ธรรมะเก็บตก ๕

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

www.sa-ngob.com

ธรรมะเก็บตก ๕

โดย พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

พิมพ์ครั้งที่ ๑

มกราคม ๒๕๕๗

จํานวน

๑๐,๐๐๐ เล่ม

จัดทําโดย

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต

เลขที่ ๕ หมู่ ๓ บ้านหนองแหน ต.หนองกวาง

อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ๗๐๑๒๐

หนังสือเล่มนี้จัดพิมพ์เพื่อเผยแผ่เป็นธรรมทาน

ห้ามคัดลอก ตัดตอน หรือนําไปพิมพ์จําหน่าย

หากท่านใดประสงค์จะพิมพ์แจกเป็นธรรมทาน

โปรดติดต่อ มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต

www.sa-ngob.com

คํานํา

การบันลือสีหนาทแสดงสวากขาตธรรมอันชอบขององค์พระบรมศาสดา โดยบรรดาพระอริยสงฆ์สาวกนับแต่ครั้งพุทธกาลจวบจนถึงครั้งกึ่งพุทธกาล สมัยองค์หลวงปู่มั่น องค์หลวงตามหาบัว ฯลฯ เรื่อยมาจนสมัยปัจจุบัน คือ พระศิษย์สายองค์หลวงปู่มั่น ชาวพุทธจะปฏิเสธไม่ได้เลยว่า ครูบาอาจารย์สําคัญองค์หนึ่งนั้นคือ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เพราะเทศนาธรรมของท่านเต็มเปี่ยมไปด้วยพลังแห่งธรรม คือ ไม่อัดไม่อั้น ไม่หมดไม่สิ้น ทั้งมีอุบายภาวนาอันแยบคาย ซึ่งล้วนมาจากประสบการณ์ตรงทางใจของท่านที่ได้จากการบําเพ็ญเพียรอย่างอุกฤษฏ์

ธรรมที่ท่านเมตตาเทศน์ช่วงสั้นๆ ก่อนฉันนั้น ยังคงกึกก้องกังวานในใจศิษย์ผู้ฟัง เพราะธรรมนั้นเข้มข้นร้อนแรงแผดเผากิเลสยิ่งนัก ประหนึ่งได้ฟังจากองค์พระบรมศาสดา หรือจากพ่อแม่ครูอาจารย์ เพราะธรรมนั้นทั้งกระตุ้นเตือนใจ ทั้งฉุดดึงลากจูงใจ ทั้งสร้างกําลังใจ ทั้งทําให้เชื่อมั่นใจในมรรคผลนิพพาน และเพราะธรรมนั้นลึกซึ้ง ชัดเจน แจ่มแจ้ง โดยท่านจําแนกเปรียบเทียบ ธรรมะ กับ อธรรม ไว้อย่างละเอียดถี่ถ้วน ช่วยให้ผู้ปฏิบัติธรรมเกิดสติปัญญาไม่ตกเป็นเหยื่อกระแสสังคม ดังผู้อ่านจะได้รับธรรมรสอันบริสุทธิ์จากหนังสือธรรมะเก็บตก ๖ หากท่านใดได้น้อมนําไปปฏิบัติตามแล้ว ย่อมบังเกิดผล คือ อริยสัจธรรม ดุจเดียวกัน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มกราคม ๒๕๕๗

๑

ครูบาอาจารย์ เห็นไหม
หลวงตาท่านเจอหลวงปู่มั่นที่ไหน
ท่านจะกราบตลอดเลย ท่านบอกใจมันลง

ถ้าลงใจนะ ขณะที่เดินจงกรมอยู่ในป่า
ท่านพูดบ่อย “ถ้าไม่มีรูปเคารพ
ให้ตั้งสมมุติขึ้นมาในหัวใจแล้วกราบไป

กราบหลวงปู่มั่นทุกวินาที ตลอดเวลา
กราบตลอดเวลา เพราะมันเป็นสิ่งที่มันลงใจ เพราะนั่งอยู่ในหัวใจ”

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๕๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ฟังธรรมะนะ ฟังธรรม ถ้าทุกคนกลับมาถึงชีวิตของตัวเอง แล้วถึงการเกิดและการตาย จะซึ้งใจธรรมะมาก ซึ้งมากนะ เพราะอะไร เพราะเราอยู่ในปัจจุบัน เราเกิดมาเหมือนทายาท พ่อแม่หาไว้ให้ แล้วมีมรดกมหาศาลเลย แต่ใช้กันไม่เป็น แล้วใช้กันฟุ่มเฟือยมาก

แต่ถ้าเราศึกษาประวัติศาสตร์สักหน่อยหนึ่งนะ ตั้งแต่พระจอมเกล้าฯ ออกบวช ดูสิ ศาสนามันเป็นขนาดไหน จนทฤษฎีกับความเป็นจริงมันไม่เหมือนกันเลย จนค้นคว้านะ สิ่งนั้นต้องย้อนกลับไปก่อนว่าศาสนานี่มันเสื่อมไปๆ จนพระกับโยมจะเหมือนกัน อยู่ด้วยกันสภาวะแบบนั้น แล้วพระจอมเกล้าฯ เป็นเจ้าฟ้าออกมาบวช เป็นสภาพแบบนั้นน่ะ แล้วเวลาถามไปแล้วก็ตอบอะไรกันไม่ได้ ถึงต้องค้นคว้าเองนะ ค้นคว้าตั้งเป็นธรรมยุตขึ้นมา

“ธรรมยุตนิกาย” ธรรมยุตนิกายมันยุติกันที่ธรรม ยุตินะ ยุติกับสิ่งที่เป็นธรรม สิ่งที่เป็นความถูกต้อง ให้ยุติกันที่นั่น ยุติกันที่นั่นด้วยความค้นคว้าของพระจอมเกล้าฯ นะ เพราะอะไร เพราะเป็นกษัตริย์ ศึกษามาขนาดนั้นก็ยังไม่เข้าใจ เห็นไหม

แต่เวลาองค์หลวงปู่มั่นออกมาประพฤติปฏิบัติสิ มันน่าสลดใจตรงนี้ ตอนหลวงปู่มั่นออกประพฤติปฏิบัตินะ ทฤษฎีมี เห็นไหม นี่พระโพธิสัตว์ท่านตรัสรู้เองโดยชอบ มันจะไม่มีทฤษฎี ไม่มีสิ่งใดเลย ต้องค้นคว้าด้วยเชาวน์ปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสียเอง

แต่นี่พระโพธิสัตว์ปรารถนาเป็นพุทธภูมิ ปรารถนามาเหมือนกัน มีเชาวน์ปัญญาเหมือนกัน ถ้าออกนอกลู่นอกทางแล้วอย่างนี้ไม่ใช่ อย่างนี้ไม่ใช่ จนมาศึกษามาค้นคว้านะ ค้นคว้าขององค์หลวงปู่มั่นเอง นี่มีผู้ปรึกษา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์ปรารถนาเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า

ค้นคว้าขนาดไหนมันก็มีความลังเลสงสัย ความลังเลสงสัยแต่พิสูจน์เอา ทดสอบเอา ตรวจสอบเอา จนถึงที่สุดนะ ถึงที่สุดแล้ว เห็นไหม เวลาออกมาเผยแผ่ ตั้งแต่ถํ้าสาริกา แล้วออกเผยแผ่ทางภาคอีสาน “กําลังมันไม่พอนะ กําลังไม่พอ”

คําว่า “กําลังมันไม่พอ” เวลาเราวินิจฉัยหรือวิจัยโรค เห็นไหม เวลาเกิดธรรมะขึ้นมามันวินิจฉัยไม่ครบวงจรหรอก มันมีอะไรคาใจอยู่ ถึงว่า “กําลังไม่พอ กําลังไม่พอ” ทิ้งหมู่คณะขึ้นไปเชียงใหม่นะ แล้วไปสําเร็จพรรษาที่ ๓๘ กว่าจะสําเร็จได้สามสิบกว่าพรรษา เห็นไหม ครูบาอาจารย์ของเราบางองค์น้อยกว่านั้น พรรษาน้อยกว่า คือใช้เวลาน้อยกว่าเพราะมีคนชี้นําไง

แล้วเวลาวางธรรมวินัยไว้นะ เวลาบอก ครูบาอาจารย์ถ้าใครมีพรรษามากแล้วนะ ให้เด็กมันเข้ามาฝึกหัด มันจะได้มีข้อวัตรติดหัวมันไป คําว่า “ข้อวัตรติดหัวมันไป” คือว่าไม่มีหลักมีเกณฑ์ไงว่าสิ่งใดผิดสิ่งใดถูก ให้มันแยกแยะเป็น ถ้ามันแยกแยะไม่เป็นมันออกไปเป็นเหยื่อทั้งนั้น คําว่า “เป็นเหยื่อ” เป็นเหยื่อเพราะอะไร

เพราะองค์หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาพุทธภูมิ เวลาท่านศึกษาค้นคว้า มันมีเหยื่อล่อตลอดทางนะ เหยื่อล่อทางโลกก็มี เหยื่อล่อทางธรรมก็มี เหยื่อล่อทางธรรมคือความสุข คือความปล่อยวาง คือความสิ่งที่เป็นมิตร มันเป็นเหยื่อล่อทางธรรม ถ้าเป็นเหยื่อล่อทางโลกนะ เขามีความดีความชอบ เขามีบัตร เขามีพัดยศ มีตําแหน่งหน้าที่ เขายัดเยียดให้หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นปฏิเสธหนีมาตลอด เห็นไหม มันมีเหยื่อล่อทั้งทางโลกและทางธรรม

แล้วถ้าไม่มีปัญญา ไม่มีหลักเกณฑ์ในหัวใจนะ มันจะกินเหยื่อไป แล้วมันจะออกนอกลู่นอกทาง ถึงบอกว่าให้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมันมีข้อวัตรติดหัวมันไป เพื่อสิ่งที่เวลามันเจอเหยื่อล่อ มันจะได้รู้จักแยกแยะไงว่าสิ่งใดสมควรและไม่สมควร แล้ววางแบบอย่างไว้

เวลาหลวงปู่เสาร์ เห็นไหม ไปพบหลวงปู่เสาร์ อุปัฏฐากเหมือนสามเณรน้อย อุปัฏฐากเหมือนสามเณรน้อยเป็นเพราะอะไร เพราะวางข้อวัตรไว้ให้เป็นตัวอย่างแบบอย่าง แล้วห่วงใยมาก ห่วงใยว่าให้ฝึกฝนกัน ใครมีหลักมีเกณฑ์ให้คนนั้นเป็นผู้นํา ใครมีหลักมีเกณฑ์ให้คนนั้นเป็นคนวินิจฉัยว่าถูกหรือผิด เห็นไหม สิ่งนี้วางมา วางมาเพื่ออะไร? เพื่อให้เราก้าวเดิน ให้มันเป็นข้อวัตรปฏิบัติ ให้มันเป็นเครื่องดําเนิน ดําเนินขึ้นมาเพื่อเราจะเข้าถึงธรรมกัน

แล้วเวลาในปัจจุบันนะ หลวงตา เวลาพระไปกราบ พระไปทําวัตร ไปขอขมา เห็นไหม “ไม่ต้อง ไม่ต้อง ไม่ต้อง” เพราะมันเป็นเรื่องโลกๆ มันเป็นพิธีกรรม

ท่านจะเน้นมากเลยว่า การปฏิบัติโดยพิธีกรรม การทําเป็นพิธีกรรม พิธีกรรมก็คือพิธี ไปทํากันแต่พิธี แต่หัวใจมันไม่ลงนะ

ถ้าหัวใจมันลงนะ พิธีกรรมมันเรื่องปลีกย่อย พิธีกรรมมันต้องมีไว้ มีไว้เพราะอะไร เหมือนเรา ถ้าเรามีความยอกใจ ทําสิ่งใดที่แบบว่ามันคิดขึ้นมาด้วยกิเลส เห็นไหม เราทําอะไรโดยที่เรารู้ไม่เท่าทัน แล้วเราเสียใจ นี่ไปขอขมากันอย่างนี้

เวลาขอขมาต่อเมื่อมันมีปมในใจเรา ถ้าเรามีปมในใจแล้วเรายอกใจเรา เราก็ไปขอขมาท่าน ขอขมาท่านเพื่อความสบายใจ เห็นไหม เพื่อความสบายใจ มันมีทางออกไง ไม่ใช่ว่าเราปฏิบัติกันไม่มีทางออก

คนมันมีผิดพลาดได้ คนเรานี่นะ การประพฤติปฏิบัติ กิเลสในหัวใจมีทุกคน แล้วการประพฤติปฏิบัติไปมันก็มีผิดพลาดบ้าง พลั้งเผลอบ้าง การผิดพลาดพลั้งเผลอเพราะสติเราไม่สมบูรณ์ ๑. สติไม่สมบูรณ์ ๒. เรามีกิเลสในหัวใจ มีกิเลสในหัวใจนี่มันตัวเร้า แล้วมีภวาสวะ ตัวภพ เห็นไหม กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันแสวงหามานะ แสวงหาแล้วมันเหยียบยํ่าหัวใจ มันเหยียบยํ่าหัวใจมา

ใจไม่เคยตาย แต่มันมีสถานะรับรอง คือตัณหาความทะยานอยาก มันทําของมันมา แล้วมันก็มาเหยียบยํ่าที่นี่ แล้วเวลาผู้ที่มีธรรมมันไม่มี มันไม่มีที่เหยียบยํ่า มันไม่มีภวาสวะ มันไม่มีใจ ไม่มีอะไรเลย แล้วตัณหามันจะเหยียบยํ่าที่ไหน ถ้าตัณหาไม่เหยียบยํ่า มันไม่มีที่เหยียบยํ่า เพราะอะไร เพราะมันไม่มีอะไรเลย แต่มีอยู่ มีความรู้สึกอยู่ แต่ไม่มี สอุปาทิเสสนิพพาน ความรู้สึกมันมี ความรู้สึก ความคิดมี เพราะมันมีเศษส่วน แต่ตัวภพ ตัวจิตมันไม่มี พอตัวจิตไม่มี เห็นไหม ตัณหาความทะยานอยากมันจะตั้งอยู่บนอะไร ถ้าตัณหาความทะยานอยากมันจะตั้งอยู่บนอะไร มันตั้งอยู่บนอะไร

แต่ครูบาอาจารย์เราเวลาเทศนาว่าการทําไมออกด้วยความรุนแรงอย่างนั้น ด้วยความรุนแรงอย่างนั้นเพราะมันเห็นโทษ เห็นไหม เวลาถึงคราววิกฤติ เราจะแก้ไขวิกฤตินั้น เพราะโลกเขาตาบอด นี่ครูบาอาจารย์เป็นดวงตา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน พระอานนท์เสียใจมาก “ดวงตาของโลกดับแล้ว” ดวงตาของโลกคือส่องทางชีวิตเรา ส่องทางทุกอย่าง ส่องทางในวัฏฏะนะ วัฏฏะนี้ ส่องทางเห็นหมดเลย ตั้งแต่พรหมลงมา วัฏฏะมันวนอย่างนี้ แล้วจะพ้นจากวัฏฏะออกไปอย่างไร นี่ดวงตาของโลกดับแล้ว

ครูบาอาจารย์ของเราถึงที่สุดแล้วมันต้องมีจุดยืน จุดยืนเพื่ออะไร? เพื่อชักนําไปในทางที่ดี ถ้าทางที่ดี เห็นไหม แล้วพอถ้าทางที่ดี มรรคมันก็เป็นโลก คําว่า “โลก” แต่ผู้ที่ชักนํานั้นเป็นผู้ที่หูตาสว่าง

แต่ถ้าโลกโดยมืดบอด โลกมืดบอด โดยโลก เห็นไหม สิ่งที่โลกนะ ในการแสวงหาอํานาจ แสวงหาลาภสักการะ ถ้าจะพูดถึงสิ่งใดออกไป มันเป็นการละอายใจ มันถึงเป็นข่าวลือ พูดออกไปถามทางก่อน โยนหินถามทางกันไป ลือกันไป ความลือนั้นเป็นความจริงนะ

โลกนี่ความลือนั้นเป็นความจริง เพราะอะไร เพราะมันอยากได้อยากทํา แล้วมันพูดไม่ได้ มันละอายแก่มัน มันก็พูดเป็นข่าวลือไปก่อน แต่ความเป็นความจริง ดูสิ ดูทางการเมือง เห็นไหม ข่าวลือนั่นข่าวจริงทั้งหมด ที่ลือออกมาจริงทั้งนั้นเลย แต่ถ้าข่าวลงหนังสือพิมพ์ ข่าวเป็นจริงนั่นข่าวลวงหมดเลย ปลอมหมด เห็นไหม

พลิกกลับมาเป็นทางธรรม ถ้าทางธรรมนะ ความจริงกับข้อเท็จจริงมันจริงในหัวใจ ดูสิ ในใจไม่มีสิ่งใดเลย มันเป็นความจริงทั้งหมด ข้อเท็จจริงเป็นความจริง แล้วพูดออกมาเป็นโลกทั้งหมด เห็นไหม นี่มันสมมุติ สมมุติบัญญัติ สิ่งที่สื่อกันนี้เป็นสมมุตินะ แล้วเอาสมมุติเป็นความจริง เอาสิ่งที่กระแสเป็นความจริง มันเป็นลาภสักการะ มันเป็นลาภ เป็นเสื่อมลาภ มันเป็นการแสวงหาผลประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ มันเป็นเรื่องโลกๆ เห็นไหม

ดูสิ ย้อนกลับไปที่หลวงปู่มั่น สิ่งที่โลกนี้เขาไม่มีกัน สิ่งที่มันมีเป็นทฤษฎี เห็นไหม เวลาหลวงปู่มั่นออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา สมเด็จมหาวีรวงศ์ อยากให้เป็นเจ้าคณะจังหวัดที่อุบลราชธานี หนีขึ้นไปเชียงใหม่ เขาจะให้เป็นอุปัชฌาย์ เขาจะตั้งให้อยู่วัดเจดีย์หลวง หนี หนี หนี นี่เรื่องลาภสักการะทางโลกหนีตลอดนะ เพราะมันเป็นเรื่องโลกๆ ถ้าอยู่กับมันก็ต้องตายเปล่ากับมันไง

ถ้าเข้าไปอยู่ในป่าในเขา อยู่ที่โคนไม้ แล้วพอท่านออกมา ดูสิ เป็นผู้นําของเรานะ เป็นแบบอย่าง มีชีวิตแบบอย่าง ตรัสรู้ในป่า สะอาดบริสุทธิ์ในป่า แล้วตายในป่า มันไม่มีเรื่องของโลก ไม่มีเรื่องลาภสักการะ เรื่องของวัตถุเข้ามาเจือปน มันเลยสะอาดบริสุทธิ์ แต่พอสะอาด มันเจริญรุ่งเรืองขึ้นมา มันเป็นผลประโยชน์

เห็นไหม เพราะว่าลาภสักการะ โมฆบุรุษตายเพราะลาภ ข่าวลือ ข่าวเด่น ข่าวลวงต่างๆ เป้าหมายมันคือลาภ ลาภสักการะทั้งนั้น ถ้าเป้าหมายเพื่อลาภ มันเป็นโลกไหม? มันเป็นโลกทั้งนั้นเลย มันไม่เป็นธรรม

ถ้ามันเป็นธรรม ธรรมความจริงมันอยู่ที่ไหน? ความจริงมันอยู่ที่หัวใจ อริยสัจอันนั้นน่ะ ถ้าใจมันเป็นอริยสัจ ความจริงมันอยู่ที่นี่ ถ้าความจริงมันอยู่ที่นี่ มันมีความละอาย มีความเกรงกลัว เพราะใจมันลงนะ

ครูบาอาจารย์ เห็นไหม หลวงตาท่านเจอหลวงปู่มั่นที่ไหนท่านจะกราบตลอดเลย ท่านบอกใจมันลง ถ้าลงใจนะ ขณะที่เดินจงกรมอยู่ในป่า ท่านพูดบ่อย “ถ้าไม่มีรูปเคารพ ให้ตั้งสมมุติขึ้นมาในหัวใจแล้วกราบไป กราบหลวงปู่มั่นทุกวินาที ตลอดเวลา กราบตลอดเวลา เพราะมันเป็นสิ่งที่มันลงใจ เพราะนั่งอยู่ในหัวใจ”

ไม่มีรูปเคารพมันก็ลง แต่ถ้ามีรูปเคารพจะยอมจํานนตลอด มันลงใจ ถ้าใจมันลงนี่เป็นธรรม ถ้าสิ่งที่เป็นธรรมนะ มันจะไม่มีความขัดแย้ง ไม่มีความโต้แย้ง จะไม่มีสิ่งใดๆ เลย

สิ่งใดๆ เพราะอะไร เพราะสิ่งที่ดวงตาของโลก ธงชัยนํา ธงนําอันนั้นมันถูกต้อง เราจะไปตามธงนําอันนั้น ทําไมมันไม่ไปตามธงนําอันนั้น สิ่งนี้มันเป็นเพราะอะไรล่ะ มันเป็นเพราะว่าเรามีภวาสวะ เรามีภพ เรามีความเห็น เรามีความโต้แย้ง แต่มันไม่แสดงออกมา ถ้าแสดงออกมาก็เป็นข่าวลือๆ ข่าวลือไปทั้งนั้นน่ะ ข่าวลือเป็นเรื่องโลกๆ ไม่เป็นความจริงเลย

แต่ที่พูดเพราะให้มีจุดยืนไง คนเราต้องมีจุดยืนนะ คนถ้ามีจุดยืน เห็นไหม ธรรมะมันเกิดที่นี่ ธรรมะมันเป็นความจริงนะ มันเป็นข้อเท็จจริง แต่เพราะเรา ภาระคืออินทรีย์อ่อนแอ มันไปตามสภาวะอย่างนั้นหมดเลย แล้วอ้างอิง อ้างอิงที่มา ถ้าอ้างอิงเป็นครูบาอาจารย์หมด ต้องมาจากครูบาอาจารย์ แล้วครูบาอาจารย์ท่านได้พูดไหม เวลาขึ้นไปไม่รู้อะไรเลย คําว่า “ไม่รู้” ไม่รู้อะไร

พระอรหันต์ไม่รู้ในสมมุติบัญญัติ ลืมได้ในสมมุติบัญญัติ สมมุตินะ สวดมนต์ก็ลืมได้ ให้พรก็ลืมได้ เพราะมันเป็นข้อมูลในขันธ์ มันไม่ใช่ความจริง

นี่ไม่มีลืมเลย ไม่ลืมในอะไร? ไม่ลืมในอริยสัจ ไม่ลืมในธรรมะกับอธรรม ธรรมะนี่ไม่ลืมหรอก ธรรมะ อริยสัจเกิดในหัวใจ เพราะเราสร้างสมขึ้นมา

ดูสิ เราประพฤติปฏิบัติ มรรค ๘ ศีล สมาธิ ปัญญา ศีลเราก็เป็นคนรู้ของเราเอง สมาธิเราก็รู้ของเราเอง ปัญญาเราก็รู้ของเราเอง รู้โดยกิเลสก่อน รู้โดยความผิดพลาดก่อน รู้ด้วยการลูบคลํา รู้ด้วยความเห็นที่ยังมีกิเลสเจือปน รู้ไปเรื่อยๆ จนถึงที่สุดนะ

โดนหลอก กิเลสมันจะหลอกเรามาตลอดเลย แล้วเราทําของเราขึ้นไปเรื่อยๆ จนถึงที่สุดถ้ามันพ้นออกไป ธรรมะอันนี้มันอยู่ที่หัวใจ ไม่ลืมอันนี้ อริยสัจนี้ไม่มีวันลืมเลย จะพูดเรื่องอะไรก็แล้วแต่ ถ้ากระดิกปั๊บ อริยสัจจะออกมาจากหัวใจทันทีเลย

ถ้าอริยสัจออกมาจากหัวใจ เห็นไหม ทุกข์ สมุทัย สมุทัยมันไม่มี ตัณหาความทะยานอยากไม่มี สิ่งใดไม่มี เรื่องเป็นเรื่องโลกๆ ไม่มี พิธีกรรมไม่มี

แต่หลวงปู่มั่น ท่านวางไว้เพื่ออนุชนรุ่นหลัง ท่านวางไว้เพื่อศากยบุตร เพื่อคนที่จะเดินตามไป แต่พอเป็นปัจจุบันมันไม่ใช่เดินตามไป มันเดินเข้าหาลาภสักการะ ถ้าเดินเข้าหาสักการะ ก็บอกว่า “สิ่งนี้มันจําเป็น”

หลวงตาถึงบอก มันไม่จําเป็น ไม่จําเป็น ไม่ให้ทํา เห็นไหม ไม่ไห้ทํา ไม่ให้ทํา ไม่ให้ทํา มันอยู่ที่หัวใจ มันอยู่ที่ความเป็นจริง ถ้าเป็นจริงมันเป็นอยู่แล้ว

เรื่องกิริยามารยาทภายนอก มันเป็นเรื่องภายนอกทั้งนั้น ถ้าเรื่องภายนอก เห็นไหม ถึงว่าเอามาเป็นเหยื่อกัน เอามาเป็นข่าวลือกัน เอามาเป็นสิ่งต่างๆ กันไป เพราะมันไม่มีความสงบในใจ

ถ้าความสงบในใจ เห็นไหม หลับตาที่โคนไม้แล้วพุทโธไป ถ้าจิตมันสงบขึ้นมา นี่อริยทรัพย์นะ ทรัพย์จากข้างนอกได้มา แสวงหามา ต้องรักษามันนะ อริยทรัพย์ใช่ไหม ดูความรู้หรือว่าปัญญาไม่ต้องแบกหาม ไม่ต้องแบกหาม มันอยู่กับใจเรา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าปัญญามันเกิดจากเรา แล้วโลกุตตรธรรมเกิดจากใจเรา มันชัดเจนมาก แล้วมันลงใจ ใจมันลงนะ ดูใจลงสิ ดูหลวงปู่ลีลงหลวงตาสิ เห็นเดินมานี่นั่งลงกับพื้นดินเลย มันลงที่หัวใจ ถ้าหัวใจลงแล้วจะไม่มีอะไรโต้แย้งแม้แต่เม็ดหินเม็ดทราย ลงหมด

แต่ถ้ามันไม่ลงนะ มันไม่ลง มันลงกิริยามารยาทภายนอก ลงโดยข่าวลือ ลงโดยลาภสักการะ แต่หัวใจไม่ลง ถ้าหัวใจไม่ลงมันจะมีความขัดแย้งตลอด เห็นไหม นี่ธรรมกับอธรรม แล้วคนถ้าอยู่กับอธรรม กระแสประชาธิปไตยไง เสียงส่วนใหญ่มันหลิ่วตาข้างหนึ่ง แล้วไปด้วยกัน

แต่ถ้าจะอยู่กับธรรมะ มันต้องยืนโต้กระแสนะ...ใช่ เหนื่อย เหนื่อย ไม่อย่างนั้น ทําดีถึงทํายากไง ทําดีทํายาก ทําดีไม่ได้ดี

ทําดีได้ดี แต่ความดีมันขัดแย้งกับกระแส กระแสคนชอบสะดวกชอบสบาย ชอบมักง่าย...สะดวกสบาย มักง่าย นี่กิเลสทั้งนั้นนะ

แต่ของเราขยันหมั่นเพียร ความเพียรชอบ อยู่กับสัจจะความจริง เราจะอยู่กับสัจจะหรืออยู่กับอริยสัจจะ นี่เป็นของเรานะ สัจจะกับสิ่งที่เป็นเรื่องของกิเลสตัณหา สิ่งนี้เราเลือกเอา ถ้าเราเลือกเอาแล้ว ตอนที่เวลาเราเห็น เวลาเราประพฤติปฏิบัติกัน เราเห็นคนที่มีปัญญา คนที่มีเชาวน์ปัญญา เราอยากเป็นอย่างเขา แต่เวลาเราจะสร้างสมอย่างนี้ ทําไมเราไม่ทํา เห็นไหม

เวลาออกมาเคลื่อนไหว เราจะพูดกับพระบ่อยมาก เวลาท้อแท้นะ เราบอกว่า ดูสิ พระโพธิสัตว์ท่านต้องสร้างของท่านเอง ดูสิ กว่าจะเป็น ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ท่านต้องสร้างของท่านเองนะ แต่ของเรามีครูบาอาจารย์เป็นคนชี้นํา เปิดช่องทางให้ ท่านเอาพรมให้เราเดินเลย เดินไปทําความดี ยังท้อแท้ ยังอ่อนแอ แล้วเราจะเกิดเชาวน์ปัญญาได้อย่างไร

นี่ก็เหมือนกัน เชาวน์ปัญญาสิ่งที่เป็นกระแสเขาปล่อยมา มันจะแยกแยะได้ มันไม่เป็นความจริงหรอก ความจริงอย่างนี้มันไม่เกิดหรอก มันขัดแย้งกัน เห็นไหม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกข้อจะไปในทางเดียวกัน จะไม่ขัดแย้งกัน ถ้ามีความขัดแย้งกันต้องมีสิ่งใดสิ่งหนึ่งผิดแน่นอน ไม่เขาผิดก็ต้องเราผิด ถ้าเราผิด เราก็ต้องแก้ไข

ถ้าเราไปถามธรรมะครูบาอาจารย์ เรามีอะไรขัดแย้งกัน ถ้าขัดแย้ง เราควรจะแก้ไขไหม ท่านผิดหรือเราผิดล่ะ มันก็ต้องคิด ต้องรอบคอบ ต้องหา ต้องต่อสู้กับตัวเอง เพราะไม่มีใครว่าเราผิดหรอก เราจะถูกตลอดไป เห็นไหม สิ่งนี้เกิดจากการกระทํา สิ่งนี้เกิดขึ้นมาแล้วเราแยกแยะ ใช้ปัญญา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้ กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ให้เชื่อสัจจะความจริง ใครพูดแล้วใครได้ประโยชน์ พูดแล้วใครได้ พูดแล้วใครไม่ได้ ใครเสียผลประโยชน์ นั่นเรื่องของโลกนะ

แต่เรื่องของธรรมนะ ใครพูด ใครกระทํา กรรมทั้งนั้นนะ

กมฺมทายาโท กรรมเป็นเผ่าพันธุ์ กรรมเป็นแดนเกิด กรรมเป็นการกระทํา ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว เอวัง

๒

ข่าวสารมันเป็นประโยชน์ เห็นไหม
ข้อมูลข่าวสารมันเป็นประโยชน์กับโลก
แต่ไม่เป็นประโยชน์กับการปฏิบัติเลย
เพราะข้อมูลข่าวสารเป็นเรื่องของคนอื่นทั้งนั้น

เรื่องหัวใจเรายังไม่รู้จักเลย
ใจอยู่ไหน ตัวตนอยู่ไหน สติอยู่ไหนยังไม่รู้เลย แต่รู้ข้อมูลข่าวสารไปหมด
เห็นไหม นี่ดีของใคร

เทศน์เช้า
วันที่ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเป็นมนุษย์ เราเกิดเป็นชาวพุทธ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนา เห็นไหม ประเพณีวัฒนธรรม ศาสนวัตถุ ศาสนธรรม ศาสนพิธี ศาสนบุคคล

ศาสนะ ศาสนาไง ศาสนาด้วยบุคคล ศาสนาด้วยพิธี ศาสนาด้วยวัตถุ ถ้าศาสนธรรม เห็นไหม เป็นแก่น เป็นแก่นที่เป็นนามธรรมที่จับต้องได้ยาก

ฤดูกาลมันเปลี่ยนแปลงทุกวันนะ ดูสิ เข้าฤดูหนาว เราหนาว เราก็หาเครื่องนุ่งห่มเพื่อความอบอุ่น เรามีครูมีอาจารย์นะ เราจะมีความอบอุ่นของเรา มีความอบอุ่นเพราะอะไร เหมือนคนมีพ่อมีแม่ เด็กถ้ายังพ่อมีแม่อยู่นะ มันยังนอนใจ มันยังเล่นของมันตามประสา ถ้าพ่อแม่ตายแล้วนะ เด็กนั้นจะต้องพยายามยืนในสังคมให้ได้ เด็กนั้นต้องมีอาชีพ

เวลาเราอยู่กับครูบาอาจารย์ เรามีความอบอุ่น แต่ถ้าเราไม่มีครูบาอาจารย์นะ เราจะหนาวเหน็บ ความหนาวเหน็บของเราเพราะอะไร เพราะว่าเราไม่มีหลักใจ แต่ถ้าเรามีหลักใจของเรา เห็นไหม ครูบาอาจารย์อยู่ เราก็อยู่กับครูบาอาจารย์ เราก็มีหลักของเรานะ แต่ด้วยความกตัญญูกตเวที

หลวงตาท่านบอกว่า เจอรูปหลวงปู่มั่นไม่ได้ ใจมันลง ใจมันลง ไปที่ไหนก็แล้วแต่ เห็นภาพหลวงปู่มั่นไม่ได้ เห็นภาพหลวงปู่มั่นแล้วจะหลบเลย จะหลบ เห็นไหม นี่ไง เพราะใจมันลง

คําว่า “ใจเราลง” คือเรามีที่ยึดที่หมาย เรามีหลักมีเกณฑ์ของเรา ถ้าคนมีหลักมีเกณฑ์ มันมีจุดยืน คนมีจุดยืน คนมีหลักมีเกณฑ์ ทําสิ่งใดก็ไม่ผิดพลาด แต่คนไม่มีหลักมีเกณฑ์ คนมันเลื่อนลอย เพราะความเลื่อนลอยของเรานี้เราถึงได้หนาว เราหนาวเหน็บต่อเมื่อเราไม่มีหลักไม่มีเกณฑ์ในหัวใจของเรา

ถ้าเราจะทําให้หายหนาวเหน็บของเรา เราต้องหาหลักหาเกณฑ์ในหัวใจของเราให้ได้ ถ้าหาหลักหาเกณฑ์ในหัวใจของเรา เห็นไหม “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” เราจะอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คืออุปัฏฐากหัวใจของเรา แต่เราไม่รู้จักหัวใจของเรานะ หัวใจของเรามันส่งออก

อารมณ์ความรู้สึกไม่ใช่ใจ อารมณ์ความรู้สึกเป็นการแสดงออกของใจเท่านั้น ใจมันเป็นพลังงานเฉยๆ

“จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส”

จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส มันผ่องใส มันแสดงตัวได้อย่างไร มันจะผ่องใส นํ้าในภาชนะที่ใส เราจะไม่รู้เลยว่านํ้านั้นมีหรือไม่มี ถ้าเราเติมสีไปในนํ้านั้น เราจะเห็นว่าในภาชนะนั้นมีนํ้า จิตของเราถ้าไม่คิด เราไม่รู้ว่าเรามีจิตนะ เราอยู่เฉยๆ เรานึกว่าเราเป็นคนตาย เหมือนคนไม่มีหลักมีเกณฑ์ คนไม่มีแก่นสาร แต่ถ้ามีความรู้สึกขึ้นมา เจ็บปวด ชํ้าใจ ทุกข์ใจ มันทุกข์เพราะอะไรล่ะ

นํ้ามีสี มีค่า นํ้าไม่มีสี ไม่มีค่า นํ้าใส นํ้าสะอาด

“ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต”

แม้แต่ใจตัวเองก็ไม่รู้จัก แม้แต่ในศาสนบุคคลก็ไม่รู้จัก ไม่รู้จักอะไรเลย แต่อ้างว่าเป็นชาวพุทธ รู้ไปทุกเรื่อง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้ไปหมด แต่ไม่รู้จักตัวเอง ตัวเองนี่ไม่รู้จักเลย ไม่รู้จักเพราะอะไร เพราะไม่มีการกระทํา ไม่มีการกระทํานะ เห็นไหม

ทุกคนรู้ดีรู้ชั่ว แต่เอาใจตัวเองไว้ไม่ได้ ทุกคนรู้ดีรู้ชั่ว สิ่งใดเป็นความดีความชั่วรู้หมดแหละ แต่ยับยั้งใจตัวเองไม่ได้ ศาสนาสอนนะ ละชั่ว ทําดี ละชั่ว ทําดี แต่มันละชั่วไม่ได้ ละชั่ว ชั่วของใคร ดีก็รู้อยู่ว่าดี แต่ทําไม่ได้ ทําไม่ได้เพราะเหตุใด ทําไม่ได้เพราะไม่มีการฝึกฝนไง

มันอยู่ที่การฝึกฝน “ปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ” การปฏิบัติฝึกฝนใจของเรา เราต้องบังคับใจเรา เห็นไหม เราถือศีลก็ต้องบังคับ

นี่เรามาทําบุญกันทําไม อุตส่าห์กระเสือกกระสนมาทําบุญ ทําบุญเพื่ออะไร? ก็ทําบุญเพื่อไอ้ที่เราไม่รู้จักมันนั่นล่ะ ไอ้พลังงานตัวนี้เรายังค้นคว้ามันไม่เจอ ถ้าพลังงานตัวนี้เราค้นคว้ามันไม่เจอ เห็นไหม เราค้นคว้าพลังงานเราไม่ได้นะ

จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส มันผ่องใส มันเป็นสากล มันเป็นนามธรรม มันเป็นพุทธะ เห็นไหม ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน แต่เราอยู่ด้วยอารมณ์ความรู้สึก เราอยู่ด้วยอาการของมัน เราอยู่ด้วยความคิด เราอยู่ที่กากเมือง

กากของมันนะ ความรู้สึกความนึกคิดนี้เป็นกากของพลังงาน พลังงานมันขับเคลื่อนไปแล้ว มันทิ้งแต่กาก ทิ้งแต่สิ่งของเสียไว้ ความรู้สึกของเราเป็นกากของมัน แล้วเราหาตัวมันไม่เจอไง หาตัวมันไม่เจอเพราะเราไม่มีการกระทํา พอเราไม่มีการกระทํา เวลาทําเราก็ทําแต่เอากากไง เอาแต่เศษทิ้ง “ว่างๆ สบาย”

ว่างๆ นั่นอารมณ์ความรู้สึกแล้วนะ มันรู้สึกว่าว่าง มันรู้สึกว่าปล่อยวาง เราคิดเอาเอง เราคิดเอาเองว่าสิ่งนี้เป็นธรรม นี่กากความคิด กากความรู้สึก กากทั้งนั้นน่ะ เราไม่ได้ความจริง เห็นไหม

แต่ถ้าเรามีความจงใจ เรามีความตั้งใจนะ จากกาก จากความคิด เห็นไหม พุทโธก็เป็นความคิด เวลาเราระลึกคําบริกรรมนี่เป็นความคิดหมด ปัญญาอบรมสมาธิก็เป็นความคิด นี่จากกาก เห็นไหม กากนี้มันมาจากไหน กากนี้ใครคายออกมา กากนี้มันมีที่มาที่ไป ถ้าจากกาก พุทโธๆ มันจะสงบเข้าไปสู่พลังงานตัวนั้น

ถ้ามันเข้าสู่พลังงานตัวนั้น เราต้องมีความตั้งใจสิ เราต้องมีความจริงใจสิ ถ้าเรามีความจริงใจ เรามีความตั้งใจของเรา เราจะไม่เหน็บหนาวในหัวใจของเรา ถ้าเรามีจุดยืนของเรานะ เราเข้าใจทั้งหมด

โลกนี้มีเพราะมีเรา โลกนี้มีเพราะมีหัวใจ ถ้าหัวใจมันโดนทําลายแล้ว เห็นไหม นี่บอกว่า “จิตเป็นอมตะ จิตเป็นนามธรรม”

จิตไม่มี ถ้าจิตมี มีภพ แต่ถ้าทําลายแล้วนะ หลวงตาท่านบอก “เป็นธรรมธาตุ” มันเป็นธรรมธาตุ มันไม่มีใครเป็นเจ้าของ มันเป็นเจ้าของตัวมันเอง มันมีอิสระไง

แต่นี้เราเป็นเจ้าของ เจ้าของคืออะไร? เจ้าของคืออัตตา เจ้าของคือตัวตน ถ้ามีเจ้าของก็มีภพ ถ้ามีตัวตนก็มีภพ ถ้ามีตัวตนก็มีการเกิด ถ้ามีตัวตนก็มีทุกๆ อย่าง เห็นไหม เวลามันทําลาย มันทําลายอย่างไร ถ้ามันทําลายใจของมัน เราจะไม่เหน็บหนาวเลย

เราหนาว เราสั่น เรางันงก เราหาที่พึ่ง ถ้าหาที่พึ่งของเรานะ ขนาดเวลาเรามีภพชาตินะ คําว่า “ภพชาติ” หลวงตาท่านบอกอยู่ว่า ไอ้คนที่ดูถูกนรกสวรรค์ ดูถูกทุกอย่าง ถ้าลมหายใจมันขาด มันจะรู้เลยว่ามีหรือไม่มี

สิ่งที่มันมีอยู่นี้เพราะภพชาติมันรองรับ เพราะคุณงามความดี เราถึงได้เกิดมาในสถานะของมนุษย์ ความเป็นมนุษย์ ภพชาติเรามันรองรับไว้ ดีหรือชั่วมันทับซ้อนไว้ เดี๋ยวเวลาลมหายใจมันขาด มันต้องเป็นไปตามนั้น จิตมันจะเป็นไปตามนั้น จิตมันไปตามค่าของการกระทํา กรรมดี กรรมชั่ว มันจะให้ค่ากับตรงนั้น

ที่ดูถูกดูแคลนกันไว้นั่นน่ะ สิ่งที่ดูถูกดูแคลน มันดูถูกดูแคลนเพราะอะไร เพราะมันมีสถานะของความเป็นมนุษย์นี้อยู่ เหมือนเราเห็นคนเข้าคุกเข้าตาราง เรายืนดู เราเยาะเย้ยถากถางเขา “ทําดีทําชั่วต้องเข้าคุกเข้าตาราง เราอยู่ เราไม่ต้องเข้า”

สถานะมึงยังไม่ถึง เดี๋ยวมึงโดนจับเข้าตารางแล้วมึงจะรู้ว่ามึงก็ต้องเข้า ถ้าใจมันขาด ลมหายใจขาด มันไปตามสภาวะของมัน ที่ดูถูกดูแคลนนั่นส่วนดูถูกดูแคลนนะ นี่ก็เหมือนกัน ชีวิตของเรา เราจะรักษาของเราอย่างไร เราจะทําใจของเราอย่างไร ถ้าเรามีจิต มีสติปัญญา เห็นไหม

รู้ดีรู้ชั่วทุกคน ทุกคนก็รู้ดีรู้ชั่ว แต่รู้ดีรู้ชั่ว หยาบอ่อน หยาบละเอียด แตกต่างกัน รู้ดีรู้ชั่วของโลกเขา เห็นไหม ข่าวสารสังคมต่างๆ เป็นประโยชน์ทั้งนั้น การตลาดถ้ารู้เขารู้เรา รบร้อยครั้งก็ชนะร้อยครั้ง รู้เขารู้เรา

แต่ถ้าเป็นธรรมนะ รู้เขารู้เรามากเท่าไรก็แบกโลกมากเท่านั้นล่ะ

ข่าวสารมันเป็นประโยชน์ เห็นไหม ข้อมูลข่าวสารมันเป็นประโยชน์กับโลก แต่ไม่เป็นประโยชน์กับการปฏิบัติเลย เพราะข้อมูลข่าวสารเป็นเรื่องของคนอื่นทั้งนั้น เรื่องหัวใจเรายังไม่รู้จักเลย ใจอยู่ไหน ตัวตนอยู่ไหน สติอยู่ไหนยังไม่รู้เลย แต่รู้ข้อมูลข่าวสารไปหมด เห็นไหม นี่ดีของใคร

ถ้าดีของโลก ข้อมูลข่าวสารก็เป็นประโยชน์กับโลกเขา แต่ของเรา ข้อมูลข่าวสารของเราล่ะ เอ็งเกิดมาจากไหน เอ็งเกิดมาจากไหน ข้อมูลของกู มึงมาจากไหน แล้วมึงมาอยู่ทําไม แล้วมึงจะไปไหนของมึงอีกล่ะ ข้อมูลนี้มีใครรู้? ไม่มีใครรู้เลย นี่ความดีของใคร

ความหยาบ ความละเอียด แตกต่างกันนะ ฉะนั้น เราจะมีจุดยืนของเรา แล้วถ้าเรามีจุดยืนของเรา ถ้ามีสติขึ้นมา ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ จิตมันมีความสุขสงบของมันพอสมควร “อืม! เราอยู่นี่เองเนาะ ที่เกิดมาเพราะไอ้ตัวนี้มันพาเกิด ถ้าตัวนี้พาเกิดแล้วเราจะทํางานต่อไปอย่างไร” วิปัสสนาจะเกิดตรงนี้ ถ้าจิตมันสงบแล้ว มีหลักมีเกณฑ์แล้ว มันจะใช้ปัญญาของมัน ใคร่ครวญของมัน นี่มันไม่มีในศาสนาใดๆ เลย

หลวงตาท่านพูดประจํา “จะมีแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่านั้นที่ปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์ ไม่มีศาสดาใด ไม่มีลัทธิใด ประกาศตนว่าเป็นพระอรหันต์”

ในสมัยพุทธกาล ที่ว่าพวกเดียรถีย์ พวกนิครนถ์ เขาบอกว่าเป็นพระอรหันต์หมดเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อนบิณฑบาต มีเวลาเหลือ จะไปปฏิสันถารกัน เขาตอบไม่ได้หรอก หันไหนก็ไม่รู้ หันลงนรกอเวจี

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ แล้วเป็นพระอรหันต์เพราะอะไร เห็นไหม เวลาไปเทศน์ปัญจวัคคีย์ แล้วปัญจวัคคีย์เห็นว่ามาฉันอาหารของนางสุชาดา ก็ว่ากลับมามักมาก ก็ต่อต้านเลย นัดกันว่าถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาไม่ต้องรับ

“คนมักมากมาแล้ว เวลาอยู่ด้วยกันไม่เอาไหนเลย เวลาปฏิบัติทนทุกรกิริยา เสร็จแล้วก็ไปมักมาก ตอนนี้ไม่มีใครดูแลแล้วก็จะมาหาเรา” นี่นัดกันว่าไม่รับนะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาถึงนะ ด้วยความคุ้นเคยก็รับหมดเลย แล้วก็ทําปฏิสันถาร แล้วเทศน์ธัมมจักฯ เห็นไหม แล้วมันยังมีการดื้อดึงขัดขืนอยู่ เพราะว่าจิตใจมันมีทิฏฐิมานะ

“เมื่อก่อนไม่เป็นก็ว่าไม่เป็น เดี๋ยวนี้เป็นแล้วก็ว่าเป็นแล้ว เคยได้ยินคําพูดอย่างนี้ไหม เคยได้ยินไหม”

เพราะคนที่เป็นสุภาพบุรุษ ไม่เป็นก็บอกไม่เป็น ไม่เคยโกหกมดเท็จ แต่วันนี้พอเป็นแล้ว เป็นเพราะอะไร เป็นเพราะอะไร เป็นเพราะ “เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนไม่ควรเสพ”

ถ้ากิจ ๑๒ อย่างยังไม่ได้ทําแล้ว จะไม่ปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์ สัจจญาณ กิจจญาณ กิจการกระทําของใจมันมี แต่การกระทําของเรามันไม่มีกิจจญาณ ไม่มีงานกระทํา คนไม่มีงานมันจะมีผลตอบแทนมาได้อย่างไร คนที่มีผลตอบแทนนั้นมันต้องมีกิจกรรม มันต้องมีงานทําของมันขึ้นมา แล้วจิตใจมันทําอะไรขึ้นมา มันทําอะไรขึ้นมา เห็นไหม

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์เพราะเหตุนี้ไง ปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์มันก็มีเหตุด้วย ไม่ใช่ว่าปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์แล้วมันก็หันซ้ายหันขวา

ทหารเวลามันฝึกแถวนะ มันหันอยู่ทุกวัน เณรมันฝึกทุกวัน หันซ้ายหันขวา กลับหลังหันด้วย...มันหันลงนรก! แล้วเราจะหันไปไหนกัน

อย่างนี้เพราะมันไม่มีกิจจญาณ มันไม่มีสัจธรรม ปฏิญาณตนเฉยๆ แต่ไม่มีเหตุผลรองรับ ถ้าเป็นพระอรหันต์ มันมีอะไรรองรับ มันมีความจริงอะไรรองรับ

ความรองรับคือความจริงอันนั้นไง ถ้าความจริงอันนั้น เห็นไหม เพราะจิตเรามีการกระทํา เรามีครูมีอาจารย์นะ เราจะไม่เหน็บหนาวในหัวใจ ถ้าเรามีหลักมีเกณฑ์ของเรา เราปฏิบัติของเรา เราหาจุดยืนของเรา เห็นไหม ทําบุญกุศลก็เพื่อเรา แล้วมันมีปัญญาขึ้นมาก็เพื่อเรา แล้วปฏิบัติขึ้นมา สัจธรรมนี้เกิดขึ้นมา มันจะเป็นประโยชน์กับเรา เราจะมีความอบอุ่นในหัวใจ

เรามีความอบอุ่นต่อเมื่อเรายังพึ่งตัวเองไม่ได้ ครูบาอาจารย์ทุกคน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังแสวงหาขนาดไหน ถ้าในเมื่อเรายังพึ่งตัวเองไม่ได้ เราก็หาที่พึ่ง หาที่พึ่ง หาผู้ชี้นํา เห็นไหม ผู้ชี้นํา ผู้นําทาง

เวลาเขาไม่ต้องการพึ่งใครเลย เขาต้องการเข็มทิศ มีเข็มทิศอันเดียวก็เข้าป่าได้แล้ว แต่เขาต้องพึ่งพาเข็มทิศนะ ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเหมือนเข็มทิศ แล้วเข็มทิศนี้อ่านออกไหม เข็มทิศชํารุดไหม เราอ่านค่าเข็มทิศถูกหรืออ่านค่าเข็มทิศผิด

นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติขึ้นมา มีครูบาอาจารย์ที่ผ่านประสบการณ์โดยใช้เข็มทิศนั้น แล้วเดินป่าผ่านทะลุป่าไปแล้ว แล้วเวลามาสั่งสอนเรา มาคอยชี้นําเรา เข็มทิศมันพูดไม่ได้นะ แต่ครูบาอาจารย์คอยบอกว่าผิดถูกได้อย่างไรนะ ถ้าเรามีอย่างนี้ มีที่พึ่งอย่างนี้ เราก็อาศัยพึ่งครูบาอาจารย์ไป

แต่ถ้าเมื่อถึงกาลเวลา เห็นไหม ฤดูกาลมันเปลี่ยนแปลง ฤดูกาลมันต้องหมุน มันเปลี่ยนแปลงของมันไป โลกนี้เป็นอนิจจัง แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องปรินิพพาน ทุกคนเกิดมาแล้วต้องตายหมด ครูบาอาจารย์ก็ต้องตายไปข้างหน้า เราก็ต้องตายไปข้างหน้า แล้วเราจะมีอะไรเป็นที่พึ่งของเรา

ถ้ามีที่พึ่งของเรา ครูบาอาจารย์ตายไปแล้ว เราก็จะตายไปต่อไป แต่เราตายไปด้วยความอบอุ่น ไม่ใช่ตายไปด้วยความที่เขาดูถูกเหยียดหยามว่านรกสวรรค์ไม่มี มรรคผลไม่มี ดูถูกดูแคลนกันไป

แต่ความดูถูกดูแคลนนั้นมันเป็นแค่ความรู้สึกความนึกคิด ความจริงคือความจริง สิ่งที่มีอยู่คือสิ่งที่มีอยู่ สิ่งที่มีอยู่ คนที่มีหัวใจ คนที่มีความเคารพศรัทธา เขาได้ประโยชน์จากสิ่งนั้น ไอ้ที่ดูถูกดูแคลน มันไม่ได้ประโยชน์จากสิ่งนั้น แล้วสิ่งนั้นยังเป็นผลให้ตัวเองต้องไปประสบสัมผัสด้วย

ประสบสัมผัสเพราะเป็นข้อเท็จจริงไง ผลของวัฏฏะไง ผลของการเกิดและการตาย ผลของเวรของกรรมไง ใครจะปฏิเสธอย่างไรมันก็ต้องอยู่อย่างนั้น ปฏิเสธก็ต้องไปสัมผัส ไปตามเวรตามกรรมนั้น

ถ้าไม่ปฏิเสธ แล้วมีการกระทํา มีความพร้อม แล้วเราจะไปของเรา เห็นไหม ความอบอุ่น ความมั่นคง มันแตกต่างกัน เราเป็นคนมีสติปัญญา เราเกิดมามีความรู้สึก เราต้องมีสติและมีปัญญา แล้วทําประโยชน์เพื่อประโยชน์เรา เอวัง

๓

มรณานุสติมันทําให้เราได้สติ
มันเตือนใจเรา เห็นไหม ความเตือนใจเราว่า
สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา
สิ่งนั้นต้องดับเป็นธรรมดา

แต่สิ่งที่เป็นอริยทรัพย์
สิ่งที่เป็นคุณงามความดีของเรา
สิ่งที่จะเป็นประโยชน์กับเรา
เราจะต้องทําของเรา

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๖ ธันวาคม ๒๕๕๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

จะทําให้ดู เห็นไหม เวลาพวกเราตายไป ไปเจอยมบาล เขาจะถาม ถ้าคนลืมตัวนะ

“เห็นธรรมะไหม”

“ไม่รู้จัก”

“เห็นคนเกิดไหม เห็นคนแก่ไหม เห็นคนเจ็บไหม เห็นคนตายไหม”

เกิด แก่ เจ็บ ตาย นี่เป็นธรรมนะ มันเตือนเราตลอดเวลา แล้วหมู่คณะเราพอเป็นไป เห็นไหม เหมือนใบไม้ในต้นไม้ต้นหนึ่ง ใบไม้มันหลุดจากขั้วไปเลย มันสะเทือนต้นนั้นไหม นี่ก็เหมือนกัน หมู่คณะเวลาเสียไป เวลาตายไปมันจะเอาตรงนี้มาเป็นคติธรรม ฉะนั้น สิ่งนี้มันจะเตือนใจพวกเราได้

ทีนี้สิ่งที่มันเป็นไปจริงตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริงนะ เราจะบอกว่า เวลาคนตายในหน้าที่ เขาจะให้ความดีความชอบ เวลาพวกเรา เราเป็นคฤหัสถ์ เราเป็นฆราวาส เราก็หาอยู่หากิน เวลาบอกว่าเราจะไปวัดไปวาเพื่อไปจําศีล เพื่อไปประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม คนแก่คนเฒ่าจะเข้าวัด นี่ไง เขาตายในหน้าที่นะ แต่พวกเราเวลาเราตาย เราตายของเราด้วยความพลั้งเผลอ ถ้าเขาตายในหน้าที่ เขาต้องได้ประโยชน์ของเขา แล้วยิ่งเขามีคติธรรมของเขา เขาจะเป็นประโยชน์กับเขาไป

แต่นี้มันเป็นการเวียนตายเวียนเกิดนะ ถ้ามันถึงที่สุดแห่งทุกข์มันจะประเสริฐมากกว่านี้ แต่คนเราเป็นเท่านี้ ใครจะมาตื่นเต้นกับโลกก็ได้แต่เรื่องของโลกๆ ไป เวลาเราไปตื่นเต้นกับโลก แต่เรามานับถือพระพุทธศาสนา เวลาพระพุทธศาสนาสอนถึงการสิ้นสุดแห่งทุกข์ เราก็ทํากันอยู่ เราก็พยายามจะทําให้ถึงที่สิ้นสุดแห่งทุกข์ เราจะเข้าไปสู่สัจธรรมให้ได้ ถ้าเข้าไปสู่สัจธรรมให้ได้ นี่ระหว่างทางที่เดินไง ระหว่างที่เราทําทาน เรารักษาศีล เราเริ่มภาวนา เห็นไหม ระหว่างทางที่เดิน ใครจะเดินได้มากได้น้อยแค่ไหน

ในวัฏฏะนะ ในพระไตรปิฎกบอกว่า ในผลของวัฏฏะ เหมือนคนเดินอยู่กลางทะเลทราย แล้วยังต้องเดินไปข้างหน้าอีก แล้วลุกขึ้นมองว่ามันเดินไปไหวหรือไม่ไหว นี่ผลของวัฏฏะนะ แต่ถ้าเรามีสติปัญญาขึ้นมา สิ่งนี้มันจะเตือนเราแล้ว สิ่งที่มันเป็นคติมันจะเตือนเรา เตือนเราว่าเราจะทําคุณงามความดีของเรามากน้อยขนาดไหน ถ้าเราทําความดีของเราได้มากแค่ไหนมันก็จะเป็นสมบัติของเราไป

แต่ที่เราหาอยู่หากินกันอยู่นี้มันเป็นผลนะ มันเป็นผลของกรรมดีกรรมชั่ว ถ้าคนทํากรรมดีมา เห็นไหม สิ่งใดมันจะมาของมัน ถึงจังหวะและโอกาสของมันจะมาของมัน แต่ถ้ากรรมของเรา เราก็ต้องกระเสือกกระสนของเรา กรรมนี้เขาบอกว่า พูดถึงเวลาเป็นปัจจุบันธรรม แล้วเวลาปฏิบัติไปแล้ว พอมีปัญหาขึ้นมาจะบอกว่า นี่มันเป็นพันธุกรรมทางจิต

มันมีกรรมเก่ากรรมใหม่ เวลากรรมเก่าขึ้นมานะ ทุกคนนะ ดูสิ เราเกิดมาก็ต้องอยากประสบความสําเร็จ แต่ทําไมเรามีอุปสรรคล่ะ ทีนี้เวลามีอุปสรรคเราก็จะท้อถอย

แต่สําหรับเรานะ เวลามีอุปสรรค เราบอกว่า เราทํามาเอง! เราทํามาเอง! เราจะพูดกับตัวเองตลอดนะ เวลาเราภาวนา อะไรที่มันจะเป็นอุปสรรคนะ เราทํามาเอง เราเป็นคนทํามาเอง เวลาเราทํามาเอง เราจะไปโทษใครล่ะ เราจะไปเรียกร้องเอากับใครล่ะ ถ้าเราอยากได้ความสุขสบาย เราอยากได้คุณงามความดี เราต้องทําความดีมาสิ ถ้าเราทําคุณงามความดี โอกาสของเรา จังหวะของเรามันจะราบรื่นไป

แต่ถ้ามันมีอุปสรรค เราทํามาทั้งนั้นแหละ ถ้าเราไม่ทํามามันจะมีอุปสรรคอย่างนี้ไหม อุปสรรคนี้อุปสรรคของเรา เห็นไหม แต่คนที่เขาเข้มแข็งกว่าเราใช่ไหม เราเห็นว่าเป็นอุปสรรค คนอื่นบอกว่า โอ้โฮ! นี่มันเรื่องเล็กน้อยมาก ดูสิ ผู้ที่ผ่านวิกฤติในชีวิตมามากๆ นะ เขาเห็นพวกเราดํารงชีวิต เขาบอกว่า อู้ฮู! พวกนี้อ่อนแอมาก พวกนี้อ่อนแอมาก ไอ้เราเกือบตาย นี่เวลาคนที่อ่อนแอ เห็นไหม นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจิตใจเข้มแข็งขึ้นมา สิ่งที่ว่าเป็นอุปสรรค อุปสรรคเอาไว้ให้เคี้ยวกินนะ เวลาภาวนาขึ้นมามันจะมีอะไรมาขัดขวาง

ดูสิ เอาชนะตนเองยากกว่าเอาชนะ...ปัญหาของคนอื่นเราแก้ให้เขาได้หมดเลย ปัญหาอย่างนั้นต้องแก้อย่างนั้น ปัญหาอย่างนั้นต้องแก้อย่างนี้ เวลาปัญหาชีวิตเรา เราแก้ไม่ได้ ปัญหาชีวิตเราแก้ไม่ได้ ปัญหาของคนอื่นเก่งนะ ปัญหาอย่างนี้ต้องแก้อย่างนี้ แก้อย่างนี้ เวลาปัญหาตนเองแก้ไม่ได้เลย

เวลาภาวนายิ่งกว่านั้นอีก จิตเวลามันเป็นของมันเองขึ้นจากภายในนะ มันจะแก้ของมันอย่างไร มันจะแก้ไข มันจะพิจารณาของมันอย่างไร พูดถึงว่าเวลาภาวนาเข้าไปมันจะรู้ของมัน แล้วถ้าวิกฤติมันเกิดขึ้นมา มันจะมีวิกฤติของมันมาก แต่วิกฤติอย่างนี้มันเป็นการฝึกฝน พัฒนาการของจิต จิตได้มีการฝึกฝน เห็นไหม พอมันมีการฝึกฝนแล้ว ถ้างานนั้น พัฒนาการนั้นยังไม่จบสิ้นกระบวนการของมัน มันก็ว่า อู้ฮู! นี้มันเป็นความมหัศจรรย์นะ อู้ฮู! มันละเอียดมากนะ จิตนี้ละเอียดมากนะ

มันจะมีมากไปกว่านั้น มันละเอียดถึงที่สุดจนมันปล่อยวางหมด แล้วมันปล่อยวางหมดนั้นเป็นอย่างไร แต่เวลาคนถามปัญหามาจะบอกว่า “มันจะเป็นอย่างนั้น มันจะเป็นอย่างนั้น” มันมหัศจรรย์ทั้งนั้นล่ะ สิ่งที่มหัศจรรย์นะ มันเป็นระหว่างไง ระหว่างที่มันจะเป็นไป พัฒนาการของมัน แต่เวลาเราศึกษาธรรมกันมานะ ในทางวิชาการเขาบอกว่ามันเป็นอย่างนั้นไม่ได้ มันเป็นอย่างนั้นมันจะไปติด

พัฒนาการของมัน ดูสิ ต้นไม้ไม่ให้มันเติบโต ต้นไม้มันเป็นต้นไม้พลาสติก ไม่ให้มันเติบโตเลย มันก็เป็นต้นไม้พลาสติก ถ้าต้นไม้มันมีชีวิตนะ มันเจริญเติบโตของมัน จิตของเราเวลาภาวนาเข้ามามันจะมีประสบการณ์ของมัน มันจะมีผลกระทบของมัน มันจะมีอุปสรรคของมัน มันจะมีความสุขของมัน มันจะมีความปล่อยวางของมัน มันมีเป็นขั้นเป็นตอนของมันไป คนไม่ภาวนาไป มันคาดหมายไปแล้วบอกอย่างนั้นก็ผิด อย่างนั้นก็ผิด ไม่ต้องทําอะไรเลยนะ พอทําอะไรมันก็จะผิดไปหมด ติดนิมิต ติดไปหมด

เราจะฝึกเด็กของเรา เราจะไม่ให้ลูกหลานเราผิดพลาดเลย บอกให้มันมีความรู้เหมือนเราเลย มันเป็นไปได้อย่างไร มันต้องฝึกฝนขึ้นมา แล้วถ้ามันมีพัฒนาการ มันมีความรู้ของมันมา มันจะมีความรู้เหนือเราอีก มันจะมีความรู้ดีกว่าเราอีก

ฉะนั้น ขณะที่มันมีพัฒนาการ สิ่งที่ครูบาอาจารย์ท่านรู้ของท่าน ท่านจะคอยแนะคอยชี้คอยบอก คอยประคองไป แล้วจะบอกว่ามันเป็นมาอย่างนั้น มาอย่างนั้น

เวลาอุปสรรคนะ เวลาอุปสรรคที่มันเป็นไปในชีวิตของเรามันมีของมัน แล้วเวลามันมีของมันขึ้นมา มันมีอุปสรรคมาก มีอุปสรรคน้อย เพียงแต่ว่ามันเป็นเรื่องของสภาวะแวดล้อมหนึ่ง เป็นเรื่องของความเข้มแข็ง ความอ่อนแอของใจหนึ่ง แล้วเป็นเรื่องของกรรม มันเป็นเรื่องของกรรมมันมาอย่างนั้น

สังเกตได้ไหมเวลามีปัญหาขึ้นมาต่างๆ เวลาเกิดขึ้นมา มันมาได้อย่างไร มันมาได้อย่างไร แล้วเวลาเราได้รางวัลขึ้นมา มันมาได้อย่างไร อันนี้อันหนึ่ง แต่เวลาที่จิตมันมีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมานะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เวลาพระอานนท์มาถาม “อู้ฮู! ทําไมมันมหัศจรรย์ ทําไมบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นอย่างนั้น”

“มันเป็นอย่างนั้นเอง มันเป็นอย่างนั้นเอง อานนท์ มันเป็นอย่างนั้นเอง สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายต้องดับเป็นธรรมดา”

สิ่งที่เกิดขึ้นมา เราทํามาทั้งนั้นล่ะ สิ่งที่มันทํามาทั้งนั้น เราทํามาทั้งนั้น พระพุทธศาสนาสอนถึงกรรมดีกรรมชั่ว ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครทําสิ่งใดจะได้อย่างนั้น คําว่า “ได้” เห็นไหม กรรมเป็นอจินไตย คําว่า “อจินไตย” มันไม่ใช่ว่า ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์ใช่ไหม เราทําแล้วมันต้องให้ค่าอย่างนั้นๆ นี้เราพูดถึงวิทยาศาสตร์ แต่คําว่า “กรรมนี้เป็นอจินไตย” มันระหว่างไง

ความอาฆาตมาดร้าย ความกระทําไปนั้น ผลจะเกิดขึ้นมากับจิตดวงนั้นมหาศาล การทําด้วยความพลั้งเผลอ การทําไปโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เห็นไหม ความรู้เท่าไม่ถึงการณ์นี้มันให้ผลหมด แต่ให้ผลมากหรือให้ผลน้อย ทําเหมือนกัน แต่ให้ผลแตกต่างกัน นี่ไง อจินไตยไง เวลามันให้ผลแตกต่างกัน แล้วเวลาจะให้ผลมันซับซ้อนมาแตกต่างกัน แล้วเราว่าจะเป็นชาติไหนล่ะ มันจะเป็นระหว่างที่เราทําเมื่อไหร่ล่ะ

ฉะนั้น คําว่า “อจินไตย” วาระถึงจะให้ผลและยังไม่ให้ผล ยังไม่ถึงคราวของมัน แต่ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์ต้องให้ผลอย่างนั้นๆ แล้วการให้ผลอย่างนั้น การซับซ้อนของจิต จิตมันซับซ้อนขึ้นมา พระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย เห็นไหม ความต่อเนื่อง ความต่อเนื่องของคุณงามความดีมันต่อเนื่องมา

แต่เราทําความดีของเรา เราทําความดี ระหว่างทําความดี คนเรามีการทําความดีและความไม่ดีมา ทําดีทําชั่วมา ระหว่างที่มันลุ่มๆ ดอนๆ ชีวิตเราถึงลุ่มๆ ดอนๆ ไง แต่ถ้าเรามีสติ เราจะไม่ทําสิ่งนั้น เราจะพยายามทําสิ่งที่เป็นคุณงามความดีของเรา แล้วทําถึงที่สุดแห่งทุกข์ได้

ฉะนั้น สิ่งที่เราไม่เคยเห็นใช่ไหม เวลาศาสนาพุทธ เวลาเราไปงานศพ เขาเอาศพเวียน ๓ รอบ กามภพ รูปภพ อรูปภพ เวลาเขาทําศพ เขาเอานํ้ามะพร้าวล้างหน้า “เอ็งหน้ามืดตามัวมา เอ็งหลงใหลมาในวัฏฏะตลอดไป” เขาเตือนมาตลอดนะ มันเป็นคติธรรมทั้งนั้นเลย แต่พวกเราทํากันจนชินชา ทํากันเป็นพิธีไป ทําให้มันจบๆ ไป จะรีบกลับบ้าน

เวลาไปงานศพก็ว่าเมื่อไหร่จะเสร็จเสียที จะกลับบ้าน แต่เขาเตือนตลอด เห็นไหม เวลาเขาชักผ้าบังสุกุลให้ดูว่าตายแล้วนะ คนนี้ตายแล้วนะ แล้วเอ็งจะเป็นคนตายต่อไป เอ็งจะเป็นคนตายต่อไป มันเกิดมรณานุสติ มันเกิดให้เราเตือนสติของเรา

ถ้าเราเตือนสติของเรานะ ความคิดที่มันคับแค้นใจ ความคิดที่มันบีบคั้นใจ เรามองเป็นของเล็กน้อยหมดเลย เพราะเราจะตาย แต่ถ้าชีวิตเรายังอยู่ เรายังว่าของเราๆ เวลาเราคับแค้นใจ เรามีสิ่งใดเกิดขึ้นมาในใจ มันจะพองตัว มันจะใหญ่มาก เพราะอะไร เพราะมันกําลังข่มขี่เรา

แต่พอเราบอกว่าเราจะตายปั๊บ มันไม่มีอะไรให้ผลไง มันข่มขี่ไม่ได้ มันไม่มีที่อยู่ไง มันจะข่มขี่ใคร เพราะเราจะตายแล้ว แต่ถ้าเรายังอยู่ เรายังต้องยึดมั่นถือมั่นมัน มันจะข่มขี่เรา

มรณานุสติมันทําให้เราได้สติ มันเตือนใจเรา เห็นไหม ความเตือนใจเราว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นต้องดับเป็นธรรมดา แต่สิ่งที่เป็นอริยทรัพย์ สิ่งที่เป็นคุณงามความดีของเรา สิ่งที่จะเป็นประโยชน์กับเรา เราจะต้องทําของเรา

มันเตือนเรานะ ในคติธรรมทั้งหมดในพิธีการศพ ในพิธีต่างๆ เขาเตือนผู้มีชีวิตทั้งนั้นล่ะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนก็เหมือนกัน เทศน์ศพอภิธรรมเขาก็สอนคนเป็นทั้งนั้นแหละ คนตาย เห็นไหม กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา เราทํามาหรือยัง คําเทศน์คําสวดนั้นกับการกระทํา

คนของเรา พระของเราได้ทําแล้ว ทําถึงที่สุดแล้ว เขาได้เสียชีวิตไปแล้ว พอเขาเสียชีวิตไปแล้ว กรรมดีกรรมชั่วจะให้ผล แต่เราเชื่อมั่น เรามั่นใจว่าเขาไปดี เขาไปแบบสว่าง เขาไปแบบมีความสุข แล้วชีวิตของเขา เขาตายในหน้าที่ เขาประพฤติปฏิบัติของเขา เขาอยู่ป่ามาด้วยความร่มเย็นเป็นสุข เขาอยู่นิ่งๆ เห็นไหม คนร่มเย็นเป็นสุขเขาก็นิ่งของเขา เขามีความสุขของเขา แล้วเขาไปแล้ว หมดวาระของเขาแล้ว

มันก็เตือนชีวิตเรา เตือนพวกเรา เพื่อให้เรามีสติปัญญา เพื่อแก้ไขเราเนาะ เอวัง

๔

หัวใจถ้ามันเข้มแข็ง มันแก่กล้าขึ้นมา
มันมีจุดยืนของมัน
วัตถุสิ่งนั้นไม่มีค่า ถ้าหัวใจมันมีสติปัญญา
วัตถุนั้นไม่มีค่าถ้าหัวใจมีค่ากว่า

เราไม่ได้วัตถุ แต่เราได้ธรรม
เราได้ชนะตัวเอง เราได้ฝึกฝนตัวเอง
เราได้ฝึกฝนหัวใจของเรา
ฝึกฝนให้หัวใจมันมีสติปัญญา

เทศน์เช้า

วันที่ ๓ มกราคม ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “ให้มีสติ” ถ้ามีสติ การทําสิ่งใดแล้วจะผิดพลาดน้อยที่สุด แต่มันมีการผิดพลาดบ้าง เพราะคนมันมีกรรมต่อกัน นี่การมีสติ เห็นไหม

“สิ่งใดทําแล้วเสียใจภายหลัง สิ่งนั้นไม่ดีเลย” ฉะนั้น เราทําสิ่งใดควรจะใคร่ครวญ ใคร่ครวญ ตั้งสติพิจารณาดูว่าสมควรและไม่สมควร ทําไปแล้วมันจะบาดหมางใครไหม แต่ถ้ามันจะบาดหมางกันบ้าง แต่เพื่อผลประโยชน์

เช่น คนรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เขาทําสิ่งใดเขาจะมีความผิดพลาด เขาจะโกรธถ้าเขาไม่ได้ดั่งใจของเขา เราก็ต้องมีจุดยืนของเรา เพื่อประโยชน์ไง นี่โดยที่เขาไม่รู้ แต่ถ้าเขารู้ทีหลังแล้วเขาจะเสียใจทีหลัง หรือเขาจะคิดขอบคุณทีหลัง เหมือนเด็กๆ เลย เด็กๆ เห็นไหม มีการศึกษา เวลาครูบาอาจารย์บังคับจะไม่ค่อยชอบเลย แต่พอโตขึ้นมาเป็นเจ้าคนนายคนแล้วนะ จะระลึกถึงบุญคุณของครูบาอาจารย์ เห็นไหม นี่จะระลึกถึง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันจะมีการบาดหมาง มีการกระทบกระเทือนกันบ้าง แต่ถ้าสิ่งนั้นเราใคร่ครวญด้วยสติปัญญาว่ามันเป็นประโยชน์ มันเป็นประโยชน์กับสังคมกับชุมชน มีประโยชน์มากกว่าโทษ ทําสิ่งใดจะไม่มีโทษเลย สิ่งนั้นมันไม่มีหรอก มันต้องมีการกระทบกระเทือนกันบ้าง

การขยับ เห็นไหม พระอรหันต์ต้องนั่งเป็นพระพุทธรูป ขยับไม่ได้เลย พอขยับไปไม่ใช่พระอรหันต์ อย่างนั้นพระอรหันต์ก็ไม่ต้องหายใจ นี่ด้วยความเห็นของเรา เรามันสุดโต่งกัน รู้ไหม เราไม่เข้าใจว่าสิ่งใดเป็นธรรมและไม่เป็นธรรม พอจิตใจเราไม่เป็นธรรม เราก็มองด้วยความเป็นโลกเป็นเรื่องธรรมดา เห็นไหม

ทีนี้ครูบาอาจารย์ท่านเป็นธรรม ท่านพยายามจะชักนํา จิตใจที่สูงกว่าจะดึงจิตใจที่ตํ่ากว่าให้ขึ้นมา ดึงขึ้นมาไม่ให้ตํ่าลงไป ดึงขึ้นมาเพื่อมีหลักมีเกณฑ์ ดึงขึ้นมาเพื่อสูงขึ้น

ทีนี้การดึงขึ้นมา จิตใจของคนโดนอวิชชาครอบงําอยู่ มันดึงได้ยากมาก มันมีความเห็นมุมมองแตกต่างกันไป ดูสิ ดูการเตรียมพร้อมของคน เวลานํ้าหลากนํ้าท่วมมา ถ้าใครเตรียมพร้อมไว้ ใครมีความเตรียมพร้อม ใครมีปัญญาการแก้ไข การกระทบกระเทือนนั้นก็จะน้อยลง

ถ้าภัยแล้ง แล้งจนเกินกว่าเหตุ ถ้าใครมีการเตรียมพร้อมมันก็ยังมีการบรรเทา แต่จะบรรเทาขนาดไหนมันก็มีผลกระทบกระเทือน แต่ถ้านํ้าท่าอุดมสมบูรณ์ตามความพอดี อันนั้นมัชฌิมาปฏิปทา

แต่ความหมุนไปของสังคมโลก การหมุนไปของวัฏฏะ การหมุนไปเวลาเกิดกับคนมีบุญไง เห็นไหม สภาคกรรม กรรมที่เกิดร่วมกัน เกิดมาแล้วสังคมมีความเห็นเหมือนกัน สังคมมีความร่มเย็นเป็นสุข เช่น เราเกิดในสังคมปัจจุบันนี้ ดูรอบข้างประเทศไทยสิ รอบข้างประเทศไทยนับถือพุทธเหมือนกัน เขามีความเดือดเนื้อร้อนใจกันมาตลอดนะ เราเกิดมาในสังคมไทย เราก็บอกว่ามันอึดอัดขัดข้องทั้งนั้นแหละ มีความเห็นแตกแยกกัน แต่มันก็เป็นสังคมที่ร่มเย็นเป็นสุขพอที่จะให้อภัยกันได้นะ เพราะอะไรล่ะ เพราะเรามีผู้นําที่ดี

เรามีผู้นําที่ดี มีพระมหากษัตริย์ มีศาสนา ศาสนา เห็นไหม ดูสิ เวลาพระเขายังแบ่งแยกเลย แบ่งแยกว่าเป็นนั่น เป็นนี่ เป็นอะไร อันนั้นความเป็นมันก็มีผลกระทบกระเทือนนี่ไง แต่หลักธรรมมันอันเดียวกันนะ

ถ้าพูดถึงปฏิบัติธรรมเข้าไปสู่สัจธรรมอันนั้นมันจะเป็นความจริง ถ้าความจริงอันนี้ เห็นไหม เราตั้งสตินะ ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา ธาตุขันธ์เป็นความทุกข์อย่างยิ่ง เป็นความทุกข์นะ เราก็อยากช่วยเหลือเจือจานกันทั้งนั้นแหละ สิ่งที่ช่วยเหลือเจือจาน เราแบ่งเบาภาระได้เราก็อยากแบ่งเบาภาระ

แต่ถ้าจิตใจที่เป็นธรรม เราต้องมองสิ มองว่าสิ่งใดเป็นคติ เป็นแบบอย่าง ถ้าเป็นคติเป็นแบบอย่าง มันเป็นแบบอย่างของเรา สิ่งที่จะร่มเย็นเป็นสุขขึ้นมาใครเป็นผู้นําล่ะ

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านนําของท่านมา ชีวิตทั้งชีวิต หลวงตาท่านบอกว่าถ้าจะพูดถึงทางโลกนะ มันเป็นผ้าขี้ริ้ว มันเป็นเศษคน เศษคนคืออยู่ป่าอยู่เขาเหมือนสัตว์เหมือนเสือ แต่สัตว์มันอยู่แบบสัตว์นะ

แต่นี้เราเป็นคนที่มีศักยภาพ ดูสิ คนที่มีปัญญา เห็นไหม จะเอาชนะตนเองได้ทําไมจะไม่มีปัญญา ปัญญาที่จะเอาความสะดวกสบาย ปัญญาที่จะมาอยู่กับโลก ปัญญาที่จะให้เขามาอุปัฏฐากอุปถัมภ์ มีปัญญาทั้งนั้นแหละ แต่ไม่ทํา ไม่เอา ไม่เอาเพราะว่าสิ่งนั้นเป็นเรื่องโลกๆ เห็นไหม เราจะดัดแปลงใจของเรา เห็นไหม อยู่ป่าอยู่เขาเพื่ออะไร มันเป็นสัจจะ มันเป็นความจริง

ดูสิ นํ้าหลากนะ ภัยแล้ง มันเป็นอะไรล่ะ แล้วความสมดุลของนํ้าล่ะ นี่ก็เหมือนกัน ความจริง สัจจะความจริงมันเป็นอย่างนี้ พระอาทิตย์ขึ้น พระอาทิตย์ตก สัจธรรมเป็นอย่างนี้ ความเป็นไปของสภาวะแวดล้อมเป็นอย่างนี้ ป่าเขามันเป็นอย่างนี้ เป็นธรรมชาติอย่างนี้ เราจะอยู่กับความเป็นจริง เห็นไหม เพื่ออะไร? เพื่อมาเทียบเคียงกับใจของตัวไง

ใจมันยอมรับไหม ใจมันอยู่กับความจริงมันรับได้ไหม? มันไม่ยอมอยู่กับความจริง มันจะอยู่กับมารยาสาไถย มันจะอยู่กับโลก โลกเขาเจือจานกันไง โลกเขาช่วยเหลือเจือจานกันได้ แต่ความจริงเป็นความจริง ความจริงมันอยู่ที่บารมีของเรา

เราอยู่ในป่าในเขา เราก็บิณฑบาตของเรา เราก็อยู่ประสาของเรา สิ่งนั้นมันเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริง พอมันเป็นความจริงจากภายนอก มันก็จะเป็นความจริงขึ้นมาจากหัวใจ ถ้าหัวใจมันเป็นความจริง มันถนอมรักษามันได้ มันมีสติปัญญาของมัน ดูแลของมันได้ ถ้าดูแลของมัน มันจะเกิดปัญญาของมัน มันจะชําระล้างของมัน

ดูสิ กิเลสกับธรรม เห็นไหม ดีกับชั่ว ดีกับชั่วอยู่ในใจเรา มันก็ขัดแย้งกันมาตลอด แล้วเรามัชฌิมาปฏิปทา มันจะเอาความขัดแย้งในใจเรา อะไรมันขัดแย้ง อะไรมันขัดแย้ง อะไรมันเป็นความดีที่เราไม่อยากทํา ไอ้ความไม่ดีทําไมมันขยันหมั่นเพียรนัก...สิ่งที่มันเป็นอย่างนี้มันกระทํามา

นี่ผู้บุกเบิก ถ้าครูบาอาจารย์ท่านจะทําเป็นตัวอย่าง ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา ภาระ ธาตุคือร่างกาย ขันธ์คือความรู้สึกความนึกคิด มันเป็นภาระอย่างยิ่ง แล้วเราจะบริหารอย่างใด ถ้าเราบริหาร

แล้วผู้นํา ภาวะผู้นํา ผู้นําเป็นแบบอย่าง “หนึ่งตัวอย่างดีกว่าร้อยคําสั่ง” สอนไปทั้งปีทั้งชาติ แต่ชีวิตเราล่ะ ความเป็นอยู่ของเราล่ะ สอนเขาแล้วทําได้หรือเปล่า สอนเขา รู้จริงหรือเปล่า ถ้ามันรู้จริง ทําได้จริง สิ่งนี้มันจะเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา สิ่งนี้มันเลยไม่เป็นภาระ

มันอยู่ที่มุมมองไง มุมมองของใครว่าส่วนนี้มันเป็นภาระหรือว่ามันเป็นความทุกข์ ถ้ามันเป็นภาระ มันเป็นความจริง เห็นไหม เป็นความจริงมันก็ต้องดูแลกัน นี่เป็นความจริงนะ แต่ความพอดีไง ความพอดีว่าสิ่งใดเป็นโลก สิ่งใดเป็นธรรม

ในเมื่อเป็นโลก วิทยาศาสตร์เป็นโลก ทางวิทยาศาสตร์เจริญ การแพทย์เจริญ ทุกอย่างเจริญ เป็นเรื่องของโลก ดูสิ ดูเวลาความเป็นธรรม คนเกิดมาอายุยืน คนเกิดมาอายุสั้น คนเกิดมามันอยู่ที่เวรกรรม มันเป็นความจริง แต่ถ้าเป็นความจริง เห็นไหม ถ้าเราจะดูแลรักษา เราก็ดูแลรักษาเพื่อให้มันแบ่งเบาภาระ ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา แบ่งเบาภาระนั้น

เราเป็นลูกศิษย์ลูกหา เราเคารพครูบาอาจารย์ของเรา ครูบาอาจารย์ของเรามีบุญคุณกับเรา ให้ความอบอุ่น ให้ความเลี้ยงดูเรามา ให้ปัญญาเรามา คอยตักเตือนเรา สิ่งใดผิดหรือสิ่งใดถูก ท่านพูดประจํา “ถ้าที่ไหนเป็นลูกศิษย์ของท่าน ท่านจะคอยไปจี้ คอยไปดูไปแล” เห็นไหม

ท่านมีบุญมีคุณกับเรา ถ้าเราแบ่งเบาภาระความเป็นอยู่ ธาตุขันธ์ให้มันเบาลง ทุกคนก็อยากทํา ทุกๆ คนก็อยากทํา แต่ทําแล้ว สิ่งที่เป็นโลก โดยที่ปัญญาของเราเทียบเคียงท่านได้ขนาดไหน ถ้าเทียบเคียงกันได้มากขนาดไหน สิ่งใดที่เป็นประโยชน์นี้ต้องคิดไง

ถ้ามีสติแล้วสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นมา เพราะมันเป็นมุมมอง มันเป็นความเห็น ความเห็นของเรานี่ความเห็นของโลก ความเห็นของสิ่งที่มืดบอด ความเห็นของโลก เห็นไหม โลกเปิดไฟก็สว่าง โลกปิดไฟก็มืดมิด ความเห็นของโลกอยู่ด้วยวิทยาศาสตร์ ด้วยแสงของไฟฟ้า แสงของพระอาทิตย์

แต่ถ้าเป็นความเห็นของใจ ถ้าใจมันเปิดกว้างขึ้นมา มันสว่างทั้งกลางวันกลางคืน มันสว่างโร่อยู่ในหัวใจนั้น ถ้าสว่างโร่อยู่ในหัวใจนั้น สิ่งนั้นมันเหนือโลก ความเหนือโลกมันพอประคับประคองสิ่งนี้ได้ ถ้าจิตใจที่เป็นธรรมนะ จะเข้าเผชิญกับความจริง ให้เห็นว่าหัวใจที่มันเหนือโลกอยู่กับความจริง ไม่หวั่นไหวกับความจริงนั้น

ฉะนั้น ความสมดุล ความสมดุลระหว่างโลกกับธรรม ระหว่างความเป็นไปของโลก ระหว่างความเป็นไปที่เราจะรับภาระได้มากน้อยแค่ไหน ระหว่างธรรมต้องปรึกษา ต้องดูว่าจะสมควรจะอย่างไร นี่พูดถึงเป็นธรรมนะ

เราต้องมีสตินะ เหตุการณ์ เห็นไหม เราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน เราเป็นลูกศิษย์ครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ของเราท่านเผชิญได้ทุกๆ อย่าง สิ่งที่เผชิญของท่าน ท่านเผชิญของท่าน

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นความจริง ดีแต่พูด พูดอย่างนั้นแหละ แต่ทําไม่เหมือนที่พูด อย่างนั้นเรายกไว้ เราไม่พูดถึง เราพูดถึงครูบาอาจารย์ของเราที่เป็นครูบาอาจารย์ของเราจริง

เราเป็นคนมีหูมีตานะ เพราะว่าทุกคนบอกว่ามีปัญญา ทุกคนว่ามีการศึกษา เราศึกษาแล้ว ถ้าเราใส่แว่น เรามีความศรัทธาความเชื่อโดยที่ไม่ได้ใช้ปัญญาของเรา เราก็จะเชื่อตามๆ กันไป เชื่อตามที่ครูบาอาจารย์ท่านว่าต้องเป็นอย่างนั้น เป็นอย่างนั้น เป็นอย่างนั้น ว่ากัน ตามกันไป

แต่ถ้าเรามีการศึกษา แล้วเราไม่สวมแว่นต่างๆ เราศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศึกษาประวัติครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรม แล้วเปรียบเทียบ พิสูจน์ตรวจสอบว่าที่เขาพูดที่เขาทํามันเป็นจริงหรือเปล่า

ที่เขาพูดที่เขาทํา ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา เราก็ว่าสิ่งนั้นเป็นการพิสูจน์ได้ ถ้าเขาพูดเขาทําสิ่งนั้นมันไม่เป็นความจริง เราไม่ต้องไปเชื่อ เราไม่เชื่อ เห็นไหม กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อสิ่งใดเลย ให้เชื่อความจริง แล้วเราก็มีเชาวน์มีปัญญา เราต้องพิสูจน์ได้ เราต้องมีหลักมีเกณฑ์ของเราได้ นี้พูดถึงเราเป็นลูกศิษย์กรรมฐานไง

เราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน ลูกศิษย์ครูบาอาจารย์ของเรานะ เราต้องมีหลักมีเกณฑ์ของเรา เพื่อเรา ถ้ามันเป็นการช่วยเหลือ ดูโลกสิ โลกเวลาเขาเอาวัตถุกันนะ เขาเบียดเสียดแก่งแย่งกันเพื่อจะได้วัตถุนั้น ของที่เขาเสียสละกัน แต่ถ้าเราไม่ไปเบียดเสียดกับเขา เรายืนอยู่ เราจะไม่ได้วัตถุสิ่งนั้น แต่เราได้ธรรม เราได้ความสมดุล เราได้ธรรม เห็นไหม

ธรรมคืออะไร? ธรรมคือสติ คือปัญญาว่า เหตุ วัตถุนั้นเราควรได้หรือไม่ควรได้ ถ้าของควรได้มันจะถึงเรา แต่ถ้าเราอยากได้วัตถุนั้นจนเราทิ้งธรรม ทิ้งสติ ทิ้งปัญญา ทิ้งการใคร่ครวญ ทิ้งสิ่งต่างๆ ที่จะเป็นประโยชน์กับหัวใจของเรา

นี่ไง เวลาเราปฏิบัติ บอกว่าอินทรีย์แก่กล้า พละ ๕ อินทรีย์แก่กล้า

หัวใจถ้ามันเข้มแข็ง มันแก่กล้าขึ้นมา มันมีจุดยืนของมัน วัตถุสิ่งนั้นไม่มีค่า ถ้าหัวใจมันมีสติปัญญา วัตถุนั้นไม่มีค่าถ้าหัวใจมีค่ากว่า เราไม่ได้วัตถุ แต่เราได้ธรรม เราได้ชนะตัวเอง เราได้ฝึกฝนตัวเอง เราได้ฝึกฝนหัวใจของเรา ฝึกฝนให้หัวใจมันมีสติปัญญา ไม่หวั่นไหว ไม่หวั่นไหวกับเศษทิ้งจากที่เขาสละทาน

ของที่เขาให้ที่เขาเสียสละมันเป็นเศษทิ้ง เศษทิ้งจากหัวใจดวงนั้น หัวใจดวงนั้นมีคุณค่า เขาถึงเสียสละสิ่งนั้นได้ แล้วเราวิ่งเข้าไปนะ เราเหยียบยํ่าหัวใจของเรา ไปเอาของเศษทิ้ง ฉะนั้น เราต้องมีสติปัญญานะ เรามีสติปัญญาของเราเพื่อประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นมันเป็นอย่างนี้เอง เพราะอะไร เพราะครูบาอาจารย์ของเราท่านทําประโยชน์กับโลก ท่านทําประโยชน์กับตัวท่านก่อนทําประโยชน์กับโลก จนสังคมเขายอมรับ เพราะคําว่า “สังคมยอมรับ” เห็นไหม สังคมคือกระแสสังคม คือมวลชนทั้งหลาย ถ้ามวลชนทั้งหลายยอมรับเคารพบูชามันก็มีจํานวนมากใช่ไหม ฉะนั้น จํานวนมาก ความคิดของคนมันหลากหลายใช่ไหม ความคิดของคนร้อยสันพันคม มันก็มีร้อยแปดพันประการ ฉะนั้น เราก็เป็นหนึ่งในสังคมนั้น เราก็เป็นลูกศิษย์ครูบาอาจารย์เหมือนกัน ฉะนั้น ปัญหามันถึงเกิดไง

ปัญหาที่มันมีปัญหากันอยู่นี้ก็เพราะว่าครูบาอาจารย์ของเราท่านมีชื่อเสียง ท่านเป็นที่เคารพบูชาของสังคม พอสังคมเข้ามาดูแล มาอุปัฏฐากมันก็เป็นอย่างนี้ ฉะนั้น เราต้องตั้งสติ เราอย่าสร้างสิ่งที่ทําให้เป็นปัญหาขึ้นมาอีก เรามีสติของเรา แล้วเราช่วยแบ่งเบาภาระ เราช่วยแบ่งเบาภาระนะ

ความจริงคือเราจะภาวนา ความจริงเราควรจะเอาหัวใจของเรา แต่เราอยู่ในสังคมนะ มนุษย์เป็นสัตว์สังคม เราเกิดมาในสังคม เกิดมากับโลก เราอยู่กับโลกโดยที่ไม่หวั่นไหวไปกับโลก ให้สมกับเป็นลูกศิษย์ของหลวงตา ให้สมกับเป็นลูกศิษย์ของครูบาอาจารย์ของเรา แล้วเหตุการณ์นี้แก้ไข ไม่ท้อถอย วิกฤติทุกอย่างแก้ไขได้ด้วยเหตุด้วยผล

เราเป็นชาวพุทธด้วยกัน ชาวพุทธใช้ปัญญา ใช้เหตุใช้ผล ใช้ความดี ใช้ความสมดุล ใช้การคุยกันด้วยปัญญา ไม่เอาอารมณ์ความรู้สึกนึกคิดมากระทบกระเทือนกัน เพื่อประโยชน์ให้ครูบาอาจารย์เรามีความสุขมีความชื่นใจว่า ท่านสั่งสอนพวกเราแล้วได้เห็นผลว่าพวกนั้นเป็นผู้มีเหตุมีผล ท่านจะมีความสุขมีความสบายใจว่าทําแล้วไม่เสียเปล่า เอวัง

๕

เรื่องของกระแส
เรื่องของโลกธรรมมันมีของมัน มันเป็นของมัน
เรื่องของโลกมันมีของมัน แล้วเราจะตัดสินกันที่ไหนล่ะ

มันตัดสินกันด้วยสันทิฏฐิโก ตัดสินกันด้วยปัจจัตตัง
ใจนั้นรู้ ผู้ที่ทําความผิดรู้ ผู้ที่สร้างกระแสก็รู้
สรรพสิ่งในโลกนี้รู้หมด เพราะอะไร

เพราะความลับไม่มีในโลก
ใครทําดี มันออกมาจากใจนั้นแหละ ความดีอันนั้นรู้

เทศน์เช้า
วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันพระ วันพระวันโกน เห็นไหม เป็นวันที่เราสํานึกตัว มีวันพระวันโกน วันโยมก็มี วันโยมมีทุกวัน แต่วันพระวันโกน วันโกนคือวันเตรียมตัว วันพระคือวันทําบุญกุศล ถ้าทําบุญกุศล คนเรามันมีสติ มันไม่ลืมตัว แต่ถ้าลืมตัว ถ้าคําว่า “บุญกุศล” เราใกล้ไง

วัฒนธรรมประเพณีเป็นอาหารหล่อเลี้ยงหัวใจนะ ปัจจัยเครื่องอาศัย เรื่องโลก เรื่องร่างกาย มันใช้วัตถุ แต่วัฒนธรรมประเพณีหล่อเลี้ยงหัวใจ แต่ถ้าคนที่มีคุณธรรม ความหล่อเลี้ยงหัวใจอันนั้นมันเป็นเปลือก แต่ความรู้สึกอบอุ่นในหัวใจ ถ้าใจมีความสุข ใจมีความสงบร่มเย็น อันนั้นถึงเป็นสัจธรรม

ถ้าสัจธรรมมันอยู่กับเรา มันแสวงหาได้ที่เรา แต่ส่วนใหญ่เขาพูดกันอย่างนี้ แล้วเขาก็หากันแต่ภายนอก หากันแต่โลกธรรม ๘ มีสรรเสริญนินทา มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ แต่เวลาพูด พูดธรรมะกันนะ แต่โลกธรรม ๘ มันมีมา ธรรมะเก่าแก่ ธรรมะมีอยู่โดยดั้งเดิม เราแสวงหากันอย่างนั้น เห็นไหม

เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราก็อยากเกิดมาพบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เวลาเราเกิดมาในสมัยปัจจุบันนี้ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเป็นบูรพาอาจารย์ ได้สร้างครูบาอาจารย์เรามา เราก็อยากจะได้เป็นลูกศิษย์ของหลวงปู่มั่น อยากจะได้พบหลวงปู่มั่น แต่ไม่ได้พบ เพราะเราเกิดกันไม่ทัน

ในปัจจุบันนี้ ดูสิ ร่มโพธิ์พึ่งล่วงไป ร่มโพธิ์ร่มไทรของเรา เห็นไหม ทอดจากข้อวัตรปฏิบัติมา ประเพณีวัฒนธรรมได้ถ่ายทอดมาจากหลวงปู่มั่น เราก็ได้เป็นลูกศิษย์ลูกหา เราได้ประสบ เราได้พบเห็น เราได้สัมผัส สัมผัสกับความจริง

แต่ต่อไปนี้ ต่อไปนี้เราจะได้สัมผัสแต่ทางวิชาการ เราได้สัมผัสทางตํารา โดยจดจารึกไว้เป็นคําสั่งสอนของท่าน เป็นคําชี้แจงของท่าน แล้วถ้าผู้ใดปฏิบัติตามโดยรูปแบบ ปฏิบัติตามโดยสัจจะความจริง ถ้าสัจจะความจริงนะ

หลวงตาท่านพูดเอง เวลาหลวงปู่มั่นท่านเสียแล้วนะ ท่านนั่งร้องไห้อยู่ที่ปลายเท้า จนถึงที่สุดแล้วเขาสะกิดออกไปบิณฑบาต พอบิณฑบาต ฉันเสร็จแล้วท่านก็เข้าป่า ไปเดินจงกรมอยู่ในป่า ขึ้นไปบนภูพาน นานๆ ทีก็ลงมากราบศพที แล้วก็กลับไป รอจนเผาเสร็จ พอเผาเสร็จแล้วท่านก็เข้าป่าเข้าเขาไปเลย นี่เวลาหลวงปู่มั่นท่านเสียไปแล้วท่านก็ปฏิบัติบูชาไง

เวลาเขาทํางานกัน แต่หลวงตาท่านไปอยู่บนภูพานนะ ท่านบอกว่า ท่านปฏิบัติบูชา บูชาคุณของหลวงปู่มั่น นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ของเราล่วงไปแล้ว เราจะปฏิบัติบูชาท่านไหม ถ้าเราปฏิบัติบูชานะ เราต้องตั้งสติของเรา เราต้องควบคุมหัวใจของเรา เรารักษาใจของเรา เห็นไหม

ท่านสั่งสอนเรามามากมายแล้ว เวลาท่านมีชีวิตอยู่ท่านก็สั่งสอนเรา เราฟังเทศน์ทุกวัน แต่เราก็นอนใจ พอเวลาท่านเสียไปแล้วเราก็จะมาคิดกัน เสียใจกันว่าไม่มีคนคอยดูแล ไม่มีคนคอยช่วยเหลือเรา ไม่มีคนคอยเจือจานเรา แล้วเวลาท่านอยู่ เราทําอะไรกันอยู่ล่ะ เวลาท่านไปแล้วนะ ท่านอยู่ ก็หัวใจเราดวงนี้ พอเวลาท่านไปแล้ว ก็หัวใจดวงนี้ เห็นไหม

“เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว ธรรมและวินัยจะเป็นศาสดาของเธอ”

“อานนท์ เราได้พูดไว้แล้ว ธรรมและวินัยที่เราตรัสไว้แล้วจะเป็นศาสดาของเธอ จะคอยชี้เข้าไปสู่หัวใจของเธอ”

นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ท่านล่วงไปแล้ว มันก็เหลือแต่ตํารา เหลือแต่เทศนาว่าการของท่านที่วางไว้เป็นธรรมและวินัย เป็นธรรมและวินัยนะ ธรรมอันนี้ออกมาจากหัวใจ ถ้าธรรมออกมาจากหัวใจ เวลาประพฤติปฏิบัติเข้าไปมันจะเข้าสู่ใจของเรา

ถ้าธรรมมันออกมาจากความคิด ธรรมมันออกมาจากสัญญา เราปฏิบัติไปเราก็ปฏิบัติไปด้วยสัญญา มันเข้าไปไม่ถึงหรอก เพราะมันออกมาจากต้นเหตุนั่นล่ะ ต้นเหตุของคนเป็นอย่างไร ต้นเหตุของหัวใจคนมีวุฒิภาวะขนาดไหน การแสดงออกมาก็แสดงออกมาจากต้นเหตุนั้น แต่ถ้าครูบาอาจารย์ของเราท่านเข้าถึงสัจจะความจริง การแสดงออกนั้นก็แสดงออกมาจากความจริง ถ้าแสดงออกมาจากความจริง ถ้าใครปฏิบัติตาม ใครปฏิบัติให้เป็นตามความเป็นจริงนั้น

“ผู้ใดปฏิบัติตามเรา สมควรแก่เรา จะอยู่ถึงฟากฟ้าไหนก็ปฏิบัติเหมือนเรา ผู้ใดเกาะชายจีวรของเราไว้ ผู้ใดกอดเราไว้ ผู้ใดแอบอ้างขนาดไหน ผู้ใดแอบอ้างว่าทําตามเรา แต่มันไม่ได้ทําตาม มันก็เหมือนไม่ได้ทําตามเรา”

แต่ถ้าเราอยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ เราทําตามท่าน แล้วทําขึ้นมาในหัวใจของเรา อย่าไปเรื่องโลกธรรมนะ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ ยศถาบรรดาศักดิ์มันเป็นหัวโขน แล้วหัวโขนแสวงหากันก็แสวงหาแต่ความไม่จริง ดูสิ เวลาความสุขความทุกข์ของเราในหัวใจมันยังแปรปรวนเลย แล้วสิ่งที่เราไปแสวงหามามันเป็นสิ่งใด

แต่ถ้าเราทําของเราโดยความเป็นจริงของเรา เห็นไหม ดูสิ หนองนํ้าบึงที่ไหนนํ้าใสนํ้าสะอาด ทุกคนก็อยากพึ่งพาอาศัยทั้งนั้นแหละ ขอให้หัวใจเป็นความจริงขึ้นมาเถอะ ถ้าหัวใจเป็นความจริงขึ้นมา สัจธรรมนั้นเป็นความจริง ใครๆ ก็ต้องการพึ่งพาอาศัยอันนั้น แต่ถ้ามันไม่เป็นความจริงขึ้นมา แอบอ้างเอาๆ คําว่า “แอบอ้าง” เห็นไหม แอบอ้าง ฉ้อฉล ทํากันไป นั่นผู้ที่ทําอย่างนั้นก็มี

ผู้ที่มีความบริสุทธิ์ใจก็เยอะนะ ผู้ที่ทําด้วยความบริสุทธิ์ใจ เห็นไหม แต่เจตนาของเรา เราเจตนา แต่ความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ของเราก็มี ถ้าอย่างนี้แล้วมันน่าเห็นใจกันนะ มันน่าเห็นใจ ผู้ที่มีเจตนาดีแล้วพยายามทําด้วยความเคารพบูชา ด้วยความเต็มที่ แต่เขารู้เท่าไม่ถึงการณ์ อันนี้น่าเห็นใจมาก น่าเห็นใจเพราะอะไร เพราะสิ่งที่เป็นการกระทํา โลกกับธรรมมันอยู่ด้วยกัน นี่โลกกับธรรม

เรื่องของโลกๆ เห็นไหม โลกคือวัตถุสิ่งของ นี่โลกธรรม ๘ สรรเสริญนินทาก็เรื่องของโลก สรรเสริญก็เรื่องของโลก นินทาก็เรื่องของโลก ถ้าจิตใจเขาไม่มีหลักมีเกณฑ์ สิ่งนั้นเขาเข้าใจไม่ได้ แต่ถ้าคนมีหลักมีเกณฑ์นะ สิ่งนั้นมันตกอยู่ที่ปลายเท้านู่นน่ะ มันตกอยู่ที่ข้างนอก มันเข้ามาถึงใจเราไม่ได้หรอก ถ้าเข้าถึงใจไม่ได้ เราทําความจริงของเรา เราทําความจริงของเรา

“ระยะทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน”

ความจริงก็คือความจริง ความจริงมันต้องประจักษ์แน่นอน ช้าหรือเร็วเท่านั้นเอง แต่โลก เห็นไหม ด้วยความอ่อนแอของใจ ถ้าใจมันอ่อนแอ ไม่มีความเข้มแข็ง มันต้องการให้เกิดผลเดี๋ยวนั้น มันต้องการให้คนสรรเสริญนินทาเดี๋ยวนั้น

คนมันจะสรรเสริญนินทาได้อย่างไรในเมื่อเขาไม่รู้ไปกับเรา เรื่องของโลกธรรมเขารู้อะไรกับเรา เขารู้เรื่องโลก เรื่องหัวโขน เรื่องหน้าเรื่องตา เรื่องต่างๆ เขารู้แค่นั้นแหละ แล้วแค่นั้น เห็นไหม ดูสิ เวลาออกมา ขาสั่นเลยนะ เพราะต้องการรักษาหน้าตัวเอง ต้องการรักษาศักยภาพของตัวเอง แต่ความจริงตัวเองไม่กล้าเผชิญกับความจริงใดๆ เลย รักษาแต่สิ่งที่เป็นโลกธรรม แล้วมันไม่เป็นความจริง เพราะเราก็สั่นไหวอยู่แล้ว ในหัวใจไม่เป็นความจริง ในหัวใจนั้นมันสั่นไหว

แต่ถ้าหัวใจเป็นจริงนะ โลกธรรม ๘ ก็โลกธรรม ๘ มันจะซัดมาขนาดไหน โลกธรรม ให้มันโหมกระหนํ่าเข้ามาเลย มันจะโหมเข้ามาขนาดไหน แต่ถ้าความจริงของเรา เราจะยืนของเราได้ ถ้ายืนของเราได้ พิสูจน์กัน! พิสูจน์กัน! เห็นไหม

ถ้าศาสนาพิสูจน์ไม่ได้ ความจริงพิสูจน์ไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ขึ้นมาได้อย่างไร แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ขึ้นมา เห็นไหม ดูสิ เวลาเขาจ้างคนมาด่า เขาติฉินนินทามหาศาลเลย เพราะทําคุณงามความดีมันขัดแย้งกับโลก โลกนี่มันเรื่องของหน้าตา เรื่องของการประชาสัมพันธ์ เรื่องของหมู่คณะ เรื่องลูบหน้าปะจมูก

แต่ถ้าเป็นธรรมมันเป็นอย่างนั้นไม่ได้ ลูบหน้าปะจมูกต่อเมื่อมันเป็นเรื่องของสังคม แต่ถ้าเป็นธรรมมันต้องขาดไปหมดเลย เพราะมันขาด มันเข้าสู่ความจริง ถ้ามันไม่ขาด มันเข้าสู่ความจริงไม่ได้ แล้วความจริงมันอยู่ที่ไหนล่ะ

เราเกิดมาเราอยากพบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยากเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น แล้วลูกศิษย์หลวงปู่มั่น ผู้ที่อยู่ในแวดวงของเรา ในครอบครัวกรรมฐานของเรา เราก็ว่าหลวงตาของเราเป็นผู้ที่สืบทอดได้เข้มข้นที่สุด แต่หลวงปู่มั่นท่านเป็นสมบัติสาธารณะนะ ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีอยู่มากมายมหาศาล แต่ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นที่ทําแหวกแนวมีมากไป

นี่ก็เหมือนกัน ลูกศิษย์ของหลวงตาก็เหมือนกัน ลูกศิษย์ของหลวงตา เห็นไหม ดูสิ ดูอย่างหลวงปู่ลี ครูบาอาจารย์ของเราทําดีๆ ก็มีมากมายไป แต่ที่ทําไปโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์นั้นอันหนึ่ง ทําไปโดยเหตุผลความจําเป็น

ความจริงมีความจําเป็นนะ ความจําเป็นมันกระทบกระเทือนกัน เรากลัวกระเทือนคนนู้น เรากลัวกระเทือนคนนี้ แต่การกระเทือนนั้นมันกระเทือนถ้าเรารับสภาพได้

เพราะความกระเทือนนั้นมันกระเทือนมาจากไหนล่ะ? มันกระเทือนก็กระเทือนจากเราด้วย จากผู้ที่จัดการมันต้องมีผลกระเทือนแน่นอน แต่ผลกระเทือนนี้ถ้ามันเป็นความถูกต้อง เรากล้ายืนบนความจริงไหม ถ้าเรากล้ายืนบนความจริง ถ้ามันสะเทือน เราก็ต้องยอมรับว่ามันสะเทือน ถ้ามันสะเทือนขึ้นมาก็ทําลายหน้าตาเรานั่นแหละ เพราะสะเทือนขึ้นมา

เรื่องทางโลกมันจัดการได้ มันเป็นการประชาสัมพันธ์ เรื่องกระแสมันสร้างได้ทั้งนั้นแหละ ถ้าสร้างได้ขึ้นมามันก็กระเทือนกันไปหมดแหละ แต่ถ้ากระเทือนแล้วมันให้ผลเป็นอย่างไร ถ้ากระเทือนเพื่อความสงบร่มเย็น กระเทือนแล้วอย่าให้มันออกไป เราก็ยอมรับได้

แต่ถ้ามันกระเทือน เรายอมรับสิ่งนั้น แต่มันมีผลตอบสนองต่อไปข้างหน้า อันนี้เรื่องของโลกนะ มันไม่จบหรอก เรื่องของโลกมันจะจบไม่ได้เพราะอะไร โลกนี้เป็นอจินไตย มันมีของมันอยู่อย่างนี้ แล้วมันเป็นอนิจจัง มันแปรสภาพของมัน การแปรสภาพความเป็นไปของโลก ถ้าเราอยู่กับโลก

ฉะนั้น ถ้าความจริงของเรา เราพิสูจน์ได้ เวลาพิสูจน์ขึ้นมา เหมือนกับทางโลกเลย ทางโลกเวลาเขามีข้อขัดแย้งกัน ข้อขัดแย้งมันก็เป็นเรื่องของความเห็นของทั้ง ๒ ฝ่าย แต่สิ้นสุดลงที่ศาลตัดสินนะ ถ้าศาลตัดสิน ต้องเชื่อฟังศาล แต่ศาลตาชั่งเอียงหรือไม่เอียงนั่นอีกเรื่องหนึ่ง แต่ถ้าพูดถึงศาลตัดสินแล้วก็จบกันแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เรื่องของกระแส เรื่องของโลกธรรมมันมีของมัน มันเป็นของมัน เรื่องของโลกมันมีของมัน แล้วเราจะตัดสินกันที่ไหนล่ะ มันตัดสินกันด้วยสันทิฏฐิโก ตัดสินกันด้วยปัจจัตตัง ใจนั้นรู้ ผู้ที่ทําความผิดรู้ ผู้ที่สร้างกระแสก็รู้ สรรพสิ่งในโลกนี้รู้หมด เพราะอะไร

เพราะความลับไม่มีในโลก ใครทําดี มันออกมาจากใจนั้นแหละ ความดีอันนั้นรู้ แล้วผลอย่างนี้มันถึงตกผลึกในหัวใจ เห็นไหม ว่าผลของกรรมๆ การกระทํานั้น ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว

บางคนเขาสร้างภาพว่าคนนี้เป็นคนดีมหาศาลเลย ทําไมภาพมันออกมาเป็นอย่างนั้นล่ะ ทําไมเขาทุกข์ยากของเขาล่ะ ทําไมครูบาอาจารย์ของเราอยู่ป่าอยู่เขา ดูสิ เหมือนกับผ้าขี้ริ้วเลย อยู่ในป่าไม่มีคุณค่า หลวงปู่มั่นอยู่ในป่า ตรัสรู้ในป่า ตายในป่า ทําทุกสิ่งอยู่ในป่า ทางโลกเขาว่ามีความสุขกันตรงไหน ไม่มีความสุขสิ่งใดเลย แต่ทําไมท่านมีความสุขของท่านล่ะ ทําไมท่านทําของท่านล่ะ

เพราะใจอันนั้นมันผ่องแผ้ว ถ้าใจอันนั้นมันผ่องแผ้ว สิ่งที่รู้อยู่ ทุกคนทําดีทําชั่ว รู้! แม้แต่ก่อนทําก็รู้ ทําอยู่ก็รู้ ทําเสร็จแล้วก็รู้ แต่เพราะคนเราอ่อนด้อย บางคนขาดสตินะ เวลาด้วยอารมณ์ ด้วยแรงของกิเลส ด้วยแรงของตัณหาความทะยานอยากมันขับไส ก็รู้อยู่ ผิดก็รู้

ถ้าไม่ผิด ทําไมเขาต้องซ่อนเร้นธรรมล่ะ ถ้าเขารู้ว่ามันเป็นของดี เขาต้องทําให้ใครๆ เห็นสิ เพราะเขารู้ว่ามันไม่ดีใช่ไหม เขาถึงได้แอบซ่อนเร้น เขาถึงทําด้วยความซ่อนเร้น ด้วยความไม่ต้องการให้ใครรู้ แต่สุดท้ายแล้วเขาก็รู้ของเขา เห็นไหม นี่พูดถึงเวลาตัณหาความทะยานอยากที่ว่าคนเราเวลาห้ามใจไม่ได้

สิ่งที่เป็นโลกธรรม สิ่งที่เป็นเรื่องของโลกมันมีของมันอยู่ จะบอกว่า การทํางานของเรา การจะทําคุณงามความดีของเรา มันจะโดนแรงเสียดสี มันต้องโดนโลกธรรมพัดกระหนํ่าแน่นอน ถ้าโดนโลกธรรมพัดกระหนํ่าแน่นอน เราจะมีสติปัญญาแค่ไหน เราจะยอมรับไหม เราจะยอมรับความเจ็บปวด ยอมรับความชอกชํ้าแทนหมู่คณะ แทนครูบาอาจารย์ แทนสิ่งที่มันจะเกิดผลกระทบ

ถ้ามันเจ็บชํ้าก็ให้มันเจ็บไป ไม่เคยคิดเลย มันจะเจ็บปวดขนาดไหน ไม่มีความรู้สึกหรอก เจ็บปวดเพราะคุณงามความดี ดูสิ เวลาเขาไปโรงพยาบาล เขาผ่าตัด เขาต้องการหาย หมอเขารักษามันก็ต้องเจ็บทั้งนั้นแหละ เจ็บเพื่อหาย เจ็บเพื่อดี

แต่ถ้าเราทําของเราด้วยตัณหาความทะยานอยาก มีแต่ความสวยงาม มีแต่ความดี แล้วมันได้อะไรขึ้นมาล่ะ? ได้กรรมไง ได้ความฉ้อฉล เราฉ้อฉล มีการกระทํา มันได้สะสมพอกพูน ดินพอกหางหมู เห็นไหม เรื่องของการกระทําด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก กระทําออกไปแล้ว นั่นล่ะเขาทําของเขา เขาคิดว่าเป็นประโยชน์กับเขา แต่มันให้โทษกับเขานะ

ฉะนั้น เราทําคุณงามความดีกัน ครูบาอาจารย์ก็ล่วงไปแล้ว ร่มโพธิ์ร่มไทรของเราได้ล่วงไปแล้วนะ เราจะมีหลักมีเกณฑ์แค่ไหน ครูบาอาจารย์พรํ่าสอนเรามาพอแรงแล้ว พรํ่าสอนมาตลอด คําเทศน์คําสอนของครูบาอาจารย์ เรานึกของเราแล้วเข้าทางจงกรม นั่งสมาธิภาวนา เราจะสร้างหลักสร้างเกณฑ์ในหัวใจของเรา เราจะสร้างเนื้อสร้างตัวของเราขึ้นมาให้เป็นหลักเป็นเกณฑ์ มีที่พึ่งที่อาศัย

แต่ก่อนเราก็หวังพึ่งครูบาอาจารย์ ตอนนี้ครูบาอาจารย์ท่านก็ล่วงไปแล้ว เราต้องพึ่งตัวเอง พึ่งหมู่คณะ เห็นไหม เขาบอกว่า ท่านพูดไว้ครั้งสุดท้ายว่า “มือของลูกศิษย์เกาะมือของอาจารย์จับกัน ถึงกัน ใจเดียวกัน จะต้องช่วยเหลือเจือจานกัน”

แล้วครูบาอาจารย์ท่านล่วงไปแล้ว นี่เป็นเรื่องของโลก แต่ถ้าเราประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าถึงธรรมของเรา เราต้องรักษาใจของเรา เพื่อประโยชน์กับเรา ให้มีหลักมีเกณฑ์ แล้วถ้ารักษาใจของเรา เราก็รักษาใจเราด้วย แล้วเวลาหมู่คณะของเราที่อ่อนแอ ที่มันมีความเศร้า ที่มีความสะเทือนใจ เราก็ดูแลกัน เราก็ช่วยเหลือกัน

เราเป็นมนุษย์ เป็นสัตว์สังคม แม้แต่พระก็มีสังฆะ มีหมู่คณะ เพื่อประโยชน์กับเรา เราตั้งใจของเรา เพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

๖

เวลาฟังธรรมขึ้นมา เวลาทําผิดพลาดขึ้นมา เราจะมีความระแวงตลอดเวลา
เวลาครูบาอาจารย์เทศน์ขึ้นมา
มันจะทิ่มเข้ามาในหัวใจของเราเลย

ขนาดท่านยังไม่ทันเทศนาว่าการ
เราก็หวั่นไหวไปแล้ว
แต่ถ้ามันมีสิ่งใดขึ้นมา เห็นไหม
การดูแลการปกครองกันมันปกครองอย่างนี้ไง
“การปกครองตั้งแต่มโนกรรม”

เทศน์เช้า
วันที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

โดยปกติเราเป็นชาวพุทธ เราเกิดมาท่ามกลางพระพุทธศาสนา เป็นอํานาจวาสนา แต่พวกเราไม่รู้ตัวเลย ของสิ่งใดที่อยู่กับเรา เราไม่เห็นคุณค่าหรอก เวลาลัทธิต่างๆ ศาสนาต่างๆ เขามาเห็น เขามาศึกษา เขาจะทึ่งมากเลย แต่พวกเราอยู่ด้วยความคุ้นชิน แล้วด้วยชีวิตประจําวันด้วย

ชีวิตประจําวันเราต้องปากกัดตีนถีบ เราต้องทํามาหากิน สิ่งที่ว่าทํามาหากิน เราหมกมุ่นแต่เรื่องทํามาหากินไง พอหมกมุ่นเรื่องทํามาหากิน ทํามาหากินเพราะเหตุใด เพราะเราได้ชีวิตมา เราได้เกิดมาเป็นมนุษย์ เราเกิดมาได้สถานะในทางสังคม เราอยู่ในสังคม สิ่งนี้มันเกิดมา สิ่งที่เราหากิน หากินเพื่อเลี้ยงชีวิตไง

แต่คําว่า “ชีวิต” ชีวิตมันคืออะไร? ชีวิตมันคือชีวะ คือตัวความรู้สึก คือตัวจิต ตัวจิตตัวนี้เวลามันทุกข์ มันเร่าร้อน มันไม่มีใครดูแลมัน เห็นไหม เราว่าเราดูแลชีวิต แต่เรามองข้ามความเป็นจริงในหัวใจของเราไป ดูแลชีวิตคือชีวิตปัจจุบันนี้ไง

ชีวิตที่เรามีอยู่มีกิน เราคิดว่านี่คือชีวิตของเรา แต่ชีวิตนี้มันได้มาเพราะเหตุใดล่ะ มันได้มาเพราะปฏิสนธิจิต เกิดในไข่ เกิดในครรภ์ เกิดในนํ้าครํา เกิดในโอปปาติกะ การเกิดอันนี้ ในพระพุทธศาสนาสอนที่นี่ ถ้าพระพุทธศาสนาสอนที่นี่ เห็นไหม เรามองข้ามความเป็นจริงไป

เราอยู่กับโลก โลกกับธรรม ของมันซ้อนกันอยู่ แต่พวกเราไม่มีความเข้าใจ พอไม่มีความเข้าใจ เราก็ศึกษาเป็นประเพณีวัฒนธรรม เราก็ภูมิใจว่าเราเป็นชาวพุทธ เวลาหลวงตาท่านพูด “ชาวพุทธตั้งแต่อยู่ในท้อง ไม่ได้เกิดมาแล้วบอกว่าเป็นชาวพุทธ”

อาจารย์ของเราก็ล่วงไปแล้ว ครูบาอาจารย์ของเราล่วงไปแล้ว เห็นไหม คําว่า “ล่วงไป” ในครอบครัวถ้ามีปู่ย่าตายาย เขามีความอบอุ่น เพราะเป็นผู้เฒ่า รัตตัญญู รู้เกมในชีวิต จะคอยสั่งสอนเรา มีปู่ย่า มีตามียาย มีพ่อมีแม่ แล้วปู่ย่าตายายพ่อแม่ต้องล่วงไปเป็นธรรมดา บัดนี้ครูบาอาจารย์ของเราล่วงไปแล้ว เราก็ต้องพยายามยืนกันมาให้ได้ เราต้องมีสติปัญญา เรารักษาชีวิตเรา

ถ้าเรามีปู่ย่าตายาย มีพ่อมีแม่ เขาจะคุ้มครองเรา เราก็มีความอบอุ่นเป็นเรื่องธรรมดา ต่อเมื่อปู่ย่าตายายของเราล่วงไปเป็นเรื่องคติธรรม เป็นธรรมดา เราจะต้องยืนตัวของเรา เราต้องเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา พอเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา เป็นผู้ใหญ่ในฐานะสิ่งใด ถ้าเป็นผู้ใหญ่ในฐานะของโลก โลกเขาก็นับถือกัน เขาเชิดชูกันด้วยศักยภาพ ด้วยโลกธรรม ๘

แต่ถ้าคุณธรรม มันแสดงออกได้นะ คนอยู่ในพวกนักปฏิบัติ เรื่องคุณธรรมเขาจะรู้ของเขาได้ว่าคุณธรรมมีมากมีน้อยแค่ไหน มีมากมีน้อยแค่ไหนก็ในความเป็นหลักเกณฑ์นะ เห็นไหม การแสดงออก ดูสิ จะรุนแรง จะเข้มข้นแค่ไหน แต่ถ้าไม่เป็นธรรมนะ สิ่งใดฝนตกฟ้าร้อง ฝนไม่ตก นี่มีแต่ความรุนแรง ทางโลกมีแต่ความรุนแรง มีแต่การเอารัดเอาเปรียบกัน ฟ้าร้องครืนๆ เลยนะ บอกฉันเป็นธรรม ฉันเป็นธรรมนะ แต่มีแต่ความเร่าร้อน

แต่ในของครูบาอาจารย์เรา เห็นไหม ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่นท่านเทศนาว่าการของท่าน ท่านรุนแรงขนาดไหน รุนแรงเพื่อจะปราบกิเลสไง ฟ้าร้องครืนๆ นะ แล้วมีฝนตกชุ่มเย็นไปหมดนะ ข้าวปลาในนาข้าว ในเรือกสวนไร่นามันจะมีความชุ่มชื้น มันจะมีอาหารของมัน

นี่เหมือนกัน เวลาครูบาอาจารย์ท่านจะเข้มข้นขนาดไหน ความเข้มข้นอย่างนั้น การแสดงออกอย่างนั้น มันแสดงออกด้วยความเมตตาธรรม ความเมตตาธรรมมันมีฝน มีพืชพันธุ์ธัญญาหาร

พืชพันธุ์ธัญญาหารเกิดจากไหน? เกิดจากหัวใจของเรา หัวใจของเราถ้าได้ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา หัวใจของเรามีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมา เห็นไหม มันเลี้ยงตัวเองได้ เราจะเติบโตขึ้นมาไง

นี่เราอยู่ของเรา เราอาศัยพ่อแม่ทํามาหากินใช่ไหม ได้รับ แบมือขอ แบมือเอาต่างๆ เราก็เลี้ยงชีพมามันเป็นเรื่องธรรมดา คนเกิดมามันต้องเป็นเด็กมาก่อนทั้งนั้นแหละ เขาจะเป็นจักรพรรดิ จะเป็นอะไร เขาก็เกิดมาเป็นทารกทั้งนั้นแหละ พ่อแม่เลี้ยงดูมา เกิดขึ้นมาเพื่อเติบโตขึ้นมา

จิตใจของเราก็เหมือนกัน เราอยู่กับครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์กล่อมเกลี้ยงเลี้ยงดูเรามา เราจะต้องเจริญเติบโตขึ้นมา ฝนจะตกแดดจะออกขนาดไหน มันจะทําให้พืชพันธุ์ธัญญาหารนั้นเจริญงอกงามขึ้นมา ความงอกงามขึ้นมาเพราะมันเป็นข้อเท็จจริงอย่างนั้น

แต่ถ้าเราปฏิเสธของเรา เราไม่เข้าใจของเรา สิ่งใดที่เกิดขึ้นมาเราปิดกั้นไว้ ฝนตกแดดออกเราก็สร้างที่มุงที่บังไว้ มันเข้ามาไม่ถึงหัวใจของเรา เกิดสิ่งใดขึ้นก็ว่าไม่ใช่เรื่องของเรา ไม่ใช่เรื่องของเรา

มันจะเป็นเรื่องของเราหรือไม่เป็นเรื่องของเรานั้นมันเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ อีกเรื่องหนึ่งหมายถึงว่า กิเลสหยาบกิเลสหนาขนาดไหน กิเลสบางขนาดไหน ถ้ากิเลสมันบางขึ้นมา สิ่งนั้นมันเป็นคติธรรม สิ่งใดควรแก้ไข สิ่งใดมันสะเทือนหัวใจของเรา เห็นไหม

เวลาฟังธรรมขึ้นมา เวลาทําผิดพลาดขึ้นมา เราจะมีความระแวงตลอดเวลา เวลาครูบาอาจารย์เทศน์ขึ้นมา มันจะทิ่มเข้ามาในหัวใจของเราเลย ขนาดท่านยังไม่ทันเทศนาว่าการเราก็หวั่นไหวไปแล้ว แต่ถ้ามันมีสิ่งใดขึ้นมา เห็นไหม การดูแลการปกครองกันมันปกครองอย่างนี้ไง “การปกครองตั้งแต่มโนกรรม”

ความคิด ความริเริ่ม มโนกรรม วจีกรรม กายกรรม ถ้าเกิดมโนกรรม กรรมสิ่งที่คิดดี ทําสิ่งที่ดี การแสดงออกมามันจะแสดงออกมาเป็นสิ่งที่ถูกต้องดีงาม แต่มโนกรรมมันเป็นการทุจริต มันเบียดเบียนตนนะ เรายังไม่รู้สึกตัวเลย ครูบาอาจารย์ท่านรู้แล้วนะ มันเบียดเบียนตน คือมันเบียดเบียนหัวใจขึ้นมา ดูสิ เวลาคนโกรธ คนต่างๆ เลือดจะสูบฉีดแรงมากในหัวใจของเรา

นี่ก็เหมือนกัน เวลามันคิดสิ่งใด มันเบียดเบียนตนแล้วแหละ แต่เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ด้วยความหนาของเรา การเบียดเบียนตน เห็นไหม ดูสิ เขาติฉินนินทา เขากล่าวร้ายว่าเรา มันเกิดโทสะ เกิดความโกรธขึ้นมา มันเกิดโทสะ หน้าฉากก็ปิดบังไว้ คิดวางแผนต่างๆ ขึ้นมา เราจะทําของเรา นี่มันเบียดเบียนตน เบียดเบียนตนก็คือการทําลายหัวใจแล้วนะ

เจตนาดี การทําบุญกุศลของเราเกิดมาจากไหน วัตถุสิ่งของเป็นเครื่องแสดงออกของนํ้าใจ ถ้ามีนํ้าใจ วัตถุสิ่งของนี้มันแสดงออกได้ มโนกรรมอันนั้นไง มโนกรรมนั้นคิดดี ทําดี วัตถุสิ่งของเป็นเครื่องแสดงออกเท่านั้น

เวลามันคิด นี่มโนกรรม เห็นไหม มโนกรรมมันเกิดขึ้น เวลามันทําไป อารมณ์ความรู้สึกก็เป็นวัตถุอันหนึ่ง วัตถุอันหนึ่งมันแสดงออกไป แสดงออกไปที่ไหนล่ะ? มันแสดงออกไปจากหัวใจ ถ้าหัวใจแสดงออกไป ผลของมันจะตอบที่ไหนล่ะ? ก็ตอบลงไปที่หัวใจนั้น ถ้าหัวใจนั้น นี่ใครทําลายมัน ใครทําลายมัน

เราเองคิดไม่ดี ทําไม่ดี ทําลายมันเอง แต่ครูบาอาจารย์ท่านบอกว่า สิ่งนั้นไม่ดีนะ ท่านบอกว่า สิ่งนี้ไม่ดี ควรจะละ ควรจะควบคุมมัน เราก็บอกว่าการควบคุมนี้มันแสนยาก มันทําไม่ได้ สิ่งที่ทําไม่ได้เพราะมันเป็นธรรมชาติ มันเกิดขึ้นมาเอง...นี่เพราะตัณหาความทะยานอยากมันรุนแรง เห็นไหม

แต่ถ้าเรามีสติปัญญา ครูบาอาจารย์ท่านเตือนเรามา ท่านเตือนมา ท่านต้องทําของท่านได้ ครูบาอาจารย์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทํามาแล้ว ถ้าทําได้เราตั้งสติ ลองดูสิ! ลองดูสิ!

เวลามันจะรุนแรงขนาดไหน ถ้าเรามีสติปัญญา สติยับยั้งมันๆๆ เริ่มต้นมันก็ไม่ไหวทั้งนั้นแหละ เด็กมันจะไปสู้อะไรกับผู้ใหญ่ ผู้ใหญ่มันมีสมอง มันมีกําลัง มันหลอกเด็ก มันเอาเด็กไปใช้ประโยชน์ได้ทั้งนั้นแหละ

หัวใจของเราเพิ่งฝึกหัดใหม่ กิเลสตัณหาความทะยานอยาก พญามาร “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” มารมันครอบคลุมหัวใจมา เกิดตายๆ กี่หมื่นกี่แสนชาติ มาคู่กับมารมันหลอก มันเป็นผู้มีอิทธิพลในหัวใจของเรา แล้วพอเรามาศึกษาธรรมะ เราตั้งสติขึ้นมาแล้ว มันยิ่งกว่าเด็กอ่อน เป็นวุ้นเลย ยังไม่ได้ตั้งอะไรขึ้นมาเลย เราจะเอาอะไรไปสู้กับมันล่ะ สิ่งที่สู้กับมัน มันก็ต้องฝึกใช่ไหม มันฝึก มันมีกําลังใจ

ครูบาอาจารย์ท่านทําเป็นตัวอย่างขึ้นมา พอเราเป็นเด็ก เราทําอะไรก็ไม่ประสบความสําเร็จไปทั้งนั้นแหละ ไปดูสิ่งปลูกสร้างในโลกเขาสิ ทําไมเขาทําได้ล่ะ นายช่างใหญ่เขาทําขึ้นมาเป็นตึกรามบ้านช่องขึ้นมามหาศาลเลย เพราะอะไร เพราะเขาเป็นนายช่าง เขามีการฝึกฝนมา เขาสืบต่อกันมา

นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ท่านเหมือนนายช่างใหญ่ ท่านรู้ของท่าน ท่านเห็นของท่าน ท่านถึงบอกเรา เตือนเรา พ่อแม่ครูอาจารย์ต่างๆ ที่เราอยู่กับท่านมา เราก็มีความอบอุ่น ท่านควบคุมเรา ท่านปกป้องดูแลเรามา นี้ท่านล่วงไปแล้ว เราก็ต้องฝึกของเราขึ้นมา ฝึกขึ้นมา เห็นไหม

ดูสิ เวลามันยับยั้งขึ้นมามันยับยั้งอย่างไร ครูบาอาจารย์ท่านบอกท่านสอนขึ้นมา มันต้องทําได้ ทําได้ ถ้าทําได้ขึ้นมา เราบอกว่าเราทําไม่ได้ เราทําไม่ได้ เพราะเรายังไม่เห็นผลประโยชน์กับมัน แต่ถ้าเราตั้งสติขึ้นมา เราฝึกฝนขึ้นมา เราทําของมันขึ้นมา มันจะเริ่มเห็นผลนะ อืม! มันก็เป็นได้อย่างนั้นจริงๆ มันทําได้จริงๆ ถ้ามันทําได้จริงๆ เห็นไหม ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก เรารู้ของเรา

สมบัติของเรา เราแสวงหาของเรามา เราสงวนรักษานะ ดูสิ เวลาแบมือขอพ่อแม่ เงินทองใช้จ่ายด้วยความฟุ่มเฟือยเลย เวลาทํางานขึ้นมา พอเงินเดือนออก อื้อหืม! กว่าจะได้เงินมาเป็นเดือนเป็นปี มันทุกข์ยากนะ จะรู้จักใช้รู้จักสอย เห็นไหม ของได้มาโดยไม่มีหลักไม่มีเกณฑ์ เราจะใช้สอยด้วยความฟุ่มเฟือย ของที่เราได้มาด้วยหัวใจของเรา ของที่เราฝึกมาด้วยความลําบากยากแค้น สติตั้งขึ้นมาอย่างไร สมาธิตั้งขึ้นมาอย่างไร แล้วปัญญาขึ้นมามันจะรวบรวมขึ้นมาอย่างไร เห็นไหม มันได้ด้วยความยากแค้น

เวลาศึกษาขึ้นมา ในปริยัติ ศีล สมาธิ ปัญญา เราก็มีอยู่แล้ว ทุกคนก็มีอยู่แล้ว ก็มีอยู่แล้วก็นึกเอา ชีวิตนี้ก็ได้มาแล้ว ชีวิตนี้ก็มีอยู่แล้ว เพราะอะไร เพราะเราสร้างบุญกุศลมา เราถึงได้เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาจากพ่อจากแม่ เห็นไหม กตัญญูกตเวทีกับพ่อแม่ นี่เครื่องหมายของคนดี เรากตัญญูกตเวทีกับคนที่มีคุณกับเรา

คนที่มีคุณกับเรา แค่บอกกล่าวเรา แค่เตือนเรา เขามีคุณกับเราทั้งนั้นแหละ คําว่า “มีคุณกับเรา” เห็นไหม คําว่า “คุณ” กตัญญูกตเวทีนี่เครื่องหมายของคนดี เราเกิดมาจากพ่อจากแม่ เราได้ชีวิตนี้มา เราได้จากคุณงามความดีของเรามา เราได้เกิดกับพ่อกับแม่ พ่อกับแม่กล่อมเกลี้ยงเลี้ยงดูเรามา พอเวลาเราศึกษา เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันเป็นสมบัติของเรา เห็นไหม ถ้าสมบัติของเราขึ้นมา ผู้ใดเห็นสมณะ นี่เป็นมงคลอย่างยิ่งนะ แล้วเราได้รู้จักสมาธิธรรม ปัญญาธรรม

ปัญญาที่เขาคิดกันอยู่นี้มันเป็นปัญญาสาธารณะ ปัญญาวิชาชีพ ปัญญาโลก โลกียปัญญา ปัญญาที่เกิดขึ้นมาเกิดมาจากภพ ทุกคนมีชีวิตขึ้นมาก็มีความคิดทุกคน แต่ความคิดละเอียดหยาบแตกต่างกันไป สิ่งนี้มันมีของมันอยู่แล้ว แต่พอเราทําความสงบของใจเข้ามา จะมีอยู่แล้วขนาดไหน เวลามันเกิดปัญญาขึ้นมา ปัญญาอันนี้โลกเขาไม่ใช้กัน ปัญญาอย่างนี้เอาไปหากินไม่ได้

การทํามาหากิน เห็นไหม ทางวิชาชีพเรามีความชํานาญขนาดไหน นั่นคือวิชาชีพของเรา แต่ปัญญาที่มันเกิดจากหัวใจของเรา เราจะไปโชว์ใครได้ เราจะไปบอกใครได้ มันเป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นภาวนามยปัญญา มันเกิดจากการภาวนา เกิดจากความเป็นจริงขึ้นมา สติปัญญาอันนี้มันจะมารื้อค้นรื้อถอนในหัวใจของเรา

ถ้ารื้อถอนในหัวใจของเรา มันเป็นอริยทรัพย์ มันเป็นทรัพย์จากหัวใจ มันเป็นทรัพย์ เห็นไหม สัจจะ อริยสัจจะ อริยสัจจะนี้มันเกิดที่ใจ สัจจะนี้เป็นเครื่องแสดงออก เป็นสัญญา ทําสัญญา ทําต่างๆ เขียน นั่นเป็นสัจจะทางโลก แต่อริยสัจจะ สัจจะระหว่างกิเลสกับธรรมในหัวใจ ถ้าเวลากิเลสมันหลอก มารมันควบคุมอยู่ ผู้มีอิทธิพลในหัวใจของเรา เวลามันมีกําลังของมันขึ้นมา มันควบคุมใจของเราอยู่ เรามีแต่ความพ่ายแพ้ตลอดเลย แต่พอเวลาเราสร้าง เราพยายามฝึกฝนของเรา ฝึกฝนของเรา ถ้าไม่ฝึกฝน ไม่มี

ชื่อ “ศีล สมาธิ ปัญญา” มันอยู่ในตําราทั้งนั้นแหละ มันเป็นชื่อ ไม่มีตัวจริง ตัวจริงเกิดขึ้นบนหัวใจ ถ้าหัวใจมันเกิดขึ้นมา เวลามันเกิดขึ้นมา สมาธิธรรม ปัญญาธรรม เห็นไหม มันเกิดขึ้นมา มันจะเกิดระหว่างกิเลสกับธรรมในหัวใจขึ้นมา สิ่งที่ระหว่างกิเลสกับธรรม นี่สันทิฏฐิโก สิ่งที่เป็นปัญญาที่เกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา มันฆ่ากิเลสเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา มันเป็นจากไหนล่ะ มันเป็นจากว่าเราได้แอบอิงครูบาอาจารย์ของเรานะ

ศึกษาขนาดไหนก็งง สิ่งที่ไม่เคยทํา ไม่เคยประสบ สิ่งใดมันก็เรรวนทั้งนั้นแหละ แต่เราต้องมีครูมีอาจารย์เป็นแบคนะ เป็นที่คํ้ายันนะ คํ้ายันว่ามันทําได้จริงๆ มันมีจริงๆ คํ้ายันให้เรามั่นใจก่อน แต่เวลาทําขึ้นมาแล้วมันเป็นของมันขึ้นมาจริงๆ เห็นไหม สันทิฏฐิโก มันปัจจัตตังกลางหัวใจ มันเกิดความเคารพนบนอบนะ มันเกิดเห็นบุญเห็นคุณนะ

พ่อแม่ให้ชีวิตเรามา นี่ของจริงๆ เป็นวัตถุที่จับต้องได้เลย แต่เวลาครูบาอาจารย์ท่านให้ธรรม ธรรมเวลาเกิดขึ้นมามันเป็นความรู้สึกจากภายใน แล้วเอาอะไรมาวัดกันล่ะ เราเอาอะไรวัดกัน แต่ถ้าใจมันเป็นจริงขึ้นมา มันวัดกันที่นี่ มันลงกันที่นี่ มันเคารพบูชาที่นี่นะ ถ้ามันเคารพบูชา เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ท่านกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วสารพัดนึก เรานึกได้แค่ไหนล่ะ

เราเป็นโยมนะ เราก็นึกได้ด้วยประเพณีวัฒนธรรม เห็นไหม เป็นแก้ว แก้วมันก็เศร้าหมอง แก้วมันก็มีฝุ่นจับ มันก็ต้องเช็ดๆ ถูๆ อยู่นั่นล่ะ แต่ถ้าเวลาปฏิบัติขึ้นมา มันเป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นอริยสัจจะอยู่ที่ภายใน ฝุ่นอะไรจะไปเกาะมัน อะไรจะไปจับต้องมัน แต่ผู้ที่ปฏิบัติจับต้อง ผู้ที่ปฏิบัติเป็นผู้รู้ ผู้ปฏิบัติเป็นผู้ทําตามความเป็นจริง เราจะเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา เราจะเติบโตขึ้นมา

เราอยู่ใต้ชายธงของครูบาอาจารย์มา แล้วครูบาอาจารย์ก็ล่วงไปแล้ว เราจะต้องเติบโตขึ้นมา แล้วเราจะต้องฝึกฝนตัวเราให้อยู่ในหลักในเกณฑ์นะ ถ้าเราประพฤติปฏิบัติไปไม่ถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันก็ภพชาติสั้นเข้า ภพชาติสั้นเข้า ถ้าเป็นโสดาบันก็อีก ๗ ชาติเท่านั้น แต่ถ้ายังไม่เป็น เราพยายามตั้งสติของเรา ทําให้ได้ ทําได้ทั้งนั้น ทุกคนทําได้ ทําได้เพราะอะไร

เพราะการกระทํา มโนกรรม ดูสิ เขาอาบเหงื่อต่างนํ้าเพื่อหาเงินหาทอง เขาลําบากขนาดไหน เราทําในหัวใจของเรา มโนกรรม กรรมที่เกิดการกระทําของหัวใจ หัวใจเกิดการกระทํา เกิดสติเกิดปัญญา แล้วปัญญาอย่างนี้ ผู้นั้นชําระกิเลสของผู้นั้นเอง ผู้นั้นจะรู้ของผู้นั้นเอง แต่เวลาแสดงธรรมออกมามันบอกหมด ถ้าไม่รู้ไม่เห็น มันจะพูดอะไรออกมา ถ้ารู้ถ้าเห็น สิ่งที่พูดออกมา พูดจากประสบการณ์ พูดจากความจริงในหัวใจนั้น

เราจะเติบโตขึ้นมา เราอาศัยครูบาอาจารย์ อาศัยพ่ออาศัยแม่ เราก็ต้องเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา เราจะต้องยืนในสังคมได้ เราจะเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมาเพื่อประโยชน์กับสังคม ประโยชน์กับเราก่อน แล้วจะเป็นประโยชน์กับสังคมด้วย เอวัง

๗

ในกิเลสของเรา เราก็ต้องฆ่าของเรา
เราต้องทําศีล สมาธิ ปัญญาของเรา
คนอื่นทําแทนเราไม่ได้
เราจะไปทําแทนใครก็ไม่ได้
เราจะไปหาครูบาอาจารย์
ให้ช่วยทําแทนให้เราก็ไม่ได้
ไม่มีทั้งนั้น!
เราต้องทําของเราเอง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเกิดมาเป็นมนุษย์มีคุณค่ามาก มีคุณค่ามากจริงๆ แต่เพราะเราได้สถานะของมนุษย์แล้วเราถึงหลงไปข้างนอกไง เหมือนกับเรามีสถานะของชีวิต เราถึงจะมีทรัพย์สมบัติตามมา ถ้าเราไม่มีชีวิต ไม่มีต่างๆ ทรัพย์สมบัติมันก็เป็นแร่ธาตุเฉยๆ ฉะนั้น เราได้สมบัติความเป็นมนุษย์มาสําคัญที่สุด

ทีนี้ความเป็นมนุษย์มามันมีหัวใจด้วย แล้วเราเกิดมาเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา มีคุณค่ามาก คุณค่าคือเป็นอริยทรัพย์ แต่เรามองกันไม่เห็นไง เรามองแต่ทรัพย์ภายนอก เห็นไหม คนเราถ้ามีสมบัติพัสถาน คนนั้นจะมีบุญกุศล

หลวงตาพูดบ่อย “มีมากมีน้อยมันก็ทุกข์อยู่บนกองเงินกองทองนั่นแหละ”

เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยไปอยู่บนตึกสูงขนาดไหนก็ไปร้องโอดโอยบนนั้นแหละ แต่ถ้าเรารักษาใจของเราได้ เราอยู่โคนไม้เราก็มีความสุข อยู่ที่ไหนก็มีความสุข

“ถ้าอย่างนั้นศาสนานี้สอนไม่ให้โลกเจริญเลยหรือ โลกนี้ต้องมีการแข่งขัน ศาสนานี้สอนให้ปล่อยวาง ศาสนาสอนให้คนขี้เกียจหรือ”

เข้าใจผิดหมดเลย ถ้าศาสนาสอนให้คนเข้าใจผิด ทําไมมันมีความเพียรชอบ ความวิริยอุตสาหะชอบ ความเพียรชอบ ชอบที่ไหน ความเพียรชอบ เห็นไหม ดูสิ คนเรานะ ทรัพย์สมบัติมันเอาที่ไหนเป็นที่เก็บ แต่คุณงามความดีของใจมันเอาอะไรเก็บ ปัญญาของคนมันมีมากขนาดไหนมันก็อยู่ในสมอง มันอยู่ในตัวเรา มันไม่ไประรานใครหรอก แต่ทรัพย์สมบัติมันต้องไปฝากคนนู้น ซ่อนเร้นไว้ที่นี้ ไปหมกไว้ที่นั่น สมบัติมันต้องทําอย่างนั้นนะ

แต่เรื่องคุณงามความดีมันมหาศาลมาก พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนให้ขี้เกียจนะ พระพุทธเจ้าสอนให้ขยันหมั่นเพียร แต่ขยันแบบธรรมไง เวลาทําบุญกุศล เห็นไหม ทิ้งเหวๆ ทิ้งเหวหมายถึงว่าเราไม่ยึดติดอย่างนั้น

ดูสิ สมัยพุทธกาลนะ มีพระองค์หนึ่งเป็นพระอรหันต์ด้วย แปลกมาก เวลาเขาใส่บาตร ถ้าไปข้างหน้าเขาก็ไม่เห็น ไปข้างหลังก็หมดเสียก่อน จนรํ่าลือนะว่าพระองค์นี้กินข้าวไม่เคยอิ่ม ลองคิดดูสิ ชาติหนึ่งเราเกิดมาเราไม่เคยกินข้าวอิ่มเลย เราไม่รู้จักคําว่าอิ่ม เราทุกข์ไหม แต่เขาประพฤติปฏิบัติจนเป็นพระอรหันต์นะ แล้วรํ่าลือไปใช่ไหม จนพระสารีบุตรได้ยินข่าว พระสารีบุตรไปถามความจริงก่อน

บอกว่า “เป็นอย่างนั้นจริงๆ”

พระสารีบุตรถึงบอกว่า “อย่างนั้นวันนี้ให้ฉันให้เต็มที่เลยนะ” พระสารีบุตรบิณฑบาตกลับมาแล้วจับบาตรไว้ จับบาตรไว้คือบารมีของพระสารีบุตร วันนั้นพระองค์นั้นได้ฉันอิ่มมื้อเดียว พอฉันอิ่มมื้อเดียวก็ตายเลย คืนนั้นนิพพานเลย

ไปดูประวัติสิ ประวัติอดีตชาติ แม้แต่เขาเป็นเศรษฐีนะ เวลาข้าวสารตกไปเม็ดหนึ่ง มดมันมาขนไป เขาเอาจอบไปขุดเอาเม็ดข้าวนั้นคืนมา บอกว่า “ของกู ไม่ให้” เพราะการทําอย่างนั้น เวลามันมาเกิดเป็นชาตินี้มันถึงเป็นอย่างนั้น คําว่าเป็นอย่างนั้น นี่พูดถึงว่ามันมีเวรมีกรรม คําว่า “เวรกรรม” พันธุกรรมทางจิตมันตัดแต่งของมันมา

ศาสนานี้มีคุณค่ามาก ศาสนานี้หลวงตาเปรียบเหมือนห้างสรรพสินค้า เด็กมันเข้าไปมันก็เอาลูกอมกลับบ้าน มันพอใจมันแล้ว เวลาเราเข้าไปเราจะเอาเพชรนิลจินดา เวลาคนเข้าไปนะ เวลาคนที่มีศักยภาพจะเข้าไปเอาสมบัติสินค้าที่มหาศาล

ในพระพุทธศาสนาสอน เห็นไหม ทาน ศีล ภาวนา ถ้าทําไม่ได้ก็ให้เสียสละไปก่อน การที่เสียสละมันฝึกใจไปโดยอัตโนมัติ เพราะว่าความยึดมั่นถือมั่น เราทุกข์เรายากขึ้นมา สมบัติเราหามาทุกข์ยากทั้งนั้นแหละ แล้วจะเสียสละออกไป ทําไมเราต้องเสียสละล่ะ ถ้าเสียสละโดยวิทยาศาสตร์ เห็นไหม เขาบอกเราเป็นผู้เสียเปรียบ เพราะเราเป็นผู้เสียสละ เราเป็นผู้ที่ของหลุดจากมือไป คนรับมันได้เปรียบ

คนรับนะ กินพลังงานของเรา ใช้พลังงานของเรา ใช้สมบัติของเรา นี่บุญกุศลไง เขาอาศัยสมบัติของเราเพื่อดํารงชีวิต สิ่งที่เราเสียสละออกไปมันดัดแปลงใจของเรา เห็นไหม “ทาน”

“ศีล” ศีลคือความปกติของใจ แล้วการภาวนา ดูสิ เวลาในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีลบังคับหมดเลย แต่เวลาธุดงควัตรนะ ฉันมื้อเดียว ฉันภาชนะเดียว ฉันอาสนะเดียว อาสนะเดียวคือหนเดียว ภาชนะเดียวคือบาตรใบเดียว ฉันหนเดียว ภาชนะเดียว ถือผ้า ๓ ผืน อยู่ในที่โล่งที่แจ้ง ธุดงควัตรเป็นเครื่องขัดเกลากิเลส นี่ไง เครื่องขัดเกลากิเลส ศีลในศีลไง

เวลาศีลนี่บังคับนะ แต่เวลาธุดงควัตรนี้ไม่บังคับ เห็นไหม เนสัชชิก ถือไม่นอนตลอดไป แต่เวลาสิ่งนี้เป็นเครื่องขัดเกลากิเลส องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ วางธรรมวินัยไว้เพื่อจริตนิสัยของมนุษย์ มนุษย์ทุกๆ คนมีความเห็นแตกต่างกัน แต่เวลาเทวทัตเอาข้ออย่างนี้ไปอ้างพระพุทธเจ้าบอกว่า “ต่อไปนี้พระต้องบิณฑบาตหมด พระต้องอยู่โคนไม้หมด ให้ถือธุดงค์หมดเลย แล้วต้องอยู่อย่างนั้นตลอดไป” นี่พระพุทธเจ้าไม่อนุญาต เห็นไหม พระพุทธเจ้าไม่อนุญาตเพราะอะไร

เราจะบอกว่า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ พระอรหันต์เวลาสอนมันมีหนักมีเบานะ คนคนนี้ควรทํารุนแรง คนคนนี้ควรทําพอสมควร คนคนนี้ยังไม่ได้อะไรเลย ก็ให้ทําทานไปก่อน ทําทานไปก่อน เพราะคนนี้ถ้าบอกว่าให้ทําอย่างนั้น วิ่งหนีหมดเลย โอ๋ย! ศาสนาพุทธนี้อัตตกิลมถานุโยค บังคับให้ลําบากไปหมดเลย

แต่ถ้าเราเห็นผล เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าคนคนนี้เขาเริ่มต้นขึ้นมาก็ให้เขาก่อน เวลาเราบอกว่าเราอดนอนผ่อนอาหาร พระเขาคัดค้าน เขาบอกว่าในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีคฤหัสถ์คนหนึ่งไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าให้กินข้าวก่อน ให้กินข้าว ให้ร่มเย็นเป็นสุข แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงจะเทศนาว่าการ เขาถึงบอกว่าต้องกินอิ่มนอนอุ่นก่อน ธรรมะมาทีหลัง ถ้ากินอิ่มนอนอุ่นก่อนแล้วธรรมะถึงจะมา

แต่ของเรา ถ้าจิตใจคนที่เขาทุกข์ยากมา ต้องกินอิ่มนอนอุ่นก่อน มาแล้วเราไปปฏิสันถารต้อนรับเขา ให้จิตใจเขาเปิดก่อน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเทศนาว่าการอนุปุพพิกถา เรื่องของทาน เรื่องของสวรรค์ เรื่องของเนกขัมมะ พอจิตใจเขาควรแก่การงานแล้วถึงเทศน์อริยสัจ

แต่ถ้าคนที่เทศน์อริยสัจ อย่างคนเรา เห็นไหม พาหิยะเขาคิดว่าตัวเองเป็นพระอรหันต์ เพราะขึ้นมาจากทะเล นี่เพราะทําบุญกุศลไว้ เพื่อนเก่าบอกว่า “เธอไม่ใช่เป็นพระอรหันต์ ให้ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

เวลาไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบิณฑบาตอยู่นะ ไปขอฟังเทศน์ พระพุทธเจ้าบอกว่า “เราบิณฑบาตอยู่ เราบิณฑบาตอยู่” เห็นไหม เขาขอฟังเทศน์เลย คนแบบนี้ก็มี คนที่เขาพร้อม เขาฟังเทศน์หนเดียวเขาเป็นพระอรหันต์เลย ถ้าเขาฟังเทศน์หนเดียวเป็นพระอรหันต์ เพราะจิตใจเขาพร้อมมา เห็นไหม

เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าครูบาอาจารย์ท่านเป็นนะ ท่านจะเปิดกว้าง หลวงปู่มั่นไม่เคยบังคับใครเลย ทุกคนแล้วแต่สิทธิ์

หลวงตาท่านเคยเล่าให้ฟังว่า ถ้าพระองค์ไหนภาวนาเป็น พระองค์ไหนมีหลักนะ ท่านจะจี้เลย “จิตเป็นอย่างไร เริ่มต้นเป็นอย่างไร ต่อเนื่องเป็นอย่างไร” แต่พระองค์ไหนภาวนาไม่เป็นท่านก็ให้อยู่เป็นหมู่คณะ เพราะให้เขาสร้างบารมีของเขา

คนที่ทํางานไม่เป็นมา ถามว่าเป็นอย่างไร เป็นอย่างไร ก็กลับบ้านน่ะสิ เพราะมันอายไง เราคนทํางานไม่เป็น ทํางานไม่ได้ อย่างไรก็ไม่ได้ ถ้าอย่างไรก็ไม่ได้จะให้มันได้ก็ฆ่ามันทิ้งสิ ก็มันไม่ได้น่ะ แต่ถ้ามันไม่ได้ เราจะดูแลกันเพื่อให้เขาพัฒนาของเขาขึ้นมา ให้เขามีโอกาสของเขาขึ้นมา

มันไม่มีหรอก สูตรสําเร็จไม่มี สูตรสําเร็จไม่มี มันต้องมีพัฒนาการของมัน

ทีนี้การพัฒนาการของมัน มันได้พัฒนาการอย่างไรของจิต เห็นไหม

ถึงว่า ทาน ศีล ภาวนา เริ่มต้น ทาน ถ้าเราไม่ได้ เราก็เสียสละของเรา เราทําของเราเพื่อบุญกุศลของเรา ถ้าจิตมันเริ่มปกติขึ้นมามันจะเห็นคุณค่าของมันเอง เวลาเห็นคุณค่าของมันเอง เห็นไหม ทําไมเราเสียสละกัน เวลาคนทุกข์คนยาก เขาทุกข์ยากเพราะไม่มีจะกิน เวลาพระเรานะ บิณฑบาตมาถือธุดงค์ อะไรดีมาไม่กิน อะไรดีมา ใจอยากกิน ไม่กิน กินที่มึงไม่อยาก นี่ดัดแปลงกัน

เวลาคนมีสติเขาทํากันอย่างนี้ อะไรที่กินแล้ว มันเคยกินแล้วมันพอใจ ไม่กิน กินที่มึงไม่อยากกิน ให้มึงกิน นี่คือการแก้กิเลสไง ถ้าเรามีสติมีปัญญาอย่างนี้ เราคุมตัวเราได้แล้ว เราแก้กิเลสเราได้แล้ว เราแก้ของเราไปเรื่อยๆ เรื่อยๆ เห็นไหม

แต่ถ้าเราไม่แก้ของเรานะ มี ๑ มี ๒ มี ๓ ทําอย่างนั้นไปเรื่อยๆ แล้วพอกินเสร็จแล้วนะ อาหารเป็นสัปปายะ ไปก็นั่งสัปหงกโงกง่วง นั่งหัวทิ่มหัวตําเลย แล้วทําไมไม่ย้อนกลับมาว่าธาตุของเรามันเข้มแข็งแค่ไหน

เวลาเราถือศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ แล้วธุงควัตร ๑๓ ข้อ ไม่ใช่ศีล มันลึกกว่าศีล เพราะพระพุทธเจ้าไม่ปรับอาบัติ ทําก็ได้ ไม่ทําก็ได้ แต่ถ้าใครเห็นคุณงามความดี หลวงปู่มั่นท่านพาทํา

หลวงตาท่านบอกว่า ถ้าไปเยี่ยมวัดไหนก็แล้วแต่ ถ้าไม่ถือธุดงค์นะ ท่านพูดเลย “เราจะไม่มาเหยียบวัดนี้อีกเลย”

ลูกศิษย์ของท่านเวลาเข้าพรรษาต้องถือธุดงค์หมดเลย ถือธุดงค์เพราะอะไร เพราะมันขัดเกลาไง “ถ้าไม่ทํา จะไม่มาเหยียบวัดนี้เลย” แล้วเราก็รักครูบาอาจารย์ใช่ไหม เราก็ต้องทํา ทั้งๆ ที่ไม่อยากทําก็ต้องทํา

แต่หลวงตาท่านบอกว่า “ถ้าไม่ทํา ต่อไปมันจะมีแต่ตัวอักษร มันจะมีอยู่แต่ในตํารา แต่คนไม่เคยพาทํา แล้วก็ทําผิดทําถูกกันไปเรื่อยๆ แต่ถ้ามันมีอยู่ในตํารา แต่เราทํากัน เราทําแล้วมันก็ดูแบบดูอย่าง ดูตามกันไป ข้อวัตรปฏิบัติจะส่งต่อๆ กันมา ส่งต่อๆ กันมา”

“ธุดงควัตร” ถ้าเราเข้มแข็ง เราจะถือธุดงค์ตลอดไปก็ได้ แต่ถ้าบางข้อ เห็นไหม อย่างเช่นอยู่ในที่โล่งแจ้ง พระพุทธเจ้าไม่อนุญาตพระเทวทัตเพราะอะไร เพราะมันเป็นหน้าฝน มันไม่ได้ เวลาจําพรรษานะ ต้องอยู่ในเรือนว่าง เวลาจําพรรษาใน ๓ เดือน ห้ามจําพรรษาในโพรงไม้ ห้ามจําพรรษาในตุ่ม

อ้าว! แล้วบอกว่าไม่มีหรือ

มีนะ คนทํามี สมัยก่อนเวลาถือธุดงควัตร ภิกษุเอากะโหลกศีรษะของมนุษย์ไปเป็นบาตร ไปบิณฑบาตแล้วชาวบ้านก็ตกใจ พอชาวบ้านตกใจ พระพุทธเจ้าก็ห้าม ห้ามทุกอย่าง ห้ามจนเหลือแต่บาตรเหล็กกับบาตรดิน นอกนั้นห้ามหมด

ถ้าไม่ห้ามเรื่องบาตรนะ จะมีพระดังๆ มีบาตรทองคํา นี่พระพุทธเจ้าห้ามไว้หมดแล้ว บาตรใช้ได้เฉพาะบาตรเหล็กกับบาตรดินเท่านั้น เพราะว่าพระแผลงมาตลอด พระทํามาตลอด พระพุทธเจ้าห้ามมาตลอด

ทีนี้การห้ามอย่างนั้นห้ามเพื่อ...ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา นี้พูดถึงว่าความกว้างขวางของธรรมนะ

หลวงตาบอกว่า ขั้นของสมาธิ นี่นํ้าเต็มแก้ว ขั้นของสมาธิ ทุกคนทําความสงบของใจแล้วกลับมาสู่ที่ใจ ขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขต ถ้ามีขอบเขต มีขอบเขตแค่ไหนกิเลสมันจะไปหลบซ่อนนอกขอบเขตนั้นแหละ แล้วเราไม่มีทางสามารถแก้กิเลสได้ นี่เวลากิเลสนะ

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” ความคิดความดําริในใจของเรามันคิดจินตนาการไปร้อยแปด แล้วปัญญาเราก็อยู่ในตุ่มในไห กิเลสมันก็ไปอยู่นอกขอบเขตนั้นมันก็ขี่คอเราตลอด

ปัญญามันไม่มีขอบเขต ปัญญาชําระล้างได้ถึงที่สุด ขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขตเลย

แล้วปัญญาเราจะใช้อย่างไร ภาวนามยปัญญาเกิดขึ้นมาอย่างไร

เวลาภาวนาไปมันมีขอบเขตของมัน ความว่างของพระโสดาบันมันมีระดับไหน ความว่างของพระโสดาบันกับความว่างของสกิทาคามีมันแตกต่างกันอย่างไร ความว่างของสกิทาคามีกับอนาคามีแตกต่างกันอย่างไร ความว่างของพระอรหันต์มันเป็นอย่างใด

ถ้าพูดผิดมันก็คือไม่รู้ไง ถ้าพูดผิดมันก็คือไม่รู้ของมัน ถ้ามันรู้ของมัน มันจะรู้ของมัน แล้วพูดออกมารู้หมดแหละ ผู้รู้เขามี เขาจับได้ เขารู้ได้ นี่ไง พูดถึงถ้ารู้ได้ รู้ได้อย่างไร

ถ้ารู้ได้ปั๊บ เห็นไหม เวลาหลวงตาท่านบรรลุธรรมนะ ท่านบอก “โอ้โฮ! จะสอนได้อย่างไร” แต่สุดท้ายแล้ว มันมาได้อย่างไร? มาด้วยข้อวัตรปฏิบัติ มาได้กับปฏิปทา เครื่องปฏิบัติ ข้อวัตรปฏิบัติทําให้ใจมา

ทีนี้ข้อวัตรปฏิบัติมันมาอย่างไร มันเดินทางมาอย่างไร ใช้ยานพาหนะอะไรมา มาทางนํ้า ทางบก ทางอากาศ มาอย่างไร บอกมา! บอกมา!

เขาบอกว่า “อ้าว! ก็มันว่างๆ ก็มันว่างๆ”

นี่บอกไม่ได้ พอบอกไม่ได้ก็ไปเอาสูตรสําเร็จมา แล้วก็บังคับกัน ทําตามนั้น ทําให้ครบสูตร แล้วก็ทําอย่างไรต่อไป ก็ว่างๆ...นี่พูดถึงถ้าผู้ไม่เป็นทําแล้วมันก็เสียหายกันไปหมด

แต่ถ้าผู้เป็นนะ เหมือนหมอ เขาเจ็บไข้ได้ป่วยมากน้อยแตกต่างกัน ไม่ใช่ใครมาก็ทายาแดงๆ ไอ้หมออีกคนมาถึงก็ผ่าตัดๆๆ ก็ไม่สบาย จะผ่าตัดอะไร นี่ก็เหมือนกัน เวลาถ้ามันไม่เป็นมันใช้ผิดอย่างนั้นล่ะ แต่ถ้ามันใช้ถูกนะ รักษาตามอาการ เจ็บไข้ได้ป่วยอย่างไรก็รักษาตามอาการ

แล้วคนมันไม่เหมือนกัน จิตก็ไม่เหมือนกัน กิเลสก็ไม่เหมือนกัน พระอรหันต์ไม่เคยเหมือนกันเลย เอตทัคคะ ๘๐ องค์ กี่องค์ก็ไม่เหมือนกัน พิจารณากายเหมือนกันก็ไม่เหมือนกัน ไม่เหมือนกัน มันจะมีมรรคญาณ มีอริยสัจของใจดวงนั้น แล้วทําการฆ่ากิเลสเฉพาะใจดวงนั้นเท่านั้น จะไปฆ่ากิเลสของคนอื่นไม่ได้

ในกิเลสของเรา เราก็ต้องฆ่าของเรา เราต้องทําศีล สมาธิ ปัญญาของเรา คนอื่นทําแทนเราไม่ได้ เราจะไปทําแทนใครก็ไม่ได้ เราจะไปหาครูบาอาจารย์ให้ช่วยทําแทนให้เราก็ไม่ได้ ไม่มีทั้งนั้น! เราต้องทําของเราเอง ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านผ่านมาอย่างนี้มันถึงจะเป็นประโยชน์กับเรานะ

นี่พูดถึงหลักศาสนามันกว้างขวางมาก กว้างขวางจนไม่มีขอบเขตนะ ถ้าขั้นของปัญญา แต่เริ่มต้นมีขอบเขต ศีล สมาธิ ปัญญา ขอบเขตของศีลคือความปกติของใจ ถ้าปัญญา ปัญญามันพัฒนาจากสุตมยปัญญา ทุกคนต้องผ่านจากสุตมยปัญญาคือจํามาก่อน แล้วค่อยมาจินตนาการ จินตนาการที่เป็นสมาธิรองรับ มันจินตนาการเพริศแพร้วมาก

แต่ถ้ามันเป็นภาวนามยปัญญา ไม่ใช่! ไม่ใช่! เป็นสัจจะ เป็นอริยสัจจะ แล้วมันจะทําลายกิเลสของมัน กิเลสของใจดวงนั้น แล้วพอเรารู้จริงขึ้นมาแล้วนะ เราจะรู้เลยว่าใครโกหกและไม่โกหก เอวัง

๘

ถ้าเราจะตักตวงคุณงามความดี
“ทาน ศีล ภาวนา”

จะไม่มีสิ่งใดประเสริฐไปยิ่งกว่าการภาวนา
เพราะการภาวนานี้ทําให้สิ้นสุดแห่งทุกข์ได้
นี่การที่สิ้นสุดแห่งทุกข์ เห็นไหม

เทศน์เช้า
วันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๕๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เรามาทําบุญกุศล ทําบุญกุศลเพื่อเติมชีวิตนะ เพราะชีวิตนี้ เวลาวันเกิดกัน เห็นไหม วันเกิดเขาทําบุญวันเกิด อะไรพาเกิดล่ะ ถ้าวันเกิด บุญพาเกิด ถ้ามันไม่มีมนุษย์สมบัติ เราจะไม่ได้เกิดเป็นมนุษย์ไง

ถ้าเกิดเป็นมนุษย์ เห็นไหม สิ่งที่เกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นคน นี่อริยทรัพย์ ทรัพย์อันนี้ประเสริฐมาก ประเสริฐเพราะอะไร ประเสริฐเพราะเกิดมาแล้วเรามีสมอง เรามีต่างๆ เรามีอิสรภาพ เราจะตักตวงคุณงามความดีในชีวิตนี้มากเท่าใดก็ได้ เราจะทําความชั่ว เราจะทําตามความพอใจของเราทั้งชีวิตเลยก็ได้

ถ้าเราจะตักตวงคุณงามความดี ทาน ศีล ภาวนา จะไม่มีสิ่งใดประเสริฐไปยิ่งกว่าการภาวนา เพราะการภาวนานี้ทําให้สิ้นสุดแห่งทุกข์ได้ นี่การที่สิ้นสุดแห่งทุกข์ เห็นไหม

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “สุขใดเท่ากับจิตสงบไม่มี” จิตสงบนะ แล้วจิตที่พ้นจากทุกข์ วิมุตติสุข มันพ้นจากโลกไป พระพุทธเจ้าไม่เอามาพูดหรอก เพราะพูดไปก็ไม่เข้าใจ

แต่ความเข้าใจว่าสุขใดเท่ากับจิตสงบไม่มี เพราะเวลาเราฟุ้งซ่าน เราทุกข์ยาก หัวใจเราทุกข์ยาก เรารู้ได้ ถ้ามันปล่อยวาง มันมีความสงบสงัดระงับของมัน มันก็มีความสุขของมัน เรารู้ได้ แต่วิมุตติสุขเรารู้ไม่ได้ เรารู้ไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเอาสิ่งที่เรารู้ไม่ได้ไม่มาบอกเรา แต่ถ้าคนประพฤติปฏิบัติไปถึงที่สุดแห่งทุกข์แล้ว รู้เหมือนกันหมดไง

ชีวิตนี้มีค่ามาก เวลาเราทําบุญกุศล เห็นไหม ทําบุญกุศลเพื่อเติมให้ชีวิตเรา เวลาเขาทําบุญวันเกิด ทําบุญกันๆ ทําบุญเพื่อให้เกิด เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์มาแล้ว ถ้าเราอยากจะประพฤติปฏิบัติด้วยความเข้มข้น เราจะบวชพระกัน บวชพระนี้เป็นนักพรต เป็นผู้ที่สังคมเขาให้โอกาส พอเขาให้โอกาส เห็นไหม เปลี่ยนจากชีวิตของคฤหัสถ์ ชีวิตของฆราวาส ชีวิตของเราที่เราจะทําแต่ตามความพอใจของเรา เข้าไปอยู่ในกฎกติกาของศากยบุตรพุทธชิโนรส ไปบวชเป็นพระ เห็นไหม

“นิสสัย ๔ อกรณียกิจ ๔”

นิสสัย ๔ ต้องบิณฑบาตเลี้ยงชีพ ต้องเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง จะรักษาการเจ็บไข้ได้ป่วยด้วยนํ้าดองมูตรเน่า อาศัยไตรจีวร ปัจจัย ๔

อกรณียกิจ ๔ ห้ามทํา อาทิ ปาราชิก ๔ กฎตายตัวเลย แล้วอย่างอื่นตามมา

แต่เวลาบวชอุปัชฌาย์จะบอก เราพ้นจากชีวิตของคฤหัสถ์มาเป็นพระ มาเป็นนักพรต มาเป็นนักบวช มาเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เพราะเราบอกว่า เกิดมาทั้งชีวิตนี้อยากจะตักตวงคุณงามความดีให้ได้มากที่สุด ถ้าให้ได้มากที่สุด มันจะมีสิ่งใดที่จะมากเท่ากับเราเป็นนักพรตนักบวชเพื่อจะพ้นจากทุกข์ล่ะ

แต่เวลาบวชไปเพื่อพ้นจากทุกข์ ชีวิตมันเปลี่ยนไป ชีวิตมันเปลี่ยนไป เห็นไหม เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง อยากได้ร้อนก็ได้เย็น อยากได้เย็นก็ได้ร้อน อยากได้อย่างหนึ่งจะได้อย่างหนึ่ง จะไม่สมใจปรารถนาแม้แต่อย่างเดียว

เพราะจิตใจของเรา เห็นไหม ชีวิตของคนมันเกิดมา มันมาบวช ชีวิตของคนไม่เหมือนกัน ความปรารถนาของคนไม่เหมือนกัน จะไม่ได้สมความปรารถนาทั้งนั้นเลย สิ่งที่ไม่สมความปรารถนานั้นเป็นเรื่องอะไร? เพราะตัณหาความทะยานอยาก เพราะจริตนิสัยของใครต้องการสิ่งใด มันต้องการให้สมความปรารถนามัน แต่มันไม่สมความปรารถนาเพราะอะไร

เพราะเราไม่ได้ทําของเราเองไง เราเลี้ยงชีพเนื่องด้วยผู้อื่น ผู้อื่นเขาเป็นผู้แสวงหา เขาอยากได้บุญกุศลของเขา เขาอยากได้เติมบุญกุศลของเขา เพื่อความดีของเขา เขาเสียสละของเขา สิ่งที่เขาหามาเขาเสียสละเพื่อของเขาใช่ไหม

เราเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เราเป็นนักพรตนักบวช เราบิณฑบาตมา เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เราจะไม่ได้อย่างใจเราเลย ความว่าไม่ได้ดั่งใจ สิ่งที่ไม่ได้ดั่งใจมันเป็นไปตามเวรตามกรรม

เวลาพระในสมัยพุทธกาลนะ พระสีวลีไปที่ไหนมีแต่ความอุดมสมบูรณ์ไปหมดเลย เพราะพระสีวลีเป็นหัวหน้าผู้ทําบุญมาตลอด ย้อนอดีตชาติของพระสีวลีไป เป็นผู้นํา ผู้ต่างๆ เป็นผู้เสียสละ เขาสร้างสมของเขามา พระในสมัยพุทธกาลนะ ไปบิณฑบาตข้างหน้าเขาก็มองไม่เห็น ไปอยู่ข้างหลัง อาหารก็หมดแล้ว นี่ลุ่มๆ ดอนๆ ชีวิตคน เพราะการกระทําสิ่งนั้นมา

กรรม กรรมคือการกระทํา บอกว่ากรรมปั๊บ เราบอกว่ากรรมคือสิ่งที่ทําให้เราทุกข์ยาก สิ่งที่ทําให้เราชั่วร้ายทั้งนั้นเลย แล้วกรรมดีล่ะ เราต้องทําคุณงามความดีมา มันอยู่ที่การกระทํา กรรมอยู่ที่การกระทํา ผลที่เกิดขึ้นเขาเรียกวิบาก วิบากที่เกิดจากการกระทําแล้ว สิ่งที่ในชีวิตนี้ไม่สมความปรารถนาทั้งนั้นแหละ ไม่มีอะไรสมความปรารถนาเลย

แต่ถ้าเรารักษาหัวใจของเราแล้วนะ หัวใจนี้เรารักษาของเรา เราดูแลหัวใจของเรา เห็นไหม นํ้าบนใบบัว มันไม่ติดกับใบบัว

เราจะให้ทุกคนในสังคมนี้ หรือประชาชนทั้งหมดนี้ หรือมนุษย์ทั้งหมดนี้มีความคิดความเห็นเหมือนเรา ดูสิ เวลาครูเขาสอนนักเรียน เขาต้องการให้นักเรียนเป็นคนเก่ง ต้องการให้นักเรียนเป็นคนดี มันสมความปรารถนาบ้างไหมล่ะ ถ้าเด็กมันมีเชาวน์ปัญญาของมันก็จะสมความปรารถนา ครูก็จะว่าคนนี้ช้างเผือก มันมีโอกาสจะไปเป็นหมอ ไปเรียนต่างๆ แต่เวลาปากกัดตีนถีบนี่เยอะแยะไปหมดเลย นี้เพราะว่า การทําบุญมา

เวลาเราเสียสละ เห็นไหม ดูสิ ใครๆ เขาก็อยากเป็นแบบพระสีวลี ใครๆ เขาก็อยากเป็นแบบพระสีวลี มันคิดเอาไง แต่พระสีวลีไม่ได้คิดเอา พระสีวลีท่านเป็นหัวหน้า ท่านได้เสียสละมาตามความเป็นจริง ท่านได้ทําของท่านมา แต่เราไปดูแบบ เลียนแบบ แล้วอยากจะเลียนแบบ แต่ไม่ได้ทํา

แต่ถ้าเขาทําของเขานะ เวลาทําขึ้นมามันก็ทุกข์ยากแล้ว เราต้องเสียสละ เราต้องทําของเรา เพราะเราเห็นประโยชน์ไง เราไม่ได้เสียสละด้วยความไม่รู้นะ เราไม่ได้เสียสละว่าเราเสียสละแล้ว แต่การเสียสละนั้นเพราะเรารู้ เรารู้ว่าพระพุทธศาสนาสอน

ศาสนธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้ว่า “ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว” เราเสียสละความสุขความมั่งคั่งของเราทั้งหมดให้เขา มันเป็นอะไร มันเป็นอะไร เราเสียสละให้เขา เราเสียสละให้เขาแล้วเขาได้ใช้ประโยชน์จากของของเรา มันเป็นอะไรล่ะ นี่ไง เราเห็นผล เราเห็นผล

แต่ด้วยความตระหนี่ ด้วยความต่างๆ ในหัวใจมันมีของมันเป็นธรรมดา เพราะคนเกิดมามันมีกิเลส ฉะนั้น การฝึกฝน การกระทําของเรา เราจะปรับปรุงชีวิตของเรานะ นี่กรรม การกระทํานี้ ถ้าไม่มีกรรมต่อกันนะ เราจะไม่มาเห็นหน้ากัน เราจะไม่มาเชื่อกัน เราจะไม่มาร่วมเป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูกต่างๆ ด้วยกัน นี่เพราะมีเวรมีกรรมต่อกันมา

กรรมดี เห็นไหม เวลาเราเกิดมา กรรมดีหรือกรรมชั่ว สิ่งใดก็แล้วแต่ แต่เวลาเราเกิดมาแล้ว พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก สิ่งที่มีค่าที่สุดคือมีชีวิต สิ่งที่มีชีวิตนี้เราได้จากท่านมา สิ่งที่ได้จากท่านมานะ สิ่งอื่นเป็นเรื่องรองทั้งนั้นแหละ แต่มันเป็นสิ่งที่มันคิดได้ แต่มันทําได้ยาก การที่ทําได้ยากเพราะว่ามุมมองโดยวัย

วัยนะ วัยของเด็กก็อย่างหนึ่ง เป็นไปตามวัย คําว่า “เป็นไปตามวัย” วัย ประสบการณ์ของจิตมันไม่เชื่อ พวกเราจะเบื่อมากเวลาผู้ใหญ่บอกว่า “กูอาบนํ้าร้อนมาก่อนมึง” ทุกคนจะเบื่อมาก แต่เวลาเราโตไปแล้วนะ เราก็จะพูดอย่างนั้น แล้วมันพูดกันไม่ได้ เพราะเราจะอธิบายให้เขาได้อย่างไร

วัยไง วัยคือประสบการณ์ วัยคือเรื่องของเด็ก เด็กมันจะว่ามันฉลาดทั้งนั้นแหละ มันเก่ง มันแน่ มันยอดไปทั้งนั้นแหละ แล้วเวลามันฟังกัน เห็นไหม เพราะทุกคน ที่เรานั่งกันอยู่นี่เราก็เป็นวัยรุ่นมาก่อนใช่ไหม เราก็มีอารมณ์ความรู้สึกอย่างนี้มาก่อนใช่ไหม แล้วพอเราเป็นผู้บริหารจัดการ เขาจะคุมวัยรุ่นให้เล่นกีฬา ให้ใช้พลังงานในตัวมันให้มากๆ เพราะพลังงานมันเหลือใช้ นี่เวลามันคิดอย่างนั้นแหละ ฉะนั้น มันเป็นไปตามวัย สิ่งที่เป็นไปตามวัย

จิต วุฒิภาวะของจิต เราจะใช้คําว่าวุฒิภาวะของจิตบ่อย วุฒิ วุฒิภาวะของจิตมันก็พัฒนาของมันเหมือนกับชีวิตเรานี่แหละ ถ้าวุฒิภาวะมันพัฒนาขึ้น มันจะรู้มันจะเห็นของมัน มันจะพัฒนาของมัน ถ้ามันพัฒนาของมัน แล้วมองย้อนกลับไปนะ เรารู้เลยว่าเราเคยเป็นอย่างนั้นมา เราเคยเป็นอย่างนั้นมา แล้วเป็นอย่างนั้นมันมีความรู้อย่างนั้น มีความคิดอย่างนั้น แล้วมันสละของมันไม่ได้ มันยึดของมัน

แต่เวลาคนโดยวัย พอมันแก่มันเฒ่าไป ดูเวลาเด็กๆ มันเล่นกัน มันวิ่งกันสิ มันกระโดดโลดเต้นขนาดไหน ยิ่งล้มลุกคลุกคลานมันยิ่งแข็งแรง ไอ้เราเดินยังกลัวหกล้มเลย แล้วถ้าหกล้มไปนะ กระดูกเปราะ มันหักหมดนะ

นี่ก็เหมือนกัน จิตเวลามันพัฒนาขึ้นมาแล้วมันจะรู้ของมัน เวลามันเป็นวัยรุ่นของมัน เห็นไหม วุฒิภาวะระดับหนึ่ง แต่พัฒนาขึ้นไปแล้วเขาจะวางของเขา เห็นไหม เวลาเราไปวัดนะ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ วัดนี้เขาจะรักษาใจเขา เขาจะไม่ให้สิ่งใดไปกระทบกระเทือนมาก

วัวผูกไว้ มันกินหญ้าโดยเชือกของมัน เวลาเราจะใช้งานมันเราก็ไปปลดเชือกนั้นมาใช้ วัวปล่อยนะ มันอยู่ในป่าในเขานะ มันปล่อยกินอาหารกินหญ้าตามประสามันนะ เราจะใช้มันทีเราต้องวิ่งไปหามัน กว่าจะจับมันได้ ทั้งเหนื่อยหอบ

จิตใจ เห็นไหม ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเขารักษาจิตเขาไว้ เขาผูกไว้ด้วยสติ เอาสติผูกใจเขาไว้ไม่ให้มันไปไกลเกินกว่าเหตุ เวลาเขาจะใช้งานมัน พุทโธๆ เขาก็ปลดเชือกมันมา แล้วเอามาใช้งานได้

ใจของเราเหมือนวัวตัวนั้น เราปล่อยของเราตามสะดวกสบายนะ เสรีภาพ อิสรภาพ สิทธิมนุษยชน ใครบังคับไม่ได้ เพราะมันโง่ไง มันปล่อยใจมันไปเลื่อนลอยไง แต่ถ้าเรามีสติ เห็นไหม เราผูกใจเราไว้ สิทธิเสรีภาพ แต่ถ้าเรารักษาแล้วมันไม่มีอันตราย มันเป็นสิ่งที่ดีงามทั้งนั้นแหละ

สิทธิเสรีภาพ เอามาหนุนกิเลสตัณหาความทะยานอยาก แล้วบอกว่าอย่างนี้เป็นสิทธิเสรีภาพ แต่เวลามันมีสติปัญญาขึ้นมาควบคุมมันแล้วนะ อย่างนี้ไม่ใช่สิทธิเสรีภาพ มันลําบาก มันยากมันเย็น มันลําบากนะ เวลาเราหาเงินหาทองมาลําบากมาก เวลาเราใช้จ่ายมันง่ายมาก เวลาเราจะสร้างสติสร้างปัญญาขึ้นมาเพื่อเป็นของเรานะ มันยากมาก มีสติยับยั้งจิต ไอ้ตัวเห่อเหิม ไอ้ตัวผยองพองขน เอาให้มันลงยากมาก แต่ถ้าเรารักษามันได้แล้ว เห็นไหม มันเรียบร้อย มันดีงาม

วัว ถ้าเขาได้ฝึกฝนแล้วราคามันจะสูงนะ เพราะมันใช้งานได้ วัวฝูงราคามันตํ่ามาก วัวเหมือนกัน รูปร่างสวยงามมาก แต่ใช้งานไม่ได้ ไม่มีราคา วัวตัวไหนมันใช้งานได้ มันเทียมเกวียนได้ มันไถนาได้ มันมีราคานะ เวลาเขาไปซื้อวัวเขาจะดูลักษณะของมัน วัวลักษณะมันก็บอกของมันว่ามันดื้อของมัน มันฝึกยาก วัวเขามีลักษณะนะ วัวตัวไหนฝึกง่าย ลักษณะฝึกง่าย เขาพยายามจะซื้อตัวนั้น

จิตใจของเราไง เราไม่โทษใครนะ ถ้าเราไปโทษคนอื่น เราไปแก้ที่อื่น มันไม่ใช่แก้ธรรม ธรรมะจะแก้ที่หัวใจของเรา ถ้าเราไปแก้ที่อื่น เราไปแก้ มันเป็นผลประโยชน์ไง เว้นไว้แต่สร้างบารมี เห็นไหม พระโพธิสัตว์สร้างบารมี เวลาเป็นหัวหน้าเราสร้างบารมี เรามีบริษัทบริวาร แต่บริษัทบริวาร เวลาปฏิบัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่งอยู่โคนต้นโพธิ์องค์เดียวนะ เวลาใครประพฤติปฏิบัติ เราจะรักษาใจเรา มันต้องรักษาที่หัวใจของเรานะ ถ้าเรารักษาที่หัวใจของเรา หัวใจเราดีแล้วนะ ทุกอย่างประเสริฐหมด

ฉะนั้น คนเกิดมามันมีเวรมีกรรม มันจะไม่ได้อย่างที่ปรารถนาหรอก ฉะนั้น สิ่งที่ไม่ได้ดั่งปรารถนา ก็เราสร้างกรรมมาแบบนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกนะ “คนที่เกิดมาไม่เคยมีเวรมีกรรมต่อกัน ไม่มี เพราะการเกิดการตาย วัฏฏะนี้ยาวไกลนัก เราเคยเป็นญาติ เป็นพี่เป็นน้อง ต้องเป็นมาชาติใดชาติหนึ่งเด็ดขาด”

พอเราเป็นมา ฉะนั้น ในปัจจุบันนี้มันยิ่งใกล้ชิด ถ้าเราเป็นพี่น้องกันมันยิ่งใกล้ชิดเข้าไปใหญ่ ทีนี้ความใกล้ชิด เวลาคนใกล้ชิด เห็นไหม คนที่เวลาเขารักกัน เวลาคนอื่นนี่เกรงใจเขาไปหมดเลยนะ เวลาคนรักกันทําอะไรก็ได้ตามสบาย แต่ไอ้คนข้างๆ มันสะเทือนนะ นี่ว่าคนใกล้ชิด คนใกล้ชิดทําอะไรไม่ระมัดระวัง แต่ถ้าคนนอกไกลๆ ไม่ได้นะ ทําอะไรก็กลัวเสียมารยาท เสียมารยาท เพราะคนใกล้ชิดเรายิ่งต้องให้เกรงใจเขา เรายิ่งต้องคิดไง

นี่ความคุ้นเคย พระเรา เห็นไหม ครูบาอาจารย์ท่านฉลาดมาก วางข้อวัตรไว้นะ ไม่ให้สุงสิงกัน ไม่ให้คุยกัน ไม่ให้เล่นกัน ไม่ให้หยอกกัน เวลาหยอกกัน เราอยู่กับครูบาอาจารย์นะ ท่านบอก “หมา หมาเริ่มต้นมันก็หยอกกัน แล้วเดี๋ยวมันก็กัดกัน พอกัดกันเสร็จแล้วมันก็กลับมาหยอกกัน หยอกกันแล้วก็มากัดกัน”

ทีนี้เวลาเป็นพระท่านถึงไม่ให้คลุกคลี ถ้าคลุกคลีแล้วมันหยอกกัน พอหยอกกันแล้วเดี๋ยวมันก็กัดกัน กัดกันแล้วมันก็มีแผล มีแผลแล้วมันก็ฝังใจ ฉะนั้น พอเราไปคิดทางโลกไง “โอ้โฮ! พระไม่ถูกกัน พระไม่พูดกัน”

เขาถูกกัน เขารักกัน เห็นไหม รักยาวให้ตัด รักสั้นให้ต่อไง เขารักยาว เขาก็เลยต้องห่างกันไว้เพื่อไม่ให้กระทบกระเทือนกัน รักสั้นไง ให้หยอกกัน ให้เล่นกัน เดี๋ยวก็ทะเลาะกัน เดี๋ยวก็มีปัญหากัน นี่โลกกับธรรมมันมองแตกต่างกัน โลกเขามองแต่ความอบอุ่น ความคลุกคลีกัน

ธรรม อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน สติในตํารากับสติในหัวใจเราก็แตกต่างกัน สมาธิในตํารากับสมาธิในความจริงก็แตกต่างกัน ปัญญาที่จะแก้ไขกิเลสมันเป็นปัญญาภายใน ภาวนามยปัญญา

ปัญญาที่เราว่าฉลาดๆ โง่น่าดูเลย เพราะเป็นปัญญาของกิเลสไง โลกียปัญญานะ รู้ไปหมด ไอ้นู่นก็ผิด ไอ้นี่ก็ผิด ตัวเองโง่ไม่ดู เอ็งไปชี้อะไรผิด ทําไมเอ็งไม่ชี้ว่าเอ็งพูดนั่นล่ะมันผิด เอ็งพูดออกมานั่นล่ะมันผิด มันผิดเพราะอะไร มันผิด เพราะเราต้องใช้อุบายบอกเขา เราจะสอนคน เราจะทําให้คนเข้าใจได้อย่างไร นู่นก็ผิด นี่ก็ผิด

มึงแหละผิด! ถ้าเราจะบอกว่าเขาผิด มึงจะใช้วิชาการ จะใช้อะไรอธิบายให้เขารู้ล่ะ นี่ไง เพราะทุกคนมีกิเลสทั้งนั้นแหละ ไปบอกว่าเขาผิด ไปโรงพยาบาลบ้านะ...มึงแหละบ้า เราไปเยี่ยมโรงพยาบาลบ้านะ เขาบอกว่าคนเข้าไปบ้า เราก็ว่าเขาบ้า เขาก็ว่าเราบ้า นี่ก็เหมือนกัน มึงผิด กูผิด แต่ทําไมไม่ดูใจตัว

หลวงตาท่านสอนให้รักษาใจนะ ถ้ารักษาใจแล้ว เรื่องนี้มันเป็นผลของวัฏฏะ เราเกิดมามีเวรมีกรรมต่อกัน แล้วถ้าเรารักษาได้ ขันติธรรม อดทน อดทนไปก่อน แล้วพอเราอดทนจนมันมีปัญญาขึ้นมา มันแก้ไขได้ แล้วคนเขาเห็นว่าเราทําได้ เห็นไหม

คนทําถูกทําผิด ความลับไม่มีในโลกนะ ไอ้คนทํามันรู้ แต่ด้วยศักดิ์ศรี ด้วยกิเลส มันไม่ยอมรับหรอก แต่ถ้าเราอดทนนะ เวลาผ่านไป เขาทําผิดเขารู้นะ พอเขารู้ว่าเขาทําผิดกับเรา แต่ทําไมเราไม่มีปฏิกิริยา เขาจะได้คิด เขาจะเสียใจ แล้วเขาจะแก้ไข

เขาเสียใจนะ ใครทําผิดบ้าง แล้วระลึกรู้แล้วไม่เสียใจ เว้นไว้แต่คนทําผิดแล้วมันไม่รู้ ยิ่งทําผิดแล้วกูยิ่งเก่ง ยิ่งศักดิ์ศรีนะ มันยิ่งทําผิดซํ้าซาก แต่ถ้าใครทําผิดนะ แล้วมีสติปัญญารู้ว่าผิด มันเสียใจนะ ถ้าใครทําผิดแล้วรู้ตัวว่าผิด เสียใจ แต่ถ้าทําผิดแล้วมีศักดิ์ศรีนะ มันบอกว่ามันไม่ผิด มันจะขี่คอคนอื่นนะ นี่กิเลสตัณหาความทะยานอยาก

แต่ถ้ามันทําผิดแล้วมันได้คิดของมันนะ เห็นไหม เขาเสียใจของเขา ทุกคนเสียใจทั้งนั้นแหละ แต่ทําไมเวลาทํามันไม่มีสติล่ะ เวลาเราทํา ทําไมมันคิดไม่ได้ล่ะ เห็นไหม จริตนิสัยของคนขาดสติ ขาดต่างๆ เราฝึกฝนตรงนี้ พระพุทธเจ้าสอนตรงนี้ ถ้าทุกคนมีตรงนี้นะ เขาบอกว่าถ้าชาวพุทธเรามีศีล ๕ กฎหมายนี้ไม่ต้องใช้เลย

แล้วถ้าชาวพุทธเราปฏิบัติเป็น มีสติ มีสมาธิ มีปัญญา เห็นไหม เราจะไม่ทะเลาะเบาะแว้งกัน เราจะเห็นใจกัน แล้วจะสงสารนะ เขาก็อยากปฏิบัตินะ คนนั้นเดินจงกรมทั้งวันๆ เลย เหงื่อไหลไคลย้อยไม่สงบสักที เราก็สงสารเขา คนนั้นปฏิบัติเต็มที่เลย ยังไม่สงบ เราก็สงสารเขา นี่มันมีแต่ความสงสาร มีแต่ความเมตตา โลกนี้จะมีแต่ความสงบร่มเย็น ถ้าเรามีสติมีปัญญารักษาใจเรา

ผลของวัฏฏะนะ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ มีชีวิตนี้ศึกษาธรรมะ นี้มีค่าที่สุด แต่คนเกิดมามีปากมีท้องก็ต้องทํามาหากิน ก็ต้องมีหน้าที่การงาน อันนั้นเป็นหน้าที่การงานทางโลก เราต้องทันโลก แต่เราต้องมีสติปัญญาทันหัวใจเราด้วย แล้วเรามีสติปัญญา เราจะเข้าใจ แล้วเราจะซึ้ง

เวลาหลวงตาท่านตรัสรู้ขึ้นมา เห็นไหม ท่านกราบแล้วกราบเล่า ท่านบอกนะ กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ้งใจมาก “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้ได้อย่างใด รู้ได้อย่างใด” กราบแล้วกราบเล่า มันซึ้งบุญคุณไง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราประพฤติปฏิบัติแล้ว เราเป็นชาวพุทธแล้ว เราจะเห็นคุณค่าของพระพุทธศาสนา ประเพณีวัฒนธรรมนี้ให้เรามาทําบุญกุศลกันเพื่อจะได้ฟังธรรม เพื่อจะได้เตือนสติเรา เพื่อให้เราได้ฝึกหัด เพื่อให้มีคุณธรรมในหัวใจ แล้วธรรมะ เห็นไหม “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” มันจะเป็นธรรมในหัวใจของเรา

ขยันหมั่นเพียร ทรัพย์สมบัติภายนอกนี้เป็นปัจจัยเครื่องอาศัย ขยันหมั่นเพียรให้เกิดอริยทรัพย์ ทรัพย์ที่เป็นทรัพย์ของใจ ทรัพย์ที่เป็นอริยทรัพย์มันจะทําให้หัวใจนี้ไม่พร่อง เพราะหัวใจนี้พร่องมันถึงต้องเวียนตายเวียนเกิด หัวใจนี้สงบร่มเย็น เต็มอิ่มในหัวใจของมัน เราจะเห็นคุณค่าของศาสนา

เกิดจากความโง่ๆ นี่แหละ เกิดจากความไม่รู้นี่แหละ แต่ขยันหมั่นเพียร ตั้งสติ เราบอกเกิดมาเสียใจ เราไม่มีปัญญา เราขาดสติ

ก็เกิดจากโง่ๆ นี่แหละ แต่มันมีภวาสวะ มีจิต มีผู้รู้ มันแก้ไขดัดแปลงตรงนี้ จิต นามธรรมนี้เป็นผู้สัมผัสธรรมะ นามธรรมนี้จะเป็นธรรม อย่างอื่นเป็นธรรมไม่ได้ อย่างอื่นเป็นธรรมไม่ได้

หัวใจ ความรู้สึกนี้มันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากขับเคลื่อนอยู่ แล้วถ้าประพฤติปฏิบัติไปมันจะเป็นสัจธรรม มันจะเป็นวิมุตติสุข มันจะพ้นไปจากทุกข์ มันจะพ้นจากวัฏฏะ เอวัง

๙

เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกว่าเป็นจริงอย่างนี้
เราก็ปฏิบัติเต็มที่แล้ว

...เต็มที่ของเราไง
เต็มที่ของเรามันเจือปนไปด้วยสมุทัย
มันเจือปนไปด้วยการคาดหมาย
มันเจือปนไปด้วยความต้องการ
มันเจือปนไปหมดนะ มันไม่เป็นธรรมหรอก

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เวลาเราเกิดมาเราก็ปรารถนาความสุขกัน ทุกคนปรารถนาความสุขนะ แต่ความสุขของโลก เห็นไหม ความสุขพอประทังชีวิตไปเท่านั้นแหละ แต่ความสุขจริง ถ้าความสุขจริง เพราะความสุขอย่างนี้เราหามามันเป็นสุขเวทนา ทุกขเวทนา

เวลาประพฤติปฏิบัติกันไปถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันวิมุตติสุข วิมุตติสุขมันไม่ใช่สุขเวทนา ถ้าไม่สุขเวทนามันจะมีความสุขได้อย่างไร ความสุขที่ความอิ่มเต็ม ที่มันไม่ต้องขยับเขยื้อน ไม่ต้องขวนขวาย เห็นไหม นี่เสวยอารมณ์ ธรรมธาตุ ถ้ามันจะแสดงออกมาเป็นธรรมธาตุ

หลวงตาท่านบอกว่า “เวลาคิดมันเหมือนกับแบกหามท่อนซุงเลย ถ้ามันไม่คิดนะ มันไปอยู่ในสัจจะของเขา อยู่ในธรรมธาตุอันนั้น นั่นแหละความสุขอย่างนั้นมันไม่ต้องแบกต้องหาม”

แต่เวลาเราจะมีความคิดมันต้องเสวยอารมณ์ ความเสวยอารมณ์ เพราะคนเขามีสติปัญญา เขาเห็นว่าจิตมันเสวยอารมณ์ จิตมันทํางานอย่างไร แต่เวลาของเรา เราเป็นปุถุชนใช่ไหม เราไม่ได้เสวยอารมณ์ เราแบกมันไว้เลย อารมณ์ความรู้สึกมันเป็นเราหมดเลย ถ้าเป็นเราขึ้นมา เห็นไหม เจ็บปวดแสบร้อนมันก็มีความทุกข์ไปกับมัน ถ้ามีสิ่งใดมาหล่อเลี้ยงมันให้มันมีความพอใจของมัน มันก็มีความสุขของมัน มันพอใจของมัน มันพอใจของมันแล้วเดี๋ยวมันก็ไม่พอใจอีกแล้ว มันไม่พอใจ มันเกิดดับๆ โดยธรรมชาติของมัน

ทีนี้เราต้องการความสุขๆ ความสุขในพระพุทธศาสนา ถึงที่สุดแห่งทุกข์แล้วมันจบไง ถ้ามันจบแล้วมันจบได้ ถ้ามันไม่จบ มันเป็นแบบนี้ มันเป็นแบบนี้คือว่าเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย เดี๋ยวขึ้นเดี๋ยวลง มันเป็นธรรมชาติของมัน เห็นไหม นี่ผลของวัฏฏะ ผลของวัฏฏะเพราะเหตุใด ผลของวัฏฏะเพราะเราทําคุณงามความดีของเรามา ถ้าเราไม่ได้ทําคุณงามความดีของเรามา เราไม่ได้มาเกิดเป็นอิสรภาพแบบนี้นะ

เกิดเป็นมนุษย์ ภพที่มันเป็นอิสระ ทําดีก็ได้ ทําชั่วก็ได้ ถ้าเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉานเขาก็อยู่ในอํานาจของมนุษย์ เกิดในนรกอเวจีเขาก็อยู่ในใต้ปกครองของพญายม ถ้าเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม เทวดา อินทร์ พรหมเขามีพระอินทร์คุ้มครองเหมือนกัน เขามีการปกครองเหมือนกัน เขามีของเขาไปตลอด

แต่เราเกิดเป็นมนุษย์ เราจะเลือกพอใจสิ่งใดก็ได้ ถ้าเลือกพอใจสิ่งใดก็ได้ เห็นไหม เราเลือกพอใจ แต่ถ้าพอใจในสิ่งที่เราไม่เข้าใจล่ะ เราไม่เข้าใจเพราะเราเห็นว่าสิ่งนั้นเป็นประโยชน์กับเรา เป็นประโยชน์กับเราเพราะเรารู้ได้แค่นี้ไง ถ้าเรารู้ได้แค่นี้ก็ว่าสิ่งนี้เป็นประโยชน์กับเรา สิ่งนี้เป็นประโยชน์ แต่ประโยชน์ข้างหน้าเรามองไม่เห็นไง แต่เวลาคนมองการณ์ไกลเขาเห็นประโยชน์ข้างหน้า ประโยชน์ข้างหน้าเขาจะละเว้นไว้ตรงนี้ ละเว้น เห็นไหม

ดูสิ ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่ามีพราน ๒ คนเขาไปเที่ยวป่ากัน เขาแบกมูตรแบกคูถมาด้วยกัน พอคนหนึ่งเขาไปเจอเหล็ก เขาก็ทิ้ง เขาแบกเหล็กมา อีกคนหนึ่งเขาเห็นเขาบอกแบกมาแต่ไกลแล้ว เขาจะแบกมูตรแบกคูถของเขาตลอดไป พอคนแบกเหล็กไปเจอข้างหน้า เขาไปเจอเงิน เขาก็ทิ้งเหล็กของเขา เขาเอาเงินกลับบ้าน พอเดินไปข้างหน้า เขาไปเจอทองนะ เขาทิ้งเงินของเขา เขาแบกทองของเขา เขากลับบ้านไป เขาเอาทองไปให้ครอบครัวเขา ครอบครัวเขามีแต่ความสุขมีความพอใจนะ

แต่อีกคน คนที่มาด้วยกันนะ เขาแบกมูตรแบกคูถมาตั้งแต่ต้นทาง แล้วเขาไม่ทิ้งนะ เขาบอกเขาแบกมาไกลแล้ว เขาแบกเขาหามไปถึงบ้านนะ เวลาฝนมันตกมานะ มูตรคูถมันไหล มันเลอะตัวหมดเลย กลับบ้านไปได้อะไร ครอบครัวได้แต่มูตรแต่คูถ

นี่ก็เหมือนกัน ความรู้สึกนึกคิดของเราไง เราเป็นปุถุชน เรารู้สึกนึกคิดของเรา แล้วเราก็แบกมูตรแบกคูถ แบกมูตรแบกคูถคืออารมณ์ความรู้สึกเราไง ความโลภ ความโกรธ ความหลงในหัวใจ เห็นไหม มูตรคูถมันถ่ายรดหัวใจของเรา แต่คนที่เขาฉลาดขึ้นมา เขามาเจอเหล็ก เหล็กมันมีค่าแค่ไหน เขาก็ทิ้งของเขา เหล็กมันมีนํ้าหนัก พอเขาไปเจอเงิน เขาทิ้งเหล็ก เขาเอาเงินของเขา พอไปเจอทอง เขาทิ้งเงินของเขา เอาทองไป เขาได้ทองคําของเขาไปนะ ทองคํามันมีค่าขนาดไหน

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีสติปัญญา เห็นไหม จริตนิสัยของคนมันไม่เหมือนกัน อารมณ์ความรู้สึก คนเข้มข้น คนหยาบ คนเข้มข้นหมายถึงว่า เหมือนนํ้าเสีย นํ้าเสียที่มันมีสารพิษปนเปื้อนมา นํ้าเสียเวลาเขารีไซเคิลของเขา เขาทําความสะอาดของเขา เขาต้องใช้ต้นทุนสูงมาก เวลาคน ความรู้สึกนึกของเขาปกติธรรมดา แล้วความรู้สึกของคนที่มันสะอาดบริสุทธิ์ล่ะ ที่มันสะอาดบริสุทธิ์หมายถึงว่ามันใสนะ “จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้หมองไปด้วยอุปกิเลส”

ในเมื่อมันยังมีความผ่องใส มันสะอาดขนาดไหนนะ มันก็ระเหยของมัน มันต้องเป็นของมัน นี่ผลของวัฏฏะไง ผลของวัฏฏะคือมันมีการเปลี่ยนแปลงของมันตลอดเวลา นี่พอมันเปลี่ยนแปลง เห็นไหม

“จิตนี้ไม่เคยตาย จิตนี้ไม่เคยตาย” ครูบาอาจารย์ท่านพูดบ่อยว่า “จิตนี้ไม่เคยตายนะ” เวลาเกิดในนรกอเวจีขนาดไหน บีบคั้นขนาดไหนมันก็ไม่เคยตายของมัน หมดจากเวรจากกรรมขึ้นมามันก็มาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นต่างๆ นี่จิตมันไม่เคยตาย

จิตมันไม่เคยตาย เห็นไหม “จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส” ผ่องใสขนาดไหนนะ มันก็คงที่ไม่ได้ มันต้องแปรสภาพของมันตลอดไป จะผ่องใส จะปนเปื้อนเข้มข้นขนาดไหนนะ มันมีโอกาสไง นี่ไง มูตรคูถเราจะทิ้งหรือไม่ทิ้ง ถ้าเราจะทิ้งมันนะ จะทิ้ง ทิ้งอย่างไร เราจะทิ้งของเรานะ มันมีผลประโยชน์ สิ่งใดที่มันจับต้องแล้วมันเป็นประโยชน์กับเราทั้งนั้นแหละ นี่ปัญญาเรามีเท่านี้

ทีนี้เราเชื่อในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราถึงมีศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าเรามีศีลของเรา มีความปกติของใจ ความปกติของใจนะ สิ่งใดที่มันจะหยิบจะฉวย เวลาคิดมันหยิบฉวย หยิบฉวยเพราะมันคิด เสวยอารมณ์ มันหยิบฉวยของมัน หยิบฉวยอารมณ์สิ่งใดมา ถ้าเรามีศีลขึ้นมา เราตบมือไว้

หลวงตาท่านบอกว่า ตบมือไว้ ตบมือไว้ ตบหัวใจไว้ มืออย่าไปหยิบมันมา อย่าไปหยิบมันมา

แต่มันจะตบมือมันได้มันต้องฝึกหัด ของมันเคย มันเคยหยิบจับของมันตลอดเวลา แล้วเราบอกไม่ให้มันหยิบมันจับ มันไม่หยิบจับ ทําอย่างไรไม่ให้หยิบจับล่ะ

ไม่หยิบจับ เราก็ต้องมีปัญญาเห็นโทษของมันสิ หยิบจับทีไรก็เผาไหม้มือทุกที หยิบจับขึ้นมาทีไรก็แสบร้อนทุกที แต่มันก็หยิบจับตลอดไป ทําไมมันโง่ขนาดนี้ นี่ถ้าเรามีสติปัญญา เราจะทิ้งมูตรทิ้งคูถ ทิ้งมูตรทิ้งคูถมาแล้วเราหยิบจับสิ่งใดล่ะ หยิบจับเหล็ก หยิบจับเงิน หยิบจับทอง ถ้าหยิบจับเงิน หยิบจับทอง นี่ประโยชน์ เห็นไหม

ดูสิ เวลาบอกว่านํ้าเสียที่มันเข้มข้นขึ้นมา มันสกปรก มันส่งกลิ่นเหม็น แต่เวลาที่นํ้าใสสะอาดล่ะ นํ้าใสสะอาดมันก็ระเหยของมัน ชีวิตของเราเป็นมนุษย์ ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เราจะทําคุณงามความดีของเราสิ่งใด

คุณงามความดี เห็นไหม ดูสิ กตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี นี่เป็นเครื่องหมายของคนดี คนจะกตัญญู คนจะอย่างไรก็แล้วแต่ ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุดทั้งนั้นแหละ แต่ถ้าในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันน่าเสียดายไง

ถ้าเราทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบได้นะ อืม! นี่ไง ตัวตนเราเป็นแบบนี้ ชีวิตมันเป็นแบบนี้ ที่เราแสวงหากัน ที่ว่าความสุขมันอยู่ที่ไหน อะไรมันเป็นความสุข เราก็แสวงหามาตลอดเวลา เราก็ไม่เคยเจอความจริงสักที แต่พอจิตมันสงบเข้ามา อืม! ความจริงมันเกิดแล้ว มันเกิดเพราะอะไร เพราะสุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี จิตมันเข้าไปรู้ตัวตนของมันไง นี่ปัจจัตตัง มันปล่อยวางสิ่งใดๆ มา มันเป็นอิสรภาพของมัน เห็นไหม

นี่เราเรียกร้อง เรียกร้องอิสรภาพ เราเรียกร้องความเป็นธรรม เราเรียกร้องมาตลอดเลย แต่เวลากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันข่มขี่เหยียบยํ่าเรา เราไม่เคยเรียกร้องเลย เวลากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันข่มขี่เรานะ พอใจ แต่เวลาข้างนอกเราเรียกร้องอิสรภาพ เรียกร้องความเสมอภาค เราเรียกร้องทุกอย่างเลย แต่เวลาใจของเรา เห็นไหม เพราะใจของเราเวลามันโดนข่มขี่ มันโดนเหยียบยํ่าโดยกิเลสนี่มันทุกข์

เวลามันมีความสุขของมัน มันเป็นอิสรภาพชั่วคราว มันมีความสุขของมัน ความสุขเพราะมันพอใจ มีความพอใจมันก็มีความสุขของมัน แต่ถ้าเรามีคําบริกรรมของเรา มีปัญญาอบรมสมาธิของเรา มันปล่อยวางของมันนะ มันไม่ใช่พอใจและไม่พอใจ นี่มันเป็นเหตุ

“ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ” มันมีเหตุ มีปัจจัย มันมีเหตุมีผลของมัน มันถึงปล่อยวางของมันได้จริง

แต่นี่มันไม่มีเหตุมีผลใช่ไหม มันไม่มีเหตุผลตามความเป็นจริงขึ้นมา เราก็บอกว่าจะปล่อยวาง จะปล่อยวาง เราจะบังคับมันให้ได้ด้วยความพอใจของเรา มันเป็นไปไม่ได้หรอก ดูสิ เราเห็นแก้วแหวนเงินทองเยอะแยะไปหมด เราหยิบฉวยเอาได้ไหม เราไม่มีสิทธินะ แต่ถ้าเราทําหน้าที่การงานของเรา ผลตอบแทนมันมา “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ” ในเมื่อมีเหตุมีผล เงินนั้นมันก็ไหลมาเทมา แต่ถ้ามันไม่มีเหตุมีผล เงินเราไปหยิบฉวยเอามานี่ติดคุกนะ เราไปหยิบฉวยของเขามา เราทุจริตของเขามา มันไม่เป็นประโยชน์กับเรา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา เราเห็นโทษของมัน เรามีคําบริกรรมของเรา เรารักษาจิตของเราด้วยเหตุด้วยผล “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ” ถ้าไม่มีเหตุของมันขึ้นมา ถ้าเหตุมันสมควร นี่ธรรมทั้งหลาย ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ถ้ามันสมควรแก่ธรรม มันมีเหตุมีปัจจัย มันสมควรของมัน มันเป็นของมัน เห็นไหม ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เหตุมันสมควรแล้วมันต้องเป็นแบบนั้นจริงๆ

แต่เราปฏิบัติกันไม่ถึงเหตุถึงผลไง พอไม่ถึงเหตุถึงผลเราก็เรียกร้องให้มันเป็นไปตามความเป็นจริงของเรา เรามีความลังเลสงสัย มีต่างๆ เห็นไหม นิวรณธรรมกางกั้นนะ เรามีแต่ความสงสัยของเราว่ามันไม่เป็นจริง ไม่เป็นจริงสักที เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกว่าเป็นจริงอย่างนี้ เราก็ปฏิบัติเต็มที่แล้ว

เต็มที่ของเราไง เต็มที่ของเรามันเจือปนไปด้วยสมุทัย มันเจือปนไปด้วยการคาดหมาย มันเจือปนไปด้วยความต้องการ มันเจือปนไปหมดนะ มันไม่เป็นธรรมหรอก แต่ถ้าเรามีความจริงของเราขึ้นมานะ เราพุทโธของเราโดยเนื้อหาสาระ เราใช้ปัญญาของเราโดยเนื้อหาสาระ เราไม่ให้สิ่งนั้นมันเจือปนเราเข้ามา

ถ้ามันไม่เจือปนเราเข้ามา “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ” ถ้าเหตุมันสมควรตามความเป็นจริงแล้วมันจะหนีไปไหน มันหนีจากความเพียรไปไม่ได้หรอก มันหนีจากความเพียรไม่ได้

แต่นี้เราก็เพียรเต็มที่แล้ว ทุกคนบอกว่าเพียรเต็มที่ ทําเต็มที่ทุกคน แต่เพียรเต็มที่ เพียรโดยที่เหตุมันไม่สมควรไง เหตุมันไม่เป็นตามข้อเท็จจริงอันนั้นไง เหตุมันเป็นตามความเป็นจริงด้วยสมุทัยของเราไง เหตุโดยสมุทัย เหตุโดยตัณหาความทะยานอยาก เหตุโดยการคาดหมาย เหตุที่ความต้องการของเรา มันถึงไม่เป็นความเป็นจริง

ถ้าเป็นความเป็นจริงขึ้นมา ความเป็นจริงเราปฏิเสธขนาดไหนมันก็เป็นจริงอย่างนั้น เราปฏิเสธความเป็นจริงไม่ได้หรอก ข้อเท็จจริง สัจจะ อริยสัจจะ อริยสัจจะมันต้องเป็นแบบนั้น

ดูสิ คนเราปฏิเสธได้ไหมว่าเราเกิดมาแล้วเราไม่ตาย เกิดตายนี้เป็นผลของวัฏฏะนะ แต่เวลาถ้าเกิดอริยทรัพย์ขึ้นมา มันจะเกิดขึ้นมาได้อย่างไร เพราะเวลาเกิดมา เห็นไหม เกิดมามีหน้าที่การงาน คนเรามีคุณภาพเพราะความรับผิดชอบ คุณภาพของคนมันอยู่ที่ผลของงาน เราทํางานอย่างไร แล้วผลมันตอบแทนอย่างไร คุณภาพมันอยู่ที่นั่น ถ้าคุณภาพอยู่ที่นั่น มันจะวัดผลกันได้เลยว่าคนเราทําแล้วมันได้ผลได้มากน้อยแค่ไหน

ถ้ามากน้อยแค่ไหน เห็นไหม เรามีสติปัญญาของเรา เราไม่น้อยเนื้อตํ่าใจ เราไม่น้อยเนื้อตํ่าใจเลย สิ่งทั้งหลายมันมาจากการกระทํา มันต้องมีเหตุมาสิ ถ้ามันไม่มีเหตุมา มันจะทําให้จิตใจเราเป็นแบบนี้หรือ ถ้าจิตใจเราเป็นแบบนี้นะ เราเห็นโทษของมัน ทําไมเราไม่แก้ไขล่ะ ถ้าเราแก้ไข เราเปลี่ยนแปลงนะ เราฝืนทนเอา ฝืนทนเอาเพราะเราทํามาเอง ถ้าฝืนทนเอามันเจ็บปวดแสบร้อนไหม

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูดครั้งแรกนะ เวลาท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลากิเลสมันขี่หัวเอา เห็นไหม ท่านสู้มันไม่ได้ ท่านถึงนํ้าตาร่วงนะ “เออ! คราวนี้กูแพ้มึงนะ คราวหน้ากูจะเอาให้ได้ คราวหน้ากูจะเอาให้ได้” เห็นไหม ท่านใช้ความเข้มแข็งของท่านแล้วต่อสู้ นี่ความเข้มแข็งของท่าน

เวลาเริ่มต้น เรารู้ๆ อยู่นี่แหละ เห็นๆ อยู่ว่าจะเอาชนะมัน แต่สู้มันไม่ได้ นํ้าตาตกนะ เหมือนเรารู้ว่าสิ่งนี้มันควรจะทํา แต่เราทําไม่ได้ เราทําไม่ได้ มันเสียใจมากนะ เสียใจมากขนาดไหนมันก็ยังมีเหตุมีผล มีเหตุมีผล ถ้าเราฝึกความเข้มแข็งของเราขึ้นมา เราทําของเราขึ้นมา

นี่ก็เหมือนกัน ทําไมใจเราเป็นแบบนี้ ทําไมสิ่งที่เราจะให้เข้มแข็งมันเป็นแบบนี้

มันเป็นแบบนี้ก็มันเป็นมาแล้ว เราไปแก้ไขประวัติศาสตร์ไม่ได้ เราแก้ไขอดีตไม่ได้หรอก ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้แก้ไขปัจจุบัน แต่แก้ไขปัจจุบัน สิ่งที่มันเป็นมา เห็นไหม เป็นมาทําไมคนอื่นเขาคิดไม่เหมือนเรา ทําไมคนอื่นเขามีความรู้สึกนึกคิดไม่เหมือนเรา ทําไมคนอื่นเขาแยกแยะเหตุผลอย่างนี้ได้

นี่ไง “พละ” พละคือกําลังของใจ กําลังของใจมันต้องสร้างมา ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์เหมือนกัน ท่านปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้าเหมือนกัน เวลาท่านสร้างของท่านมา เวลาท่านปฏิบัติไป สิ่งนี้ก็มากางกั้นของท่าน หลวงปู่เสาร์ท่านก็ปรารถนาเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า แต่หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาภาวนาไป ดูสิ ดูปัญญาสิ เวลาเริ่มต้นหลวงปู่เสาร์ท่านก็ฝึกฝนหลวงปู่มั่นมา พอหลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติไปแล้วท่านติดขัดของท่าน เพราะเป็นอาจารย์ใช่ไหม เราเป็นเด็กน้อย เรามีอาจารย์เราก็อยากถามอาจารย์ของเรา พอไปถามหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์บอกว่า “เราแก้ท่านไม่ได้หรอก ปัญญาท่านเยอะมาก ท่านต้องแก้ตัวของท่านเอง”

หลวงปู่มั่นท่านต้องหันกลับมาแก้ไขตัวของท่านเอง พอแก้ไขตัวของท่านนะ นี่ไง บารมีธรรม บารมีสิ่งที่สร้างมา พอแก้ไขตัวท่านเสร็จแล้ว ท่านกลับไปแก้หลวงปู่เสาร์ เพราะหลวงปู่เสาร์เวลาท่านภาวนา เห็นไหม “ขอให้ธรรมมาสถิตที่ตา ขอให้ธรรมสถิต...” นี่ขอเอา คือสวดมนต์อ้อนวอนก่อน พอสวดมนต์อ้อนวอนก่อนเสร็จแล้ว แล้วค่อยประพฤติปฏิบัติใช่ไหม

หลวงปู่มั่นบอกว่า “ไม่ต้องสวดหรอก การขออ้อนวอนมันก็คือการปฏิบัติอ่อนๆ ถ้าเราปฏิบัติเลย เรากําหนดพุทโธเลย จิตใจมันเข้มแข็งกว่า จิตใจมันทําได้เต็มไม้เต็มมือกว่า เอาปฏิบัติเลย”

แก้ไขกันอยู่ ๓ ปี กว่าหลวงปู่เสาร์ท่านจะวางทิฏฐิอันนี้ คือวางความผูกพันของใจอันนี้ ที่ว่าไม่ได้ เวลาปฏิบัติต้องสวดมนต์ก่อน ต้องจัดการก่อน หลวงปู่มั่นท่านไปแก้

นี่พูดถึงบารมี พูดถึงสิ่งที่เราสร้างมา ทําไมจิตใจของคนมันไม่เหมือนกัน ถ้าจิตใจของคนไม่เหมือนกันนะ จิตใจคนไม่เหมือนกันแล้วเราจะไปเบิกเอาจากธนาคารไหน เราจะไปขุดเอาจริตนิสัยดีๆ มาจากไหน นิสัยดีๆ ความคิดดีๆ อยากจะไปขุดเอามันมาจากไหน จะเปิดเซฟไหนใส่มาในสมองเรา ถ้าเราไม่ได้ฝึกของเรามา

ในเซฟนั้นเราเป็นคนหาเงินหาทองเข้ามา แล้วเปิดเซฟ ไปเก็บไว้ในเซฟ แล้วเราปิดเซฟไว้ใช่ไหม ในเซฟนั้นถ้าเราไม่เอาแก้วแหวนเงินทองของเราไปใส่ไว้ในเซฟ มันก็จะมีเซฟเปล่าๆ ไง เปิดเซฟมาก็ไม่มีสิ่งใดเลย

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจของเรา ถ้าเราไม่ได้สร้างของเรามา เราไม่ได้ทําของเรามา มันจะมาจากไหน ถ้าเราสร้างมาอย่างนี้ เห็นไหม นี่เซฟของเราเปิดมา

เซฟเขาเปิดมามีแต่แก้วแหวนเงินทอง เซฟเราเปิดมานะ มันมีแต่ขี้หมูราขี้หมาแห้ง อ้าว! ก็เราเป็นคนพาล เราทําแต่สิ่งนี้มา มันก็ฝังใจเรามา เราเปิดเซฟเรามา เซฟเราเป็นอย่างนี้เราก็แก้ไขเซฟเราสิ แก้ไขในหัวใจของเรา

ถ้ามันจะเป็นไปอย่างไรเราปฏิเสธไม่ได้ คือเราอย่าไปน้อยเนื้อตํ่าใจไง ทุกคนพอมองกลับมาที่เรานะ ขาอ่อนหมดเลย ทําไมเราเป็นแบบนี้ ทําไมคนอื่นดีกว่าเรา ทําไมคนอื่นเป็นอย่างนั้น

ก็เขาสร้างของเขามา เซฟของเขา เขาหาของเขา แล้วสะสมของเขา แล้วเขาปิดของเขา แล้วเขาก็มาเกิดในชาตินี้ของเขา เซฟคือใจของเขา เขาเปิดเซฟของเขามา เขาก็ได้คุณงามความดีของเขามา เซฟของเราเป็นแบบนี้ ความรู้สึกนึกคิดในใจของเราเป็นแบบนี้ ก็แก้ไขแบบนี้ เปิดมามีอะไรก็แก้ไขมัน ของเรามีอะไรเราก็แก้ไขมัน เราแก้ไขพัฒนาของเรา

ถ้าเราแก้ไขพัฒนา เห็นไหม โอปนยิโก เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูนิสัยเรา มาดูจริตเรา มาดูความรู้สึกนึกคิดเรา แต่ถ้าเราเป็นธรรมขึ้นมา เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม มาดูธรรมในหัวใจไง มาดูธรรมความรู้สึกนึกคิดของเราไง มาดูธรรมที่เราเปลี่ยนแปลงแก้ไขไง นี่เราได้เปลี่ยนแปลง เราได้แก้ไข เราได้ทําแล้วไง

แต่ถ้าใครยังไม่ได้เปลี่ยนแปลง ยังไม่ได้แก้ไข มันเป็นมูตรเป็นคูถอยู่ มันเหม็นนะ แต่ถ้ามันเปลี่ยนแปลงแก้ไข มูตรคูถเปลี่ยนแปลงเป็นเงินเป็นทองได้ไหม ดูสิ เขาขายปุ๋ยกัน เขาเปลี่ยนจากมูตรจากคูถมาเป็นเงินเป็นทองได้นะ

นี่ก็เหมือนกัน ความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้เราก็เปลี่ยนได้ เปลี่ยนได้โดยศีลของเรา เปลี่ยนได้โดยการประพฤติปฏิบัติของเรา เปลี่ยนได้โดยความเห็นผิดของเรา เราเห็นว่าสิ่งนี้เป็นความผิดเราก็วางมัน เราไม่คิดถึงมัน เราไม่เอาสิ่งนี้มาเป็นความรู้สึกนึกคิดอีกแล้ว เราจะเปลี่ยนความคิดเราเป็นความคิดที่ใหม่ขึ้น นี่เราเปลี่ยนได้

มูตรคูถมันเปลี่ยนเป็นเงินเป็นทองได้ ถ้าคนรู้จักเอาไปเปลี่ยนแปลง คนรู้จักเอาไปแลกเปลี่ยนมา ถ้าไม่แลกเปลี่ยนมามันก็จะเป็นมูตรเป็นคูถ อยู่อย่างนั้นแหละ นี่ก็เหมือนกัน พอเรารู้สึกนึกคิดก็น้อยเนื้อตํ่าใจ เราเป็นอย่างนี้ เราเป็นอย่างนี้ เราเป็นอย่างนี้

เราเป็นอย่างนี้แล้วเอ็งไม่เปลี่ยนล่ะ เราเป็นอย่างนี้ แต่เราไม่เปลี่ยน ก็ไม่มีใครเขาเปลี่ยนให้หรอก

ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่นท่านไปหาหลวงปู่เสาร์ เวลาให้หลวงปู่เสาร์แก้ หลวงปู่เสาร์ยังแก้ให้ไม่ได้เลย ท่านต้องทําของท่านเอง พอทําได้แล้ว เราทําได้แล้วนะ เราเอามูตรเอาคูถไปเปลี่ยนเป็นเงินเป็นทองมา เราบอกคนอื่นได้นะ “เฮ้ย! เราก็เคยเป็นแบบนี้ เราก็เคยมีมูตรมีคูถอย่างนี้ กูไปเปลี่ยนมาเป็นเงินเป็นทอง กูเปลี่ยนมา เอ็งเห็นไหม เอ็งเห็นไหม”

ถ้าเราทําได้ เราไปสอนใครได้หมดแหละ ถ้าเรามีธรรมในหัวใจ นี่เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม ก็เราไปเปลี่ยนมาแล้ว เราเอามูตรเอาคูถไปเปลี่ยนเป็นเงินเป็นทองมาแล้วไง นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราเปลี่ยนนิสัยเราได้ เราทําของเราได้ เราทําของเราไป

มันเป็นจริตเป็นนิสัยนะ นํ้าเสีย ถ้ามันเข้มข้นด้วยสารพิษ เวลารีไซเคิลมันก็ต้องลงทุนลงแรงกันหนักหน่อย นํ้าที่มันมีความไม่เน่าเสียจนมากเกินไป รีไซเคิลมันก็จะสะอาดขึ้นมา แล้วร่างกายของเรา ดูสิ เราใช้สอยนํ้าของเรา มันมีของเสียออกไปตลอดทุกวัน

นี่ก็เหมือนกัน หัวใจมันมีทั้งนั้นแหละ ถ้ายังไม่ได้สิ้นสุดแห่งทุกข์นี่มันมี เห็นไหม ดูสิ เวลาจิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส ความทุกข์ของมันคือความอาลัยอาวรณ์ไง ความผ่องใส ความคิดถึงกัน สิ่งนี้มันเป็นกิเลส กิเลสอย่างละเอียด แต่เวลามันมีความโลภ ความโกรธ ความหลง กิเลสหยาบๆ มันก็เหยียบยํ่าใจ เวลาเราอาลัยอาวรณ์ต่อกัน คิดถึงต่อกัน นี่กิเลสอย่างละเอียด

แล้วถ้ามันรีไซเคิล มันทําความสะอาดทั้งหมดทั้งสิ้น แล้วมันจบสิ้นไป มันไม่เสวยอารมณ์ มันอยู่ของมันโดยธรรมชาติของมัน เพราะ ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา ขันธ์ ๕ คือสัญญาอารมณ์ มันเป็นขันธ์ มันไม่ใช่ตัวพลังงานตัวนั้น ถ้าตัวพลังงานตัวนั้นทําถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์แล้ว เห็นไหม “ธรรมธาตุ”

สิ่งนั้นเป็นธาตุ ที่ไหนมีจิต ที่นั่นมีภพ แต่เวลาคุยกันภาษาสมมุติก็ต้องบอก บอกว่าจิตเป็นอย่างนั้น จิตเป็นอย่างนั้น...จิตคือความรู้สึกนึกคิด ทุกคนมีนะ แล้วเราจะมาแก้ไขของเรา

นี่คือฟังธรรม ธรรมแบบนี้เป็นอาหารของใจ เราแสวงหาปัจจัย ๔ เพื่อการดํารงชีวิต แต่ถ้าเราแสวงหาธรรมนะ โอปนยิโก เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม ดูหัวใจของเรา ดูความรู้สึกนึกคิดของเรา แล้วมันจะประเสริฐของเรา

เรามีธรรมในหัวใจ เห็นไหม สิ่งนี้ที่เราแสวงหากันเป็นความสุขแท้ เราจะทุกข์จนเข็ญใจจากปัจจัย ๔ แต่หัวใจเราอิ่มเต็มนะ เราอยู่ของเราได้ แต่คนเวลามีทุกอย่างเพียบพร้อมเลยนะ แต่หัวใจมันเร่าร้อนมันก็ทุกข์

ธรรมเป็นอาหารของใจ ปัจจัย ๔ เป็นอาหารของร่างกาย เราแสวงหามาเพื่อประโยชน์กับชีวิตนี้ เพื่อความมั่นคงของชีวิต เพื่อสัจธรรม ธรรมในหัวใจของเรา เอวัง

๑๐

การเสียสละสิ่งที่เป็นวัตถุทานออกไป
แล้วเราได้ความเข้มแข็งของหัวใจนี้มา
เราได้หัวใจที่เป็นบุญกุศลนี้มา
บุญกุศลอันนี้มันจะเป็นพันธุกรรมของมัน
มันจะฝังกับใจนี้ไป

ใจนี้เวลาเสียสละแล้วสิ่งนั้นเป็นทิพย์ๆ
เป็นทิพย์เพราะมันเป็นนามธรรม
มันฝังอยู่ที่ใจนี้
ใครจะมาแย่งชิงสิ่งนี้ไปจากใจของเราไม่ได้

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๕๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเกิดเป็นคน เกิดเป็นคนมีวุฒิภาวะ การเกิดเป็นคนเป็นอริยทรัพย์ ถ้าการไม่เกิดเป็นคน เวลาพูดถึงเรื่องการเกิดและการตาย บอกว่าเวลาเกิดเป็นสัตว์ เราคิดว่ามันเป็นไปไม่ได้ ในพระไตรปิฎกนะ มันมีความเชื่อของลัทธิหนึ่งว่า คนเกิดเป็นคนจะเกิดเป็นคนตลอดไป ชาตินี้เกิดเป็นคน ชาติหน้าก็เกิดเป็นคน ถ้าใครเกิดเป็นสัตว์ก็เกิดเป็นสัตว์ตลอดไป ใครเกิดเป็นสิ่งใดก็จะเกิดเป็นสิ่งนั้นตลอดไป นี่ความเชื่อของลัทธิหนึ่งในสมัยพุทธกาลก็มี

แต่ในพระพุทธศาสนาเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้ว่าอย่างนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุพเพนิวาสานุสติญาณ ย้อนอดีตชาติไป เห็นไหม ท่านบอกท่านเคยเกิดเป็นกวาง เคยเกิดเป็นสัตว์ เป็นหัวหน้าสัตว์ คือหัวหน้าฝูง หัวหน้าฝูงสร้างสมบารมี เคยเกิดเป็นลิง เป็นพญาลิง แล้วไปถึงมันมีคนมาล่า ท่านเป็นคนปกป้องฝูง ท่านเป็นคนนําฝูง ท่านว่าท่านเคยเป็น นี่การเกิด

การเกิดและการตายมันอยู่ที่เวรที่กรรม ทําดีได้เกิดดี แล้วคนเราทุกคนจะว่าทําดีตลอดไป หรือทําชั่วตลอดไปมันไม่มี คนเราเคยทําความดีก็มี ทําความผิดพลาดก็มี ทีนี้ความผิดพลาด เวลามันเสวยชาติ เสวยชาติใด นี่มันต้องเสวยชาติหนึ่ง พอเสวยชาติไปแล้ว การเกิดเป็นมนุษย์ถึงว่าเป็นอริยทรัพย์ เพราะการเกิดเป็นมนุษย์ เห็นไหม การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์เพราะอะไร เพราะมนุษย์มีสมอง มนุษย์มีความรู้สึกนึกคิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน ถ้าเกิดเป็นมนุษย์แล้วมันแยกแยะสิ่งต่างๆ ได้ การเกิด เห็นไหม การเกิดนี้เป็นอริยทรัพย์

แต่เวลาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาละเอียดขึ้นไป คนเราไม่ใช่ดีด้วยการเกิด คนเราไม่ใช่ดีด้วยการเกิดนะ การเกิดมันเป็นผลบุญผลกรรม เกิดมาเป็นมนุษย์ แต่มันไม่ใช่ดีเพราะการเกิด เราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเป็นคนดีใช่ไหม? นี่เป็นคนดี เวลาเกิดมาแล้วมันก็ต้องมีปัญญาใช่ไหม

นี่เห็นว่าสิ่งที่ของควรเป็นของไม่ควรไง เห็นความดีเป็นความชั่ว เห็นความชั่วเป็นความดี ความดีเพราะอะไร เพราะมันมีแรงขับไง มันมีความรู้สึกนึกคิดของมันใช่ไหม พอมันเห็นสิ่งใดที่พอใจของตัวมันว่าสิ่งนั้นเป็นความถูกต้องดีงามของตัว นี่ความถูกต้องดีงามของตัว เห็นไหม ความรู้สึกนึกคิด

เวลาเราเกิดมาเป็นมนุษย์ สิ่งนี้เป็นอริยทรัพย์ แล้วเราเกิดมาเป็นมนุษย์แล้ว มนุษย์ไม่ใช่ดีเพราะการเกิด มนุษย์ดีเพราะการกระทํา ถ้ามนุษย์มีการกระทํา มนุษย์มีสติปัญญา ถ้ามนุษย์มีสติปัญญามันจะพัฒนาขึ้นไป ถ้าพัฒนาขึ้นไป เราทําคุณงามความดีของเราขึ้นไป

แล้วคุณงามความดี เห็นไหม ถ้าเราขยันหมั่นเพียร เราทําคุณงามความดี ทางโลกก็ว่าคนคนนี้เป็นคนดี คนดีก็ดีของโลกไง ถ้าดีของโลก ดูสิ ดูสมัยพุทธกาล กษัตริย์ในแว่นแคว้นต่างๆ เวลาเขาออกรบทัพจับศึก พระเจ้าอชาตศัตรูจะไปตีลิจฉวี จะไปตีแคว้นใด ไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าถ้าไปตีนี่แพ้หรือชนะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกแพ้เด็ดขาด แพ้เด็ดขาดเพราะอะไร เพราะในรัฐนั้นเขาปกครองด้วยประชาธิปไตย เขาปกครองด้วยสามัคคีธรรม คือว่าเขารักกัน สามัคคีกัน ถึงได้ตั้งให้พราหมณ์ไปยุแหย่ ไปยุแหย่จนเขาแตกแยกแล้วไปตีเขา ตีเขาก็ตีแตก

แล้วเวลาทุกข์ยากล่ะ เวลาทุกข์ยาก เวลามีใครเสียไปในตระกูลของตัว เห็นไหม ทุกข์ร้อนทั้งนั้น ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการเอาพวกนี้ไว้

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอานนท์บอกว่า “ดวงตาของโลกดับแล้ว ดวงตาของโลก” โลกทุกแขนง โลกทุกวิชาการ ทุกวิชาชีพ มีสิ่งใด ทุกข์สิ่งใดก็ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนชี้ทาง เป็นคนบอกทางไง ความชี้ทางบอกทาง เห็นไหม นี่สัจธรรม ถ้าสัจธรรม ความดีอย่างนี้เป็นความดีในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่พ้นจากทุกข์ พ้นจากทุกข์เพราะอะไร? พ้นจากทุกข์เพราะว่าคนเราคิดดี เห็นผิด เห็นถูก

ความเห็นผิด ถ้าความเห็นผิดของเรา พอความเห็นผิดแต่เราเชื่อว่าถูก พอความเห็นผิดของเราเชื่อว่าถูก เห็นไหม เราก็มีวิชาการมารองรับ มีความเห็นของตัวมารองรับ ปัญญามันเก่งไปหมดแหละ ถ้ามันเห็นผิดนะ มันจะบอกว่าสิ่งนั้นถูก สิ่งนั้นดีสิ่งนั้นงามไปหมดเลย แต่ถ้าพอมันเห็นถูกล่ะ เห็นถูก อ้าว! ทําอย่างไรต่อไปล่ะ

ความดีที่ละเอียดขึ้นไปกว่านี้ยังมีอยู่ สิ่งที่ความละเอียดขึ้นไปกว่านี้ยังมีอยู่

ฉะนั้น สิ่งที่เราเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์ไม่ได้ดีเพราะการเกิด การเกิดมาแล้ว ถ้าคุณงามความดีมันถึงเป็นคุณงามความดี ถ้าทําชั่วมันก็เป็นความชั่ว ถ้าเป็นคุณงามความดี เราทําที่ไหนล่ะ เห็นไหม สิ่งที่ว่าคุณงามความดี นี่ความเห็นไง ความเห็นของคน ความเห็นของคนมันก็เห็นแต่วัตถุธาตุ เห็นแต่สิ่งที่เป็นสมบัติพัสถานของโลกนี้ แต่เวลาคุณงามความดีของเรา เราเสียสละ เรามาทําบุญกันเพื่ออะไร

เรามาทําบุญกัน เรามาทําบุญเพื่อให้จิตใจเราเข้มแข็ง ถ้าจิตใจเราเข้มแข็ง เราเสียสละขึ้นมา พอเราเสียสละขึ้นมา สิ่งใดที่มันหมักหมมในใจ สิ่งใดที่มันบีบคั้นหัวใจ นี่เปิดมันออก ถ้าเปิดมันออก มันเข้มแข็ง มันฝึกหัดของมัน ถ้ามันฝึกหัดของมัน มันคัดเลือกได้ไง

สิ่งใดที่ไม่ดี...ไม่เอา

คิดผิด...ไม่คิด

คิดไม่ดี...แยกออกไป

แต่ถ้าเราไม่ฝึกไปนะ นี่ความเห็นผิด “เออ! มันก็ดี มันก็เป็นอย่างนั้น เราก็คิดของเราอย่างนั้น” นี่มันอ่อนแอ มันอ่อนแอเพราะไม่ได้ฝึกฝนมัน

การเสียสละเป็นการฝึกฝนหัวใจ เพราะจิตใจมันตระหนี่ถี่เหนียว เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันไม่ยอมให้ทําหรอก มันไม่ให้ทําหรอก แล้วเวลาเสียสละไป อ้าว! ก็เสียสละ เพราะทุกคนก็ว่าเสียสละ เสียสละเพราะพระเป็นคนได้ไง

“เนื้อนาบุญของโลก” ถ้าเนื้อนาบุญของโลกนะ โยมเป็นคนหว่านคนไถ โยมเก็บเกี่ยวขึ้นมา โยมได้สิ่งใด? เนื้อนาของโลกมันได้ก็ได้แต่ฟาง ได้แต่เศษข้าวที่ตกอยู่ที่เนื้อนานั้น นี่พระ

เวลาเขาเสียสละทานของเขา นี่บุญกุศลของเขาหมดนะ ของของเขาทั้งนั้น นี่เป็นวัตถุ เห็นไหม วัตถุสิ่งไหนที่ตกตามทาง ใครเป็นเจ้าของมัน แต่นี่เพราะหัวใจของคนที่มีคุณธรรมเขาเอาสิ่งนี้มาเสียสละของเขาเพื่อฝึกหัวใจของเขา ถ้าเสียสละทานเพื่อให้ใจเขาเข้มแข็งขึ้นมา ถ้าใจเข้มแข็งขึ้นมา สิ่งใดที่มันเกิดขึ้นมามันก็แยกแยะได้ พอมันแยกแยะ นี่มันฝึกหัดอย่างนั้น มันเป็นขึ้นมาโดยข้อเท็จจริง เราจะรู้หรือเราไม่รู้ก็แล้วแต่

ดูสิ ดูจิตใจคนที่เขาดี เห็นไหม เขาเห็นคนรังแกกัน เขาเห็นคนเอาเปรียบกัน เห็นการฉ้อโกงกัน คนที่เป็นคนดีเขาว่า ทําทําไม ทําทําไม เพราะอะไร เพราะสิ่งที่ได้มาไม่คุ้มกับเวรกรรมอันนั้นไง เขาห่วงว่าเวรกรรมอันนั้นเราเบียดเบียนเขา เราทําลายเขา เวรกรรม นี่พันธุกรรมของใจ

เราเบียดเบียนเขา เราสร้างเวรสร้างกรรมกับเขา แล้วเวลาทุกข์เวลายากทําไมมันเป็นอย่างนี้ ทําไมมันเป็นอย่างนี้

ก็ทํามาทั้งนั้น คนคนนั้นทํามาเอง แต่ทํามาเอง ทํามาเมื่อไหร่ไม่รู้

นี่ไง เพราะเขาฝึกหัดจนจิตใจเขาอ่อนแอ จิตใจเขาหวาดระแวง ทําสิ่งใดเขาต้องรีบฉวยรีบหยิบจับสิ่งนั้นไว้ก่อน ยึดมั่นไว้ก่อนว่าสิ่งนั้นเป็นของเขา แต่เรามาเสียสละของเรา เราเปิดออก เราเสียสละของเรา เราฝึกหัดของเราให้จิตใจเราเข้มแข็ง มันเป็นความจริงตามข้อเท็จจริงนั้น แต่เรารู้ไหมล่ะ? เราไม่รู้ เราไม่รู้เพราะอะไร? เพราะเราไม่ได้ฝึกหัดของเรา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ว ตรัสรู้ธรรมเพราะอะไร ตรัสรู้ธรรมขึ้นมานี่ย้อนไป เวลาในพระไตรปิฎกว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คนไปเสียสละมากมาย นี่เนื้อนาบุญของโลก ใครก็อยากทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาบอกว่าเพราะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใครๆ ก็อยากจะทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก ไม่ใช่ นี่เราทํามาทั้งนั้น

ดูสิ เป็นพระเวสสันดร เมืองทั้งเมืองยกให้เขาเลย เมียก็ยกให้เขา ลูกก็ยกให้เขา ทุกอย่างยกให้เขาหมด ใครอยากได้อะไรให้หมดๆ ท่านให้ของท่านมา ท่านทําของท่านมาทั้งนั้นแหละ ใครไม่ทํามาไม่มีหรอก ท่านทําของท่านมา พอทําของท่านมา นี่การเสียสละมา

เสียสละชีวิตนะ ดูสิ มีอยู่ชาติหนึ่งเป็นกระต่าย เห็นนายพรานเขาหลงป่า นี่เขาหลงป่าอยู่ เขาก่อกองไฟไว้ ผิงไฟ อยู่ในสุตตันตปิฎก เขาก่อกองไฟไว้ เขาเผานะ มันหนาวเย็นไง อยู่ในป่า หลงป่า จะตายอยู่แล้ว กระต่ายโพธิสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นเขา สงสารเขา กระโดดเข้ากองไฟ

สัตว์มันคิดได้อย่างนั้นหรือ สละตัวเองเพื่อให้เป็นอาหารของพรานป่า ๒ คนนั้น พรานป่า ๒ คนนั้นก็ได้กระต่ายตัวนั้นยังชีพ แล้วพ้นออกมาจากป่า นี้อยู่ในพระไตรปิฎกนะ นี่สิ่งที่ได้มาอยู่ที่การกระทํามา ฉะนั้น เราฝึกหัดของเรา

นั่นขนาดเขาเสียสละชีวิตนะ เห็นไหม ในทิเบตเวลาเขาไหว้ ทําไมเขานอนไปล่ะ เขานอนไป

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ แล้วกําลังสร้างบุญบารมี ฉะนั้น จะทําทางให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์ก่อนท่านเดินไป ทีนี้ทําทางไม่เสร็จไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเสด็จมา นี่พระโพธิสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเราก็เลยนอน เอาตัวนี้เชื่อมต่อกันระหว่างทางที่ทํายังไม่เสร็จ แล้วให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเหยียบบนร่างของพระโพธิสัตว์นั้นไป

พอเหยียบร่างพระโพธิสัตว์นั้นไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงได้พยากรณ์ว่า “ต่อไปจะได้เป็นพระพุทธเจ้าชื่อสมณโคดม” นี่มันอยู่ในพระไตรปิฎก

ฉะนั้น เวลาเผยแผ่ธรรมไป เข้าไปในภูมิภาคใด เขาเอาประเด็นใดเป็นที่เคารพนับถือของเขา ฉะนั้น เขาจะนอน นอนให้เหยียบร่างนี้ไป เขาเสียสละร่างนี้เพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ยํ่าร่างนี้ไป ดูประเพณีมันเป็นอย่างนั้น สิ่งนี้ท่านทํามาอย่างนั้น นี่ท่านทําของท่านมา ท่านทําของท่านมา

ในปัจจุบันนี้เราเกิดมาเป็นชาวพุทธ เราเกิดเป็นมนุษย์พบ พระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเรื่องการเสียสละนี้ ไม่ใช่การเสียสละแล้วเราไม่ได้สิ่งใดมา การเสียสละสิ่งที่เป็นวัตถุทานออกไป แล้วเราได้ความเข้มแข็งของหัวใจนี้มา เราได้หัวใจที่เป็นบุญกุศลนี้มา บุญกุศลอันนี้มันจะเป็นพันธุกรรมของมัน มันจะฝังกับใจนี้ไป ใจนี้เวลาเสียสละแล้วสิ่งนั้นเป็นทิพย์ๆ เป็นทิพย์เพราะมันเป็นนามธรรม มันฝังอยู่ที่ใจนี้ ใครจะมาแย่งชิงสิ่งนี้ไปจากใจของเราไม่ได้

แต่ถ้าเป็นทรัพย์สมบัติเราไปฝากไว้ที่ไหน เขายังแย่งชิงทรัพย์สมบัติของเราไปได้ แต่บุญกุศลอันนี้ เมื่อเสียสละไปแล้ว สมบูรณ์แล้ว มันจะเป็นอริยทรัพย์ มันจะเป็นพันธุกรรมของมัน อยู่กับจิตใจของเราไป ถ้าอยู่กับจิตใจของเราไป มันฝึกหัด มันมีการกระทําของมัน มันหัดพุทโธๆๆ มันใช้ปัญญาของมัน เห็นไหม มันเกิดปัญญาของมัน มันเกิดมรรคญาณของมัน

เวลาบอกว่าเลี้ยงชีพชอบ สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพ เราทําคุณงามความดีนี่เป็นการเลี้ยงชีพชอบ...มันเลี้ยงปากไง แต่ถ้ามันเลี้ยงหัวใจ เห็นไหม เลี้ยงชีพชอบ นี่คิดดี ไม่เห็นผิดไง

นี่เห็นดีเป็นชั่ว เห็นชั่วเป็นดี ความเห็นผิดแล้วมันก็ยํ้าคิดยํ้าทําไง แต่ถ้ามีสติปัญญามันจะมีความเห็นถูก พอความเห็นถูก เราก็บอก อืม! คนคนนี้ดี ไม่คิดแต่สิ่งที่เอารัดเอาเปรียบใคร คนคนนี้ดี แต่คนที่เอารัดเอาเปรียบเห็นชั่วเป็นดี เอารัดเอาเปรียบเขา เห็นว่าตัวเองมีศักดิ์ศรี ตัวเองเป็นมนุษย์ จะอยู่บนหัวมนุษย์ จะยํ่ายีเขาว่าตัวเองมีอํานาจวาสนา นี่เขาทําของเขา เขาคิดของเขาไปเอง แต่สังคมยอมรับไหม ความจริงมันไม่เป็นอย่างนั้น

ความจริงนะ ผู้ใดเสียสละให้ทางกัน เสียสละนี้เป็นบุญกุศลนะ เดินสวนกัน เราหลบให้เขาไปก่อน นี่บุญเกิดแล้ว เราให้ความสะดวกกับเขา นี่ไง เวลาบุญมันอยู่ที่ปัญญา ถ้าปัญญามันเกิดขึ้นมานะ เราทําของเรา

ทําบุญร้อยหนพันหน เสียสละร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง

ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับเกิดทําความสงบของใจขึ้นมาหนหนึ่ง ทําสมาธิได้หนหนึ่ง

มีสมาธิร้อยหนพันหน เห็นไหม ถ้าสมาธิร้อยหนพันหน ถ้าเกิดปัญญา ปัญญาที่เกิดสัมมาสมาธิมันจะชําระกิเลส มันจะชําระใจของตัว ถ้าทําอย่างนี้ขึ้นมา นี่ยอดมนุษย์

ความดีที่ไม่มีใครเห็น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่งอยู่โคนต้นโพธิ์ เวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมาใครรู้บ้าง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในป่าคนเดียว อยู่โคนต้นโพธิ์นั้น ไม่ได้ทําดีเพื่อใครเลย ทําความดีเพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชําระกิเลสแล้วเสวยวิมุตติสุขอยู่

เวลามาเทศน์ธัมมจักฯ นี่สัจธรรม แสดงสัจธรรม แสดงสัจจะความจริงกับพระอัญญาโกณฑัญญะ กับปัญจวัคคีย์ ๕ องค์ เทวดาส่งข่าวเป็นชั้นๆ ขึ้นไป นี่จักรมันได้เคลื่อนแล้ว คือความจริงได้ประกาศแล้ว ไม่มีใครสามารถจะชักสิ่งนี้กลับได้ แล้วเราก็ฟังอยู่จนชินหู

เราชาวพุทธ เราทําบุญเพื่อสิ่งใด? เราทําบุญเพื่อให้หัวใจเราเข้มแข็ง ถ้าหัวใจเราเข้มแข็ง เราจะไม่เป็นเหยื่อของโลก การโฆษณา การประชาสัมพันธ์ กระแสสังคมมันชักนําเราให้ล้มกลิ้งล้มหงายไป เรามีสติมีปัญญาของเรา เราไม่เป็นเหยื่อใคร อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ถ้าจิตใจของตนเข้มแข็ง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม เวลามารนิมนต์ให้นิพพานๆ “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง ไม่สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

จนสุดท้ายมารก็นิมนต์มาตลอด จนวันมาฆบูชา “มารเอย บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง กล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ อีก ๓ เดือนข้างหน้าเราจะนิพพาน”

โลกธาตุนี่ไหวหมดเลย เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลงอายุสังขาร เห็นไหม แล้วเราเกิดมาเราเป็นบริษัท ๔ นะ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับเรา ฝากไว้ แต่เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้ศาสนา ให้ธรรมกับใจเราเป็นอันเดียวกัน ไม่ใช่ฝากไว้กับเรา...เป็นของเรา เป็นสิ่งที่เราสัมผัส เป็นสิ่งที่เรารับรู้ เราจะมีธรรมในหัวใจของเรา เอวัง