเจ้ากัน การเข้าผีทรงเจ้าเพราะอะไร เพราะเป็นการอ้อนวอนกันเอา แต่เวลาหลวงปู่มั่นท่านรู้จริง คนรู้จริงเขาไม่พูดพรํ่าเพรื่อ คนรู้จริงเขาไม่เอามาให้สังคมตื่น

เวลาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “ถึงสิ่งนั้นจะเป็นความจริง ถ้ามันไม่เป็นประโยชน์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไม่พูด” มันเป็นความจริงนะ แต่มันไม่เป็นประโยชน์กับใคร ถ้าไม่เป็นประโยชน์กับใคร เห็นไหม ดูครูบาอาจารย์ของเราท่านรู้จริงของท่าน สิ่งที่รู้จริงของท่านเป็นประโยชน์กับท่าน

ฉะนั้น เราเป็นชาวพุทธนะ เวลาชาวพุทธ ในการประพฤติปฏิบัติ ถ้าสมัยยุคหิน สมัยยุคโบราณมันไม่มีตลาด พอไม่มีตลาดนะ แก้วแหวนเงินทอง เพชรนิลจินดามันก็มีมหาศาล มันมีมาก่อน แต่เขาไม่ได้ทําเหมือง ไม่ได้ขุดมาเพราะไม่มีตลาด พอไม่มีตลาด แก้วแหวนเงินทอง เพชรนิลจินดามันกินไม่ได้ สิ่งที่กินได้คืออาหารนะ ความจริงมันคืออาหาร แก้วแหวนเงินทองนั้นเป็นเฟอร์นิเจอร์ เป็นเครื่องประดับ กินไม่ได้

ในการประพฤติปฏิบัตินะ สิ่งที่เราออกรู้ เรารู้นู่นรู้นี่มันเป็นเพชรนิลจินดา มันมีค่าไหม ? มีค่า แต่มันกินไม่ได้ สิ่งที่กินได้คือการดํารงชีวิต “สติ สมาธิ ปัญญา” สิ่งนี้ดํารงชีวิต สิ่งนี้ทําให้จิตมันพัฒนา แต่เรามองข้ามอาหาร แต่จะไปเอาสิ่งที่มันเป็นเพชรนิลจินดา เพชรนิลจินดากินไม่ได้ มันมีค่าเพราะมันมีตลาด ถ้าไม่มีตลาดนะ ถ้าเกิดยุคสงครามขึ้นมาจนไม่มีตลาด จนโลกต่างคนต่างอยู่ เราก็ต้องกลับไปไถนากัน เรากลับไปเพื่อหาอาหารนะ

ในการประพฤติปฏิบัติมันสําคัญตรงนี้ ถ้าสําคัญตรงนี้นะ ครูบาอาจารย์ท่านพยายามจะดึงกลับมาที่นี่ ดึงกลับมาที่ว่าเราเป็นชาวพุทธ พบพระพุทธศาสนา แล้วเรามาบําเพ็ญเพียรกันนี่เรามาทําเพื่อสิ่งใด ถ้าเราบําเพ็ญเพียรกัน เราอาบเหงื่อต่างนํ้าเพื่อหาความสงบร่มเย็นของใจ

แต่เวลาเราฟังเขาว่า “เวลาจิตสงบแล้วจะรู้ไอ้นั่น จะรู้ไอ้นี่” รู้มันก็ส่วนรู้ อภิญญาแก้กิเลสไม่ได้หรอก แต่ถ้าผู้ใดประพฤติปฏิบัติจนจิตนี้มีคุณธรรม แม้มีอภิญญาก็ไม่ตื่น มีอภิญญาก็ไม่ตื่น แต่ถ้าผู้ใดประพฤติปฏิบัติไม่มีหลักมีเกณฑ์ ไปเจอสิ่งใดเข้าไปก็ตื่นเต้นกับสิ่งนั้น สิ่งนั้นจะไม่มีค่ากับการดํารงชีวิต คําว่า “ชีวิต” คือจิตใจมันพัฒนาขึ้นมา วุฒิภาวะของใจมันเจริญขึ้นมา ฉะนั้น เวลาเรามาประพฤติปฏิบัติกันนี่เราอาบเหงื่อต่างนํ้าเพื่อความสงบร่มเย็นของใจ ใครเขาจะบอกว่าเขารู้สิ่งต่าง ๆ นั่นเป็นเรื่องของเขา

หลวงปู่มั่นนะ เวลาท่านอยู่ที่ถํ้าสาริกา เวลาจิตของท่าน ท่านพิจารณา ท่านเป็นโรคท้อง โรคประจําตัวของท่าน ท่านพิจารณาของท่าน พิจารณาเป็นธาตุเป็นขันธ์ เวลาธาตุขันธ์มันขาดจากจิตไป จิตท่านรวมลงนะ คําว่า “รวมลง” รวมลงเพราะกิเลสมันขาดไป พอรวมลงแล้วมันมีความสุขร่มเย็นของท่าน แล้วท่านยังไปเห็นยักษ์ใหญ่ ยักษ์คือเจ้าที่ เจ้าที่ที่ปกครองสถานที่นั้น แล้วเขาเห็นคนที่มาอยู่ที่นั่น ธรรมดาคนที่เขามีฤทธิ์มีเดชเขาต้องหวงแหนเป็นธรรมดา แล้วจะมีใครมาอยู่โดยที่ว่าไม่เห็นความสําคัญของเขา เขาย่อมไม่พอใจเป็นธรรมดา เขาก็ต้องแสดงฤทธิ์แสดงเดชของเขา

หลวงปู่มั่นท่านเทศนาว่าการนะ “ท่านว่าท่านมีฤทธิ์มีเดชมาก ท่านต้องตายไหม ถ้าท่านต้องตายไป ท่านตายไปโดยที่ว่าไม่มีคุณสมบัติส่วนตัวไป ท่านตายไปท่านจะมีประโยชน์สิ่งใด ถ้าท่านมีฤทธิ์มีเดช ท่านต้องไม่ตาย ถ้าท่านตายไปท่านมาเบียดเบียนสมณะ สมณะนี่เห็นภัยในวัฏสงสาร ออกมาหาความสงบวิเวก ออกมารื้อค้นใจของตัว สิ่งที่เป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยากเพื่อจะชําระสะสาง แล้วท่านมาเบียดเบียนสมณะมันจะเป็นบาปเป็นกรรมของท่าน”

นี่เทศนาว่าการจนเขาสํานึก เห็นไหม แม้แต่เขาอยู่คนละมิติเขายังสํานึกได้กับธรรม แต่เขามีฤทธิ์มีเดช นี่ฤทธิ์เดชมันมีประโยชน์สิ่งใด ฤทธิ์เดชถ้ามีขึ้นมานะ หลวงปู่มั่นท่านมีครบกระบวนการของท่าน ถ้าท่านไม่มีครบกระบวนการของท่าน...ท่านจะเอาจิตที่คึกคะนองไง ถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ เวลาลูกศิษย์มาแต่ละบุคคล แต่ละจริตนิสัยมันไม่เหมือนกัน มันแตกต่างหลากหลาย แล้วถ้าครูบาอาจารย์ท่านไม่รู้จริงของท่าน ท่านจะเอาจิตดวงนั้นไว้ได้อย่างใด แล้วเวลาเราปฏิบัติไป เรารู้เห็นสิ่งใดเราก็คึกคะนอง รู้สิ่งใด เห็นสิ่งใด ว่าสิ่งนั้นเป็นฤทธิ์เป็นเดช ถ้าเป็นทางธรรมเขาเรียกว่า “ผู้วิเศษ” ผู้วิเศษมันแตกต่างจากมนุษย์ มันแตกต่างกับจิตปกติ แต่มันไม่ใช่มรรค มันไม่ใช่เรื่องในศาสนา

ถ้าเรื่องในศาสนานะ พอจิตเราสงบร่มเย็นขึ้นมาแล้ว จิตเราพิจารณาของเรา สิ่งที่มันมีมันเป็นมา เพราะจิต นี่ผู้ใหญ่ เห็นไหม ผู้ใหญ่ที่บรรลุนิติภาวะ ที่มีสติปัญญา สมบัติข้าวของนั้นเป็นประโยชน์มากนะ เราดูสิ ดูจิตใจที่เป็นธรรม ในสมัยพุทธกาลนะ ถ้าใครเป็นเศรษฐี หน้าบ้านจะมีโรงทาน เขาวัดกันที่ผู้เสียสละ เขาไม่ได้วัดกันว่าใครมีมากมีน้อย

ถ้าเศรษฐีสมัยพุทธกาลเขาจะมีโรงทานประจําหน้าบ้านของเขา เวลาถึงเช้าขึ้นมา คนที่ไม่มีบ้าน คนทุกข์จนเข็ญใจเขาจะมารับอาหารจากบ้านนั้น เห็นไหม เขาวัดกันที่การเสียสละนั้น เขาวัดกันที่เป็นธรรมนั้น ถ้าเป็นธรรม สิ่งที่เป็นธรรม สิ่งที่เป็นประโยชน์นะ มันจะเป็นประโยชน์กับเรา

แต่สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ จิตใจเรามีกิเลส นี่เรามีข้าวของเงินทอง เราก็สะสมไว้ ๆ แบบหลวงปู่มั่นเทศนายักษ์นั่นล่ะ “เธอต้องตายไหม ?” ถึงถ้าเราตายไปนะ แก้วแหวนเงินทองมันก็อยู่ที่นั่นแหละ นี่เราต้องพลัดพรากจากเขาไป ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด จะช้าจะเร็วนะ แต่ในการประพฤติปฏิบัติเราจะต้องพลัดพรากจากกิเลสก่อน เราจะชําระกิเลสให้หลุดจากหัวใจของเราไป เราจะหนีกิเลสก่อน ถ้าเราหนีกิเลสได้นี่เราตายไปด้วยความสงบร่มเย็น

แต่ถ้าเราตายไปพร้อมกับกิเลสนะ มันวิตกกังวลไปหมดเลย สิ่งนั้นก็ยังไม่ได้สั่งเสีย สิ่งนั้นก็ยังไม่ได้มอบหมายให้ใคร สิ่งนั้นก็ต้องแบกภาระไป เวลาตายไปมันกลับมาเกิดเป็นตุ๊กแกเฝ้าอยู่นั่นน่ะ มันไม่ไปไหน มันห่วงสมบัติมัน ทั้ง ๆ ที่มีบุญกุศลจะไปไหนก็ได้นะ ทําไมไม่ไป มันไม่ไปเพราะอะไร เพราะจิตมันเกาะ มันติด เห็นไหม ถ้าเราพิจารณาของเรา เราแก้ไขของเรา

เราจะบอกว่า โลกเขาตื่นฤทธิ์ ตื่นเดช ตื่นต่าง ๆ กัน มันเหมือนเข้าผีทรงเจ้านะ สิ่งนั้นไม่เป็นประโยชน์เลย อภิญญามันเป็นอภิญญา ฌานโลกีย์ เห็นไหม แต่ถ้าเราทําความร่มเย็นของเรา ถ้าครูบาอาจารย์ของเรามีหลักมีเกณฑ์ ท่านจะเข้าใจได้ว่าสิ่งใดเป็นอาหารหล่อเลี้ยงร่างกายนี้ให้เข้มแข็งขึ้นมา สิ่งใดเป็นเครื่องประดับ ถ้าเราเลี้ยงร่างกาย ถ้าเรามีอาหารการกินจนเราเข้มแข็งขึ้นมา เครื่องประดับนั้นมันก็เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์สําหรับคนที่มีสติปัญญา เครื่องประดับนั้นจะเป็นโทษต่อผู้ที่ไม่มีสติปัญญา จิตเวลามันสงบร่มเย็นไปแล้ว มันมีฤทธิ์มีเดชขึ้นไป มันสําคัญตน มันเป็นโทษหมดน่ะ

แต่ถ้าพูดถึงจิตของคนที่มันไม่สําคัญตนนะ สิ่งนั้นมี เห็นไหม ดูสิเวลาเราเกิดมา รูปร่างหน้าตาของเรามันเป็นที่บุญกรรมของเรานะ มันเป็นสมบัติมาแล้วเราจะปฏิเสธมันไหมล่ะ แล้วเราเป็นคนที่ดี เราหาเงินหาทอง เราสร้างสถานะของเราเป็นสังคม แล้วสังคมได้พึ่งพาอาศัยเรา การที่พึ่งพาอาศัยเรานั่นล่ะเกิดจากการกระทําของเรา

สิ่งที่มันเป็นรูปร่างหน้าตาของเรามันก็เหมือนจิตนี่ “พันธุกรรมของจิต” พันธุกรรมของจิต ถ้านิสัยเป็นแบบนั้นมันต้องเป็นแบบนั้น จะทําอย่างไร สิ้นกิเลสแล้วก็จะมีฤทธิ์มีเดชอยู่อย่างนั้น แต่ถ้ามันเป็นแบบนั้น แต่หลงตัวเองไปก่อน ไปติดที่ฤทธิ์ที่เดช มันจะไม่ได้ธรรมติดในหัวใจมันไปเลย มันจะไม่มีสิ่งใดเป็นสมบัติของมันเลย ฤทธิ์เดชนั้นเดี๋ยวก็เสื่อมไป สิ่งที่เป็นพลังงาน ฌานโลกีย์มันเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ เป็นไปไม่ได้ที่มันจะคงที่ ถ้าจิตใจเราไม่คงที่ จิตใจยังไม่มีหลักมีเกณฑ์ เราจะไปตื่นเต้นกับสิ่งนั้น มันจะไม่เป็นประโยชน์กับใครเลย แต่ถ้าเราทําจิตใจเราคงที่แล้ว สิ่งนั้นมันถึงจะเป็นประโยชน์กับใจดวงนั้น เราถึงจะต้องมีหลักมีเกณฑ์

เราภูมิใจกันว่าเราเกิดเป็นชาวพุทธ แล้วเราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน เรามีครูมีอาจารย์นะ ครูบาอาจารย์ของเรา “ท่านอาจารย์ใหญ่ ท่านอาจารย์ใหญ่” หลวงตาท่านเรียกอย่างนั้น ท่านเรียกหลวงปู่มั่นนะว่า “ท่านอาจารย์ใหญ่” เป็นหลักเป็นเกณฑ์ เป็นร่มโพธิ์ร่มไทรของพวกเรา ท่านมีดีกว่าทุกอย่าง ท่านมีครบ

คําว่า “มีครบ” หมายถึงว่ามีอภิญญาครบ ถ้าท่านไม่มีครบ ท่านเอาหลวงปู่ตื้อไว้ไม่อยู่หรอก หลวงปู่ตื้อก็อภิญญา ๖ เหมือนกัน หลวงปู่ตื้อท่านรู้ไปหมด แล้วคนที่มีศักยภาพขนาดนั้น แล้วถ้าครูบาอาจารย์ไม่มีศักยภาพที่เหนือกว่า เอาจิตอย่างนั้นไว้ไม่ได้ แล้วแก้ไขจิตอย่างนั้นไม่อยู่ ถ้าแก้ไขจิตอย่างนั้นอยู่ แล้วดูพฤติกรรมของหลวงปู่มั่นสิ ท่านเคยแสดงออกสิ่งใดบ้าง

เวลาเทศนาว่าการนะ ท่านก็จะบอกว่าให้สร้างสติ เราทําสติกัน ทําสมาธิกัน แล้วมีปัญญาขึ้นมา ภาวนามยปัญญาเพื่อชําระกิเลสของเรา แล้วถ้าใครมีฤทธิ์มีเดช ใครมีสิ่งใด...เพราะคําว่า “มีฤทธิ์มีเดช” ของท่าน เห็นไหม หลวงปู่ฝั้นไปเยี่ยม สิ่งต่าง ๆ กลิ่นหอมทวนลมหอมต่าง ๆ หลวงปู่ฝั้นท่านก็รู้ของท่านได้ เวลาหลวงปู่ตื้อท่านก็รู้ของท่านได้ หลวงปู่ชอบท่านก็รู้ของท่านได้ หลวงปู่มั่นท่านก็รู้ของท่านได้ แต่หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยยกย่อง ท่านไม่เคยเชิดชูตัวท่านว่าท่านมีศักยภาพมากกว่าคนอื่นเลย นี่จิตใจของคนที่เป็นธรรม ถ้าจิตใจของคนที่เป็นธรรม ฉะนั้น

๑. เราอย่าไปตื่นเต้น ไม่ตื่นเต้นกับสิ่งที่โลกเขารู้กัน

๒. อย่าน้อยเนื้อตํ่าใจว่าเราไม่มีสิ่งที่เหมือนกับคนอื่นเขา คนอื่นเขาจะยากดีมีจนก็สมบัติของเขา เขาสร้างสมของเขามา สมบัติของเราเราก็สร้างของเรามา

ฉะนั้น สมบัติของเราเราสร้างของเรามา ดูสิคนทุกข์ คนจน คนเข็ญใจ แต่เขามีปัญญาเขาสร้างเนื้อสร้างตัวของเขาได้ เราก็เป็นมนุษย์คนหนึ่ง เราก็เป็นชาวพุทธ เราก็มีครูบาอาจารย์ของเรา เราก็อยากจะประพฤติปฏิบัติของเรา เราก็มีปัญญาของเรา เราก็สร้างตัวเราได้ ฉะนั้น ใครจะมีฤทธิ์มีเดช ใครจะสูงส่งขนาดไหน มีปัญญาขนาดไหนเรื่องของเขา นั้นคือคนขี้โม้ แต่หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราไม่เคยโม้ แต่มีจริง ! มีจริง !

แต่เมื่อเวลาใช้ประโยชน์นะ หลวงตาท่านบอกว่า คนมีธรรมเหมือนมีมีดพกประจําตัว ใช้สอยได้ตลอดเวลา แต่คนไม่มีนะมันต้องยืมเขามาใช้ เวลาจะพูดสิ่งใดต้องค้นหาตํารา วิ่งไปหามาไม่ทัน ใช้ไม่ทัน นี่ก็เหมือนกัน จิตที่มีคุณธรรมที่จะเอาประโยชน์มันจะได้ประโยชน์แบบนั้น

ฉะนั้น ที่พูดให้กําลังใจ อยากให้กําลังใจ แล้วอย่าตื่นเต้นไปกับโลกเขา โลก เห็นไหม โลกกับธรรม โลกไม่ใช่ธรรม ธรรมไม่ใช่โลก “ธรรมเหนือโลก” แต่ธรรมก็อยู่ในโลกนี้ ธรรมมันมาจากไหน ถ้าเราไม่เกิดเป็นมนุษย์แล้วพบพระพุทธศาสนา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระโมคคัลลานะ “โมคคัล-ลานะ เธอจะโทษไม่ได้เรื่องกาม ๆ เราก็เกิดจากกาม แต่เราเอากามนั้นมาทําคุณงามความดี” เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เกิดจากพ่อจากแม่เหมือนกัน “เราเกิดจากกาม” คือเกิดจากโลก แต่พยายามฝึกฝนตัวเองให้พ้นออกไปจากโลก เราก็อยู่กับโลก

ฉะนั้น เรื่องของโลกเราฟังแล้ววางไว้ อย่าตื่น ๆ อย่าตื่นไปกับเขา อย่าตื่นโลก แล้วเราตั้งสติของเรา เราฝึกฝนของเรา

ถ้าเรามีธรรมของเรา เห็นไหม ผู้มีปัญญาคนหนึ่งนะ มันเป็นที่พึ่งอาศัยของเขาได้ ดูสิเวลากระแสโลกมันตื่นไป เขาไปกันหมดเลย แต่ถ้ามีใครมาเตือน มีใครมาเป็นจุดยืน มันจะชักนํากระแสนั้นไม่รุนแรงเกินไป เราสร้างสติปัญญาของเราเพื่อไม่เป็นเหยื่อของโลก แล้วจะเป็นที่พึ่งของโลกด้วย เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๓ มกราคม ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ทําไมถึงต้องฟังเทศน์ ? ฟังเทศน์คือฟังเรื่องของตัวเองนี่แหละ เรื่องของเรานี่แหละ แต่เรามองข้ามกันไป ทุกคนเวลาเกิดขึ้นมา เห็นไหม ในครอบครัวเดียวกันจะร้องเรียนตลอดว่าพ่อแม่ไม่รัก ปู่ย่าตายายไม่รัก แต่ความจริงจะเป็นอย่างนั้นไหมล่ะ ? พ่อแม่ไม่รัก แต่เพื่อนรักนะ เวลาเพื่อนรักนะ เพื่อนมันหลอก เพื่อนมันลวง เพื่อนมันเอาไปต้มตุ๋น เพื่อนมันรัก แต่พ่อแม่ไม่รัก เห็นไหม มองข้ามไป

นี่ก็เหมือนกัน มองข้ามไง มองข้ามความเป็นจริงของเรา ทีนี้พอเรื่องของตัวเอง เวลาเทศน์เทศน์เรื่องของบุคคลคนนั้น ถ้าเรื่องของบุคคลคนนั้นนะ เรื่องของเรานี่แหละ แต่เรามองข้ามไปไง เรามองข้ามแต่สิ่งภายนอก เราต้องการสิ่งภายนอก เพราะคิดว่าภายนอกนั้นมันเป็นความจริง แต่ความจริงคือตัวเรานะ

เวลาเราจะเข้าไปเที่ยวในป่า ถ้าไปเจอหลุมทรายดูด ไปเจอแบบที่หลุมดูด มันจะดูดเรา แล้วเราติดอยู่ที่นั่นเลย ไปดูดอกไม้สิ ดอกไม้ที่มันกินสัตว์ เวลามันหลอกลวง มันมีกลิ่น แมลงนึกว่าเป็นอาหาร พอเข้าไปนะ มันหุบ มันหุบแล้วมันกินสัตว์นั้นเป็นอาหาร นี่พูดถึงว่าหลุมทรายดูดนะ เราเข้าไปติดกับแล้วเราพยายามจะเอาตัวรอด เพราะเราเห็นโทษของมัน เราจะเสียชีวิตไปกับสิ่งนั้น

แต่เวลากิเลสมันดูดเรา เราเกิดมานี่เรามีอวิชชา ความรู้สึกนึกคิดของเรามันดูดเราไว้ ถ้ามันดูดเราไว้เราไม่เข้าใจ พอเวลามันดูดเราไว้ เห็นไหม นี่ตกหลุมทรายดูด เรารู้ว่าเป็นโทษถึงกับชีวิตได้ ถ้ามันดูดไปนะ มันจะหมดอากาศหายใจ มันจะทําให้เราเสียชีวิตเลย อย่างนั้นเราจะมีความตกใจมาก เราพยายามจะวิ่งเต้น เราพยายามจะหาทางออก แต่เวลากิเลสมันดูดมันไม่รู้ตัว มันยิ่งดูดมันยิ่งดี มันยิ่งมีความพอใจ มันดูดขนาดไหนนะเราไม่รู้หรอก นี่อวิชชามันร้ายนัก มันทําลายเราโดยที่เราไม่รู้ตัว

แต่สิ่งที่เป็นความจริงล่ะ สิ่งที่เป็นความจริง เห็นไหม คําว่า “อวิชชา” นี่ฟังธรรม ๆ ฟังธรรมเพราะเหตุนี้ไง ฟังธรรมเพื่อจะเตือนตัวเอง เตือนตัวเองให้เรามีสติปัญญาของเรา ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา สิ่งที่เราศึกษานี่ต้องศึกษานะ เวลาพระเรามีปัจจัยเครื่องอาศัย พระเวลาบวช มีบาตร มีจีวร มีนํ้าดองมูตรเน่า มีที่อยู่อาศัย ปัจจัย ๔ นี้ขาดไม่ได้

ฉะนั้น คนเราเกิดมาต้องมีหน้าที่การงาน คําว่า “หน้าที่การงาน” นี้ไม่ใช่กิเลสนะ คนเกิดมานี่ชีวิตนี้มีค่าไหม ? ชีวิตนี้มีค่ามาก เพราะมีชีวิตถึงมีสถานะ มีตําแหน่งหน้าที่การงาน มีสิทธิตามกฎหมายเพราะมีชีวิต ฉะนั้น ชีวิตนี้มีค่ามาก ถ้าชีวิตมีค่ามาก ขณะที่ว่ามีค่ามากเราต้องเลี้ยงชีวิตไว้ ชีวิตนี้เราอยู่ได้เพราะเหตุใดล่ะ ? อยู่ได้เพราะปัจจัย ๔ อยู่ได้เพราะอาหาร ฉะนั้น เราหาสิ่งนี้เพื่อดํารงชีวิตนี่ไม่ผิดหรอก ไม่ผิด ไม่ใช่กิเลสหรอก

แต่สิ่งที่มันเกินกว่านั้นไปสิ สิ่งที่เกินกว่านั้น สิ่งที่เราดํารงชีวิตมันก็ดํารงชีวิตแล้ว แต่เราแสวงหา เราต้องการถมความพอใจของเรา อันนั้นเป็นกิเลส ความพอใจนะ ความพอใจ ตัณหาความทะยานอยากเป็นกิเลส แต่ปัจจัยมันไม่เป็นกิเลส คําว่า “ไม่เป็นกิเลส”

ทีนี้หน้าที่การงาน เราต้องมีหน้าที่การงานของเรา ทีนี้หน้าที่การงานของเรา คนจะทํางาน ถ้าไม่มีปัญญาจะทํางานได้ไหม ? คนต้องมีปัญญา ต้องมีสติปัญญา มีเชาวน์ปัญญานะ คําว่า “เชาวน์ปัญญา” มีปฏิภาณไหวพริบ คําว่า “ปฏิภาณ” อันนี้เกิดจากบารมี

ปฏิภาณบางคนนะ เด็กบางคนจะมีเชาวน์ปัญญาดีมาก แล้วบางทีเด็กบางคนนี่เชาวน์ปัญญาดีมาก พอโตขึ้นมาเชาวน์ปัญญานั้นอ่อนด้อยลง บางคนตอนเด็กเชาวน์ปัญญานี่อ่อนด้อยมาก พอโตขึ้นมาเชาวน์ปัญญาจะดีมาก อันนั้นเพราะเหตุใดล่ะ

เห็นไหม ชีวิตของเราลุ่ม ๆ ดอน ๆ เดี๋ยวสูง เดี๋ยวตํ่า หลวงตาท่านเปรียบเหมือนเราขับรถไปบนถนน ถนนมันมีถนนที่ตํ่า ถนนที่สูง เวลาขึ้นเขา ถนนเราขึ้นเขา เวลาเราทําสิ่งใดก็แล้วแต่ เขาบอกว่า “เราทําสิ่งนั้นไม่ได้เลย เราจะไม่มีความสามารถเลย” เวลาเราปีนขึ้นไปบนเขา เขาสูงขนาดไหนนี่เราท้อใจนะ เวลาไปอยู่บนยอดเขา เรายืนอยู่บนยอดเขา เราทําของเราได้ เราตั้งใจของเราได้ ฉะนั้น ชีวิตมันลุ่ม ๆ ดอน ๆ ฉะนั้น เราต้องมีการศึกษา ต้องมีหน้าที่การงานของเรา มีหน้าที่การงานเพื่อดํารงชีวิต

พระเราดํารงชีวิต อย่าไปคุ้นชินกับมันนะ ถ้าคุ้นชินกับมัน สิ่งใดถ้าคุ้นชินแล้วมันจะเหยียบยํ่าเรา แต่ถ้าเราตื่นตัวตลอดเวลา เราไม่ประมาทกับมัน สิ่งนั้นจะเป็นประโยชน์กับเราตลอดไป ถ้าเราตั้งสติของเราไว้ เวลาเราพุทโธของเรานี่ชัดเจนมาก แต่ถ้าเราคุ้นชินกับมันนะ “โอ๋ย ! เคยทําประจํา ของนี้ของง่าย ๆ” ง่าย ๆ เดี๋ยวก็นั่งหลับแล้ว แต่ถ้าเราตื่นตัวตลอดเวลา เราไม่คุ้นชินกับเขา นี่มันจะตื่นตัวตลอดเวลา ถ้าไม่คุ้นชินกับสิ่งใด สติมันจะพร้อม เพราะความคุ้นชินนั้นมันทําให้กิเลสมันกลืนไปหมดเลย

“หลุมทรายดูด” หลุมทรายดูดนะมันดูดคน คนจะเห็นโทษของมัน แต่กิเลสตัณหาของเรามันดูด ทั้ง ๆ ที่เกิดมานี่เราเกิดมาเป็นอริยทรัพย์ เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมานี่มีค่ามาก ชีวิตนี้มีค่ามาก แต่ถ้าเราปลดเปลื้องอันนี้ได้มันจะไม่มีไฟสุมขอนในหัวใจนะ

เราจะมีหน้าที่การงานสูงส่งขนาดไหน เราจะทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน ทุกดวงใจว้าเหว่ ทุกดวงใจไม่ยกเว้น ทุกดวงใจ ฉะนั้น “ทุกดวงใจ” เราก็เป็นหนึ่งในนั้น ถ้าเราเป็นหนึ่งในนั้น เราก็หาความมั่นคงของเรา ความมั่นคงของเรานะ ถ้ามั่นคงสิ่งนี้คือมั่นคงแล้วเราอบอุ่น แต่ถ้ามันว้าเหว่ ยิ่งมั่นคงขนาดไหนนะ เวลาเราพลัดพรากจากสิ่งนั้นเราจะเสียดายมาก

เห็นไหม เราถึงมาเสียสละ มาฝึกหัดกันอยู่นี่ การฝึกหัดคือการเสียสละ การเสียสละนั้นเราไม่ยึดติดสิ่งใด เราพยายามฝึกหัด ฝึกหัดด้วยการเสียสละวัตถุก่อน แล้วก็พยายามฝึกหัด พยายามเสียสละอารมณ์ความรู้สึกที่มันเจ็บชํ้านํ้าใจ อะไรที่มันฝังใจเราพยายามจะฝึกหัดเสียสละมันได้ไหม ? ไม่ได้ ไม่ได้เพราะอะไร เพราะมันมียางเหนียว มีตัณหาความทะยานอยากอยู่

สิ่งใดเป็นความสุขความรื่นเริง มันอยู่กับเราแป๊บ ๆ นะ สิ่งใดที่มันเจ็บชํ้านํ้าใจนี่มันอยู่นานมาก ผลักไสก็ไม่ไป แต่ถ้าสิ่งใดที่เป็นประโยชน์มันไม่เอา นี่หลุมทรายดูด มันดูดแต่สารพิษไว้ให้เรา เราต้องมีสติปัญญา

เราเกิดเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธนะ พระพุทธเจ้าสอนไม่ให้เชื่อสิ่งใด ๆ ทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อว่าคนนั้นจะให้ลาภ ให้สักการะ ให้ต่าง ๆ เรา เราเชื่ออํานาจวาสนาของเรา เราเชื่อคุณงามความดีของเรา เราเชื่อการกระทําของเรา เห็นไหม “ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก” เวลาทําขึ้นไปแล้วเรารู้ของเราเอง เราเหนื่อยยากมาก็หาเงินหาทองมาเพื่ออาหาร เราเหนื่อยยากมาเราก็หาสิ่งต่าง ๆ มาเพื่อดํารงชีวิต ใครเขาจะให้เรา

แต่เราทําของเรามานะ แต่ถ้ามีอํานาจวาสนาใช่ไหม มีคนนั้นเมตตา มีคนนั้นแนะนํา มีคนนั้นคอยชี้นํา มีคนนั้นคอยดูแล อันนี้มันเป็นเรื่องอํานาจวาสนาของคน บางคนทําเหนื่อยยากเกือบตาย ไม่มีใครดูแลเลย ปากกัดตีนถีบของมันไปคนเดียว...ก็เราทํามาอย่างนี้ ก็เราทํามาเอง มีสิ่งใดก็บอกให้คนนั้นไม่ได้ เสียสละให้ใครไม่ได้ จิตใจเราคับแคบเราก็เป็นแบบนี้ แต่ถ้าจิตใจเรากว้างขวาง พอจิตใจเรากว้างขวาง เราเสียสละของเรา เราทําของเรา

เขาบอกว่า “เสียสละทําไม คนนี้โง่ ไม่รู้จักเก็บของตัวเองไว้” เก็บเอาไว้มันเป็นวัตถุ แต่หัวใจมันไม่ได้สิ่งใดขึ้นมา เสียสละออกไป หัวใจมันเบิกบาน มันชื่นบาน มันชื่นบานของมันนะ แต่เสียสละด้วยปัญญานะ ต้องเสียสละด้วยปัญญา

เวลาเทวดาถาม “ควรทําบุญที่ไหน ?”

“เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ”

“แล้วถ้าเอาผลล่ะ ?”

นี่มีปัญญาตรงนี้ไง ถ้าเอาผล ผลต้องวัดกันที่คุณภาพของดิน คุณภาพของดิน ถ้าเราปลูกธัญพืชต่าง ๆ ถ้าดินมันดี นํ้าดี อากาศดี ปุ๋ยดี มันเจริญงอกงาม แต่ถ้าคุณภาพของดินแย่มาก เราปลูกขนาดไหนนะ เราเองต้องรดนํ้าพรวนดิน ต้องใส่ปุ๋ย พยายามจะให้มันขึ้นมันก็ไม่ขึ้น นี่ถ้าเราเสียสละต้องมีปัญญา

เราเสียสละเพื่อเหตุใด เสียสละเพื่อทําไม ถ้ามีปัญญาของเรา เราทําเพื่อประโยชน์กับเรา มันชุ่มชื่นขึ้นมา ฉะนั้น ทําขึ้นมา มันถึงเวลาเราปากกัดตีนถีบ ถ้าเราเหนื่อยยากขึ้นมา อํานาจวาสนาของคนเป็นอย่างหนึ่ง แต่ทุกคนต้องทําเองทั้งนั้น ไม่มีใครสามารถจะเอาความทุกข์ ความเจ็บชํ้านํ้าใจของเราออกไปจากใจเราได้ มีแต่ปลอบประโลมกัน “มันก็เป็นอนิจจัง เดี๋ยวมันก็ผ่านไป”

“อ้าว ! ผ่านไปแต่ฉันเจ็บ คนบอกมันไม่เจ็บ”

“เดี๋ยวก็ผ่านไป เดี๋ยวก็เป็นอนิจจัง”

แต่ถ้าเรามีสติปัญญาของเรามานะ “โอ้โฮ ! เอ็งนี่โง่ คิดทําไม” เพราะเราคิดเห็นไหม เหมือนแผลนี่ไปสะกิดมันทําไม ถ้าเราไม่สะกิดมันนะ ทําไมถึงเป็นแผล ความคิดมันเกิดจากอะไร ? ความคิดมันก็เกิดจากจิต ถ้ามันเกิดจากจิตนี่มันผุดขึ้นมา ผุดขึ้นมา มันทําไมถึงผุดล่ะ ถ้ามันเป็นคุณงามความดี เวลามันผุดขึ้นมา ดูสิเวลาฟองอากาศมันผุดขึ้นมามันยังเป็นประโยชน์ มันมีออกซิเจนต่าง ๆ ให้ปลามันได้มีความชุ่มชื่นของมัน

นี่เหมือนกัน เวลามันผุดออกมา มันผุดออกมามีสติปัญญา มันผุดมามันมีสิ่งใดมาล่ะ ถ้าเป็นอวิชชา สิ่งที่ไม่มีคุณงามความดี เราก็ปฏิเสธ เราก็ปัดทิ้งได้ แต่ถ้ามันผุดออกมามันเป็นออกซิเจน มันเป็นสิ่งที่เป็นปุ๋ย เป็นประโยชน์กับชีวิต มันเป็นประโยชน์ เราก็ตรึกในธรรม พอตรึกในธรรมนะ “ชีวิตนี้ อืม ! เราก็มีคุณค่า เราก็มีศักยภาพ เราก็ไม่ใช่คนทุกข์จนเข็ญใจจนเกินไป” เห็นไหม มันก็ทําให้เราชุ่มชื่นหัวใจ ทําให้การประพฤติปฏิบัติ...

ประพฤติปฏิบัตินะ “คนจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร”

ดูเศรษฐีโลก เศรษฐีของประเทศไทย เขาเป็นเศรษฐีมาเพราะอะไร คําว่า “เศรษฐี” เพราะว่าเขาทํา เขามีความมุมานะของเขา เขามีสติปัญญาของเขา เขาไม่ได้เป็นเศรษฐีเพราะว่าเขานอนฝันแล้วตื่นขึ้นมาเป็นเศรษฐี ไม่มีหรอก เป็นเศรษฐีเขาต้องทําคุณงามความดีของเขา แล้วทําแล้วต้องมีสติปัญญาของเขา

นี่ก็เหมือนกัน เราก็มีสติปัญญาของเรา ในเมื่อมันเจ็บชํ้านํ้าใจนัก ในเมื่อมันเป็นสิ่งที่มันฝังหัวใจนัก เราก็ใช้ปัญญาใคร่ครวญของเรา สิ่งที่เกิดมานี่เกิดมาเพราะอะไรล่ะ ? ทําไมต้นไม้ของเราออกผลเป็นพิษทั้งนั้นเลย หัวใจของเราทําไมออกผลแต่เป็นพิษ ทําไมไม่ออกผลเป็นทุเรียน ออกผลเป็นผลไม้ที่หอมหวานบ้างล่ะ ทําไมมันไม่ออกผลอย่างนั้น ถ้าไม่ออกผลอย่างนั้นเราก็มีสติปัญญาสิ เราก็ใส่ปุ๋ยของเรา เราทําทานของเรา เราตั้งสติของเรานะ เราต้องการให้ต้นไม้ของเรามันออกผลเป็นผลไม้ที่หอมหวานบ้าง ถ้าจิตมันสงบขึ้นมา อืม ! เห็นไหม มันจะหอมหวาน

“สุขสิ่งใดเท่ากับจิตสงบไม่มี”

เราวิ่งเต้นกัน เห็นไหม ดูสิ ปีใหม่เขาไปพักผ่อนกัน เขาไปต่างประเทศ เขาไปดวงจันทร์ เขาไปดาวอังคาร เขาก็กลับมาทุกข์ที่บ้านเขาอย่างเก่านั่นน่ะ เขาไปกลับมาแล้วเขาก็มาทุกข์นะ เขาไปดวงจันทร์กัน เขาไปเที่ยวอวกาศกันเดี๋ยวนี้ กลับมาแล้วต้องไปใช้หนี้ กู้เขาไปเที่ยว นี่มันก็เป็นทุกข์ ทําไมมันเป็นทุกข์อย่างนั้นล่ะ นี่พูดถึงเขาแสวงหาจากข้างนอก

แต่ถ้ามันสุขมันสงบ มันสงบนะ สดชื่น ไม่เป็นหนี้ เวลากลับบ้านไปแล้วก็ชุ่มชื่น เพราะอะไร เพราะเราไปฟื้นฟูจิตใจเราจริง ๆ เพราะว่าถ้าจิตใจมันผ่อนคลาย ปัญญามันก็เกิด ทําสิ่งใดมันก็ประสบความสําเร็จ แต่ถ้าปัญญาเราอ่อนด้อย ใครมาพูดสิ่งใดเราก็เชื่อเขาไปหมด แล้วทําสิ่งใดโดยการตัดสินใจของเราก็คลาดเคลื่อน

โดยการตัดสินใจของเรานะ การตัดสินใจ การดูแลมันเป็นเวรกรรมของคนนะ ทําไมเราตัดสินใจมันถูกต้องไปหมด ทําไมเราตัดสินใจแล้วมันผิดพลาดไปหมด มันผิดพลาดอย่างไรนะ นี่เราก็มาพิจารณาของเรา

“สิ่งใดที่ทําไปแล้วเสียใจภายหลัง สิ่งนั้นไม่ดีเลย”

สิ่งไม่ดีเลย ทําไมทําล่ะ ? ทําเพราะขาดสติยั้งคิด เพราะวินิจฉัยด้วยความผิดพลาด เราก็มาไตร่ตรองของเรา เห็นไหม นี้หน้าที่การงานทางโลกนะ แต่หน้าที่การงานภายในหัวใจมันเร็วกว่านี้เยอะมาก เวลาคนภาวนาไปนะ บอกความคิดมันเร็วมาก พอเร็วมากขนาดไหน สติปัญญามันเร็วกว่าความคิด มันถึงเอาความคิดหยุดนิ่งได้ ความหยุดนิ่งได้นี่เป็นสมาธิ แล้วเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากจิตที่มันนิ่งอยู่

สิ่งที่เคลื่อนที่ที่เร็วที่สุด...แสง การเดินทางของแสง การเดินของความคิด ความคิดนี่เราคิดรอบโลก ๕ รอบ เรายังนั่งอยู่นี่เลย พั่บ ! พั่บ ! พั่บ ! พั่บ ! ๕ รอบ แล้วถ้ามีสติมีปัญญาให้ความคิดนี้หยุดนิ่ง ความคิดหยุดนิ่ง แล้วเวลามันเกิดปัญญา เกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา ปัญญาที่เข้าไปถอดถอนสิ่งที่เป็นต้นไม้พิษ

ต้นไม้พิษมันออกผลมาแล้วเราถึงเจ็บชํ้านํ้าใจ แต่ก่อนที่มันจะออก ก่อนที่มันจะออกนี่มันหยั่งเข้าไปในหัวใจ มันหยั่งเข้าไปบนต้นไม้นั้น มันไปแยกแยะบนต้นไม้ นี่คือปัญญาไง นี่คือการแยกแยะนะ แยกแยะพิจารณาของเรา

ธรรมที่เรามาประพฤติปฏิบัติกันอยู่นี้ เราจะพ้นจากหลุมทรายดูด เราจะพ้นจากกิเลสที่มันดูดหัวใจเราที่หมักหมมไว้นี่ เวรกรรมของคน มันเป็นเวรกรรมนะ เวรกรรมหมายถึงทําแล้วสิ่งนั้นมันประสบผล เรามีสติปัญญานะ เราทําจิตใจเราให้มันสดชื่น สะบัดหน้าแล้วกัดฟันสู้ไป ของของเรา คนจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร คนเราจะล่วงพ้นวิกฤตเหตุการณ์ที่เราจะต้องแก้ไขด้วยสติปัญญาของเรา

ชีวิตนี้มีค่ามาก หนีไม่ได้ ยิ่งหนีไปนะ ปัญหานั้นไม่ได้แก้ ปัญหาไม่ได้แก้ หนีไปกรรมมันก็ตามไป ไม่มีจบหรอก มันต้องแก้ให้จบ ถ้าแก้ให้จบ แก้ด้วยอะไร ? แก้ด้วยสติ ด้วยปัญญา เราคุยกันได้ เราพูดได้ เราเคลียร์ได้ เคลียร์ปัญหา แล้วให้จิตใจนี้มันผ่องแผ้ว ถ้าจิตใจไม่ผ่องแผ้วนะ เราก็ย้อนกลับมาเพื่อทํางานภายในของเรา

ถ้างานภายใน...ชีวิตนี้คืออะไร ? เวลาเกิดเกิดจากท้องแม่ แล้วถ้าไม่มีปฏิสนธิจิต ไข่ สเปิร์ม ไข่ แล้วปฏิสนธิจิตมันอยู่ที่ไหน ชีวิตนี้คืออะไร ชีวิตนี้เกิดอย่างไร แล้วถ้ามันไม่เกิด ไม่เกิดอย่างใด มันไม่เกิดอย่างใด ทําไมถึงไม่เกิด ? เราต้องรู้แจ้งหมดนะ แล้วเราจะพ้นจากหลุมทรายดูด หลุมทรายดูดที่ดูดแล้วซํ้า ๆ ซาก ๆ อยู่นี่ เราจะพ้นจากสิ่งนี้ได้ด้วยสติปัญญาของเรา ด้วยความเข้มแข็งของเรานะ

เราเป็นชาวพุทธ นี่ฟังเทศน์ เทศน์เรื่องจิตใต้สํานึกของเรานี่ แม้แต่ความรู้สึกนึกคิดเรายังไม่ทันมันนะ แล้วจิตใต้สํานึก ภวาสวะ ภพในกลางหัวอก ถ้าเรารื้อค้นเข้าไป ถ้าถอนตรงนี้หมด เราจะเข้าใจธรรมะที่พระพุทธเจ้าเทศน์หมดเลย แต่เพราะความไม่เข้าใจของเรา ปัญญาของเรามันโต้แย้งไง มันเป็นอดีต อนาคตล่วงหน้าไป หรือตามไม่ทัน แล้วเราก็ละล้าละลัง

แต่ถ้าเราทํานะ...เพราะธรรมะมีหนึ่งเดียว สัจธรรมมีอันเดียว ผู้ใดที่ล่วงพ้นทุกข์ได้ พ้นทุกข์ด้วยอริยมรรคเหมือนกัน มีหนึ่งเดียว แล้วเราก็มีโอกาส ทรัพย์ภายนอกเราก็แสวงหา ถ้าใครมีสติปัญญาจะแสวงหาอริยทรัพย์ ทรัพย์ภายใน เพื่อจะพ้นจากกิเลส เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เพราะเวลามาทําบุญ เห็นไหม ให้อาหาร ตักบาตรอาหาร ตักบาตรดอกไม้ การตักบาตรเขามีตักบาตรหลายอย่าง การตักบาตร การเสียสละ นี้การตักบาตรเพื่อดํารงชีวิต เวลาเราอยู่ทางโลกเรากินเพื่อกาม กินเพื่อเกียรติ กินเพื่อดํารงชีวิต แต่สมณะกินเพื่อดํารงชีวิต ไม่ใช่กินเพื่อเกียรติ ไม่ใช่กินเพื่อกาม ฉะนั้น การกินเพื่อดํารงชีวิตนี่ปัจจัยเครื่องอาศัย ฉะนั้น เราเสียสละอย่างนี้มันก็เท่ากับเราให้ชีวิต ให้ชีวิตมาเพื่อประพฤติปฏิบัติไง ถ้ามีชีวิตมา เอาชีวิตนี้ประพฤติปฏิบัติเพื่อให้ได้แก่นธรรม แก่นแท้ของความจริงไง

เวลาเราทุกข์ยาก เราต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัยเพื่อดํารงชีวิต แต่เวลาหัวใจมันทุกข์ยากมันอาศัยธรรมนะ มันต้องมีธรรมเป็นเครื่องหล่อเลี้ยง ถ้าไม่มีธรรมเป็นเครื่องหล่อเลี้ยง เห็นไหม เวลาเราทุกข์เรายาก เราปลอบกันตั้งแต่ข้างนอกนะ เราปลอบประโลมกัน เราเอื้ออาทร เราร้อนใจแทนกัน แต่คนโดนปลอบประโลมมันก็เร่าร้อนอยู่ภายใน แต่ถ้ามันเป็นธรรมขึ้นมามันดับไฟจากภายใน ถ้ามันดับไฟจากภายใน เห็นไหม

ศรัทธาคือความเชื่อ เชื่อในสิ่งอะไรล่ะ เรามีศรัทธาความเชื่อ เราเชื่อในพุทธศาสนา พุทธศาสนาสอนเรื่องพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระพุทธเจ้าเป็นผู้ตรัสรู้ธรรม พระสงฆ์บรรลุธรรมขึ้นมา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา มีพระพุทธกับพระธรรม พระพุทธเจ้าเป็นผู้แสวงหา เป็นผู้ค้นคว้าสิ่งนี้มา มีรัตนะ ๒ มีภิกษุผู้ปฏิบัติ พระอัญญาโกณฑัญญะเวลาฟังธัมมจักฯ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี้มีดวงตาเห็นธรรม เป็นสงฆ์องค์แรกของโลก มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ นี้เป็นแก้วสารพัดนึก

แล้วเราก็นึกกัน นึกว่าให้ชีวิตนี้ร่มเย็นเป็นสุข นึกว่าให้เราปลอดจากโรคาพาธต่าง ๆ ปลอดจากโรคภัยไข้เจ็บ ปลอดทุกอย่าง แล้วมันเป็นไปตามนั้นไหม

ความระลึกนี้ระลึกเป็นแก้วสารพัดนึก ระลึกนี้เป็นหลัก แต่คนเรามีกรรมเป็นของของตน มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย มีกรรมเป็นแดนเกิด มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ เราได้ทําของเรามาไง ใครทําสิ่งใดมาสิ่งนั้นมันจะตอบสนอง ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แต่การทําคุณงามความดี เราก็เรียกร้องว่า “ทําคุณความดีแล้วไม่ได้ความดี” ความดีที่เราทําอยู่ในปัจจุบันนี้เพราะเรามีสติสัมปชัญญะเราถึงทําคุณงามความดี

แต่เวลาเราขาดสติล่ะ เราทําคุณงามความดี แต่เราขาดสติเราก็พลั้งเผลอไป นี่การทําคุณงามความดี ทําดีต้องได้ดี ขณะที่เราทําความดีอยู่นี้เป็นความดีไหม ? เป็นความดีเพราะเรามีสติ เรามีศรัทธา เรามีความเชื่อ เรามีครูบาอาจารย์ เรามีหลักธรรมตอกยํ้า ตอกยํ้าให้เราอยู่ในหลักเกณฑ์

แต่สภาวะแวดล้อมของสังคม สภาวะสังคมนะ ในหมู่สังคม ทุกสังคมมีคนดีและคนไม่ดี ทุกสังคม แม้แต่สังคมในหัวใจของเรา อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา อย่าคบคนพาล ให้คบบัณฑิต บัณฑิตจะพาเราไปในสิ่งที่ดี ๆ

ความคิดที่เป็นพาล มันคิดมาในหัวใจเรานี่เราคบแล้วนะ เวลาคบข้างนอกเราคบเป็นบุคคล แต่ความคิดมันเกิดดับ ๆ เห็นไหม เวลามันคิดเรื่องดี ๆ นี่เราคบบัณฑิต คบสิ่งที่คิดดี ๆ ของเรา ถ้าสิ่งที่ดีมันคิดขึ้นมา มันคิดขึ้นมา เราทําสิ่งที่ดี ๆ แต่ทําสิ่งที่ดีขึ้นไป มันมีอุปสรรคขัดข้องไปหมด

“ความดี” เวลาบอก “คนนี้ดี คนนี้ดี” นี่คนอื่นเขาบอกว่าเราเป็นคนดี แต่เวลาเราบอกว่า “เราดี เราดี เราดี” นี่ใครบอก เราบอกว่า “เราเป็นคนดี ทุกอย่างเราดีหมดเลย” แต่มันดีของใคร

เด็กมาวัดมาวาเขาถวายของ เขาดีใจของเขา เขามีความสุขของเขา เขาทําสิ่งใดที่พ่อแม่พอใจ เราตบมือให้เขา เด็กมันมีความดีแค่นี้แหละ เด็กมันไม่กวน มันไม่อ้อน มันเลี้ยงง่าย เด็กดี พอเวลาโตขึ้นมาเราเป็นอย่างนั้นได้ไหม นี่เวลาเด็กมันไร้เดียงสานี่ดูน่ารักมากนะ มันไร้เดียงสา ไม่มีมารยาสาไถย แต่ผู้ใหญ่ไร้เดียงสาไม่ได้ ผู้ใหญ่ต้องมีปัญญา ผู้ใหญ่ต้องมีสติสตัง

นี้เราโตขึ้นมาเราต้องมีการศึกษา เราต้องมีวิชาชีพของเรา นี่ขนาดเราศึกษา โตขึ้นมาความดีของเรา หน้าที่ของเรา เราจะต้องศึกษาหาความรู้ของเรา เพราะต่อไปอนาคตเราจะเป็นผู้รับผิดชอบ เห็นไหม เขาฝากชาตินี้ไว้กับใคร ? เขาฝากชาตินี้ไว้กับเยาวชน เยาวชนต้องมีหลักมีเกณฑ์ เยาวชนต้องรู้จัก ถ้าจิตใจเป็นสาธารณะ จิตใจที่ดี เวลาดูนิสัยเขา ดูเพื่อนเขาน่ะ เขาคบใคร นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราดูนิสัย ดูใจคอ เขาคบใคร เขาดูใคร สิ่งนั้นมันจะแสดงออกไง ถ้าสิ่งที่แสดงออก นี่เวลาความดีของเรา

ถ้าความดีของผู้ใหญ่ เห็นไหม ผู้เฒ่าผู้แก่ผ่านโลกผ่านสงสารมาเยอะมาก เขาเห็นเราเขารู้หมดนะ ผู้ใหญ่เขาเห็นกิริยาของเด็ก เขารู้เลยว่าเด็กต้องการอะไร เด็กนี้อยากได้อะไร เขาผ่านโลกมาหมดแล้วแหละ เขารู้หมดล่ะ แต่เด็กมันว่ามันเก่งนะ ไม่มีใครรู้ทันมันหรอก แต่ผู้ใหญ่รู้ทันหมด เพราะอะไร เพราะเขาผ่านโลกมา ผู้เฒ่าผู้แก่ได้ผ่านโลกมาแล้ว เห็นโลกมาไงถึงฝากไว้ ฝากชาติ ฝากสถาบันต่าง ๆ ไว้กับเยาวชน เยาวชนเราต้องฝึกฝนของเรา

คนเก่งดีมาก ใคร ๆ ก็อยากเป็นคนเก่ง แต่คนเก่งต้องเป็นคนดีด้วย ความดีอันนี้สําคัญมากนะ ความดี เห็นไหม เราจะอยู่ในสถานะไหน ถ้าเราเป็นคนดีของเรา เราอบอุ่นนะ ศีลจะทําให้บุรุษหรือสตรีเข้าสังคมไหนก็ได้ การมีศีลมีธรรม เราจะเข้าสังคมไหนเราองอาจกล้าหาญมากเลย แต่ถ้าเราเศร้าหมอง เราทุจริต เราทุศีล เราเข้าที่ไหนนะเราไม่กล้าหรอก มันรู้ของมัน นี่มันละอายใจไง

แต่ถ้าเราเป็นคนดี เราก็เป็นคนดี แต่คนดี...โลกธรรม ๘ มันมีโดยดั้งเดิมของมัน ใครจะติใครจะเตียนนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดานะ นี่เป็นศาสดา เห็นไหม มีอนาคตังสญาณรู้ไปทุก ๆ อย่างเลย แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปอยู่กับพราหมณ์ พราหมณ์นิมนต์ไว้แล้วก็ไม่ได้ใส่บาตร มารดลใจให้ลืม

พระพุทธเจ้าเวลาฉันนะ ไปบิณฑบาตมา เวลาทุพภิกขภัยแบบว่ามันคราวทุกข์ยาก สิ่งใดไม่มี เวลาได้ข้าวมา “ภิกษุทําให้อาหารสุกเองไม่ได้ ภิกษุต้มหุงกินไม่ได้” ในธรรมวินัยนะ ทีนี้พระอานนท์ได้ข้าวมา ข้าวเขาเอามาเลี้ยง พ่อค้าโคต่างเขามีม้ามาขาย เขาให้ข้าวม้าวันละ ๑ ทะนาน เขาก็ให้พระ ๑ ทะนานเหมือนกัน เขาใส่บาตรพระด้วย พระได้มา เอานํ้าพรมนะ แล้วเอามาบดให้เป็นผงถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่เวลาคนเรามันถึงคราว

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมอยู่ นางมาคัน-ทิยาจ้างคนมาด่า จ้างคนมาด่านะ สมัยนั้นสังคมเขาประณีต สังคมเขายังสูงส่งมาก เวลาเขาด่านะ ไอ้หัวโล้นอะไรอย่างนี้ เวลาเขาด่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด่าหมด นี่ขนาดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมอยู่ โลกธรรม ๘ ยังเสียดสี

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอนพระนะ “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอโดนโลกธรรมเบียดเบียน อย่าได้น้อยเนื้อตํ่าใจ ให้ดูเรา ให้ดูเรา ให้ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นตัวอย่าง แม้แต่ศาสดายังโดนเขาติเตียน ศาสดายังโดนเขาติฉินนินทา ศาสดาโดนทุกอย่าง” เห็นไหม แม้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ

แล้วถ้าเรามองในทางโลก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาแสดงยมกปาฏิหาริย์ มีฤทธิ์นะ มีไฟออกทางหู มีไฟออกทางตา มีนํ้าออกทางหู มีฤทธิ์มีเดชหมดเลย ทําไมเขามาพูดอย่างนั้น ทําไมไม่ใช้ฤทธิ์ใช้เดชล่ะ ? ใช้ฤทธิ์ใช้เดชมันเป็นเรื่องฤทธิ์เดช เป็นเรื่องโลก ฌานโลกีย์มันเป็นเรื่องของโลก ดูสิเดี๋ยวนี้เขามีแสงเลเซอร์ เขาผ่าตัดได้ทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน ฤทธิ์เดชมันทําได้ ให้คนนั้นมีความเจ็บปวด แต่ไม่ทําให้คนกลับใจได้หรอก คนจะกลับใจได้ เห็นไหม แต่เมื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาแสดงธรรม เวลาแสดงฤทธิ์เดชขึ้นมา ถ้าเขากลับใจได้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะทํา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าห่วงความรู้สึกนึกคิดอันนั้นต่างหาก ไม่ใช่ห่วงเรื่องร่างกาย เรื่องร่างกาย เรื่องจากภายนอก คนเรามันลึกซึ้งกว่านั้นไง

ฉะนั้น ถ้าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ เห็นไหม นี่รื้อสัตว์ขนสัตว์ เล็งญาณนะ เล็งญาณว่าสัตว์ตัวใดมีอํานาจวาสนา นี่คนมีอํานาจวาสนา เวลาพูดสิ่งใดเขาจะเชื่อฟัง เขาจะมีจริตนิสัย เขารับได้ ถ้าคนใดพูดแล้วเข้าหูซ้ายทะลุหูขวา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่พูดด้วย การที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่พูดด้วยนั้นคือการประหาร คือตัดสิทธิ์ คือเขาจะไม่ได้ประโยชน์ไง การประหารขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือไม่พูดด้วย ไม่สังคมด้วย คนคนนั้นจะเสียโอกาสนะ นี้เป็นการประหารแล้ว การประหารขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือไม่พูด ไม่แนะนํา ไม่ต่าง ๆ เพราะเขาทําไม่ได้ไง

แต่เวลาเขาทําได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปโดยฤทธิ์ ไปโดยฤทธิ์นี่เหาะไป ไปโดยฤทธิ์นะ อยู่ที่ไหนก็ไปสั่งสอนได้ นั้นเป็นเรื่องอํานาจวาสนาบารมี แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรม เห็นไหม อริยสัจ สัจจะอันนี้ทางตะวันตกเขาเพิ่งคิดได้ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสองพันกว่าปีแล้วนะ ผลทั้งหลายมาแต่เหตุ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ไปดับที่เหตุนั้น ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ

ธรรมไง นี่เวลาธรรมทั้งหลาย ความดีความชั่วต่าง ๆ มันมาแต่เหตุ มันมีเหตุมีผลของมัน เห็นไหม ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค สิ่งต่าง ๆ เป็นสัจจะ เป็นความจริง เป็นความจริงที่ไหน ? เป็นความจริงจากในหัวใจ ถ้าเป็นความจริงจากในหัวใจนะ เรารักษาที่นี่ เราดูแลที่นี่ เราจะดูแลได้ง่าย

สังคมต้องร่มเย็นเป็นสุข ทุกอย่างต้องเป็นคนดี ทุกอย่างเป็นคนดี สังคมมันเป็นแบบนั้น ถ้าเรารักษาใจเรา ดูแลใจเรา หน้าที่ของเรา เราทําหน้าที่ของเราให้มั่นคง ทําหน้าที่ของเรา อนาคตนะ ถ้าเราทําหน้าที่ของเรา เราขยันหมั่นเพียรของเรา อนาคตเราจะสะดวกสบาย แต่ถ้าตอนนี้เรามักง่าย เราจับจด เวลาอนาคตขึ้นมา เราโดนแบกรับภาระตอนนั้นเราจะเสียใจ ฉะนั้น เราทําหน้าที่ของเราให้ดีที่สุด ถ้าทําหน้าที่ของเราให้ดีที่สุด เห็นไหม สัจธรรมมันอยู่ที่นี่

รักษาใจเรา การรักษาตัวเองนี่รักษาง่ายกว่าสังคม แล้วทุกคนรักษาตัวเอง รักษาตัวเองนะ นี่สังคมมันเกิดมาจากไหน ? ก็เกิดมาจากกลุ่มชน ถ้ากลุ่มชนเป็นคนดีทั้งหมด สังคมมันจะดีไหม นี่สังคมมันไม่ดี ทุกคนโทษสังคมไม่ดี ทุกอย่างไม่ดี แล้วเราล่ะ เราดีหรือยัง นี่ใครจะดีจะชั่วเรื่องของเขา เวรกรรมของเขา แต่เราจะทําดีของเรา

หลวงตาท่านสอนบ่อย “ใครจะทําดีทําชั่วมันเรื่องของเขา เราจะทําความดีว่ะ เราจะทําความดีว่ะ” เราทําความดีของเรา ทําความดีของเรา เราทําของเราไป แล้วความดีมันก็มีอย่างหยาบ ๆ มีละเอียดขึ้น นี่ความดีเราต้องแสวงหามาเพื่อทําบุญกุศลต่าง ๆ ถ้าความจริงนะ ให้ทานร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับเรามีศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง มีศีลบริสุทธิ์ บริสุทธิ์คือจิตปกติ เห็นไหม อธิศีลคือจิตเป็นปกติ จิตมันไม่คิดนอกเรื่องนอกราว นี่ถ้ามีศีลร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับเกิดสมาธิหนหนึ่ง ถ้ามีสมาธิร้อยหนพันหน ไม่เท่าเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง

แล้วสิ่งนี้มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไรล่ะ ? สิ่งนี้มันเกิดขึ้นมาจากเรานั่งนิ่ง ๆ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ งานอย่างนี้ งานอย่างนี้เห็นไหม ปัญญามันเกิดมันเกิดที่ไหน เวลาพวกเราอยากเกิดปัญญา ๆ เราทําจิตเรานิ่งนะ แล้วเวลาเราศึกษา เราพยายามจะอ่าน พยายามจะศึกษา มันเครียดไปหมดเลย นี่เราทําใจนิ่ง ๆ ทําใจนิ่ง ๆ รักษาความสงบ เดี๋ยวไปอ่านใหม่นะ มันจะเข้าใจของมัน แต่เราเครียดแล้วเราพยายามจะอ่านของเรา พยายามจะรับรู้ของเรา มันยิ่งตึงเครียดเข้าไปใหญ่เลย

เราทําจิตให้มันสงบก่อน พอเวลาจิตมันสงบเป็นสมาธิขึ้นมา เกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่มันลึกซึ้งกว่าปัญญาที่เป็นวิชาชีพนี้ ปัญญาที่มันจะแก้ไขกิเลส ใครเคยมีภาวนามยปัญญาขึ้นมา คนที่จะเห็นภาวนามยปัญญาโดยสมบูรณ์ต้องเป็นพระโสดาบันอย่างตํ่า พระโสดาบัน พระสกิทา พระอนาคาจะเห็นภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญาคือธรรมจักร จักรคืออะไร ? จักรที่มันเคลื่อนออกมา ความเพียรชอบ งานชอบ ระลึกชอบ สติชอบ ปัญญาชอบ ความชอบธรรมของปัญญาเวลามันหมุน จักรมันหมุน เราเห็นแต่กงจักรมันหมุน เราไม่เห็นธรรมจักรมันหมุนไง

เวลาธรรมจักรมันหมุน เราทําสัญลักษณ์ว่าเป็นธรรมจักร เป็นหินแกรนิต ทําไมธรรมจักรมันเป็นแบบนั้น แต่ธรรมจักรในการภาวนานะ เวลาจิตมันหมุนขึ้นมาแล้วมันหมุนติ้ว ๆ ปัญญาที่มันหมุน มันหมุนอย่างใด นี่ปัญญาอย่างนั้น ถ้าจิตมันสงบระงับ

ฉะนั้น เวลาเราศึกษาของเรา จิตเราทําความสงบของใจ แล้วเราศึกษาของเรา หน้าที่การงานของเรา เราหมั่นเพียรของเรา ในเมื่อเราต้องอาบเหงื่อต่างนํ้า เวลาเราอาบเหงื่อต่างนํ้า เราลงทุนลงแรงทําหน้าที่การงานของเรา เวลาเราศึกษาขึ้นมามันเป็นงานของจิต เป็นงานของความรู้สึกนึกคิด เราก็ต้องพยายามของเรา เราทําของเรา หน้าที่ของเรา เราทําของเราสุดความสามารถของเรา

แล้วถ้ามันเหนื่อยนัก...วางไว้ กลับมาทําความสงบของใจก่อน พักก่อน พักแล้วมันมีสติปัญญาของมัน มันมีกําลังของมัน แล้วค่อยกลับไปทําใหม่ หัดพักใจ รถติดเครื่องโดยไม่เคยดับเลย เครื่องยนต์นั้นอายุการใช้งานมันจะสั้น รถรู้จักการใช้งาน ถึงเวลาดับเครื่องมัน จิตตั้งแต่เกิดมาไม่เคยพัก ดับเครื่องไม่เป็น แล้วทุกข์ร้อนนัก

เวลาเราทุกข์ร้อนนะ พยายามกําหนดพุทโธ ๆ เราพยายามจะเบาเครื่อง พักเครื่อง ดับเครื่อง ถ้ามันดับได้นะ พอเครื่องมันเย็นแล้วนะ เดี๋ยวติดเครื่องใหม่มันจะมีแรงมาก นี่ก็เหมือนกัน เราทําใจของเรา พักใจของเรา รักษาใจของเรา หน้าที่ของสังคม ถ้าเราทุกคนเป็นคนดีหมดนะ สังคมก็จะดีด้วย นี้เราบอกว่าสังคมต้องดี เรานี่ทุกข์ยากมาก เราโดนสังคมรังแก เราโดนสังคมเบียดเบียน เราก็รักษาใจเรา เพราะเราก็เป็นหนึ่งในสังคมนั้น

เขาบอกประเทศไทยไม่ดี ประเทศไทยไม่ดี เราก็เป็นคนไทยคนหนึ่ง เห็นไหม ถ้าเขาบอกประเทศไทยดี เราก็เป็นคนไทยคนหนึ่งใช่ไหม เขาบอกประเทศไทยนี้ดีมากเลย เราก็เป็นเจ้าของประเทศเราก็ภูมิใจ เขาบอกประเทศไทยไม่ดีเลย เราเป็นคนไทยคนหนึ่งเราก็เสียใจ สังคมก็เพราะเราคนหนึ่งเหมือนกัน เราตั้งสติของเรา ใช้ปัญญาของเรา เราจะดีของเรา เห็นไหม

ฟังธรรม ถ้าฟังธรรมอย่างนี้ ทําบุญกุศลของเรา ทําทานนี่เป็นอามิส แล้วพอมาวัดมาวานี่ได้ฟังธรรมเตือนหัวใจของเรา แล้วเราพยายามรักษาของเรา สร้างของเราขึ้นมาให้เป็นธรรมในหัวใจของเรา รู้เอง เห็นเอง เป็นสมบัติของเราเอง เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๖ เมษายน ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

พักนี้อากาศร้อน พออากาศร้อน เห็นไหม เราอยู่กับอากาศร้อน เราก็อึดอัดขัดข้อง ฝนตกลงมาลมเย็นไปหมดเลย เวลาฝนตกมันดับอากาศร้อนหมด หัวใจของเราก็เหมือนกัน ถ้าหัวใจของเรามันเร่าร้อน เราจะเอาอะไรเป็นที่พึ่ง เป็นที่ดับ

ค่าของนํ้าใจนะ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มันมองเหมือนไม่มีคุณค่าสิ่งใดเลย แต่ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่นี่แหละมันทําให้สังคมร่มเย็นเป็นสุข ของเล็ก ๆ น้อย ๆ นี่แหละ แต่มันมีคุณค่ามาก

แต่เราจะบอกว่า “เราจะมีของข้าวของมากมายแล้วเราค่อยจะมาเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน เวลานี้เรายังอัตคัดขาดแคลน เราต้องมีความมั่นคงของเราก่อน” เราคิดของเราไป แต่มีมากมีน้อยนะ มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อกัน

ถ้ามีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อกัน นี่ศาสนาสอนอย่างนี้ สอนให้เสียสละ แต่เขาบอกว่าถ้าทางโลก การเสียสละเป็นการไม่ทันคน นี่เวลากิเลส ศักดิ์ศรีของคน...ใช่ ศักดิ์ศรีของคน กับศักดิ์ศรีของธรรม กับศักดิ์ศรีของโลกล่ะ

ถ้าศักดิ์ศรีของธรรม เห็นไหม ถ้าศักดิ์ศรีของธรรมนี่เป็นผู้ที่เสียสละ “บารมีธรรม” ผู้ที่มีบารมี มีคนนับหน้าถือตา มีความเชื่อถือ แต่ถ้าบารมีโลกล่ะ ? สรรพสิ่งเป็นของเรา ยึดว่าเป็นของเรา ๆ แล้วใครเขาคบเราล่ะ ? เราก็อยู่คนเดียว สมบัติพัสถานมหาศาลแต่ไม่มีบารมี แต่เรามีบารมีของเรา เราเสียสละของเราเพื่อประโยชน์ เห็นไหม ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ของเรา ถ้ามีการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ จิตใจนี่ฟังธรรมได้

เวลาฟังธรรม ๆ คําว่า “ฟังธรรม ๆ” ธรรมมันคืออะไร ? ธรรมมันคือสิ่งที่เป็นจริง เป็นจริงในหัวใจ สัจจะเป็นจริง เห็นไหม ความเป็นจริงคือจิตที่มันกระทบ เวลาที่จิตมันเป็นสัมมาสมาธิ จิตมีสิ่งต่าง ๆ นี่มันได้รับรสของธรรม ไอ้นี่ฟังธรรม ๆ ไม่มีรสชาติ

ดอกไม้นี่ดอกไม้พลาสติก ดอกไม้ธรรมชาติมันมีกลิ่นหอมนะ มันมีกลิ่นหอมของมัน มันทําให้เรานุ่มนวล เห็นไหม ดอกไม้พลาสติกปักไว้นั่นน่ะ ๑๐ ปี ๒๐ ปีมันก็ไม่เป็นไรหรอก แต่ถ้าดอกไม้เราไปเก็บไว้ไม่ดีนะมันก็เฉา มันก็เหงา มันก็หงอย

จิตใจคนก็เหมือนกัน ค่าของนํ้าใจ นี่ธรรม ๆ ๆ ธรรมคือสัจจะ สัจจะคือจิตที่มันกระทบ จิตที่มันรับรู้ได้ ถ้าจิตรับรู้ได้นะ ถ้าเรา สิ่งใดคนหลับเราจะป้อนอาหาร เราจะสอนคนนอนหลับมันเป็นไปไม่ได้ มันต้องคนตื่นขึ้นมา เขาจะกิน เขาจะอยู่ของเขา เขาจะช่วยเหลือเจือจานเราได้ จิตใจเราก็เหมือนกัน จิตใจเรามันหลับใหลนะ มันหลับใหลไปกับกิเลสอวิชชาตัณหาความทะยานอยาก

มองไปแต่ทางโลก นี่โลกต้องมีการแข่งขัน ความคิดต่างจะทําให้มีความเจริญงอกงามขึ้นมา เพราะมีความคิดต่าง มีการพัฒนาของมัน ถ้าไม่มีการคิดต่างมันไม่มีการพัฒนา เห็นไหม ไปทางเดียวกัน โลกนี้จืดชืด นี่เขาว่านะ

แต่เราเปรียบเทียบหัวใจของเราสิ หัวใจของเราเวลามันขัดแย้ง ความรู้สึกนึกคิด จนงงนะ ทุกคนงงความคิดของตัว มันคิดได้อย่างไร คิดแต่แผดเผาเรานี่คิดได้อย่างไร แต่เวลาคิดสิ่งที่ดีทําไมมันคิดไม่ได้ นี่จิตใจถ้ามันหลับใหล มันหลับใหลไปในอะไร ? มันหลับใหลไปในกิเลสตัณหาความทะยานอยาก

เวลาเราเกิดมา คนเราเวลาเกิดมานี่อวิชชาพาเกิด อวิชชาพาเกิด จริตนิสัย ความแตกต่างมา มันพาเกิดมา ในพระไตรปิฎกนะ จูฬปันถก เห็นไหม มหาปันถกเป็นพี่ชายของจูฬปันถก เวลาจูฬปันถกนี่พี่ชายบวชเป็นพระอรหันต์ ก็อยากให้เอาน้องชายมาบวชด้วย ไปเอาจูฬปันถกมาบวช

นี่เวลาบวชแล้วสอนนะ สอนให้ท่องคาถาคาถาเดียว ท่องอย่างไรก็ท่องไม่ได้ ท่องไม่ได้จนพี่ชายเขาบอกให้สึกไปซะ ในเมื่อทําอะไรสิ่งใดก็ทําไม่ได้ จะไปสึกนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายืนอยู่หน้าประตูวัด

“จูฬปันถกเธอจะไปไหน ?”

“พี่ชายไล่ให้ไปสึก”

“เธอบวชเพื่อใคร ?”

“บวชเพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

“ฉะนั้นเธอไม่ต้องสึกนะ เธอบวชเพื่อเรา ถ้าจะภาวนานะให้เอาผ้าขาวผืนหนึ่ง แล้วให้ไปลูบผ้าขาวนั้น ว่าขาวหนอ ขาวหนอ”

ทีนี้พอไปลูบเข้า ๆ มันขาวจริงไหมล่ะ พอเหงื่อไคลมันลงไปมันก็ออกดํา นี่เป็นพระอรหันต์เลยนะ ถ้าเป็นพระอรหันต์ คนเขาถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าทําไมเป็นอย่างนั้น ทําไมเป็นพระอรหันต์ ทําไมท่องคาถาเดียวยังท่องไม่ได้

แต่เดิมเป็นคนที่มีปัญญามาก แต่ไปดูถูกดูแคลนเขาไง นี่กรรมมันถึงเวลามันให้ผล พอให้ผลขึ้นมา เวลาเกิดมานี่ท่องคาถาเดียวก็ท่องไม่ได้ แล้วถ้าคนท่องคาถาอันเดียวก็ไม่ได้ทําไมเป็นพระอรหันต์ล่ะ

เขาเคยเป็นกษัตริย์ เวลาเขาตรวจพลสวนสนาม ตรวจพลขี่รถม้าสมัยโบราณ นี่เวลาฝุ่น เอาผ้าเช็ดหน้ามาเช็ดฝุ่น เหมือนกับเรานี่อสุภะสัญญามันฝังใจมา พอเช็ด ๆ เป็นกษัตริย์ใช่ไหม มันก็ประณีต ผ้าขาวพอเช็ดหน้า โอ๋ย ! ฝุ่นดํามาก ฝังใจ นี่ความฝังใจนะ

เวลามา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าให้ลูบผ้าขาว บอกว่า “นี่ขาวหนอ ๆ” ลูบไป ๆ มันไม่ขาว นี่ไงมันสืบต่อเนื่องมา ๆ พอเวลากรรมพามาเกิดมันเกิดอย่างนี้ สิ่งที่จริตนิสัย ความรู้สึกนึกคิดของคนมันฝังมาแต่นั่น มันพัฒนาของมัน

“พันธุกรรมของจิต” เราใช้คําว่า “พันธุกรรมของจิต” จิตที่มันพัฒนาของมันขึ้นมา เห็นไหม ความคิดแตกต่างหลากหลายทั้งนั้นเลย แล้วความคิดอะไรมันเป็นความดีความชั่วล่ะ นี่มันดีของใครล่ะ มันดีของใคร มันชั่วของใคร ถ้าคนมันชอบ มันก็ว่ามันดีของมัน เวลาไม่ชอบมันก็ว่าไม่ดี ไอ้คนชอบหรือไม่ชอบมันถูกต้องหรือเปล่า

ชอบหรือไม่ชอบนะ สัจจะ โดยสัจจะ นี่เขาชอบหรือไม่ชอบมันเป็นจริตนิสัย แต่ถ้าเป็นความจริง เวลาเราพิจารณาของเรา ศาสนาสอนที่นี่ สอนศาสนธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สอนขึ้นมาให้จิตใจของเราได้พัฒนาของเรา

เวลาเกิด แก่ เจ็บ ตายนี่ทุกข์ยากมากนะ แล้วไม่มีใครหักห้ามได้หรอก การเกิด แก่ เจ็บ ตาย แต่เวลาถ้าพิจารณาขึ้นมา เวลามันไปรู้แจ้งเข้าแล้ว เกิด แก่ เจ็บ ตาย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องปรินิพพานไป แต่นิพพานแล้วมันไม่เกิดอีก มันจบ มันจบที่นี่ไง

แต่ของเรามันไม่จบนะ เกิด แก่ เจ็บ ตายมันฝังใจเรานะ แล้วเราจะแก้อย่างไร ? เราจะแก้บอกว่าไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายก็สต๊าฟไว้เหรอ เราจะเอาคนไปสต๊าฟไว้แล้วบอกไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ถ้าสต๊าฟ เอ็งกินข้าวอย่างไร เอ็งจะอยู่อย่างไร ? เอ็งอยู่ไม่ได้หรอก เอ็งต้องกินอยู่ของเราในภพชาตินี้ แต่จิตใจที่มันพิจารณาของมัน เห็นไหม มันพัฒนาของมัน

นี่คําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเวลาพิจารณาเข้าไป ใครเข้าไปเห็นเข้านะ มันจะไม่ถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย เพราะอะไร เพราะเราสงสัยไปทุกเรื่อง เรามีความฝังใจไปทุกอย่าง ฝังใจไปทุกเรื่อง แต่เวลาปัญญามันเกิด ปัญญามันเกิดเรื่องอะไร

ปัญญาของโลกนี้ เห็นไหม ปัญญาทางวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์มันจะต่อยอดไปเรื่อย ๆ ไม่จบสิ้นหรอก เรื่องของโลกไม่มีวันจบ แต่ถ้าเรื่องของธรรมมันจบ มันจบที่ไหน ? นี่มันจบที่ว่าเราสงสัยในเรื่องอะไร ในเกิด ในแก่ ในเจ็บ ในตาย อะไรมันเกิด มันแก่ มันเจ็บ มันตาย ถ้าเราพิจารณาที่นี่ แล้วคนจะพิจารณาที่นี่ได้ มันเริ่มต้นมาตั้งแต่ว่าจิตใจที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่

ถ้าจิตใจไม่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่...อีโก้ ตัณหา ความยึดมั่นถือมั่น พอความยึดมั่นถือมั่นมันอยากให้เป็นจริง ๆ แล้วมันจริงไหมล่ะ ถ้าเป็นจริง ๆ ก็เป็นจริงตามอวิชชาสิ เป็นจริงที่ความเห็นของตัวใช่ไหม มันไม่เป็นความจริงตามสัจธรรม แต่ถ้าเราพิจารณา พุทโธ ๆ เราทําปัญญาอบรมสมาธิ พอเป็นสมาธิขึ้นมามันไม่มีตัวตน เห็นไหม ถ้าเป็นจริงมันก็เป็นความจริงของสัจจะ มันไม่ใช่ความจริงด้วยความเห็นใช่ไหม

ทุกคนอยากบรรลุธรรม ทุกคนอยากจะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ก็ยึดเอานะ “ต้องเป็นอย่างนี้ ไม่เกิดต้องไม่เกิดอย่างนี้ ไม่แก่ต้องไม่แก่อย่างนี้” มันมีอีโก้ของมัน นี่มันเห็นแก่ตัวของมัน มันยึดของมัน ตัณหาความทะยานอยากโดยที่ไม่มีใครรู้ตัวเลย แต่ถ้าเราพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบก่อน ให้ใจมันเป็นสาธารณะ ให้ใจมันเป็นความจริงขึ้นมา สาธารณะแต่มีสติปัญญานะ

เวลาปัญญามันเกิด เห็นไหม มันเกิดขึ้นมา มันภาวนาขึ้นมามันจะเป็นความจริงของมัน ถ้าเป็นความจริงของมันขึ้นมา นี่การเสียสละ การทําของเราก็เผื่อแผ่หัวใจของเราไง ให้หัวใจของเรามันไม่บีบคั้นตัวมันเอง ถ้าจิตใจมันบีบคั้นตัวมันเองนะ เวลาเราทุกข์เราอยากสลัดทิ้ง เวลาเราเครียดเราอยากสลัดทิ้ง ทุกอย่างที่ไม่ดีอยากสลัดทิ้ง แล้วสิ่งที่ดี ๆ อยากจะยึดมันไว้ แต่มันเป็นจริงไหม มันเป็นความจริงอย่างนั้นไหม ? ไม่ใช่เลย

แต่ถ้าเรามีสติปัญญาขึ้นมา เรามีปัญญาอบรมสมาธิ เรามีพุทโธของเรา นี่มันสลัดในข้อเท็จจริง ถ้ามันปล่อยวางความรู้สึกนึกคิด มันมายึดพุทโธ ถ้ามันยึดพุทโธจนมันเข้าไปถึงตัวมันเอง มันปล่อยทุกอย่างหมด ถ้าปล่อยทุกอย่างนี่ไม่ต้องสลัด ไม่ต้องสลัดเพราะจิตมันวางอย่างนี้ มันวางสิ่งที่เป็นความรู้สึกนึกคิดที่มันเครียด ที่มันไม่พอใจนี้ แล้วบังคับขึ้นมาแต่มันไม่ยอมทํา มันไม่ยอมทํา เห็นไหม

“นํ้า” ธรรมะเหมือนนํ้าฝนใสสะอาดไม่มีโทษกับใคร แต่เราไม่ชอบนะ เราชอบนํ้าที่มีรสชาติ เวลามันรู้สึกนึกคิดมันมีรสชาติ แต่ถ้ากลับไปสู่จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส กลับไปสู่สัจธรรมความจริงของมัน ถ้าความจริงของมัน ถ้าคนเขารู้เหตุรู้ผล เขาจะบอกว่านํ้าสะอาดเป็นคุณประโยชน์กับร่างกาย นํ้าที่เราใช้เป็นอาหาร เป็นเครื่องดื่มต่าง ๆ มันมีรสชาติ แต่มันมีผลกับร่างกาย มีผลทั้งบวกและลบ แต่ถ้านํ้าสะอาดมันมีประโยชน์กับร่างกาย

พุทโธ ๆ พุทโธจนจิตมันสงบระงับขึ้นมามันเป็นสัจจะ มันเป็นความจริง พอเป็นสัจจะความจริง เห็นไหม ดูสิอุตสาหกรรมใดก็แล้วแต่ต้องมีสิ่งนี้ ต้องมีนํ้าเป็นพื้นฐาน มีไฟ มีนํ้า เห็นไหม สาธารณูปโภคของเขามันต้องมี จิตก็เหมือนกัน จิตถ้ามันเข้าไปสู่ข้อเท็จจริงของมัน นี่สัจจะจะเกิดที่นี่

แต่ตอนนี้สัจจะเกิดจากกิเลสของเรา เราบังคับขู่เข็ญ ต้องการให้เป็นความเห็นของเรา อยากจะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บทั้งนั้นแหละ มันโดนกิเลสซ้อนไง กิเลสบังเงา

กิเลสเราก็มีอยู่แล้ว กิเลสคือความต้องการปรารถนาโดยไม่สมความปรารถนา นั่นคือตัณหาความทะยานอยาก แล้วเวลาเราบอกว่าเราอยากบรรลุธรรม ๆ อันนี้เป็นกิเลสไหมล่ะ ? อยากบรรลุธรรมนี่ไม่เป็นกิเลส แต่อยากให้เป็นจริงนี่กิเลส อยากให้เป็นจริง ๆ เพราะมันเป็นจริงไม่ได้ แต่ถ้าเราอยากบรรลุธรรมนี่เกิดความอยากเป็นมรรค แล้วสัจจะเราทําของเราตามความเป็นจริง

ถ้าความจริง เราทําจริงขึ้นมามันเป็นความจริง ใครปฏิเสธความจริงได้ พระอาทิตย์ขึ้น ใครปฏิเสธพระอาทิตย์ขึ้นได้ พระอาทิตย์ตก ใครปฏิเสธพระอาทิตย์ตกได้ มันเป็นความจริงของมัน ถ้าปัญญามันเกิดขึ้นมา มันเป็นความจริงของมัน ใครจะปฏิเสธ

ตัณหาความทะยานอยาก กิเลสที่ไหนมันจะดึงไว้ก็ดึงไม่อยู่ กิเลสตัวไหนมันจะมาดึงไว้ ตัณหาความทะยานอยากมันจะครอบงําไว้ก็ครอบงําไม่ได้ ถ้าเราทําจริงของเราขึ้นมานะ แต่นี้เพราะเรามันทําบวกด้วยกิเลส บวกด้วยความไม่จริง มันถึงครอบคลุมเราไง นี่กิเลสมันถึงบังเงา ๆ บังเงาอย่างนี้ไง

ฉะนั้น เราทําสิ่งใดนะ โลกธาตุ เห็นไหม โลกนี้เป็นโลกธรรม ๘ โลกนี้จะติฉินนินทา จะทําอย่างไรนะเรายืนหลักของเราไว้ ถ้าเราปฏิบัติเริ่มต้นมันจะผิด มันจะพลาด นี่สัมมาทิฏฐิ มิจฉาทิฏฐิ ความเห็น ความกระทบสิ่งนั้น ถ้ามันผิดพลาดสิ่งใดแล้วเราแก้ไขของเรา เราต้องแก้ไขของเรา เราปฏิบัติ เราจะทํางานครั้งแรกจะให้ถูกไปเลยเอามาจากไหน เราก็ต้องฝึกหัดดัดแปลงของเรา

เราต้องมีอํานาจวาสนานะ เพราะโลกเขาพยายามแสวงหาเพื่อผลประโยชน์กับเขา แต่เราพยายามแสวงหาเพื่อเป็นอริยทรัพย์ในหัวใจของเรา แล้วมันไม่เห็น เห็นไหม มันเป็นนามธรรม เวลาตะครุบเงาไปเราไม่ได้สิ่งใดเลย แล้วจิตใจมันแสวงหา แสวงหาสิ่งที่มันเป็นธรรมโอสถ ที่มันจะมาสํารอก มาคายพิษไข้ พิษในหัวใจ ทุกคนเกิดมา ถ้าไม่มีพิษตัวนี้มันก็เกิดไม่ได้ เพราะมันมีพิษตัวนี้ เพราะมีพิษมันถึงมาเกิด

จิตมันมีอยู่แล้วไง จิตมีอยู่แล้วโดยดั้งเดิม จิตนี้ไม่เคยตาย แต่เวลานิพพานแล้วจิตไปไหน นิพพานแล้วจิตมันไม่เกิด มันไปไหน ? เพราะมันล้างพิษไข้นั้น เพราะล้างพิษไข้นั้นมันก็ไม่มีการขับดัน ไม่มีรูป ไม่มีนาม ไม่มีการหมุนเวียนไป มันเป็นธรรมธาตุ มันจะอยู่ของมัน มันถึงว่านิพพานคงที่ คือนิพพานมันมีอยู่ แล้วจิตที่มันไม่เคยตาย ถ้ามันเป็นอย่างนั้นแล้วมันก็จบ มันถึงไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย แล้วรู้ด้วย

ถ้าไม่รู้นะ มันวัวพันหลัก ยิ่งพูดยิ่งงงนะ ถ้ามันไม่รู้ธรรมะนี่ยิ่งพูดยิ่งงง อะไรไม่เกิด แล้วไม่เกิดแล้วมานั่งนี่ได้อย่างไร นั่งนี่แล้วจะไปไหน...ยิ่งพูดยิ่งงง แต่ถ้ามันจบของมันนะมันรู้ของมัน มันเป็นไปของมัน

ร่มโพธิ์ร่มไทรของเรา เรามีครูมีอาจารย์ไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นผู้บุกเบิก เป็นผู้ค้นคว้า ครูบาอาจารย์ท่านบอกว่าร่มโพธิ์ใหญ่ ร่มโพธิ์ใหญ่นะเป็นยุคเป็นคราว ทีนี้ร่มโพธิ์ใหญ่เวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา รู้จริงขึ้นมา สั่งสอนพวกเรา แล้วเวลาสั่งสอนท่านเอาชีวิตของท่านเป็นแบบอย่างนะ

หลวงตาท่านบอกว่า หลวงปู่มั่นท่านอยู่ป่าอยู่เขานะ ถ้ามองทางโลก เห็นไหม มองทางโลกเหมือนคนไม่มีคุณค่า เพราะอยู่ป่าอยู่เขา อยู่ป่ามาตลอด สิ่งที่โลกนี้เขาได้สัมผัสกันท่านจะไม่เอา ท่านไม่เคยสนใจเลย ท่านถือผ้า ๓ ผืน ท่านถือผ้าบังสุกุล ท่านไม่รับสิ่งใด ๆ เลย

แล้วคิดดูคนที่ไม่รับสิ่งที่เป็นวัตถุทางโลกเขาจะมีความสุขไหมล่ะ ? นี่ทางโลกมองว่าแทบไม่มีคุณค่าเลย แต่ถ้าทางธรรมนะ พระที่ปฏิบัติจะยกย่อง จะสรรเสริญ จะเชิดชู เพราะสิ่งที่เป็นครูบาอาจารย์ของเราท่านมีคุณธรรมในหัวใจด้วย ท่านยังใช้ชีวิตของท่านเป็นแบบอย่างของเราด้วย

ถ้าเรามองชีวิตอย่างนั้น ท่านอยู่ของท่านได้ ท่านมีความสุข เรานี่กิน ๓ มื้อ ๔ มื้อ ทําไมมันทุกข์ยากขนาดนี้ ยิ่งกินยิ่งทุกข์ แล้วท่านไม่มี ท่านฉันหนเดียวท่านยังผ่อนอาหารอีก ทําไมท่านมีความสุขได้อย่างไร นี่มาพิจารณาของเรานะ เราจะได้ไม่ต้องไปข้างเดียว

เหรียญมี ๒ ด้าน เราจะมองอีกข้างหนึ่งเพื่อถ่วงกับกิเลสในใจของเรา เพื่อถ่วงกิเลสของเราที่มันจะดิ้นไป ถ่วงไว้ เอาธรรมนี้ถ่วงไว้ แล้วถ้าเราปฏิบัติขึ้นมา เราได้สัมผัสขึ้นมา มันจะเป็นคุณธรรมของเรา จะเป็นประโยชน์กับเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๗ เมษายน ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ความดีนะ ความดีที่ดียิ่งขึ้นไปกว่านี้ยังมีอยู่ ความดีของเรา เห็นไหม นี่เขาบอกว่า “เราก็ทําบุญกุศลตักบาตรทุกวันเลย ทําไมมันไม่ได้บุญอย่างที่เรามีแรงปรารถนา” ความปรารถนา ความต้องการของเรานี่เราอยากได้ อยากได้สมความปรารถนา แต่ความปรารถนามันมีตัวแปรไง ตัวแปรมันมีมากมายเยอะแยะไปหมดเลย

คําว่า “ตัวแปร” นะ เราเกิดมา เห็นไหม เกิดในประเทศอันสมควร ไปดูในประเทศที่เขาขาดแคลนแหล่งนํ้า เกิดมาทั้งชีวิตไม่เคยกินนํ้าใสสะอาดสักหนเดียวทั้งชีวิต แหล่งนํ้าที่เขาจะกินนี่ขุ่นมัวขนาดไหนเขาก็ขอให้ดํารงชีวิตของเขา เราเกิดในประเทศอันสมควร แต่เราไม่เคยเปรียบเทียบสิ่งที่ว่าเขาขาดแคลนขนาดไหนไง ทีนี้พอบอกว่าแรงปรารถนาของเรา ปรารถนาให้สมความปรารถนาของเรา

เราเกิดในประเทศอันสมควร พอประเทศอันสมควรแล้ว เห็นไหม ใครมีปัญญาแยกแยะ นี่มีปัญญาแยกแยะทําสัมมาอาชีวะ ถ้าได้สิ่งใดขึ้นมานี่เป็นสมความปรารถนาของเรา ถ้าสมความปรารถนาของเรา นี่เรามีเชาวน์มีปัญญาของเรา

แต่ถ้าเราบอกว่า “เราเป็นชาวพุทธเราก็ทําบุญกุศลของเราตลอดเวลา ทําไมมันไม่สมความปรารถนา”

คําว่า “ตัวแปร” นะ ตัวแปร เห็นไหม เราทําดี ทําดีกับใคร ? เราทําดี สังคมเขาต้องการความดีกัน ความดีของเขากับความดีของเราอันเดียวกันหรือเปล่า ถ้าความดีของเขากับความดีของเราไม่อันเดียวกัน

ความดีทางโลก เห็นไหม ความดีทางโลกช่วยเหลือเจือจานกัน มีค่านํ้าใจต่อกัน นี้เป็นความดีทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาเราช่วยเหลือเจือจานใครก็แล้วแต่ สิ่งใดที่เรามีความฝังใจมา พอเราไปนั่งภาวนา ไอ้สิ่งนั้นมันจะมากระทุ้งเราแล้ว มันจะมากวนใจเราแล้ว มันจะสงบยากมากเลย เห็นไหม เพราะมันฝังใจ ความฝังใจขึ้นมานะ ความสงบสงัดในหัวใจ ความดีที่ลึกอีกชั้นหนึ่ง

นี่เวลาคนเกิดมา เกิดมาด้วยหนี้เวรหนี้กรรมนะ เพราะเรามีเวรมีกรรมเราถึงได้เกิดมา แต่กรรมดีหรือกรรมชั่วล่ะ ถ้ากรรมดีขึ้นมา บอกกรรม ๆ ๆ คําว่า “กรรม” เราจะบอกว่าเป็นฝ่ายลบไปทั้งหมดเลยหรือ แล้วกรรมฝ่ายดีล่ะ เห็นไหม เราทําธุรกิจการค้า เราทําสิ่งใดมา เราจะได้ผลตอบแทนมาเพราะอะไร ? ก็กรรมทั้งนั้นน่ะ เรามีการกระทําทั้งนั้น แต่ทําดีไง เราทําของเรา ถ้ามันเป็นอํานาจวาสนา จังหวะและโอกาสมันลงตัวพอดี แต่ถ้าไม่มีอํานาจวาสนานะ เราคิดเกินสังคม สังคมคิดไม่ทันเราคิด แต่มันไม่มีตลาด

ฉะนั้น เวลาเราเกิดมา เราเกิดมาด้วยกรรมดีกรรมชั่ว แต่กรรมดีกรรมชั่ว เห็นไหม เราเกิดมาเป็นมนุษย์ ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา เราใคร่ครวญของเรา หนี้กรรมไง เราใช้หนี้กรรม ถ้าหนี้ของเรานะ “หนี้กรรม” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติพ้นจากความเป็นหนี้

โลกนี้มีความทุกข์อยู่ที่ความเป็นหนี้ แล้วเรารู้เลยนะว่าชีวิตนี้ต้องมีการพลัดพรากเป็นที่สุด เราจะต้องเดินไปข้างหน้า นี่เรารู้เลย เรารู้โจทย์ของเราแล้วล่ะว่าเกิดมาทั้งชีวิตนี้เราเกิดมาเราต้องตายข้างหน้าแน่นอน แต่ขณะที่เราต้องตายข้างหน้าแน่นอน ถ้าเราบอกว่าเราต้องตายเดี๋ยวนี้ ต้องตายในวันพรุ่งนี้ เราจะควบคุมตัวเราได้ดีมากขึ้นเลย แต่ถ้าบอกความตายเราอยู่ข้างหน้า แต่เมื่อไหร่ไม่รู้ นี่มันจะมีความประมาท ถ้ามีความประมาทไป ชีวิตเรา เราใช้แต่ความพอใจของเรา

ถ้าเราใช้ชีวิตตามความพอใจของเรา เห็นไหม ความดีที่เราทํากันอยู่ เรามาประพฤติปฏิบัติ แล้วถ้าเราประพฤติปฏิบัติ เพราะสิ่งนั้นมันเป็นปัจจัยเครื่องอาศัย มันเป็นปัจจัยเครื่องอาศัยดํารงชีวิตเท่านั้น เวลาเราทําบุญกุศล บุญกุศลนี่เป็นอามิส มันก็เป็นเครื่องอาศัยของจิตที่อาศัยเวียนตายเวียนเกิด แล้วถ้าสิ่งที่เป็นคุณงามความดีที่เป็นความจริงขึ้นมาล่ะ

ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา ของที่อาศัย ของที่เจือจานกัน เราไปตลาดเราก็ซื้อหาได้ แต่ของที่เป็นสติ ของที่เป็นสมาธิ ของที่เป็นปัญญา มันไม่มีตลาดให้เราซื้อขายได้ แต่เวลาไม่มีซื้อขายได้เราต้องขุดค้น เราต้องค้นคว้าของเราเอง

ถ้าเราค้นคว้าของเราเอง ถ้าเป็นสมบัติของเขา เขาหาในสํารับของเขา เขาก็กินของเขา เขาก็เก็บรักษาของเขา เพื่ออาหารสํารับของเขา ในสํารับของเรา เราก็ดูแลสํารับของเรา เราจะหาอาหารในสํารับของเรา เราจะกินสํารับของเรา ทีนี้เวลาจิตมันมีความบีบคั้นในหัวใจ ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา นี่สํารับของเรา

เวลาในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ พราหมณ์เขาไม่พอใจองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาก เขาไปติฉินนินทาตลอดเลย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านก็นั่งของท่านสงบ มีความปกติ

พราหมณ์ก็บอกว่า “อืม ! เวลาเขามาติมาเตียนทําไมไม่มีความรู้สึกเลย”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “ถ้าอาหาร เอามาไว้ต่อหน้าเรา ถ้าเราไม่กินมันเป็นของใครล่ะ ? ก็เป็นของคนที่เอามา เขาต้องเอากลับไปใช่ไหม”

นี่เหมือนกัน เวลาเขามาติฉินนินทา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่รับรู้ ไม่รับรู้...เป็นเรื่องของเขา เรื่องของเขาเพราะเหตุใดล่ะ เรื่องของเขาเพราะว่าควบคุมใจของตัวเองได้ ถ้าควบคุมใจของตัวเองได้ เห็นไหม รักษา ถอดถอนตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของเรา มันรู้เท่าทันหมด

เราอย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า พระอริยเจ้ามีความนิ่งอยู่ นิ่งอยู่เพราะรู้เท่ารู้ทัน รู้เหตุรู้ผล ไอ้เรานิ่งอยู่ นิ่งอยู่กดไว้นะอกแทบระเบิด นี่นิ่งไว้ นิ่งอย่างนี้ไม่ไหว มันอัดอั้นตันใจ แต่ความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า นี่มันตกอยู่ข้างนอกไง

โลกธรรม ๘ ไม่สามารถทําให้จิตใจของผู้ที่พ้นกิเลสไปแล้วหวั่นไหวได้ เป็นไปไม่ได้เลย มันเข้าไปไม่ได้เลย เพราะอะไร เห็นไหม เวลาผู้ที่สิ้นกิเลสไป พิจารณาธาตุขันธ์จนถึงที่สุดแห่งทุกข์แล้วยังต้องทําลายตัวจิต พอทําลายตัวจิต นี่เวลาสื่อความหมายก็เสวยอารมณ์ เสวยขันธ์ ๕ เสวยต่าง ๆ

แล้วถ้ารู้เท่า มันไม่เสวย มันไม่เสวยนะ เพราะคําว่า “เสวย” มันถึงสื่อออกมากับสังคมโลกได้ ภาษา ความรู้สึกนึกคิด แต่ถ้ามันไม่เสวยนะ มันคงที่อยู่ในธรรมธาตุนั้น มันไม่ออกมารับรู้ สิ่งที่เราไม่รับรู้สิ่งใดเลย เรารักษา ทั้ง ๆ ที่หู ตา จมูก ลิ้น กายเปิดกว้างอยู่นี่ แต่ไม่รับรู้ได้สบาย ๆ เลย แต่ของเรานี่เราหลับหูหลับตาเรายังควบคุมใจของเราไม่ได้เลย มันเป็นเพราะอะไรล่ะ ? นี่เป็นเพราะเราไม่ได้ฝึกฝน

เราเกิดมา เกิดมาด้วยบุญกุศลนะ การเกิดเป็นมนุษย์มีคุณค่ามาก มีคุณค่าเพื่อจะให้เราขวนขวาย ขวนขวายทางโลกก็ได้สมบัติของโลก ขวนขวายทางธรรมก็ได้สมบัติทางธรรม แล้วสมบัติทางธรรม เราจะขวนขวายได้อย่างไรในเมื่อเราต้องใช้ปัจจัยเครื่องอาศัย

ปัจจัยเครื่องอาศัยนะ เวลาปฏิบัติเขาดูแลกันได้ ถ้าเป็นหมู่คณะ เป็นหัวหน้าที่ดีเขาจะดูแลรักษาตรงนี้ เพราะของอย่างนี้ของหยาบ ๆ ของที่เราเจือจานกันได้เรายังเจือจานกันไม่ได้ แล้วเราจะเอาคุณงามความดีที่ไหนมาเจือจานกัน สิ่งที่เป็นสมบัติ สิ่งที่ปัจจัยอาศัยเรายังช่วยเหลือเจือจานกันไม่ได้เลย

แล้วสิ่งที่มีคุณค่า เห็นไหม ธรรมในหัวใจ ดูสิศีล สมาธิ ปัญญา แล้วปัญญามันเกิดอย่างไร นี่จะคุ้มครองอย่างไร ? เวลาเราไปอยู่ในป่าในเขานะ เวลาจิตมันสงบ เทวดา อินทร์ พรหมเขาจะมาคุ้มครองดูแลนะ คุ้มครองดูแลเพราะเขาอยากได้บุญกุศลกับจิตที่สงบนั้น เวลาจิตที่สงบ เวลาพระเราอยู่ในป่าในเขา นี่เวลาเดินจงกรมอยู่ เห็นไหม เสือตัวเท่ากับรถสิบล้อมันมีจริงไหม ในโลกนี้เสือตัวเท่ารถสิบล้อมันมีจริงไหม ถ้ามันไม่จริงมันก็เป็นเสือเทพไง

เวลาเทพ เทพมาจากไหนล่ะ ? เทพก็มาจากเทวดา เทวดาก็แปลงกายมา เขาแปลงกายมาเพื่อส่งเสริม เพื่อกระตุ้น เวลาพระนาคิตะเห็นเขาไปเที่ยวสวนกัน เห็นเขาไปเที่ยวมหรสพสมโภชกัน เดินจงกรมอยู่นี่น้อยเนื้อตํ่าใจ เขามีความสุขกัน เขามีแต่ความสุข เขามีแต่ความเพลิดเพลินกัน เรานี่ อู้หู ! เดินจงกรมอยู่ในป่าในเขาคนเดียวมันอัดอั้นตันใจ มันเครียดไปหมดเลย

เทวดามายับยั้งกลางอากาศนะ “คนที่เขาไปเที่ยว ไปสนุกครึกครื้นกันนั่นน่ะเป็นเหยื่อ ผลของวัฏฏะเขาเวียนตายเวียนเกิด ชีวิตของเขา เขาใช้ฟุ่มเฟือย เขาใช้ของเขาไปโดยที่ไม่มีสติปัญญา ท่านต่างหาก ท่านต่างหาก”

ไอ้คนเดินจงกรมอยู่ที่ว่าทุกข์ว่ายาก เห็นไหม เวลากิเลสมันบอกมันทุกข์มันยาก เพราะมันไม่ได้ไปเที่ยวมหรสพสมโภชกับเขา แต่เดินจงกรมอยู่ในป่า อยู่ในที่สงบสงัดระงับ เห็นไหม “ท่านต่างหาก ท่านต่างหากเป็นผู้ประเสริฐ ท่านต่างหากที่จะมีหลักมีเกณฑ์ ท่านต่างหาก ท่านต่างหาก” นี่มันได้สติปัญญาขึ้นมา

เวลาครูบาอาจารย์ที่อยู่ป่าอยู่เขา ท่านมีอํานาจวาสนานะ แต่พวกเราไอ้พวกขี้ทุกข์ขี้ยาก อยากให้เป็นอย่างนั้นไม่เป็นสักที อยากให้คนมาช่วยไม่มีใครมาช่วยเลย เพราะมันขี้ทุกข์ขี้ยาก ขี้ทุกข์ขี้ยากเพราะอะไร เพราะเราไม่ได้สร้างมา เพราะเราไม่ได้ทํามา ถ้าเราทํามามันมา มันมีของมันมา

เพราะเราไม่ได้ทํามา ตัวเลขในบัญชีไม่มี เอ็งจะเอาอะไรไปเบิกธนาคารได้อย่างไร ถ้าในธนาคารของเรา ตัวเลขของเราล้นเหลือเลย เราเซ็นเช็ค ๆ ๆ มันไหลมาเลย แต่ในธนาคารเราไม่มีสักสลึงนึงเลย เห็นเขาเซ็นเช็คก็จะเซ็นกับเขา เดี๋ยวตํารวจจับนะ ตํารวจจับเลยล่ะ เพราะอะไร นี่พูดถึงในทางโลกทุจริตใช่ไหม

แต่ของเรา ถ้าเรามีสติปัญญามันจะรู้ได้เรื่องอย่างนี้นะ มันจะไม่เศร้าโศกเสียใจ ไม่น้อยเนื้อตํ่าใจ เพราะความน้อยเนื้อตํ่าใจเท่ากับดูถูกตัวเอง เพราะเราน้อยเนื้อตํ่าใจ พอเราน้อยเนื้อตํ่าใจขึ้นมา เห็นไหม “เราไม่มีอํานาจวาสนา เราทําอย่างนั้นไม่ได้” เพราะความน้อยเนื้อตํ่าใจมันก็เหยียบยํ่าหัวใจเราลงไป

แต่ถ้าเรามีสติปัญญา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ สาธุ ! องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านก็เป็นมนุษย์ ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นใคร ? ท่านก็เป็นมนุษย์ ทําไมมนุษย์ทําได้ ทําไมเราเป็นมนุษย์เราทําไม่ได้ เราก็เป็นมนุษย์เหมือนกัน ท่านก็ใช้ปัจจัย ๔ เหมือนกัน เราก็ใช้ปัจจัย ๔ เหมือนกัน ทําไมทําไม่ได้

“อ้าว ! ทําไม่ได้เพราะท่านมีอํานาจวาสนา เราไม่มีวาสนา” ไม่มีวาสนา เรามีจิตใจฝักใฝ่อยากประพฤติปฏิบัติไหม ถ้าไม่มีวาสนาเราฟังธรรมรู้เรื่องไหม

นี่คนฟังธรรมไม่รู้เรื่องนะ เขามานั่งฟังแล้วเขาก็กลับไป แล้วก็บอกว่า “เมื่อไหร่หลวงพ่อจะเทศน์ซะที เห็นว่าพูดอะไรก็ไม่รู้เรื่อง เมื่อไหร่จะเทศน์ซะที” เขาเคยติดไง ถ้าจะเทศน์ก็นะโมตัสสะ ต้องกางใบลานถึงจะเทศน์ไง เวลาเขาเทศน์ขึ้นมานี่ไม่รู้ว่าเทศน์นะ ไม่รู้ว่าเทศน์ นี่ไงจิตใจถ้าคนเขาฟังธรรมเขายังฟังไม่รู้เรื่อง เขายังไม่รู้ว่ากิจกรรมเขาทํากันอย่างไรเลย แต่ของเรา เรามาฝึกหัดจนเรารู้ของเรา ไม่ต้องให้มีใครเทศน์หรอก

เวลาหลวงปู่มั่น นี่พระมหาเถระถามหลวงปู่มั่น “หลวงปู่มั่น ท่านอยู่ในป่าในเขา ท่านไปฟังธรรมกับใคร ไปศึกษาเอากับใคร เราอยู่ในเมือง เราอยู่กับตู้พระไตรปิฎกนะ เราเป็นนักปราชญ์ เราค้นคว้า เราสั่งสอนลูกศิษย์ลูกหาทั้งหมดเลย เรายังสงสัยตลอดเวลา เราต้องเปิดพระไตรปิฎกตลอดเวลา ท่านไปฟังเทศน์กับใคร ?”

หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า “เกล้ากระผมฟังเทศน์ตลอดเวลาเลย”

คนภาวนาฟังปั๊บเข้าใจทันที เข้าใจตรงไหน ? เวลาจิตสงบแล้ว เห็นไหม นี่เวลาธรรมมันเกิด เวลาธรรมมันเกิด ถ้าเรามีข้อสงสัยในใจ มันจะมีธรรมผุดขึ้นมา เหมือนเราสงสัยสิ่งใดมันจะตอบโจทย์หมดเลย มันจะตอบเลย ถ้าเราสงสัยสิ่งใดจะเทศน์ให้ฟังเลย

เราฟังเทศน์จากข้างนอก แล้วถ้าฟังเทศน์จากข้างใน ถ้าฟังเทศน์จากข้างใน นี่ฟังเทศน์ตลอดเวลา “ฟังเทศน์ตลอดเวลา” เห็นไหม ถ้าคนอยากฟังเทศน์นะ กลับไปนั่งนาน ๆ พอเดี๋ยวเวทนามันมามันจะมาเทศน์ให้ฟัง เดี๋ยวเวทนามันจะมาเทศน์ให้ฟังนะ ลุกเลยฟังเทศน์ไม่ไหว ฟังเทศน์ ลุกหนีเลย นี่เดี๋ยวธรรมะจะมาเทศน์ให้ฟัง ถ้าฟัง เราฟังของเรา เราปฏิบัติของเรา เราทําความจริงของเรา เห็นไหม ถ้าทําจริง

นี่ไงความดีทางโลกมันต้องมีการเจือจานกัน ความดีของเรานะ อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนสัมผัส สันทิฏฐิโก ตนรับรู้ นี่ธรรมรส “รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง”

เวลาจิตมันทุกข์มันยากขึ้นมาเราก็รู้ของเรา เวลาจิตมันสงบระงับ อืม ! องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดไว้ไม่ผิด เป็นแต่เพราะเราทําไม่ได้ เราทําของเราไม่ถึง แล้วเราก็สงสัยตลอดเวลา แต่พอจิตเราสงบขึ้นมา เราเกิดปัญญาขึ้นมา เกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา พอเวลามรรคมันเคลื่อน “ธรรมจักร” จักรมันเคลื่อน จักรคือปัญญามันหมุน หมุนในหัวใจของเรา หมุนติ้ว ๆ ๆ โอ้โฮ ! จะกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ของเราถ้าตรัสรู้ธรรม บรรลุธรรมขึ้นมาจะกราบแล้วกราบเล่า

เขาบอกว่า “พวกพระกรรมฐานไม่เคารพพระพุทธเจ้า ไม่เคารพ...” พูดอะไรกันน่ะ เขาเคารพด้วยหัวใจนะ เขาไม่ได้เคารพด้วยกิริยาภายนอกหรอก ใจเขาลงทั้งหัวใจ กราบแล้วกราบเล่า ถ้าหัวใจมันลงแล้วมันไม่มีความฝืนไง ถ้าหัวใจมันไม่ลง ข้างนอกกิริยามันเชื่อ แต่หัวใจมันเชื่อจริงไหม ในหัวใจมันเชื่อจริงหรือเปล่า แต่ถ้ามันเชื่อจริงนะ มันมีความจริงขึ้นมา

ฉะนั้น ถึงว่าคนรู้จริงกับคนรู้จริงเขาสบตากันเขาก็รู้แล้ว นี่ด้วยการสบตากัน เขาช่วยเหลือเจือจานกัน เขาช่วยเหลือเจือจานกันด้วยความเป็นจริง ไอ้เรามันช่วยเหลือเจือจานกันด้วยความไม่จริง ถ้าความไม่จริงมันก็เป็นเรื่องของเขาเนาะ อันนี้เรื่องของโลก ถ้าโลกเป็นอย่างนั้น เห็นไหม เราก็เกิดมากับโลก ถ้าเราเกิดมากับโลกแล้วเราจะต้องเข้าใจความเป็นจริงของเรา ถ้าความเป็นจริงของเรา เราทําเพื่อเราไง

สิ่งที่เขาบอกว่าเป็นหนี้กรรม ๆ กรรมคือการกระทํา นี่มันมีความดีงามมาแล้วถึงได้เกิดเป็นมนุษย์ ถึงมันจะทุกข์มันจะยากขนาดไหน เราก็มีต้นทุนเสมอภาคด้วยร่างกายและจิตใจ แล้วถ้าเราประพฤติปฏิบัติของเราขึ้นมา เราทําคุณงามความดีของเรา ใครจะว่าเราโง่เง่าเต่าตุ่น ไม่รู้จักเอารัดเอาเปรียบคนอื่น คนนี้เป็นคนที่ว่ามันจะไม่เจริญเพราะทําอะไรไม่เป็น...นั่นปากเขาว่า มันจริงหรือเปล่า จริงอย่างนั้นหรือเปล่า

เราทําของเราไป เพราะจิตใจเราถ้ามันมีหลักมีเกณฑ์นะ อยู่กับโลกด้วยความไม่ทุกข์นี่มันประหลาดนะ ไอ้คนที่ว่าฉลาด ไอ้คนที่ว่ามีปัญญามันอมทุกข์ของมันในใจมัน เราคนว่าโง่เง่าเต่าตุ่น เราจะรักษาใจของเรา ดูแลหัวใจของเรา เราจะอยู่กับโลกที่เขาทุกข์เขายากกันด้วยความอยู่กันปกติในหัวใจของเรา

นี้คือธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เราเป็นศากย-บุตรพุทธชิโนรส เป็นบริษัท ๔ เป็นเจ้าของศาสนา เราพยายามรื้อค้นปลูกฝังให้หน่อพุทธะเกิดกับใจของเรา เพื่อประโยชน์กับชีวิตของเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๘ เมษายน ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เวลาเราดูละครหลังข่าวกัน เราบอกว่า “ละครนํ้าเน่า” ทุกคนบอกว่า “ละครนํ้าเน่า” อยากให้ละครมีคุณภาพ ฉะนั้น เวลาเราบอกเราดูละครหลังข่าวนี่ละครนํ้าเน่า แต่ความนํ้าเน่านะ ชีวิตจริงมันเน่ากว่านั้น ละครนํ้าเน่านั่นมาจากไหน ? มันก็มาจากชีวิตของคนนั่นน่ะ ฉะนั้น ชีวิตจริงของเรามันเน่าหรือไม่เน่า

ฉะนั้น เวลาเราดูละครเราก็อยากให้ละครมีคุณภาพ ให้มันสอนคติเรา ให้มีคติ ให้เรามีความนึกคิด แต่ความนึกคิด เวลาละครมีคุณภาพดูแล้วก็เบื่อ ดูแล้วมันไม่มีอารมณ์ มันไม่มีรสชาติ ถ้าละครนํ้าเน่านะ มันอิจฉากัน มันตบกัน มันตีกัน นี่ชอบ แต่บอกละครนํ้าเน่า มันมีอารมณ์ร่วม ถ้าละครมันอิจฉาตาร้อนกัน มันมีผลประโยชน์ต่อกัน เราดูแล้วเรารู้ว่าละครนํ้าเน่า แต่มันมีอารมณ์ร่วม มันมีอารมณ์ความรู้สึก มันมีคุณภาพ แต่เวลาละครที่มีคุณภาพนะ ดูแล้วมันจืดชืด มันไม่มีประโยชน์ ของมันรู้อยู่แล้ว เห็นไหม มันไม่มีอารมณ์ไง

นี่ก็เหมือนกัน พูดถึงละครนํ้าเน่านะ เราก็รู้ว่ามันเน่า แต่เราก็ดูมัน แต่ชีวิตจริงของเราล่ะ ? เวลาเรามาประพฤติปฏิบัตินะ ตอนนี้คําสั่งคําสอนในธรรมะ เวลาผู้สอนปฏิบัติ “ธรรมะนํ้าเน่า” สอนแต่เรื่องว่าง ๆ เรื่องความปล่อยวาง แล้วเรื่องไม่มีหลักมีเกณฑ์นะ แต่ถ้าเรื่องจริงขึ้นมา ถ้ามีคุณภาพนะ “โอ้โฮ ! ลําบาก อัตตกิลมถานุโยค ปฏิบัติแล้วไม่มีประโยชน์”

คนเรานะ คนเราจะสร้างเนื้อสร้างตัวขึ้นมาได้ มันทําด้วยความมักง่าย สุกเอาเผากิน คนคนนั้นจะประสบความสําเร็จไหม คนจะประสบความสําเร็จเขาปากกัดตีนถีบ เขามีเชาวน์ปัญญาของเขา เขาขวนขวายของเขา เขาทําของเขาขึ้นมา กว่าจะได้เงินได้ทองมาแต่ละบาท แต่ละสลึงมันยากง่ายแค่ไหน แล้วเราจะเอาแต่ง่าย ๆ ง่าย ๆ

คําว่า “ง่าย ๆ” นะ แล้วพอง่าย ๆ ขึ้นมานะ นี่คนที่พูดนั้นต้องมีความเชื่อถือ พอมีความเชื่อถือขึ้นมา เห็นไหม ถ้าขี้ทุกข์ขี้ยากนะ ใส่งอบมา นุ่งชาวนามาแสดงธรรมะใครจะฟัง ถ้าเป็นไฮโซมานะ โอ้โฮ ! มาจากฟ้านะ ใคร ๆ ก็อยากฟัง...นํ้าเน่าทั้งนั้น มีแต่ความนํ้าเน่าไง แต่ถ้าไม่มีใครเชื่อนะ

ถ้าพูดถึงธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเราประพฤติปฏิบัตินะ เวลาโลกเจริญแล้ว เราอยู่ในสังคมที่เจริญแล้ว เราก็ว่าสังคมที่เจริญแล้วเราก็พอใจ แต่เรามองไปสังคมที่มันยังด้อยอยู่ เขาต้องพัฒนาขึ้นมา เขาต้องพัฒนาของเขาขึ้นมา เวลาเขาพัฒนาขึ้นมา นี่เราไปเห็นความด้อยของสังคมนั้น เราบอกมันยังไม่พัฒนา แต่เราอยู่ในสังคมที่พัฒนาแล้วเราก็ลืมตัว เราก็ว่าเราต้องมีความสุขกับสังคมที่พัฒนานี้ไปแล้ว แต่สังคมที่ด้อยพัฒนา เขาต้องพัฒนาขึ้นมาสังคมมันถึงจะมาเท่าเทียมกัน

นี่ก็เหมือนกัน เราเกิดมา เห็นไหม ในปัจจุบันนี้ ในสังคมไทยของเรา เพราะอะไร เพราะครูบาอาจารย์ของเราปูพื้นฐานขึ้นมา เวลาศึกษาไปสิ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกธุดงค์ครั้งแรก ในประวัติหลวงปู่มั่น บอกว่าเวลาห่มผ้าเข้าไปในหมู่บ้าน เขาวิ่งหนีหมดนะ เพราะอะไร เพราะห่มผ้าสีดํา ๆ นึกว่าเสือเย็น นึกว่าจะมาปอกลอกเขา เวลาเห็นพระขึ้นมา ประพฤติปฏิบัติอยู่ในป่าในเขานี่วิ่งหนีนะ เจอไฮโซ ไฮซ้อมาสอนธรรมนี่ชอบ นํ้าเน่าทั้งนั้น

มันจะนํ้าเน่าได้ต่อเมื่อมันต้องมีสิ่งที่เปรียบเทียบ ถ้าไม่มีของจริงมา ของปลอมมันมาจากไหน ถ้าไม่มีของจริงมาใช่ไหม แล้วของจริงนี้มาได้อย่างไร ? นี่ของจริง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิบัติมา ๖ ปี คําว่า ๖ ปีมันง่ายมาจากไหน

เวลานํ้าเน่านะ ดูสิไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่าง ๆ องค์นั้นก็อ้างว่าเป็นศาสดา องค์นี้ก็อ้างเป็นศาสดา ไปศึกษากับเขา นี่นํ้าเน่าทั้งนั้น มันไม่มีเหตุมีผล มันไม่มีข้อเท็จจริง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากําหนดอานาปานสติที่โคนต้นโพธิ์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง นั่นน่ะความจริง ความจริงมันอยู่ในที่สงบสงัด ความจริงมันอยู่ในหัวใจนั้น

ถ้าหัวใจนั้นนะ ดูสิ สิ่งที่เกิดขึ้นมา ในสังคมเขาช่วยเหลือเจือจานกัน เห็นไหม สิ่งที่ช่วยเหลือเจือจานกัน จากมือหนึ่งยื่นให้อีกมือหนึ่ง แต่เวลาใจขึ้นมา ความรู้สึกขึ้นมา จากใจขึ้นมา ถ้ามันฟังเทศน์จากครูบาอาจารย์ นี่ภาคปริยัติ นี่ฟังธรรมกัน ๆ ฟังธรรมในปฏิบัตินี่ทําไมเป็นภาคปริยัติ

เพราะการฟังธรรม เวลาปฏิบัติ การฟังธรรมจากครูบาอาจารย์สําคัญอย่างยิ่ง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการเทวดา อินทร์ พรหมสําเร็จเป็นร้อยเป็นพัน นี่เวลาแสดงธรรมขึ้นไป การแสดงธรรมขึ้นไปเพราะมันสะเทือนใจ เพราะมันเป็นธรรม มันมีข้อเท็จจริงของมัน ฉะนั้น เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าจิตใจของเรา เราไม่สัมผัสได้เอง เราไม่มีสติเสียเอง เราไม่มีสมาธิเสียเอง เราไม่มีปัญญาเสียเอง นี่สิ่งที่ยื่นให้ ๆ มันมาจากข้างนอก มันเป็นสองไง

โลกนี้มีสุขกับทุกข์ มืดคู่กับสว่าง เห็นไหม ของนี้เป็นของคู่ ถ้าของคู่นะ ดีคู่กับชั่ว ว่างเดี๋ยวก็ไม่ว่าง เป็นธรรมะเดี๋ยวก็เป็นอธรรม เป็นความดีเดี๋ยวก็เป็นความไม่ดี มันต้องไหลไปแน่นอนของมันอยู่แล้ว แล้วเวลาจิตขึ้นมาที่มันยืนตัวของมัน แล้วมันเกิดภาวนามยปัญญา มรรคญาณที่มันเกิดขึ้นมามันจะเกิดในตัวของมัน มันถึงเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสันทิฏฐิโกไง แล้วใครจะยื่นให้ นี่ถ้ามันยื่นให้ก็นํ้าเน่าทั้งนั้นน่ะ

แต่ขณะที่เราอยู่กับครูบาอาจารย์ เราอยู่เพื่อให้ครูบาอาจารย์ช่วย เขาเรียกว่า “ช่วย” นี่หลวงตาท่านบอกว่า “คอยตีมือ คอยตีมือ” จิตนี้มันส่งออกเหมือนมือยื่นออกไปหยิบของที่เป็นพิษ แล้วเราหยิบเราก็พอใจ เหมือนเด็กไง ว่านํ้าเน่า ๆ นี่ชอบนัก เวลามีคุณภาพดูแล้วไม่สนุกเลย แต่ถ้านํ้าเน่ายิ่งดูยิ่งมัน

นี่ก็เหมือนกัน พอมันไปหยิบของที่เป็นพิษ หยิบของที่มีอารมณ์ หยิบของที่มันพอใจมันชอบหยิบ แต่เวลามันยื่นมือออกไป เห็นไหม ครูบาอาจารย์คอยตีมือ “ห้ามนะ อย่านะ ๆ” พออย่านะ โอ้โฮ ! ลําบากลําบนไปหมดเลย อึดอัดไปทั้งนั้นเลยนะ แต่ถ้ามันไหลไปตามกิเลสตัณหาความทะยานอยากนะ ยกย่องกันไป ยกยอกันไป ส่งเสริมกันไป โอ๋ย ! สะดวกสบาย โอ๋ย ! สุดยอด แต่เวลาครูบาอาจารย์คอยบอกนะอึดอัดไปหมด

แต่ความอึดอัดนั้น ดูสิเวลาพ่อแม่สอนลูก ลูกทุกคนจะบอกว่า “พ่อแม่ไม่รัก พ่อแม่ไม่รัก” ทั้งนั้นน่ะ พ่อแม่คนไหนก็ไม่รัก เพราะมันไม่ได้ดั่งใจมัน แต่เวลามันโตขึ้นมา มันมีครอบครัวขึ้นมานะ มันก็ไปสอนลูกมันอย่างนั้นน่ะ เพราะอะไร เพราะมันก็จะรักลูกของมันใช่ไหม ไม่รักได้อย่างไร นี่เราเลี้ยงดูกันมา ของของเราเราเลี้ยงมา สายเลือดในหัวอกไม่รักมันได้อย่างไร นี่มันเป็นไปตามวัยไง มันเป็นไปตามวัย

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันมีวุฒิภาวะนะ เวลาหลวงตาท่านจะไปหาหลวงปู่มั่น ว่าหลวงปู่มั่นดุนัก รํ่าลือน่ะ แต่หลวงตาท่านคิดมาในใจนะ “พระอรหันต์จะฆ่าคน...อยากเห็น” เพราะหลวงปู่มั่นมีคนยืนยัน ในสังคมยืนยันว่าเป็นพระอรหันต์ ท่านก็ว่าหลวงปู่มั่นเป็นพระอรหันต์ แล้วพระก็บอกว่าหลวงปู่มั่นดุนัก ๆ ท่านคิดขึ้นมาในใจนะว่า “ถ้าเป็นพระอรหันต์จะทําร้ายคน ทําลายคน อยากจะพบ” นี่ท่านบอกท่านคิดของท่านเองนะ แล้วท่านก็ไปหาหลวงปู่มั่น เข้าไปก็เจอจริง ๆ โดนเข้าไปดอกแรกเลย

“ใครน่ะ ?”

“ผมครับ ผมครับ”

ครั้งแรกเข้าไปก็เพี๊ยะเลย แต่เวลาท่านพูดออกไปแล้วท่านก็ซึ้งใจนะ ท่านซึ้งใจว่าก็จริงของท่าน

“ผม ๆ ๆ ใครมันก็มีผม แม้แต่คนหัวล้านมันก็ยังมีผม ผม ๆ นี่มันชื่ออะไร ?”

“อ๋อ ! ผมพระมหาบัวครับ”

“เออ ! ให้มันพูดอย่างนี้สิ”

นี่มันบอกว่าเถียงไม่ขึ้น ท่านพูดเองนะ ท่านซึ้งใจมาก ท่านจะพูดบ่อย ใครก็แล้วแต่นะ ไปเจอสิ่งใดที่มันประทับใจ เราไปเจอภาพที่ประทับใจ เราไปเจอคําสอนที่มันกินใจ เราจะจําไปจนตาย ถ้าเราจําไปจนตายนะ นี่ก่อนที่จะเข้าไปเขารํ่าลือไง รํ่าลือว่าหลวงปู่มั่นนี่ดุนัก ท่านคิดขึ้นมาในใจนะ ใครเข้าไปแล้วก็หลีกหนี บางคนเข้าไปอยู่วันสองวันก็หนี หนีแล้ว

แล้วเวลาท่านเข้าไป อย่างเช่นประวัติหลวงปู่ชอบ พอหลวงปู่ชอบเข้าไปท่านไล่หนีนะ ไล่หนีเพราะอะไร เพราะว่าหลวงปู่ชอบ...นี่เราคิดกันเองนะ เราเห็นว่าพระกรรมฐาน นี่บริขารพระกรรมฐานดูแล้วมันเศร้าหมอง ดูแล้วมันน่าศรัทธา แต่สมัยที่หลวงปู่มั่นท่านเผยแผ่ธรรมใหม่ ๆ มันยังไม่มีบริขารอย่างนี้ มันบริขารซื้อเอาทั้งนั้น

ฉะนั้น หลวงปู่ชอบท่านเข้าไป เวลาท่านเข้าไปหาหลวงปู่มั่นใช่ไหม มันเป็นบริขารซื้อ สีมันฉูดฉาด หลวงปู่มั่นท่านไล่ออกเลย พอไล่ออกไปแล้วนะ หลวงปู่ชอบท่านก็เคารพ ท่านก็ไปอยู่บริเวณนั้นน่ะ สุดท้ายแล้วหลวงปู่มั่นท่านก็ให้พระไปนิมนต์หลวงปู่ชอบกลับมา นี่จริง ๆ ท่านเมตตานั่นแหละ แต่ท่านเผดียง ท่านขู่ ท่านทําให้เรารู้ว่าอะไรผิดอะไรถูกไง

ฉะนั้น เวลาเราเห็นว่าพระกรรมฐาน โอ๋ย ! ดูสิบริขารดูน่าเลื่อมใส...น่าเลื่อมใสนี่มัน ๓ ชั่วอายุคนแล้วนะ สมัยหลวงปู่มั่นอายุหนึ่ง แล้วสมัยหลวงปู่ฝั้น หลวงปู่ขาวนั้นอีกชั่วอายุหนึ่ง พวกเรานี่เป็นรุ่นที่ ๓ ถ้ารุ่นที่ ๓ นี่มันตกผลึกมา พอมันตกผลึกมา พอมันคุ้นชินกับข้อวัตรปฏิบัติแล้วมันก็เห็นว่าไม่มีคุณค่าอีกแล้ว

แต่ก่อนมันมีอย่างนี้ที่ไหน หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ท่านธุดงค์ไปมีแต่คนเสียดสี มีแต่คนทําลาย มีแต่คนกลั่นแกล้งทั้งนั้นน่ะ เพราะอะไร เพราะเขาไม่เชื่อ พอเขาไม่เชื่อ แต่เราทํากันมา ทํากันมา เราทํากันมา สิ่งที่ความประทับใจของใครมันจะมีของมัน สิ่งนั้นเวลาว่าหลวงปู่มั่นดุนัก ๆ เวลาคนที่เข้าไปไม่เห็นด้วยมันก็มี แต่คนที่เข้าไปแล้วได้รับสัมผัสสิ่งนั้นมา นี่มันมีความจริงอย่างนี้มาก่อนไง

ธรรมะไม่ใช่ธรรมเมา มันไม่ใช่นํ้าเน่า ความนํ้าเน่ามันเป็นการยกยอปอปั้น มันเป็นการส่งเสริมกัน แต่ความดีมันคอยชี้ข้อจุดบกพร่องของกันและกัน ใครมีจุดบกพร่อง ใครมีสิ่งใดที่ควรจะแก้ไข ใครมีส่วนใดที่จิตจะถนอม นี่ครูบาอาจารย์ของเราเป็นอย่างนี้

ถ้าครูบาอาจารย์เป็นอย่างนี้ศาสนาจะมั่นคง มั่นคงที่นี่ มั่นคงที่เราคอยบอกกัน เราคอยชี้กัน เราคอยบอกจุดบอดของกัน เราคอยชี้นํากัน ไม่ใช่มายกยอปอปั้นกัน มานั่ง ๒ วันก็เป็นพระอรหันต์แล้ว พอหลับตาขึ้นไปก็ว่าง ๆ กันไปหมด แล้วว่าง ๆ นะ เดี๋ยวนี้มันมีอีกเป็นชั้น ๆ เข้าไปเลย ว่าง ๆ ต้องให้ครูบาอาจารย์รับประกันด้วยนะ แล้วถ้าวันไหนไม่ไปส่งส่วยอาจารย์จะไม่ประกันแล้วนะ มันเป็นผลประโยชน์ไปหมดเลย

ผลประโยชน์ เพราะว่าเวลาสังคม เห็นไหม ดูสิประเทศที่พัฒนาแล้ว เราพัฒนาของเราแล้ว ประเทศที่ยังไม่พัฒนามันก็ด้อยพัฒนา เขาต้องพัฒนาขึ้นมา ความเชื่อของเราสมัยโบราณ สมัย ๓-๔ ชั่วอายุคนเขาเชื่อว่ามรรคผลไม่มีหรอก มรรคผลไม่มีเพราะอะไร ? มรรคผลไม่มี มันไม่มีธรรมทายาท ธรรมทายาท ศาสนทายาท ธรรมทายาทคือผู้ที่ทรงธรรม ผู้ที่ทรงธรรม การแสดง เห็นไหม แม้แต่กิริยาการเคลื่อนไหว แม้แต่พระสารีบุตรไปเห็นพระอัสสชิบิณฑบาต มันน่าเคารพเลื่อมใส

นี่ก็เหมือนกัน หลวงปู่มั่นท่านใช้ชีวิตท่านทั้งชีวิตอยู่ในป่าในเขา อยู่ในที่สงบสงัด แล้วท่านภูมิใจ ภูมิใจเพราะว่างานของท่านมหาศาล ท่านบอกว่าท่านอยู่เชียงใหม่นะ เวลากลางคืนขึ้นมา เวลาหัวคํ่าขึ้นมา เทวดา อินทร์ พรหมจะมาฟังเทศน์ท่านมหาศาล มาอยู่ทางภาคอีสานนี่น้อยหน่อย ไม่เหมือนทางภาคเหนือ ภาคเหนือจะมากกว่า

คืองานของท่าน ท่านทําของท่านด้วยกิจวัตรของท่าน แต่พวกเรามองไม่เห็นว่าอยู่ป่าอยู่ไปทําไม อยู่ป่าไปสอนต้นไม้เหรอ อยู่ป่าไปอยู่กับต้นไม้มันจะมีคุณค่าอะไร แล้วคิดว่ามนุษย์นี่มีคุณค่า ทําไมหลวงปู่มั่นไม่อยู่เมืองมาสอนพวกเรา พวกเรามีศักยภาพ

เอ็งสนใจกันหรือเปล่า เอ็งยอมรับว่าธรรมมีจริงเหรอ เอ็งสนใจจะศึกษากันเหรอ...มึงไม่สนใจกันเอง มึงไม่สนใจ มึงไม่รับรู้

ตอนนั้นเพราะทุกคนยังไม่เชื่อถือ แต่ท่านใช้ชีวิตของท่าน ยืนตัวของท่าน ท่านสร้างของท่านมา เพราะมันมีธรรมจริง ๆ เห็นไหม มีธรรม มีศาสนทายาท มีธรรมทายาท ได้ทรงธรรม ได้แสดงธรรมจนเป็นที่เชื่อมั่น ศรัทธา

พอมีความเชื่อมั่น ศรัทธาขึ้นมา มันก็มีธรรมะนํ้าเน่ามาหาผลประโยชน์ ธรรมะนํ้าเน่ามันจะเกิด จะเกิดต่อเมื่อมีความจริง ทางโลกนะ ใครไปทําธุรกิจสิ่งใดก็แล้วแต่ ถ้าธุรกิจสิ่งนั้นประสบความสําเร็จ มันจะมีธุรกิจเข้ามาแข่งขัน เข้ามาลอกเลียนแบบ หาผลประโยชน์ทั้งหมด นั้นเป็นธุรกิจ

สัจธรรมในหัวใจ ถ้าผู้มีคุณธรรมจริง มันเป็นความจริง ผู้ที่ไม่มีคุณธรรมจริง จะแสดงอย่างใด จะทําอย่างใดให้เหมือน มันเหมือนไม่ได้ถ้าคนที่มีปัญญา ฉะนั้น เราอย่าเป็นเหยื่อ เห็นไหม เราอย่าเป็นเหยื่อ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้มีความเชื่อมั่น ให้มีความศรัทธา แต่ท่านก็สอนไว้ว่ากาลามสูตร อย่าเชื่อ ! อย่าเชื่อ ! อย่าเชื่อ ! ต้องพิสูจน์ก่อน แต่การพิสูจน์ก่อน จิตใจที่อ่อนด้อยเขาจะครอบงําไง จะครอบงําสิ่งที่เรารู้ไม่ได้ เราเห็นไม่ได้ มันจะเป็นฤๅษีชีไพรกันไปหมดแล้ว มันจะเป็นการพยากรณ์

เวลาเราไปเห็นคนเข้าทรงทรงเจ้า เราก็ว่าสิ่งนั้นเป็นของตํ่าช้า มันไม่เหมือนกับรัตนตรัยของเรา ไม่เหมือนพุทธศาสนา ไม่เหมือนคําสั่งสอน แต่เวลาพระไปเข้าทรงซะเอง ไปบอกกันซะเอง ทําไมเชื่อ ? ทําไมเชื่อ ?

น่าเศร้า เห็นไหม “ธรรมนํ้าเน่า”...มันมีของดี ถ้าไม่มีของดีมันจะไม่มีของเน่ามาประกบ เพราะมันนํ้าเน่าเราถึงจะต้องมีกาลามสูตร เราต้องมีสติ เราต้องมีปัญญาเพื่อประโยชน์กับชีวิตของเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๙ เมษายน ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เวลาเราฟังเทศน์กันเราอยากมีความเข้าใจ แต่เวลาความเข้าใจ เห็นไหม เวลาเราฟังเทศน์เราคิดเรื่องอื่น พอคิดเรื่องอื่น ความคิดนี่จิตมันเสวยกับความคิดอันนั้น ไอ้เทศน์มาก็ตกอยู่ข้างนอก แต่ถ้าตั้งใจปั๊บเทศน์นั้นก็เข้าถึงใจเลย ถ้าเข้าถึงใจ เห็นไหม ดูสิเวลาจิตเรานี่เรามีความศรัทธา มีความเชื่อมั่นของเรา เวลาเทศน์เข้ามามันสะดุ้ง ขนลุกเลย นี่เวลามันสะดุ้ง มันขนลุกเลย เพราะจิตใจมันเป็นความจริง

ฉะนั้น เวลาฟังเทศน์ ถ้าจิตใจมันเข้าถึง ถ้าเข้าไม่ถึงนะมันตกอยู่ข้างนอก นี่หลวงตาเวลาท่านมางานที่กรุงเทพฯ ท่านเอ็ดเอาไง มางานศพ นิมนต์พระมาเทศน์ ไอ้คนมางานก็เทศน์แข่งกับพระ คุยกันจ้อเลย แล้วนิมนต์มาทําไม ? นิมนต์มาทําไม ? นิมนต์มานะคุยกันจ้อเลย แล้วนิมนต์มาฟังเทศน์ก็เป็นพิธีไง

ดอกไม้หลากสีนะ เวลาเรามีแจกันนี่ดอกไม้หลากสี มันจะมีความสวยงามของมัน นี่เวลาของเราถ้าดอกไม้สีเดียวกันล่ะ ? เวลาเราประพฤติปฏิบัติกันนี่สัปปายะ ๔ หมู่คณะเป็นสัปปายะ ถ้าหมู่คณะเป็นสัปปายะนี่นะ เวลาประพฤติปฏิบัติมันทําด้วยความเป็นเอกภาพ มันมีความองอาจกล้าหาญ แต่ถ้าหมู่คณะไม่เป็นสัปปายะนะ ดอกไม้หลากสี คือความคิดมันแตกต่างหลากหลาย พอแตกต่างหลากหลาย เราจะปฏิบัติเราก็ต้องดูทิศดูลมเหมือนกัน ดูทิศดูลมเพราะมันสะเทือนกันไง

เราเดินจงกรม นั่งสมาธิ เราทําของเราตั้งนานนะ เวลาจิตมันจะเป็นไป เสียงนั้นกระทบ เสียงนี้กระทบมันออกหมด แล้วเสียงกระทบนะ แล้วพอมันมีสิ่งใดกระทบมา จิตใจมันไม่เป็นเอกภาพ คือมันแฉลบอยู่เรื่อย มันจะคิดแต่เรื่องนั้น แต่ถ้าจิตใจมันดี นี่มันไม่มีเรื่องอะไรให้อ้าง ให้กิเลสมันอ้างว่าไอ้นั่นมีไอ้นั่น ไอ้นี่มีไอ้นี่ มันอ้างไม่ได้ ถ้าอ้างไม่ได้นะ เอ็งก็ต้องพุทโธชัด ๆ เอ็งต้องใช้ปัญญาอบรมสมาธิให้ดี ๆ เอ็งทําเพื่อเอ็งไง

ถ้าดอกไม้หลากสีมันมีความคิดแตกต่าง ถ้าดอกไม้สีเดียวกันล่ะ เห็นไหม ดอกไม้สีเดียวกัน สัปปายะเดียวกัน นี่เวลาเราเกิดมา ดอกไม้ในแจกันเดียวกัน ถือพรหมจรรย์ไง ถ้าเรามีดอกเดียวนะ ดอกไม้ดอกนั้นมันเกิดมาจากไหน ? ดอกไม้ดอกนั้นก็เกิดมาจากต้นไม้ เกิดมาจากรากเหง้าของมัน คนเราไม่มีครอบครัวไม่ได้หรอก ก็มีพ่อมีแม่มาทั้งนั้นน่ะ นี่เราก็เกิดมาจากพ่อจากแม่ แต่ถ้าเราถือพรหมจรรย์เราอยู่ของเราคนเดียว แต่ถ้าเราอยู่ในครอบครัวล่ะ นี่ดอกไม้หลากสี

ดอกไม้หลากสี เวลาดอกไม้นะ ดอกไม้สวยงามมีกลิ่นหอม ดอกไม้ขี้เหร่แต่กลิ่นดี กับดอกไม้ที่เป็นดอกไม้สวยงามแต่กลิ่นเหม็น เห็นไหม เวลามันคละเคล้ากัน กลิ่นของมันก็คือความรู้สึกนึกคิดของคน แต่เวลารูปร่างลักษณะมันก็คือดอกดอกนั้นน่ะ เราจะไม่ได้ดั่งใจเราหรอก สิ่งที่เราได้ดั่งใจเรา เห็นไหม ถ้าเราคิดได้ เราก็อยากให้ลูกเราหลานเราเป็นคนดี เป็นสมความปรารถนาทั้งนั้นน่ะ แต่มันสมความปรารถนาไหมล่ะ

บางทีนะมันเลยความคาดหมายไปอีก นี่อภิชาตบุตร บุตรที่ดีกว่าพ่อกว่าแม่ แต่บุตรที่เสมอพ่อเสมอแม่ บุตรที่เอาตัวรอดได้เราก็พอใจแล้วแหละ พ่อแม่ไม่ต้องการสิ่งใดทั้งนั้น ต้องการให้ลูกของเรามีความสุข มีความร่มเย็นเป็นสุขก็พอแล้ว ขอให้ลูกเราอยู่ได้ในสังคม มีความร่มเย็นเป็นสุขนะพ่อแม่พอใจแล้ว สิ่งที่เขาจะขวนขวายของเขา ทําของเขา นั้นเป็นผลที่เขาจะทําของเขาได้ ฉะนั้น เราเลี้ยงดู เห็นไหม ความเลี้ยงดู เราเลี้ยงดูของเรามา เราดูแลของเรามา เราดูแลมันก็สายบุญสายกรรมนะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสวยชาติเป็นพระเวสสันดร ชูชกมาขอกัณหา ชาลี นี่โดยทางสังคมบอกว่า “นี่เห็นแก่ตัว ๆ ทําไมไม่ให้ตัวเองไปกับเขาล่ะ ทําไมให้กัณหา ชาลีไป ทําไมพระเวสสันดรไม่สละตัวเองไป”

ก็เขาไม่ขอ เขาขอพระเวสสันดรไปจะดีกว่าใช่ไหม แต่เขาขอกัณหา ชาลี เขาขอลูก เห็นไหม ถ้าขอลูก คนที่รักมาก เวลาความรู้สึกมากมันสะเทือนใจมากกว่านะ ทีนี้ความสะเทือนใจมากกว่า ให้ไปโดยไม่เสียกิริยา เวลาชูชกได้กัณหา ชาลีไปตีต่อหน้า พระเวสสันดรชักพระขรรค์เลยนะ แต่สติมันตามมา...วางไว้

ตรงนี้เวลามาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาออกประพฤติปฏิบัติไง ออกประพฤติปฏิบัติมันจะมีตรงนี้ คือจิตใจเราไม่ราบเรียบ เราควบคุม นี่พันธุกรรมของใจ ถ้าพันธุกรรมของใคร ใครสร้างพันธุกรรมอันนั้นมา ใครดูแลอันนั้นมา เวลาไปข้างหน้ามันจะมีประโยชน์ มันจะให้กุศลไง

แต่ถ้าพันธุกรรม เห็นไหม ดูพันธุกรรมสิ เราคิดอะไรเราก็อยากจะไบร์ท คิดให้ตลอดรอดฝั่ง คิดให้มันผ่านพ้นไป บางทีก็ไป บางทีก็ไม่ไป มันไม่ไปเพราะอะไรล่ะ มันไม่ไปเพราะอะไร มันไม่ไป นี่มันมีสิ่งใดกางกั้นในหัวใจของเรา

ฉะนั้น ถ้าเรามาทําความสงบของใจซะ เวลาเราเป็นนักเรียนนะ เรามีการศึกษา เราทําหน้าที่การงาน ถ้ามันเครียดจัด แต่โลกคิดตรงข้ามกับธรรม ตรงข้ามว่างานเราทํามุมานะขนาดนี้ เราทําขนาดนี้ แล้วยิ่งไปทําความสงบของใจแล้วเมื่อไหร่งานจะเสร็จ แต่ถ้าเราทําความสงบของใจแล้วกลับมาทํานะ งานเดี๋ยวก็เสร็จ งานมันทําของมันไปได้ ถ้าเราเครียด เราทํานี่งานมันเสียหายด้วย นี้พูดถึงโลกกับธรรมมองแตกต่างกัน

ถ้าดอกไม้มันหลากสี เราจําเป็นต้องอยู่ในแจกันนั้น เราเกิดมาในสังคม เราปฏิเสธไม่ได้หรอก เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เห็นไหม มนุษย์เป็นสัตว์สังคม เราปฏิเสธสังคมไม่ได้ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ไว้ในธรรมนะ มนุษย์โง่กว่าสัตว์ เวลาสัตว์นะ โดยธรรมชาติของมัน นกกามันจะบินของมันไปตามธรรมชาติของมัน มันอยู่ของมันโดยสัญชาตญาณของมัน มนุษย์เป็นสัตว์สังคม ต้องสร้างกฎหมาย ต้องสร้างกติกาสังคมขึ้นมา เหมือนกับสร้างกรงขึ้นมา เป็นคนเขียนกติกาขึ้นมา แล้วเราก็ต้องอยู่ในกติกานั้นไง นี่ไงมนุษย์โง่กว่าสัตว์ตรงนี้

ทีนี้คําว่า “มนุษย์โง่กว่าสัตว์” นี้มองถึงความมีอิสรภาพนะ แต่ถ้าเรามองในทางโลก นี่โง่กว่าสัตว์ได้อย่างไร ? ฉลาดกว่า ช้างสารมันใหญ่โตขนาดไหนเราก็เอามาใช้งานได้ทั้งนั้นน่ะ นั้นพูดถึงเวลาปัญญามันส่วนบุคคลไง

แต่เราอยู่ด้วยกันมันต้องมีกติกา พอมีกติกาขึ้นมา เห็นไหม คนที่ดี สุภาพบุรุษเขายอมรับสิ่งนั้น มันลิดรอนสิทธิ์ของเราไง มีแต่คนพาล คนพาลมันจะเอารัดเอาเปรียบกัน กติกาขนาดไหนมันก็แถของมันไปทั้งนั้น เวลาแถไปสังคมก็สะเทือน ถ้าสังคมมันสะเทือน มันสะเทือนเพราะอะไรล่ะ

ฉะนั้น เวลาในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา เราจะไม่คบคนพาล จะคบบัณฑิต เราไม่คบคนพาล ถ้าคนพาลนะทําให้เดือดร้อนไปหมด นี่ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เหมือนกัน บัณฑิตกลัวอะไร ? กลัวคนพาล พูดกันไม่รู้เรื่อง ถ้าคนคุยกันรู้เรื่อง เราคุยกันได้นะ แต่คนพาลนี่พูดกันไม่รู้เรื่อง นี่ไง อเสวนา จ พาลานํ ไม่คบคนพาล

แต่จิตใจของเราเวลากิเลสมันครอบงํา ความโทสะ โมหะมันครอบงํา นั่นก็พาล พาลเพราะอะไร เพราะมันจะดึงหัวใจเราไปตามอํานาจของมันไง นี่ถ้ามันคบคนพาลนะ เราโกรธเราก็ไปกับโกรธ โลภก็ไปกับโลภ หลงก็ไปกับหลง เคยตัวมันนะ เราคุ้นเคย ถ้าคุ้นเคยนะ เราคุ้นชินไปแล้วจนสิ่งนั้นเป็นเรื่องปกติ

แต่ถ้าเราตื่นตัวตลอดเวลา มีสติปัญญานะ นี่แขกมาเยือนแล้ว ความโลภมาเยือน ความโกรธมาเยือน ความหลงมาเยือน ถ้ามันมาเยือนเราจะต้อนรับมันอย่างไร เราจะต้อนรับแขกที่มาเยือนเราอย่างไร

เราไม่คบคนพาล เราจะคบบัณฑิต เราคบบัณฑิตเราจะต้องการคนที่ดี เราจะต้องการเป็นบัณฑิต “คบบัณฑิต” เราคบบัณฑิตนะ คบบัณฑิตก็ต้องมีปัญญาความรู้สิ ถ้ามีปัญญาความรู้ เห็นไหม มันรู้ทันไง ความโลภมันโลภมาจากอะไร ความโกรธมันโกรธมาจากอะไร ความหลงมันหลงมาจากอะไร มีสติปัญญามันไล่เข้าไป มันไล่นะ อารมณ์นั่นแหละ

ถ้าเขาติฉินนินทา เขาก็พูดมาตั้งแต่เมื่อวานแล้ว เราเพิ่งได้ยินวันนี้เอง เราก็ลุกเป็นไฟ ถ้าหลง หลงในเรื่องอะไรล่ะ หลงในเรื่องอะไร สิ่งนั้นมันมีเหตุมีผลไหม ถ้าไม่มีเหตุมีผลเราไปเชื่อเขาทําไม

นี่ถ้าโลภล่ะ เราได้มานะ เราได้ชีวิตนี้มา สิ่งที่เราได้ชีวิตนี้มา สุขภาพของเราดีขนาดนี้ ถ้าเรามีสุขภาพของเราดี เรามีความแข็งแรงของเราดี สิ่งนี้เราก็ได้ของเรามาแล้ว เราจะไปโลภเอาอะไรนักหนา โลกมันก็เป็นเรื่องของโลก

ถ้าเรารักษานะ นี่ถ้ามีสติปัญญา เราจะต้อนรับแขกอย่างไร เราจะต้อนรับแขกที่มาเยือนอย่างไร ถ้าเราต้อนรับแขกที่มาเยือน เราคบบัณฑิต บัณฑิตต้อนรับแขกจะทําให้ชีวิตเรามั่นคง ถ้าชีวิตเรามั่นคง เขาก็บอกว่า “นี่สิ่งที่เป็นธรรม ๆ เราจะไม่ทันโลก ๆ” ใครมันไม่ทันโลก

เวลาโลกเจริญ นี่เจริญวัตถุหรือมันเจริญศีลธรรมล่ะ ถ้ามันเจริญด้วยหัวใจ เห็นไหม ถ้าคนเรามีศีลมีธรรมแล้วมันเจริญขึ้นมามันก็มั่นคง แล้วสังคมร่มเย็นเป็นสุข แต่ถ้าวัตถุมันเจริญ แต่มีแต่การเบียดเบียนกัน มีแต่การทําลายกัน มันเจริญไปทําไม มันเจริญไปที่ไหน

วัตถุมันเจริญ แต่หัวใจมันเร่าร้อน หัวใจมันมีแต่ความทุกข์ มันเจริญไปทําไม แต่ถ้ามันเจริญไปแล้วมันเป็นสุข เพราะมันเจริญได้นะ เจริญได้จริง ๆ เจริญได้จริงเพราะอะไร เพราะถ้าคนมีบุญกุศล มันทําสิ่งใดประสบความสําเร็จไปทั้งนั้น จับสิ่งใดจะได้แต่ผลประโยชน์ไปทั้งนั้น แต่ถ้าคนมันขาดตกบกพร่องมานะ จับสิ่งใดมีแต่ความผิดพลาดไปทั้งนั้น ถ้าคนเรามันประสบความสําเร็จมา วัตถุมันก็ต้องเจริญเป็นธรรมดา สิ่งนี้มันเป็นบุญกุศล

เวลาบุญ เห็นไหม จักรพรรดิ ขุนนางแก้ว ขุนพลแก้ว ขุนคลังแก้ว เรื่องนี้มันมีในพระไตรปิฎก จักรพรรดิเขาไม่เชื่อขุนคลังของเขานะ ไปกลางแม่นํ้าเลย “เอาทอง เอาทอง” ขุนคลังทําอย่างไรล่ะ เอามือจุ่มนํ้าไปยกขึ้นมาเป็นทองทั้งนั้นเลย นี่ขุนคลังแก้ว นี่จักรพรรดิมันมีมาด้วยบุญกุศล แต่ในสมัยปัจจุบันนี้มันมีมาด้วยเล่ห์กล ฉ้อฉล หลอกลวง

ฉะนั้น เราจะตั้งสติของเรา มีอยู่ในพระไตรปิฎก มีอยู่ในหลักเกณฑ์ แต่ความจริงมีหรือไม่มี ถ้าเป็นสมบัติของเรานะ เราปฏิเสธขนาดไหนมันก็เป็นของเรา แต่ถ้าไม่ใช่ของเรานะ เราอยากได้มันก็ไม่ใช่ของเราหรอก เขาจะเอาสิ่งนี้มาล่อ

“หลง” ถ้าเราหลงไปนะ สร้อยคอทองคําอยู่ในคอเราแท้ ๆ ถอดยื่นให้เขาไปเพราะอยากได้เส้นใหญ่ เพราะมันอยากโลภ ถ้าคนไม่โลภจะไม่มีใครหลอก ไอ้ที่เขาหลอก ๆ เขาหลอกคนโลภนั่นแหละ อยากได้อยากดี แต่ไม่เป็นความจริง ถ้าอยากได้อยากดี เห็นไหม หน้าที่การงานเราก็ทําของเรา อยากภาวนา นี่เราอยากภาวนาของเรานะ ตั้งสติของเรา กําหนดคําบริกรรมของเรา ต้องมีคําบริกรรม เด็ก ถ้าไม่มีใครเลี้ยงโตไม่ได้ สัตว์บางชนิดพ่อแม่ไม่เลี้ยง มันโตขึ้นมาเอง เวลามันโตมาแล้วมันหากินได้เลย แต่มนุษย์โตขึ้นมา ถ้าพ่อแม่ไม่เลี้ยง ไม่มีคนเลี้ยงมันนะโตขึ้นมาไม่ได้

ฉะนั้น จิตมันเป็นนามธรรม มันเป็นความรู้สึกนึกคิด มันคิดร้อยแปดพันเก้าไป ถ้าปล่อยมันคิดมันก็คิดตามธรรมชาติของมันนั่นแหละ ทีนี้เราจะบังคับมันไง เราจะบังคับมันพุทโธ ๆ พุทโธคือพุทธานุสติ บังคับให้จิตนี้นึกพุทโธ ให้มันกินอาหาร ให้มันเสวยพุทโธ ๆ ๆ เพราะพุทโธมันก็ไม่คิดแฉลบ ไม่คิดไปนอกเรื่อง ไม่คิดไปตามอํานาจของกิเลส มันบังคับให้มันคิดไง มันก็เติบโตขึ้นมา พอมันเติบโตขึ้นมาก็มีสติมีปัญญาขึ้นมา

เรารู้ได้ไหมว่าเป็นเรา ทุกคนมีสติปัญญารู้ว่าเป็นเรา เราถ้าไม่รู้ว่าเป็นเรานี่เรามีสติไหม เราไม่รู้ตัวเราเอง เห็นไหม เรามานั่งเหม่อ ๆ อยู่นี่ “เอ๊ะ ! เราเป็นใคร ใครเป็นใคร งงอยู่นี่เป็นเราไหม” แต่ถ้าเรารู้ว่าเราเป็นเรานะ ถ้าพุทโธ ๆ จิตมันเป็นสมาธิ มันมีสติปัญญาพร้อมนะ ใครต้องไปบอกมัน มันก็รู้ตัวมันเองนั่นน่ะ มันชัดเจนของมัน

แต่นี่ “หลวงพ่อ ว่าง ๆ นี่มันอะไรคะ ว่าง ๆ นี่” มึงยังไม่รู้ตัวมึงเอง โอ๋ย ! กูก็งงนะ ถ้าเอ็งยังไม่รู้ตัวมึงเอง เป็นความจริงไหม

เอ็งก็ต้องรู้ตัวเองก่อนสิ ถ้าเอ็งรู้ตัวเองนะ เอ็งรู้ตัวเองว่าเอ็งเป็นใคร เอ็งก็รู้ตัวเอง เอ็งมาถามว่า “หนูใครคะ หนูใครคะ” เออ ! ปฏิบัติกันอย่างนี้ เห็นไหม นี่มันไม่จริง

ถ้ามันจริง เอ็งเดินมาเอ็งก็รู้ว่าเอ็งเดินมา เอ็งเป็นใครเอ็งก็รู้ว่าเอ็งเป็นใคร ถ้าสัมมาสมาธิ ถ้ามันเป็นจริงของมัน เห็นไหม มันรู้ของมัน นี่ปัจจัตตัง ของจริง ๆ ถ้ามันของไม่จริง โลกเป็นอย่างนั้นไป

ถึงว่าเราหลงไปกับเขา เพราะอะไร เพราะเรื่องของโลกเป็นของคู่ จริงคู่กับไม่จริง สุขคู่กับทุกข์ จริงคู่กับไม่จริง เราก็รู้ของเรา ต้องให้คนอื่นบอก เวลาคนอื่นบอกนี่นะ เวลามีศรัทธาความเชื่อแล้วเอามาพิสูจน์ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้ตลอดเวลา ยันไว้ตลอดเวลานะ “กาลามสูตร” อย่าเชื่อว่าเป็นอาจารย์เรา อย่าเชื่อว่ามันน่าฟัง อย่าเชื่อ ต้องพิสูจน์ก่อน ต้องทําให้ได้ขึ้นมาก่อน

แล้วพอได้ขึ้นมาแล้ว ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ ระหว่างครูบาอาจารย์กับศิษย์เขาคุยกัน เขาคุยธรรมะตรงนี้ “จิตเป็นอย่างไร อ้าว ! สมาธิ สมาธิเป็นอย่างไร” เอ่ยปากมาก็รู้ หลวงตาท่านพูดบ่อย เรื่องของสมาธินี่ใครหลอกเราไม่ได้ เพราะเราปฏิบัติของเรามา สมาธิก็คือสมาธิ ปัญญาก็คือปัญญา ถ้าสมาธิแล้วไม่เดินตามปัญญาก็คือสมาธิ แต่ถ้ามันออกเดินปัญญาไป นั่นน่ะมรรคมันก้าวเดินแล้ว

ถ้ามรรคมันก้าวเดิน ถ้าไม่มีมรรคญาณ ไม่มีธรรมจักร มันฆ่ากิเลสไม่ได้ แล้วถ้าไม่มีมรรค คนเราไม่มีเงินซื้อของไม่ได้ คนไม่มีเงินก็เชื่อเขามาด้วยเครดิต ถ้าเชื่อด้วยเครดิตชาติหน้าก็โดนชาร์จไปอีกสองเท่า มาคิดดอก แต่ถ้ามันมีปัญญาของมัน มีมรรคญาณของมัน เห็นไหม ธรรมะจะเกิดเกิดอย่างนี้

ถ้าไม่มีธรรมจักร จักรไม่เคลื่อน ปัญญาไม่เคลื่อน ภาวนาไม่เป็น ธรรมไม่มี ธรรมมีก็คือธรรมจํา คือธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรมะสาธารณะ ไม่ใช่ธรรมของบุคคล ไม่ใช่ธรรมของใจดวงนั้น ถ้าใจดวงนั้น ใจดวงนั้นจะเป็นขึ้นมา ใจดวงนั้นมีสติมีปัญญาขึ้นมา แล้วธรรมจักรมันเกิด อ้าปากมันก็ต้องรู้ ภาวนามยปัญญาเป็นอย่างไร ถ้าไม่มีภาวนามยปัญญา ไม่มีโสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผลเกิดขึ้นมาไม่ได้

ถ้าเป็นปุถุชน เห็นไหม ปุถุชนทําสมาธิไม่ได้ เวลาเราทําสมาธิ เรามั่นคง เป็นอจลศรัทธา เขาเรียกว่า “กัลยาณปุถุชน” เป็นปุถุชนแต่ควบคุมใจได้ นี่กัลยาณปุถุชน แล้วกัลยาณปุถุชน ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ ถ้าไม่ออกพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม ไม่ออกเห็นสติปัฏฐาน ๔ ธรรมะไม่เกิดหรอก อยู่อย่างนั้นน่ะ อยู่อย่างนั้น เห็นไหม นี่เขาเรียกว่า “ติดอยู่อย่างนั้น” ฤๅษีชีไพรก็อยู่อย่างนั้น

แต่ถ้าธรรมะมันเกิด ปัญญามันพุ่งออกไปนะ มันเจาะฟองไข่ออกไป มันจะออกเป็นตัวไก่ออกมา มันจะเจาะฟองไข่ออกมา มันจะเจาะฟองอวิชชาออกมา มันเจาะมาด้วยอะไร

ถ้าไม่เป็นก็นี่ไง “ว่าง ๆ ว่างค่ะ ๆ” ว่างๆ มันไม่มีเหตุมีผลอะไรเลย แต่เราบอกว่า “ธรรมะเป็นความว่าง ธรรมะเป็นการปล่อยวาง เราก็ว่าง” ก็ขี้ลอยนํ้าไง ขี้มันก็ลอยไปตามนํ้า แล้วแต่นํ้าจะพัดมันไป ชีวิตจะเป็นอย่างนั้นไหม ปฏิบัติจะเอาอย่างนั้นหรือ

ชีวิตของเรา เราเกิดมานี่กิเลสมันพัดเรามา เราถึงได้มาเกิดกับพ่อกับแม่ กิเลสมันพัดเรามา อวิชชามันพัดเรามา แล้วถ้าปัจจุบันนี้เรามีสติมีปัญญา เราจะลืมตาของเรา ใครจะพัดอย่างไรเราก็มีหางเสือ วัฏฏะมันพัดเราไป เราจะมีสติปัญญาควบคุมจิตของเรา เราจะเอาเรือนี้ไปในอํานาจของเรา ไม่ให้กิเลสมันพัดไปท่าเดียว มันถึงต้องเกิดอีก มันก็ต้องมีสติปัญญาเพื่อจะบังคับให้จิตใจเราเกิดในสิ่งที่ดี

แล้วถ้ามีสติปัญญาขึ้นมานะ มันจะบอกเรือกูนี่กูจะทําลายหมดเลย ไม่มีเรือ ไม่มีสิ่งใดที่เคลื่อนไปในนํ้านั้น ถ้ามีสิ่งใดเคลื่อนไปในนํ้านั้น อะไรมันจะเกิดอีก ในเมื่อมันไม่มีเหตุ มันไม่มีภวาสวะ ไม่มีภพ ไม่มีสถานที่ ไม่มีใครเป็นเจ้าของ มันจะไปเกิดที่ไหน ? นี่ไงถ้าเราทําของเรา มันจะรู้เป็นขั้นเป็นตอนของมันขึ้นไปนะ มันจะเป็นความจริงของเราขึ้นมาถ้าเราปฏิบัติให้มันเป็นความจริง

“ดอกไม้หลากสี” เราอยู่ในสังคมเราก็ต้องมีสติปัญญาของเรา เราอยู่กับโลกโดยไม่ติดโลก ถ้าเขาจะติฉินนินทาด้วยความไม่จริง เราก็ต้องมีสติปัญญา มีหลักมีเกณฑ์ของเรา แต่ถ้าเขาพูดแล้วมันเป็นเหตุเป็นผล เป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์ เราก็ควรเอามาเป็นประโยชน์ สิ่งนี้มันเอามาเป็นประโยชน์ได้ถ้าผู้มีปัญญา บางอย่างมันเป็นประโยชน์กับเรา มันเป็นกระจกส่องเรานะว่าเราทําถูกทําผิด เห็นไหม แต่ถ้ามันเป็นการติฉินนินทาโดยไม่มีเหตุมีผล กระจกนั้นมันหลอก กระจกนั้นมันเห็นภาพไม่ชัด เราไม่ต้องไปดูมัน ถ้ากระจกไหนมันดี เห็นไหม นักปราชญ์ที่เขาคอยบอก คอยเตือนเรา ครูบาอาจารย์ที่ดีเราก็เอามาเป็นคติของเรา

“ดอกไม้หลากสี” ถ้าเราอยู่ในกลุ่มชน ในความจริตนิสัยเดียวกัน ดอกไม้ชนิดเดียวกัน อยู่ในแจกันเดียวกันมันก็ยิ่งรื่นรมย์ ยิ่งมีความสงบระงับ ยิ่งมีความดีงามของเรา ถ้าเป็นดอกไม้ดอกเดียวในแจกัน เห็นไหม เราถือพรหมจรรย์ของเรา เรารักษาตัวของเรา เราดูแลตัวของเรา ถ้าเราดูแลตัวของเราได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในป่าพระองค์เดียว เป็นอาจารย์ของเทวดา หมู่สัตว์ทั้งหลาย ของเทวดา อินทร์ พรหม มนุษย์ สัตว์เดรัจฉาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในป่าพระองค์เดียว

เราประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าจิตใจของเราเป็นธรรมนะ เรารักษาไข้ของเรา รักษาโรคของเราได้แล้ว เรายังเป็นที่พึ่งอาศัย ถ้าเขาสนใจ เขาอยากรู้อยากเห็น เขาขอคําแนะนํา เราจะแนะนําเขาได้

ถ้าเขาไม่อยากรู้อยากเห็น เขามีทิฏฐิมานะว่าเขาเหนือฟ้า มันก็เรื่องของเขา มันเป็นเรื่องกรรมของสัตว์ กรรมของสัตว์ ดอกไม้หลากสีใครจะไปบังคับมันไม่ได้หรอก เว้นไว้แต่มันสํานึกของมันเอง มันมีสติปัญญาสํานึกของมันเอง แล้วมันจะเลือกของมันเองว่าอะไรผิด อะไรถูก เอวัง