คํานํา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงสอนให้เชื่อกรรม กรรมคือการกระทํา กรรมย่อมจําแนกแจกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน การได้เกิดเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา แล้วปรารถนาจะเลื่อนภพภูมิ จากปุถุชนคนหนา เป็นกัลยาณชน และเป็นพระอริยบุคคลนั้นจะเป็นได้เพราะการบําเพ็ญศีล สมาธิ ปัญญา จากธรรมปฏิบัติตามหลักสมถะ-วิปัสสนากรรมฐาน อันจะส่งผลให้ภูมิจิตภูมิธรรมของผู้บําเพ็ญแตกต่างกันไป

ในวงพระปฏิบัติจะให้ความสําคัญเรื่องภูมิจิตภูมิธรรมมาก เพราะในธรรมทุกขั้น นับแต่ขั้นสมาธิธรรม ปัญญาธรรม จนถึง วิมุตติธรรมของพระปฏิบัติก็แตกต่างกันไป และท่านก็ย่อมทราบกันดีว่า องค์ไหนอยู่ในภูมิจิตภูมิธรรมขั้นใด ฉะนั้น พระปฏิบัติจึงให้ความเคารพเทิดทูนบูชาพ่อแม่ครูอาจารย์กันมาก เพราะเมื่อท่านเข้าไปศึกษาธรรมปฏิบัติกับพ่อแม่ครูอาจารย์แล้ว ก็จะได้รับการอบรมสั่งสอนชี้แนะแก้เรื่องของจิต ซึ่งเป็นเรื่องยากนั้นได้

เพราะการปฏิบัติธรรม ครูบาอาจารย์ผู้รู้จริงสําคัญที่สุด ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ท่านได้เมตตาเทศนาแจกแจงภูมิจิตภูมิธรรมไว้อย่างละเอียดชัดเจน เป็นประโยชน์อย่างมากต่อผู้ปฏิบัติธรรม เพราะจะได้เห็น ได้ศึกษาฟังธรรมแท้จากครูบาอาจารย์ ที่แท้จริง และเป็นทัสสนานุตตริยะอันมงคลประเสริฐสุด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มีนาคม ๒๕๕๘

๑

พุทธธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๓๐ สิงหาคม ๒๕๔๘

ณ วัดสันติธรรมาราม ต.คลองตาคต อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมนะ ฟังธรรม พุทธธรรม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ แสวงหาโมกขธรรม ขณะที่แสวงหาโมกขธรรมนั้นน่ะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม พุทธะ คือผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธธรรม ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ขณะที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมมีความสุขมาก ความสุขแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ วิมุตติสุข ความสุขอย่างนี้มันมีความละเอียดอ่อนมาก อยากจะเผยแผ่ธรรม แล้วใครจะรู้ได้ ใครจะรู้ได้ จนพรหมมานิมนต์ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ มันเป็นสิ่งที่ปรารถนามาจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ สิ่งนี้เป็นความจริงอยู่แล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่า ผู้ที่หยาบ ผู้ที่เข้าไม่ถึงก็มี ผู้ที่ละเอียดอ่อนจะเข้าถึงสิ่งนี้ได้ก็มี เห็นไหม ถึงเทศนาว่าการ เวลาแสดงธัมมจักฯ พระปัญจวัคคีย์ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม นี่สังฆรัตนะ ถึงพระรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ของเรา

เราเป็นชาวพุทธนับถือพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาเกิดจากใคร? เกิดจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ตรัสรู้ธรรม ถึงว่าเป็นพุทธธรรม

พุทธะคือผู้รู้ ผู้รู้รู้ด้วยความสว่างกระจ่างแจ้ง ไม่ได้รู้ด้วยความมืดมน ไม่ใช่ความเพ้อฝัน ความเพ้อเอาคิดเอานั้นเป็นสิ่งที่ว่าเป็นลัทธิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาออกเทศนาว่าการไปเจอเจ้าลัทธิต่างๆ ไม่ยอมรับนะ เวลาออกไปเจอเดียรถีย์ เขาก็มีธรรมเหมือนกัน เขาก็ว่าเป็นธรรมเหมือนกัน เวลาธรรม ธรรมของใครล่ะ? ธรรมของเดียรถีย์ ธรรมของพราหมณ์

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธว่า คนเราเกิดมา ไม่ใช่เกิดมาดีด้วยการเกิด เกิดเป็นพราหมณ์ เกิดเป็นแพศย์ เกิดเป็นศูทร สิ่งที่เกิดมาแล้วเกิดสิ่งนั้นเป็นไป อ้อนวอนขอเอานะ เกิดมาแล้วทําคุณงามความดีต้องอ้อนวอนขอพระเจ้า ต้องอ้อนวอน ต้องพยายามเอาใจ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธหมดเลย ปฏิเสธว่า การเกิดนี้เกิดมาโดยกรรม ทุกคนมีกรรมถึงมีการเกิด เกิดมานั่งอยู่นี่เกิดมาจากไหน? เกิดมาจากจิตปฏิสนธิในครรภ์มารดานี้แน่นอน แต่ถ้าไม่มีกรรมล่ะ สัตว์ก็เกิดได้ คนเกิดทุกข์เกิดยาก เกิดสุขเกิดสบาย แล้วแต่บุญกุศลบุญกรรมสร้างมาไง

เรา ถ้ามีบุญกุศลสร้างมา เราเกิดเป็นมนุษย์สมบัติ มนุษย์สมบัติสําคัญที่สุดนะ ความสุขและความทุกข์นั้นมันตามมาทีหลัง เพราะเรามีชีวิตเรา เราถึงมีสิ่งต่างๆ โลกนี้มีอยู่แล้ว คนเกิดและคนตาย โลกก็เป็นเรื่องของโลกอยู่ในปัจจุบันนี้ แต่เราเกิดมาพบโลก โลกมีเพราะมีเรานะ เราสัมผัสกับโลกได้ ความสุขความทุกข์เกิดจากเรา เห็นไหม นี่อํานาจวาสนา

แต่เดิมคนเรามีน้อย ทรัพยากรมีมหาศาลเลย คนเกิดมา เวลาสงครามสมัยโบราณเขาแย่งชิงมนุษย์กันนะ แย่งชิงคนมาเพื่ออะไร? เพราะเขามีแผ่นดิน เขามีที่พึ่งพาอาศัยมาก แต่คนของเขาไม่ค่อยมี ในปัจจุบันนี้คนเกิดมามาก สังคมก็แปรสภาพไป อยู่ที่อํานาจวาสนา การเกิดมาก็เกิดมาเป็นมนุษย์ด้วย แล้วอยู่ที่วาสนาเกิดมา โอกาสของคนต่างกัน

ทีนี้เราเกิดมาแล้ว นี่กรรมพาเกิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก กรรมพาเกิดต่างหาก เกิดแล้วถึงได้ทําคุณงามความดี สิ่งนี้เป็นปัจจุบันธรรม ทําคุณงามความดี ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่วโดยสัจจะความจริง การกระทําอันนี้ต่างหาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอก ฆราวาสธรรม ธรรมของฆราวาส ธรรมของคฤหัสถ์ แล้วธรรมของบรรพชิตมันก็ละเอียดรอบคอบเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

เราเกิดมาเป็นฆราวาส เรามีความเชื่อในศาสนา ความเชื่อนี้เป็นอาหารของใจ เกิดมาเป็นคน เราต้องมีปากมีท้อง เราก็หาอยู่หากินของเราตามหน้าที่การงานของเรา สิ่งนี้ไม่เป็นกิเลส มันเป็นหน้าที่การงาน เป็นความเพียรชอบ งานชอบ การกระทํางานนี้เป็นความถูกต้อง เพราะความเพียรชอบในองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้ในอริยมรรค มรรคคือความเพียรชอบ ถ้าความเพียรไม่ชอบล่ะ ความเพียรที่ไปทําลายคนอื่น ความเพียรที่ทําลายตน เห็นไหม คนประกอบสัมมาอาชีวะเหมือนกัน แต่เขาประกอบสัมมาอาชีวะด้วยการเบียดเบียนคนอื่น สิ่งนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ดีเลย สิ่งใดประกอบสัมมาอาชีวะเลี้ยงชีพด้วยความถูกต้อง นี่ฆราวาสธรรม

แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเป็นผู้ที่อยากพ้นจากทุกข์ล่ะ พ้นจากทุกข์มันก็ต้องเป็นอีกระดับหนึ่ง นั้นเป็นเรื่องของภิกษุ ของนักประพฤติ นักพรต ผู้ที่ออกประพฤติปฏิบัติ ออกประพฤติปฏิบัติเพื่ออะไร? เพื่อชําระกิเลส เพื่อทําให้กิเลสมันยุบยอบตัวลง นี่ความสุข สุขเกิดที่ใจ

อาหารของปากเราก็หาอยู่หากินเพื่อเลี้ยงชีวิตของเราไป สิ่งที่มั่งมีศรีสุขขนาดไหน จะหาได้มากน้อยนะ เราก็กินแค่อิ่มหนึ่ง กินแค่หนึ่งมื้อ กินแค่อาศัย ใช้ปัจจัยเครื่องอาศัย สิ่งนี้ใช้เหมือนกัน เราเป็นญาติกันโดยธรรม มีปากมีท้อง มีร่างกาย มีความรู้สึก เป็นญาติกันทั้งหมดเลย ญาติกันเพราะมีความเสมอภาคเหมือนกัน เกิดมามีสิทธิเท่ากัน แต่บุญกุศลต่างกัน เห็นไหม คนเหมือนกัน แต่หัวใจของคนต่างกัน คนบางคนคิดดีมาก บางคนคิดเบียดเบียนคนอื่น สิ่งนี้มันเป็นเรื่องของกิเลสตัณหา แล้วเวลาทุกข์ ทุกข์ที่ไหนล่ะ? ทุกข์ที่ใจ เราถึงต้องหาอาหารของใจนะ ถ้าอาหารของใจ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน สิ่งที่เป็นอาหารมาก็เป็นสัมมาอาชีวะ เป็นสิ่งที่เลี้ยงชีพชอบ ไม่มีพิษไม่มีภัยไง

อาหาร เวลาอาหารเป็นสารพิษ เรากินเข้าไป ร่างกายมันยังเจ็บปวดแสบร้อน มันยังเป็นโรคเป็นภัยได้ อาหารของใจก็เหมือนกัน สิ่งที่เป็นพิษเป็นภัย ถ้าเป็นสิ่งที่ไม่ใช่พุทธะ ไม่สว่างกระจ่างแจ้ง มันก็เป็นความเห็นของกิเลสไง กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันคิดของมันไปนะ

ในปัจจุบันนี้เราดูสิ ในโลกนี้เขาทําการวิจัยกันว่ายาปลอมมีมากมายเลย ดูนะ คนที่ปลอมยามาเขาก็ต้องมีปัญญาของเขา เขาก็ต้องเป็นนักธุรกิจที่เขามีฐาน เขาถึงทํายาปลอมของเขาออกมาได้ แล้วยาที่จะปลอมเขาปลอมมาจากใครล่ะ? เขาต้องปลอมจากยาที่เป็นยาแท้ยาจริง ยาจริงเขาต้องทําวิจัยของเขา เขาต้องพิสูจน์ของเขา เขาต้องค้นคว้าของเขา เขาทดลองนะ รักษาสัตว์ก่อน รักษาสัตว์ได้แล้วไม่มีผลข้างเคียง รักษามนุษย์ จนขนาดที่ว่าได้รับการยอมรับจากสังคม เขาถึงใช้ยานั้นออกมาเป็นสินค้าของเขา

แต่คนทํายาปลอมนะ เขาไม่ต้องคิดอะไรเลย เขามีแต่ความโลภ มีแต่ความคิดต้องการผลประโยชน์ของเขา แล้วเขาก็ไปทํายาปลอมนั้นออกมาเพื่อจะให้เป็นสินค้าหาเงินของเขา สิ่งที่หาเงินของเขามันน่าสังเวช สังเวชที่ประชาชนไปซื้อยานั้นมากิน เสียทั้งเงินนะ เงินเราอุตส่าห์หาอยู่หากิน หาเงินมาเพื่อมาเป็นปัจจัยเครื่องอาศัย ปัจจัย ๔ ยารักษาโรคก็เป็นปัจจัย ๔ หามาเพื่อจะรักษาโรค แต่เวลาเสียเงินไปก็ได้ของปลอมมา แล้วเวลาเอามากิน เห็นไหม

๑. เสียเวลาไปเพราะว่ามันเป็นยาปลอม มันรักษาโรคไม่ได้

๒. เวลาถ้ารักษาไปมันเป็นพิษเป็นภัย เป็นผลข้างเคียง ถึงกับเสียชีวิตได้นะ

เราไปซื้อสิ่งที่ไม่มีคุณค่ามาให้กับชีวิตของเรานั้นเป็นยาปลอมนะ

แต่ถ้าเป็นยาคุณภาพของเขาล่ะ ยาคุณภาพ “พุทธธรรม” เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเป็นผู้พิสูจน์มาก่อน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขณะที่ประพฤติปฏิบัติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ออกแสวงหาอยู่ ๖ ปี ขนาดอาฬารดาบสรับประกันว่า “มีความรู้เหมือนเรา ได้ฌานสมาบัติ จิตสงบเหมือนเรา สั่งสอนได้” นี่มีคนรับรองนะ แต่ผู้ที่รับรองนั้นก็ปลอมไง

ปลอม หมายถึงว่า เขาไม่รู้จริง เขาไม่ใช่พุทธะ นั้นเป็นธรรมของฤๅษีชีไพร ธรรมของเจ้าลัทธิในสมัยพุทธกาล มันไม่ใช่พุทธธรรม มันเป็นธรรมของฤๅษีชีไพร เพราะได้สมาบัติ พวกฤๅษีชีไพรเขาได้ของเขาอยู่แล้ว เขาก็เป็นศาสดา เขาก็อ้างตัวว่าเป็นพระอรหันต์ เขาก็สั่งสอนกัน สิ่งที่เป็นยาปลอม ยาปลอมมารับรองเจ้าชายสิทธัตถะ เจ้าชายสิทธัตถะไม่ยอมรับความปลอมอันนั้น เพราะสิ่งนั้นเป็นความปลอม เพราะหัวใจมันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากอยู่ในหัวใจ

สงบขนาดไหน เข้าสมาบัติขนาดไหน เข้าสมาบัตินะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ ดับทุกความรู้สึกทั้งหมด ดับหมดนะ ตั้งแต่รูปฌาน อรูปฌานขึ้นไป ความเป็นไปของจิตจะมีความสุข ติดหมด ผู้ที่ทําสมาธิถ้าไม่มีอํานาจวาสนาจะเห็นว่าความสงบของใจนี้เป็นธรรม แล้วจะติดในสมาธิอย่างนี้ แล้วอาฬารดาบสก็ติดสภาวะแบบนี้ แล้วก็มีคนนับหน้าถือตามาก มีลูกศิษย์ลูกหา จนบอกว่า “เจ้าชายสิทธัตถะก็มีความรู้เสมอเรา จะสั่งสอนญาติโยมได้เหมือนกัน” เจ้าชายสิทธัตถะปฏิเสธ เพราะอะไร เพราะสร้างสมบุญญาธิการมาเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย แสนมหากัป

สิ่งที่สร้าง ๔ อสงไขย คือสร้างบุญกุศลมหาศาลนะ ได้ศึกษา ได้เล่าเรียน ได้ประพฤติปฏิบัติ ได้สะสม ได้สละทานมา สิ่งนี้เป็นจริตนิสัย เป็นอินทรีย์ ความรู้สึกในหัวใจ เป็นเชาวน์ปัญญาที่จะไม่ยอมเชื่อสิ่งใดๆ โดยที่ไม่มีเหตุผลไง พุทธะเป็นอย่างนี้

สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาได้ธรรมของพวกเจ้าลัทธิต่างๆ ที่ไม่ใช่พุทธธรรม ได้เพราะอาฬารดาบสรับประกัน แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ต้องการ ธรรมแบบนี้ไม่ต้องการ ธรรมแบบนี้ใครๆ ก็ทําได้ สิ่งที่เขาทําอยู่ในลัทธิ เจ้าลัทธิในสมัยพุทธกาลเขาก็ทําของเขา เขาก็เผยแผ่ศาสนาของเขา แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ต้องการ เพราะสิ่งนี้มันเป็นการสงบกิเลสไว้ชั่วคราว แล้วก็ยังต้องตายต้องเกิดอยู่ สิ่งที่ยังต้องตายต้องเกิดอยู่มันไม่ใช่พุทธะ ไม่ใช่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่จะชําระกิเลสได้ ปฏิเสธสิ่งนี้แล้วออกรื้อค้นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําวิจัย ทําการค้นคว้าหายาที่เป็นพุทธธรรมไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค้นคว้าขนาดที่ว่าอดอาหาร อดนอน กลั้นลมหายใจ นี่คือวิธีค้นคว้าขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาจะมีวิธีการที่ว่าเขามีความยอดเยี่ยม

ในสิ่งที่ว่าเป็นยา สิ่งที่เป็นพุทธธรรมนี้เป็นยาอันวิเศษ แต่ยาที่มันเป็นแขนงต่างๆ ในลัทธิที่เป็นพวกเดียรถีย์เขาก็สอนของเขา สิ่งนั้นเป็นยาคุณภาพอีกคุณภาพหนึ่ง เป็นยาที่ว่าไม่สามารถรักษาโรคเกิด โรคแก่ โรคเจ็บ โรคตายได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไปศึกษากับเขา แต่สิ่งที่บอกอยู่คือเชื้อไขมันไม่สิ้นไป มันไม่มีการกระทํา ไม่มีสิ่งที่ทําลายอวิชชา คือสิ่งที่เป็นพญามาร สิ่งที่ปกปิดหัวใจ นี่พลังงานอันผิด คืออวิชชาที่มันทําลายผิดอย่างนี้ มันจะขับเคลื่อนออกมา มันสงบด้วยสติ ด้วยสิ่งที่เขาควบคุมไว้ชั่วคราว สิ่งที่ชั่วคราวเพราะมันยังไม่มียา มันเป็นไปไม่ได้ที่ใครจะตรัสรู้สิ่งนี้ได้

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ขึ้นมา สิ่งที่ประเสริฐหมด ประเสริฐที่สุด เพราะผู้ที่จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ การสร้างสมบุญญาธิการมาอย่างนี้มหาศาลมาก

ขณะที่ไม่มีศาสนา ผู้ที่จะตรัสรู้เองมีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับพระปัจเจกพุทธเจ้าเท่านั้น สาวก-สาวกะต้องได้ยินได้ฟัง ต้องมีแผนที่เครื่องดําเนิน ขณะที่มีแผนที่เครื่องดําเนินอย่างนี้เรายังคว้าผิดคว้าถูกกันนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีสิ่งนี้ รื้อค้นทําวิจัยมหาศาลเลย ตั้งแต่อดอาหาร ตั้งแต่กลั้นลมหายใจจนสลบถึง ๓ หน คนสลบ เหมือนกับเราถ้าช็อกก็ตายนะ ตายแล้วฟื้นถึง ๓ ครั้งนะ “สิ่งนี้ไม่ใช่” ต้องพิสูจน์ให้ถึงที่สุดไง

จะทําการวิจัย เอายาแก้เกิด แก้แก่ แก้เจ็บ แก้ตายมา ต้องทํากันถึงขนาดที่ว่ากิเลสมันทําให้ถึงกับสลบไสลนะ สลบไสลเพราะมันอุกฤษฏ์ พยายามค้นคว้าจะทําลายเชื้ออันนี้ไง ถึงกับสลบไปถึง ๓ หน “นี่ไม่ใช่ทาง” จนกลับมาฉันอาหารของนางสุชาดา ปัญจวัคคีย์เห็นว่ากลับมามักมาก นี่ความเห็นของโลกไง “กลับมามักมาก ขนาดทําอุกฤษฏ์ขนาดนั้นยังไม่ได้ แล้วกลับมาฉันอาหาร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไม่มีโอกาสแล้ว” ถึงสละทิ้งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่พระองค์เดียว ถึงเวลาสงบสงัด ฉันอาหารแล้วนึกย้อนกลับไป สิ่งที่เป็นคุณเป็นประโยชน์มันจะฝังใจมาก ขณะที่เป็นราชกุมาร พระเจ้าสุทโธทนะพาออกไปทําแรกนาขวัญ นั่งทําความสงบ อานาปานสติ ฝังใจตั้งแต่เด็กนะ เด็กบุญกุศลสร้างมา

พวกเราผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เวลาประพฤติปฏิบัติ กําหนดพุทโธหรือกําหนดสิ่งใดมันสงบได้ อย่างนี้เราสงบโดยที่ไม่มีสติ หรือเราสงบโดยสติมันควบคุมมาอย่างนี้ แต่สงบโดยที่ว่าไม่มีความชํานาญ ไม่เข้าใจไง นี่ส้มหล่น

เวลาเจ้าชายสิทธัตถะกําหนดลม เป็นเด็กอยู่ สงบได้นะ เงาของต้นหว้าไม่คล้อยตามตะวันไป สิ่งที่สงบมันฝังใจมา นึกถึงตั้งแต่ตอนเป็นเด็ก สิ่งนี้เป็นสัมมาสมาธิ อานาปานสติ ทําให้จิตสงบเข้ามา ไม่ใช่ฌาน ไม่ใช่สมาบัติ ฌานสมาบัติเป็นพลังงานของจิต ฌานสมาบัติก็เป็นฌานสมาบัติ พลังงานของจิตส่วนใหญ่จะส่งออก มิจฉาสมาธิคือการตกภวังค์ คือสมาธิหัวตอ หรือเป็นสมาธิที่ใช้ในทางคุณไสย ใช้ในทางที่ผิด นั่นเป็นมิจฉาสมาธินะ

ถ้าเป็นสัมมา สัมมาคือมันเป็นกลาง มันถึงว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงวางไว้ ศีล สมาธิ ปัญญา มันต้องมีศีล ถือศีล ไม่เบียดเบียนเขา ผู้ที่มีศีลโดยปกติ กลิ่นของศีลจะหอมทวนลม คนที่ไม่เบียดเบียนใคร คนที่มีเมตตากรุณา สิ่งนี้จะหอมทวนลม สิ่งนี้จะเป็นคุณประโยชน์ ขนาดเป็นเรื่องของโลกเขายังเชิดชูกัน แต่เรามีศีลในหัวใจ ทําเป็นปกติของใจ ถ้ามีศีลมันไม่เบียดเบียน ไม่เบียดเบียนแม้แต่ตัวเอง เพราะมันเป็นปกติ แล้วทําสมาธิขึ้นมา ศีล สมาธิ ปัญญา

เวลาจิตที่เป็นสัมมาสมาธิ ย้อนกลับ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปฐมยาม ย้อนไปอดีตชาติ เพราะยังไม่เข้าถึงพุทธะตัวจริง มันมีอาการ มันมีขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ คือความคิด ความคิดเรา มนุษย์มีความคิด ความคิดเป็นเราหรือเปล่า ถ้าความคิดเป็นเรา พอเวลาความคิดมันหายไป เราต้องหายไปด้วยสิ แต่นี่ความคิดไม่ใช่เรา ความคิดมันเกิดดับ เห็นไหม

ขณะที่สงบเข้ามา ออกไปตามบุพเพนิวาสานุสติญาณ ออกไปตามเชื้อไขอันนี้ไง สิ่งนี้ย้อนไปอดีตชาติ สร้างสมมา ๔ อสงไขย แสนมหากัป ย้อนไปได้ตลอด สิ่งนี้ไม่มีที่สิ้นสุด นี้ก็ไม่ใช่ ย้อนกลับมา ดึงกลับมาด้วยสติ กลับมาปัจจุบัน ทําอานาปานสติเข้าไปถึงมัชฌิมยาม จุตูปปาตญาณ ออกไป จิตนี้ถ้าตายแล้วต้องเกิด จิตทุกดวงใจต้องเกิด ตายแล้วเกิดหมดเพราะมันมีพลังงานขับเคลื่อน

คนทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว การกระทํานี้ทํามาจากจิต ความคิดของคนริเริ่มทํา จิตนี้ ความคิดนี้เกิดมาจากตัวจิต ตัวจิตนี้เกิดพลังงาน แล้วให้ตัวความคิด คิดไปตามอํานาจกิเลส มันก็ทําบาปอกุศล ถ้าเป็นธรรม คิดเป็นบวกก็เป็นบุญกุศล สิ่งที่เป็นบุญกุศล การกระทําอย่างนี้มันซับลงมาที่ใจ เพราะใจนี้เป็นตัวภวาสวะ เป็นตัวฐาน

ดูสิ สิ่งที่ทําอะไรก็แล้วแต่ มันจะมีข้อมูลของเขา สิ่งที่เขาเก็บข้อมูล หรือสิ่งที่ว่าเป็นคอมพิวเตอร์ก็อยู่ในโปรแกรมคอมพิวเตอร์ สิ่งต่างๆ เขามีข้อมูลของเขา การกระทําของชีวิตชีวิตหนึ่งจะดีหรือชั่ว สิ่งที่ซับคุณงามความดีและความชั่วนี้คือภวาสวะ คือตัวตอของจิต คือตัวภพตัวนี้ ถ้าตัวภพตัวนี้มันสะสมมา ถ้าจิตนี้ดับขันธ์จากในชาติปัจจุบัน มันมีแรงขับเคลื่อนตัวนี้ มันก็จะไปเกิดของมันโดยธรรมชาติของมัน นี่จุตูปปาตญาณ จะเห็นสัตว์ตายแล้วเกิดๆ สิ่งนี้มันเป็นอนาคตไง

เพราะเวลาอดีตอนาคตไม่ใช่ปัจจุบัน อดีตคือสิ่งที่ผ่านมาแล้ว คือบุพเพนิวาสานุสติญาณ อนาคตคือจิตที่มันพุ่งออกไป เวลาตายแล้วมันพุ่งออกไป มันต้องไปเกิดในธรรมชาติของกรรมดีและกรรมชั่วนั้น

ดึงกลับมาปัจจุบัน พอกลับมาปัจจุบัน ถึงยามสุดท้าย คืนนี้ตอนยํ่ารุ่ง ก่อนจะนั่ง คืนนี้ถ้าเรานั่ง เจ้าชายสิทธัตถะอธิษฐานว่า “ถ้านั่งแล้ว ถ้าไม่ตรัสรู้ จะไม่ยอมลุกจากที่โคนต้นโพธิ์นี้เลย จะตายคาโคนต้นโพธิ์นี้” นี่สิ่งที่ตั้งสัจจะอธิษฐานไว้ พอถึงยามสุดท้าย เป็นปัจจุบัน เพราะจิตมันสงบเข้ามา มันส่งไปอดีต ไปบุพเพนิวาสานุสติญาณ ส่งไปอนาคต สิ่งนี้เป็นอดีตอนาคต อดีตอนาคตไม่สามารถแก้กิเลสได้ ต้องเป็นปัจจุบันธรรม ปัจจุบันธรรมเกิดที่ไหน?

เกิดที่จิตนี้เป็นสัมมาสมาธิ จิตนี้ตั้งมั่น ต้องจิตตั้งมั่นนะ

เวลาเขาเทศนาว่าการกัน ที่ว่าเป็นธรรมของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ นี่เป็นธรรมเมาไง บอกว่า “จิตนี้จับต้องไม่ได้ จิตนี้ไม่มี” เขาว่ากันไปอย่างนั้นนะ นั้นเป็นธรรมเมา

แต่ถ้าพุทธธรรม จิตนี้ตั้งมั่น จิตนี้เป็นปัจจุบัน พอจิตนี้เป็นปัจจุบัน จิตนี้เป็นสัมมาสมาธิ สะสมค้นคว้าไปอดีต ค้นคว้าไปอนาคตแล้วไม่เป็นประโยชน์ ถ้าเป็นปัจจุบัน อาสวักขยญาณ ญาณที่เกิดขึ้นมาชําระในปัจจุบัน ชําระใน อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ จนดับ ดับเป็นนิโรโธ ดับเข้าไปจนถึงอวิชชา ทําลายอวิชชาขาดไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค้นคว้ามาอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา วิมุตติสุข มีความสุขในหัวใจมาก พุทธธรรม ยาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงมีคุณค่ามากไง

ถ้ายาปลอมเข้ามา เขาเทียบเคียงสภาวะแบบนี้ไปเท่านั้น เทียบเคียงสิ่งนี้ไปแล้วก็แอบอ้างกันไป ทําลายตัวเองนะ ทําลายตัวเองเพราะทําลายโอกาสของตัวเอง ไม่เข้าถึงสัจจะความจริงไง สิ่งที่ทํายาปลอม ผู้ที่ทํายาปลอมนั้นโดยกิเลสทํายาปลอม

กิเลสนะ เวลาเราประพฤติปฏิบัติ พวกเราผู้ที่ประพฤติปฏิบัติตั้งใจ มีศรัทธามีความเชื่ออยากจะประพฤติปฏิบัติ เพราะมีความทุกข์มาก ความทุกข์ในหัวใจไม่ต้องไปถามใครเลย ในหัวใจเราจะมีความทุกข์สะสมมาที่ใจ

การทํามาหาอยู่หากินก็เป็นความทุกข์อันหนึ่ง นี้เป็นความทุกข์ในการใช้แรงงานนะ การบริหารจัดการก็เป็นความทุกข์อันหนึ่ง ความที่มีสมบัติมากก็เป็นความทุกข์อันหนึ่ง เพราะจะเก็บสะสมไว้ จะบริหารอย่างไรให้งอกเงยผ่านมา มีครอบมีครัวก็เป็นความทุกข์อีกอันหนึ่ง มีลูกมีเต้า มีความรักมาก ลูกเด็กๆ มีความรักมาก เพราะอยู่ในโอวาท มันไม่ไปเที่ยวไกล อยู่กับเรา พอโตขึ้นมามันไปตามแต่ความต้องการของเขา ก็เป็นทุกข์อีกอันหนึ่ง เป็นทุกข์ไปทั้งนั้นเลย สิ่งที่เป็นทุกข์สิ่งนี้มันต้องหาสิ่งใดเข้ามาเพื่อยับยั้ง

ถ้ายับยั้งความทุกข์ สิ่งที่เป็นความทุกข์ สิ่งที่เป็นสัจจะความจริงอันนี้ เราจะรักษาสิ่งนี้ เราจะรักษาอย่างไร สิ่งนี้จะย้อนกลับเข้ามาจากภายใน ถ้าย้อนกลับเข้ามาภายใน ย้อนกลับเข้ามาดูใจของตัว ถ้าดูใจของตัว มันจะเริ่มว่า เราจะทําสิ่งใด

แต่ขณะที่เป็นยาปลอม กิเลสมันประพฤติปฏิบัติ มันอ้างสิ่งนี้ อ้างไปๆ ถ้ามันผิดพลาดจากพุทธธรรม สิ่งที่ผิดพลาดจากพุทธธรรมถ้ากิเลสเข้ามาแทรกตรงกลางให้มันบิดเบือนออกไป ถ้ามีสติ สิ่งที่บิดเบือนไปมันไม่ชําระกิเลส เราก็จะเข้าใจ ถ้ากิเลสมันแทรกนะ แทรกจากผู้ที่ทํายาปลอม แต่ผู้ที่เขามีกรรมของเขา ขณะที่เขาประพฤติปฏิบัติ ถึงที่สุด เขาถึงกับหลุดออกไปจนเสียจริตนิสัยไป นี่ยาปลอมให้โทษขนาดนั้นนะ ให้โทษถึงกับทําให้เขาเสียจริตไปเลย แต่ก็มีวิธีการแก้ไข ในวงกรรมฐานของเรา เราก็ให้กลับมาฟื้นสติ ต้องฟื้นสติขึ้นมา แล้วพยายามฟื้นสติกลับมาให้เป็นปัจจุบัน ให้เป็นปกติ

ในปัจจุบันนี้สําคัญมาก สิ่งที่เขาหลุดออกไปจนเสียสติ เขายังฟื้นกลับมาได้ แต่ถ้าเป็นกิเลสในหัวใจ ตั้งใจจะทํายาปลอมเลย เราตั้งใจตั้งแต่เริ่มจะบวช เราคิดว่าเราบวชแล้วเราจะทํากิริยามารยาทให้สมควร ให้เขาศรัทธาเชื่อถือว่าเป็นผู้มีธรรมะ ธรรมะอย่างนั้นมันเป็นเรื่องของธรรมเมานะ มันไม่เป็นเรื่องของความจริงหรอก ถ้าเป็นความจริง ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมันต้องซื่อสัตย์

พรหมจรรย์นี้เราอยู่เพื่อใคร พรหมจรรย์นี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอนภิกษุ พรหมจรรย์นี้เพื่อแก้กิเลสของตัว พรหมจรรย์ไม่ใช่เพื่อบรรลุธรรมแล้วจะสั่งสอนเขา ถ้าบรรลุธรรมแล้วสั่งสอนเขานะ มันเป็นจริตนิสัยที่สร้างสมมาของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ อํานาจวาสนานั้นอันหนึ่ง แต่ถ้าเพื่อจะสั่งสอนเขา มันก็เป็นกิเลสเร่งเร้าให้เรารีบประพฤติปฏิบัติเพื่อจะเอาตํารานี้ไปสั่งสอนเขา มันก็เป็นธรรมเมาไง

ธรรมนี้ปฏิบัติเพื่อชําระกิเลส ไม่ใช่เพื่อเป็นศาสดา ไม่ใช่เพื่อจะสั่งสอนใคร ไม่ใช่เพื่อลาภสักการะ ไม่ใช่เพื่อสิ่งใดๆ ทั้งสิ้น พรหมจรรย์เพื่อพรหมจรรย์ ประพฤติปฏิบัติให้เป็นพรหมจรรย์ สิ่งที่เป็นพรหมจรรย์เป็นในหัวใจของเราไง สิ่งที่เป็นพรหมจรรย์ในหัวใจของเรา มันจะแก้เข้ามาจากภายใน

มันอยู่ที่อํานาจวาสนานะ คนเรา ครูบาอาจารย์บางองค์ท่านประพฤติปฏิบัติพรรษาสองพรรษา ท่านมีดวงตาเห็นธรรมแล้ว ท่านมีพื้นฐานของท่าน ครูบาอาจารย์กว่าจะประพฤติปฏิบัติแต่ละขั้นแต่ละตอนเข้ามามันต้องถูต้องไถ เพราะสิ่งนี้มันเป็นการกระทําของเราเอง เราสร้างสมบุญญาธิการมาอย่างนี้

สังเกตได้ไหมเวลาเรากินอาหาร บางคนชอบอาหารอย่างหนึ่ง บางคนชอบอาหารอีกอย่างหนึ่ง อาหารนี้ทําไมชอบไม่เหมือนกันล่ะ คนที่เขาบอกเขาปฏิบัติพรรษาสองพรรษา เขาได้ผล เขากินอาหารอยู่อย่างนั้น เราก็กินอาหารของเรา เราจะไปกินอาหารของเขามันก็ไม่อร่อยลิ้นเรา เห็นไหม เราต้องกินอาหารของเรา เราจะปฏิบัติกี่พรรษา ๑๐ พรรษา ๒๐ พรรษา หรือปฏิบัติเท่าไรมันจะมีดวงตาเห็นธรรม มันก็เป็นจริตของเรา

สิ่งที่เป็นจริตคืออาหารที่ถูกลิ้นไง อาหารที่ถูกลิ้นมันก็ถูกกับจริตนิสัย เราก็กินอาหารได้มาก ร่างกายเราก็แข็งแรง แต่ถ้าอาหารไม่ถูกลิ้นนะ ทําอย่างไร มันกินแล้วก็ได้แต่ฝืนๆๆ การประพฤติปฏิบัติก็เหมือนกัน มันก็จะฝืนความรู้สึกตลอดไปถ้ามันไม่ตรงจริตตรงนิสัย อํานาจวาสนานี้แข่งกันไม่ได้ เพราะสิ่งนี้มันเป็นอดีต สิ่งที่เป็นอดีตคือภูมิหลังที่สร้างมา

การศึกษาเล่าเรียนของเราก็เหมือนกัน ใครศึกษาวิชาการสิ่งใดมามันก็เป็นวิชาชีพวิชาการของอาชีพนั้น ในเมื่อเราศึกษาวิชาชีพนี้มา แล้วเราจะไปทําวิชาการอื่นมันก็ทําได้ เพราะคนจบหน้าที่การงานมีวิชาชีพอย่างนั้นมา เขาทํางานที่ไม่ตรงกับสาขาที่เขาเรียนมาก็มี เพราะเขาสามารถทําได้

อันนี้ก็เหมือนกัน ในเมื่อเราประพฤติปฏิบัติ ถ้ามันไม่ตรงจริตตรงนิสัย ต้องมีกุศโลบายนะ อุบายวิธีการที่จะพยายามบิดให้ความเพียรเราก้าวหน้า ให้กิเลสมันตามความเพียรเราไม่ทัน เรามีกิเลสในหัวใจ เราจะรู้สิ่งใด กิเลสมันรู้ตามไปหมดล่ะ ความลับถึงไม่มีในโลกไง

การกระทําของโลกเขา เขาบอกเขาทําความลึกลับไว้ เขาทําความดีความชั่ว เขาก็สะสมไว้ในใจ จะไม่มีใครรู้กับเขา...แต่เรารู้ เจตนารู้ ภวาสวะตัวภพรู้ รู้หมดเลย ทําอะไรก็รู้ลงที่ใจ แล้วกิเลสมันอยู่หลังนี้อีกนะ กิเลสมันอยู่หลังความคิด เพราะอะไร เพราะเวลาคิดขึ้นมาแล้วเราต้องการ กิเลสมันอยู่ข้างหลังมันก็ขับไส เราคิดสิ่งใด พอใจสิ่งใด เราก็พยายามไปตามตัณหาความทะยานอยากของเรา กิเลสมันอยู่เบื้องหลังความคิดนี้ ถ้ามันอยู่เบื้องหลังความคิดมันก็ขับเคลื่อนไป ทีนี้เราศึกษามาขนาดไหน กิเลสมันก็อยู่กับเรา

จริตนิสัยมันก็เหมือนกัน มันถึงต้องถูต้องไถไป ต้องใช้กุศโลบายให้กิเลสมันตามความคิดนี้ไม่ทัน ถ้ากิเลสตามความคิดไม่ทัน สิ่งที่เป็นอารมณ์โลก โลกียปัญญา ปัญญาที่เรามีการศึกษามา เรามีปัญญา เราคิดอะไรมันมีรสชาตินะ รสของรูป รส กลิ่น เสียง ผัสสะกับอายตนะมันมีรสชาติ สุข-ทุกข์มันพอใจ สิ่งที่มีรสชาติ กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันก็สุม มันก็ใส่ฟืนใส่ไฟให้ต้องการไป นี้คือรสของรูป รส กลิ่น เสียง

พุทโธๆ พุทธะ กรรมฐาน พุทโธ พุทธะ เราใช้กรรมฐาน นี่คืออาหารของใจ เราจะเริ่มเอาใจของเราไว้ในอํานาจของเรา เราจะหาพุทธะนะ

“พุทธธรรม” ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชําระกิเลสได้

แม้แต่ฆราวาสธรรมก็ยังสั่งสอนให้ปฏิบัติอยู่ในคุณธรรม ศีลธรรมคุณธรรมอย่างนี้จะทําให้เราเกิดต่อไปก็มีเสบียงอาหาร คนเราจะออกจากบ้านจากเรือน ถ้ามีเสบียงมา เราจะไปไหนเราก็ไปด้วยความอบอุ่นใจ ถ้าออกจากบ้านมีแต่ตัวเปล่าๆ แล้วระยะทางเดินของเราอีกยาวไกล เราต้องเดินไปโดยที่ไม่มีเสบียงเลย อดอาหาร อดนํ้าขนาดไหนก็ต้องเดินไป นั้นเพราะไม่ได้สร้างบุญกุศลมา

ถ้าสร้างบุญกุศลมาอย่างนี้ มันอยู่ที่ใจ เวลาส่งสิ่งที่เราสละออกไปเป็นวัตถุ เป็นอาหาร เก็บไว้ก็เน่าเสียนะ สละออกไปขนาดไหนเป็นทิพย์หมดเลย เราคิดถึงการสละทานของเราตั้งแต่ปีที่แล้ว ๑๐ ปีที่แล้วยังสดๆ อยู่นะ ยังอุ่นๆ อยู่เลย มันไม่เสียหาย เพราะอะไร เพราะเป็นนามธรรม เวลาจิตมันดับไป สิ่งนี้มันจะตามติดไป มันจะเป็นทิพย์ๆๆ ทั้งหมดเลย แล้วไปเกิดที่ไหน เพราะบุญกุศลอันนี้สร้างสมมา นี่ไง เสบียง ถ้าเราสร้างสมสิ่งนี้ มันเป็นเสบียงของเราไปในอนาคต ถ้าเราเกิดเราตายนะ แล้วเรากําหนดพุทโธๆ นี้ล่ะ

ผู้ที่มีศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับมีความสงบในหัวใจคือสมาธิหนหนึ่ง ผู้ที่มีสมาธิร้อยหนพันหน ไม่เท่ากับเกิดปัญญาหนหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราจะทําความสงบของใจ บุญกุศล เราจะพัฒนาของเราขึ้นไป เริ่มตั้งแต่ทําทานเพื่อให้จิตใจมันสละความตระหนี่ถี่เหนียวของมัน ให้มันมีโอกาสได้รู้จักตัวตนของเรา มันจะรู้จักชีวิตนี้คืออะไร เกิดมานี้เกิดมาทําไม เกิดมาทุกข์มายาก แล้วสิ่งที่เป็นความสุขมีไหม เกิดมาในโลกนี้มันก็มีความสุขแกร็นๆ ที่โลกเขามีกันอยู่อย่างนี้ มันก็เป็นความสุขประสาโลก สิ่งนี้มันก็เป็นไปตามประสาโลกแล้วแต่บุญกุศล แล้วแต่กรรม แล้วแต่เบียดเบียนกัน แล้วแต่โลกสภาวะสังคมเป็นอย่างไร สิ่งนี้เป็นเรื่องของโลกๆ นะ แล้วความสุขแท้ๆ อยู่ที่ไหนล่ะ

ความสุขแท้ๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้วิจัย เป็นผู้วิเคราะห์ค้นคว้าขึ้นมา ได้สัมผัสจากใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นผู้ที่ถึงวิมุตติสุขเป็นองค์แรกของโลก เห็นไหม สิ่งนี้มีจริง แล้วสิ่งนี้มันอยู่ที่ไหนล่ะ

สิ่งนี้เวลาเราทุกข์ ทุกข์ที่ไหน? เราทุกข์ที่ใจ เรามีความรู้สึก บางทีเราต้องการวัตถุ ต้องการเรื่องของโลก เราก็ได้ตามต้องการ มันมีความสุขไหมล่ะ? มีความสุขขณะที่ได้ใหม่ๆ พอมันเก่า มันเจือจางไปมันก็อยากได้ใหม่ตลอดไป ถ้าสิ่งนั้นมันเป็นความสุขจริง เราได้มาสมความปรารถนา มันต้องเป็นความสุขของเราตลอดไปสิ ทําไมมันเป็นความสุขชั่วคราวล่ะ ชั่วคราวเพราะอะไร เพราะมันเป็นเครื่องล่อ มันเป็นตัณหาความทะยานอยาก เหมือนกับกิเลสมันอ่อยเหยื่อ เราเอาเหยื่อป้อนมัน มันก็มีความสุขชั่วคราว

แต่มันก็มีความสุขจริง ถ้ามีความสุขจริง สุขจริงเกิดจากที่ไหน? เกิดจากจิตสงบ จิตสงบแล้วทําอย่างไร จิตสงบ เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่าให้กําหนดพุทโธๆ ก่อน ให้มีสติแล้วกําหนดพุทโธๆ ถ้าปฏิบัติใหม่ๆ ก็พร้อมทั้งลมหายใจเข้าและลมหายใจออก เพราะมันเป็นรูปธรรมที่จับต้องได้

พุทโธมันเป็นสิ่งที่ไม่มีรสชาติ แต่อารมณ์ความรู้สึกของเรามันมีรสชาติ มีรสชาติทําให้จิตนี้ต้องการแสวงหา มันก็ไปตามรสชาตินั้น นี่คิดไปไม่มีวันจบ คิดจนนอนไม่หลับก็มีนะ แต่ถ้าพุทโธๆ มันไม่อยากคิด มันจืดมันชืด เห็นไหม อาหารที่มีคุณภาพรสชาติไม่รุนแรง กินเข้าไปแล้วจะให้ประโยชน์กับร่างกาย นี่สิ่งที่เป็นประโยชน์กับร่างกาย แต่กิเลสมันผลักไส กิเลสมันไม่ต้องการ มันต้องการสิ่งที่เป็นธรรมเมา เมาไปในอารมณ์ เมาไปในธรรมะ สิ่งนั้นพอใจ

แต่เวลาประพฤติปฏิบัติเป็นการให้อาหารให้หัวใจโดยปัจจุบัน พุทโธๆ ถ้ามันไม่เอา เราต้องบังคับ กิเลสมันผลักไส มันไม่ต้องการ แต่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเราเชื่อ เรามีศรัทธาความเชื่อ เราเป็นสาวกะ เราเป็นสาวก เราเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราต้องบังคับ บังคับให้มันกําหนดพุทโธๆ ไปเรื่อยๆ สิ่งนี้คืออาหารที่ไม่เป็นพิษ สิ่งที่ไม่เป็นพิษ

ถ้าอยู่กับพุทโธ อารมณ์ที่มันมีอารมณ์ความรู้สึกมันให้สารพิษ ให้ความเป็นพิษเป็นภัยกับหัวใจ สิ่งนี้มันก็ออกไปฟุ้งซ่าน แต่สิ่งที่เป็นคุณประโยชน์กับเขา กับหัวใจของเราเอง กลับไม่ยอมกิน ไม่ยอมกินเพราะมันเป็นสิ่งที่มันไม่เคยได้สัมผัส แต่ถ้าได้สัมผัสขึ้นมา กิเลสมันก็ไม่ต้องการ เราถึงต้องเชื่อธรรม

สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา สภาวธรรมนี้เป็นอนัตตา สิ่งที่เป็นความสุขความพอใจมันก็เป็นของชั่วคราว สิ่งที่เราสร้างสมขึ้นมา ธรรม สมาธิธรรม ปัญญาธรรม สิ่งใดต่างๆ เกิดจากจิตก็เป็นของชั่วคราว คือเป็นอนัตตา มันเวียนไป มันเกิดดับๆ ตลอดไป เราถึงต้องพยายามสร้างสมขึ้นมา มีสติสะสมขึ้นมา ทําความสงบของใจเข้ามาให้ได้ ถ้าทําความสงบของใจได้นะ มันเป็นความสุขอย่างยิ่ง

ผู้ที่เร่ร่อน คนออกไปตามถนนหนทาง คนที่ไม่มีบ้านมีเรือนมันต้องเร่ร่อน มันไม่มีบ้านพัก เขาหลบร้อนหลบหนาว ฝนตกแดดออกเขาก็หาที่หลบของเขาตามแต่อํานาจวาสนาของเขา แต่คนมีบ้านมีเรือน ฝนตกแดดออกเราก็อยู่ในบ้านของเรา เรามีที่อยู่อาศัย จิตสงบนี้เหมือนมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่งนะ ผู้ที่เร่ร่อนไม่มีบ้านก็เปรียบเหมือนคนเร่ร่อนต้องตากแดดตากฝนไป คนที่มีบ้าน ทําความสงบของจิตเข้ามาได้ เพราะจิตมันเร่ร่อนไปในอารมณ์ความรู้สึก มันฟุ้งซ่านไปตามความรู้สึก ความคิดมันเป็นแดดเป็นลมที่ตากแดดตากฝน แต่เขาไม่รู้นะ

แต่ขณะที่เราทําความสงบของใจ เราจะสร้างบ้านสร้างเรือน สร้างบ้านสร้างเรือนก็ต้องหาไม้ หาสิ่งต่างๆ ประกอบเป็นบ้านเรือนขึ้นมา กําหนดพุทโธๆ ตั้งสติขึ้นมามันก็ไม่อยากทํา เวลาทําขึ้นมา ได้บ้านได้เรือนขึ้นมา จะรู้หรือไม่รู้นั่นเป็นเรื่องของผู้ที่ไม่เคยปฏิบัติ

สัจจะความจริง จิตสงบเข้ามาขนาดไหน กําหนดพุทโธเข้าไป พุทโธเข้ามาเรื่อย ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ มันจะลึกเข้าไป เห็นไหม ชื่อนี้เป็นการให้ชื่อให้นาม แต่ความเป็นจริงมันเกิดจากใจ เกิดจากความรู้สึก เกิดจากปัจจัตตัง เป็นความสัมผัสของจิต จิตสัมผัสความสงบ

เวลาทุกข์ยากนี้ทุกข์กันมาก บ่นกันมาก ความทุกข์นี้ให้บ่นกันทั่วบ้านทั่วเมือง ใครๆ ก็บ่นได้ แต่มันไม่สามารถชําระด้วยการบ่น แต่กําหนดพุทโธๆ ไม่ใช่บ่น เป็นคําบริกรรม หมายถึงจิตที่เป็นนามธรรมที่ไม่มีที่เกาะเกี่ยวให้มันเกาะเกี่ยวกับพุทโธไว้ตลอดไป เกาะเกี่ยวกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ก่อน แม้แต่ยังไม่ได้ตัวก็ขอชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะๆ พุทธธรรม สมาธิธรรมนี้ก็เป็นธรรมอันหนึ่ง พุทธะๆ มันเป็นความจริงอันหนึ่ง สัจจะความจริง

เวลาพระอาทิตย์ขึ้นต้องตก สว่างแล้วต้องมืด มืดคู่กับสว่าง สิ่งที่ฟุ้งซ่านต้องสงบได้ สิ่งที่ทําไม่ได้มันต้องมีสิ่งที่ทําได้ สิ่งที่ทําได้คือความจงใจและความตั้งสติของเรา เรามีความจงใจ เรามีความเพียรของเรา ความเพียรชอบ จะทําให้จิตนี้สงบได้แน่นอน ที่ว่าไม่ได้ๆ นั้นเป็นความหลอกลวงของกิเลสตัณหาความทะยานอยาก หลอกให้เราหลงใหลไปกับความคิดของเขา แต่ถ้าเรามีสัจจะความจริงของเรา มันจะเข้ามาเป็นความสงบของใจ ใจต้องสงบได้ สงบได้ด้วยคําบริกรรม ด้วยสติ สิ่งนี้เป็นความจริงอันหนึ่ง แต่เราทําไม่ถึงจุดความจริงอันนั้น เราก็ว่าสิ่งนี้เป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ นี่กิเลสมันจะแทรกเข้าไป

ขณะที่เราประพฤติปฏิบัติเป็นธรรมเมา กิเลสจะแทรกขึ้นไป เราจะหลงตามกิเลสไปแล้วว่าสิ่งนี้เป็นธรรมๆ มันไม่เป็นความจริงหรอก ขณะที่เป็นความจริง ใครจะบอก ใครจะยกย่อง ใครจะเชื่อหรือไม่เชื่อ นั้นเป็นเรื่องจากภายนอก แต่หัวใจสัมผัสเอง สงบเข้ามา นี่ขณิกะ ชั่วคราว หลุดมือไป เสียดายมาก เสียดายเพราะอะไร เสียดายเพราะสิ่งนี้พอสัมผัสเข้าไปมันตื่นเต้น เราเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ เราไม่เข้าใจ พอไม่เข้าใจเราก็ทําใหม่ สิ่งนี้เป็นการยืนยันกับเราแล้วว่าความสงบของใจมันเป็นไปได้ เราก็ตั้งต้นของเรา แล้วเราก็ประพฤติปฏิบัติใหม่ ตั้งต้นใหม่ ก็ทําไปได้ มันสงบเข้ามา เราก็ตั้งสติให้ดีๆ เข้า มันสงบเข้าไปอีก สงบเข้าไป การทําความสงบบ่อยครั้งเข้าๆ จนชํานาญการ ต้องชํานาญการนะ ถ้าไม่ชํานาญการ สมาธินี้เป็นอนิจจัง เกิดดับ ถ้าไม่มีสติ ไม่มีการบํารุงรักษา ต้องเสื่อมไปโดยธรรมดาแน่นอน

เวลาความคิดเกิดจากไหน? เกิดจากจิต ไม่ใช่จิต เวลาจิตสงบเกิดจากไหน? ก็เกิดจากจิต เข้าไปสงบในจิต แล้วเวลาสมาธิเสื่อมไป ฟุ้งซ่านขึ้นมาแล้วจิตอยู่ไหน? มันก็เกิดจากจิต แล้วก็ดับไปจากจิต แต่จิตนี้อยู่ตลอดไป ความรู้สึกนี้อยู่ตลอดไปนะ เพียงแต่เดี๋ยวฟุ้งซ่าน เดี๋ยวสงบ

ถ้าเรามีความชํานาญของเรา เราทําความสงบเข้ามาบ่อยครั้งเข้าๆ ต้องมีความชํานาญ รู้จักการรักษาเป็น ถ้ารักษาเป็น จิตสงบเข้ามา แล้วถ้ามีอํานาจวาสนา เราจะน้อมไปเห็นกาย เวทนา จิต ธรรม นี่เป็นงานวิจัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวิจัยมาแล้วว่าจิตนี้มันติดในร่างกายของเรา สิ่งที่ติด ติด หมายถึงว่า มันยึดมั่นถือมั่นของมัน ถ้ายึดมั่นถือมั่นคือการเห็นผิด นี้คือเชื้อโรค คือเราเห็นผิดในเรื่องร่างกายนี้ ร่างกายนี้เป็นสมมุติอันหนึ่ง เป็นสมบัติของเราโดยกรรม

เราสร้างบุญกุศลมาเราถึงได้จุติในครรภ์ของมารดา เกิดมาเป็นเรา แล้วเราบํารุงรักษาจนเติบโตขึ้นมา นี้เป็นเรา เป็นเราในชั่วอายุขัย อายุขัยนี้เป็นสมมุติ สมมุติเป็นความจริงชั่วคราว จริงตามสมมุติ มันเป็นเรื่องสมมุตินะ สมมุติบัญญัติ เราติดสมมุติและบัญญัติกัน เราถึงเข้าไม่ถึงวิมุตติ เราถึงไม่เข้าถึงความสุขที่แท้จริง

เราต้องการแสวงหาความสุขที่แท้จริง อยากให้มีความสุข อยากให้มีความสุขที่คงที่ด้วย ไม่ใช่ความสุขที่แปรสภาพ แล้วมันอยู่ที่ไหนล่ะ? มันอยู่ที่ใจ แล้วเวลาใจมันหลงแล้วมันไปติดในความสมมุติอันนั้นน่ะ แล้วปัญญาอย่างเรายังต้องให้มันหลอกอีกหรือว่า “กายก็ต้องเป็นเราสิ ก็เราเกิดมาแล้วเป็นเรา” เรา เราโดยสมมุติไง จะบอกว่าไม่จริงก็จะเถียง กิเลสมันก็จะเถียงว่า “จริงสิๆ ก็เป็นเรานั่งอยู่นี่ เป็นเราแน่นอน” มันเป็นเราโดยสมมุติ เป็นโดยกรรมสภาวะสร้างมา

เวลาจิตสงบขึ้นมาน้อมไปที่กาย เวทนา จิต ธรรม ถ้าน้อมไปที่กาย เวทนา จิต ธรรม เห็นโดยสัจจะความจริงนะ เห็นโดยสัจจะความจริงมันจะสะเทือนหัวใจมาก การเห็นกายโดยดวงตาของใจจะสะเทือนหัวใจ

แต่ถ้าเป็นธรรมเมานะ ธรรมเมาเวลาเห็นกาย นึกเป็นสัญญาอารมณ์ เห็นภาพของกาย ภาพของกายใครก็สร้างได้ สร้างภาพกายขึ้นมาแล้วก็ทําลายกายไปให้มันระเบิด ให้มันทําลายไป ให้มันปล่อยวางไป แล้วจะเป็นโสดาบัน

การวิปัสสนากาย เห็นกายเป็นจริง สักกายทิฏฐิ ความเห็นผิดในเรื่องของกาย สักกายทิฏฐิ ทิฏฐิว่ากายเป็นเรา เราเป็นกาย กายมีในเรา เรามีในกาย ความยึดมั่นเรื่องของสังโยชน์มันผูกมัดไว้ที่ใจ

มันเหมือนกับคนทํานานะ เวลาคนทํานาเขาต้องเริ่มปรับพื้นที่ เขาต้องไถนาของเขา ต้องไถนา ไถคราด แล้วไถหว่าน ไถเสร็จแล้วต้องชักนํ้าเข้าให้สมควร ก่อนจะทํานาต้องปลูกกล้า แล้วเวลาเสร็จสมบูรณ์แล้วต้องถอนกล้า ปักดําในนาของตัว แล้วเราก็ไปนั่งดูเขาทํานา

งานวิจัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวิจัยมาแล้ว แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ววางธรรมไว้ ธรรมและวินัยนี้เป็นศาสดาของเธอ เป็นเครื่องมือของเธอ เราก็ศึกษาธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเหมือนกับเราไปดูเขาทํานา เห็นเขาทํานา เราทําได้หมด เรานั่งดูเขา เขาทํานา เขาไถ เดี๋ยวก็มาดูว่าเขาทําอย่างไรต่อไป เขาไถแล้วเขาชักนํ้าเข้านา เสร็จแล้วเขาก็ถอนกล้า แล้วก็ปักดํา สิ่งที่เขาปักดํา “เราก็ทําได้ๆ” สิ่งที่ทําได้นี่ธรรมเมา มันเป็นสัญญาอารมณ์แล้วมันไม่รู้จริงหรอก สิ่งที่ไม่รู้จริงมันก็ไม่มีการกระทํา

เวลาเราดํานานะ เราดํานาไปแล้ว ถ้าคนดําไม่เป็น กล้าก็ลอย กล้าไม่ปักหรอก ดํานาเสร็จแล้วเราต้องชักนํ้าเข้านา ถ้าหน้านํ้าหลาก ดํานาเสร็จแล้ว กล้างอกงามแล้ว นํ้ามาก เราจะทดนํ้าออกจากนาอย่างไร เพราะถ้านํ้าท่วม ต้นกล้าจะเน่าตาย แต่ถ้านํ้าน้อย เราจะชักนํ้าเข้านาอย่างไรให้สมควรกับกล้านั้น

ดินก็คือตัวจิต กล้าก็คือตัวกาย นํ้าคือสติ สิ่งนี้มันหมุนเวียนได้แล้วแต่ฤดูกาล ถ้าฤดูกาลนั้นเป็นสภาวะนํ้าน้อยนํ้ามาก เราจะเปลี่ยนแปลง สิ่งที่เป็นอากาศ สิ่งที่เป็นอาหารของต้นข้าวนั้น ต้นข้าวนั้นต้องมีดิน นํ้า อากาศ สิ่งที่สมบูรณ์แล้วมันจะเจริญงอกงามของมันขึ้นมา

ผู้ที่เคยทํานา เขาจะมีประสบการณ์ของเขา เขาจะแก้ไขเหตุการณ์ในขณะที่ว่า ต้นกล้ากว่าจะออกเป็นรวงข้าว กว่าจะเก็บเกี่ยวข้าว กว่าจะเอาข้าวนั้นเข้ามาในยุ้งในฉาง สิ่งนี้เป็นประสบการณ์ ถ้าประสบการณ์นี้คือพุทธธรรม พุทธธรรมคือผู้ที่มีดวงตาของใจ ดวงตาภายใน ตาของใจ ได้เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ความเป็นไปของจิต สิ่งที่จิตมีรากมีฐานมันจะสงบเข้ามา เป็นนํ้า เป็นสิ่งเป็นพื้นฐาน ตัวจิต ตัวสติเป็นนํ้า เป็นอากาศ สิ่งนี้มันจะวิปัสสนาไป สิ่งที่วิปัสสนาไป เหมือนกับเราบํารุงต้นข้าว เราจะบํารุงต้นข้าวอย่างไรขณะที่เป็นพุทธธรรม

บางคราวฤดูกาลนํ้าหลากจนเราแก้ไขไม่ได้ นํ้านั้นจะท่วมข้าวจนเน่าตายหมด บางฤดูกาลแล้ง แล้งจนต้นข้าวตาย เราเป็นผู้ที่ชํานาญ เราเข้าใจอยู่ ถ้าเหตุการณ์พอที่กําลังเราจะเปลี่ยนแปลงแก้ไขได้ เราจะแก้ไขของเราให้ต้นข้าวของเราเจริญงอกงาม เราทําได้ แต่บางคราวฤดูกาลมันวิกฤติจนเราไม่สามารถควบคุมได้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจิตของเราเวลาวิปัสสนากายไปมันปล่อยๆ แต่มันไม่ได้สมุจเฉทฯ มันไม่ได้ขาด สิ่งที่ปล่อย ไม่ได้สมุจเฉทฯ ไม่ขาด มันปล่อยชั่วคราว พอปล่อยชั่วคราวก็เหมือนนํ้าหลาก นํ้าหลากมันท่วมจนต้นข้าวเน่าตายไป มันปล่อยแล้วเราชะล่าใจไง นี่กิเลสมันแทรกเข้ามานะ พอมันแทรกเข้ามาว่า “สิ่งนี้เราปล่อยแล้ว มันสมุจเฉทปหานแล้ว เราปล่อยวางกิเลสแล้ว สิ่งนี้เป็นความจริง”

เวลามันคลายตัวออกมานะ เราพยายามใช้วิปัสสนาจะทําลายกิเลส กิเลสมันฉลาดมาก เวลาจิตเรามีกําลัง เราวิปัสสนาไป กําลังมันพอ สมดุล ความเพียรชอบ งานชอบ สิ่งที่ความชอบทั้งหมดในมรรค ๘ มันมีกําลังของมัน มันก็เป็นไปตามกําลังของมรรคนั้น มรรคนั้นทําลายเข้าไป จะทําลายความเห็นผิด สักกายทิฏฐินี้ ความยึดมั่นถือมั่น ให้มันปล่อยวางสิ่งนั้น มันปล่อยชั่วคราวไง พอปล่อยชั่วคราวกิเลสมันก็หลบไป มันก็ปล่อย ปล่อยก็มีความรู้สึกมีความสุข ก็คิดว่าอย่างนี้เป็นธรรม นี่กิเลสมันหลบไปนะ

พอกิเลสมันหลบไป หลบธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลบออกมุม หาที่หลบที่ซ่อน แล้วเวลาธรรมของเรา เราชะล่าใจ เพราะกิเลสเข้ามาแทรกในความรู้สึก เวลากําลังของสมาธิมันถอยมันเสื่อมออกมา ออกมากระทบกับความรู้สึก ทุกข์มาก เพราะถ้าเป็นความจริงมันต้องรู้จริงเห็นจริง ต้องมีสติ ต้องมีความเข้าใจในเรื่องของชีวิต ถ้ามันไม่เข้าใจ พอไม่เข้าใจสิ่งนี้ก็เป็นธรรมเมา พอเป็นธรรมเมามันก็เสียใจ พอมันเสียใจ กิเลสมันก็โหมโรงใส่ เราเสียใจเพราะเราทําแล้วผิดพลาด เราไม่มีอํานาจวาสนา มันจะไม่จะยอมประพฤติปฏิบัติต่อไปไง

ขณะที่จิตเสื่อมขนาดไหน เราจะต้องมีความมุมานะของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างโอกาสมาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธวิสัย ๔ อสงไขย แสนมหากัป ท่านทําได้มาตลอดรอดฝั่งได้อย่างไร ทําไมท่านทําของท่านมาได้ล่ะ ครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติอยู่ในป่าในเขาตลอด ทุกข์ยากขนาดไหนท่านก็ต้องการความสุขของใจ ท่านไม่ต้องการความสุขปรนเปรอของชีวิตหรอก ถ้าความสุขของชีวิต บวชแล้วก็ไม่ต้องเข้าป่าเข้าเขา ไปอยู่ที่ไหนก็มีคนนับหน้าถือตา ปัจจัยเครื่องอาศัยล้นฟ้า ทับให้ตายก็ตายนะ ท่านไม่ต้องการสิ่งที่เป็นความสุขเปลือกๆ อย่างนี้ไง ท่านถึงต้องเข้าป่าเข้าเขาเพื่อพยายามใช้สติสัมปชัญญะให้กิเลสมันสงบตัวลงเพื่อจะมาวิปัสสนาสภาวะแบบนั้นไง

ถ้ามันน้อยเนื้อตํ่าใจมันก็ทําให้เราถึงกับท้อแท้ท้อถอยนะ แต่ถ้าเรามีสติ เราก็ต้องฟื้นกลับมาใหม่ เห็นไหม ถ้าเป็นธรรมเมา มันจะเข้าไม่ถึงสัจจะความจริงอย่างนี้ ถ้าเป็นพุทธธรรม พุทธธรรมคือการที่เราเป็นคนกระทําอย่างนี้ จนถึงที่สุด วิปัสสนากาย กําลังพอ เราน้อมไปที่กาย ภาพชัดเจนมาก แล้วก็รําพึงให้แปรสภาพ สิ่งที่แปรสภาพคือเป็นไตรลักษณ์ จะแปรสภาพไป ไม่มีสิ่งใดคงที่หรอก

ดูอย่างชีวิตสิ ต้องเกิดต้องตาย ความเป็นไปต้องเกิดต้องตาย แต่มันมีอันหนึ่งที่คงที่ คือความรู้สึกที่มันเกิดตาย แต่เกิดตายในสถานะของภพชาติ ในสถานะของชีวิต ในสถานะของกาลเวลา เพราะอะไร เพราะกรรมขับเคลื่อนไป สิ่งนี้มันก็หมุนเวียนของเขาไป

แต่ถ้าถึงที่สุด วิมุตติสุข เห็นไหม เวลาในพุทธธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชีวิตนี้คืออะไร? ชีวิตนี้คือตัวธาตุรู้ แต่เพราะมีอวิชชาถึงได้เกิดได้ตายอยู่ สิ่งที่มีชีวิตแล้วทําลายอวิชชาตัวนี้ไป ชีวิตนี้เกิดจากตรงนี้ไง

ถ้าเป็นศาสนา เป็นพุทธธรรม จะเข้าใจสัจจะความจริง เพราะพุทธธรรม ยาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมโอสถแก้การเกิดและการตายนะ การเกิดและการตายเป็นความทุกข์อย่างยิ่งกับจิตที่พาเกิดพาตาย ศาสนาจะต้องแก้ไข จะต้องรู้จริงในชีวิต ในสัจจะของชีวิต

สัจจะของชีวิตเกิดมาเพราะอะไร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาจากกรรม ทํากรรมดีมา เกิดมาก็มีบุญกุศล ทํากรรมชั่ว เกิดมาเหมือนกัน กรรมชั่วนะ แต่กรรมชั่วที่ยังมีโอกาสได้เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาก็กระทบกระเทือนสิ่งนี้ไป สิ่งนี้อย่าน้อยเนื้อตํ่าใจ นี่คือเกิดจากสภาวกรรม

แล้วเกิดมาแล้วในปัจจุบันเรามีโอกาส ในปัจจุบันนี้เป็นโอกาสที่ได้แก้ไขในปัจจุบันนี้ เหมือนกับคนป่วยอยู่ในโรงพยาบาล เราจะทําอย่างไรให้เราออกจากโรงพยาบาลได้ไง เหมือนกับที่ชีวิตนี้มันต้องตายไป ในโอกาสของชีวิตนี้ถ้าเราสร้างพุทธธรรมเป็นมรรคญาณที่ถูกต้อง เราจะทําลายเรื่องภพเรื่องชาติออกไปเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป จนถึงที่สุด เห็นความเป็นไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อาสวักขยญาณ ทําลายอวิชชาออกไปจากใจ จะไม่มีการเกิดและการตายอีกเลย เพราะพลังงานขับเคลื่อนอันนี้มันไม่มีอีกแล้ว

ชีวิตนี้เกิดจากกรรม แล้วการกระทําคือกรรม คือมรรคญาณ กรรมอันประเสริฐที่สุดนี้ทําลายเชื้อไขออกไป ชีวิตนี้มันก็เป็นชีวิตที่คงที่ เป็นวิมุตติ เป็นนิพพานที่คงที่ มีความสุขตลอดไปไง

แต่ถ้าเป็นเป็นลัทธิต่างๆ นะ ชีวิตคืออะไร? ชีวิตคือการอ้อนวอน ชีวิตคือการเคารพ ชีวิตคือการยอมจํานนกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ สิ่งนี้ไม่รู้จักว่าชีวิตนี้คืออะไรนะ

พุทธธรรมจะรู้จักว่าชีวิตนี้คืออะไร วิธีการที่จะทําลายอวิชชา วิธีการที่จะทําลายกิเลสออกจากใจทําอย่างไร พุทธธรรม ธรรมโอสถขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่วิเคราะห์วิจัยมานี้ประเสริฐที่สุด ประเสริฐมาก นี่สิ่งที่ประเสริฐ

แล้วผู้ที่ทํา ผู้ที่วิเคราะห์วิจัยสิ่งนี้มา ถ้าพุทธธรรมในหัวใจ วิปัสสนากาย วิปัสสนาซํ้าแล้วซํ้าเล่า จะเป็นไตรลักษณะขนาดไหน จะปล่อยวางขนาดไหน ถ้าไม่มีญาณทัสสนะ ญาณหยั่งรู้ว่าสิ่งนี้ขาดแล้ว จะเป็นธรรมเมา ถ้าเป็นธรรมเมาจะไม่เข้าใจสัจจะตามความเป็นจริง ไม่สามารถแก้ไขวิกฤติ

เราออกไปในโลกนะ ชีวิตของเราทั้งชีวิตมันต้องผ่านประสบการณ์ต่างๆ มหาศาลเลย ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เวลาเราออกไปข้างนอก ออกไปที่ชุมชน มันจะมีแต่เรื่องของคนอื่นวุ่นวายไปหมดเลย เราออกไปเมืองที่ใหญ่ขึ้น เป็นอําเภอเป็นจังหวัดจะยุ่งมาก เราออกไปโลก ยิ่งออกไปต่างประเทศมันยิ่งยุ่งเข้าไปใหญ่เลย เพราะมีการเอารัดเอาเปรียบกัน เพราะภูมิประเทศ ความเป็นไปของทรัพยากรมันต่างกัน มันจะต้องมีการแย่งชิงกันด้วยปัญญาของเขา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราประพฤติปฏิบัติ ย้อนกลับมาในการประพฤติปฏิบัติที่เข้าไปในการทํานาของจิตนี้ ในการสร้างมรรคญาณที่เข้าไปทําลายเชื้อไขการเกิดและการตายที่จะรักษาเรื่องการเกิดและการตายในชีวิตนี้มันยุ่งยากกว่านั้น มันมีความลึกลับมหัศจรรย์ มีความเปลี่ยนแปลง มีเล่ห์มีเหลี่ยม มีเล่ห์กลไง

เวลาเราสร้างธรรม เราพยายามทําสมาธิ มันก็เป็นงานอันประเสริฐ เป็นงานที่ว่า ผู้ที่มีบุญญาธิการมีความเชื่อมีความศรัทธา สัจจะจะรักษาสิ่งนี้ได้ ถ้ามีความเชื่อ ทําแล้วจะล้มลุกคลุกคลานไง แล้วถ้าเกิดปัญญาขึ้นมา สิ่งนี้เป็นสภาวธรรมนะ พุทธธรรมเกิด เกิดชั่วคราว สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ธรรมนี้เกิดสภาวะเกิดดับๆ เราต้องพยายามสืบต่อ พยายามสร้างสม สิ่งนี้เกิดขึ้นมามันก็ทําลายกิเลส แล้วกิเลสจะโดนทําลายมันก็ต้องต่อต้าน ต้องหากลอุบายวิธีการ

ถ้ากิเลสมันไม่ฉลาดนะ มันไม่เป็นเจ้าวัฏจักรหรอก มันไม่ครองสัตว์โลกไว้ตั้งแต่ในจักรวาลนี้ ในวัฏฏะนี้มันครองสิ่งที่เป็นสัตว์โลกไว้ในอํานาจของมันทั้งหมด แล้วเวลาเราวิปัสสนาเข้าไป มันจะมีเล่ห์มีเหลี่ยมของมันออกมา สิ่งนี้มันเป็นสิ่งที่มีปัญหาในหัวใจไง ในการประพฤติปฏิบัติมันจะมีแง่มุม มีวิธีการมหาศาลเลย

ถ้าเป็นพุทธธรรม จะมีแง่มุมขนาดไหนมันจะแก้ได้ แก้ได้เพราะอะไร เพราะมีหลักการ หลัก เห็นไหม หลักคือตัวพุทโธ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ตัวหลักนี้ จิตสงบจะเห็นนิมิต เห็นความเป็นไป จะเห็นต่างๆ ถ้าเห็นแล้วตกใจ กลับมาที่พุทโธ ถ้าเห็นสิ่งต่างๆ ต้องมีสติ นี่สติกับพุทธะ อยู่ที่นี่จะเกิดสิ่งใด

เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นต่างๆ นิมิต เพราะคําว่า “นิมิต” จิตออกรู้ จะออกรู้สิ่งใดล่ะ จะเห็นภาพที่ตกใจ เราก็กลับมาที่พุทโธ เห็นภาพกาย เห็นภาพสิ่งที่พอใจ นี่สิ่งที่เกิด ถ้าไม่มีสติ เราใช้พลังงานออกไปมาก เช่น เห็นสิ่งที่เราพอใจ เรามีความรู้สึกไปกับเขา เคลื่อนออกไป ดับ นิมิตก็ดับ อยากให้อยู่กับเรานานๆ มันก็ไม่อยู่ แต่ถ้าสิ่งที่เกิดแล้วไม่พอใจจะผลักไส ก็จะเห็นได้

กลับมาที่พุทโธแล้วมีสติไว้ รับประกันได้ว่าจะไม่เสียหาย ถ้าเห็นสิ่งใดแล้วตกใจ มีความตื่นกลัวในหัวใจ เราก็ตั้งสติไว้ เดี๋ยวก็จะหายไป อย่าให้ฝังใจไว้ ถ้าเห็นความตื่นกลัว สิ่งใดๆ ฝังใจไว้ สิ่งที่ฝังใจไว้มันจะเป็นสิ่งที่เป็นบาดแผล แล้วเวลาจะทําสิ่งใดมันจะเข้าไปถึงตรงนั้นนะ เราต้องตั้งสติแล้วลบสิ่งนี้ออกๆ ให้จิตนี้เหมือนแผ่นดิน แผ่นดินนี้ปรับสภาพให้มั่นคง แผ่นดินนะ เขาจะบ้วนนํ้าลายใส่ เขาจะปลูกต้นไม้ เขาจะเอาแผ่นเงินแผ่นทองไปปะ แผ่นดินนี้ไม่สะเทือนนะ นี่ก็เหมือนกัน เราพยายามทําแผ่นดิน ปรับพื้นที่เราให้เสมอ พอที่เสมอ เราจะทํางานสะดวก สิ่งใดที่เห็นแล้วมันสะเทือนใจ เราปล่อยวางๆ เห็นไหม

ถ้าสิ่งที่เป็นแง่เป็นมุม เป็นสิ่งที่เป็นการประพฤติปฏิบัติ พุทธธรรมโดยหลักจะแก้ไขสิ่งนี้ จะเข้าใจสัจจะความจริง

การประพฤติปฏิบัตินะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อค้นอยู่ ๖ ปี ครูบาอาจารย์ของเราสมบุกสมบันมาทั้งชีวิต การประพฤติปฏิบัติ การต่อสู้กับกิเลสเป็นงานที่แสนยาก เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เราสร้างสถานะทางครอบครัว เราก็ว่าเป็นงานที่ลําบากลําบนพอสมควร ลําบากลําบนนะ

ถ้ากิเลสมันขับไส กิเลสมันปลิ้นปล้อน มันจะเอาแต่มักง่าย เอาแต่สะดวกสบาย เราก็ว่าเป็นงานที่แสนยากแล้ว แต่การประพฤติปฏิบัติมันเอาชนะตัวเองยากกว่านั้นอีก ดูสิ เวลามันปลิ้นปล้อน กิเลสมันจะบอกว่า “ต้องทําอย่างนี้ดีกว่า ทําอย่างนี้ง่ายกว่า” มันจะเอาแต่มักง่าย แล้วจะมีแต่ความทุกข์ยาก

ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติไปตามสัจจะความจริงไม่มักง่าย ไม่เอารัดเอาเปรียบ สิ่งนี้มันจะเป็นความจริงตลอดไป

การประพฤติปฏิบัติก็เหมือนกัน ถ้าเราประพฤติปฏิบัติจากภายใน งานที่เอาชนะตนเองต้องมีสติสัมปชัญญะ อดนอน ผ่อนอาหาร อดนอน ผ่อนอาหารนี้เป็นเรื่องจําเป็นมากนะ เพราะอะไร เพราะร่างกายมันได้กินอาหารเต็มกําลังของเขา ธาตุจะมีกําลังมาก ความคิด ธาตุ ๔ ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ก็จะมีกําลังของมัน พอมีกําลังของมัน มันคิดของมัน เวลาสัญญามันจําได้หมายรู้ สังขารมันปรุงมันแต่ง แล้วก็แอบอิงธรรมะของพระพุทธเจ้าว่านี่เป็นธรรมๆ นี่ธรรมเมามันเป็นอย่างนั้นไง

แต่ถ้าเราอดนอน ผ่อนอาหาร สิ่งนี้มันจะเบาลง คนผ่อนอาหาร ร่างกาย ธาตุมันไม่มีอาหารไปปรนเปรอมัน กิเลสมันก็ไม่เอาสิ่งนี้เป็นเหยื่อ สิ่งที่เป็นอาหารนะ ถ้าเรากินอาหารเพื่อดํารงชีวิต องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระไว้ เตือนไว้นะ ให้ฉันอาหารเหมือนกับหยอดนํ้ามันแค่ล้อเกวียน ไม่ให้เสียงมันดังอ๊อดแอ๊ดๆ จนเกินไป ให้เกวียนนั้นหมุนไปได้ ให้สิ่งนี้ดํารงชีวิตไว้ประพฤติปฏิบัติ แล้วมันก็ไม่ทับเรานะ ไม่ทับคือว่ามันไม่อิ่มเต็มเกินไป กินอิ่มนอนอุ่น กิเลสมันจะพองตัวนะ ถ้ากินพอประมาณแค่ดํารงชีวิตเพื่อไม่ให้กิเลสมันได้กดถ่วงเรา มันเป็นกลอุบายวิธีการนะ

ตัวของการอดนอน ผ่อนอาหารนี้ไม่ใช่มรรค ตัวมรรคคือความเพียรชอบ งานชอบ สมาธิชอบ สติชอบ สิ่งที่ชอบนี้เป็นมรรค แต่มรรคจะเกิดมาจากไหนล่ะ? มรรคเกิดจากการกระทําของเรา

ถ้าในร่างกายของเรา เหมือนไม้ดิบๆ อาหารทับธาตุขันธ์มหาศาลเลย ธาตุขันธ์ก็ปรุงแต่งไป เหมือนไม้ดิบๆ มรรคมันจะเกิดได้อย่างไร มรรคจะเกิดแต่ไม้แห้งๆ เราถึงต้องมาถือศีลกันไง ศีล ๘ ไม่กินข้าวเย็น ศีล ๘ ไม่ดูการละเล่นฟ้อนรํา เพราะการละเล่นฟ้อนรํามันจะเข้าไปกระตุ้นกิเลสให้พอใจ อยากจะร้องฟ้อนรํา เห็นไหม ทําจากไม้ดิบให้เป็นไม้แห้ง ถ้าทําไม้แห้ง มรรคเกิดตรงนี้ไง

อดนอน ผ่อนอาหารก็เหมือนกัน อดนอน ผ่อนอาหาร บวชมาแล้วประพฤติปฏิบัติ เราเป็นพระเป็นเจ้า สิ่งนี้สังคมเขาให้เกียรติมาก เพราะอะไร เพราะเราบวชแล้ว การงาน เช้าออกบิณฑบาต เขาอยากได้บุญกุศลของเขากับผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติออกบิณฑบาตด้วยปลีแข้ง สิ่งนี้สะอาดบริสุทธิ์มาก เลี้ยงชีวิตชอบ เพราะเขามีศรัทธาความเชื่อของเขา ศรัทธาของเขาให้ด้วยความเต็มใจ เราออกไปบิณฑบาตเลี้ยงชีวิต เอาอาหารมาเลี้ยงชีวิต นี่สัมมาอาชีวะสะอาดบริสุทธิ์ผุดผ่องมากเลย

ขณะที่กลับมาฉันอาหาร ขณะฉันอาหาร เห็นไหม สัปปายะ อาหารเป็นสัปปายะ สิ่งที่ได้มาสะอาดบริสุทธิ์ แต่เป็นสัปปายะกับเราไหม นี่กินอิ่มนอนอุ่นไง บริสุทธิ์ผุดผ่อง เลี้ยงชีวิตชอบก็เลี้ยงให้ธาตุขันธ์มันเข้มแข็งขึ้นมา ธาตุเข้มแข็งขึ้นมามันก็มีกําลังขึ้นมา มันก็เหยียบยํ่าหัวใจขึ้นมา สติก็ล้มลุกคลุกคลาน การประพฤติปฏิบัติมันก็ล้มเหลวไป ปฏิบัติไม่เห็นได้เลย

การที่เขาเคารพบูชาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ฉันอาหารของเขาแล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันได้ความสงบของใจขึ้นมา มันได้เกิดพุทธธรรม ปัญญาเกิดขึ้นมา สิ่งที่เกิดขึ้นมา แม้แต่เทวดาเขายังอยากได้บุญกุศลของเขา ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติจิตสงบขึ้นมา เทวดาเขาจะมาปกป้องคุ้มครอง

ขณะที่เราฟุ้งซ่านขึ้นมา ครูบาอาจารย์บอกว่า อยู่ในป่าในเขา เวลาเสือตัวใหญ่ๆ ผิดปกติ นั่นเสือเทพ เทพคือสิ่งที่มีบุญญาธิการต่อกันมา เราได้สั่งสมบุญญาธิการต่อกันมา จะแปลงกายมาเป็นเสือ แล้วก็จะมาหมอบอยู่ข้างๆ หมอบเพื่ออะไรล่ะ นี่ไง คือการดับกิเลสไง ถ้าการดับกิเลส ถ้าเราฟุ้งซ่าน เราคิดมาก มันก็คิดออกไป ถ้ามันเห็นเสือ เห็นสิ่งที่เป็นภัยขึ้นมา มันจะออกไปข้างนอกไม่ได้ มันก็พุทโธๆๆ ขึ้นมา มันกลัวไง มันไม่ออกไปฟุ้งซ่าน มันก็สงบเข้ามา

เวลาธาตุขันธ์มีกําลัง สิ่งที่อาหารเป็นสัปปายะคือฉันแล้วเราประพฤติปฏิบัติแล้วจิตมันสงบ จิตมันร่มเย็นขึ้นมา แม้แต่เทวดาสิ่งต่างๆ เขายังอนุโมทนากับเรา แล้วผู้ที่ใส่บาตรให้ทานกับเรา สิ่งที่เขาใส่บาตรให้ทานมาเขาก็อยากได้บุญกุศลของเขา ฉันอาหารของเขาแล้วได้สร้างบุญกุศลของเขา ได้ทําความสงบของใจขึ้นมา ได้เกิดปัญญา ได้เกิดพุทธธรรม ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยหลักการสัจจะความจริงที่เข้ามารู้สัจจะในชีวิตนี้ สิ่งนี้มันก็สร้างสมบุญญาธิการ สร้างสมบุญของเขาให้สูงขึ้น เห็นไหม เขาก็เป็นสุข เราก็เป็นสุข

บริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาเป็นผู้ที่จรรโลงศาสนา ศาสนานี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากไว้กับภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกานะ

“มารเอย เมื่อใด ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ยังไม่สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของเจ้าลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน เราจะวางรากฐานของศาสนา” เพราะอุตส่าห์สร้างสมบุญญาธิการมาเป็นพระโพธิสัตว์ กว่าจะมาตรัสรู้ธรรม ทุกข์อยู่ ๖ ปี ได้มาแล้วจะวางรากฐานไว้ให้กับภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ได้ทรงธรรมทรงวินัย แต่ต้องให้เป็นพุทธธรรมนะ อย่าเป็นธรรมเมา ธรรมเมานี่จํามา ศึกษามา ด้นเดามา แล้วก็ว่ากันไปตามเกมของสังขารปรุงแต่ง อิงธรรมแล้วก็อาศัยกิเลสหลอกลวงกันไป

ถ้าเป็นพุทธธรรมนะ วางหลักวางเกณฑ์ไว้ จนขนาดว่า พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะประพฤติปฏิบัติมาได้เป็นเอตทัคคะ พระอุบาลี สิ่งต่างๆ ประพฤติปฏิบัติกันมา ขณะที่ประพฤติปฏิบัติไปจนถึงที่สุด มารก็พยายาม เพราะว่าถ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ไปมารจะเสียใจมาก ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมจนเข้าใจสัจจะชีวิต จนเอาชีวิตนี้หลุดพ้นออกไปจากสมมุติทั้งหมด มารคอตกๆ นะ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ ทั้งๆ ที่สัตว์ก็เยอะมหาศาลอยู่ในอํานาจของเขา เขาก็เป็นอย่างนั้นนะ จะพยายามนิมนต์ดลใจองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้นิพพาน

จนวันมาฆบูชา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “มารเอย บัดนี้ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา สามารกล่าวแก้คําจาบจ้วงของเจ้าลัทธิต่างๆ ได้ อีก ๓ เดือนข้างหน้าเราจะนิพพาน”

พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลงอายุสังขารเท่านั้นน่ะ โลกธาตุหวั่นไหว พระอานนท์เข้าใจเลย เพราะสิ่งที่หวั่นไหวนี้ สิ่งนี้มันสะเทือนหัวใจ ไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “สิ่งที่เกิดขึ้นนั้นเป็นอะไรหนอ เพราะเหตุใดหนอโลกธาตุถึงหวั่นไหว”

“อานนท์ มันเป็นอย่างนี้เอง คราวใดที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด ตรัสรู้ ปลงอายุสังขาร โลกธาตุจะหวั่นไหว” พระอานนท์เข้าใจเลยว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลงอายุสังขารแล้ว พระอานนท์พยายามอ้อนวอน อ้อนวอนให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าดํารงชีวิตต่อไป สิ่งนี้มันเป็นสัจจะความจริง

สิ่งนี้ในการประพฤติปฏิบัติ เล่ห์กลของกิเลส เล่ห์กลในหัวใจ สิ่งนี้จะมีมหาศาลเลย ถ้าเป็นพุทธธรรมจะเข้าใจสิ่งนี้ เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเราในภัทรกัปนี้ก็เป็นองค์ที่ ๔ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์ต่อไปก็จะมาเกิดอีก สิ่งที่เกิดอีกเพราะอะไร เพราะมีสัตว์ มีจิต มีวิญญาณ จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ตลอดไป สิ่งนี้มันเป็นการดํารงอยู่ สิ่งที่ดํารงอยู่โดยธรรมมันดํารงอยู่ได้แสนยาก เพราะมันต้องมีผู้ที่มีศรัทธาความเชื่อ แล้วประพฤติปฏิบัติเป็นมัชฌิมาปฏิปทาเข้าไป จะเข้าไปสัมผัสพุทธธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ต้องสร้างสมบุญญาธิการมา แล้วอายุขัยของมนุษย์ก็ชั่วคราวๆ สิ่งนี้ก็ต้องหมุนเวียนไป ศาสนาถึงมีเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ วนเวียนไป ยังมีสัตว์ที่มีชีวิตอยู่ก็ต้องวนเวียนไป ธรรมมีอยู่แล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาสภาวะแบบนี้ เห็นไหม เราถึงมีสัจจะเข้ามาในหัวใจ

การอดนอน การผ่อนอาหาร การเป็นสัปปายะในอาหารต่างๆ มันจะมีความเข้าใจ ถ้าเรามีอินทรีย์แก่กล้า เราไม่เป็นผู้ที่เสียเปรียบหรอก กิเลสมันจะว่า “เสียเปรียบนะ ถ้าบิณฑบาตมานี่สัมมาอาชีวะ เราก็ต้องฉันให้ฉลองศรัทธาเขา ให้เขาได้บุญกุศล”

สิ่งที่ได้มามันเป็นบุญกุศลตั้งแต่เขาสละแล้วนะ เราได้มาเพราะอะไร เพราะการให้มาเกิดจากเจตนา สละออกมาก็เป็นบุญกุศลของเขา เราได้มาก็เป็นบุญกุศลของเรา

ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เวลาออกบิณฑบาตได้มากก็ดี ได้น้อยก็ดี สิ่งนี้เป็นอํานาจวาสนาของแต่ละบุคคลนะ ไม่เหมือนกันหรอก อย่าเทียบเคียง ของข้างนอกเราอย่าไปเทียบเคียงใคร เราจะเทียบเคียงความรู้สึกของเรา เทียบเคียงทุกข์ของเรา เทียบเคียงสัจจะของเรา เทียบเคียงใจของเราขึ้นมา ให้มันเป็นสัจจะความจริงของใจเราเข้ามา แล้วให้มันเกิดขึ้นมา

ถ้าเป็นพุทธธรรม พุทธะ ความรู้สึก มันจะเป็นสุภาพบุรุษไง ไม่โกงแม้แต่ตัวเองนะ ถ้าเป็นธรรมเมา โกงตัวเอง โกงให้ตัวเองไม่มีโอกาส กาลเวลาเสียไปๆ เราจะหมดโอกาสไป ถ้าสิ่งนี้ไม่เป็นสัจจะความจริง เราจะเสียโอกาส

ถ้าธรรมเมา โกงแต่ตัวเอง แม้แต่ตัวเองก็ยังโกง แล้วจะไม่โกงคนอื่น เป็นไปไม่ได้ แม้แต่ตัวเองก็ยังโกงชีวิตนี้แล้วนะ เพราะชีวิตเกิดมาถ้าไม่เข้าสัจจะความจริง ไม่เข้าพุทธธรรม เราต้องเกิดตายๆ แน่นอน เราจะไม่ได้ธรรมโอสถขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้าใจสัจจะชีวิตในตามความเป็นจริง แล้วเอาชีวิตนี้พ้นออกไปจากวัฏฏะเป็นวิวัฏฏะนะ เห็นไหม นี่โกงแม้แต่ตัวเอง

แต่ถ้าเป็นพุทธธรรม จะเป็นสุภาพบุรุษ สิ่งใดเกิดขึ้นมาจะมีสติสัมปชัญญะ จะควบคุม จะไตร่ตรองว่าสิ่งนี้เป็นความจริงหรือไม่จริง เพราะแม้แต่สมาธิก็ยังมีสัมมาและมิจฉา แม้แต่สมาธินะ ถ้าเป็นมิจฉามันก็จะไม่เข้ามาเป็นมรรค เพราะอะไร เพราะมันไม่เป็นสัมมาสมาธิก็จะไม่เข้ามรรค ๘ มรรค ๘ ต้องเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสติ ต้องเป็นสัมมา ต้องเป็นความถูกต้องทั้งหมด ถ้ามันเป็นความไม่ถูกต้อง มันจะเข้ามาเป็นสัมมาได้อย่างไร มันจะวิปัสสนาไปจนมรรคสามัคคีรวมสมุจเฉทปหานแต่ละขั้นตอนเข้าไปได้อย่างไร

ถ้ามันรวมตัวเข้ามาสมุจเฉทปหานแต่ละขั้นตอนเข้าไป มันจะเห็นสังโยชน์ขาด ขาดอย่างไร ขณะจิตที่พลิกจากปุถุชนเป็นกัลยาณปุถุชนก็เข้าใจ เพราะความควบคุมของอายตนะได้ ควบคุมรูป รส กลิ่น เสียงที่เป็นพวงดอกไม้แห่งมารได้ นี่พุทธธรรม จะเห็นตั้งแต่สมาธิ สัมมาสมาธิเป็นอย่างไร มิจฉาสมาธิเป็นอย่างไร จะเข้าใจสัจจะความจริงทั้งหมด แล้วยกขึ้นโสดาปัตติมรรคมันรวมตัวอย่างไร มันทําลายอย่างไร ขณะจิตที่พลิกจากปุถุชนเป็นพระโสดาบัน เห็นไหม

จิตนี้ จากปุถุชนต้องเวียนตายเวียนเกิดเป็นเหยื่อของวัฏฏะ จิตนี้ต้องเกิดต้องตายในวัฏฏะตลอดไป แต่เป็นพระโสดาบันจะเกิดตายอีก ๗ ชาติเท่านั้น ไม่เป็นเหยื่อของวัฏฏะ มีต้นมีปลาย มีขอบมีเขตว่าจิตนี้จะมีเป้าหมาย แต่ถ้ายังไม่ถึงพระโสดาบัน มันจะเวียนตายเวียนเกิดไปกับสัจจะความจริงอันนั้น บุญกุศลสร้างขึ้นมาก็ต้องสร้างเป็นเทวดา อินทร์ พรหมแน่นอน บาปอกุศลสร้างขึ้นมาก็ต้องตกนรกอเวจีแน่นอน สิ่งนี้ต้องเวียนไปๆ

ถ้าเรามีศีล ๕ เราปิดอบาย สิ่งที่ปิดอบาย พระโสดาบันไม่ตกอบายเด็ดขาด เพราะมีสติสมบูรณ์ในขั้นของโสดาบัน แล้วขณะจิตที่มันเปลี่ยนเป็นสกิทาคามี อนาคามี แล้วเป็นอรหัตตผลขึ้นมา จนพ้น เข้าใจสัจจะความจริงของชีวิตทั้งหมด นี่พุทธธรรม พุทธธรรมจะเห็นแง่มุมของมันทั้งหมด นี่ผู้ที่ผ่านพ้นจากการประพฤติปฏิบัติ ผู้ที่ค้นคว้าจากงานวิจัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวิจัยจากที่เป็นยาแท้ ยาดั้งเดิม เป็นพุทธปัญญา เป็นปัญญาพุทธะ เป็นสิ่งที่เป็นความถูกต้อง กับสิ่งที่เขาเกิดขึ้นมามันเป็นธรรมเมา เมาโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เมาโดยเจ้าลัทธิ เห็นไหม ลัทธิต่างๆ ที่อ้อนวอนเอาขอเอา สิ่งนั้นเป็นสิ่งที่มัวเมาทั้งหมดเลย แต่มันเป็นยาคนละขนานของเขา นั้นก็เป็นเรื่องของเขา เป็นแต่อํานาจวาสนาของสัตว์โลกที่เกิดมาจะเชื่อถือสิ่งใด ในศาสนาต่างๆ เขาต้องมี อย่างในปัจจุบันนี้เขาจะมีสิ่งแลกเปลี่ยนเข้ามาให้นับถือศาสนาของเขา แต่ในศาสนาพุทธของเราไม่ต้องมีการแลกเปลี่ยน ไม่มีการอ้อนวอนขอเอา เพียงแต่ถ้าเข้ามาประพฤติปฏิบัติแล้วถึงต้องบังคับเอาไง ต้องบังคับให้เข้ากับพุทธธรรม

ก่อนจะนับถือศาสนาใด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พิสูจน์ ในกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อแม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูด ไม่ให้เชื่อครูบาอาจารย์ต่างๆ ไม่ให้เชื่อต่างๆ ให้เชื่อจากการพิสูจน์ขึ้นมาจากการประพฤติปฏิบัติ เป็นสันทิฏฐิโกขึ้นมาจากหัวใจ เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิญาณตนขนาดนั้นนะ

แม้แต่พราหมณ์สมัยพุทธกาล เวลามาศรัทธาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะขอร้องเลย ขอร้องว่าอย่าทิ้งเจ้าลัทธิของตัวเอง จะมาศรัทธาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปฏิเสธตลอดเลย ปฏิเสธทั้งนั้นนะ ให้เขาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าเขาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม

ครูบาอาจารย์ของเราก็เหมือนกัน เวลาท่านเทศนาว่าการนะ ท่านจะไม่หวั่นไหว จะไม่วิตกวิจารณ์เลยว่าผู้ที่ฟังเทศน์จะเข้าใจหรือไม่เข้าใจ เพราะสิ่งนี้มันเป็นวุฒิภาวะ วุฒิภาวะของเด็กๆ มันก็เข้าใจของมันแบบเด็กๆ วุฒิภาวะของผู้ที่เป็นโสดาบัน สกิทาคามี อนาคามี วุฒิภาวะจะต่างกันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปนะ

ธรรมะภูมิใดขั้นใด ถ้าเป็นพุทธธรรม สิ่งนี้จะเป็นประโยชน์ จะไม่คดโกงตัวเอง มันจะมีสัจจะความจริงกับตัวเอง หลักของใจมันมีอยู่ตลอดไป แล้วเกิดการเปลี่ยนแปลงจากที่เคยเป็นเหยื่อในวัฏฏะ จะเข้าใจวัฏฏะ เพราะจิตนี้พ้นจากวัฏฏะจะเข้าใจวัฏฏะทั้งหมด

แล้วกิเลสของสัตว์โลกที่เกิดมาแต่ละชั้นแต่ละภูมิ แต่ละภพแต่ละชาติ มันมีจริตนิสัยของเขามาอย่างนั้น เขาก็ติดข้องของเขาเป็นสภาวะแบบนั้น พุทธธรรมอันนี้แก้ไขได้หมด พุทธธรรมอันนี้จะเป็นยาธรรมโอสถที่เยียวยาได้ทั้งหมด สิ่งที่เยียวยาได้ รักษาได้ มันจะเป็นสัจจะความจริงอันนี้ จะเป็นคุณประโยชน์

เราถึงกล่าวถึงรัตนตรัยของเรา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สิ่งที่พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สงฆ์คืออริยสงฆ์ สมมุติสงฆ์ก็เป็นสงฆ์ สงฆ์อย่างนี้เป็นสงฆ์ในกิจกรรม เป็นสังฆะ เป็นกิจกรรมของสงฆ์ เพื่อจะให้สงฆ์รื้อค้นขึ้นมา ให้เป็นอริยสงฆ์ ถ้าเป็นอริยสงฆ์ขึ้นมาจากใจ นั่นล่ะพุทธธรรม

ถ้าเป็นสมมุติสงฆ์ก็ยังเป็นธรรมเมา มัวเมาในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นของแท้ ของแท้คือดวงใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เวลาวิมุตติสุข ใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวิมุตติสุขไปก่อน แล้ววางธรรมวินัยนี้เป็นคําบอกเล่า เป็นธรรมวินัยไว้ให้เราก้าวเดิน จะวางธรรมไว้อีก ๕,๐๐๐ ปี ให้พวกเราก้าวเดิน

แล้วเราเกิดกึ่งพุทธกาล ในพระไตรปิฎกบอกกึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง แล้วในปัจจุบันเจริญไหม ถ้าไม่เจริญ ทําไมมีครูบาอาจารย์ของเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้วได้ผลขึ้นมาในหัวใจ เป็นพุทธธรรม แล้วสามารถกล่าวแก้ความเป็นไปของจิต ความเป็นไปของกิเลสตัณหาที่มันปกคลุมหัวใจ สิ่งที่ปกคลุมหัวใจ สิ่งนี้เป็นความลึกลับนะ

เราเจ็บไข้ได้ป่วย เราต้องการหาหมอเพื่อรักษาเรา เวลาเราเจ็บไข้ได้ป่วย ถ้าไปหาหมอ หมอคนไหนที่เขาไม่เลี้ยงไข้ หมอคนไหนที่เขามีความชํานาญ เราอยากให้หมอคนนั้นรักษาเรา ขนาดเรื่องกายเรายังวิ่งไปหาหมอเลย แล้วเราประพฤติปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ที่รู้จริง องค์หลวงปู่มั่นท่านอยู่ที่หนองผือ คฤหัสถ์อยากไปทําบุญต้องซื้อทางเข้าไป ต้องเข้าไปหาหมอแท้นะ ไปหาสิ่งที่เป็นพุทธธรรม หาสิ่งที่จรรโลงหัวใจ สิ่งที่ทําบุญ ทําอย่างนั้น เนื้อนาบุญของโลก เราได้หว่านข้าวพืชพันธุ์ของเราไปในเนื้อนาอย่างนั้น เราจะได้บุญกุศลของเรา เราจะได้สิ่งที่เป็นประโยชน์กับเรา เห็นไหม ประโยชน์ตรงไหน ประโยชน์สิ่งที่เราสร้างสิ่งนั้นให้ย้อนกลับมาให้จริตนิสัยนี้มันควรแก่การงาน

เขาสร้างโอ่งสร้างไห เขาสร้างสิ่งต่างๆ เขาต้องนวดดินของเขาขึ้นมา ถึงจะสร้างรูปของเขาขึ้นมา ในการประพฤติปฏิบัติ ถ้ามีหัวใจ มีศรัทธาความเชื่ออย่างนั้น มันจะมีความจงใจ เห็นไหม เราอยากปฏิบัติ เรานั่งปฏิบัติของเรา เราก็ชวนหมู่คณะนั่งปฏิบัติ เขาไม่อยากปฏิบัติ เขานั่งเพราะการชวนของเรา เขาสักแต่ว่าทํา มันเหมือนกับวัตถุอันหนึ่ง เหมือนกับตอไม้ เหมือนกับสิ่งที่เอามาตั้งไว้ มันไม่มีประโยชน์หรอก เพราะมันสักแต่ว่า เพราะมันปฏิเสธผล

แต่ถ้าการประพฤติปฏิบัติของเรา เรามีศรัทธาความเชื่อ เราเปิดโอกาสของเรา ถ้าได้ก็ได้เต็มที่ ถ้าไม่ได้ก็คือการกระทําของเรา นี่ปฏิบัติบูชา บูชาเพื่อธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เพราะเราตั้งใจ เรามีศรัทธาความเชื่อของเรา นี้เป็นพุทธธรรม

พุทธธรรมคือความเป็นกลาง เป็นความสมดุล ไม่เอารัดเอาเปรียบใคร ไม่คดโกงแม้แต่ตัวเอง แล้วไม่คดโกงคนอื่น แล้วจะเป็นสิ่งที่จรรโลงศาสนา เอวัง

๒

เคารพธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๓ สิงหาคม ๒๕๔๘

ณ วัดป่าสมสงัด ต.ทับใต้ อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์

มาฟังธรรม ฟังธรรมะนะ ธรรมะไง ถ้าเราเคารพในธรรม เห็นไหม เราเคารพในธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมนะ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ค้นคว้าหาธรรมขึ้นมา เราเกิดมาเป็นสาวก-สาวกะ ถ้าเราเคารพในธรรม เรามีความเชื่อมั่น เราได้ออกบวช เราได้ออกประพฤติปฏิบัติ บวชแล้วไม่สักแต่ว่าบวช บวชเข้ามาเป็นสัมมาอาชีวะ แสดงว่าเลี้ยงชีพชอบโดยความเป็นสมณเพศ แต่เราบวชขึ้นมาเพราะเราเคารพในธรรม ถ้าเคารพในธรรม เราจะเคารพตัวเราเอง ถ้าเราเคารพตัวเราเอง เราจะมีสัจจะ เราจะไม่ผิดในศีลในธรรมไง เราจะมีสัจจะ

เราเกิดมามีอํานาจวาสนา มีอํานาจวาสนาถึงได้ออกบวช ออกบวชแล้วออกหาครูหาอาจารย์ด้วย ถ้าหาครูหาอาจารย์เพื่ออะไร? เพื่อจะชําระกิเลสไง สิ่งที่เป็นกิเลสนะ ถ้าเคารพในกิเลส เราจะฟังแต่ความสะดวกสบายของตัวเอง มีความสะดวกสบาย กิเลสมันชอบอะไร? ไม่ชอบความลําบากลําบน ความลําบาก เห็นไหม กิเลสมันว่าเป็นความลําบากไง แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค้นคว้าออกประพฤติปฏิบัติค้นคว้าอยู่ ๖ ปี มันลําบากยิ่งกว่านี้นะ เพราะอะไร เพราะเหมือนคนตาบอด ไม่มีสิ่งใดเลย สภาวธรรมไม่มี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยายามค้นคว้าขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ สร้างสมบุญญาธิการมาขนาดนั้น เกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะมีบุญมหาศาลนะ เกิดมาเป็นกษัตริย์ไง เป็นกษัตริย์อยู่ในราชวังมีความสะดวกสบายมาก เพราะอะไร เพราะสิ่งนี้เป็นบุญไง

สร้างบุญมา มีบุญกุศลมาถึงได้เกิดเป็นลูกกษัตริย์ แล้วจะได้ปกครองบ้านเมืองด้วย ออกศึกษาออกเล่าเรียนวิชาการมาก็เป็นวิชาการทางโลก เห็นไหม คนเรามีการศึกษาในสมัยปัจจุบันนี้ คนเรามีการศึกษามาก เป็นนักวิทยาศาสตร์ เป็นนักต่างๆ จะไม่เชื่อเรื่องศาสนา หาว่าศาสนานี้เป็นเรื่องความงมงายไง แต่ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์ เป็นการพิสูจน์ เป็นทฤษฎีต่างๆ การทดสอบ มีความเห็นเป็นอย่างนั้นว่านี่เป็นความจริง

แต่ทางศาสนา ทางธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่วิทยาศาสตร์ทางจิตนะ พิสูจน์การเกิดและการตาย ความทุกข์ การดับทุกข์ สิ่งต่างๆ นี้พิสูจน์ได้ แต่มันเป็นความลึกลับไง ลึกลับเพราะมันเป็นงานภายใน แต่ถ้าเป็นการศึกษา ผู้ที่มีการศึกษาจะมีความคิดว่าตัวเองมีปัญญา ตัวเองมีความรู้มาก สิ่งที่ปัญญาความรู้เป็นความรู้ของทางโลกเขา สิ่งที่เป็นทางโลก เป็นวิชาชีพ เพื่อเป็นหน้าที่การงาน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะก็ไปศึกษามาแบบนี้ แบบที่นักวิชาการที่เขาว่ามีความรู้ๆ อยู่นี้ แต่เจ้าชายสิทธัตถะศึกษามาเพื่อจะเป็นกษัตริย์ไง สิ่งที่เป็นกษัตริย์ เห็นไหม แต่เวลาออกไปกระทบ ไปเห็นการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายของเทวทูตต่างๆ สิ่งนี้สะเทือนใจมาก เพราะบุญญาธิการ การทําคุณงามความดีมา บุญให้ผลสภาวะแบบนี้ ให้ผลเป็นความสะเทือนใจ นี่สิ่งที่สะเทือนใจ

เวลาเรามีสิ่งต่างๆ กระทบกระเทือนหัวใจ เราจะมีความรู้สึก มีความตื้นตันใจ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประพฤติปฏิบัติไปแล้ว ครูบาอาจารย์ของเรา นี่ธรรมสังเวช ถ้าบรรลุธรรมมันก็ยังสะเทือนนะ สิ่งที่เป็นธรรม หัวใจนิ่มอ่อนควรแก่การงาน จิตใจนุ่มอ่อนไปมาก เห็นไหม จิตใจที่เป็นธรรมเห็นสิ่งต่างๆ โลกนี้เขาเอาเปรียบกัน สิ่งที่เขารังแกกันมันก็สะเทือนหัวใจ แต่เก็บไว้ภายใน นี่ธรรมสังเวช สิ่งที่เป็นธรรมสังเวชนะ ถ้าเป็นธรรมแล้วจะมีธรรมสังเวช

แต่ถ้ายังไม่บรรลุธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ แต่เพราะบุญญาธิการที่สร้างมาเป็นพระโพธิสัตว์นี้เห็นเทวทูตก็สะเทือนใจ สิ่งที่สะเทือนใจ มันเปรียบเทียบได้ในปัจจุบันเราก็เห็น โรงพยาบาล คลอดทุกเวลา คนเกิดตลอด ตามวัดเผาทีหนึ่ง ๑๐ ศพ ๒๐ ศพ ในวัดวัดหนึ่ง ศาลาเผาศพเต็มไปหมดเลย แต่มีความสะเทือนใจไหมล่ะ มีความสลดสังเวช มีความคิดถึงตัวเราเองไหมล่ะ มันเทียบเคียงผู้มีบุญญาธิการกับไม่มีบุญญาธิการมันต่างกันตรงนี้ไง

เราเห็นเป็นเรื่องธรรมดา เราเห็นเป็นเรื่องความปกติ “คนเกิดมาก็ต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องตายเป็นธรรมดา สิ่งใดๆ ก็เป็นธรรมดา” ธรรมดาจนชินชาไง จิตใจมันชินชา นี่เคารพกิเลส ทั้งๆ ที่เป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ กิเลสในหัวใจมันมีอํานาจ มันถึงเหยียบยํ่าหัวใจดวงนี้ให้ดวงใจดวงนี้อยู่ใต้อํานาจของมัน ต้องใช้ชีวิตไปในโลกหมดไปวันๆ หนึ่ง แล้วชีวิตนี้ก็ต้องพลัดพรากจากไป ก็ต้องเป็นซากศพเหมือนที่เขาตายกันอยู่นี่ แล้วหัวใจก็ต้องเวียนตายเวียนเกิดไปโดยธรรมชาติของมันที่มันสร้างบุญกุศลหรือบาปอกุศลของมัน

แต่เจ้าชายสิทธัตถะเห็นแล้วสะเทือนใจเพราะบุญญาธิการ แล้วสะเทือนใจแล้ว ก่อนจะออกบวชมันมีปัญหาไปหมดนะ ปัญหาเพราะอะไร เพราะนี่เป็นเรื่องของโลก เรื่องของกรรม เป็นเรื่องของสิ่งที่สะสมกันมา เห็นไหม ลูกก็เพิ่งมาเกิด สิ่งต่างๆ ลูกมาเกิด แล้วคิดถึง แล้วก็จะได้ครองสมบัติ สิ่งนี้เป็นการเหนี่ยวรั้งไง เรื่องของโลกเป็นเรื่องของการเหนี่ยวรั้งนะ

กิเลส พญามารมันต้องการสัตว์โลกอยู่ในอํานาจของมันนะ สิ่งที่เป็นเรื่องของโลกมันต้องการมีอํานาจบาตรใหญ่ ต้องการสิ่งนี้อยู่ใต้อํานาจของมัน เจ้าชายสิทธัตถะขณะนั้นก็มีมารอยู่ในหัวใจ กิเลสในหัวใจทั้งดวงใจ บุญญาธิการก็มี แต่มารก็มี เพราะอะไร เพราะถ้าธรรมเกิด ธรรมมันชําระกิเลสไง ธรรมมันไปชําระพญามารอันนี้ มันถึงจะเป็นธรรม ถ้ามันไม่เป็นธรรม มันชําระกิเลสไม่ได้หรอก ไปเคารพกิเลสอีกต่างหาก เห็นไหม

เจ้าลัทธิต่างๆ ในศาสนามีอยู่ในสมัยพุทธกาล เขาเคารพกิเลสนะ ประพฤติปฏิบัติเหมือนกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นพระโพธิสัตว์มา สร้างสมบุญญาธิการ สละทานมาขนาดไหน สิ่งนี้สร้างสมบุญญาธิการมาเป็นธรรม มันเป็นธรรม ธรรมของโลกเขาไง ธรรมของพระโพธิสัตว์ ไม่ใช่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นการชําระล้างนะ ข้ามทั้งดีและชั่ว

ความดี มีคุณงามความดี ไปติดในดี ติดดีแก้ยากกว่าติดชั่วอีก ติดชั่วเพราะมันให้ความทุกข์ มันเบียดเบียนหัวใจ มันทําให้หัวใจเศร้าหมอง ทําให้หัวใจมันเศร้าใจ แต่ติดดีมันมีความสุขไง พอใจในความดีของตัว พอใจไปหมด สิ่งนี้เป็นความดี แต่ความดีนี้มันก็สร้างสมบุญญาธิการ เหมือนกับเราต้องตายในชาตินี้ แล้วจิตนี้ก็ไปเกิดโดยธรรมชาติของมัน เวียนตายเวียนเกิดตามแต่บาปอกุศลหรือกุศลที่สร้างบุญญาธิการไว้ มันก็เป็นบุญกุศล เกิดตายๆ ไปตามแต่ธรรมที่เกิดขึ้นมาในหัวใจ ตามแต่กฎของกรรมที่ทํา เห็นไหม พาตายพาเกิด

ขณะที่จะออก สิ่งนี้ก็เหนี่ยวรั้ง นี่กิเลสในหัวใจมันร้ายกาจมาก ทั้งๆ ที่สร้างบุญญาธิการมาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชาติสุดท้ายที่จะมาเกิดเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ สิ่งนี้ยังเหนี่ยวรั้ง เวลาออก ทุกข์หรือไม่ทุกข์ คนที่คิดถึงลูก คิดถึงภรรยา คิดถึงพ่อ คิดไปหมดล่ะ คิดถึงราชสมบัติ ความสะดวกสบายในราชวัง แล้วออกไปมันไม่มีศาสนา สิ่งที่ธรรมยังไม่มี ออกไปมันก็ใช้ชีวิตแบบนั้นน่ะ

เวลาออกไป ไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ เพราะอะไร เพราะเขามีอาวุโส เขาออกไปก่อน เขาประพฤติปฏิบัติอยู่ นี่ออกไปประพฤติปฏิบัติใหม่ บุญญาธิการมหาศาลเลย ก็ไปศึกษากับเขา ศึกษาด้วยบุญญาธิการ ศึกษาด้วยปัญญา ศึกษาด้วยบารมีธรรมนะ บารมีธรรมคือหัวใจที่ฉลาด ความคิดที่ปราดเปรื่อง เพราะสิ่งที่เป็นบารมีสร้างสมมา ไปศึกษากับเจ้าลัทธิไหนก็ศึกษากับเขาจนทะลุปรุโปร่ง เพราะเป็นผู้ที่มีปัญญา เป็นผู้ที่มีบุญญาธิการ ไปศึกษากับเจ้าลัทธิไหนก็แล้วแต่ สิ่งนั้นเป็นสิ่งที่เป็นการสะสมกิเลส เป็นการประพฤติปฏิบัติเพื่อเวียนไปในวัฏฏะ สิ่งนี้ปฏิเสธมา เห็นไหม ขณะที่ธรรมไม่มี มันมีปัญหาอย่างนี้ สิ่งที่ธรรมไม่มีนะ

ขณะที่ธรรมไม่มี ไปศึกษาก็ศึกษากับเขา วิชาการของเขา ก็แบบวิทยาศาสตร์ที่เราพิสูจน์กันอยู่นี่ สิ่งที่วิทยาศาสตร์พิสูจน์กัน เขาสอนเรื่องการภาวนากัน เรื่องการทําความสงบของใจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธทั้งหมด สิ่งนี้ปฏิเสธหมดแล้ว ปฏิเสธมา เราไม่ต้องไปค้นคว้าเลย เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้บุญญาธิการขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเที่ยวค้นคว้ากับลัทธิต่างๆ มา แล้วปฏิเสธมาทั้งหมดเลย สิ่งที่ปฏิเสธเพราะอะไร เพราะมันไม่ใช่ความจริง มันฆ่ากิเลสไม่ได้ มันมีแต่การประพฤติปฏิบัติเพื่อไปจํานนกับกิเลส ไปเคารพคารวะกับกิเลส ไม่เคารพในธรรมไง ไม่เคารพในธรรมขณะที่ธรรมมีในปัจจุบัน

ที่ว่าเราเกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราเกิดมามีธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางไว้ กึ่งพุทธกาล นี่มันเป็นบุญญาธิการของเราส่วนหนึ่งนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มี ค้นคว้าเอง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้าต้องตรัสรู้เอง ตรัสรู้เองเพราะไม่มีศาสนาถึงจะเกิดเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ เกิดเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้าได้ เพราะไม่มีศาสนาไง สยัมภู ตรัสรู้ด้วยตนเอง สิ่งที่ตรัสรู้ด้วยตนเอง ค้นคว้าสิ่งนี้มา ค้นคว้ามา

เวลาเข้ามาในสภาวธรรม บุพเพนิวาสานุสติญาณนี้มันก็ไม่ใช่นะ สิ่งที่ระลึกรู้ สิ่งที่รู้ต่างๆ รู้อดีตชาติ จุตูปปาตญาณ เห็นการเกิดการดับก็ไม่ใช่ สิ่งที่ไม่ใช่เพราะอะไร เพราะการเห็นเฉยๆ ไม่ได้เห็นด้วยปัญญา สิ่งที่เห็นด้วยปัญญา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลับมาอาสวักขยญาณ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ สิ่งที่เป็นอวิชชา อวิชชาคือตัวมาร ตัวพญามาร เรือนยอดของมาร กษัตริย์ เจ้าวัฏจักร เห็นไหม พลิกควํ่าสิ่งนี้ เอาอะไรไปพลิกควํ่ามัน? มรรคญาณไง

สิ่งที่มรรคญาณ อาสวักขยญาณเป็นมรรค สิ่งที่เป็นมรรค ทําลาย นี่เหตุของธรรม เหตุเกิดนี่อริยสัจ สิ่งที่เป็นอริยสัจคือเหตุ แต่ผลของมันคือตัวธรรมในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกธรรมมีอยู่แล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรม กราบธรรมนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้สิ่งนี้ เสวยวิมุตติสุข คือใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือความรู้สึก คือธาตุรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี่แหละ สิ่งนี้คือตัวธรรม ตัวธรรมนะ สิ่งที่ธรรมมีอยู่แล้ว ธรรมมีอยู่แล้วคืออริยสัจ คือความจริงมันมีอยู่แล้ว แต่ไม่มีใครเข้าไปรื้อค้นได้ถึงสิ่งที่เข้าไปบรรลุธรรมตรงนี้ไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาสาวก-สาวกะที่ปฏิบัติตามบรรลุธรรม บรรลุธรรมตามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือตัวธรรมตัวนี้ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการมาเป็นธรรมและวินัย ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา สิ่งที่เป็นศาสดา เห็นไหม เรารื้อค้น เราประพฤติปฏิบัติรื้อค้นเพื่อจะให้สิ่งนี้เกิดขึ้นมาในหัวใจของเรา ถ้าในหัวใจของเรา เราต้องเคารพไง ถ้าเราเคารพธรรม เราจะซื่อสัตย์ เราจะซื่อตรงกับธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ดูสิ แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังกราบเลย กราบธรรมที่มีอยู่แล้วนะ สิ่งนี้มีอยู่โดยดั้งเดิม วัฏฏะนี้ก็มีอยู่แล้ว สิ่งที่เป็นวัฏฏะตั้งแต่พรหมลงมา สิ่งนี้ก็มีอยู่แล้ว วัฏฏะ พรหม สวรรค์ สัตว์โลก เรื่องมนุษย์ เรื่องนรกอเวจี นี่เป็นวัฏฏะ เป็นที่อยู่ของจิตไง จิตเวียนตายเวียนเกิดไปสภาวะแบบนี้ สิ่งนี้มีอยู่ เห็นไหม ธรรมก็มีอยู่ ธรรม สิ่งที่แก้กันมีอยู่ แต่เกิดเป็นคราวๆ ไง คราวๆ คือว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วประกาศ เทศนาว่าการ ปัญจวัคคีย์อุตส่าห์อุปัฏฐากอยู่ รอธรรมอันนี้ไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ เห็นไหม ดูกิเลสสิ ปัญจวัคคีย์เห็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกมาฉันอาหาร ยังคิดว่าเป็นผู้ที่มักมาก นี่กิเลส เห็นไหม ไม่ได้เลยนะ แม้แต่ครูบาอาจารย์ผิดเล็กผิดน้อย มันคอยจับผิด

สิ่งที่จับผิด จับผิด แต่ขณะที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกมาฉันอาหาร ยังไม่ตรัสรู้ธรรม นั่นก็เป็นวิธีการ เป็นอํานาจวาสนา เป็นการรื้อค้น เป็นสิ่งที่จะบรรลุด้วยพระองค์เอง ปัญจวัคคีย์ถึงทิ้งไป แล้วก็มีทิฏฐิมานะ นี่เคารพกิเลส ถ้าเคารพกิเลส มันจะมีทิฏฐิ มันจะถือตัวถือตนของมัน มันจะเชื่อ ให้กิเลสอยู่ในอํานาจของมันไง อยู่ในอํานาจที่ข่มขี่ข่มเหงรังแกใจดวงนั้นไง

ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ไปเทศนาว่าการพระปัญจวัคคีย์ พระปัญจวัคคีย์นี้จะเป็นอะไรล่ะ? ก็เป็นฤๅษีชีไพรไปไง ก็เป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ แต่จะตรัสรู้ธรรมขึ้นมาต้องมาฟังธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่นี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นคุณที่ว่าอุปัฏฐากกันมาอยู่ ๖ ปี อุปัฏฐากกันมา มีคุณ สิ่งที่มีคุณ แล้วเป็นคนที่ใกล้ตัว หนึ่ง

ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นสิ่งที่ละเอียดอ่อนมาก เป็นสิ่งที่ลึกลับมหัศจรรย์ ขณะที่ตรัสรู้ เสวยวิมุตติสุข “จะสอนใครได้ จะสอนใครได้” เล็งญาณไปหาอาฬารดาบส อาจารย์ของตัวที่เคยศึกษา อาจารย์ในทางความสงบของใจ ไม่ใช่อาจารย์ในมรรคญาณอันนี้ ไม่มี อาฬารดาบสก็ไม่รู้ จะไปสอนอาฬารดาบสเพราะมีพื้นฐาน

ถ้าคนจะประพฤติปฏิบัติมันต้องมีพื้นฐานคือความสงบของใจ ความสงบของใจสิ่งที่เป็นพื้นฐานคือสิ่งที่รองรับ นี่บารมีธรรม จะมีบารมีธรรม จะเข้าถึงธรรมได้ต้องมีอินทรีย์ สิ่งที่รองรับคือสภาวะใจมีบุญญาธิการรองรับสิ่งนี้ จะไปสอนอาฬารดาบสก็ตายเสียแล้ว จะไปสอนปัญจวัคคีย์ เพราะปัญจวัคคีย์ได้ประพฤติปฏิบัติ ได้อุปัฏฐากอยู่ ก็พยายามดูใจอยู่ พยายามกําหนดความสงบของใจเข้ามา สิ่งนี้เป็นบาทเป็นฐาน ได้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๖ ปีนี้ก็เป็นบุญญาธิการ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงไปเทศนาว่าการ แสดงธัมมจักฯ

ขณะที่แสดงธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะบรรลุสิ่งที่มีดวงตาเห็นธรรม สิ่งที่ดวงตาเห็นธรรม “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายต้องมีการดับไปเป็นธรรมดา” สิ่งที่เป็นธรรมดานี้ สิ่งนี้เป็นธรรมดาเพราะอะไร เพราะจิตมันไปเห็น จิตมันไปเข้าใจสภาวะแบบนั้น การกระทําของจิตเป็นสภาวะแบบนั้น มันปล่อยวางสิ่งนั้นเข้ามา เห็นไหม “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลื้มใจมาก เพราะการแสดงวิชาการนี้ออกไป มรรคญาณนี้ออกไป ในอริยสัจ ในธัมมจักฯ นี้ออกไป มีผู้รับได้ไง นี่สิ่งที่รับได้

ขณะที่วิตกวิจารณ์อยู่ว่า “ธรรมนี้ลึกซึ้งมาก จะสอนใครได้หนอ” จนทอดธุระ แต่เวลาเล็งญาณแล้ว สิ่งที่ผู้จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ สิ่งที่จะรับรู้นี้มี ไปเทศนาว่าการจนพระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม ปลื้มปีติ “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” เปล่งอุทานนะ สิ่งที่เปล่งอุทาน เทศนาว่าการจนพระปัญวัคคีย์ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์ทั้งหมด

นี่วางธรรมไว้ วางธรรมไว้แล้วเราเกิดมาพบธรรม เรามีอํานาจวาสนา การรื้อค้นสิ่งที่ไม่มีในโลก ธรรมที่มีอยู่เป็นความลึกลับมหัศจรรย์ แต่ไม่มีในโลกไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ตรัสรู้ในโลก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ได้หนึ่งเดียว ขณะที่หนึ่งเดียว พระปัจเจกพุทธเจ้าจะมาตรัสรู้ก็ต่อเมื่อไม่มีศาสนา ในปัจจุบันนี้ศาสนาวางไว้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมไว้ให้เราก้าวเดิน เราพยายามจะก้าวเดินตามธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราต้องเคารพธรรมและวินัย ถ้าเราเคารพธรรมและวินัย เรามีจุดยืน ถ้ามนุษย์เรามีจุดยืน มีศรัทธามีความเชื่อ ถ้ามีศรัทธาความเชื่อ มนุษย์คนนั้นจะเป็นมนุษย์ที่มีคุณประโยชน์ไง คุณประโยชน์ของมนุษย์อยู่ที่ไหน? อยู่ที่ความรู้สึก อยู่ที่ใจดวงนี้

ถ้าจิตดวงนี้มีศรัทธามีความเชื่อ ถ้ามีความเชื่อ ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ใดมีศีล ๕ ศีล ๕ จะคุ้มครองผู้นั้น ผู้นั้นจะไม่มีศัตรูนะ เราไม่เบียดเบียนใคร เราไม่รังแกใคร เราไม่ลักของใคร เราไม่ผิดลูกเมียใคร เราไม่กล่าวมุสา เราไม่ดื่มสุราเมรัย เราไม่ทําความผิดอย่างนี้ นี่ผู้ปฏิบัติธรรม ผู้มีศีล ๕ ศีล ๕ ย่อมคุ้มครองผู้นั้น มนุษย์จะมีประโยชน์ตรงนี้ไง ตรงที่มีศีลมีธรรม ถ้ามีศีลมีธรรม คนจะมีศีลมีธรรมมาจากไหนล่ะ? มาจากความเชื่อของใจ ถ้าใจมีความเชื่อมีความศรัทธาเข้ามา มันจะหันกลับมาเชื่อในศาสนา ถ้าเชื่อในศาสนา มนุษย์มีจุดยืน จุดยืนคือเราเคารพธรรม ถ้าเราเคารพธรรม เรามีจุดยืน เพราะเราเคารพตัวเอง

การเคารพธรรมคือเคารพสัจจะ เคารพชีวิตเรา เคารพจิตของเรา ถ้าเราเคารพจิตของเรา เราเคารพเพราะหัวใจมันมีศรัทธามีความเชื่อ มันก็จะมีความคิด มีความปรารถนา มีความมุ่งหมาย ถ้ามีความมุ่งหมาย มันจะทําแต่คุณงามความดี

ทําคุณงามความดีจะทุกข์จะยาก เรื่องนี้เป็นเรื่องของสภาวกรรม คนเราทําดีทําชั่วมา ทุกข์ตลอดชีวิตนะ ขนาดคนเราเกิดมาแล้วเราต้องแสวงหา มีการกระทําตลอดเวลา จิตนี้ทํางานตลอดเวลา จิตมันคิดของมันไปตลอดเวลา มันคิดดีคิดชั่วในหัวใจตลอดเวลา ในมนุษย์เราก็เหมือนกัน เกิดมาเราต้องมีหน้าที่การงานเพื่อหาอยู่หากิน เพื่อรักษาปากท้องของเรา เพื่อรักษาชีวิตนี้ให้ดําเนินต่อไป แล้วแต่ว่าสิ่งนี้ชีวิตนี้จะสิ้นสุดเมื่อใด นั้นคือการสิ้นสุดของวาระของชีวิตในมนุษย์นี้ สิ่งนี้มันต้องทําของมันตลอดไป เห็นไหม ทําดีทําชั่วสิ่งนี้มี ถ้าเราประพฤติปฏิบัติ เรามีศีลธรรมแล้ว สิ่งนี้จะเป็นความทุกข์ สิ่งที่เป็นความทุกข์มันเป็นสัจจะความจริง เราไม่น้อยเนื้อตํ่าใจ

แต่ถ้าเคารพกิเลสนะ มันจะบอกว่าเราทําสิ่งนี้เราจะเสียเปรียบสังคม สังคมเขามีการแก่งแย่ง เขามีการชิงดีชิงเด่นกัน เขามีการโป้ปดมดเท็จกัน เขาทําเพื่อเอาประโยชน์ของเขา เขาทําสภาวะแบบนั้น เขาว่าเขามีอํานาจ เขาว่าเขาได้ผลประโยชน์ เขามีความสุขในชีวิตของเขา นั้นเป็นเรื่องกิเลสทั้งหมดเลย เบียดเบียนกัน ทําลายกัน ผิดศีลผิดธรรม มันจะเอาความสุขมาจากไหนล่ะ นี่เพราะเขาไม่เคารพตัวเขาเองไง เขาไปเคารพกิเลส เขาถึงต้องมีความเดือดร้อน มีความเดือดร้อนนะ เพราะถึงเวลากรรมมันให้ผล ทําความผิดพลาดไว้ที่ไหน เจ้าหน้าที่เขามาจับของเขาได้ หรือฉ้อโกงใครก็แล้วแต่ เขาจับของเขาได้ ต้องมีผลของกรรมตลอดไป เวลาผลของกรรมเข้ามาถึงตัวจะนั่งคอตก เห็นไหม ถ้าเคารพกิเลส ผลของมันคือให้ความทุกข์ความยากในชีวิตนั้น แต่ถ้าเราเคารพธรรม เรามีศีลมีธรรมของเรา เราจะอยู่ในศีลในธรรมของเรา

ทางกิเลสทางมารเขาบอก “เราเป็นผู้ที่เสียเปรียบสังคม เสียเปรียบโลก” นี้เป็นสิ่งที่ผู้มีกิเลสในหัวใจเขาติฉินนินทา แต่ผู้ที่มีธรรมในหัวใจก็มี สังคมมันมีทั้งคนดีและคนชั่วในสังคมทุกๆ สังคม เขาก็เห็นว่าคนนี้เป็นคนดี สิ่งที่เป็นคนดี เขาทําสภาวะของเขา เขาจะให้ผลดี เพราะกลิ่นของศีลกลิ่นของธรรมมันหอมทวนลมไป คนคนนี้จะเป็นคนที่ดี คนคนนี้จะเป็นคนที่สังคมเขายอมรับนับถือ สิ่งที่สังคมนับถือ เขาจะเป็นผู้นําของสังคม พระโพธิสัตว์ก็ต้องใช้ชีวิตแบบนี้ นี่คือสิ่งที่เคารพศีลธรรมไง มันก็เท่ากับเคารพตัวเอง

จนมีความเชื่อ ออกประพฤติปฏิบัติ ออกบวช การที่ออกบวชขึ้นมา เวลาออกบวช คฤหัสถ์เขามีศีล ๕ เณรมีศีล ๑๐ เราเป็นภิกษุมีศีล ๒๒๗ ถ้ามีศีล ๒๒๗ ศีลสิ่งนี้เป็นศีลในปาฏิโมกข์นะ แต่ในวัตรปฏิบัติล่ะ วัตรปฏิบัติของเรา เราก็จะต้องมีวัตรปฏิบัติของเราเพื่อจะย้อนกลับเข้ามาในหัวใจของเราไง ถ้าเราย้อนกลับเข้ามาในหัวใจของเรา เราจะถือว่าเราเคารพธรรมโดยสัจจะความเป็นจริง

ถ้าเราเคารพธรรมด้วยการกราบไหว้บูชา อ้อนวอนขอเอา สิ่งนี้เหมือนกับที่ว่าเขาบวชขึ้นมาแล้ว เขาว่าเป็นบุญกุศล เขาทําชีวิตของเขาไปสภาวะแบบนั้น บวชแล้วได้บุญแล้ว สิ่งที่ได้บุญ เป็นพระก็ได้บุญ

ได้บุญถ้าเราเคารพธรรมนะ จะได้บาปอกุศลถ้าเราเคารพกิเลส เพราะบวชเป็นพระแล้วผิดศีลผิดธรรม ขณะอยู่ในพระ ขณะบวชแล้วก็ผิดศีล ทําให้ศีลของตัวเองเศร้าหมอง สิ่งที่ตัวเองเศร้าหมอง เหมือนเจ้าหน้าทําความผิด ผลของมันจะทบทวีคูณขึ้นไป เพราะถือว่าเป็นเจ้าหน้าที่กระทําผิดใช่ไหม

นี่เหมือนกัน เราบวชเป็นพระแล้ว เราไปอ้อนวอนว่าเราบวชแล้ว เรามีบุญกุศลแล้ว ถึงว่าเป็นผู้บวชแล้ว เป็นภิกษุนี่แหละ สิ่งที่ภิกษุที่ประพฤติปฏิบัติโดยเคารพธรรมก็มี สิ่งที่เป็นภิกษุแล้วทําลายธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็มี ทั้งๆ ที่เราเกิดมาพบธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาไม่มีธรรม ค้นคว้าขึ้นมาจนได้ สิ่งที่ค้นคว้าขึ้นมา ความทุกข์สิ่งที่ไม่มี เหมือนคนมืด อยู่ในที่มืดแล้วก็ยังค้นคว้าเอา เราเกิดในที่สว่างนะ เราเกิดขึ้นมา เหมือนในที่สว่าง ในที่สว่างเราเห็นไปทั้งหมด เรารู้เห็นไปทั้งหมด แต่รู้เห็นโดยกิเลสไง ถ้ารู้เห็นโดยกิเลส เคารพกิเลส มันก็ทําลายโอกาสของเรา

แต่ถ้าเราเคารพธรรม เห็นไหม สิ่งที่บวชมาแล้ว บวชโดยเพราะเรามีบุญ เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเราตั้งใจบวชเป็นภิกษุ บวชเป็นพระ เป็นนักรบ แล้วเราจะรบกับกิเลส เราไม่ใช่อ้อนวอน ไม่ใช่บวชแล้ว เป็นบุญแล้ว บวชแล้ว พอใจแล้ว พอใจในเพศของเราที่เป็นภิกษุนี้ แต่หัวใจ กิเลสเต็มหัวใจเลย แต่ถ้าเราไม่พอใจในเพศที่เป็นนักบวชนี้ เราจะต้องชําระกิเลสของเราขึ้นมาในหัวใจ เราต้องเคารพธรรม

ถ้าเคารพธรรมวินัย เห็นไหม ข้อวัตรปฏิบัติ สิ่งที่เป็นข้อวัตรปฏิบัติ สิ่งที่เป็นข้อวัตรปฏิปทาเครื่องดําเนิน ดําเนินหัวใจให้เข้าไปถึงภายใน เรามีศรัทธามีความเชื่อ เราพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าเรามีความสงบของใจเข้ามา

พระปัญจวัคคีย์อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ ๖ ปี ความสงบของใจมันมีอยู่แล้ว แต่ในปัจจุบันนี้ ในมนุษย์ปุถุชนเรานี้ ถึงเป็นภิกษุก็เป็นภิกษุที่เป็นปุถุชน สิ่งที่เป็นปุถุชน เราควบคุมใจของเราได้ไหม สิ่งที่เป็นหัวใจของเรา เวลามันทุกข์ยากขึ้นมา มันจะปั่นป่วนในใจของเรามหาศาลเลย

ถ้าใจของเราปั่นป่วน ปั่นป่วนไปหมด แม้แต่อยู่ในพระก็คิดไปในทางโลก จะก่อสร้าง จะทําสิ่งต่างๆ ให้กิเลสมันมีอํานาจเหนือในหัวใจของเรา ถ้าเราจะเคารพธรรม สิ่งนี้เป็นมโนกรรม สิ่งที่เราผิดศีล เราประพฤติปฏิบัติมันถึงเป็นอาบัติ นี่กายกรรม ทําความผิดพลาด สิ่งต่างๆ นี้เป็นกายกรรม สิ่งที่กายกรรมถึงผิดศีล ต้องปลงอาบัติ เพราะเราทํา แต่หัวใจมันเรียกร้อง มันถึงมีการกระทําออกมา

ถ้าเราย้อนกลับเข้าไป ถ้าเราไม่ผิดศีล เราไม่ทําสิ่งที่เป็นความผิด เราก็ไม่เป็นอาบัติ เราก็ไม่ต้องปลงอาบัติ แต่อาบัติของจิตมันไม่มี แต่ในเมื่ออาบัติของจิตมันไม่มี มันไม่มีอะไรสิ่งใดไปควบคุมมัน ในเมื่อจิตมันไม่มี เราถึงต้องพยายาม ต้องถือศีล อธิศีลคือควบคุมจิตเข้าไป ต้องตั้งสติเข้าไป

ถ้าเราตั้งสติของเราเข้ามาในหัวใจ เราตั้งสติเข้ามา สติอยู่ที่ไหน สติเกิดจากใจ สติไม่ใช่ตัวใจ ธาตุรู้ ความรู้สึกนี้ก็เป็นธาตุรู้เฉยๆ เป็นธาตุรู้ ฉะนั้น เวลาเผลอไป ธาตุรู้เราก็หาไม่เจอ

เราว่าเรารู้ๆๆ แต่รู้อยู่ที่ไหนเราก็ไม่รู้ แต่ความคิดเวลามันคิดออกไป สิ่งที่ไปเอาสิ่งที่เป็นตัณหาสิ่งที่เป็นความทะยานอยากมาทับถมหัวใจ สิ่งนั้นชัดเจนมาก เวลาทุกข์ขึ้นมาในหัวใจชัดเจนมากนะ ชัดเจนเพราะอะไร เพราะเราไม่เคารพ ไม่มีสติ ไม่เคารพตัวเอง ถ้าเราเคารพตัวเอง เราเคารพปฏิปทาเครื่องดําเนิน เราถึงกําหนดพุทโธๆๆ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้ให้ทําสมถะ สิ่งที่เป็นสมถะ สิ่งที่เป็นความสงบของใจ กรรมฐาน ๔๐ ห้อง เราเป็นพระธุดงค์ พระกรรมฐาน เราต้องทํากรรมฐาน สิ่งที่ทํากรรมฐาน ทํากรรมฐานทําที่ไหน? ทําที่ร่างกายและจิตใจนี้

เวลาเราบวชพระมาแล้ว เราทําวัตรเช้า เราทําวัตรเย็น เรากราบพระ สิ่งนั้นเป็นการเคลื่อนไป สิ่งที่เป็นวัตรปฏิบัติ นี่เป็นวัตรปฏิบัติจากภายนอก แต่ถ้าเรากําหนดพุทโธๆ วัตรปฏิบัติจากภายในเข้ามา มันจะทวนกระแสไง ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้ทวนกระแสเข้ามา สิ่งที่ทวนกระแสเข้าไปในหัวใจ เห็นไหม ตั้งสติ สติเกิดจากใจ สิ่งที่มีสติ เราตั้งสติขึ้นมา

ถ้าเราไม่ซื่อสัตย์ไม่สุจริตกับตัวเอง มันจะทําสิ่งนี้ไม่ได้ ทําสิ่งนี้ไม่ได้เพราะอะไร เพราะมันส่งออกหมด เรามีสิ่งที่ผิดพลาด ความเป็นไปของหัวใจมันฝังอยู่ในใจ จะทําสิ่งใด เห็นไหม เหมือนคนกลัวผี คนกลัวผีนี้ไม่กล้าเข้าที่มืดนะ ไปในที่มืด อยู่คนเดียวจะกลัวผีมาก นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีสิ่งที่ซ่อนเร้นไว้ในหัวใจ เวลาเราจะกําหนดพุทโธเข้ามา เราจะตั้งสติเข้ามา มันเข้าไปถึงความซ่อนเร้นของตัว ถึงว่าทําความผิดสิ่งใดต้องปลงอาบัติ เราต้องปลงอาบัติ เราต้องทําให้เราขาวสะอาด

ถ้าจิตใจขาวสะอาด การเคารพธรรมเคารพอย่างนี้ไง เคารพความขาวสะอาดของธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางไว้เป็นธรรมและวินัย เราเคารพธรรมอย่างนั้นแล้ว เราก็ต้องทําจิตใจเราให้ขาวสะอาด ขาวสะอาดขึ้นมาเพื่อขณะที่เราตั้งสติเข้าไปในหัวใจ เราถึงเป็นคนที่ไม่กลัวผี ไม่กลัวในที่มืด ไม่กลัวสิ่งต่างๆ ที่ซ่อนเร้นในหัวใจ ถ้าไม่กลัวสิ่งต่างๆ ที่ซ่อนเร้นในหัวใจ มันจะย้อนกลับเข้าไป ตั้งสติขึ้นมาให้ได้ แล้วกําหนดพุทโธๆ เข้าไปในหัวใจ จิตนี้สงบได้

ถ้าจิตนี้สงบได้ด้วยบุญญาธิการของเรา เพราะเราสร้างบุญญาธิการมา มันจะสงบได้ง่าย ถ้าเราไม่มีบุญญาธิการ สิ่งที่เราสร้างมามันเป็นสิ่งที่เราสร้างมาขาดๆ เกินๆ เราก็กําหนดของเราไป เวไนยสัตว์ สิ่งที่เวไนยสัตว์นั้นกําหนดของเราเข้าไปๆ ถ้าจิตมันสงบเข้ามา สิ่งที่จิตนี้สงบเข้ามาได้ เราพยายามทําอย่างนี้บ่อยๆ จิตเป็นสมาธิ จิตที่มันสงบบ่อยครั้งเข้าๆ มันจะเป็นสมาธิ สิ่งที่เป็นสมาธิมันถึงเป็นจิตที่ควรแก่การงาน

การทํางานของใจนะ ใจทํางาน ใจจะชําระกิเลส นี่เคารพธรรม สิ่งที่เคารพธรรม สมาธิธรรม เราเห็นธรรม เราจะทะนุถนอมหัวใจของเรามาก จะทะนุถนอมวิธีการกําหนดพุทโธ จะทะนุถนอมกําหนดสติ สิ่งที่มีสติแล้วมันจะระลึกพุทโธเข้ามา มันจะย้อนกลับเข้ามาถึงความสงบอย่างนี้ เราจะทะนุถนอม เห็นไหม

เราเคารพมาตั้งแต่เพศของเรา เราบวชมา บวชด้วยความบริสุทธิ์ผุดผ่อง บวชมาแล้วเป็นภิกษุ เป็นพระโดยสมบูรณ์ แล้วเราก็เคารพตัวเองอยู่ในศีลในธรรม เราประพฤติปฏิบัติ ศีล ๒๒๗ ในปาฏิโมกข์สมบูรณ์ แล้ววัตรปฏิบัติ ปฏิปทาเครื่องดําเนิน ธุดงควัตรสิ่งต่างๆ นี้ สิ่งนี้อยู่ในธรรมวินัยที่เราเอามาขัดเกลากิเลส แล้วเราพยายามขัดเกลากิเลสของเราเข้ามา ขัดเกลานะ จนกว่ามันสงบเข้ามา การขัดเกลาเพื่อให้กิเลสมันสงบเข้ามา เพื่อให้กิเลสสงบ ใจสงบเข้ามาเพราะกิเลสมันยุบยอบตัวลง สิ่งนี้เราทําเข้ามา เราเคารพตัวเราเอง ถ้าเราเคารพตัวเราเอง สิ่งนี้เราจะเข้าไปถึงใจของเราได้ ถ้าเข้าไปถึงใจของเราได้ มันจะทะนุถนอมมาก

เราเคารพธรรมมาตั้งแต่ข้างนอก แล้วจะเคารพสิ่งที่ประสบสัมผัส ปัจจัตตังในหัวใจของเราเป็นความสงบนี้ สิ่งที่สงบนี้ ถ้ามีบุญญาธิการ ย้อนยกขึ้นมาวิปัสสนา ถ้ายกขึ้นมาวิปัสสนาได้จะเห็นกาย เวทนา จิต ธรรมโดยสัจจะความจริง ไม่ใช่เห็นกาย เวทนา จิต ธรรมโดยที่เขาทํากันโดยที่เขาไม่เคารพธรรมไง เขาไม่ได้เคารพ เขาสร้างภาพของเขา เขาว่าสิ่งนั้นเป็นวิปัสสนาของเขาโดยสภาวะแบบนั้น มันเป็นเรื่องของสัญญาอารมณ์ สิ่งที่เป็นสัญญาอารมณ์จากภายนอกสิ่งนั้นมันแก้กิเลสไม่ได้หรอก

แต่เพราะเราเคารพ เราซื่อสัตย์กับเรา เราถึงไม่เชื่อสิ่งนั้น เรากําหนดจนจิตมันสงบเข้ามา แล้วเราวิปัสสนาของเรา ย้อนกลับเข้ามา เห็นสภาวะตามความเป็นจริง ถ้าจิตสงบอย่างนี้ ตัวจิตตัวนี้ เราถึงย้อนกลับไปดูกาย เวทนา จิต ธรรม เห็นกาย เวทนา จิต ธรรมโดยตาของใจ จะมีความตื่นเต้น จะเป็นความสะเทือนกิเลส สิ่งที่จะสะเทือนกิเลส เห็นไหม

วิปัสสนาโดยสะเทือนกิเลส กับวิปัสสนาโดยเคารพกิเลส ให้กิเลสมันพอกพูนในหัวใจเพราะวิปัสสนาไปโดยสามัญสํานึก วิปัสสนาไปโดยความให้กิเลสมันหลอกลวงไง หลอกลวงสิ่งนั้น มันก็ทําไปเป็นสภาวะวิปัสสนึก เป็นสภาวะแบบนั้น แต่ถ้าเป็นวิปัสสนามันต้องมีความสงบของใจ ถ้าใจสงบแล้วย้อนกลับไปเห็นสภาวะตามความเป็นจริง เห็นไหม

วิปัสสนากาย เวทนา จิต ธรรม แล้วแต่จริตนิสัยของสัตว์โลกที่สร้างสมบุญญาธิการมาต่างกัน ผู้ที่เห็นกายโดยสภาวะกาย เห็นกายโดยจิตสงบนี้จะเป็นเจโตวิมุตติ เห็นกายโดยสภาวะสิ่งที่เป็นเรื่องปัญญา เป็นความรู้สึก เป็นความเปรียบเทียบ เป็นวิชาการ สิ่งนั้นเป็นปัญญาวิมุตติ สิ่งที่เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม จิต สภาวะจิตมันเศร้าหมองอย่างไร พิจารณาเวทนา เวลาจิตสงบแล้วน้อมไปที่เวทนา มันจะสู้กับเวทนาไหว ถ้าจิตไม่สงบ ย้อนไปที่เวทนา เวทนามันจะปวดเป็นสองเท่าสามเท่า แต่ถ้าจิตสงบแล้วย้อนไปที่เวทนา มันมีกําลังของมัน เวทนาสักแต่ว่าเวทนา

เวทนาเกิดมาจากไหน? เวทนาเกิดมาจากความรู้สึกของร่างกาย หรือเกิดมาจากเอ็นจากกระดูกหรือ หรือเกิดมาจากอะไร เอ็น กระดูกนี้มันเป็นธาตุ มันเป็นสสารอันหนึ่ง มันจะเป็นความรู้สึก มันจะเป็นเวทนาได้อย่างไร เพราะหัวใจต่างหากไปรับรู้ต่างๆ มันถึงเกิดเวทนาขึ้นมา

ธรรมารมณ์ สิ่งที่เป็นธรรมารมณ์ สิ่งที่กระทบ ธรรมารมณ์ สภาวธรรม ใครไปแบกหามมัน สิ่งที่เป็นสภาวธรรม ธรรมนี้เป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วธรรมของเราเกิดขึ้นมาหรือยัง ถ้าธรรมของเราเกิดขึ้นมา มันจะแยกแยะไง สิ่งใดเป็นธรรมของเรา ธรรมคือความสะเทือนหัวใจ หัวใจเห็นความเป็นไปของชีวิตนี้ มันเป็นความเศร้าหมอง เป็นความผ่องใส ชีวิตนี้เกิดมาต้องตาย สิ่งที่เป็นความรู้สึกอย่างนี้มันเป็นสภาวธรรม

กาย เวทนา จิต ธรรม แล้วแต่จริตนิสัยที่เป็นจริตของใจดวงนั้น วิปัสสนา หมั่นคราดหมั่นไถ คราดไถวางเป็นสภาวะแบบนี้ไป มันจะปล่อยวางเข้ามา ปล่อยวางเข้ามา นี่ปล่อยวางขนาดไหนมันไม่สมุจเฉทปหาน การปล่อยวางนี้ปล่อยวางชั่วคราว ปล่อยวางชั่วคราวมันตทังคปหานเท่านั้น การตทังคปหาน เพราะอะไร เพราะอํานาจวาสนาของผู้ที่ปฏิบัติ เวไนยสัตว์

สิ่งที่ประพฤติปฏิบัติมันปล่อยวางเข้ามา เราก็ไม่หลงกลกิเลส เราจะไม่เคารพกิเลสให้กิเลสมันสวมบังเงาให้การปฏิบัติของเราล้มลุกคลุกคลานไป เราถึงจะต้องหมั่นคราดหมั่นไถ หมั่นคราดหมั่นไถ จนถึงที่สุด มันสมุจเฉทปหานขาดออกไปจากใจ กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ แยกออกจากกัน จิตแยกออกไป ความรู้สึกอันนี้ขณะที่มรรคสามัคคีมันทํางานกัน มันจะแยกออกไป ยถาภูตํ สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นสัจจะความจริง มันจะมีญาณนะ ญาณทัสสนะ ญาณทัสสนะคือความรู้สึก ความรู้ว่ากิเลสมันขาดออกไป ถ้าความรู้สึกอันนี้มันขาดออกไป นี่ไง สภาวธรรมอย่างนี้มันถึงจะเป็นสัจจะความจริง มันถึงจะเป็นวิปัสสนา มันถึงจะเป็นสมุจเฉทปหาน ถ้าเกิดความสมุจเฉทปหานอย่างนี้เกิดขึ้นมาจากใจ สิ่งนี้มีดวงตาเห็นธรรม

ถ้าผู้ที่มีดวงตาเห็นธรรมนะ เหมือนกับนางวิสาขา นางวิสาขามีดวงตาเห็นธรรม สิ่งที่มีดวงตาเห็นธรรมเพราะว่านางวิสาขาเป็นพระโสดาบันตั้งแต่อายุ ๗ ขวบ แล้วได้มีครอบครัวออกไป สิ่งที่มีครอบครัวออกไป ขณะที่ไปอยู่ในลัทธิอื่น เพราะครอบครัวเขาเป็นพราหมณ์ เขาไม่ยอมให้นางวิสาขาใส่บาตร เพราะว่าเขาไม่ใส่บาตร

เพราะพระโสดาบันเคารพในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่ถือในมงคลตื่นข่าว ถึงออกอุบายวิธีการ เวลาพระสงฆ์ออกมาบิณฑบาต บอกว่า “ขอนิมนต์ไปข้างหน้าก่อน บิดาของสามีกินของเก่าอยู่ กินของเก่าอยู่” จนบิดาของสามีกล่าวโทษว่าไปติเตียนเขาไง

พระโสดาบันจะไม่กล่าวโทษใคร จะไม่ทําลายใคร เพราะนางวิสาขาเป็นพระโสดาบัน แต่ใช้อุบายวิธีการไง ต้องการอุบายวิธีการเพื่อจะแก้ เพราะบิดาของสามีนี้เป็นปุถุชนใช่ไหม สิ่งที่เป็นปุถุชน เราจะใช้อุบายวิธีการอย่างใดให้บิดาของสามีนี้มาเคารพในศาสนา มาเชื่อในศาสนาพุทธ

เมื่อได้สอบสวนว่าของเก่าคืออะไร ของเก่าคือบุญกุศลไง สิ่งที่เกิดมาเป็นเศรษฐีเพราะได้เคยทําบุญมาถึงได้เกิดเป็นเศรษฐี นี่เป็นบุญเก่า แล้วบุญในปัจจุบันนี้เราจะสร้างไหม เราจะได้ทําบุญกุศลในศาสนาไหม ถ้าทําบุญกุศลในศาสนานี้ สิ่งนี้ต่างหากถึงจะเป็นการสร้างสมบุญญาธิการไป จะสร้างสมบุญใหม่เข้ามา จนถึงที่สุด พ่อของสามีกลับมานับถือศาสนา เห็นไหม แม้แต่เขาอยู่ในลัทธิศาสนาอื่น พระโสดาบันยังมีเมตตา ยังใช้อุบายวิธีการ พระโสดาบันจะไม่ทําลายใคร พระโสดาบันจะพยายามใช้อุบายวิธีการน้อมนําไง น้อมนําเข้ามาให้มาอยู่ในศาสนานะ

พระโสดาบัน ขณะที่จิตขาดจากกิเลส สิ่งที่กิเลสขาดออกไปจากใจ สีลัพพตปรามาส คําว่า “จะลูบคลําในศีล” เป็นไปไม่ได้ ผิดในศีลในธรรมอีกไม่ได้เลย เพราะศีลธรรม ศีล ข้อวัตรปฏิบัติก็เป็นศีล อาจริยวัตร อุปัชฌายวัตร สิ่งที่อุปัชฌาย์อาจารย์ มันจะมีความโต้แย้งอุปัชฌาย์อาจารย์ เป็นไปได้อย่างไร

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรม เห็นไหม กราบธรรมๆ เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบรรลุธรรม สิ่งที่เป็นคุณธรรม สิ่งที่ตรัสรู้ธรรมอันนี้มันเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์มหาศาล ครูบาอาจารย์ท่านมีธรรมในหัวใจ ถ้าครูบาอาจารย์เรามีธรรมในหัวใจ แล้วสิ่งที่เป็นธรรมในหัวใจ ขณะที่ประพฤติปฏิบัติขนาดไหน ครูบาอาจารย์บอกว่า ขณะที่ประพฤติปฏิบัติไปจนถึงที่สุดขนาดไหน บรรลุธรรมขนาดไหน สิ่งนี้พระพุทธเจ้ารู้แล้ว สิ่งนี้พระพุทธเจ้ารู้แล้ว ครูบาอาจารย์ถึงกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ด้วยหัวใจไง นางวิสาขาระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระโสดาบันจะระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์โดยสัจจะความจริง

แต่ถ้าเคารพ เวลาเราเคารพกิเลสนะ กิเลสจะทําให้เราใช้ชีวิตทางคฤหัสถ์ ไม่ได้เป็นนักบวช ไม่ได้ออกประพฤติปฏิบัติ ขณะที่ประพฤติปฏิบัติ ถ้ากิเลสมันยังมีอํานาจอยู่ มันจะทําให้เราไพล่ออกไป เหมือนมหาโจร สิ่งที่เป็นมหาโจร เห็นไหม เวลาประพฤติปฏิบัติ เวลาจิตมันสงบเข้ามา เวลาประพฤติปฏิบัติมันจะเห็นไง เห็นความเป็นไปของจิต เห็นนิมิตต่างๆ ความเห็นนิมิตนะ เห็นเงาออกไป เห็นกายนี้ออกไปเดินจงกรมอยู่บนอากาศ เห็นกายของเราไปนั่งอยู่บนอากาศ อย่างนี้หลวงปู่มั่นท่านก็เคยเป็น

หลวงปู่มั่นเคยนั่งทําความสงบของใจ เวลาจิตสงบขึ้นมา เห็นตัวเองออกไปเดินจงกรมอยู่บนอากาศ สิ่งที่หลวงปู่มั่นไปเดินจงกรมบนอากาศ เวลาย้อนกลับเข้ามาแล้วออกมามันก็เหมือนเดิมไง สิ่งที่เหมือนเดิม จนถึงที่สุดนะ หลวงปู่มั่นท่านต้องลาพระโพธิสัตว์ของท่านนะ แล้วท่านย้อนกลับมาท่านถึงจะเห็นกายโดยสัจจะความจริง

การเห็นกายมันก็เป็นนิมิตอันหนึ่ง แต่นิมิตอย่างนี้เป็นนิมิตสัจจะความจริงไง เป็นอุคคหนิมิต เวลาเราแยกส่วนอย่างนี้มันเป็นปฏิภาคะ สิ่งที่เป็นปฏิภาคะ เราแยกส่วนขยายส่วนอย่างนี้มันเป็นปฏิภาคะ นี่มันเป็นวิปัสสนา แต่ถ้ามันเป็นนิมิตจากภายนอก เราไปเห็นนิมิตต่างๆ เห็นว่าเห็นนิมิตปั๊บเราก็ว่าสิ่งนี้เป็นโสดาบัน เห็นนิมิตครั้งที่สอง นิมิตนี้เกิดจากไหน? เกิดจากจิตสงบนะ ถ้าจิตสงบเข้ามามันจะเห็นภาพ เห็นนิมิตต่างๆ เห็นว่าเราออกไปรับรู้สิ่งต่างๆ แล้วก็เข้าใจว่าสิ่งนี้เป็นธรรม นี่มหาโจร บวชในพระพุทธศาสนาแล้วให้กิเลสมีอํานาจเหนือกว่าใจดวงนี้ แล้วเราก็ประพฤติปฏิบัติไป กิเลสไง กิเลสคือมาร มารมันก็ให้ค่าไง

ทั้งๆ ที่เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนานะ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติออกไปเห็นนิมิตหนหนึ่งเราก็ว่านี่เป็นโสดาบัน เห็นนิมิตอีกหนหนึ่งเราก็ว่านี่เป็นสกิทาคามี เห็นเราออกไปเดินจงกรมบนอากาศว่าเป็นอนาคามี เห็นความเป็นไป เห็นจิตบนอากาศก็ว่าสิ่งนี้เป็นที่สิ้นสุดของกิเลสไง สิ่งนี้เป็นธรรมได้อย่างไร มันเป็นอริยสัจตรงไหน มันเกี่ยวอะไรกับอริยสัจ

เหมือนกับชาวต่างชาติเขาหลบเข้ามาในเมืองโดยผิดกฎหมาย เขากล้าออกไปสังคม ออกไปเปิดเผยตัวเขาไหม เขาต้องอยู่แบบซ่อนเร้นนะ เขาอยู่แบบซ่อนเร้นเพราะเขาเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย นี่การเข้าถึงธรรมไง ในเมื่อกิเลสมันมีในหัวใจ มันเข้าไม่ถึงธรรมนะ ถ้ามันเข้าไม่ถึงธรรม เห็นนิมิต เห็นความเป็นไปก็เข้าใจว่าเป็นธรรม พอเข้าใจว่าเป็นธรรม ถ้ามันไม่เป็นอริยสัจนะ มันไม่เห็นสัจจะ เห็นมรรคญาณ สิ่งที่เห็นว่าภาวนามยปัญญาที่เข้ามาทําลายกิเลส มันจะไม่เข้าใจสัจจะความจริง

ถ้ามันเข้าใจสัจจะความจริง มีดวงตาเห็นธรรม ถ้าดวงตาเห็นธรรมมันจะเข้าใจตามความจริง เหมือนกับว่าเราเข้าถึงสภาวธรรมโดยถูกต้อง ถูกต้อง เราเป็นสัญชาตินั้น เรามีดวงตาเห็นธรรม เรามีสัญชาติอยู่ในสภาวธรรมอันนั้น เราจะเข้าที่ไหนก็ได้ เพราะอะไร เพราะเราทําถูกต้องตามกฎหมาย เราเกิดในสภาวธรรมอันนี้ ถ้าเกิดในสภาวธรรมอันนี้ มันมีวิธีการของมันไง

ไม่ใช่ว่าเห็นนิมิตหนหนึ่งแล้วว่าสิ่งนี้เป็นสภาวธรรม เห็นนิมิตหนหนึ่งก็เป็นสภาวธรรม แล้วมันไม่ใช่อริยสัจ มันไม่ใช่ทุกข์ควรกําหนด ไม่ได้ใช้มรรคญาณทําลาย ถ้ามรรคญาณทําลาย มันไม่เกิดนิโรธ มันไม่เกิดทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ มันไม่ได้ละสมุทัยออกไป มันไม่ได้ละอุปาทานสิ่งใด สิ่งที่มันไม่ได้ละอุปาทานสิ่งใด มันถึงไม่รู้วิธีการ มันถึงไม่รู้ถึงสัจธรรมความเป็นจริง มันถึงไม่กล้าออกสังคม ไม่กล้าเข้าไปในที่สว่าง ไม่กล้าเข้าไปในสถานที่ที่เขามีผู้ตั้งด่านตรวจ เห็นไหม สิ่งนี้มันจะคอยขัดขวาง

นี่ก็เหมือนกัน ไม่กล้าตอบ ไม่กล้าแก้ธรรม เหมือนหมอที่จบจากหมอแล้วไม่ยอมรักษาโรค แล้วก็หลบๆ หลีกๆ นี่เป็นผู้ที่เข้าเมืองโดยผิดกฎหมายนะ แต่ถ้าผู้ที่เข้าเมืองแล้วใช้เอกสารปลอม เรามีเอกสารปลอม ไปอยู่กับครูบาอาจารย์ก็พยายามจะทํา เวลาผิด ผิด ๒ ชั้น ผิดเพราะทําเอกสารปลอม มีเอกสารปลอม แล้วใช้เอกสารปลอม เห็นไหม นี่ทําเอกสารปลอมแล้วเข้าไปอยู่กับครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์เป็นธรรมไหม ถ้าครูบาอาจารย์เป็นธรรมนะ สิ่งที่เป็นธรรม เราเข้าไป เรามีกิเลส ครูบาอาจารย์เลี้ยงเรามานะ นี่ครูบาอาจารย์

เราเกิดเป็นพ่อเป็นลูกในสังคมเขา พ่อแม่ต้องเลี้ยงลูก เลี้ยงลูกด้วยอะไร เลี้ยงลูกด้วยความรักของเขา เขามีครอบครัวกัน เขาก็มีลูก เขาต้องเลี้ยงลูกของเขา เขาหาสิ่งใด เขาก็หาให้ลูกเขากิน อาหารสิ่งใดที่เป็นประโยชน์จะให้ลูกเขา ต้องให้ลูกเขาร่างกายสมบูรณ์ จะได้ไม่เป็นโรคเป็นภัย จะได้ไม่ต้องเสียค่ารักษา เขาจะต้องให้ลูกเขามีวิชาการเพื่อจะให้อยู่ในสังคมได้ นี่ความรักของพ่อแม่นะ

แต่ถ้าความรักของครูบาอาจารย์ “พ่อแม่ครูจารย์” จะรักลูกมาก รักลูกศิษย์ลูกหายิ่งกว่าสิ่งใด เพราะอะไร เพราะครูบาอาจารย์เรากว่าจะประพฤติปฏิบัติมาได้แต่ละองค์ กว่าจะบรรลุธรรม กว่าจะมีดวงตาเห็นธรรม กว่าจะประพฤติปฏิบัติธรรมขึ้นไปแต่ละชั้นแต่ละตอน เห็นความลําบากลําบน เห็นกิเลสเป็นแก่นกิเลส กิเลสนี้เหนียวแน่นในหัวใจสาหัสสากรรจ์ สิ่งนี้เหนียวแน่นมาก ขนาดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังท้อใจนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าสิ่งนี้จะสอนใครได้ แล้วครูบาอาจารย์ที่ประพฤติปฏิบัติไปจะบรรลุธรรม จะมีดวงตาเห็นธรรมขนาดไหน ไปถึงจุดไหน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ที่บอกไว้แล้ว เป็นผู้ที่บอกไว้แล้ว นี่เคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยหัวใจ แล้วตัวเองผ่านพ้นจากสิ่งนี้มา สิ่งนี้มันเป็นความยากลําบาก

พ่อแม่ต้องพยายามสร้างลูกขึ้นมาเพื่อจะให้ทรงตระกูลของตัวเองไว้กับสังคมโลก รัก ห่วงตระกูลของตัวเองนัก ครูบาอาจารย์เป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เป็นสาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้ธรรมอยู่ในท่ามกลางของพระพุทธศาสนา ก็ต้องการศาสนทายาท สิ่งที่ต้องการศาสนทายาทขึ้นมา ทําไมจะไม่กล่อมเกลี้ยงเลี้ยงดูลูกๆ ของตัวเองด้วยความมุมานะ เห็นไหม เลี้ยงด้วยร่างกาย ปัจจัยเครื่องอาศัย พ่อแม่หามาให้ทั้งหมด แล้ววิชาการที่พ่อแม่หามาให้ทั้งหมด สิ่งนี้เป็นธรรมของครูบาอาจารย์นะ

แต่เราทําเอกสารเท็จ เพราะหัวใจเป็นกิเลส สิ่งที่เป็นกิเลสในหัวใจของเราเข้าไปแอบอ้าง เข้าไปเพื่อต้องการสิ่งนี้มาเป็นประโยชน์กับตัว เวลาออกจากนี้ไปก็จะไปอ้างว่าได้อยู่กับครูบาอาจารย์องค์นั้นมา ได้อยู่สํานักนี้มา สํานักนี้เป็นผู้ที่ให้เรามีเอกสารเท็จนี้ เอาเอกสารเท็จนี้ออกไปเที่ยวทําประโยชน์ เห็นไหม มันก็เป็นประโยชน์ไปไม่ได้ เพราะอะไร เพราะสิ่งนี้มันเป็นเอกสารเท็จ เท็จเพราะกิเลสในหัวใจเราเป็นเท็จ

แต่ใจของครูบาอาจารย์เป็นความจริง สํานักนั้นเป็นสํานักจริง ครูบาอาจารย์ก็เป็นของจริง ของจริงเพราะอะไร เพราะถ้าไม่จริงจะสั่งสอนหัวใจเราไม่ได้ ถ้าไม่จริงจะไม่รู้วิธีการของหัวใจที่เริ่มตั้งแต่บรรลุธรรม ตั้งแต่ดวงตาเห็นธรรม แล้วผ่านขั้นตอนมาแต่ละชั้นจะมีวิธีการอย่างไร จะพยายามทําความสงบเข้ามาขนาดไหน สิ่งที่สมดุลกับใจดวงนั้นที่ยกขึ้นวิปัสสนา จะยกขึ้นมาวิปัสสนาอย่างไร

ถ้ายกขึ้นวิปัสสนา เห็นโดยนิมิตที่ว่าโดยความเป็นไป สิ่งนั้นเป็นส่วนหนึ่ง ถ้าเห็นโดยสัจจะเป็นปัญญาวิมุตติ เป็นเอกสารต่างๆ ขึ้นมา อันนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งนะ สิ่งที่เป็นส่วนหนึ่งคือความเป็นไปของใจดวงนั้น สิ่งนี้เป็นความจริงทั้งหมดเลย

แต่เพราะกิเลสในหัวใจมันเป็นเท็จ มันเลยทําเอกสารเท็จ แล้วออกมาประกาศธรรม นี่ทําเอกสารเท็จนะ แล้วก็ใช้เอกสารเท็จ เห็นไหม เวลาเข้าไปในสังคม เทศนาว่าการสิ่งสภาวธรรม นี่ไปจํามาเป็นสัญญา เป็นความรู้สึก เวลาศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระไตรปิฎก ตู้พระไตรปิฎกเป็นกิริยาธรรม เป็นแผนที่เครื่องดําเนิน เอาแผนที่มากางแล้วก็สอนเขาด้วยแผนที่ แต่ก็อ่านแผนที่ผิด เพราะแผนที่มันมีพิกัดของมัน มันมีความเป็นไปของมัน เห็นไหม นี่ใช้เอกสารเท็จเทศนาว่าการจะไม่รู้วิธีการ

ขณะที่ไปในพิกัด ไปตามถนนหนทาง มันจะมีทางแยกทางร่วมต่างๆ จะต้องเลี้ยวซ้ายเลี้ยวขวา ถ้าเรามีจริตนิสัยนะ ทางแยกทางร่วม ผู้ที่เป็นธรรม ทางแยกทางร่วมนั้นก็ชี้ทางได้ เวลาออกไปเทศนาว่าการ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมไว้ให้กับบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ขณะที่อุบาสก-อุบาสิกาเขาต้องการธรรมโอสถเพื่อจะรื้อค้นจิตใจของเขา เขาก็ต้องการสิ่งที่เป็นความจริง

นี่ใช้เอกสารเท็จเทศนาว่าการ เขาถามเรื่องถนนหนทางว่าทางร่วมทางแยกจะไปอย่างไร ก็ชี้เข้าป่าเข้าเขาไปว่านี่ถนนหนทาง...มันจะเป็นถนนหนทางที่ไหนในเมื่อมันเป็นป่าเขา เพราะชี้เข้าไปในป่า เห็นไหม ครูบาอาจารย์บอกว่าห้ามพูด พูดไม่ได้ เพราะอะไร เพราะว่ายังมีครูบาอาจารย์อยู่ สิ่งที่มีครูบาอาจารย์อยู่ พูดไปมันจะเป็นการเสีย เป็นการไม่เคารพครูบาอาจารย์นะ

เขาไม่ได้ถาม เขาถามว่า ทางร่วมทางแยกจะไปอย่างไร ไม่ได้ถามว่าถนนอยู่ในป่าหรือไม่ได้อยู่ในป่า ปิดกั้นไง บอกว่าสิ่งนี้ครูบาอาจารย์ยังอยู่ ยังพูดไม่ได้ สิ่งนี้พูดไม่ได้ เป็นการขาดความเคารพ

ทางร่วมทางแยกมันเป็นไปได้ เพราะทางร่วมทางแยก เห็นไหม พิจารณากายส่วนหนึ่ง พิจารณาเวทนาส่วนหนึ่ง พิจารณาจิตอย่างหนึ่ง พิจารณาธรรมารมณ์อย่างหนึ่ง ทางร่วมทางแยก แล้วแต่จริตนิสัยของผู้ที่จะประพฤติปฏิบัติ แล้วทางร่วมทางแยกมันก็มีเลี้ยวซ้ายเลี้ยวขวานะ คนที่จะไปกรุงเทพฯ จะไปโดยเครื่องบินก็ได้ จะไปโดยทางรถก็ได้ ถ้าเขามีแม่นํ้า เขามีแหล่งนํ้า เขาจะมาทางนํ้าก็ได้ สิ่งที่ทําได้มันเป็นไปได้ทั้งนั้นน่ะ ผู้ที่มีธรรมในหัวใจจะรู้จักวิธีการทั้งหมด สิ่งที่วิธีการทั้งหมด สิ่งที่ทางร่วมทางแยก ทางก้าวเดิน มันเป็นไปทั้งหมดล่ะ

ถ้าเป็นเอกสารเท็จนะ ถ้าใช้เอกสารเท็จ เพราะหัวใจมันเป็นเท็จ ถ้าหัวใจเป็นเท็จมันจะไม่เข้าใจสิ่งต่างๆ เลย ไม่เข้าใจสิ่งต่างๆ แล้วก็ทําลายนะ ทําลายทั้งหมด ทําลายอะไร? ทําลายโอกาสไง ทําลายโอกาสของบริษัท ๔ เพราะว่าเอกสารนั้นเป็นเอกสารที่เท็จ เอกสารที่เท็จ เห็นไหม สํานักและครูบาอาจารย์นั้นเป็นของจริง แต่เพราะเอกสารนั้นเป็นเท็จ ถึงได้ไปสร้างสิ่งที่ออกมาเป็นเท็จมา แล้วเวลาใช้เอกสารเท็จ โอกาสของบริษัท ๔ มันจะเสียโอกาสไปไง เพราะเอกสารนั้นเป็นเท็จ

ถนนหนทางไปทางไหน? โน่น อยู่ในป่า ในป่าในเขา รุกฺขมูลเสนาสนํ มันเป็นสิ่งที่ก้าวเดินของใจ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ อุปัชฌาย์อาจารย์ให้ภิกษุเข้าไปอยู่ในรุกขมูลนั้นก็เพื่อจะรื้อค้นเข้ามาหาใจ เพื่อสงัดวิเวก เพื่อจะรื้อค้นเข้ามาหาใจ นี่เป็นรุกขมูล เป็นรุกขมูลที่ว่าเราจะเข้าไป แต่วิชาการหรือวิธีการนั้นมันเป็นแนวทาง เป็นเอก เอโก ธมฺโม เป็นทางเอก เป็นทางเครื่องก้าวดําเนิน มรรค ๘ วิธีการ ความดําริชอบ เพียรชอบ งานชอบ นี่คือมัคโค คือทางอันเอก ทางอันเอกนี้เกิดขึ้นมาจากหัวใจ สภาวธรรมอยู่ตรงนี้ต่างหากล่ะ

ธรรมคือความรู้สึกในหัวใจ ภาวนามยปัญญาเกิดขึ้นมาจากใจ ถ้าใจมันมีมรรคญาณตัวนี้ มันจะเข้าใจสภาวะของใจทั้งหมด ถ้าใจทั้งหมด รุกขมูลนี้เป็นเรื่องของกาย เราเอาหัวใจกับร่างกายนี้ พาร่างกายนี้เข้าไปอยู่ใน รุกฺขมูลเสนาสนํ เพื่อให้มันสงบจากกิเลส ความฟุ้งซ่านเข้ามาในหัวใจ แล้วเวลาจิตมันก้าวเดินไป มันจะเห็นมรรคญาณในหัวใจ ถ้ามรรคญาณในหัวใจมันจะเห็นทาง เห็นความเป็นไป เห็นไหม ถ้าเอกสารจริงมันจะเป็นเอกสารจริง

ครูบาอาจารย์เป็นเอกสารจริง เอกสารต้องไม่ใช่เอกสารปลอม ทํามาถูกต้อง เพราะครูบาอาจารย์ทํามา ก้าวเดินมาจากหลวงปู่มั่นเป็นผู้ค้นคว้า เป็นผู้บุกเบิกมา แล้วครูบาอาจารย์เราก็ก้าวเดินมาจากครูบาอาจารย์ที่เป็นจริง หลวงปู่มั่นเป็นครูบาอาจารย์ที่เป็นจริง รื้อสัตว์ขนสัตว์จนมาเป็นครูบาอาจารย์มาเป็นวรรคเป็นตอนมา ก็ชี้ทางมาให้ถูกต้อง แต่เราไปทําเอกสารเท็จเอง แล้วก็ใช้เอกสารเท็จด้วย ทําเอกสารเท็จ เห็นไหม โทษสองชั้นสามชั้นนะ

แต่ถ้าเป็นเอกสารจริง มันจะเกิดขึ้นมาในหัวใจ ครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่นที่มา ครูบาอาจารย์ยังก้าวเดินถูกต้อง เพราะอะไร เพราะเอกสารจริง แล้วมรรคญาณ ความเป็นภาวนามยปัญญาเกิดจากหัวใจ มันก็เป็นถนนหนทาง เป็นมัคโค ทางอันเอก นี่จริง แล้วเวลาชี้ทางขึ้นมาจะให้เราก้าวเดิน เราไปทําความเท็จมา เราถึงไม่เข้าใจสัจจะความจริง

ถ้าเข้าใจสัจจะความจริง เวลาทําความสงบเข้ามา มรรคญาณเกิดอย่างไร มัคโค ทางอันเอก สัมมาสมาธิ สัมมาสติ สัมมากัมมันโต งาน หน้าที่ จริตนิสัยของจิตที่จะพิจารณากาย จะพิจารณาจิต จะพิจารณาธรรม จะพิจารณาธรรมมารมณ์ พิจารณาอย่างใดแล้วแต่อํานาจวาสนาของเขา

ในทางเดิน ก้าวเดิน ครูบาอาจารย์ของเราบางองค์จะก้าวเดิน จะมาทางเครื่องบิน มาทางเครื่องบินคือปัญญาวิมุตติ แต่ถ้าจะมาทางถนนหนทาง ถนนหนทางเป็นทางที่ปลอดภัย สิ่งที่ปลอดภัยจะเป็นเจโตวิมุตติ เจโตวิมุตติไปตามพิจารณากายเป็นสัจจะความจริง แต่ครูบาอาจารย์บางองค์ไปทั้งเครื่องบิน ต่อทั้งทางรถยนต์ ต่อทั้งทางนํ้า ไปทั้งหมดเพราะอะไร เพราะขณะที่วิปัสสนาไปมันเปลี่ยนแปลงไง จากวิปัสสนาเวทนา วิปัสสนากาย วิปัสสนาจิต เปลี่ยนแปลงไป สิ่งนี้เป็นจริตเป็นนิสัย จะไม่มีสูตรสําเร็จ จะไม่มีสิ่งที่เป็นกรอบตายตัว กรอบตายตัวเป็นเรื่องของกิเลส

ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบรรลุธรรมจริง แต่เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมไว้ ๕,๐๐๐ ปี ถึงวางธรรมด้วยภาคบัญญัตินี้ แต่บัญญัติไว้เป็นรูปแบบ เป็นกรอบนะ เป็นกรอบเฉยๆ แต่มันยังมีทางปลีกย่อย มันยังมีวิธีการ มันยังมีวิชาการที่แต่ละหัวใจจะหาช่องทางออกอย่างนี้ นี้คือเป็นหลักเกณฑ์เฉยๆ ธรรมและวินัยเป็นหลักเกณฑ์ หลักเกณฑ์ให้เราก้าวเดิน ไม่ใช่กรอบต้องอย่างนี้ตลอดไป

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดไว้ในพระไตรปิฎก “ใบไม้ในป่า” สัจจะความจริงเหมือนใบไม้ในป่า ในป่า ใบไม้เต็มไปหมดเลย แต่ธรรมในพระไตรปิฎก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปรียบเหมือนใบไม้กํามือหนึ่ง แต่เป็นหัวใจ เป็นธรรมและวินัยที่ให้เราสิ่งนี้ ถ้าเดินตามนี้ ถ้าเคารพธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะไม่ทําให้เราเหลวแหลก จะไม่ทําให้เราออกนอกลู่นอกทาง จะไม่ทําให้เราอ้างอิงเป็นมหาโจรไงว่าเรารู้ธรรมสัจจะความจริง แล้วแสดงออกมามันเป็นของปลอมทั้งหมด

เวลาแสดงออกมาเป็นของปลอม ก็บอกว่าเวลาแสดงสัจจะทางโลกก็จะแสดงเป็นสัจจะเรื่องของโลกทั้งหมด ไม่แสดงเรื่องของธรรม เรื่องทางโลกคือพิธีกรรมไง สิ่งที่เป็นพิธีกรรมเป็นศาสนพิธี เป็นความเป็นไปของโลก สิ่งนี้แสดงออก นี่ใช้เอกสารปลอมว่ามาจากสํานักที่มีชื่อเสียง สํานักที่ครูบาอาจารย์รับประกัน แต่เวลาประพฤติปฏิบัติไปมันจะเป็นเรื่องของโลกๆ

เดี๋ยวนี้วิทยาศาสตร์มันเจริญนะ เราจะทําให้หุ่นยนต์ทําแทนเราก็ยังได้เลย สิ่งต่างๆ สิ่งนี้พิธีกรรม เรื่องของการกระทํา ให้เครื่องยนต์ทําแทนเราได้ แต่หัวใจไม่ได้ หัวใจต้องทําเอง ต้องสันทิฏฐิโก ต้องปัจจัตตัง ต้องความเป็นไป แล้วบริษัท ๔ เขาหวังสิ่งนี้ไง เขาหวังสิ่งนี้ว่าเพื่อเป็นประโยชน์ ในเมื่อครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่นเป็นพระกรรมฐานที่มีชื่อเสียงในปัจจุบันนี้ แล้วฝึกฝนครูบาอาจารย์มหาศาล แล้วเขาก็หวังพึ่งพระป่า หวังพึ่งพระผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติคือว่าผู้ที่รู้จริงเห็นจริงจากภายใน ถึงจะเป็นผู้ชี้ทาง แล้วเราใช้เอกสารปลอมกันเราถึงชี้ทางได้ไม่ถูกต้อง

ผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินะ ถึงคราวหนักต้องหนัก ถึงคราวที่ใช้ปัญญา เวลาครูบาอาจารย์เรา หลวงปู่มั่น ถ้าจิตไม่สงบ ต้องทําให้จิตนี้สงบเข้ามาก่อน ถ้าจิตไม่สงบ ความคิดที่คิดขึ้นมา เราไปเคารพกิเลส ถ้าเคารพกิเลสมันก็เป็นการสร้างภาพ เป็นความเป็นไป แล้วจิตนี้มันก็จะอยู่อย่างนั้นเพราะมันติด สิ่งที่ติดมันก้าวเดินเข้ามาไม่ได้ มันปล่อยวางสิ่งที่เป็นภาระรุงรังของจิตไม่ได้ เหมือนกับภาชนะที่มันมียาพิษ เราต้องล้างสารพิษ ล้างยาพิษนั้นออก อาหารที่มีพิษเขาต้องไปแช่นํ้า เขาต้องไปล้างพิษนั้นออก อาหารนั้นถึงจะกินได้ไง

จิตนี้ก็เหมือนกัน ถ้ามันมีสารพิษ มันมีกิเลส สิ่งที่เป็นกิเลสคือการคาดหมาย แล้วเราประพฤติปฏิบัติไปด้วยความคาดด้วยความหมาย ด้วยการเป็นไป สิ่งนี้มันจะเป็นได้อย่างไร มันถึงต้องทําความสงบของใจเข้ามา

ถ้าจิตสงบไปเห็นนิมิต สิ่งที่เป็นนิมิตนั้นเพราะจิตมันสงบแล้วมันไปเห็น สิ่งที่เห็นอย่างนี้เพราะอํานาจของจิตที่มันสงบ สิ่งที่จิตสงบมันจะเห็นสภาวะต่างๆ ความเห็นอย่างนั้นเห็นจากจิตที่มันสงบต่างหากล่ะ แต่ถ้าเราเห็นบ่อยครั้ง เราส่งออกบ่อยครั้งเข้า เห็นแล้วเราตามความเห็นนั้นไปตลอดไป จิตนี้จะเสื่อมหมดเลย พอจิตนี้เสื่อมหมดไปแล้วมันจะมีอะไรเหลือไว้ในหัวใจล่ะ? มันก็มีแต่ความเร่าร้อน เห็นไหม สิ่งที่เห็นนิมิตนี้มันถึงว่าไม่เป็นอริยสัจ มันถึงไม่ใช่มัคโค ไม่ใช่ทาง

แต่ถ้าจิตมันสงบเข้ามาแล้วมันออกไป ย้อนออกไปแล้วไปเห็นกาย สิ่งที่เห็นกายนี้เป็นภาพจากภายใน คือภาพจากในหัวใจ เราไปเที่ยวป่าช้า ไปเห็นซากศพแล้วกําหนด หลับตา เห็นภาพจากภายในไหม ถ้าเห็นแล้วให้กลับมา ในวิสุทธิมรรค ถ้าเห็นแล้วให้กลับมาอยู่ที่ของตัว แล้วยกภาพนั้นขึ้นมาให้ได้ ยกภาพของกายขึ้นมาให้ได้ เพราะมนุษย์ยังติดกันอยู่ที่กายนี้ไง สิ่งที่เป็นกาย มันมีความต้องการทะยานอยากไปตามกายนั้น ถ้าเห็นนิมิตโดยภาพกาย สิ่งนี้ถึงจะเป็นมรรคไง ถ้าไม่ใช่เอกสารปลอม สิ่งนี้เป็นเรื่องเล็กน้อยนะ เพราะสิ่งใด เพราะนี่เป็นขั้นตอนของพระโสดาบันไง มันยังมีสกิทาคามี ยังมีอนาคามีนะ สิ่งที่เข้าไปตั้งแต่ปลดเปลื้องเข้ามาแต่ละชั้นแต่ละตอนขึ้นมา มันจะมีมรรคญาณ มัคคะ ทางร่วมทางแยกต่างๆ มันจะมีเลี้ยวซ้ายเลี้ยวขวา เวลาจิตก้าวเดินเข้าไป จนกว่าจะเข้าไปบรรลุธรรมไง นี่สิ่งที่จะบรรลุธรรม

ถ้าเป็นโสดาบันมันจะไม่สีลัพพตปรามาส จะไม่ลูบคลําในศีล จะไม่ลบหลู่ครูบาอาจารย์ จะไม่ทําลาย จะไม่สวนกระแสสิ่งต่างๆ ทั้งหมดเลย เพราะอะไร เพราะเวลาครูบาอาจารย์บรรลุธรรมแต่ละชั้นตอน “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบรรลุแล้วๆ” แล้วจะกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยหัวใจ

แต่ถ้ามันเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ใช้เอกสารปลอม ทําเอกสารปลอม เข้าเมืองก็เข้าเมืองผิด เวลาบรรลุธรรมว่าบรรลุธรรมมันก็ไม่บรรลุ

เพราะถ้าบรรลุมันเข้าเมืองถูกต้อง เข้าเมืองถูกต้องมันเป็นความเป็นธรรมไง เวลาบรรลุธรรมขึ้นมา จิตบรรลุออกมาในธรรม มันจะเป็นอัตโนมัติของจิตนั้น นี่อฐานะ

สิ่งที่เป็นกุปปธรรม-อกุปปธรรม อกุปปธรรมคือมันจะกลับไปเป็นสภาวะแบบนั้นไม่ได้ เหมือนอาหาร อาหารดิบเก็บไว้ อย่างผักดิบถ้ามันมีเมล็ดของมัน มันไปลงดินที่ไหนมันก็เกิดได้ แต่ถ้ามันโดนต้มจนสุกแล้ว สิ่งที่สุกแล้วจะกลับไปปลูกอย่างไรมันก็ไม่ขึ้น นี้ก็เหมือนกัน ถ้าบรรลุธรรม สิ่งที่บรรลุธรรมมันเป็นอัตโนมัติ จิตนี้จะไม่สีลัพพตปรามาส จะไม่ลูบคลํา จะลูบคลําไม่ได้ เพราะอะไร เพราะจิตมันไม่เป็นอย่างนั้น

ดูนางวิสาขาสิ ยังเคารพพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่มีโอกาสทําบุญยังหาอุบายวิธีการจะทําบุญให้ได้ ปรารถนามาเป็นมหาอุปัฏฐากก็ได้อุปัฏฐากไป แต่พระอานนท์ประพฤติปฏิบัติขึ้นไปเป็นพระโสดาบันเหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน ถึงกับร้องห่มร้องไห้นะ พระโสดาบันยังร้องห่มร้องไห้เพราะอะไร เพราะว่า “เรายังมีกิเลสอยู่ ดวงตาของโลกคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะมาละขันธ์ไปแล้ว แล้วใครจะเป็นผู้ชี้ทางให้เรา”

นี่ก็เหมือนกัน แม้แต่พระโสดาบันยังเคารพ ยังต้องการสิ่งนี้อย่างมหาศาล แล้วถ้าบอกว่าบรรลุธรรมแล้วยังใช้เอกสารเท็จ ยังไม่รู้เหนือรู้ใต้ วิธีการทางร่วมทางแยก ไม่รู้วิธีการว่าจิตนี้มันจะเข้ามาสงบอย่างไร จิตนี้เวลาสงบเข้ามารักษาอย่างไร รักษาความสงบของใจก็ว่า “สิ่งนี้เป็นความว่าง มรรคผลคือความว่าง” ความว่างนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเป็นอจินไตย อจินไตย ๔ พุทธวิสัย เรื่องของโลก เรื่องของกรรม แล้วเรื่องของฌาน ฌานคือความสงบ มันเป็นอจินไตยเลย เพราะมันมีความละเอียดอ่อนต่างกัน ความหยาบละเอียดอ่อนเพราะจิตคนสร้างมาต่างกัน จิตของคนเราสร้างบุญญาธิการมาต่างกัน ความละเอียดอ่อนต่างกัน เวลาเข้าไปมรรคญาณ ทางร่วมทางแยกมันถึงต่างกัน ต่างกันเพราะอะไร

เพราะผู้ที่บรรลุเร็ว ผู้ที่ตรัสรู้เร็วเห็นเร็ว เพราะอะไร เพราะสิ่งนี้มันสร้างสมบุญญาธิการมา ผู้ที่บรรลุช้ามันก็ต้องสร้างสม แล้วสร้างสมสมาธิระดับไหน ความเป็นไปเหมือนกัน มันไม่มีสูตรสําเร็จ มันเป็นไปไม่ได้ที่จะเป็นสูตรสําเร็จ มันเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสิ่งที่ว่าเป็นภาวนามยปัญญา แล้วแต่จริตนิสัยที่จะเข้ามาเป็นมัชฌิมาปฏิปทาระหว่างหัวใจนั้น ถ้าระหว่างหัวใจนั้น แล้วสิ่งนี้ใครเป็นผู้ชี้นํา เห็นไหม สิ่งนี้เราก็ไม่รู้ เราไม่รู้หรอก ถ้าเราเป็นโสดาบันนะ เราก็จะไม่รู้ว่าสกิทาคามี อนาคามีทําอย่างไร แล้วเราทําไมจะไม่เคารพครูบาอาจารย์ ไม่เคารพผู้ชี้นํา

ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาไม่มีธรรม ยังค้นคว้าสิ่งนี้มา แล้วธรรมเวลาเรามีอยู่ องค์หลวงปู่มั่นออกประพฤติปฏิบัติ ธรรมก็มีอยู่ แต่ไปถามใคร ใครจะแก้สิ่งที่จิตนี้ไปติด จิตนี้ไปเกี่ยวข้องได้ล่ะ มันก็ไม่มีใครชี้นํา จนองค์หลวงปู่มั่นต้องพยายามค้นคว้าเอง แล้วก็เทียบเคียง ใช้สติปัญญาเทียบเคียงตลอดมา จนถึงที่สุดเพราะองค์หลวงปู่มั่นมีบุญญาธิการมา เพราะครูบาอาจารย์บอกว่าองค์หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ เพราะบารมีอันนี้ เพราะท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านสร้างบุญญาธิการมามาก ท่านถึงมีบุญญาธิการเหมือนกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ไปเห็นเทวทูตยังสะเทือนหัวใจ

นี่ก็เหมือนกัน แต่เป็นกึ่งพุทธกาล เป็นสาวกะ-สาวก หลวงปู่มั่นเป็นสาวก แต่มีธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่แล้ว แต่พวกเราพวกสาวก-สาวกะ รุ่นกุลบุตรสุดท้ายภายหลัง ปัญญามันยิ่งอ่อนแอไป มันถึงต้องเคารพครูบาอาจารย์ มันถึงต้องหาครูบาอาจารย์เป็นที่เกาะที่เหนี่ยว มันจะเคารพครูบาอาจารย์อย่างมหาศาลเลย

อุปัชฌายวัตร อาจริยวัตร สิ่งนี้มันเป็นวัตร วัตรคือวินัย วินัยคือบาลีไง บาลี ศีล ๒๑,๐๐๐ ไง ถ้าเราลบหลู่ ทําไมเวลานางวิสาขา ขนาดบิดาของสามียังไม่ลบหลู่ แล้วเราลบหลู่ ลบหลู่นะว่าความเห็นต่าง ความเห็นผิด

ความเห็นต่างมันเป็นเรื่องของโลกๆ นะ แต่เรื่องของความเป็นไป ถ้าหัวใจ ถ้าเอกสารนั้นเป็นของจริง การแสดงออกมา การใช้เอกสารนั้นมันจะเป็นความจริง ถ้าเอกสารนั้นมันเป็นของปลอม เอกสารมันปลอม เวลาบอกว่าความเห็นต่าง ความเห็นต่างนี้เป็นเรื่องของโลก แต่ความเห็นจริง ความเห็นร่วม เพราะเป็นธรรม สิ่งที่ครูบาอาจารย์หัวใจเป็นธรรม การแสดงออกมามันเป็นธรรม แต่เพราะปัญญาของเราไม่ถึง ปัญญาของเราไม่เข้าใจ เพราะปัญญาเราไม่มี เราถึงไม่เข้าใจอุบาย ไม่เข้าใจวิธีการ ไม่เข้าใจเหตุผลที่ใหญ่หลวงที่ต้องการสร้างศาสนทายาท

“ศาสนทายาท” เหมือนพ่อแม่ที่รักลูกรักสกุล ต้องการให้สกุลของตัวเจริญงอกงามขึ้นไป ครูบาอาจารย์เป็นสกุลของพุทธะ สกุลขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นสกุลพุทธะ ศากยบุตรพุทธชิโนรส สิ่งที่พุทธชิโนรสก็สืบต่อกันมา แล้วหลวงปู่มั่นพยายามเอาสิ่งนี้ เอาคุณธรรม ที่ว่าเคารพธรรมๆ ให้เกิดขึ้นมาจากหัวใจ จนเทวดา อินทร์ พรหมมาสักการบูชา สักการบูชาสิ่งที่ไม่เคยมี สิ่งที่ว่างเว้นไป แล้วหลวงปู่มั่นประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนบรรลุธรรม เห็นธรรมตามความเป็นจริง จนเทวดา อินทร์ พรหมมากราบสักการะ มาฟังธรรมขององค์หลวงปู่มั่น แล้วองค์หลวงปู่มั่นวางธรรมไว้ให้ลูกศิษย์ลูกหาออกมาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมาอย่างนี้ สิ่งนี้เป็นสภาวธรรม สิ่งที่เป็นความจริงอย่างนี้ แล้วเราจะก้าวเดินตามครูบาอาจารย์ของเราไหม

ถ้าเราก้าวเดินตามครูบาอาจารย์ของเรา เราก็จะก้าวเดินต่อไป จากโสดาบัน สกิทาคามี อนาคามีขึ้นไปจนถึงอรหัตตผล สิ่งที่เป็นอรหัตตผลมันจะเป็นเนื้อเดียวกัน ยิ่งเป็นอรหัตตผล สิ่งที่เป็นเนื้อเดียวกัน เพราะเป็นความว่างที่ว่าสิ่งที่ออกมา ขันธ์มันกระเพื่อม ถ้าเราจะคิดสิ่งใด เราจะวิตกวิจารณ์สิ่งใด สติมันพร้อม มันเป็นอัตโนมัติ สิ่งที่จิตนี้เป็นอัตโนมัติ มันออกมาเสวยอารมณ์ สิ่งที่เสวยอารมณ์ แล้วมันจะยิ่งไปทวนกระแส เห็นไหม ถ้าเป็นเอกสารจริงมันเป็นอย่างนี้ไง

มันไม่ใช่ว่าความเห็นต่าง สิ่งที่เป็นความเห็นต่างนี้มันเป็นความคิด มันเป็นความรู้สึกของเราต่างหากล่ะ แต่ถ้าเป็นความจริง เอกสารจริง สิ่งที่เป็นความจริง ขณะที่จิตมันออกไปรับรู้ ความเห็นต่างมาจากไหน ความเห็นต่างเพราะอะไร เพราะสิ่งนี้มันเสวย มันมีสติ สติเป็นอัตโนมัติที่มันเสวยอารมณ์ออกไป แล้วครูบาอาจารย์ทําไมกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ด้วยหัวใจ แล้วถ้าความเห็นจริง ทําไมมันไม่กราบครูบาอาจารย์ด้วยหัวใจ ทําไมมันไม่เห็นลงรอยเดียวกันกับครูบาอาจารย์ล่ะ

เพราะครูบาอาจารย์ทําสิ่งนี้มาเพื่อศากยบุตรเพื่อศาสนทายาท สิ่งที่เป็นศากยบุตรศาสนทายาท แล้วเราก็เป็นศากยบุตรศาสนทายาทที่เกิดขึ้นมา แต่มันเป็นเอกสารเท็จน่ะสิ สิ่งที่เป็นเอกสารเท็จ ความเป็นไปมันก็เลยเป็นเท็จ พอความเป็นเท็จขึ้นมา สิ่งนี้มันก็เป็นการตัดรอนศากยบุตรไง บริษัท ๔

โอกาส เห็นไหม ถึงบอกผู้ที่มีอํานาจวาสนาเกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเกิดมาพบครูบาอาจารย์นะ ถ้าเกิดมาพบครูบาอาจารย์ แล้วครูบาอาจารย์เราเป็นธรรม สภาวธรรมนะ ธรรมอ่อน ธรรมมีความเมตตาสงสาร มีแต่ความเมตตาคํ้าจุนโลก แล้วเราเกิดมาในศาสนา เราได้บวช เรามีอํานาจวาสนาได้บวชพระ แล้วเราเคารพธรรมของเรา เราถึงเข้าหาครูบาอาจารย์ของเราด้วยความเคารพคารวะ แล้วครูบาอาจารย์พยายามฝึกฝนเรา สั่งสอนเรา สิ่งที่ครูบาอาจารย์ พ่อแม่ติเตียนลูก ต้องการให้ลูกได้ดีทั้งนั้นน่ะ พ่อแม่ไม่เคยเกลียดลูก แต่ลูกเข้าใจว่าพ่อแม่ลําเอียง ลูกมีความเข้าใจได้ ลูกมันยังมีกิเลสอยู่ เพราะเด็กมันไม่เข้าใจ

นี่ก็เหมือนกัน เราเป็นผู้บวชใหม่ ในหัวใจเราก็มีกิเลส เราก็ยอมรับ เราเข้าไปหาครูบาอาจารย์ สิ่งสภาวะแบบนี้มันก็เป็นอํานาจวาสนาของเรา แล้วถ้าครูบาอาจารย์ท่านเอ็ด คําว่า “เอ็ด” มันเป็นการแสดงธรรมนะ ธรรมส่วนหนึ่ง ถ้าบรรลุธรรมแล้วมันจะเอาอะไรสิ่งใดมาเอ็ดล่ะ มันเป็นอุบายวิธีการที่แสดงออก แสดงออกมาชี้ขุมทรัพย์ให้เราไงว่าเราควรทําอย่างนี้ เราควรย้อนสติอย่างนี้ สิ่งนี้เป็นประสบการณ์ของครูบาอาจารย์ที่สร้างสมมา

ครูบาอาจารย์สร้างสมประสบการณ์มาต่างๆ กัน แล้วการแสดงธรรมก็แสดงธรรมสิ่งที่เป็นความจริง เพราะใจนี้เป็นธรรม เอกสารนี้เป็นของจริง การแสดงออกเป็นของจริง แล้วเห็นความทุกข์ความยากของตัวที่พยายามค้นคว้ามา เหมือนเข็นครกขึ้นภูเขา แล้วทางไหนเป็นทางลาด ทางไหนเป็นทางชัน ทางไหนมีสิ่งใดก็จะบอกลูกศิษย์ลูกหาว่าควรจะเข็นครกอย่างนี้ ควรจะทําอย่างนี้ ถ้าเราเชื่อเราก็ได้ประสบการณ์อันนี้มา เราไม่ต้องไปแสวงหาเอง

แต่ถ้าเอกสารปลอม มันไม่เชื่อ มันบอกว่าภูเขาอยู่ที่ไหน เห็นแต่เหว มีแต่เข็นครกลงเหว สิ่งที่เป็นเหว คิดว่าเหวเป็นภูเขา นี่เอกสารเท็จมันต่างกันราวฟ้ากับดิน สิ่งที่เป็นภูเขามันต้องเป็นภูเขาขึ้นมาใช่ไหม ไม่ใช่ภูเขาอยู่หลุมลึกๆ ลงไปอย่างนั้นหรอก ภูเขาเป็นหุบเหวอย่างนั้นที่ไหนมี ถ้าเอกสารเท็จมันตีความอย่างนั้นนะ ว่าเราเข็นเราผลักครกมันก็ตกเหว “ง่ายดายมาก ทําได้ง่ายๆ การประพฤติปฏิบัตินี้แสนง่าย ทําไมครูบาอาจารย์บอกทุกข์ยากๆ ธรรมะอยู่ฟากตาย”

ถ้ามันไม่เป็น ถ้ามันไม่เห็นตามความเป็นจริงของมัน มันเข็นครกลงเหว แล้วมันบอกว่ามันเข็นครกขึ้นภูเขา เพราะกิเลสมันเหมือนภูเขา ภูเขา-ภูเราเป็นเรื่องสําคัญมากนะ ในหัวใจกิเลสเต็มหัวใจนะ แล้วภูเขามันขวาง เราถึงเคารพกิเลส ต้องไปปีนภูเขานะ ต้องไปยุบยอบกับตัวมัน

แต่ถ้าเป็นสภาวะตามความเป็นจริงนะ เราเคารพเราเอง สัจจะความจริงเคารพตัวเอง ถ้าเคารพตัวเอง ภูเขาลูกจะใหญ่ขนาดไหนมันก็ทําลายได้ เรามีเครื่องมือ เรามีปัญญาของเรา สิ่งใดมันจะเหนือปัญญาของคน ถ้ามีปัญญา ปัญญาต้องการปรารถนาสิ่งใด ต้องการสิ่งใด ปัญญาสามารถเอาตัวรอดได้หมด ถ้าปัญญาสามารถเอาตัวรอดได้ สิ่งนี้เป็นปัญญาของโลกนะ

ถ้าเป็นปัญญาของธรรม ภูเขาลูกใหญ่ขนาดไหน เห็นไหม ใช้ความสงบ เครื่องมือมันมี มรรคญาณมันมี สิ่งที่เครื่องมือภาวนามยปัญญามันมี ปัญญาเหมือนระเบิด เหมือนสิ่งที่ทําลาย แต่สิ่งที่ระเบิดมันต้องมีส่วนประกอบของมัน มันต้องมีสมาธิ มันต้องมีสติ มันต้องมีปัญญา

แล้วต้องวางระเบิดในภูเขานะ อย่าไปวางระเบิดในเงามัน อย่าไปวางระเบิดในสิ่งที่ต่างๆ เวลามรรคญาณพุ่งเข้าไป มันไปที่อาการของใจหรือไปที่ตัวใจ ตัวใจคือตัวภูเขา แล้ววางภูเขา วางเข้าไปถึงแก่นของภูเขาไหม วางถึงในถํ้าไหม

สิ่งนี้ถ้าเป็นเอกสารจริง ครูบาอาจารย์ชี้นําเรามาตลอดนะ เราถึงจะเคารพครูบาอาจารย์ของเรามาก ครูบาอาจารย์ของเราทําให้เราพ้นจากภัย พ้นจากสิ่งที่เป็นวิกฤติในชีวิต สิ่งนี้มันถึงเป็นสิ่งที่สะเทือนใจ เอวัง

๓

ธรรมที่ไม่แซงหน้าแซงหลัง

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๔๑

ณ วัดสันติธรรมาราม ต.คลองตาคต อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราชาวพุทธ เราตั้งใจฟังธรรม พระพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ตรัสรู้ธรรมแล้วถึงเป็นพระพุทธเจ้า เป็นเจ้าชายสิทธัตถะสละราชสมบัติออกมาแสวงหาโมกขธรรม ปฏิบัติจนพบธรรมไง ถึงได้ปฏิญาณ เยาะเย้ยมารด้วย แล้วรู้ตามความเป็นจริงด้วยว่าอันนี้คือธรรมะ ธรรมแท้ๆ ที่สถิตในหัวใจของพระพุทธเจ้า ฟังธรรมไง ธรรมที่เป็นขั้นเป็นตอน ธรรมที่ไม่แซงหน้าแซงหลัง ธรรมที่เป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไป

คนเราเกิดแล้วก็ตาย เกิดมาทุกคนต้องตายหมด เกิดมานะ การเกิดมาก็แสนทุกข์ เกิดมาใช้ชีวิตก็มีความทุกข์อยู่ในชีวิต แล้วก็ตาย ก็ต้องมีแต่ความทุกข์ เกิดมา ก่อนจะเกิด หมอตําแยก็ต้องมียามีสมุนไพร หมอทางวิทยาศาสตร์ก็ต้องมียาตามการทําเด็กให้เกิดขึ้นมา เห็นไหม ต้องมียาทุกขั้นตอนไป ถึงทุกข์ก็พอจะสมานชีวิตนี้ให้พอเป็นไปได้ เพราะมียาเป็นขั้นตอนไป

ยาคือธรรมไง ธรรมที่ละเอียด ธรรมที่หยาบ ธรรมเหมือนกัน เห็นไหม แล้วพอเกิดเป็นมนุษย์แล้วก็ทุกข์พอสมควร แล้วสละจากมนุษย์ออกมาประพฤติพรหมจรรย์เป็นพระ เป็นเณร เป็นผู้ปฏิบัติ แล้วก็ต้องตายเหมือนกับทางโลกเหมือนกัน ตายไปแล้ว ชั้นไหนก็ตาย จะชั้นไหนก็ต้องตาย ถ้าต้องตายแล้ว ตายจากพระออกไปเป็นฆราวาสอย่างเก่า เพราะอะไร

เพราะว่าธรรมที่มันแซงหน้าแซงหลังสิ ธรรมที่ว่าอยากจะอวดไง กิเลสอวดเจือไปในธรรมนั่นไง หลวงปู่มั่นถึงได้บอก ทองคําอยู่ในร้าน ทองคําที่ออกมาจากเหมืองแล้วถึงเป็นทองคําแท้ ทองคําที่อยู่ในดิน ทองคํา ธรรมะของพระพุทธเจ้าเป็นทองคําแท้ แต่ธรรมะของผู้ที่แซงหน้าแซงหลัง คนที่แซงหน้าแซงหลังอยากอวดด้วยกิเลสไง มันอยากอวด อยากจะแซงหน้า อยากจะอวดเก่ง การอวดเก่งก็ต้องตายไปพร้อมกับกิเลสไง

ธรรมแท้ๆ ถึงไม่แซงหน้าแซงหลัง

ดูอย่างหมอ หมอเรียนจบมาแล้วให้มารักษาได้ไหม ในอําเภอโพธารามนี้มีหมอ ห้ามรักษาให้หมด เพราะอะไร เพราะอาจารย์ที่โรงพยาบาลเขายังอยู่ ต้องให้อาจารย์ที่โรงพยาบาลที่มหาวิทยาลัยหมอตายให้หมดก่อน แล้วหมอโพธารามถึงจะได้รักษาคนไข้ เป็นอย่างนั้นโพธารามจะอยู่ได้ไหม

อําเภอโพธาราม ถ้าไม่มีหมอ หมอไปอยู่ที่อําเภอโพธาราม ในโรงพยาบาลอําเภอโพธารามทั้งอําเภอเลย แล้วบอกให้หมอทั้งโรงพยาบาลทั้งอําเภอนี้ห้ามรักษาคน เพราะจะแซงหน้าแซงหลังอาจารย์ที่อยู่ที่มหาวิทยาลัยมหิดล

ทําไมหมอที่โรงพยาบาลนี้ต้องรักษาคน เพราะว่าเขาได้เรียนจบมาตามหลักสูตรของนายแพทย์ เป็นธรรมแท้ไง จบหลักสูตรของหมอ ได้รับปริญญามาตามความเป็นจริง ถึงวินิจฉัยโรควิเคราะห์โรคได้ตามความเป็นจริง ไม่ใช่หมอเถื่อน หมอที่ไม่มีการศึกษามา ถึงเวลาก็มาจับแมะๆๆ ต้องใช้ยานั้นใช้ยานี้ อะไรมาก็ฉีดยาๆ ฉีดด้วยเตตราคุมไว้ไง นั่นถึงว่าเป็นการแซงหน้าแซงหลัง มันแซงเพราะมันไม่รู้จริง ความไม่รู้จริงของมันถึงได้แซงหน้าแซงหลัง

แต่หมอที่จบมาจากมหาวิทยาลัยตามวิทยาศาสตร์เขาไม่แซงหน้าแซงหลัง เขาวิเคราะห์โรคเป็นโรคๆ ไป เขาให้ยาเป็นโรคๆ ไป หมอที่โรงพยาบาลนั้นเขารักษาคนแล้วเขาผิดตรงไหน เพราะเขาได้รับการศึกษามา จบมาเป็นหมอ เป็นปริญญา เป็นปริญญาของหมอ เขาถึงมารักษาคนไข้ถูกต้องตามวิชาการที่เขาศึกษามา แล้วคนไข้ก็หายมาเป็นคนๆ ไปที่พอจะหายได้ โรคที่มันต้องตายไป โรคเอดส์ โรคที่รักษาไม่ได้ต้องตายไปเพราะยังไม่มียารักษา เอดส์นี้ก็คือกิเลส พระพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นธรรมชั้นเอก ฆ่ากิเลสทั้งหมด แล้วธรรมอันนั้นแพร่ออกมาทําไมถึงใช้ได้ล่ะ มันแซงหน้าหรือไม่แซงล่ะ

มันพูดด้วยความอยากอวดไง คนตาบอดไง คนตาบอดไม่รู้ก็อวด เพราะว่าตัวเองก็เป็นหมอเถื่อน ความเป็นหมอเถื่อนถึงไม่เข้าใจว่าการเป็นหมอจริงเขารักษาด้วยวิธีการแบบใด เห็นคนอื่นรักษา ตัวเองก็ว่าเกินหน้าเกินตา ไอ้ธรรมจะแซงหน้าแซงหลังหรือว่าไอ้คนอิจฉาจะแซงหน้าแซงหลัง ความอิจฉา ความไม่ให้เป็นไปมันจะแซงหน้าแซงหลังไง ตัวเองเอาอะไรไปจับธรรม ตัวเองมีปัญญาตรงไหนเอามาจับธรรม มีแต่ความมืดบอด ถ้าเอาความมืดบอดมา แล้วคนที่ตาสว่างก็ห้ามรักษาสิ นั่นหรือเป็นความเป็นจริง...มันไม่ใช่ความเป็นจริง

ถึงว่าฟังธรรมเป็นขั้นเป็นตอน ฟังธรรมที่ไม่แซงหน้าแซงหลัง ธรรมแท้ๆ ไม่แซงหน้าแซงหลัง เพราะมันต้องรักษาคนไข้ จะปล่อยคนไข้ให้ตายต่อหน้าเรา อันนั้นจะเป็นความถูกต้องหรือ คนไข้อยู่ต่อหน้าเรา เราก็ต้องรักษาตามความเป็นจริง

มีภูมิธรรมแค่ไหน เห็นไหม มีภูมิธรรมแค่ไหน ถ้าไม่มีภูมิธรรม ถึงบวชเป็นพระก็ต้องตายไป เพราะธรรมมันแซงหน้าแซงหลัง ถ้าไม่แซงหน้าแซงหลัง อุปัชฌาย์ให้มานะ เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ นี่ธรรมไม่แซงหน้าแซงหลัง เพราะอุปัชฌาย์บวชก็ต้องให้กรรมฐานมาก่อน การทํากรรมฐาน การแทงทะลุกรรมฐานอันนั้นไง รู้ตามความเป็นจริง ไม่แซงหน้าแซงหลัง

อันนี้มันลืมไง ลืมกรรมฐาน ๕ ไปเอาอะไรกันนั่นน่ะ เอาสิ่งที่ว่ามันเป็นเล่ห์เป็นเหลี่ยมไง เป็นเล่ห์เป็นเหลี่ยม เป็นการแซงหน้าแซงหลัง เพราะมันแซงออกไป กิเลสมันออกหน้าไปก่อนแล้วธรรมมาไม่ทันมันถึงดับจากเพศของสมณะไป เพราะกิเลสมันออกหน้า ธรรมมันมาหนุนไม่ทัน ถ้าไม่แซงหน้าแซงหลัง ธรรมแท้ถึงออกไปก่อนไง

พระกัจจายนะอยู่ชนบทประเทศ สั่งสอนพระโสณะจนพระโสณะสําเร็จเป็นพระอรหันต์ ให้กลับไปหาพระพุทธเจ้า ไปเฝ้าพระพุทธเจ้า ให้ขอกับพระพุทธเจ้าด้วยว่าขอให้ชนบทประเทศใส่รองเท้าได้เกิน ๒ ชั้น ให้ชนบทประเทศ ๕ องค์ บวชพระได้

ถ้าจะว่าพระกัจจายนะแซงหน้าแซงหลัง ถ้าพระพุทธเจ้ายังอยู่แล้วห้ามพระสาวกที่เป็นลูกศิษย์พระพุทธเจ้าแสดงธรรม เพราะพระพุทธเจ้ายังอยู่ ศาสนาจะมาถึงปัจจุบันนี้ไหม

ศาสนามาถึงปัจจุบันนี้ พระพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นพระอรหันต์ เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นครูสอนเทวดา เป็นครูสอนมนุษย์ แล้วมาสั่งสอนปัญจวัคคีย์ ๕ องค์ สั่งสอนพระโสณะ พระยสะ ลูกศิษย์พระยสะครบ ๖๐ องค์แล้ว เธอจงไปอย่าซํ้าทางกัน เพื่อเผยแผ่ธรรมะของพระพุทธเจ้า...แซงไหม ถ้าแซง พระพุทธเจ้าต้องบอกว่าเธออย่าสั่งสอนใคร ต้องให้พระพุทธเจ้านิพพานก่อนแล้วเธอค่อยสั่งสอนเขา อย่างนั้นถึงว่าไม่แซงหน้าแซงหลังหรือ ต้องเป็นอย่างนั้นหรือเปล่าถึงไม่แซงหน้าแซงหลัง

พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนอย่างนั้น คําว่า “แซงหน้าแซงหลัง” เพราะกิเลสมันแซงออกไป การเทศนาว่าการออกไป เอากิเลสออกไปอวดกัน ถึงว่าเป็นการแซงหน้าแซงหลัง

ธรรมะเป็นของประเสริฐ ยาเป็นสิ่งที่รักษาโรค ไม่มีธรรมในโลกนี้จะมีแต่ความเดือดร้อน ธรรมเผยแผ่ออกไป นํ้าสมานโลกทั้งโลก มันจะไปแซงตรงไหน มีแต่ต้องการเรียกร้องหาธรรม แสวงหาทุกอย่าง แสวงหาธรรมทุกอย่าง มันว่าแซงหน้าแซงหลัง อะไรมันแซง มันไม่มีธรรมจะออกมาต่างหากล่ะถึงว่าได้แซง ลองธรรมออกไป อะไรมันแซง นี่มันตาบอด ความเป็นตาบอด พระพุทธเจ้าไม่ได้ว่าอย่างนั้นเลย เห็นไหม ขนาดไปนี่อย่าให้ซํ้าทางกัน ถ้าซํ้าทางกันมันจะเสียบุคลากรไป หนึ่ง ให้แยกทางออกไปเพื่อจะได้กว้างขวางออกไป

แต่ครูบาอาจารย์พูดอยู่ถูกต้องว่าไม่ให้แซงหน้าแซงหลัง การแซงหน้าแซงหลัง ทําไมครูบาอาจารย์ถึงได้ดันพระออกมา ให้ธรรมไหนก็ได้ออกมารับกับกิเลสของโลก ถ้าเป็นความจริงแล้วท่านดันออกมาเลย ท่านดันออกมาเอง ท่านต้องว่าเองว่าแซงหน้าแซงหลัง

นี่ครูบาอาจารย์ไม่ได้ว่า ไอ้คนตาบอดมันว่า ไอ้คนตาบอดมันอยากอวดดี มันเอาอะไรมาพูด ยานี้ไม่เป็นประโยชน์กับโลกหรือ? เป็น ยานี้เป็นประโยชน์กับโลก ธรรมนี้เป็นประโยชน์กับหัวใจที่อยากแสวงหาธรรมการอยากจะออกจากกิเลส ความอยากออกจากกิเลสมันก็มีแต่ความมืดบอด ออกไม่ได้ การออกไม่ได้ก็ไปหาแต่หมอเถื่อน หมอเถื่อนแนะนํามาอย่างไรก็เชื่อหมอเถื่อน พอมาเจอหมอจบจากโรงพยาบาลมา เป็นหมอวิทยาศาสตร์ที่เขาจะเสนอยามา ไม่รับฟัง ไม่ยอมกินยานี้ เพราะความเคยชินของกิเลส กิเลสมันเข้ากับกิเลสไง

กระแสของโลก กระแสของกิเลส กระแสของพระ เห็นไหม พระที่ว่าบวชแล้วไม่ศึกษาเกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ อยากจะได้หงอนไก่ อยากจะได้ตําแหน่ง แล้วก็ล่มไป เคยแต่อย่างนั้น เคยแต่ความเคยชิน เคยแต่การลุ่มหลง พอมาเจอของจริงเข้า งงเป็นไก่ตาแตก แล้วว่าแซงหน้าแซงหลัง

มันงง มันไม่เคยเจอของดีไง ดีเลิศ ดีจนไม่มีคุณค่า จนเทียบค่าไม่ได้ เลยกลายเป็นไก่ได้พลอยไง พลอยเม็ดหนึ่งสู้ข้าวสารเม็ดหนึ่งก็ไม่ได้ พลอยจะมีคุณค่าขนาดไหนก็ไม่มีคุณค่าสําหรับไก่ จะพลอยนํ้างาม จะมีคุณค่า ก็ขอข้าวสารเม็ดเดียว ขอแลกข้าวสารเถิด ขอข้าวสารเม็ดหนึ่งฉันก็ยังอิ่มท้อง พลอยเอาไปแล้วกินไม่ได้ แล้วมาว่าแซงหน้าแซงหลัง ก็ไก่มันได้พลอยมันจะไปรู้เรื่องอะไรล่ะ มันแซงไม่จริง มันรู้ไม่จริง

วงการของสงฆ์ วงการของพระติเตียนกัน ว่ากัน เป็นการว่าผู้ใหญ่เตือนเด็ก อันนั้นเห็นด้วย วงการของสงฆ์ วงการของพระ พระพูดกันได้ แต่วงการของคนตาบอดเอาอะไรมาเทียบเคียง เอาอะไรมา ก็จงตาบอดต่อไป เพราะมันไม่มียารักษาตามัน จงตาบอดต่อไป แซงไปสิ แซงไป

ในเมื่อเป็นจริงหรือไม่จริง พิสูจน์กันได้ ต้องพิสูจน์ก่อน ในกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อแม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เทศนาว่าการ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสเองไว้ในพระไตรปิฎก แม้แต่ตัวท่านเองก็ยังไม่ให้เชื่อ แล้วจะเชื่อตามๆ กันมา ไม่ให้เชื่อ ให้พิสูจน์ แล้วพิสูจน์ขึ้นมาได้หรือยัง? ก็ยังตาบอดอยู่ แล้วอันไหนมันแซงล่ะในเมื่อมันตาบอด เข้ามาคุยกันสิ ให้ตาดีก่อนแล้วจะรู้ว่าแซงหรือไม่แซง

อยู่กับอาจารย์มหาบัว อาจารย์มหาบัวบอกเลย เวลาเทศน์ให้พระฟังน่ะ ไม่สน ถ้าท่านตายไปแล้ว ผู้ที่ปฏิบัติตามถึงท่านจะต้องมากราบศพของท่าน มันมาอ๋อทีหลังไง แต่ถ้ายังไม่ถึงบางอ้อ ไม่ถึงอ๋อ ฟังแล้วก็ไม่เข้าใจ นี่เอาอะไรมาแซงหน้าแซงหลัง

ผู้ปฏิบัติ จิตนี้เป็นสมาธิ จิตนี้จะรวมลง ถ้าปฏิบัติ กําหนดพุทโธๆๆ กําหนดไว้ที่ลมหายใจกระทบปลายจมูกนั่นน่ะ กําหนดลมหายใจอยู่ ความจับเข้ามา เห็นไหม สติตั้งไว้พร้อม การฝึกฝนทั้งหมด สติตั้งพร้อม กําหนดลมเข้ามาๆ ให้จิตมันละเอียดเข้าไป จิตละเอียดเข้าไป ฟังสิ ความละเอียดเข้าไปของจิตมันจะสงบตัวเข้าไปๆ การสงบตัวอันนี้มันถึงจะรู้ว่าตัวตนของจิตอยู่ที่ไหน การจะกําหนดรู้ตัวของจิตมันต้องมีความศรัทธาความเชื่อมั่นในศักยภาพมนุษย์ที่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เห็นไหม จิตของมนุษย์ อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ อาสวะสิ้นไป จิตนี้เป็นผู้วิมุตติ

จิตมันอยู่ที่ไหน กายของเราจับไปมันก็กายทั้งตัว หัวใจในกายนี้อยู่ที่ไหน หัวใจในกายนี้ จิต สมาธิ สงบเข้าไปๆ ถ้าจิตนี้สงบถึงจุดหนึ่ง จิตนี้สามารถละกายได้ด้วยตามธรรมชาติของมัน ละอย่างไร ละหมายถึงว่าจิตนี้สงบเข้าไปจนไม่ยอมรับรู้เรื่องของกาย จิตนี้ไม่รับรู้เรื่องของกาย สงบนิ่งเลย กายส่วนกาย จิตส่วนจิต แยกออกจากกันชั่วคราว นี่ไปเห็นสภาวะจิตไง

เพราะจิตดวงนี้เกิดเป็นมนุษย์ การเกิดเป็นมนุษย์นี้มีคุณค่ามาก เพราะได้สร้างบุญกุศลมาถึงได้เกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์แล้วพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทานไว้ในโลก ประทานไว้ให้พวกเทวดาด้วย แล้วเราเกิดมาพบน่ะ พระพุทธศาสนานี้เลอเลิศไง เลิศจนกว้างแสนกว้าง ลึกแสนลึก เข้าไม่ถึง ต้องทําใจให้ศรัทธาก่อน

จิตนี้หยาบ จิตนี้เข้าไม่ถึงธรรม จิตนี้เข้าถึงแค่วัตถุ จิตนี้เข้าถึงแต่หนังสือ จิตนี้เข้าแต่ตัวอักษร แต่ไม่เข้าถึงเนื้อของธรรม พอจิตเริ่มสงบ เพราะเราทําใจของเราให้สงบ พอจิตเริ่มสงบเข้ามาอันนั้นต่างหากล่ะ ตัวนั้นจะเป็นตัวสัมผัสธรรม ตัวสัมผัสสมาธิธรรมไง

สมาธิที่โลกเขามีกันอยู่นี่ สมาธิที่เขาว่าจิตสงบๆ ที่มันเป็นความมหัศจรรย์ มหัศจรรย์ตรงไหน ถ้ามันมหัศจรรย์ มันดีจริงดีเลิศ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อนจะตรัสรู้ เคยไปเรียนกับดาบสมา ๒ องค์ นี่มันมีมาดั้งเดิม เพราะเขาไปเอาว่าสมาธิเป็นเรา สมาธินี้เป็นเรา เรากับอารมณ์เป็นสมาธิ มันถึงเป็นอันเดียวกัน

อารมณ์ที่มันเกิด มันจรมา สมาธินี้ก็เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป สมาธินี้มีการเจริญขึ้นแล้วเสื่อมลง เห็นไหมว่าจิตเสื่อมๆ เราจะเสื่อมตรงไหน เราไม่เข้าไปจับต้อง เราไม่เคยเจริญ เราไม่เคยมี แล้วอะไรมันเสื่อม แม้แต่เข้าไปจับต้อง เข้าไปสัมผัส ยังมีตั้งอยู่ เห็นไหม มีขึ้น ตั้งอยู่ แล้วก็ต้องเสื่อมไปเป็นธรรมดา มันจะเสื่อมไปเป็นธรรมดาเลย แต่เราไปยึดมั่นไงว่าเป็นเรา พอความยึดว่าเป็นเรา เห็นไหม

นี่จิตนี้สงบ พอเวลาจิตมันสงบ ความละเอียด เราพูด เสียงกระทบหู ผู้ได้ยิน วิญญาณรับรู้ขึ้น อันนี้เราว่าจิตเราเห็น เรารับรู้ ความกระทบของจิตกับเสียง โสตวิญญาณเกิดขึ้น รับรู้อยู่ จิตสงบเข้าไปๆ จิตละเอียด ฟังสิ คําว่า “จิตละเอียด” หมายถึงว่ามันละเอียดจากอารมณ์ที่ปกตินี้ อารมณ์ที่เสียงกระทบหู อารมณ์ที่เรารู้สึกมันก็เป็นอารมณ์จรมา แต่มันละเอียดเข้าไปๆ จนมันเป็นเนื้อ เนื้อที่ไม่ต้องอาศัยกระทบ ถ้าอาศัยกระทบอยู่ จิตยังออกรับรู้อารมณ์ พอจิตมันสงบเข้าไปมันจะปล่อยวางอารมณ์อันนั้น ความสงบของตัวมันเองก็จิตละเอียดไง ความสงบของตัวมันเอง แล้วสติพร้อมขึ้นมา พอสติพร้อมอันนี้ มันจะรับรู้ตัวมันเองโดยไม่ต้องรับรู้เสียงกระทบ

เราจะให้เกิดเสียงขึ้นมา เราเอานิ้วเคาะกัน หรือเราเอาเหล็กเคาะกันจะเสียงดังขึ้นมา แล้วจิตปกติออกมาตามอายตนะ เสียงกระทบมันถึงจะรับรู้ขึ้นมา แล้วมันก็ไปรวมสะสมลงที่มโนวิญญาณ มโนคือใจไง เห็นไหม รวมลงเป็นข้อมูลเดิมที่ว่ามันจะคอยขุดคุ้ยขึ้นมาใช้งานเวลาเราคิดขึ้นมาไง ตัวนี้มันก็ไม่รับรู้ มันละเอียดเข้าไป นั่นถึงเป็นสมาธิ

ความเป็นสมาธิ เห็นไหม เราเข้าใจสมาธิ เรารับรสของสมาธิแล้วเราก็มีความสุข แล้วเราก็ไม่เพลินกับมัน เพราะเราเป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าจิตสงบเป็นสมาธิ เป็นสัมมาสมาธิ สมาธิในมรรคองค์หนึ่งเท่านั้น

แต่ถ้ามันแซงหน้าแซงหลัง มันจะว่าอันนี้เป็นผลไง ความสงบเข้าไประลึกรู้อยู่นี่มันเป็นผลไง พระอริยเจ้าเป็นผู้รับรู้ เป็นนิพพาน มันจะเข้าใจว่าอันนี้เป็นนิพพาน ความเป็นนิพพานแซงหน้าแซงหลังไหม? มันแซงธรรม มันเอากิเลสแซงธรรม เพราะสมาธินี้กิเลสล้วนๆ สมาธิกับกิเลสเป็นเนื้อเดียวกัน ความเป็นล้วนๆ อันนี้มันเป็นการคาดหมายของผู้นั้น ความคาดหมายของผู้ที่ปฏิบัติไง ถ้ามันแซงอย่างนี้ แซงด้วยความไม่เข้าใจ แซงด้วยความหลง ก็ยังดีนะ เพราะตัวเองได้สัมผัส ได้ปฏิบัติแล้ว แต่ยังเข้าไม่ถึงก็พูดไปก่อน ไอ้ตาบอดคลําช้างไง

สมาธิธรรม ถ้าเป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นชาวพุทธ มีครูบาอาจารย์คอยบอกว่าอันนี้มันเป็นผลของสมาธิ ผู้ที่ปฏิบัติธรรมมันจะมีความสุขเจือจานขึ้นไป ไม่เหือดแห้ง เห็นไหม ผู้ที่ทําบุญทําทาน พอสละออกไป มีความชุ่มเย็นกลับมาเป็นบุญกุศล มีบุญกุศลแล้วมีความศรัทธาได้ฟังธรรม

การฟังธรรม การรู้วิธีปฏิบัติ พอเริ่มปฏิบัติ จิตได้สัมผัสธรรมแท้ ไม่ใช่ธรรมตามตัวหนังสือไง ไม่ใช่ธรรมที่ว่าเป็นสิ่งประกอบ ไม่ใช่กระแสของโลกที่ตื่นกัน พิธีกรรมต่างๆ นั้นเป็นพิธีกรรมเพื่อจะเข้ามาตรงนี้ไง เข้ามาตรงจิตเข้าไปสัมผัสสมาธิธรรม พอถึงสมาธิธรรม ถึงบอก นี่! แล้วบอกว่าเริ่มต้นจะปฏิบัติเข้าไป

สมาธิไม่ใช่เรา เรากับสมาธิคนละอัน สมาธิเป็นสมาธิ เราเป็นเรา แต่เวลามันละเอียดเข้าไปมันแยกไม่ออกไง มันเป็นเนื้อเดียวกัน พอเป็นเนื้อเดียวกัน มันก็ต้องหัดยกออกมา เห็นไหม เวลาจิตมันสงบเข้าไปจนเป็นอัปปนาสมาธิ สนิทเข้าไปเลย จะนิ่ง นิ่ง มีความสุขมาก เป็นผลหรือ? ไม่ใช่ เพราะมันคลายออกมา พอมันคลายออกมามันก็ทุกข์อย่างเก่า แต่มันคลายออกมา เราต้องเอาตัวนี้พิจารณาเลย ถ้ามีปัญญาทัน ปัญญารอบรู้ในกองสังขาร ปัญญารอบรู้ในความคิดของตัว

เวลาจิตถอนออกจากสมาธิมันมีพลังงานอยู่ เราใช้พลังงานนั้นวิปัสสนา ยกขึ้นวิปัสสนากาย เวทนา จิต ธรรม สติปัฏฐาน ๔ ลองพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ แล้วนั่นถึงว่าเห็นเกสา โลมา นขา ทันตา ตโจตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริงในขณะปฏิบัตินะ มันต้องเป็นปัจจัตตัง ต้องตัดสมุจเฉทฯ เข้าไปภายในอีก ไม่ใช่ตามความเป็นจริงแล้วจะถือว่าเป็นของจริงเลย ยังไม่ใช่ความจริงแท้ เป็นความจริงของเหตุไง มันต้องหาเหตุมันถึงจะมีผลใช่ไหม ต้องหาเหตุ เอาเหตุมาถึงว่าออกมา

จิตนี้เข้าไปในอริยสัจ พ้น กลั่นออกมาจากอริยสัจถึงออกมาเป็นทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค แล้วพอออกไปแล้วอะไรล่ะ

มันต้องผ่านกระบวนการของอริยสัจ ผู้ที่เห็นอริยสัจตามความเป็นจริง ขณะเข้าไปในอริยสัจ กําลังหมุนกันอยู่นี้ กําลังคลุกกันอยู่ นักมวยกําลังต่อสู้กัน นักกีฬาจะอยู่ในเหตุการณ์ กําลังต่อสู้ กําลังเล่นกีฬากันระหว่างแพ้กับชนะ กําลังคลุกวงในกันอยู่ คนคนนั้นจะเห็นการกระทําของตัวไหม จนกว่ากีฬานั้นจะจบลง แล้วถึงว่ากรรมการตัดสินว่าแพ้หรือชนะ แล้วเรามาฟังผู้ที่ดูเราอยู่ หรือเราย้อนกลับไปดู เราจะเห็นว่า อ้อ! การกระทําช่วงไหนที่มันทําให้เราแพ้หรือทําให้เราชนะ จริงไหม

อันนี้ก็เหมือนกัน ในขณะกําลังพันตูอยู่กับกิเลส สมาธิถอนออกจากอัปปนาสมาธิ ออกมาวิปัสสนาไง ขณะคลุกวงในกันอยู่ ให้เห็นกาย ให้เห็นเวทนา ให้เห็นจิต ให้เห็นธรรม ธรรมารมณ์ ไม่ใช่เห็นธรรมแท้นะ เห็นธรรม เห็นความแปรสภาพของขณะการต่อสู้ มันมีแพ้มีชนะ มีแพ้และมีชนะ ถ้าสติพร้อม ถ้าสมาธิเราพร้อม มันจะยกวิปัสสนา มันจะได้ชัยชนะ กิเลสมันจะไม่ขาดหรอก กิเลสมันเหนียวแน่น กิเลสมันเป็นแก่นกิเลส มันอยู่ในหัวใจของมนุษย์ หัวใจของผู้ปฏิบัติมาเนิ่นนาน มันสู้ไม่ไหว มันจะหลบซ่อนก่อน มันไม่ยอมแพ้ง่ายๆ

การที่ว่าวิปัสสนาจนกิเลสมันยุบยอบลง มันจะปล่อยวาง ว่างโล่งเลย แล้วไอ้ที่ว่าจิตเป็นสมาธินี้เป็นผลๆ กับความเวิ้งว้างอันที่มันพิจารณาแล้วปล่อยวาง มันจะต่างกันขนาดไหน

ความเป็นปัจจัตตัง ธรรมแท้ๆ เป็นปัจจัตตังที่เข้าไป ไปสัมผัสกันจริงๆ แต่ถ้าไม่ได้สัมผัสจริงๆ มันจะแซงหน้าแซงหลังมาตั้งแต่สมาธิแล้ว แล้วก็จะมาแซงหน้าแซงหลังขณะวิปัสสนานี้ มันจะหลง

คําว่า “หลง” เห็นไหม เพราะกิเลสมันฉลาดแสนฉลาด มันฉลาดทุกๆ อย่าง แม้แต่การประพฤติปฏิบัติอยู่มันก็หลอกไง มันจะสงบตัวลง แล้วถ้าเราเผลอหรือเราภูมิใจในการประพฤติปฏิบัติเพราะเราไม่เคยพบ มันเหนื่อยนะ การจะต่อสู้ปฏิบัติต้องทุ่มกันสุดชีวิต แล้วพอผลเกิดขึ้นมามันวุบแว็บ เรารีบตะปบเลยว่าอันนี้เป็นผล เห็นไหม กิเลสมันจะยัดเยียดให้ด้วยว่า “ใช่แล้วๆ อันนี้คือกิเลสขาดแล้ว” นี่กิเลส ถึงว่ามันฉลาดกว่าเราไง ถ้าไม่ฉลาดกว่าเรา มันจะหลอกเราได้หรือ มันหลอกเรานะ หลอกเราให้เชื่อว่าอันนี้เป็นผลแล้ว

ผู้ที่เป็นนักปราชญ์จะต้องมีการทดสอบไง การทดสอบ การใคร่ครวญ การไม่เชื่อแม้แต่สิ่งที่เราสัมผัส ตามที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดไว้ในกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น เชื่อจากการพิสูจน์ นี่ขนาดพิสูจน์อยู่มันก็ยังหลอกอยู่ในวงที่พิสูจน์อยู่นั้น เพราะอะไรล่ะ เพราะกิเลสมันแซงหน้าแซงหลัง มันจะแซงเข้ามาว่าอันนี้เป็นผลไง

การใคร่ครวญ การตรวจสอบ การทดสอบด้วยตามความเป็นจริง ความเป็นปัจจัตตัง มันเป็นจริงๆ ตามนั้นน่ะ สมุจเฉทปหาน ปหานออกไป ในตําราบอกไว้ เห็นไหม “ดั่งแขนขาด” ดั่งแขนขาดเลยนะ ความที่หลุดออกไปดั่งแขนขาด หลุดออกไป เวิ้งว้างออกไป ออกไปตามความเป็นจริง ยถาภูตํ าณทสฺสนํ...ยถาภูตํ รู้ตามความเป็นจริง ยถาภูตํ รู้ว่าหลุดออกไป รู้ว่ากิเลสขาดแล้วยังรู้ว่าจิตที่หลุดออกไป เห็นไหม

มันไม่ใช่ว่าด้นๆ เดาๆ ลูบๆ คลําๆ แล้วว่าเป็นผล พิจารณากาย พิจารณากายตามความเป็นจริงหรือ พิจารณากายโดยที่กิเลสมันหลอกน่ะ เพราะการพิจารณาแล้วทีเดียวจะให้เข้าใจเลย ดูอย่างเรา เช่น การศึกษาการทํางานของเรา อย่างการปรุงอาหารก็ได้ ครั้งแรกๆ มันจะอร่อยขนาดไหน ทําจนเป็นความเคยชิน จนหลับตาทําก็ยังได้เลย จะแกงไหนก็ได้ หลับตาทํายังได้เลย การวิปัสสนาต้องเป็นแบบนั้น เพราะการแกง เราแกงหม้อไหนหม้อนั้นก็คือแกง หม้อนั้นก็ได้กินอิ่มในมื้อนั้น ยังอุ่นกินมื้อต่อไปได้ เห็นไหม แกง

การวิปัสสนาก็เหมือนกัน พิจารณากายจนปล่อยวาง มันก็เหมือนแกงหม้อหนึ่ง มันเป็นผลงานไง ถ้าวิปัสสนาจนมันปล่อยวางเป็นความเป็นจริง แต่มันไม่ได้ขาด มันก็มีความสุขตามผลงานอันนั้นไง แล้วแกงหม้อต่อไปอร่อยไหม? มันก็ยังอร่อยต่อไป แล้วแกงหม้อต่อไปล่ะ แกงหม้อนี้จบแล้วแกงหม้อต่อไปไม่เป็นแกงหรือ

จนกว่าเราจะชําระหม้อนั้นจนเกลี้ยง จนไม่มีอะไรที่จะมาติดในหม้อนั้นไง พิจารณากายจนเห็นตามความเป็นจริงว่าไอ้แกงนี้มันก็เป็นของโสโครก ไอ้แกงนี้เราหลงมากินมันอยู่ได้ทําไม เราไม่ควํ่าทิ้งไปเสีย เก็บล้างเช็ดหม้อให้เรียบร้อยไป พิจารณากายตามความเป็นจริงสิ เห็นตามความเป็นจริงว่าสิ่งนี้มันยึดติดด้วยกิเลส อุปาทานยึดมั่นถือมั่นอยู่ในตัวกิเลสนั้นไง อุปาทานยึดมั่นถือมั่นในกายนั้นน่ะกิเลสมันหลอก ถึงจะเห็นตามความเป็นจริงก็เห็นด้วยความหลอกๆ

จนกว่ามันจะสมุจเฉทฯ กายเป็นกาย จิตเป็นจิต มันแยกออกจากกัน แยกจริงๆ หลุดออกไปเลย กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ กายนี้ไม่มีอํานาจเหนือกับดวงจิตดวงนี้อีกแล้ว เห็นไหม ถึงได้ว่าเป็นพระโสดาบันไง พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิ ทิฏฐิในกาย

ก็กายนี้เป็นเรา สิ่งที่เจือด้วยกายนี้เป็นของเรา แต่มันเป็นของอาศัยชั่วคราวไง เกิดเป็นมนุษย์ได้ร่างกายมา เกิดเป็นเทวดามันมีร่างกายหรือ มันเป็นกายทิพย์ เกิดเป็นมนุษย์ได้ร่างกายมา เพราะได้ร่างกายมาแล้วจิตนี้อยู่ภายใน แล้วพบพระพุทธศาสนา สอนวิธีการไง ศาสนาพุทธนี้เป็นมัคคา มัคคาที่จะให้หลุดพ้นออกไป เราได้มีมัคคา มีเครื่องดําเนิน

ถึงว่าเพราะพบพระพุทธศาสนา เพราะเห็นครูบาอาจารย์ เพราะเดินตามธรรมที่ไม่แซงหน้าแซงหลัง เพราะเดินตามธรรมเป็นธรรมความเป็นจริง เดินไปตามธรรม เดินไปตามขั้นตอนของธรรมแท้ๆ มันจะแซงหน้าแซงหลังต่อเมื่ออ้าปากพูด แต่ถ้ามันเป็นธรรมความเป็นจริง มันปัจจัตตัง มันรู้ตามเนื้อธรรม มันจะแซงไปไหน ถ้าแซงอันนั้นคือว่ามันไม่ถึงธรรม ถ้าถึงธรรม ไม่แซง ไม่แซง เพราะมันแซงไม่ได้ เพราะถ้าแซงแล้วมันก็จะมรรคไม่สามัคคี มรรคไม่รวมลง มรรคไม่สมุจเฉทฯ

มรรครวมลง มรรคสมุจเฉทปหาน มันเป็นไปตามธรรม เป็นภาวนามยปัญญา เป็นปัญญาที่เป็นเอกเทศ เป็นปัญญาที่เป็นธรรมจักร ไม่ใช่ปัญญาโลกๆ ไม่ใช่ปัญญาตบแต่ง ไม่ใช่ปัญญาคาดหมายใคร่ครวญ ไม่มี

ถ้าแซงหน้าแซงหลังมันเป็นปัญญาโลก มันเป็นปัญญาของกิเลส มันเป็นปัญญาของเล่ห์เหลี่ยม ถ้าเป็นปัญญาตามธรรม มันสมุจเฉทฯ ตามธรรม ไม่มีสิ่งใดเข้าไปเจือได้เลย เป็นธรรมล้วนๆ เป็นเนื้อของธรรม มันเอาอะไรมาแซง

เวลาปฏิบัติอยู่ เวลาเราปฏิบัติ กิเลสมันก็หลอกไป กิเลสมันหลอกไปตลอด เพราะมันหลอกไง กิเลสนี้ดักหน้า มันก็แซงไปดักไง

ป่วยขนาดไหนก็ไม่กล้ากิน เห็นยาอยู่ในตู้ไม่กล้ากิน เพราะอะไร เพราะมันกลัวแซงหน้าแซงหลัง ยาในตู้มี ธรรมพระพุทธเจ้ามี ธรรมแท้ๆ ก็มี แต่ไม่กล้ากิน ไม่กล้ารักษา เจ็บก็ทนเอา ไอ้การทนอย่างนั้นหรือเป็นการแซงหน้าแซงหลัง การทนอย่างนั้นถือว่าเป็นการไม่แซงหน้าแซงหลังหรือ การทนเอา การเอาหัวชนเสาไว้ จะเจ็บปวดขนาดไหนก็กัดฟันทนอย่างนั้น อย่างนั้นใช่ไหมถือว่าไม่แซงหน้าแซงหลัง ถ้าเอายาพระพุทธเจ้ามาแล้ว เปิดตู้มาแล้วกินเป็นการแซงหน้าแซงหลัง...ไม่ใช่

เพราะกิเลสมันยึดตัวนี้ไง กิเลสมันทําให้เราเจ็บปวดอยู่แล้วในหัวใจของเรา มันทําให้เจ็บแสบอยู่ในหัวใจ แล้วจะกินยาก็ยังว่าแซงหน้าแซงหลัง ถ้ามันไม่มีตัวนี้มานะ เปิดตู้ หยิบยามาดื่ม หายหรือไม่หาย ทนเอา มันมีโรคข้างเคียง มันยังมีผลอยู่ ยาทุกชนิดมีผลข้างเคียง แต่ธรรมะพระพุทธเจ้าไม่มีหรอก ไอ้กิเลสต่างหาก กิเลสตัวที่มันต่อต้านนั่นคือตัวมันต่อต้าน การต่อต้านเราก็ว่าอันนี้เป็นผลข้างเคียง...ไม่ใช่

ธรรมให้ผลเป็นความสุข ธรรมให้ผลเป็นการปล่อย ธรรมให้ผลจะทําให้ตัวเองพ้นจากโรค แต่กิเลสมันไม่ยอม กิเลสมันยังไม่ยอมไง มันถึงว่ากินเข้าไปแล้วมันมีความร้อน มันทําให้ร่างกายนี้ครั่นเนื้อครั่นตัว มันก็ว่าอันนี้เป็นผลข้างเคียงของธรรม แต่ความจริงคือว่าตัวโรคมันต่อต้านต่างหาก ตัวกิเลสมันโดนปราบปราม ตัวกิเลส ตัวความเห็นว่าอันนี้จะเป็นการชนะไง กิเลสต่างหากมันแซงหน้าแซงหลัง ไม่ใช่ธรรม นี่ตัวเป็นภายใน ความเห็นไม่จริงของเรา กิเลสตัวนี้น่าคิดมาก

ยาของพระพุทธเจ้านะ อุตส่าห์ตรัสรู้ อุตส่าห์วางนะ เมตตาสงสาร สงสารนะ สงเคราะห์โลก การสงเคราะห์โลก ธรรมเหนือโลกไง พิจารณากายตามความเป็นจริงมันก็เปลี่ยนแล้ว เปลี่ยนความเห็น จากพวกเรา จากนักปฏิบัติยังลุ่มๆ ดอนๆ มันก็แซงหน้าแซงหลังตลอด กิเลสน่ะ ลุ่มๆ ดอนๆ ไม่แน่ไม่นอน

พอพิจารณากายตามความเป็นจริง ละทิฏฐิในความเห็นผิด สีลัพพตปรามาส ถึงจะเป็นผู้ที่เป็นอจลศรัทธา ศรัทธานี้ไม่คลอนแคลนจากพระพุทธศาสนา จะมีใครยุแยงหรือจะมีปัญหาใดๆ ทั้งสิ้น หัวใจดวงนี้จะไม่เปลี่ยนแปลง จะไม่ปล่อยจากพระพุทธศาสนาเด็ดขาด เพราะหัวใจมันเป็นสังฆะแล้ว สงฆ์ที่หัวใจเป็นสงฆ์ตามความเป็นจริง เพราะเข้าใจไง ผู้ตรัสรู้ธรรม เดินเข้ากระแสของธรรม มันเป็นสงฆ์ในหัวใจ ความเป็นสงฆ์ในหัวใจถึงว่าไม่คลอนแคลนจากอันนี้ไป จุดของตรงนี้ไม่แซงหน้าแซงหลัง แต่จุดข้างหน้ายังแซงหน้าแซงหลัง เพราะทิฏฐิความเห็นกายว่าเป็นเราไม่มี ไม่มี

แต่ธาตุของกาย พิจารณาซํ้าเข้าไปจะเห็นตามความเป็นจริงว่าธาตุของดิน นํ้า ลม ไฟ ธาตุ ๔ จากกายนี้ไม่ใช่เรา จากทิฏฐิในสักกายะ สักกายะคือกาย ทิฏฐิว่าเป็นกาย เพราะมันรวมขึ้นไปเป็นรูป มีแขน มีขา มีหัว มีคอหยักๆ เป็นคน ความเห็นกายระหว่างตรงข้ามไง ฝั่งระหว่างตรงข้าม ความเห็นตรงข้ามมองออกไป นางวิสาขาเป็นพระโสดาบัน นางวิสาขายังมีการสมรสออกไป ยังได้มีบุตรขึ้นมาได้ สักกายทิฏฐิที่ว่าไม่ใช่เรา หัวใจนั้นประเสริฐ หัวใจนี้เป็นสังฆะ แต่หัวใจยังไม่ละกามราคะ หัวใจยังไม่ละความเป็นธาตุขันธ์ของกาย

พิจารณากายซํ้าออกไป พิจารณากายลงไป เห็นไหม ดินเป็นดิน นํ้าเป็นนํ้า ลมเป็นลม ไฟเป็นไฟ ธาตุ ๔ ไง ร่างกายของมนุษย์นี้รวมด้วยดิน นํ้า ลม ไฟ ขันธ์ ๕ คืออารมณ์ความรู้สึก ดิน เนื้อที่เป็นก้อนๆ สิ่งที่คมแข็งนี้ ถ้าเราตายไป ศพนี้ฝังไว้ ส่วนที่แข็งนี้จะเป็นดิน ส่วนที่เป็นเลือดนี้เป็นนํ้า ส่วนที่เป็นลม ลมหายใจเข้าออก ลมในโพรงกระดูก ลมในช่องท้อง ไฟ ธาตุไฟ เพราะจิตนี้ยังอยู่ จิตนี้คือตัวพลังงาน ตัวพลังงานตัวจุดไง เหมือนตัวแสงหลอดไฟ ตัวหลอดไฟ พอมันสว่างขึ้นมาออกมากระทบหลอด นี่ธาตุไฟ ธาตุยังอยู่ พิจารณาเข้าไปไง ดินเป็นดิน นํ้าเป็นนํ้า ลมเป็นลม ไฟเป็นไฟ แตกออกจากกัน เห็นตามความเป็นจริง

เห็น ไม่ใช่เห็นด้วยตาเนื้อ เห็น ไม่ใช่เห็นด้วยความคาดเดา เห็นเพราะจิตนี้เป็นสมาธิแล้วสมาธินี้ไม่ใช่เรา สมาธินี้หมุนออกมาเป็นการงานก่อน ถ้าสมาธินี้เป็นเรา มันติดในความเป็นสุขนั้น ติดในความที่ว่าเราเป็นผลอันนั้น ผลอันนั้นยังคลอนแคลน

ไม่คลอนแคลนในชั้นของสักกายทิฏฐิ แต่คลอนแคลนในชั้นสูงขึ้นไป เพราะสิ่งนั้นยังไม่ควํ่าหม้อควํ่าไหอย่างที่ว่าเราทําแกงนั่นไง

การทําแกงจนเป็นความจริงแล้วเราเห็นตามความเป็นจริงแล้วเราควํ่าหม้อควํ่าไหหมดไปขั้นตอนหนึ่ง ควํ่าหม้อควํ่าไหแล้วก็เอาหม้อทิ้งไว้นั่นหรือ สิ่งที่เราเทลงไปที่พื้นเราจะกองอยู่นั่นหรือ สิ่งที่กายที่ว่าเป็นธาตุ ๔ ดินเป็นดิน นํ้าเป็นนํ้า ลมเป็นลม ไฟเป็นไฟ มันยังอยู่เกาะเกี่ยวกับไอ้หัวใจดวงที่อยู่ในหัวใจเรา หัวใจพิจารณาซํ้าตรงนี้ไง พิจารณาเข้าไปๆ มันจะเป็นดิน เป็นนํ้า เป็นลม เป็นไฟ แยกออกจากกัน เป็นความจริงอันหนึ่ง

หัวใจที่รู้ตามความเป็นจริงนะ มันแยกออกอีกส่วนหนึ่ง มันแยกออกมา ระหว่างกายกับจิตแยกออกจากกันเลย ตามความเป็นจริง สมุจเฉทปหาน เป็นปัจจัตตังรู้ขึ้นมา รู้นะ รู้เห็น ประจักษ์พยานพร้อมกับเป็นธรรมที่ไม่แซงหน้าแซงหลัง เพราะมันจะแซงไม่ได้ ถ้าแซงนั้นมันไม่รวมลงอย่างนี้ มันไม่สมุจเฉทฯ มันไม่แตกออก มันแยกออกระหว่างกายกับจิต มันแยกปลอมๆ มันแยกโดยสมมุติ มันแยกโดยเล่ห์

การอ่านตํารา การใคร่ครวญ แล้วการวิปัสสนาขึ้นไป มันจะหลอกไปตลอด กิเลสมันจะจูงหน้าไปเลย มันจะแซงไปก่อน แล้วมันจะดึงมาเลยว่าอาการแบบนี้จะเป็นแบบนั้น จะเป็นแบบนั้น มันเป็นการคาดหมายไปหมด มันแซงขึ้นไปแล้วก็ลากเราเข้าไปอีกด้วย อย่าว่าแต่มันแซงหน้าแซงหลังอย่างเดียว มันไปข้างหน้าก่อน แล้วมันยังดึงจมูกเราไปอีกต่างหาก

แต่ถ้าเห็นตามสมุจเฉทฯ เป็นปัจจัตตัง เป็นธรรมแท้ๆ ไม่แซงหน้าแซงหลัง รู้ขึ้นมาตามความเป็นจริง รู้ขึ้นมานะ เพราะเราต้องสร้างขึ้นมา มรรคอริยสัจจังนี้เกิดขึ้นจากการเราสั่งสมขึ้นมาจากการวิปัสสนา จากการทําหัวใจไง จากการทําสมาธิธรรม จากการวิปัสสนา จากการค้นคว้าในธาตุ ๔ เห็นไหม มันเกิดขึ้นจากการเรามุมานะ เกิดขึ้นมาจากหัวใจของเราที่เชื่อในธรรมะของพระพุทธเจ้า แล้วเดินตามธรรม เดินต้อยๆๆ ตามธรรมะของพระพุทธเจ้า ไม่มีใครอาจหาญแซงหน้าแซงหลัง ถ้าแซงหน้าแซงหลังไปมันตกทะเลไปก่อน มันไม่เดินไปบนสะพานที่พระพุทธเจ้าวางมรรคอริยสัจจัง

มรรคไง เดินไปตามธรรม เดินไปตามมรรค ออกไป จิตกับกายแยกเวิ้งว้าง เวิ้งว้าง ตรงนี้เป็นตรงที่ว่า เริ่มระหว่างเกาะกับนํ้าไง แยกออก แผ่นดินกับแผ่นนํ้า ดูสิ ทะเลมันกว้างขวางเวิ้งว้างไปหมดเลย แล้วเราก็แหวกว่ายอยู่ในทะเล เราหาเกาะหาดอนไม่เจอ เพราะจิตแยกออกจากกาย อันนี้จะตะกายเข้าหาฝั่งยาก ส่วนใหญ่ตรงนี้จะพักกันอยู่นาน จะให้กิเลสมันแซงไปข้างหน้า แล้วก็บอกว่าอันนี้สิ้นแล้ว จริงๆ แล้วมันแซงออกไปเลยไง มันจะวาดภาพมโนภาพทั้งหมดเลยว่ากลางทะเลนี้คือแดนนิพพาน นอนลอยคออยู่กลางทะเลเลย แต่ฉันว่าฉันเป็นนิพพาน จะจมอยู่นั่นตลอด

แต่ถ้าเดินตามธรรมของพระพุทธเจ้า มันต้องรู้ความเป็นไปว่าไม่ใช่หรอก ลองตรวจสอบนะ ลองพยายามตรวจสอบพยายามทดสอบใจของตัว นักปราชญ์ ชาวพุทธ พระพุทธเจ้าบอกว่าไม่ให้เชื่อ สิ่งใดที่มันเป็นสิ่งที่ข้องแวะ เราเอามือลูบไปบนแผ่นดิน ลูบไปบนไม้ที่เรียบๆ มีอะไรสะดุดมือเรา อันนั้นมันยังไม่เรียบจริง

หัวใจของเรา เราเป็นนักปฏิบัติ เราลองลูบใจของเรา เอาใจลูบใจสิ ลองลูบเข้าไป ที่ว่ามันอยู่กลางทะเล มันไม่มีสิ่งใด มันมีแต่นํ้าเวิ้งว้างไปหมด ไอ้นั่นมันอะไร มันอยู่ในโอฆะ มันอยู่ในนํ้ากาม แต่มันยังไม่เห็นไง มันสุขอยู่ เพราะอยู่ในนํ้าทะเล มันยังไม่เหนื่อย มันยังเพลิดเพลินอยู่ในนั้นไง

แต่ตรงจุดหนึ่งที่ว่าชาวพุทธต้องตรวจสอบต้องคอยทดสอบ พอทดสอบเข้าไป นํ้าที่ชุ่มอยู่นี่มันเปียกปอน มันไม่ใช่ที่อยู่ของเราตามความเป็นจริงหรอก หัวใจไม่ได้พักตรงนี้ หัวใจอยู่นี่ได้ที่ไหน มนุษย์จะไปนอนอยู่ในนํ้าได้อย่างไร ต้องว่ายอยู่ตลอดเวลา อันนั้นหรือที่ว่าเป็นเรือนอยู่ของเราน่ะ

การทดสอบ การใคร่ครวญมามันจะรู้ว่าจิตนี้ไม่ใช่ ความเหนื่อยอ่อน ความที่เราต้องประคองตัวระหว่างอยู่ในนํ้า ประคองตัวไว้ อันนั้นมันเป็นความทุกข์ แต่เริ่มต้นมันไม่เข้าใจไง มันเข้าใจว่าที่นี่เป็นนิพพาน ที่นี่เป็นที่อยู่ของหัวใจที่ประเสริฐ ประเสริฐของกิเลสที่มันแซงหน้าแซงหลัง มันแซงออกไปนึกว่าตรงนี้เป็นนิพพานไง เพราะมันแซงหน้าแซงหลัง มันถึงว่าตรงนี้เป็นที่อยู่ของมัน...มันไม่ใช่ ความตรวจสอบความใคร่ครวญนั้นถึงจะอ๋อ! อันนี้ไม่ใช่ มันจะกระทบถึง

กายนี้แยกออกไป ธาตุแยกออกไป จิตแยกออกจากธาตุ ๔ พอจิตแยกออกไป กายนอกมันขาดไป แต่กายใน กายของจิต จิตที่มันเป็นกายเลย ตัวจิตที่เป็นกายตัวนี้คือตัวกาม ตัวกามราคะไง ความเป็นกามราคะ เห็นไหม

แต่กว่าจะจับต้องได้เพราะอะไร เพราะว่ามันเป็นรูปที่วิจิตร รูปของกายนี้มันเป็นวัตถุที่เรากระทบได้ กายที่เราจับต้องได้ แต่กายที่เป็นนามธรรม ที่เราจินตนาการ เราจินตนาการขึ้นมาสิ จะต้องการกายสวยขนาดไหน จะต้องการเทวดานางฟ้าที่เลอเลิศขนาดไหน เราจินตนาการได้หมดเลย การจินตนาการของกายนั้นมันเป็นกายที่จินตนาการ มันเป็นกายใน ตัวกายในนี้มันเป็นตัวเริ่มต้นของความคิดที่กายกระทบกาย กายกระทบกายคือการคิดของกามกระทบกัน ความเห็นของกามอันนั้น เห็นไหม

การพิจารณากาม กามที่เกิดขึ้นจากหัวใจ พิจารณากายนั่นล่ะมันจะรุนแรง ความรุนแรงที่ว่าจะผ่านข้ามโอฆะ ความรุนแรงอันนี้มันถึงว่าเข้าไปหาก็ยาก จับต้องแล้วยังต้องใช้การต่อสู้แบบสุดชีวิตจิตใจ ความประพฤติปฏิบัติตรงนี้มันรุนแรง แต่รุนแรงขนาดไหนมันก็ไม่ผ่านพ้น เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์พระอริยสาวกต่างๆ เดินไปแล้ว แต่เดินไปด้วยความวิริยอุตสาหะโดยใช้ชีวิตทั้งชีวิตบุกบั่นสู้จนเต็มที่ไง

แต่พวกเรามันมาชุบมือเปิบไง ชุบมือเปิบตั้งแต่ว่านอนอยู่ในโอฆะก็ว่าอันนี้เป็นนิพพานแล้ว เพราะมันแซงหน้าแซงหลัง เพราะกิเลสมันแซงไปก่อน กิเลสมันแซงหน้าแซงหลังไปจินตนาการเอาไว้ แล้วพอมาเจอตามความเป็นจริง มันไม่เหมือนกับการจินตนาการของความคิดหรอก ธรรมะอย่างนี้จินตนาการไม่ได้ ความจินตนาการ ความคาดความหมาย การศึกษาเล่าเรียนมาขนาดไหนก็ใช้ไม่ได้ เพราะว่าเราศึกษาเล่าเรียนมา เราเป็นคนจํามา เราเป็นคนกําหนดทุกอย่างให้ตามสเปกที่เราคิด ในความที่มันเป็นอย่างนั้นก็เหมือนกัน เพราะใจมันคิดออกไปตามแต่ที่กําหนดขึ้นมา ถ้าความกําหนดขึ้นมามันแซงไปแล้ว นี่มันแซงจริงๆ แซงโดยที่ตัวเองไม่รู้ตัว เวลาที่มันแซงเรา เราไม่รู้ตัวเลย

แต่ถ้าเป็นความเป็นจริงมันแซงไม่ได้ มันแซงไม่ได้ตรงไหน? ตรงที่ว่ามันเป็นเนื้อเดียวกัน มันเป็นมหาสติ-มหาปัญญา ความเป็นมหาสติ-มหาปัญญามันใคร่ครวญได้ดีกว่าสติปัญญาโดยธรรมปกติ

เวลากายกับจิตที่เรากระทบไปข้างนอก เราว่ายังจับต้องได้ยาก แล้วที่ว่ามันเป็นการจินตนาการของหัวใจ คิดดูสิ กายเรามันเหม็น มันมีเหงื่อมีไคลไหม เราต้องอาบนํ้าอาบท่า เราต้องชะล้าง เราต้องพรมนํ้าหอมมันถึงจะหอม ความจินตนาการ จะจินตนาการขนาดว่ายิ่งกว่านางฟ้า มันจินตนาการได้หมดเลย มันใกล้ชิดกับความรู้สึกอันนั้น ความรู้สึกคือตัวหัวใจไง ตัวที่จะเป็นเข้าไป อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ ตัวจิตที่มันจะกระทบไปเรื่อยๆ นั่นน่ะ มันใกล้เคียงกัน ความจินตนาการมันถึงเกิดขึ้นได้ไง

นี่พิจารณานะ เพราะมันใกล้เคียง มันก็เหมือนกับว่า เมื่อก่อนเราต่อสู้กับศึกภายนอก มันเข้ามาเป็นกองทัพระหว่างกองทัพเรากับกองทัพเขา เห็นตัวเห็นตน ต่อสู้กัน แต่ตอนนี้เป็นข้าศึกภายใน เราอยู่ในบ้านเรา เราไม่รู้หรอกว่าขโมยมันมาซุ่มอยู่ในบ้าน มันจะฆ่าเราเมื่อไหร่ก็ได้ มันอยู่ในห้องนอนเราเลย มันอยู่บนหมอนเราด้วย เพราะมันอยู่กลางหัวใจเรา แล้วเราจะเข้าไปชําระ เราจะเข้าไปต่อสู้กับกิเลสตัวนี้ เห็นไหม ขนาดเรามีคนข้างนอก เขายังตกทอง เขายังหลอกลวงกัน แล้วนี่มันเป็นอารมณ์ของเราเองมันทําไมจะไม่แซงหน้าแซงหลัง

มันแซงไปขนาดไหนก็แล้วแต่ เราต้องตรวจสอบ การวิปัสสนาตรงนี้มันรุนแรง รุนแรงนะ อย่าว่าแต่สู้ได้เลย เริ่มตั้งป้อมจะสู้นี่ล้มก่อนแล้ว เพราะมันเป็นอารมณ์ตัวมันเองไง อย่างเช่นเรา เราเอามือตีเราสิ เราตีตัวเอง เรายอมตีไหม ใครเป็นคนเสียสติที่เอามือตีตัวเอง มีแต่เราทะเลาะกับคนอื่น เราตีคนอื่น

อันนี้ก็เหมือนกัน มันเป็นเนื้อความคิดของเรา เราไม่กล้าตี เราจะส่งออกไง พออารมณ์มันออกไป “เออ! อันนี้เป็น อันนี้เป็นนิพพาน อันนี้เป็นนิพพาน อันนี้เป็นนิพพาน” หลอกตลอด เพราะออกไป ออกไปแล้วมันก็ปล่อยวาง พอปล่อยวางก็โล่ง โล่งก็ว่าอันนี้เป็นมันๆๆ มันอยู่ข้างหลังความคิดอันนั้น ย้อนกลับเข้ามาตรงนี้ไง ถึงว่ามันรุนแรง

ความรุนแรง นํ้าป่าไหลหลาก ความเป็นนํ้าป่าไหลหลาก ไหลหลากรุนแรงมาก เพราะมันเป็นการข้ามโอฆะ เป็นการตัดกระแสเลย ตัดกระแสกามภพ ภพที่หมุนให้หัวใจที่มาเกิดเป็นมนุษย์นี้ ภพที่มาเกิดเป็นเทวดา มันเป็นภพที่ให้อยู่อาศัย เราทําลายภพทั้งหมดไง ภวาสวะชั้นหนึ่ง แต่ไม่ใช่ว่าอนุสัย ภวาสวะชั้นบน เป็นภวาสวะของกามภพ ไม่ใช่เป็นภวาสวะของจิต แต่ก็เป็นภพ เห็นไหม มันถึงว่ารุนแรงไง ความตัดอันนี้มันรุนแรงมาก

วิปัสสนา การต่อสู้ด้วยชีวิตจิตใจ การมุมานะ การวิริยอุตสาหะ วิริยธรรม ในสติปัฏฐาน ๔ ในวงอริยสัจ การต่อสู้อันรุนแรงนี้ไง จนถึงมัชฌิมาปฏิปทาตามความเป็นจริงนะ มันต้องเป็นมัชฌิมาตามความเป็นจริงของมันด้วย ไม่ใช่คาดไม่ใช่หมาย ไม่ใช่การแซงหน้าแซงหลัง ต้องตามความเป็นจริง เป็นปัจจัตตังตัวนั้น โลกธาตุนี้ไหวหมด โลกธาตุนี้ครืนเลย เพราะไม่มาเกิดอีกแล้วในกามภพ สังโยชน์ออกไป ๕ ตัว

กามราคะ-ปฏิฆะออกไปอีก ๒ ตัว เป็น ๕ จิตนี้จะเวิ้งว้างหมดเลย เพราะว่ามันพ้นออกไปจากขันธ์ ๕ จิตนี้เป็นตัวของจิต สว่างไสว จิตนี้เวิ้งว้าง ก็แซงหน้าแซงหลังอีกล่ะ แสดงว่าอันนี้เป็นผล...ไม่ใช่ มันไม่ใช่ผลของมัน เพราะสังโยชน์เบื้องบน เห็นไหม รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา

รูปราคะ อรูปราคะ ฟัง! สมาธิที่เรากําหนดนี้เป็นรูป รูปของสมาธิ กับสมาบัติ สมาบัติที่ว่ากําหนดความว่างเป็นอารมณ์ ถึงจิตนี้จะเป็นสมาธิ จิตนี้จะเป็นสมาบัติ ก็เป็นราคะทั้งหมด เราแสวงหาสมาธิกัน เราทําจิตให้สงบกัน เราหวังความสงบ จิตนี้เวิ้งว้าง แต่พอขึ้นไปถึงว่าจิตนี้สว่างไสว ความสว่างไสวนั้นมันเป็นสมาธิในตัวมัน มันมีผลของสมาธิ จิตนี้มันพ้นออกไปจากขันธ์ ๕ แล้ว

ขันธ์ ๕ นี้มันกวนให้จิตนี้กระเพื่อม ขันธ์ ๕ มันจะคอยกวนไง สัญญา ความจํา ความคิด ความปรุง ความแต่ง มันจะคิด คิดถึงกาย คิดถึงที่ว่าเมื่อกี้ ความหมายของกายที่กายวิจิตรพิสดาร นี่ขันธ์ ๕ มันกวนใจนี้ตลอดเวลา มันกวนใจให้ฟุ้งตลอด แล้วขันธ์ ๕ นี้ขาดออกไป ออกจากหัวใจ ความคิดไม่มีในใจ เวิ้งว้างหรือไม่เวิ้งว้าง

ความเวิ้งว้างนี้เป็นราคะ รูปราคะ-อรูปราคะ ใจที่เป็นรูป ถึงว่าพระอนาคามีไปเกิดบนพรหม ๕ ชั้นไง เป็นพรหม เพราะจิตนี้พ้นออกจากขันธ์ จิตนี้พ้นออกจากการปรุงการแต่ง จิตนี้พ้นจากขันธ์ ๕ ที่มันคอยยุคอยแหย่ คอยทําให้ใจนี้กระเพื่อม แต่มันก็เป็นรูปราคะ-อรูปราคะ มีมานะความยึดตัวถือตนว่าฉันนี้ประเสริฐกว่าคนอื่น ฉันนี้เลอเลิศ เห็นไหม มีมานะ

มีอุทธัจจะ อุทธัจจะหมายถึงว่ามันก็คิดว่าทํางานของมันฟุ้งขึ้นไป เปรียบเทียบกับการงานว่าเหมือนกับเศรษฐีที่มีเงินมาก ก็นับแต่เงินไง นั่งนับสตางค์วันละกี่บาท นับๆๆๆ อยู่นั่นแหละ นี่อุทธัจจะ

อวิชชา ความไม่รู้ในตัวความคิดอันนั้น ความไม่รู้ว่าจิตนี้พ้นออกจากขันธ์ ๕ นึกว่าพ้นไปแล้ว แต่ความจริงมันยังเป็นตอของจิตไง มันเป็น อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา มันเป็นภวาสวะ เพราะมันเป็นภพตัวสําคัญ มันเป็นอนุสัย ความนอนเนื่อง จิตนี้ที่มันหนุนด้วยอนุสัยตัวนั้น วกกลับมาพิจารณาตรงนี้ไง

แต่การจะพบตรงนี้ แม้แต่จินตนาการระหว่างหัวใจจินตนาการถึงร่างกายเป็นทิพย์ อันนั้นเราว่ากายในมันก็แสนจะละเอียดแล้ว จิตนี้เป็นรูปราคะ-อรูปราคะ ความเวิ้งว้างที่เป็นรูปและไม่เป็นรูป มันเป็นราคะๆ เห็นไหม คําว่า “ราคะ” ดูสิ ราคะมันเป็นของที่สะอาดหรือของที่น่าเกลียด ความเป็นราคะมันจะสะอาดได้อย่างไรในเมื่อเป็นราคะ รูปราคะ-อรูปราคะ

ความมานะในราคะนั้นหรือว่าตนประเสริฐ มานะว่าตัวเองกับจิตเวิ้งว้างอันนี้หรือประเสริฐ นับเงินอยู่นั่นน่ะ นับแต่เงินอยู่นั่นน่ะ นับแต่ความอุทธัจจะอยู่นั่นน่ะ อันนั้นหรือประเสริฐ อวิชชาที่ไม่รู้สึกตัวตนอันนั้นหรือประเสริฐ

ความกระทบตรงที่ว่าค้นหาตัวนี้ ความตื่นเต้นที่ว่าตนเองหลงไปอยู่ในอวกาศ แล้วไปจับต้องตนเองที่พ้นจากแรงดึงดูดในอวกาศ ในอวกาศ เราหมุนไปอยู่กลางอวกาศ เราขึ้นไปอยู่ในกลางอวกาศตลอด แล้วเราจับอะไรไม่ได้เลย หมุนไปอยู่กลางอวกาศ ไม่มีแรงโน้มถ่วง แล้วเราไปจับเราได้ “เฮ้ย! เฮ้ย! หยิบผิด” เราต้องยืนให้ได้ เราต้องตั้งตัวให้ได้เพื่อเราจะทรงตัวในอวกาศไง

การจับตัวอวิชชา การพบอวิชชาในราคะนั้น เห็นตัวนี้ไง ถึงบอกว่าตัวจุดและต่อมที่ต้นของความคิดที่เป็นจิตปฏิสนธิไง ตัวที่ว่ามันจะแซงหน้าแซงหลัง ตัวที่มันจะขยับออกมาแล้วแซงไปแซงมา จับไอ้แซงหน้าแซงหลังนั้นตั้งให้ตรง แล้วฆ่ามัน

มันจะแซงไปไหน ฆ่ามันแล้วน่ะ ฆ่าไอ้ตัวแซงหน้าแซงหลังที่อยู่กลางอวกาศ จับมันมา ตั้งมันให้ได้ เห็นไหม ถ้าจับแล้วตั้งให้ได้ จะรู้มันตัวนั้นน่ะ ฆ่าตัวนั้นเสีย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกสาวกทั้งหลาย ไป อย่าไปทางเดียวกัน เพื่อให้ธรรมนี้ครอบคลุมไปในโลก ให้โลกนี้ได้ธรรม ให้โลกนี้ได้รับธรรมที่เป็นสาระ ไม่ใช่ธรรมแซงหน้าแซงหลังที่ทําให้แม้แต่เกิดเป็นมนุษย์ เกิดแล้วก็ตายไป เกิดจากมนุษย์มาบวชเป็นพระ จนได้ชั้นเทพชั้นธรรมก็ต้องตายไป เพราะมันแซงหน้าแซงหลัง เพราะมันแซงหน้าแซงหลังมันถึงต้องตายไปโดยการล้มควํ่าคะมําหงาย

การวิปัสสนาญาณ การเดินตามธรรมของพระพุทธเจ้า เริ่มจากเกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ จนเข้าไปถึงตัวจิตแท้ ตัวที่ว่ามันเป็นจุดเริ่มต้นของการจะเริ่มคิดออกมาไง ประหารมัน ทําตามพระพุทธเจ้าสอน เดินตามธรรมพระพุทธเจ้า เป็นสาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เผยแผ่ธรรมตามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันจะแซงหน้าแซงหลังไปไหน เอวัง

เพิ่มเติมท้ายกัณฑ์

ธรรมที่แซงหน้าแซงหลัง มันคิด เวลาพระพูดก็คิดอยู่ เวลาพระพูดมันก็อย่างว่า มันมีประโยชน์และมีโทษ ไอ้พระพูดก็ส่วนพระพูด พระที่มีคุณต่อกันไง เพราะว่าเราเคารพในครูบาอาจารย์ การเคารพในครูบาอาจารย์อย่างหนึ่ง ในเมื่อครูบาอาจารย์อยู่ ควรให้ครูบาอาจารย์นี้เป็นหลักใช่ไหมถ้าเป็นตรงนั้น

แต่ถ้าออกมาจากข้างนอกแล้ว อย่างที่ว่าหมอไปเจอคนไข้ คนไข้กําลังจะเป็นจะตายแล้วหมอไม่รักษานี่มันน่าเกลียดขนาดไหน เวลาจําเป็นต้องใช้มันก็ควรจะใช้ จําเป็นจะใช้ เห็นไหม นี่มีพระมาพูด แล้วพระอ้อยเถียง แล้วมันอยู่ถึงทางชายแดนอย่างนี้ แล้วไม่ได้แสดงออกมาเลย ไม่ได้บอกให้ญาติโยมเขาฟังเลยอย่างนี้ แล้วพูดถึงนะ เขาควรจะได้ประโยชน์หรือไม่ได้ประโยชน์ นี่พระพูดนะ

แต่ถ้าโยมพูดนี่มันฟังไม่ได้เลย มันไม่ใช่สถานะของโยมที่จะมาพูดได้ เพราะโยมเอาอะไรมาเทียบ โยมไม่มีสิทธิ์ที่จะพูดได้เลย มันเป็นคนละฝ่ายเลย เหมือนกับคนที่ว่าไม่ได้ทํางาน คนไม่ได้ทํางานจะไปติคนทํางานได้อย่างไร คนที่ไม่ได้ปฏิบัติไปปฏิบัติกับคนปฏิบัติได้อย่างไร พอพูดออกมามันพูดด้วยกิเลสไง พูดด้วยว่า ถ้าปล่อยไป ยานี้ แบบเอดส์ ถ้าหายาเอดส์ได้ พอออกมาใครๆ ก็ต้องแสวงหาใช่ไหม ฉะนั้น จะไม่ให้ออกมาไง แล้วให้คนที่เป็นเอดส์ตายไปเปล่าๆ อย่างนั้นหรือ มันคิดอยู่

แต่ถ้าคิดว่า อย่างที่พระเตือน ฟัง แล้วเราก็คิดอยู่ มันเป็นเพราะว่าถ้าพระมีกิเลส ถ้าพระอยากเอานี่ไปอวดตัว นี่อีกเรื่องหนึ่ง นี่เก็บมิดชิด ไม่ให้ใครรู้เรื่อง เพียงแต่เราเสนอกันตรงนี้ เราเสนอเป็นยาไง เป็นเนื้อของยา ความเป็นยานั้นเป็นยารักษาโรค ยารักษาโรค นี่ปฏิบัติเพื่อรักษาโรค มันไม่น่าจะเป็นอย่างนั้นหรอก ฉะนั้น ถึงว่าไม่ฟัง ทีนี้เพียงแต่ว่า พอคิดอย่างนี้แล้วมันคิด มันคิดแล้วก็สู้ เพื่อให้มันเป็นประโยชน์

การแซงหน้าแซงหลังมันต้องแบบว่าไม่จริงไง มันไม่จริง สิ่งนี้ไม่จริง หนึ่ง สิ่งที่เป็นธุรกิจ หนึ่ง อะไรก็ได้ที่ทําเป็นธุรกิจ เพราะว่ามันไม่ใช่เนื้อธรรม มันเป็นการต้องการเงิน ต้องการธุรกิจ เป็นธุรกิจ หนึ่ง ต้องการชื่อเสียง ธุรกิจมันก็รวมหมด รวมทั้งชื่อเสียง ลาภสักการะ รวมหมด เพราะอะไร เพราะมันเป็นธุรกิจไง อันนั้นถึงแซงหน้าแซงหลัง แซงออกไปเลย ไม่จริงก็แซง

แต่ถ้าจริง ไม่ใช่แซง เพราะมันไม่มีตัวเพื่อประโยชน์ มันไม่มีตัวธุรกิจ ใจนี้เป็นธรรมนะ มันไม่มีอะไรที่มาแอบแฝงหรอก ไอ้แซงหน้าแซงหลังคือการแอบแฝงไง ตัวแอบตัวแฝง ตัวเล่ห์เหลี่ยม ความเล่ห์เหลี่ยมแซงหน้าแซงหลัง แล้วถ้าไม่ใช่เล่ห์เหลี่ยม เอาอะไรมาแซง เอาอะไรมาแซง

นี่มันเป็นกระแสทั้งนั้นล่ะ เวลาพระเตือน เวลากระแสกลับมาไง คําว่า “กระแส” หมายถึงว่า ถึงธรรมนั้นก็เป็นจริงอยู่ แต่ก็สร้างกระแสไว้ดักหน้า พอสร้างกระแสไว้ดักหน้าว่าตรงนี้เป็นความผิด นี่เวลาพระเป็น เป็นตรงนี้ไง เวลาเจอกระแส กระแสไม่ใช่ความจริง จริงไหม สร้างกระแสไว้ดักหน้า เออ! ถ้าพระพูดนี่ถูก แต่ถ้าโยมพูด โยมไม่รู้เรื่องหรอก กระแสที่ไปดักไว้อยู่ เออ! นี่แซงหน้าแซงหลัง

กระแสดักธรรม ธรรมเป็นของจริงก็จะเห็นถ้ากระแสขึ้นมา ธรรมไปไม่รอด เพราะความเป็นธรรมมันมีขนาดไหน เห็นไหม ถึงว่าธรรมเหนือโลก อาจารย์บอกธรรมเหนือโลก มันถึงว่าต้องปรับตัว ถึงต้องเข้าใจไง เวลาพระเตือน เห็นไหม ต้องรู้สึกตัวด้วย ต้องเข้าใจว่าถ้าเป็นธรรมจริงมันต้องไม่ไป เจอกระแสอย่างนี้ใช่ไหม ก็ลอดพับไปสิ ผ่าน กระแสไม่สามารถคร่อมอยู่ไง กระแสไม่สามารถเพราะธรรมมันเหนือกว่า

ธรรมนี้เป็นอวกาศ เป็นที่ว่าง ที่ว่างจะเอาอะไรใส่เข้าไปก็ได้ มันไม่ใช่วัตถุ วัตถุนี้ใส่ไม่ได้ มันติด มันชน เห็นไหม ธรรมเวิ้งว้าง ฉะนั้น กระแสนี้เป็นกระแสโลก ถ้าพระเตือนกันนี้เป็นกระแส ถ้าอย่างคนอื่นมาพูดนี่ไม่ได้ๆ ไม่ฟังหรอก มันเป็นเล่ห์ เล่ห์กระเท่