คํานํา

ชีวิตและกาลเวลา เป็นสิ่งที่มีคุณค่ามาก ทุกคนต่างทราบและรู้อยู่แก่ใจ แต่มนุษย์ส่วนใหญ่รวมทั้งชาวพุทธซึ่งล้วนปรารถนาความสุข ต่างก็พากันละเลย เพิกเฉย และไม่ให้ความสําคัญ

หนังสือธรรมเก็บตก ๙ ได้รวบรวมพระธรรมเทศนาช่วงเช้าก่อนฉันจังหันของ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ซึ่งท่านได้เมตตานําพระปัจฉิมพุทธโอวาท “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด” มาแสดง เพื่อให้เห็น ให้รู้จักตระหนักคุณค่าของชีวิต และ คุณค่าของกาลเวลา

ด้วยถ้อยธรรมะภาษาพระป่าที่แสดงจากใจอันวิมุตติบริสุทธิ์ของผู้ข้ามพ้นกาลเวลาแล้ว นัยยะที่แสดงจึงแจ่มแจ้งลึกซึ้ง ช่วยกระตุ้นเตือนใจผู้ฟังธรรมให้ตระหนักความสําคัญของชีวิต ซึ่งมีคุณค่ามากและสั้นยิ่งนัก อุปมาแขวนอยู่บนเส้นด้าย ไม่ควรประมาทปล่อยลมหายใจทิ้งเปล่าๆ และให้ตระหนักความสําคัญของกาลเวลา ซึ่งมีคุณค่ามากอีกเช่นกัน ไม่ปล่อยวันคืนล่วงไปเปล่าๆ ฉะนั้น ชาวพุทธต้องไม่ประมาทกับชีวิต ต้องมีสติ และหมั่นสร้างคุณงามความดี ด้วยการบําเพ็ญทาน รักษาศีล ฟังธรรม ฝึกฝนให้เกิดปัญญาสัมมาทิฐิ และที่สุด แม้การถวายชีวิตและเวลา ปฏิบัติบูชาแทนอามิสบูชา อันเป็นการบูชาพระตถาคตที่เลิศประเสริฐสุด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
พฤษภาคม ๒๕๕๘

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๗ มกราคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เวลามันจําเป็น มันจําเป็นต้องพูด เราจําเป็นต้องพูดเพราะว่านํ้าใจ เวลานํ้าใจ เห็นไหม หลวงตาเวลาท่านไปโปรดญาติโยม ท่านบอกว่า ที่มานี่มาเอาหัวใจคน มาเอาหัวใจคน นี่ก็คือนํ้าใจ เพราะโยมตั้งใจมีเจตนามา นัดกันมา มีเจตนา เจตนานี่นํ้าใจ พอนํ้าใจไปทําบุญกุศล ไปถวายทาน พอถวายทานเสร็จแล้ว พระที่ว่า ให้ธรรมเป็นทานประเสริฐที่สุด ให้ธรรมเป็นทานประเสริฐที่สุด คือให้ปัญญา

การให้ เห็นไหม การให้ ถึงว่านํ้าใจ เพราะเขามีนํ้าใจเจตนามา ก็มีนํ้าใจตอบรับ ถ้ามีนํ้าใจตอบรับ เรามีนํ้าใจต่อกัน คนมีนํ้าใจต่อกัน เห็นไหม อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา ไม่คบคนพาล เราจะคบบัณฑิต คนที่เป็นบัณฑิต บัณฑิตเวลาเขาไปวัดไปวา เขาตั้งใจไปทําบุญ มันไว้ใจได้ว่าเป็นบัณฑิต พอคบบัณฑิต คบบัณฑิตนะ เวลาเขาจะดูนิสัยคน เขาให้ดูเพื่อนเขา ถ้าเขาคบเพื่อนเกเร คนนี้เป็นคนเกเร ถ้าเขาคบเพื่อนดี เพื่อนเขาชักชวนไปดี นี่คบบัณฑิต

ฉะนั้น ที่ว่าต้องพูดๆ บางคนคิดนะ เวลาแบบว่า “ไปทําบุญก็พอแล้ว หลวงพ่อพูดอะไรก็ไม่รู้ ไม่เข้าใจเลย หลวงพ่อพูดไม่เข้าใจ เสียเวลา” เพราะอะไร เพราะว่าเขาคิดว่าเทศน์จะต้อง นโม ตสฺส ภควโต เขาต้องเป็นพิธีกรรมไง เขาไม่คิดหรอกว่าสิ่งที่พอเป็นพิธีกรรม เห็นไหม เขาฉีดวัคซีน พอฉีดวัคซีนป้องกันโรค

ไอ้นี่เหมือนกัน เวลาจะฉีดยามันป้องกันตัวมันนะ เวลาจะฟังเทศน์ ไม่ยอม “เวลาอยู่บ้านเบื่อฉิบหายเลย เมียเทศน์ทั้งวัน ไปวัดพระยังด่าอีก” มันปิดไว้เลยล่ะ มันกั้นไว้เลย “โอ๋ย! อยู่บ้านเมียเทศน์ทั้งวันอยู่แล้ว ไปวัดพระยังมาเทศน์ต่ออีก” เห็นไหม ถ้าบอก นโม ตสฺส มันจะเทศน์ มันรู้แล้ว

แต่ถ้าบอกว่า เราพูดธรรมะกัน เราพูดธรรมะกัน เราพูดกันด้วยหัวใจ เราพูดกันด้วยเจตนาที่ดี เวลาเราบอกว่าเราทําคุณงามความดีๆ อยากจะให้ทําคุณงามความดี ถ้าเราพอใจ ถ้าสิ่งใดพอใจแล้วเป็นบุญ แต่เราขัดใจ ขัดใจมันเป็นอกุศล เพราะขัดใจมันขัดเคืองใจ แล้วความพอใจมันพอใจ มันเอาอะไรมาวัดล่ะ

คนที่เขาทํา เขาฉ้อฉลของเขา เขาแสวงหาผลประโยชน์ของเขา เขาพอใจของเขา เขาก็มีความสุขของเขา อันนั้นเป็นบุญไหม คําว่า “บุญกุศลๆ” บุญกุศลมันเป็นอย่างไร อะไรมันเป็นบุญ นี่เป็นบุญ เห็นไหม ดูสิ เวลาเราถือศีลๆ กัน เวลาถือศีล บอกว่า พอเราถือศีล เกร็งเลย

เวลาถือศีลนะ เวลาเรามีความผิดพลาดไปเพราะเราขาดสติ เขาเรียกว่า “ศีลด่างพร้อย” ศีลด่างพร้อย ถ้ามันเศร้าหมองแล้วมันถึงศีลขาด มันเศร้าหมองนะ เราตั้งใจทําคุณงามความดีกัน เราเจตนาอาราธนาศีล แล้วเราไปทําอะไรผิดพลาดมันเศร้าหมองไหม? เศร้าหมอง แต่ศีลมันขาดไหม? ไม่ขาด ไม่ขาดเพราะอะไร เพราะเราไม่ได้ตั้งใจทํา มันไม่ครบองค์ประกอบไง มันขาดเจตนาไง พอมันขาดเจตนา ไอ้ความผิดพลาดของเรามันมี เพราะอะไร เพราะเราเป็นปุถุชน

เราเป็นปุถุชน เรามีความผิดกันอยู่แล้ว ความผิดพลาดเราตั้งใจไหม? เราไม่ตั้งใจหรอก เราไม่ได้ตั้งใจทําให้มันผิดพลาด แต่มันผิดพลาดไปเอง ถ้าผิดพลาดไปเอง นี่มันเศร้าหมอง เพราะอะไร เพราะเราก็เสียใจ เราเสียใจไหม? เราเสียใจ แต่ทีนี้พอเราไปคิดกัน พอไม่ได้ถือศีลก็สบาย โอ้โฮ! โล่ง สบายใจเลย พอถือศีล โอ้โฮ! เกร็งเลยนะ ทําอะไรไม่ได้เลย แล้วพอทําอะไรก็ศีลขาดๆ

มันไม่ขาดหรอก มันไม่ถึงกับขาดใช่ไหม แต่มันเศร้าหมอง เพราะจิตใจเราไม่เบิกบานไง ถ้าจิตใจเราเบิกบาน จิตใจเราสว่างไสว มันก็มีความอบอุ่น มันก็ไม่เศร้าหมอง ฉะนั้น เวลาเราจะถือศีล เวลาจะทําคุณงามความดี เราก็เอาศีล เห็นไหม “ศีล สมาธิ ปัญญา” ศีล คนเราทําความดีกัน ทุกคนก็ทําความดี แล้วดีของใครล่ะ ดีของใคร

ก็เอาศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ นี้เป็นตัวมาตรฐาน เป็นตัววัด แล้วเวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติไป เวลาครูบาอาจารย์เรานะ เวลาครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติไปชําระล้างกิเลส ทําลายอวิชชา อวิชชาคือความไม่รู้ในใจ แล้วท่านเห็นพวกเราทํา เวลาหลวงตา ครูบาอาจารย์ท่านเห็นพวกเราทํานะ ท่านสังเวชนะ ท่านสงสาร แต่เวลาท่านสังเวช ท่านสงสารนะ พูดออกไปเราก็ “โอ้โฮ! จับผิดทั้งนั้นเลย อะไรๆ ก็ผิด อะไรๆ ก็ผิด” ท่านจะพูดอะไรไป ท่านสังเวช เห็นไหม พอสังเวช นี่ความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า พระอริยเจ้าที่นิ่งอยู่ เราคิดว่าท่านไม่รู้นะ แต่ท่านรู้ว่าพูดออกไปแล้วมันกระเทือนกันไหม

แต่ถ้าคนเรามันเปิดหัวใจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการนะ เวลาพวกเดียรถีย์ เวลาไปเทศน์แล้ว เวลาเปิดหัวใจแล้วมาชมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการนี้เปรียบเหมือนหงายภาชนะที่ควํ่าอยู่ หงายขึ้นมา หัวใจที่ปิดกั้น ทิฏฐิมานะความเห็นแก่ตัว ความเข้าข้างตัวเอง มันปิดกั้น เหมือนภาชนะที่ควํ่าไว้ ใครพูดอะไรมามันไม่เข้าหรอก มันเข้ามาไม่ได้ เพราะเรากีดกันไว้เลย อยู่ไกลๆ ไม่เอา

แต่ถ้าพอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการจนจิตใจมันยอมรับนะ เหมือนหงายภาชนะขึ้นมา ภาชนะที่ควํ่านี้มันหงายขึ้นมา พอหงายขึ้นมามันได้ผลประโยชน์ทั้งนั้นเลย มันได้ผลประโยชน์ทั้งนั้นเลย

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ ผู้ที่ได้ผลประโยชน์ไปชมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหงายภาชนะที่มันควํ่าอยู่ให้มันหงายขึ้นมา ภาชนะที่ควํ่าอยู่ให้มันหงายขึ้นมา พอหงายขึ้นมามันมีเหตุมีผล มันได้ฟัง มันได้ประโยชน์ของมัน นี่หัวใจที่เป็นธรรมๆ มันเป็นแบบนี้ไง ถ้ามันเป็นแบบนี้

ที่ว่า “มาตรฐานๆ ทําไมต้องมีมาตรฐาน ก็มาตรฐานของฉัน สิทธิเสรีภาพ ถ้าไม่พอใจจะไปฟ้องยูเอ็นนู่นน่ะ”

ยูเอ็นมันรู้อะไร ยูเอ็นมันจะยึดประเทศมึงน่ะ อะไรก็จะฟ้องยูเอ็น สิทธิเสรีภาพ ดูสิ มันควํ่าของมันไว้แล้วมันไม่รู้ว่ามันควํ่านะ ควํ่าไว้แล้วมันยังทิฏฐิอีกนะ ไม่พอใจไปฟ้องยูเอ็น สิทธิเสรีภาพ ห้ามมาก้าวก่ายกัน ไปวัดพระก็จับผิด...นี่เขาสังเวช เขาไม่ได้จับผิด

ว่า “สมความปรารถนา ทําคุณงามความดีสมความปรารถนา” มันปรารถนา มันเอาอะไรปรารถนานั่นน่ะ นี่มันจะย้อนมาภาวนาไง ถ้าภาวนาขึ้นมา ถ้าพอใจตัว...ใช่ ถ้ามันขัดใจตัว...ไม่ใช่

ถ้ามันขัดใจตัว หลวงตาท่านบอกเลย ขัดใจตัวนั่นคือขัดใจกิเลส เพราะกิเลส อวิชชามันอยู่ในหัวใจเรานี่แหละ แล้วไม่มีใครเคยไปขัดใจมันเลย โอ๋กันไปก็โอ๋กันมา เวลาไปวัด โอ๋ไปเลยนะ “โอ้โฮ! พระวัดนี้ดี๊ดี”

“ทําไมล่ะ”

“เขาเอาใจ”

เออ! ถ้าพระวัดไหนขัดใจ “โอ๋ย! พระองค์นี้ไม่ดี ขัดใจ”

ไม่รู้นั่นน่ะขัดใจคือขัดกิเลส ไปโรงพยาบาลเขาผ่าตัด เขาฉีดยาเจ็บทั้งนั้นแหละ แล้วไปทําไมน่ะ ไปโรงพยาบาลมีหมอที่ไหนเขาโอ๋บ้างล่ะ เขาเอาเข็มทิ่มทั้งนั้นแหละ ทิ่มเอาๆ เลย แล้วผ่าตัดด้วย แล้วทําไมว่า เออ! หมอนี้ดี โรคมันหาย

นี่เราไม่เข้าใจกัน เราไม่เข้าใจกัน แล้วกระแสสังคมไง อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา บัณฑิต เราคบบัณฑิต บัณฑิต เพื่อนแท้นะ เพื่อนนี้หายากมาก เพื่อนแท้ เพื่อนผิดพลาดไปจะปกป้อง เพื่อนแท้โดนหลอกลวง เพื่อนจะดูแล ใครเขาติฉินนินทา เพื่อนจะแก้ให้ เพื่อนแท้ มิตรแท้-มิตรเทียม

คนเทียมมิตรปอกลอกเอาแต่ผลประโยชน์ นั่นมิตรเทียม

มิตรแท้นะ มิตรแท้พูดอะไรเจ็บใจทั้งนั้นแหละ พอคิดอย่างไรเพื่อนขัดแล้ว นู่นก็ขัดอย่างนี้ “โอ๋ย! เพื่อนไม่ดีเลย” เพื่อนแท้ เพื่อนแท้เขาปกป้อง เราขาดสติ เขาจะคอยเตือนเรา เพื่อนนี้หายาก นั้นเพื่อนจากข้างนอก

เวลาเพื่อนจากข้างในนะ เวลาเราคิดขึ้นมา ความคิดมันมาจากไหน เวลาเราไม่ได้คิด เราสบายใจ เราไม่ได้คิด ความคิดมันอยู่ไหน เห็นไหม คบ

เวลามรรค สัมมาอาชีวะ สัมมาอาชีวะที่เราว่าเราเลี้ยงชีพชอบ เราทําคุณงามความดี เราเลี้ยงชีพชอบ นั่นเป็นมรรคของฆราวาส ฆราวาสธรรม เราต้องมีสัมมาอาชีวะ เราต้องมีอาชีพ เราต้องมีการกระทํา การกระทํานั้นเราทําในสิ่งที่ถูกต้องดีงาม นี่สัมมาอาชีวะ ถ้าเราทําของเราด้วยความผิดพลาด ด้วยความไม่ดี นั่นมิจฉาอาชีวะ นี่อาชีวะเราเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง นี่ก็เลี้ยงธาตุ ๔

เวลาเรามีสติปัญญา ปัญญาอบรมสมาธิ ความคิดที่ไม่ดี ความคิดที่แผดเผา ความคิดอะไร นี่เลี้ยงชีพผิดแล้ว เพราะมันเสวยอารมณ์ จิตมันกินอารมณ์เป็นอาหาร มันได้เสวยเต็มปากเต็มคําแล้ว พอมันกินเต็มปากเต็มคํานะ แล้วเราก็ดิ้นพราดๆ อยู่นี่ แล้วแก้ไม่ได้ แก้ไม่เป็น

สัมมาอาชีวะ คบมิตรเทียมมันจะปอกลอก มันจะทําให้เราเจ็บชํ้านํ้าใจ แล้วมิตรแท้ล่ะ มิตรแท้ ปัญญาอบรมสมาธิ คิดแล้วคิดเล่า ความคิดอย่างนี้ไม่เคยคิดหรือ ก็คิดมาทุกครั้งทุกคราว คิดมาแล้วมันก็มีแต่คายพิษไว้ให้

หลวงตาท่านบอกว่า กิเลสมันขี้รดหัวใจเรา แล้วมันก็ไปแล้ว มันไปแล้วนะ มันทิ้งไว้แต่ความเจ็บชํ้านํ้าใจ มันทิ้งไว้แต่ความเจ็บปวด แล้วความเจ็บปวดนั้นเราว่า “ทําบุญก็ไม่ได้บุญ”

บุญมันส่วนบุญ บุญมันส่วนบุญ บุญมันทําให้เรามีอํานาจวาสนาบารมี แต่เราเกิดสติปัญญา มันเกิดมรรค นี่สัมมาอาชีวะเลี้ยงหัวใจชอบ ถ้าเลี้ยงหัวใจชอบ ถ้าเราเลี้ยงไม่เป็น เราเลี้ยงไม่ได้ เราไม่รู้อาหารอะไรเป็นพิษหรือไม่เป็นพิษ ก็กําหนดพุทโธๆ พุทธานุสติ เราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นึกถึงศาสดาของเรา พุทธะคือชื่อของท่าน

ถ้าเราทําอะไรไม่ได้หรือทําอะไรไม่เป็นอยู่ ให้ระลึกคําว่า “พุทโธ” คําบริกรรมพุทโธๆ ถ้ามันจะคิด เราก็เหนี่ยวรั้งมันไว้เสีย เรามาอยู่กับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าดีกว่า เกาะชายจีวรท่านไว้ พุทโธๆๆ เกาะชายจีวรท่านไว้ ถ้ามันจะคิดให้คิดเรื่องแบบนี้ ไม่ให้คิดแต่เรื่องที่เอามาแผดเผาหัวใจ เห็นไหม นี่คําบริกรรม สอนอย่างนี้ นี่สัมมาอาชีวะ

แล้วพอมันมาพุทโธๆ จนมันละเอียดเข้าไป พอมันทรงตัวมันได้ เห็นไหม เรากินอาหารที่เป็นพิษเข้าไป มันจะให้ผลกับร่างกายเราเต็มที่ ถ้าเรากินอาหารที่เป็นประโยชน์กับร่างกายเราไป มันจะให้คุณค่าทางอาหารกับเรา พุทโธๆๆ ไป มันต้องรู้มันต้องเห็น มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เวลาทําขึ้นไปเป็นความจริงมันเกิดขึ้นอย่างนี้ ถ้าเกิดขึ้นอย่างนี้มันพัฒนาขึ้นมาแล้ว นี่คบธรรมะ “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต”

เวลาจิตมันสงบเข้ามา สติธรรม สมาธิธรรม ปัญญาธรรม “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” แล้วเวลาจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นมามันเกิดภาวนามยปัญญา มันเกิดปัญญาขึ้นมา จะไม่มีใครพูดเลยว่า “เรามีปัญญาๆ”...ไอ้ปัญญาอย่างนี้ ปัญญาอย่างนี้มันเป็นสัญชาตญาณ มันเกิดจากสมอง มันเกิดจากภวาสวะ เกิดจากภพ เวลาจิตมันสงบแล้ว พอมันเกิดปัญญาขึ้นมา ปัญญาที่มันสํารอก ปัญญาที่มันคาย ปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ปัญญาอบรมสมาธิคือปัญญารอบรู้ในกองสังขาร สังขารคือความคิด ความปรุง ความแต่ง ถ้ามันรอบรู้ในความคิดของตัว เราจะให้ความคิดหลอกเราไหม เราจะให้ความคิดพาเราไปทุกข์ไหม เราจะให้สิ่งนี้มันลากเราไปไหม ถ้าเรารู้เท่าทัน ปัญญารอบรู้ในกองสังขาร รอบรู้ในความคิดของเราหมด ความคิดมันจะแผดเผาเราได้ไหม ถ้ามันแผดเผาไม่ได้ แล้วมันเกิดมาจากไหนล่ะ? มันเกิดมาจากการฝึกฝน

เวลาศึกษาธรรมะมา ศึกษามามันรู้หมด จบ ๙ ประโยคมาพูดธรรมะกัน เถียงสู้มันไม่ได้หรอก แต่มันก็ยังทําความผิดพลาดอยู่ มันเป็นเพราะอะไรล่ะ? นี่มันคือสัญญา เพราะสิ่งนั้นมันจํามา แต่ถ้าเรามีสติปัญญาขึ้นมา เกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากการภาวนา ปัญญาที่เกิดจากเรา ปัญญาที่เกิดจากการรู้เท่า เห็นไหม

อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า ท่านรู้ถึงว่าถ้าความคิดมันกระทบแล้ว นั่นน่ะ เสวยอารมณ์มันกระทบแล้ว แล้วกระทบแล้วมีความรู้สึกกับใจแล้ว นี่สติเป็นอัตโนมัติ ทุกอย่างเป็นอัตโนมัติ เพราะอะไร เพราะมันมีคุณธรรม ไอ้พวกเราไม่ใช่อัตโนมัติหรอก ไอ้พวกเราไดโนเสาร์นอนจมอยู่นั่น เป็นฟอสซิล มันกองอยู่นั่นน่ะ มันไม่รู้สึกตัวมันเลย มันจะคิดอะไรมันก็เหยียบยํ่าอยู่นั่นน่ะ

แต่ถ้ามันมีสติปัญญา พอมันคิด มันรู้แล้ว ถูกหรือผิด ถ้าถูกหรือผิด ถ้าพูดออกไปแล้วสะเทือนหรือไม่สะเทือน ถ้ามันเป็นคนที่เป็นสัมมาทิฏฐิ ดูสิ ดูเวลาหลวงปู่มั่นท่านแก้ไขลูกศิษย์ ท่านแก้หลวงตา หลวงตาพยายามขึ้นไปให้ท่านโขกให้ท่านสับ มันยิ่งโขกยิ่งสับนะ มันยิ่งเหมือนทองคํา ไฟมันยิ่งหลอมมันยิ่งสะอาด มันยิ่งดี แล้วเราเป็นแร่ธาตุ เราก็อยากเข้าไปหาไฟใช่ไหม ให้ไฟมันหลอม ดูความสะอาดบริสุทธิ์ นี่ครูบาอาจารย์ที่ท่านมีคุณธรรมท่านทํากันแบบนั้น เวลาเข้าไป ท่านโขกท่านสับๆ ท่านโขกท่านสับนั่นล่ะตบะธรรม

แต่ไอ้เราว่า “จับผิดอีกแล้ว อะไรๆ ก็จับผิด คนอื่นไม่ว่าเลย ว่าแต่เรา”

อ้าว! คนอื่นเขาไม่เข้ามาในเตาหลอม มันไม่มีประโยชน์ ไอ้สิ่งที่มีประโยชน์ เราได้ประโยชน์ไหม ถ้าเราได้ประโยชน์ เห็นไหม การชี้ขุมทรัพย์ๆ แต่เราไม่เข้าใจ เราไม่เข้าใจ ถ้าเราเข้าใจนะ เราจะแสวงหาครูบาอาจารย์แบบนั้น แล้วครูบาอาจารย์แบบนั้นก็หายาก

ผู้มีบุญมาเกิดนะ ถ้าผู้มีบุญมาเกิด สภาวะสังคมจะร่มเย็นเป็นสุขนะ ผู้มีบาปมาเกิดมันทําให้แตกแยก ทําลายทั้งนั้น เห็นไหม ผู้มีบุญมาเกิด ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล ชาวไร่ชาวนาทํามาหากินด้วยความอบอุ่น ด้วยความชื่นใจ เพราะอะไร เพราะมันไม่มีคนมาบีบบี้สีไฟ มีแต่คนมาส่งเสริม แต่เวลาคนบาปมาเกิด ทุกข์ยากไปทั้งนั้นเลย

ฉะนั้น เราจะหาครูบาอาจารย์แบบนี้จะไปหาที่ไหน ฉะนั้น เราเกิดมากึ่งพุทธกาล ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญแล้วล่ะ เจริญทางวิชาการก็เจริญมาแล้ว เจริญในทางปฏิบัติ เราก็จะปฏิบัติ

“ปฏิบัติเพื่ออะไร ทําไมต้องปฏิบัติด้วยล่ะ”

ปฏิบัติก็เพื่อหัวใจเรานี่แหละ ปฏิบัติก็เพื่อความสุข เพื่อความเท่าทันความคิดของตัว ไฟในเรือนของเรา เราไม่เอาออก เรือนเราจะไม่สงบร่มเย็น ไฟในเรือนของเรา เราได้เอาไฟของเราออก เรามีแต่ความร่มเย็นในใจของเรา ปฏิบัติเพื่อไอ้นี่ไง

“ทําไมต้องปฏิบัติ ทําไมต้องปฏิบัติ”

เพราะปฏิบัติมันเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นสมบัติของใจดวงนั้น เราทําบุญกุศลกันอยู่นี่บุญกุศลมันจะส่งนะ ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ทําบุญกุศลมันก็เกิดไปตามแรงขับของบุญ หมดแล้วมันก็จบ แต่ถ้าเป็นปัจจัตตัง มันเป็นอยู่กับหัวใจ อันนั้นล่ะ อันนั้นเป็นสมบัติของเรา แล้วไปกับเราตลอด ไม่อนิจจังไง คือไม่เจริญแล้วเสื่อมไง มันคงที่ของมันไง

แต่ไอ้ที่เจริญแล้วเสื่อมๆ อารมณ์ดีก็ แหม! ไปทําบุญก็เฮเลยนะ อารมณ์ไม่ดี ไม่ไป ไม่ไป...ไปเถอะ...ไม่ไป วันนี้ไม่พร้อม เห็นไหม มันอนิจจัง

แต่ถ้าเป็นของเรานะ จะทําบุญหรือไม่ทําบุญ มันจะพุทโธของมันอยู่ในหัวใจ มันสะอาดผ่องใสของมันอยู่อย่างนั้น สิ่งนี้ แล้วมันอยู่ไหนล่ะ? มันอยู่กลางหัวอกนี่ แต่เราไปมองกันข้างนอกไง ของหายไปแล้วพยายามค้นหาแล้วไม่เจอ เหมือนเอาผ้าขาวม้าโพกหัวไว้ แล้ววิ่งหาผ้าขาวม้าไม่เจอ

นี่ก็เหมือนกัน ของอยู่กลางหัวใจ แต่ถ้าเราตั้งใจของเรา ตั้งสติแล้วใช้ปัญญา ปัญญาที่พูดให้ฟัง เอามาไตร่ตรอง ใคร่ครวญ สุดยอดนะ เวลาหลวงปู่มั่นท่านเทศน์ พอหลวงตาท่านฟังเทศน์หลวงปู่มั่นแล้วท่านเก็บคําพูดนั้นมาวิเคราะห์ แล้วท่านก็กลับไปถามหลวงปู่มั่นว่าท่านว่าอย่างนี้ถูกไหม

หลวงปู่มั่นว่า “เอ๊อะ! ยังมีคนเก็บไปคิดอีกหรือ”

แต่ความจริงท่านก็หวังตรงนี้แหละ หวังให้คนเก็บเอาไปคิด เอาไปต่อยอด สิ่งที่ครูบาอาจารย์ท่านเทศน์ เราเอาไปต่อยอด การต่อยอดคือสมบัติของเรา เอาคําพูดที่ท่านพูด เอาคําที่เราสะกิดใจ แล้วกลับไปใคร่ครวญคํานั้น เอาคํานั้นตั้งเป็นโจทย์ แล้วใคร่ครวญด้วยปัญญาของเรา ปัญญาที่มันแตกแขนงออกมานั่นล่ะคือสมบัติของเรา แล้วสมบัติของเรา เราฝึกหัดอย่างนี้บ่อยๆ เข้า คนคนนั้นจะตั้งตัวขึ้นมาได้ คนคนนั้นจะเป็นคนที่มีปัญญา คนคนนั้นจะเอาตัวรอด

คนใดรอแต่ว่ายื่นมาๆๆ รอแต่จะให้ครูบาอาจารย์มาสอนน่ะตายเปล่า แต่จริงๆ แล้วเราต้องฝึกฝนขึ้นมา แต่ก็อาศัยการฟัง อาศัยการฟัง อาศัยครูบาอาจารย์ จิตใจที่สูงกว่าดึงจิตใจที่ตํ่ากว่าขึ้นมา ทอดเชือกให้ ทอดสายพานให้ ดึงจิตใจที่ตํ่ากว่าขึ้นมา ดึงจิตใจที่ตํ่ากว่าขึ้นมา มันจะเห็นคุณค่าตรงนั้นไง นี่ค่าของนํ้าใจไง

หลวงตาสอนว่า ไม่มีสิ่งใดสัมผัสธรรมะได้ ไม่มีสิ่งใดบรรจุธรรมะได้ เว้นไว้แต่หัวใจ กระดาษเขาพิมพ์หนังสือ เขาจะพิมพ์หนังสือประโลมโลกก็ได้ เขาพิมพ์หนังสือธรรมะก็ได้ ทําได้ทุกๆ อย่าง นั่นมันเป็นแค่กิริยา เป็นแค่คําสอน

แต่ถ้าความจริงๆ สิ่งที่จะสัมผัสธรรมะได้คือความรู้สึก คือหัวใจของเรา แล้วหัวใจก็อยู่ในร่างกายนี้ หัวใจมันเรียกร้องธรรมะ หัวใจต้องการความสุข หัวใจต้องการคุณงามความดี เราต้องการอยู่แล้ว แล้วใครต้องทําให้มันล่ะ

เห็นไหม เลี้ยงชีพชอบ สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ นี่มรรค ทางอันเอก มัคโค ทางอันเอกที่เราจะแสวงหาเพื่อเลี้ยงหัวใจของเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ เพราะโยมขวนขวายกันมา เราขวนขวายนะ เพราะเราไม่ประมาทในชีวิต ความประมาท เห็นไหม เราไม่ประมาทในหน้าที่การงานของเรา เราไม่ประมาทในความรับผิดชอบของเรา เราไม่ประมาทนะ แล้วเราก็ไม่ประมาทลืมหายใจเข้าและหายใจออก

เวลาหายใจเข้าและหายใจออก คนถ้ามีสตินะ เขาตั้งสติแล้วกําหนดลมหายใจ หายใจเข้าเป็นอานาปานสติ ของเราหายใจเข้า-หายใจออกทุกวัน หายใจเข้า-หายใจออกตลอดเวลา การหายใจเข้าและหายใจออก ถ้าไม่หายใจก็คนเสียชีวิต ก็ต้องตายไป

แต่เวลาหายใจเข้า-หายใจออก หลวงปู่ฝั้นท่านบอกว่าเราหายใจเข้าและหายใจออกทิ้งเปล่าๆ ทั้งๆ ที่ของประจําเรา ของมันมีอยู่กับเรานี่แหละ เพราะการเกิดมา ลูกเกิดมาครั้งแรกเขาต้องให้หายใจด้วยตัวเอง อยู่ในท้องแม่นี่หายใจโดยสายสะดือ หายใจผ่านจากแม่ เวลาเกิดมาต้องหายใจให้ได้ด้วยตัวเอง เวลาหายใจด้วยตัวเอง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

ความประมาทเลินเล่อ พระพุทธเจ้าเตือนเอาไว้เลยนะ ให้เราไม่ประมาทกับชีวิต ไม่ให้ประมาทกับหน้าที่การงาน ไม่ให้ประมาทกับความรู้สึกนึกคิดของเรา เวลาความรู้สึกนึกคิดของเรา ความคิด กตัญญูกตเวที ระลึกถึงพ่อถึงแม่ ระลึกถึงคนดี เรามีนํ้าใจต่อกัน เราไม่ประมาทสิ่งนั้น แต่เวลาความคิดที่ใฝ่ตํ่า ความคิดที่มันเป็นลบ ความคิดที่มันเบียดเบียนหัวใจเรา เราพยายามปฏิเสธมัน เราไม่ต้องการให้สิ่งนี้มาเบียดเบียนเรา เราไม่ต้องการให้สิ่งนี้มาทําให้เราเจ็บชํ้านํ้าใจ เราไม่ต้องการสิ่งนี้เลย ทําไมสิ่งนี้มันอยู่กับเรา

เวลาคนหายใจเข้า-หายใจออก ถ้าหายใจเข้า หายใจเข้าเอาโอโซนที่ดี เวลาหายใจเข้า-หายใจออกในที่มีมลพิษ เวลาคนเขาทํางานกับแก๊สพิษ เขาหายใจเข้าไป แก๊สพิษเข้าไปเขาเสียชีวิตทันทีเลย เพราะเขาหายใจเอาสิ่งที่เป็นพิษเข้าไป

เวลาหายใจเอาโอโซนที่ดี หายใจที่ดี ความคิดที่บวก ความคิดที่ดี เราอยากจะอยู่กับสิ่งนี้ๆ สิ่งนี้เป็นธรรม สิ่งที่เป็นธรรมคือสัจจะความจริงไง แต่สิ่งที่เป็นลบ สิ่งที่เป็นโทษ สิ่งที่เป็นโทษนี้เป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันบีบคั้นหัวใจเรา มันบีบคั้นหัวใจของเรา แล้วมันมาจากไหนล่ะ มันมาจากไหน มันทําไมถึงเกิดมาล่ะ ทําไมไม่เกิดสิ่งที่ดีมา ทําไมไม่เกิดขึ้นมาให้เรามีแต่ความสุข ให้เรามีแต่ความพอใจล่ะ

เวลาโลกนี้มันเกิดนะ เหรียญมีสองด้าน ธรรมชาติของอวิชชา อวิชชาคือความไม่รู้ ความไม่รู้ ไม่รู้อะไร? ไม่รู้ก่อนที่จะคิดนี่ไง

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจของเราไม่ได้อีกเลย”

เวลาก่อนคิด “มารเอย เธอเกิดจากความดําริ” ดําริ ความนึกคิด เวลามันจะมีความรู้สึกนึกคิด มันมีความดําริ มันใฝ่ตํ่า ใฝ่ตํ่าหรือใฝ่สูงล่ะ ถ้าใฝ่สูง เรามีสติปัญญา เราใฝ่สูง ใฝ่สูงเราใฝ่ที่ดี ใฝ่ที่ดี กิเลสเขาเยาะเย้ยถากถางกัน เยาะเย้ยถากถางคนมาวัดนี่ “คนมาวัดนี่ไอ้พวกมีปัญหา ไอ้คนเขาอยู่บ้านของเขา เขาสุขสบายของเขา” ดูเขาคิดของเขาสิ

อ้าว! คนที่ไปวัดเขาขวนขวาย เขาไปเสียสละของเขา เขาไปทําบุญกุศลของเขา นี่การเห็นสมณะเป็นมงคลชีวิต อเสวนา จ พาลานํ มงคลชีวิต ๓๘ ประการ มงคลชีวิต เราไม่คบคนพาล เราจะคบบัณฑิต เราจะรักพ่อรักแม่ เราจะดูแลพ่อแม่ของเรา อุปัฏฐากพ่อแม่ของเรา นี่เราคบบัณฑิต เห็นสมณะ เห็นสมณะเป็นมงคลของชีวิต เราเห็นสมณะไง

แต่ถ้าเราไปเห็นสมณะที่เราไม่พอใจล่ะ สมณะที่ทําตัวแปลกแยกจากสมณะไป เราเห็นอย่างนั้นก็บาดตา เราบาดตาเรานะ เราบาดตาเพราะอะไร เพราะเราหวังดี เราใฝ่ดี นี่คนไปวัด เวลาเขาคิดเขาบอกพวกนี้มีปัญหา

มันมีปัญหาอยู่แล้ว มีปัญหาเพราะปัญหาชีวิตของเขาไง ปัญหาอวิชชา ปัญหาความไม่รู้ในหัวใจของเราไง เราไม่ประมาทกับชีวิตไง ในเมื่อเราไม่ประมาท เรารับผิดชอบ เราไม่ประมาทในหน้าที่การงานของเรา เราไม่ประมาทต่างๆ ของเรา แต่เราไม่ประมาทกับการเกิดและการตาย

เวลาเกิดเวลาตาย เวลาเกิดมา เกิดมาจากกรรม กรรมดี เวลาเกิดนี่กรรมดีๆ เพราะมนุษย์สมบัติ มนุษย์สมบัตินี้เป็นอริยทรัพย์ เป็นอริยทรัพย์เพราะอะไร เพราะเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์มีกฎหมายคุ้มครอง เวลาสัตว์ขึ้นมา สัตว์ ดูสิ เขาบอกว่าการฆ่าสัตว์ แม้แต่จะฆ่ามาเป็นอาหารยังฆ่าด้วยความไม่ทรมาน ฆ่าด้วยความเมตตาปราณี นี่โลกเขาก็คิดอยากจะทําดีกันนั่นแหละ แต่คิดได้แค่นั้นไง

แต่เวลาการเกิดการตายของเราล่ะ การเกิดการตายของเรา ถ้ามีการเกิดที่ไหนมันต้องมีการตายที่นั่น ถ้ามีการเกิดขึ้นมามันต้องมีการตายที่นั่น แต่การเกิดเป็นอริยทรัพย์ การเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาเพื่อไขว่คว้า เกิดมาเพื่อแสวงหา เกิดมาเพื่อทําคุณงามความดี เกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เกิดมาแสวงหาจนถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ไป

การเกิด เกิดแล้วแสวงหา เราแสวงหาทางโลกเราก็แสวงหา เราไม่ประมาทกับชีวิต เราไม่ประมาทกับลมหายใจเข้าและลมหายใจออกหรอก เราไม่ประมาทกับชีวิตนี้ นี่เราแสวงหา แสวงหาเพื่อดํารงชีวิต แสวงหาไว้เพื่อศักยภาพ เพื่อความมั่นคงของชีวิต แล้วความมั่นคงของชีวิต เวลามันช็อกอย่างนี้ ไปแล้ว ความมั่นคงของชีวิตไง ช็อกเดี๋ยวนี้ก็ตายแล้ว มันมั่นคงที่ไหนล่ะ นี่ชีวิตนี้แขวนอยู่บนเส้นด้าย

เราประมาทกับชีวิตนะ ถ้าประมาทกับชีวิต หน้าที่การงานก็ทํา ไม่ใช่ว่าประมาทกับชีวิต ไม่ทําสิ่งใดเลย แล้วจะแสวงหา ถ้าไม่ทําสิ่งใดเลย ก็มาเป็นนักพรต นักบวช ดูสิ แม้แต่สิ่งนี้เป็นบุญกุศล ทุกคนก็ต้องการความมั่นคงของชีวิต ทําไมพระเราออกธุดงค์ อยู่สุขสบายทําไมไม่เอา เข้าป่าเข้าเขาไปทําไม ไปทุกข์ไปยากทําไม ไปข้างหน้ารู้ไหมว่าวันนี้จะบิณฑบาตจะมีอะไรตกถึงบาตรเราไหม ไปแสวงหา ไปเปรียบเทียบบารมีของตัวว่ามันจะดํารงชีวิตได้ไหม

เวลาอยู่วัด วันนี้ผ่อนอาหาร อดอาหาร มันก็มีหมดแหละ เขาทําทําไม เขาทําทําไม? เพราะเขาทําเพื่อแสวงหาความจริงไง แสวงหาความจริง ในเมื่อเราประพฤติปฏิบัติ เราทําของเราแล้วมันสงบก็ไม่ได้ เวลาสงบแล้วเดี๋ยวมันก็เสื่อม เวลาจะพิจารณา ปัญญามันก็ไม่ก้าวเดิน

ธุดงควัตรเป็นเครื่องขัดเกลากิเลส สิ่งใดถ้ามันอุดมสมบูรณ์เกินไป เราก็นอนใจ สิ่งใดถ้ามันขาดแคลนขึ้นมา เราก็ต้องรีบแสวงหาขึ้นมาเพื่อมาเติมเต็มให้มัน ในหัวใจของเรา เราแสวงหาอยู่นี่ เราแสวงหาสิ่งนี้ไม่ได้ เราจะมีสิ่งใดเพื่อส่งเสริม ธุดงควัตรเป็นเครื่องขัดเกลากิเลส ขัดเกลา เห็นไหม มันตื่นเต้นนะ เวลามันมีสิ่งใดที่เข้าไปสะกิดมัน มันจะตื่นเต้นแล้ว เวลาอุดมสมบูรณ์มันไม่เคยคิดถึงหรอก แต่ถ้ามันขาดแคลนเมื่อไหร่มันจะคิดถึงแล้ว อ๋อ! อันนี้มันเริ่มขาดแคลนแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เราอุดมสมบูรณ์ บิณฑบาตด้วยอํานาจวาสนาบารมี บิณฑบาตมา บิณฑบาตมายังมักน้อย ยังสันโดษ สันโดษนะ พอมีพอเป็น มักน้อย ที่มีแล้วในบาตร เอาไว้ในบาตร ไม่ได้ฉันหรอก เอาไว้ในบาตรพิจารณา ดูสิ กิเลสมันอยากไหม ดูกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตัว นี่มันไม่ประมาท มันค้นหาไง คิดบวก-คิดลบไง ถ้ามันคิดบวกมันก็เป็นคุณงามความดีของเรา นี่ธรรม เราแสวงหาธรรมๆ

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ปัญญาต้องเป็นสัมมาทิฏฐิ ปัญญาที่ดีงาม ไม่ใช่ปัญญาที่ว่าประมาทเลินเล่อ แล้วตัวเองก็ว่า “พวกที่ไปวัดไปวามันพวกมีปัญหา เราอยู่บ้านอยู่เรือนของเรา เราเป็นคนมีความสุข” อยู่ในบ้านเปิดแอร์ให้เย็นเลย อยู่บนตึก ๕ ชั้น ๑๐ ชั้น มันก็ไปทุกข์อยู่บนนั้นแหละ เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยอยู่ในบ้าน

มีมากนะ ระหว่างพ่อแม่กับลูก พ่อแม่ก็บอกว่าลูกก็ต้องอุปัฏฐากดูแลเรา ไอ้ลูกก็อุปัฏฐากดูแลพ่อแม่นั่นแหละ แต่เวลาบอก ตอบสนองอย่างไร พ่อแม่ก็จะเอาอย่างนั้นๆ

ความจริงไม่ใช่หรอก ความจริงคือนํ้าใจ ความจริงคือพ่อแม่อยากให้ลูกอยู่ใกล้ชิด ความจริงพ่อแม่ก็ต้องการให้ลูกเชื่อฟัง แต่เวลามันเชื่อฟัง มันพูดกันก็ไปว่าสิ่งที่อุปัฏฐากนั้นมันขาดตกบกพร่อง ความจริงมันก็อยู่ที่ความสุขความทุกข์ในใจนั่นแหละ ความจริงมันอยู่ที่นั่นน่ะ ถ้าความจริงอยู่ที่นั่น แล้วถ้าเราไม่ประมาทเลินเล่อ เราเข้าไปหามันเลย เราทําความสงบของใจเข้ามา เราจะเข้าไปหาใจของเราเองเลย เราจะไม่ประมาท เราไม่ต้องฝากใคร เห็นไหม เวลาทําบุญกุศล อุทิศส่วนกุศลๆ

เวลาเราประพฤติปฏิบัติ ตั้งสติ พุทโธๆ จิตมันสงบเข้ามา นี่สัมมาสมาธิ เวลายกขึ้นสู่วิปัสสนา วิปัสสนาคือปัญญาการรู้แจ้ง การรู้แจ้งในหัวใจของเรามันถอดมันถอนขึ้นไป มันต้องใครอุทิศให้ล่ะ ของฉันๆ มันไปกับฉัน เวลาจิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไปเกิดทุกข์จนเข็ญใจ ไปเกิดต่างๆ นี่เพราะเวรกรรมของเขาไง จิตนี้มันเวียนว่ายตายเกิดไง เพราะอะไร เพราะสิ่งที่เขาทําของเขามาไง

แล้วทําของเขามา ดูสิ เวลาถึงวาระถึงคราว เวลาพระโพธิสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นกวาง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นสัตว์ เวลาถึงวาระของมันไง ฉะนั้น เขาถึงไม่ให้ดูถูกเหยียดหยามกัน นี่วาระของเขา วาระของเขามันตกทุกข์ได้ยากของเขา เวลาวาระของเขาเพราะเขาประมาทเลินเล่อ เขาทําสิ่งใดขึ้นมา ผลกรรมมันให้เหตุผลอย่างนั้น แต่เวลาหมดวาระนั้นแล้วเขาไปเกิดสิ่งที่ดีกว่านั้น หมดวาระนั้นเขาเกิดปัญญาขึ้นมาของเขา เขาใช้วิปัสสนาญาณของเขาทําประโยชน์ของเขา นี่เวลาของเขา เราไม่ประมาทกันตรงนี้ไง เราไม่ประมาทว่าทุกคนมีสิทธิเสรีภาพทํา แต่วาระของคนมันไม่เหมือนกัน ถึงวาระนั้นแล้วเรามีนํ้าใจต่อกัน วาระมันเกิดขึ้นมา

ดูความรู้สึกนึกคิดของเราสิ เดี๋ยวมันก็สูง เดี๋ยวมันก็ตํ่า เวลามันสูงขึ้นมามันสูงได้มหาศาลเลย มันสูง คิดได้เต็มที่เลย เวลามันเสื่อมนะ ดูสิ เวลาเราเห็นคนในทางโลก เรามองไป ดูหนังดูละคร ย้อนดูตัวเอง ดูสังคม ดูผลของวัฏฏะสิ ทําไมเขาเกิดเป็นอย่างนั้น ถ้ามันเกิดเป็นอย่างนั้น นี่เที่ยวกายนอก ทําไมพระเรา เวลานักปฏิบัติต้องไปเที่ยวป่าช้า ป่าช้าไปทําไม มีแต่คนกลัวผี ไปป่าช้าทําไม

ไปให้เห็นไงว่าเอ็งจะมานอนเป็นคนต่อไป เราจะมานอนเป็นคนต่อไป แล้วจะมานอนที่นั่น ดูสิ เขามานอนอยู่ก่อนแล้ว แล้วเราก็จะมานอนอยู่ที่นี่แหละ แล้วเรามานอนๆ มันคิดนะ แล้วจริงไหม เรามานอนหรือเปล่า

เราไม่ได้นอนหรอก เศษซากทิ้งมันมานอน จิตมันไปแล้ว เวลาจิตมันออกจากร่าง จิตมันไปแล้ว มันทิ้งเศษซากมานอน แต่ประเพณีเขาก็ถือกันไปอย่างนั้นไง กายนอกๆ ไง เราไปเที่ยวป่าช้า ให้ไปเที่ยวป่าช้า ให้มรณานุสติไง ให้ระลึกถึงความตายไง เขาเตือน เขาเตือนให้เรามีสติ อย่าประมาทกับชีวิตนะ ถ้าชีวิตยังมีอยู่ให้รีบขวนขวายนะ ความดีของเรามีมากน้อยแค่ไหน บุญกุศลของเรา สิ่งที่พึ่งพาอาศัยเรามีมากน้อยแค่ไหน ควรทําไว้ๆ เพราะเวลามันให้ผลขึ้นมามันให้ผลมาอย่างนี้ เพราะอะไร

เพราะเวลาเราเกิดมาแล้วเราจะน้อยเนื้อตํ่าใจ “ทําไมเขาเป็นอย่างนั้น ทําไมเราเป็นอย่างนี้ ทําไมคนนั้นเป็นอย่างนู้น ทําไมคนนู้นเป็นอย่างนี้ ทําไมเราไม่เหมือนกับคนนู้น”

ก็เขาทําของเขามา เขาทําของเขามา พ่อแม่คนเดียวกันนั่นแหละ เวลาเกิดลูกมาแต่ละคราวแต่ละวาระ เวลาเกิดลูกขึ้นมา พ่อแม่กําลังอุดมสมบูรณ์ ไอ้พ่อแม่ใหม่ๆ ลูกคนแรกนี่เห่อมากเลย แต่คนที่ ๒ คนที่ ๓ ชัก เออ! เฉยๆ แล้ว เฉยๆ

ไอ้คนแรกก็เห่อนะ อู๋ย! ดูแลใหญ่ ก็พ่อแม่เหมือนกัน พ่อแม่เดียวกัน แต่ทําไมเป็นอย่างนั้นล่ะ แต่เกิดเป็นลูกคนแรก คนจีน เห็นไหม เกิดเป็นลูกคนแรกต้องรับผิดชอบ เป็นพ่อแม่คนที่สอง เกิดเป็นลูกคนแรกพ่อแม่เห่อมากเลย แต่ภาระรับผิดชอบก็ตามมานะ ภาระรับผิดชอบ เราเป็นพี่ใหญ่ เราจะต้องดูแลน้อง เราต้องดูแลรักษา เราต้องเป็นพี่ที่ดี มันคํ้าคอนะ มันก็คํ้าคอ

เวลาเกิดมา เกิดจากพ่อแม่เดียวกันทําไมไม่เหมือนกัน ทําไมเกิดวาระมันแตกต่างกัน...เขาทําของเขามาทั้งนั้นแหละ ถ้าทําคุณงามความดีมามันเป็นความดี แล้วความดี คิดดีๆ คิดที่ดีๆ เลือดข้นกว่านํ้า ในเมื่อพี่น้องเรารักกันด้วยสายเลือด สายเลือดมันตัดกันไม่ขาดหรอก นี่สายเลือดนะ จะดีจะชั่วก็สายเลือดเดียวกัน เราสายเลือดเดียวกัน เราจะให้อภัยต่อกัน นี่พูดถึงสายเลือด

แต่เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คนเกิดมาเป็นญาติกันโดยธรรม มีปากมีท้องเหมือนกัน ต้องหาอยู่หากินเท่ากัน เราเป็นญาติกันโดยสัจธรรม เราเป็นญาติกันโดยความเป็นมนุษย์ไง มนุษย์มันมีปากมีท้อง มนุษย์ปรารถนาความสุข เกลียดความทุกข์ทุกๆ คน ถ้าเราทําได้ ถ้าเราทําได้นะ เราควรให้อภัย เราควรดูแลเขา ถ้าทําได้นะ แต่มันทําไม่ได้น่ะสิ มันทําไม่ได้เพราะอะไร เพราะกรรมของเขา สัจจะความเห็นของเขาไง เราทําดีขนาดไหนเขาหาว่าเราไปรังแกเขา เราปรารถนาดีกับเขา เขามองเป็นมุมลบหมดเลย เห็นไหม เราปรารถนาดีกับเขา เราต้องการ แต่เขามองไปมุมลบหมดเลย อันนี้ก็กรรมของสัตว์

กรรมของสัตว์เพราะเราทําดีแล้ว เราปรารถนาแล้ว เรามีนํ้าใจทําเพื่อเขา แต่เขามองไม่ออกหรอก เขามองเป็นลบไปหมดเลย นี่เวรกรรมมันเป็นอย่างนี้ เวรกรรมนะ ถึงวาระนะ พอเขาคิดได้ก็ เฮ้อ! เพิ่งนึกได้ พอเพิ่งนึกได้นะ เราก็เจ็บชํ้านํ้าใจไปแล้ว

เวรย่อมระงับด้วยความไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรมต่อใครนะ แต่ก็ไม่ใช่คนโง่ เราไม่จองเวรจองกรรมต่อใคร แต่เราก็ต้องมีปัญญา ปัญญาคือเรามีสติปัญญาที่สูงกว่า เราจะมีสติปัญญาที่รักษาตัว แต่คนที่ตํ่ากว่า เขาจะดึงลงให้ตํ่า “ถ้ารักฉันจริงต้องลงมาคลุกคลีกับฉัน” แล้วเราจะลดตัวเราลงไปอย่างนั้นได้อย่างไร

เวรย่อมระงับด้วยความไม่จองเวร เราจะไม่จองเวรจองกรรมกับใคร แต่เราก็ไม่ปล่อยตัวเราให้ตกตํ่าไปอย่างนั้น เราต้องมีสติปัญญายกตัวเราสูงขึ้น ยกหัวใจ ตัวคือหัวใจนะ ยกหัวใจให้สูงขึ้น ยกความรู้สึกนึกคิดเราให้สูงขึ้น เขายิ่งเหยียดหยาม ยิ่งชักนํากดให้ตํ่า เราจะยกใจให้สูงขึ้น ยกใจให้สูงขึ้นด้วยสติด้วยปัญญาของเรา มันอยู่ในหัวใจของเรา ความรู้สึกนึกคิดมันอยู่ในหัวใจของเรา ใครจะรู้กับเราได้

ถ้ายกตัวให้สูงขึ้นต้องยิงจรวดขึ้นไปใช่ไหม ยิงจรวดขึ้นไปบนฟ้าเลย ตัวฉันสูงอยู่บนก้อนเมฆ...ไม่ใช่

หัวใจสูงคือความคิดเป็นนักปราชญ์ ความคิดที่ดี หัวใจที่ตํ่าต้อย มนุสสติรัจฉาโน มนุสสเปโต มนุษย์เดรัจฉาน มนุษย์เปรต มนุสสเทโว มนุษย์เทวดา เราเป็นมนุษย์นี่แหละ เขาวัดกันที่ความรู้สึก วัดกันที่ปัญญานี้ ถ้ามนุสสเทโว เป็นมนุษย์อยู่นี่มันยิ่งกว่าเทวดาอีก ทําไมเขาประพฤติตัวของเขาอย่างกับเทวดาเลย

มนุสสติรัจฉาโน มนุษย์แท้ๆ มันทําลายครอบครัวมันเอง มันทําลายทุกคน มันยิ่งกว่าสัตว์ แล้วเราจะทําตัวเราให้ตํ่าต้อยไปอย่างนั้นไหม

นี่ก็เหมือนกัน บอกว่าถ้าเราเมตตาเขาก็ต้องไปคลุกคลีกับเขาหรือ

ไม่ใช่ เราเมตตาเขา เวรย่อมระงับด้วยความไม่จองเวรนะ เพราะเรื่องเวรเรื่องกรรมมันเป็นเรื่องที่ทุกคนได้สัมผัสนะ เพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์ ปัญหาสังคมไม่มีวันจบสิ้น คนสองคนความคิดแตกต่างกันแล้ว คนสองคนก็มีความขัดแย้งกันแล้ว แล้วเราเป็นครอบครัว เราเกิดมาเป็นสังคม ไม่มีความขัดแย้งหรือ เป็นไปไม่ได้หรอก มันต้องมีความขัดแย้งอยู่แล้ว

แต่ความขัดแย้งถ้ามันเป็นสัมมาทิฏฐิ ความขัดแย้งเพื่อประโยชน์ เพื่อคุณงามความดี เรารักษาใจเราไว้ เจรจากันได้ เจรจา ถ้าเจรจากันไม่ได้ เราสงวนรักษาหัวใจเราไว้ เราก็เจรจากับเขา แต่เราไม่ปล่อยตัวเราลงตํ่านะ เพราะเวรย่อมระงับด้วยความไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรมกับใคร เราจะสร้างคุณงามความดีของเรา เราไม่ประมาทกับชีวิต แล้วเวลามาประพฤติปฏิบัติมันจะร้ายกาจกว่านี้นะ

คําว่า “มาประพฤติปฏิบัติ” ใครได้กระทําสิ่งใดมาก็แล้วแต่ ลองหลับตาแล้วภาวนาดูนะ สิ่งนั้นมันจะกลับมาหลอกหลอนทั้งนั้นแหละ แล้วเราจะแก้ไขปลดเปลื้องสิ่งนั้นไง ใครทําสิ่งใดไว้ ความลับไม่มีในโลกหรอก ใครทําสิ่งใดตั้งแต่เด็กจนผู้ใหญ่ ใครทําคนนั้นจําได้ แล้วพอมานั่งภาวนาพุทโธๆ ถ้าจิตสงบนะ มันมาแล้ว มันมาแล้ว ความลับไม่มีในโลกหรอก

ฉะนั้น เวลางานมันสําคัญมาก งานที่เราจะทํา เราไม่ประมาทกับชีวิต เราดูแลชีวิตเรา หน้าที่การงานเราก็ไม่ประมาท เราไม่ประมาททุกๆ อย่าง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเตือนไว้เลย “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด” เป็นคําสั่งเสียขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นครั้งสุดท้ายนะ

ครั้งสุดท้ายพระพุทธเจ้าสั่งเสียไว้ อย่าประมาทกับทุกๆ อย่าง อย่าประมาทกับชีวิต อย่าประมาทกับหน้าที่การงาน อย่าประมาทกับทุกๆ อย่าง แล้วเราตั้งสติไว้ รักษาไว้เพื่อประโยชน์กับชีวิตนี้ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเป็นชาวพุทธนะ เราพูดกันชินปาก “โลกนี้เป็นอนิจจัง โลกนี้เป็นอนิจจัง วันพระไม่ได้มีหนเดียว” นี่ชาวพุทธพูดกันอย่างนั้น ถ้าชาวพุทธพูดกันอย่างนั้น นี่เราเป็นชาวพุทธเพราะเราได้ศึกษามา ศึกษามา เราจํามาไง ศึกษามาจํามามันก็เป็นประเพณีวัฒนธรรม แต่ถ้าเอาจริงเอาจัง เอาจริงเอาจัง เราต้องทําจริงทําจังของเรา ถ้าเราทําจริงทําจังของเรา เวลาเราทําจริงขึ้นมา ถ้ามันเป็นจริง ถ้ามันเป็นจริงนะ คนทําได้ก็ทําได้

อยู่ทางโลก ทางโลกถ้าใครประสบความสําเร็จของชีวิต เขาจะว่าความคิดของเขาฉลาดมาก คนทางโลกเวลาล้มลุกคลุกคลานขึ้นมา เขาว่า “ทําไมมันทุกข์ยากขนาดนั้น ทําไมทุกข์ยากขนาดนั้น” ความทุกข์ยากอย่างนั้น สิ่งนี้มันเป็นปัจจัยเป็นเครื่องอาศัย ความเป็นปัจจัยเป็นเครื่องอาศัย เราทําบุญกุศลกัน ทําบุญเพื่อบุญ ทําบุญเพื่อประสบความสําเร็จในชีวิต ขอให้ชีวิตนี้ราบรื่น ขอให้ชีวิตนี้มีความสุขพอสมควร ทีนี้ความสุขพอสมควร สิ่งต่างๆ คนที่เขาทํา คนที่เขามีอํานาจวาสนาบารมีเขามีจุดยืนของเขา เขามีความเข้มแข็งของเขา เขาทําสิ่งใดเขาทําต่อเนื่องๆ ทําจนกว่าเขาจะประสบความสําเร็จ

ไอ้ของเรา พอเราล้มลุกคลุกคลาน เราก็มีความน้อยเนื้อตํ่าใจแล้ว ทีนี้น้อยเนื้อตํ่าใจ ถ้าคนอย่างนั้น เวลาเรามาบวชเป็นพระ เวลาเราประพฤติปฏิบัติ เวลาปฏิบัตินะ ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติ เวลาหลวงตาท่านบอก ท่านพูดเลยว่าในการทํางานของทางโลกที่ว่ามันเหนื่อยยากทุกข์ยากขนาดนั้น อย่าเพิ่งพูดว่ามันเป็นความทุกข์ยาก ให้ได้มาประพฤติปฏิบัติก่อน ถ้าให้ได้มาประพฤติปฏิบัติก่อน

เวลาทางโลกเราว่าสิทธิเสรีภาพ ทําสิ่งใดก็ได้ แต่เวลาเราปฏิบัติ เราบังคับตัวเราเองไง เวลาครูบาอาจารย์ท่านนั่งตั้งแต่ ๖ โมงเย็นยัน ๖ โมงเช้านะ ถ้าอรุณไม่ขึ้น ไม่เลิก เรานั่งในกิริยาเดียว เรานั่งอิริยาบถเดียว อิริยาบถเดียว ถ้าจิตใจไม่เข้มแข็งมันก็ลุกแล้ว เพราะความเข้มแข็งของใจ ถ้าจิตใจมันเข้มแข็ง มันทําสิ่งใดมันก็ทําได้ เพราะอะไร เพราะความพอใจ ถ้าใจมันตั้งสัจจะ มันทําของมัน แล้วทําสิ่งนี้มันต้องมีความเข้มแข็ง ความเข้มแข็ง การทําต่อเนื่อง ถ้าการทําต่อเนื่องของเรา อย่างนี้มันถึงจะว่าเป็นงานที่มันทุกข์ยาก

เวลางานทุกข์ยากทางโลกมันเป็นความทุกข์ยากทางโลกนะ ความทุกข์ยากทางโลก คนเราเกิดมา ความรู้สึกความนึกคิดอันนี้สําคัญมาก อารมณ์ความรู้สึกของเรามันแปรปรวนอยู่ตลอดเวลา ถ้าเวลาวันไหนอารมณ์เราดี โลกนี้มันดูสวยงามไปหมดเลย แต่เวลาอารมณ์เรามันทุกข์มันยากขึ้นมา โลกนี้มันไม่น่ารื่นรมย์เลย แต่สิ่งนี้มันเกิดดับในหัวใจ แต่เกิดดับในหัวใจเราก็ศึกษา ศึกษาแล้วเราไม่เข้าใจ ศึกษาไม่เข้าใจเราก็บอกว่าสิ่งนี้ เวลาเราภาวนาเราบอกว่าความรู้สึกนี้เป็นหัวใจ ความรู้สึกนี้เป็นจิต อารมณ์ความรู้สึกเป็นจิต

แต่คนที่ภาวนาแล้วอารมณ์ความรู้สึกมันเกิดดับๆ อารมณ์มันเกิดมาจากไหน อารมณ์มันเกิดมาจากไหน ปฏิสนธิวิญญาณ ฐีติจิต อารมณ์มันเกิดมาจากไหน? อารมณ์มันเกิดมาจากใจ แล้วถ้าใจ ใจมันอยู่ไหนล่ะ เราค้นคว้าหาใจของเราไม่เจอ เราค้นคว้าหาใจของเราไม่เจอ เราเจอแต่อารมณ์ความรู้สึกของเรา ถ้าเราเจออารมณ์ความรู้สึกของเรา อารมณ์ความรู้สึกของเรานะ “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” มารมันปั้นแต่งมาให้พร้อมแล้ว อารมณ์ความรู้สึก มารมันปั้นแต่งมาให้พร้อมแล้ว มันก็เป็นจริตนิสัยของคนใช่ไหม คนที่นิสัยเข้มแข็ง คนที่เขามีสติปัญญา อารมณ์ความรู้สึกของเขา เขาคัดแยกความคิดรู้สึกนึกคิดอย่างนี้ออกมามันจริงหรือไม่จริง มันควรเชื่อหรือมันไม่ควรเชื่อ

แต่ถ้าคนอ่อนแอ “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” มันดําริ มารก็ปั้นแต่งมาให้แล้ว พอปั้นแต่งให้แล้วก็เชื่อถือมัน แล้วเชื่อถือสิ่งนี้ แล้วเราเชื่อ เราเชื่อเพราะอะไร เพราะว่าอวิชชาความไม่รู้ของเรา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาต้องเข้าไปจุดนี้ พอเข้าไปจุดนี้ เขาถึงต้องทําความสงบของใจไง

เวลาทําความสงบของใจนะ เราพุทโธๆ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ พอจิตมันสงบเข้ามา เราก็มหัศจรรย์กับหัวใจของเราแล้ว ถ้าเรามหัศจรรย์กับหัวใจของเราแล้วนะ ถ้ามันเกิดการวิปัสสนา เวลาครูบาอาจารย์ท่านวิปัสสนาไปมันลึกซึ้งกว่านี้ พอลึกซึ้งกว่านี้ ความมหัศจรรย์กว่านี้มันมีอีกมากเลย

ทีนี้พอจิตเราสงบเข้ามามันก็มีความมหัศจรรย์ พอความมหัศจรรย์ขึ้นมา ถ้าจิตมันสงบแล้วเราก็มั่นใจ เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เรารู้เองเห็นเอง พอเรารู้เองเห็นเอง เราก็เชื่อมั่นว่าสิ่งนี้มันจะอยู่กับเราตลอดไป แต่ความจริงมันไม่ใช่ เพราะเราพูดกันปากเปียกปากแฉะเลย “สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง” ความที่มันมีความสุข ความที่มหัศจรรย์มันก็เป็นอนิจจัง พอเป็นอนิจจัง พอมันเปลี่ยนแปลงไป

คนเราเวลามันมีความรู้สึกที่ดีๆ ดูเด็กเล็กๆ เด็กเล็กๆ มันไร้เดียงสานะ พอไร้เดียงสา เวลามันพูดสิ่งใดผู้ใหญ่อึ้งเลยล่ะ เพราะมันพูดออกมาจากความรู้สึกของมัน เด็กเล็กๆ มันไร้เดียงสาเลย เวลาเด็กมันโตขึ้นมา พอโตขึ้นมาก็ต้องศึกษาแล้วว่าพูดอย่างนี้ไปมันแบบว่ามันไม่มีมารยาท พูดอย่างนี้ไปสังคมเขารับไม่ได้ มันก็ต้องมีมารยาท พอมีมารยาทไป มารยาทมันเป็นทางโลกแล้ว มันเป็นทางโลกขึ้นไป พอโตขึ้นมา เด็กมันโตขึ้นมามันก็มีมารยาทของมัน มันมีความรู้สึกนึกคิดของมัน มันเก็บสิ่งใดไว้ในหัวใจ สิ่งใดเก็บไว้ พูดสิ่งใดพูดไปไม่ให้กระทบกระเทือน พูดสิ่งใดไปแล้วไม่ให้มีความเป็นโทษกับตัวเอง นี่มันเป็นทางโลกแล้ว แต่เวลามันเป็นเด็กๆ มันไร้เดียงสา มันพูดออกมาโดยความไร้เดียงสาของมัน จิตของเราเวลาสงบเข้าไป มันเข้าไปสู่ฐีติจิตของเรา เข้าไปสู่ฐีติจิตเหมือนกับไร้เดียงสา มันไร้เดียงสา แล้วทําอย่างไรจะให้มันโตขึ้นมาล่ะ

เวลาโตขึ้นมา เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกว่าธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้ามันมาแต่เหตุ มันเป็นขึ้นมาได้เพราะมันมีเหตุมีผลของมัน ถ้ามีเหตุมีผลของมัน เห็นไหม งานทางโลก งานทางโลกมันก็ต้องมีเหตุมีปัจจัยของมันมา มันต้องมีเหตุมีผลของมัน ถ้ามีเหตุมีผล เราทําหน้าที่การงานของเราด้วยสติปัญญาของเรา ด้วยความมุมานะของเรา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้มีศรัทธามีความเชื่อ ถ้ามีศรัทธา เรามีศรัทธา เราทําสิ่งใดด้วยความศรัทธาด้วยความเชื่อของเรา ทําสิ่งนั้นมันทําด้วยความพอใจ แต่สิ่งใดมันขัดแย้ง สิ่งใดมันขัดแย้ง เราทําไปด้วยโดนบังคับ ด้วยความไม่เชื่อถือ มันทําไปแล้วมันโลเล มันโลเล มันไม่เป็นความจริง

เรามีศรัทธามีความเชื่อของเรา แล้วเราเชื่อแล้วเราทําของเรา ถ้าทําของเรา เรามาวัดมาวา เรามาวัดใจ เขาว่าไปวัดๆ ไปทําไม? ไปวัดความรู้สึกของเรานี่แหละ เวลาไปวัด ไปวัดความรู้สึกของเรามันพอใจไหม บางทีไปวัดครั้งแรกมันปลื้มใจมาก มันดีใจมาก เวลาไปต่อเนื่องมันชินชานะ พอมันชินชา เพราะเราขาดสติ

สติมันควรจะรักษาให้ดี ถ้าสติมันควรรักษาให้ดี เราบอกเราตั้งสติไว้ แล้วตั้งสติไว้ ตั้งไว้เท่านั้นแล้วก็จบแล้ว สติมันเป็นสติ แต่ถ้าเราระลึกรู้ สิ่งใดควรและสิ่งใดไม่ควร เราตั้งสติของเรา เราดูแลหัวใจของเรา ดูแลหัวใจ ความรู้สึกนึกคิดมันยิ่งใหญ่ คนที่เวลามันยิ่งใหญ่ เวลาหลวงตาท่านบอกว่าสิ่งใดที่สัมผัสธรรม มันมีแต่ความรู้สึกเท่านั้น ความรู้สึกอันนี้มันสัมผัสธรรม แล้วความรู้สึกนี้ถ้าตั้งสติไว้ เราดูแลรักษา

เวลาในครอบครัวของเรา ลูกหลานของเรา ถ้าเราควบคุมดูแล เรามีอะไรปรึกษากันมันก็อบอุ่นใช่ไหม เขามีสิ่งใดเขาจะปรึกษาเรา นี่ก็เหมือนกัน เวลาสติของเรามันระลึกรู้อยู่ตลอดเวลา มันดูแลหัวใจของเรา หัวใจของเรามันก็เหมือนข้างนอก ข้างนอกเรามีชาติมีตระกูล เรามีครอบครัวของเรา เราต้องดูแลรักษาของเรา เด็กมันยังไม่ทันโลก เราต้องเป็นพี่เลี้ยงให้จนกว่าเขาจะเข้มแข็งขึ้นมา เขาจะยืนสู้โลกได้ ถ้าเด็กของเรามันมีอํานาจวาสนามา อภิชาตบุตร บุตรดีกว่าพ่อดีกว่าแม่ บุตรดี ปัญญากว้างขวางกว่า แต่บุตรของเรา บุตรของเราถ้าเสมอเราก็ดีแล้วล่ะ แต่ถ้าบุตรของเรามันซื่อ บุตรของเราเป็นสิ่งใด เราก็ต้องฝึกฝนของเราไป

หัวใจของเรา เราก็ต้องดูแลของเรา ถ้ามันดีขึ้นมามันก็ดีขึ้นมา ดีขึ้นมาด้วยสติด้วยปัญญาของเรา ถ้ามันดีขึ้นมาด้วยสติปัญญาของเรานะ เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าซาบซึ้งมาก ธรรมและวินัยนี้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นทฤษฎี เวลาเป็นจริง เป็นความจริงในหัวใจของเรา ถ้ามีสติ

สติเราศึกษามา ศึกษามา สติก็คือสติ แต่เวลาระลึกรู้ มันแก้ไขนะ ทําไมหัวใจของเราถ้ามันพลั้งเผลอไป มันไปคลุกคลี มันไปคลุกคลีอารมณ์ความรู้สึกที่แย่ๆ ตลอดเวลา เวลาสติขึ้นมามันปลดปล่อยเลย มันวางได้เลย อ๋อ! สติมันมีคุณประโยชน์ขนาดนี้ แล้วเราพุทโธๆ ไป ถ้าต่อเนื่องไป เราจะเห็นคุณค่าของสติเราเลย

พอเห็นคุณค่าขึ้นมา คําว่า “สติ” ในตํารากับความเป็นจริงอันนี้มันแตกต่างกันมากเลย ความเป็นจริงอันนี้มันคุ้มครองดูแลใจเรา แล้วเรามีสติ พอมีสติแล้วมันก็เต็มใจทํางาน เพราะว่าธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้ามีคําบริกรรม ถ้ามีปัญญาอบรมสมาธิ เราจะรักษาใจของเราได้ รักษาใจของเราไม่ให้ไปคลุกคลีกับอารมณ์ความรู้สึกที่แย่ๆ นั่นน่ะ อารมณ์ความรู้สึกที่แย่ก็เกิดมา “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” มารมันปั้นแต่งมาให้

ทําคุณงามความดีขนาดไหน ทําคุณงามความดีด้วยความเต็มใจของเรา พอมารมันปั้นแต่งมาให้นะ “ทําดีไม่เห็นได้ดีเลย ทําแล้วมีความทุกข์”

ความดีของเรานะ เวลาย้อนไปดูพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย สละชีวิต สละมาขนาดนั้น สละมาด้วยอะไร? สละมาด้วยความเต็มใจ สละมาด้วยความชื่นบานนะ เราเห็นชีวิตนี้สละได้อย่างไร ชีวิตนี้สละเลย พระโพธิสัตว์สละชีวิตมาตลอดเลย แล้วสละมาทําไม? ก็มีเป้าหมายไง เขามีเป้าหมาย มีเป้าหมายเสียสละเพื่อโพธิญาณ มีเป้าหมายไปข้างหน้า เสียสละ มีเป้าหมาย มันสละด้วยความพอใจ มันทํามาอย่างนั้นแหละ นี่เขาเสียสละมาตลอด เวลาเสียสละมาตลอด แล้วเราล่ะ เราเวลาล้มลุกคลุกคลาน เราต้องมีความตั้งใจ ต้องมีความเข้มแข็งของเรา ถ้าเราล้มลุกคลุกคลานของเรา อํานาจวาสนาบารมีของเรา

เวลาเราปฏิบัติเราคิดเรื่องนี้ตลอดเวลา สิ่งใดเราทํามาทั้งนั้น มันเป็นกรรมของเราไง ไม่รู้ภพชาติใดทําแล้วมันถึงมาประสบวิกฤติอย่างนี้ แต่ไม่ใช่ว่าเราทํากรรมมาแล้วทั้งนั้น พอเราเจอสภาวะแบบนั้นแล้วเรายอมรับอย่างนั้น เรายอมจํานนอย่างนั้น...ไม่ใช่

เราทํามาทั้งนั้น ทํามามันคือโจทย์ไง มันเป็นวิกฤติของเราไง ถ้าวิกฤติของเรา เราจะแก้อย่างไร เราทํามาทั้งนั้นเพื่อแก้ไข เราทํามาทั้งนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นมาเราทํามาทั้งนั้น แต่ทํามาแล้วในปัจจุบันนี้เรามีสติมีปัญญา มันมีสติปัญญา เราก็แก้ไขแยกแยะไป ไม่ใช่ว่าเราทํามาทั้งนั้นแล้วก็ยอมรับ ยอมจํานน...ไม่ใช่ เราทํามาทั้งนั้น แต่ทํามาเพื่อแยกแยะไง นี่ไง สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุๆ เราสาวไปหาเหตุไง พอสาวไปหาเหตุ เราแก้สิ่งนี้ กรรมดีไง กรรมดีในปัจจุบันไง

ฉะนั้น เวลาเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา มันจะลงหรือไม่ลง เรื่องของมัน แต่หน้าที่ของเราคือพุทโธ คือใช้ปัญญาอบรมสมาธิดูแลรักษาของเราไป นํ้าหยดลงหินทุกวันหินมันยังกร่อน นํ้าหยดลงหิน นี่ก็เหมือนกัน เราอยู่กับพุทโธ อยู่กับปัญญาอบรมสมาธิ มันไม่เป็นไปได้ให้มันรู้ไป ให้มันรู้ไปว่ามันเป็นไปไม่ได้

แต่นี่ครึ่งๆ กลางๆ ทําพอประมาณ ทําไปแล้วเดี๋ยวมันจะทํามากเกินไป แล้วมันก็คอยเงี่ยหูฟังนะ อันไหนมันทําง่ายๆ อันไหนมันทําสะดวก แล้วใครเข้ามาชวนนะ “โอ๋ย! เอ็งทุกข์เอ็งยาก เอ็งโง่น่าดูเลย ทําอย่างนี้สะดวกกว่า”...ไปแล้ว มันทําแล้วมันทําไม่ได้มันยังเงี่ยหูฟังอีกด้วย อันไหนที่มันไปง่ายๆ แล้วง่ายๆ มันมีที่ไหนล่ะ? ง่ายๆ ก็แชร์ลูกโซ่ไง

เขาเตือนไว้นะ ผลประโยชน์ตอบแทนที่สูง ต้องสะกิดใจแล้ว ผลตอบแทนที่สูงๆ ต้องสะกิดใจแล้วว่ามันเป็นไปได้จริงหรือเปล่า ถ้าเราเชื่อก็แชร์ลูกโซ่ไง แล้วก็ไปแจ้งกองปราบไง แล้วก็เป็นชมรมทวงหนี้ไง เป็นทั้งหมดเลย ก็ไปทวงหนี้กัน

มันมีจริงอยู่หรือ ถ้ามันมีจริงอยู่ ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่สอน ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา เป็นเจ้าของศาสนา เป็นผู้ที่จะมารื้อสัตว์ขนสัตว์ ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่บอกว่าให้เรานอนอยู่กับบ้านนะ เดี๋ยวมรรคผลมันจะลอยมา นอนหลับไปตื่นมาเป็นพระอรหันต์...มันเป็นไปได้ที่ไหน มันไม่มีหรอก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้มีขันติ มีความอดทน มีความพยายาม มนุษย์จะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ด้วยความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ แม้แต่เราทําหน้าที่การงานด้วยความขยันหมั่นเพียร ถ้ามันจะผิดพลาดมันก็เป็นเรื่องธรรมดา ถ้ามันจะผิดพลาดนะ ผู้ใหญ่ที่เขาดูแลอยู่เขาให้อภัยนะ เขาเห็นว่าเด็กคนนี้มันมีความขยัน มีความหมั่นเพียร มีความอดทน ทําสิ่งใดที่ผิดพลาด ผิดพลาดก็แก้ไข ผิดพลาดก็แก้ไข คนเราไม่เคยผิดพลาดมาเลย แล้วทําให้ถูกต้องมันจะเป็นอย่างไรล่ะ คนของเรา ที่เราทําถ้ามันผิดพลาด เราก็แก้ไขของเรา คนเราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ และมันต้องเป็นความเพียรชอบ ความเพียรชอบ เห็นไหม สัมมาทิฏฐิ ความรู้ความเห็นที่ถูกต้อง แล้วความรู้ความเห็นที่ถูกต้องด้วยปัญญาอย่างพวกเรา ปัญญาปุถุชน เราจะมีความรู้ความเห็นไปถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันอยู่ข้างหน้า มันจะเป็นไปได้อย่างไร

แต่ถ้าเราฝึกฝนขึ้นไป เราฝึกฝนของเรา เราเก็บหอมรอมริบของเรา มันจะเป็นไปได้ไหมล่ะ เราเก็บหอมรอมริบ เราคิดว่าเราจะไม่มีเงิน เราคิดว่าเราจะเป็นคนจน เราลองประหยัดมัธยัสถ์สิ หาได้สิบ เก็บไว้ห้า หาได้สิบ เก็บไว้ห้า เก็บไว้ทุกวันๆ มันจะมีทรัพย์ไหม

นี่ก็เหมือนกัน เราทําของเราไป “โอ้โฮ! เราจะมีปัญญาอย่างนั้นเชียวหรือ เราจะล่วงพ้นจากทุกข์ไปได้หรือ”

เรามีหัวใจ หัวใจมันจะเป็นผู้พ้น หัวใจลองได้ถากได้ถาง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าถางป่าโดยที่ไม่ตัดต้นไม้แม้แต่ต้นเดียวไง เราบอกเราถากเราถาง เราก็จะเอามีดเอาขวานไปถางป่าแล้ว...ไม่ใช่หรอก สติปัญญา ใช้สติ ใช้สมาธิ ใช้ปัญญา มันถากมันถาง ถากถางด้วยอะไร

ปัญญามันแยกแยะ เราคิดถูกหรือคิดผิด เวลาคิดผิด คิดผิดเพราะเหตุใด ถ้าเราคิดถูก ทําไมเราถึงทําถูก ทําถูกอย่างนี้มันจะเป็นต้นแบบของเรา ถ้าเราทําถูกอย่างนี้ เราต้องมีความเพียร มีความวิริยะ มีความอุตสาหะ ถ้าเราทําผิด ทําผิด เราไม่ควรทําอย่างนี้อีก นี่ปัญญามันแยกแยะ นี่ไง ถางป่าโดยที่ไม่ได้ตัดป่าแม้แต่ต้นเดียวเลย มันตัดทิฏฐิมานะความเห็นผิดของเรา มันแยกมันแยะ มันดูแลหัวใจของเรา ถ้าปัญญาอย่างนี้มันเกิดขึ้น ปัญญาอย่างนี้เกิดขึ้น สิ่งที่ปัญญาเกิดขึ้น มันเกิดขึ้นจากไหนล่ะ มันเกิดขึ้นจากตําราไหมล่ะ? มันเกิดขึ้นมาจากความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ สิ่งที่ว่าเราทําไม่ได้ๆ แล้วจากเป็นปุถุชนมันก็จะเป็นกัลยาณปุถุชน

จากปุถุชนคนหนา คนหนาคือว่ามันทําสิ่งใดมันต้องลงทุนลงแรงมากกว่าเขา มันทําสิ่งใด สิทธิเสรีภาพเราน้อยกว่าเขา ความรู้สึกเราเห็นแตกต่างเขา มันใช้ปัญญาแยกแยะ เราต่อสู้แยกแยะจนมันเห็นถูก

เห็นถูก เห็นไหม รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นบ่วง มาหลอกมาล่อไง เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร ทั้งๆ ที่เกิดกับเรา ของที่เกิดกับเรา ทําไมต้องให้มันมาหลอกมาล่อเราล่ะ ของที่เกิดกับเรา ทําไมมันรัดคอเราล่ะ ของที่อยู่กับเรา มันเกิดกับเรา แล้วเราก็หลงตัวมัน หลงความคิดมัน พอหลงแล้วเราก็เป็นขี้ข้ามันไง

แต่ถ้าเราแยกเราแยะ เห็นไหม รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร เราละเสีย เราตัดขาด รูป รส กลิ่น เสียง เราก็ใช้มันอยู่อย่างเดิมนั่นแหละ รูป รส กลิ่น เสียง บ่วง บ่วงคือมันร้อยรัดไว้ แต่พอเราเข้าใจแล้ว รูป รส กลิ่น เสียงก็เป็นรูป รส กลิ่น เสียงอยู่อย่างนั้น เพราะเราต้องสื่อสารกันด้วยเสียง เราต้องเห็นรูป เราต้องเข้าใจ รูป รส กลิ่น เสียงมันเก้อๆ เขินๆ นี่กัลยาณปุถุชน ปัญญามันเกิดขึ้น พอปัญญามันเกิดขึ้น ถ้าจิตสงบมันรักษาได้ง่ายแล้ว เพราะมันเห็นแล้ว เราไม่เป็นทาส ใจไม่เป็นทาสกิเลส ใจไม่เป็นทาสอารมณ์ มันมีความสุขนะ อารมณ์มันจะรุนแรงขนาดไหน ใจมันไม่เป็นทาส มันรักษาของมันได้ ถ้ารักษาของมันได้ มันทําความสงบของใจได้ง่ายขึ้นแล้ว

แล้วพอง่ายขึ้น พอจิตมันสงบแล้วถ้าไปเห็นกาย มันเห็นคนละสถานะ สถานะของปุถุชนมันก็เห็น สถานะของปุถุชนมันก็รู้มันก็เห็น แต่สถานะของจิตที่มันเป็นกัลยาณชน จิตมันสงบแล้วมันมีสถานะ ฐีติจิต จิตที่มันไม่มีอวิชชาที่กิเลสมันปั้นแต่งให้เราไม่ได้ พอกิเลสมันจะปั้นแต่งขึ้นมา มันดําริ มันจะปั้นแต่งให้มา เราก็มีสติปัญญารู้เท่ามัน มันก็วางๆ มันก็เป็นพลังงานที่สะอาดบริสุทธิ์ สัมมาสมาธิ เวลามันไปเห็นกายมันเห็นแตกต่างแล้ว พอเห็นกายมันเห็นคนละเรื่องแล้ว พอเห็นกายขึ้นมา มันเห็นกายขึ้นมาเพราะอะไร เพราะใจมันเห็นไง เราให้ใจทํางานไง เราไม่ให้สมองทํางานไง

แต่เดิมสมองทํางาน เวลาคิดสิ่งใดมันต้องสั่งสมอง สมองก็สั่งไป แต่ต่อไปมันหดสั้นเข้ามา ใจมันทํางานแล้ว เราให้ใจทํางาน พอใจทํางานมันก็เป็นมรรค พอเป็นมรรคขึ้นมา “ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล” ไม่มีกิจจญาณ สัจจญาณ ไม่มีสัจจะความจริงที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค้นคว้ามา ศาสนานั้นไม่มีมรรค

ของเรามันมรรคจํา มรรคเปรียบเทียบ มรรคกู้ยืม เรากู้ยืมเขามามันมีดอกเบี้ย เรากู้ยืมเขามา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเราไปกู้ยืมมา เราไปฟังครูบาอาจารย์มา เราก็กู้ยืมมา มันไม่เป็นความจริงของเราไง แต่ถ้าเราทําเอง เราแยกแยะเอง มันเป็นของเรา ถ้ามันเป็นของเรา เป็นความจริงของเรา หัวใจมันมีมรรคไง พอใจมันทํางาน ใจมันก็มีเหตุมีผลไง พอใจมีเหตุผล ใจมันก็จะถอดถอนของมันไง ถ้าใจมันเข้าใจ มันเกิดมรรค

“ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล” เราทํากันอยู่นี้ เราขวนขวายอยู่นี้ เราขวนขวายเพื่อสร้างอํานาจวาสนาบารมี แล้วเราพัฒนาเข้าไปถึงใจ ใจมันเป็นจริงขึ้นมา อันนี้เป็นจริง แล้วเป็นจริงนะ เวลามันปัจจัตตัง หลวงตาท่านบอกว่าไม่มีสิ่งใดสัมผัสธรรมได้ ไม่มี มีแต่ความรู้สึก หัวใจเท่านั้นมันสัมผัส สัมผัสสมาธิ สัมผัสปัญญา แล้วเวลามันสํารอกมันคายของมัน มันได้สัมผัสธรรม “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ธรรมะ สัจธรรมๆ เขาว่าธรรมะเป็นธรรมชาติ ทุกคนศึกษาว่าธรรมะเป็นธรรมชาติ แต่ธรรมชาติมันกาลเวลาไง ดูเวลานะ เวลา ๒๔ ชั่วโมง เวลาคนเกิดมาในโลกนี้เวลา ๒๔ ชั่วโมงเท่ากัน แต่เวลาของสัตว์ สัตว์ ธรรมชาติของมันอายุมันสั้น สัตว์อายุยืน อย่างของเรา ๑๐๐ ปี ถ้าสุนัข สุนัขถ้ามัน ๑๐ ปี มันเหมือนกับเรา ๗๐-๘๐ ปีแล้วแล้ว เห็นไหม กาลเวลาเหมือนกัน แต่สถานะของสัตว์ สถานะของวัฏฏะมันแตกต่างกัน

แล้วเราเกิดเป็นคนเหมือนกัน เราเกิดเป็นคนเหมือนกัน ๒๔ ชั่วโมงเหมือนกัน ๒๔ ชั่วโมงของเด็กๆ ๒๔ ชั่วโมงเขามีแต่ความสุขความสนุกสนานของเขา ๒๔ ชั่วโมงของเรา ๒๔ ชั่วโมงของเราปากกัดตีนถีบ เราต้องมีหน้าที่การงานรับผิดชอบหัวปั่นเลย ๒๔ ชั่วโมงของเรา แต่ ๒๔ ชั่วโมงของคนมีความทุกข์ มีความทุกข์ ๒๔ ชั่วโมง กาลเวลามันช้านัก แต่ ๒๔ ชั่วโมงของคนมีความสุข โอ๋ย! ความสุขทําไมมันผ่านไปเร็วนัก นี่ ๒๔ ชั่วโมงของคนมีความสุข เห็นไหม ความสุขหรือความทุกข์ จิตใจของเรา ๒๔ ชั่วโมงเหมือนกัน เราจะบริหารจัดการมันอย่างไร ๒๔ ชั่วโมงเหมือนกัน

เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติแล้วท่านข้ามพ้นกาลเวลาไป วันคืนล่วงไปๆ วันคืนล่วงไปๆ บัดนี้เธอทําอะไรอยู่ ถ้าเรามีทุกข์มียากอยู่ บัดนี้เราทําอะไรอยู่? บัดนี้เราทํามาหากินอยู่ บัดนี้เราพยายามแสวงหาปัจจัยเครื่องอาศัยอยู่ บัดนี้เราพยายามทําความมั่นคงของชีวิตอยู่ แต่ไม่มีสิ่งใดเป็นสมบัติของเราเลย

เวลามาทําบุญกุศลนี่เป็นอามิส อามิส เราทําบุญกุศลของเราไป สิ่งนี้เป็นอามิส อามิสคือว่ามันต้องมีผลกระทบไง อามิส มันต้องมีวัตถุ มีการเสียสละ มันเป็นอามิส แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ “อานนท์ เธอบอกเขานะ บอกว่าให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ปฏิบัติบูชาเราเถิด” ปฏิบัติบูชาเรามันก็ต้องมีร่างกายนะ เวลาร่างกาย เรานั่งภาวนา นี่บุญกิริยาวัตถุ เราถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ดอกไม้ธูปเทียนเขาเอาใส่พานแล้วบูชาพระ เขาบูชาพระ เรานั่งสมาธินะ เรายกจิตใจกับร่างกายนี้บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าเราบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “เธอจงปฏิบัติบูชาเถิด” เราปฏิบัติบูชา เห็นไหม “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นได้เห็นตถาคต” เวลาปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาจิตเราสงบขึ้นมา พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน มันซาบซึ้ง

เวลาคนเขาไปอินเดียกัน เขาไปอินเดียเขาไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ เขาไปแล้วเขาซาบซึ้ง เขาซาบซึ้งนะ ซาบซึ้งขนาดไหนมันก็เป็นอามิส เป็นสถานที่ เป็นที่ที่เราไป พอเราไปแล้วเราไปเชิดชู องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้ บอกไว้เพื่อชักนําไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมานะ จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์เทศนาว่าการ คนที่เขามีวุฒิภาวะอ่อนด้อย อนุปุพพิกถา ให้เขาทําทานก่อน พอทําทานขึ้นมาแล้ว จิตใจของเขา เขาได้บุญกุศลของเขา เขาก็จะไปเกิดบนสวรรค์ พอเกิดบนสวรรค์แล้ว ผลของอามิส กาลเวลามันก็แตกต่างกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้ถือเนกขัมมะ ถ้าถือเนกขัมมะแล้ว ถ้าจิตใจเขาผ่องแผ้วแล้วจะเทศน์เรื่องอริยสัจ เรื่องอริยสัจ สัจจะความจริง เทศน์เรื่องอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค แต่เราไม่รู้จักทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เรารู้จักแต่สุขๆ ไง เวลาเราต้องการแต่ความสุข นี่ชักนําๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์เพื่อจะน้อมนําไว้ ชักนําไว้ น้อมไว้ น้อมนําเข้ามาให้สู่ศาสนา

มนุษย์ต่างจากสัตว์เพราะมีศีลธรรม มนุษย์ถ้าไม่มีศีลธรรม เลวร้ายยิ่งกว่าสัตว์ สัตว์ กาลเวลาของมัน ๒๔ ชั่วโมงของมัน เวลา ๒๔ ชั่วโมงของเราล่ะ ถ้าเรามีความทุกข์ความยาก มันก็เป็นความทุกข์ความยากของเรา ถ้ามีความสุขของเรา กาลเวลามันผ่านไปมันเร็วขนาดไหน ธรรมะเป็นธรรมชาติ กาลเวลามันเปลี่ยนแปลงของมันไป แล้วเวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา บุญกิริยาวัตถุถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ยกร่างกายและจิตใจนี้ถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ร่างกายนี้เป็นธาตุ ๔ พอเป็นธาตุ ๔ เราจับไปตั้งไว้ที่ไหนมันก็อยู่ที่นั่นแหละ ร่างกายนี้มันดิ้นรนไม่ได้ แต่หัวใจมันกวัดแกว่ง หัวใจมันไม่สมความปรารถนา หัวใจมันไม่ซื่อสัตย์ หัวใจตั้งใจ ตั้งใจจะบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วนั่งอยู่นี่มันคิดไปไหน หัวใจมันคิดไปไหน ทําไมหัวใจมันไม่บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าล่ะ? เพราะมันบูชามารไง มันบูชามาร มาร ครอบครัวของมาร ปู่ย่าของมาร ลูกของมาร หลานของมาร เหลนของมาร ไปบูชามารไง ถ้าบูชามาร นี่เราไม่ซื่อสัตย์ ถ้าซื่อสัตย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีศีล

ถ้าไม่สุจริต เห็นไหม เวลาเขาทําความผิดพลาดกัน เขาบอกว่านี่เป็นอาบัติ นี่ผิดศีลๆ คําว่า “ผิดศีล” ผิดศีลมันเกิดมาจากไหน? ผิดศีลมันเกิดจากเจตนา ถ้ามีเจตนา มีเจตนา มีการกระทํา มโนกรรม ไม่มีมโนกรรมนะ มนุษย์เป็นสัตว์ประหลาด คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง ทําอย่างหนึ่ง มันคิดอะไรมันพูดอย่างนั้นไม่ได้ไง มันมารยาทสังคมไง มันต้องโกหกกัน มึงโกหกกู กูโกหกมึง โกหกกันไปโกหกกันมาเพื่อมารยาท แต่ความจริงมันทุกข์ มันพูดออกมาไม่ได้ไง

ถ้าความจริงพูดออกมาไม่ได้ เราประพฤติปฏิบัติเข้าไปสู่ความจริง ไปเจอมัน ไปเจอมัน ไปเจอสัจจะ ไปเจอความจริง ไปเจอหัวใจ ถ้าไปเจอหัวใจของเรา ภวาสวะ ภพ สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ถ้าฐานที่ตั้งแห่งการงาน ดูสิ เวลากาลเวลามันเปลี่ยนแปลงไป ความคิดของคนเร็วกว่าแสง เราคิดถึงดาวอังคาร เราคิด เราไปได้หมดแหละ มันไปก่อนด้วย

เขายิงยานอวกาศไป กว่าเขาจะไปเขาต้องคํานวณเวลาของเขานะ แต่ของเรา เราคิด ไปแล้ว มันไปแล้ว แต่จริงไม่จริงอีกเรื่องหนึ่ง จริงไม่จริงอีกเรื่องหนึ่งเพราะอะไร เพราะว่าจินตนาการของคนไม่เหมือนกัน จินตนาการของคน วุฒิภาวะของคนไม่เหมือนกัน

วุฒิภาวะของคน คนสร้างอํานาจวาสนามามากนะ มันแถไปไม่ได้หรอก พอมันจะคิดออกนอกเรื่องนอกราวนะ นี่มโนกรรม ดูสิ เวลาคนที่มีอํานาจวาสนาบารมีมันคิดแต่เรื่องดีๆ ความคิดเรื่องดีๆ นั่นไง นี่ฝ่ายมรรค เวลามันฝ่ายมรรคนะ มรรคต้องมีการกระทํา มรรคต้องมีการขวนขวาย เราขวนขวายมีการกระทําขึ้นมา คนจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเทศนากับปัญจวัคคีย์ เห็นไหม อยู่กันมา ๖ ปี ๖ ปียังไม่มีคุณธรรม ไม่มีคุณธรรม พยายามขวนขวาย พยายามค้นคว้าอยู่ ๖ ปี ไม่มีสิ่งใดพูดสิ่งใดแล้วมันสะกิดหัวใจ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประพฤติปฏิบัติขึ้นมาถึงที่สุดแล้ว ทําทุกรกิริยาทั้งหมดแล้วมันไปไม่รอด มันไปไม่รอด เพราะว่ามันทําจบแล้วกิเลสมันก็ยังเหมือนเดิม เวลามันละเอียดเข้าไป กิเลสก็ละเอียดตามเข้าไป มันเฉา มันเศร้า มันเหงา มันหงอย มันไม่สํารอก มันไม่คาย

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องย้อนกลับมา ย้อนกลับมาค้นคว้าเองในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อาสวักขยญาณ มันสํารอก มันคาย พอมันคายออก มันคาย มันมีการกระทํา มันมีการคาย ฉะนั้น เวลาเสวยวิมุตติสุขแล้วจะไปเทศน์โปรดปัญจวัคคีย์ ปัญจวัคคีย์นัดกัน “เวลาปฏิบัติขึ้นมาเข้มข้นขนาดนั้นยังปฏิบัติไม่ได้ แล้วพอมาฉันอาหารของนางสุชาดา ไปมักมากอย่างนั้นมันจะสอนสิ่งใดเรา” นี่คิดกัน นัดกัน ค้านไว้ไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไป “เธอจงเงี่ยหูลงฟัง สิ่งที่อยู่ด้วยกันมา ๖ ปี เราไม่รู้เราก็บอกว่าไม่รู้ เราไม่เคยบอกเลย แต่คราวนี้เราว่าเรารู้ เรารู้” แล้วรู้อย่างไรล่ะ ปัญจวัคคีย์ไม่รู้ด้วย

นี่ไง “บัดนี้เธอจงเงี่ยหูลงฟัง ไม่รู้ก็บอกว่าไม่รู้ เดี๋ยวนี้ว่ารู้” รู้เพราะอะไร รู้เพราะมีกิจจญาณ สัจจญาณ มีกิจจญาณ มีวงรอบ ๑๒ ของมรรค มันมีมรรค มีการกระทํา หัวใจมันมีการกระทํามันถึงสํารอกมันถึงคายของมัน เวลาคายของมันออกไป สิ่งนี้จะเทศนาว่าการ “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นต้องดับเป็นธรรมดา” นี่มันเป็นวุฒิภาวะของพระอรหันต์ผู้ที่เห็นตามความเป็นจริงไง

ของเราก็เห็นเป็นธรรมดา เปิดไฟปิดไฟนี่ธรรมดา เสียบปลั๊กถอดปลั๊กทุกวันเลย ธรรมดาๆ เสียบไปเสียบมามันเผลอ มันเอานิ้วเสียบเข้าไป ช็อตตายเลย ทีแรกมันก็เสียบปลั๊กนั่นแหละ แหม! เสียบปลั๊ก “เป็นธรรมดา เป็นธรรมดา” เสียบไปเสียบมามันเอา ๒ นิ้วเสียบเข้าไปเลย เรียบร้อย ธรรมดา ธรรมดาก็ช็อตตายนั่นล่ะ มันธรรมดามันไม่มีกิจจญาณ ไม่มีการกระทํา

เราต้องซื่อสัตย์ ถ้าเราซื่อสัตย์เราก็มีศีล มีศีลมีธรรม ถ้าไม่มีศีลไม่มีธรรมมันเป็นอย่างนั้นแหละ เพราะกิเลส คนเรามันมีกิเลสไง กิเลสมันปลิ้นปล้อน กิเลสมันปลิ้นปล้อน สิ่งที่ร้ายที่สุดที่ทําลายเราคือกิเลสของเรานี่แหละ แล้วที่เราพยายามแสวงหากัน เราแสวงหาคุณงามความดี แสวงหาธรรมไง

ธรรมมันคืออะไรล่ะ ธรรมไปแสวงหาที่ไหน ไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ ก็ไปสถานที่ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด ตรัสรู้ ปฐมเทศนา ปรินิพพาน มันก็จริง มันมีจริงๆ เพราะอะไร เพราะพวกเรามันโลเลไง “มรรคผลมีหรือเปล่า มันจะมีจริงหรือเปล่า ศาสนานี้มันเล่าๆ กันมามั้ง มันไม่จริงหรอก” พอไปเจออันที่จริง อ้าว! จริงๆ มันมีนะ เออ! มันมีขึ้นมาก็ซาบซึ้งๆ อันนั้นเราจะต้องแสวงหา

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์นะ “อานนท์ เธอบอกเขานะ บอกเขาๆ บอกเขาให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด” ไม่ต้องนั่งเครื่องบินไปถึงอินเดีย นั่งลงที่ในห้องพระเรา นั่งลงกําหนดพุทโธๆ ทําความสงบของใจ ซื่อสัตย์กับตัวเอง แล้วผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เห็นไหม ตถาคตยังมีชีวิต ตถาคตมีความรู้สึก ตถาคตมีความสุข ตถาคตมีความเวิ้งว้าง

ตถาคตนะ “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” เห็นไหม เห็นร่มเงา แค่สมาธิ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ความพุทธะ พุทธะเราก็เขียนสิ พุทโธ พุทโธก็เขียน ร.เรือ สระอู ไม้โท รู้ พุทโธๆ แล้วมันโธตรงไหนล่ะ เห็นไหม ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมดนั้นเป็นกิริยาทั้งหมด นั้นเป็นวิธีการทั้งหมด วิธีการ วิธีการชี้เข้ามาสู่หัวใจของเราให้ประพฤติปฏิบัติ กิจจญาณไง “ถ้าเราไม่มีกิจจญาณ เราไม่บอกว่าเราเป็นพระอรหันต์” เราไม่มีกิจจญาณ ไม่มีสัจจญาณ ไม่มีการกระทําขึ้นมามันเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้

แต่พวกเราฟังๆ มา มันก็เขาเสียบปลั๊ก เสียบปลั๊ก เราก็เอานิ้วเสียบเลย นี่เสียบปลั๊ก ไฟช็อตตายเลย แล้วบอกอันนี้พระพุทธเจ้าสอนผิด พระพุทธเจ้าบอกให้เสียบปลั๊ก เราก็เสียบ “ธรรมดา เกิดดับเป็นธรรมดา” เสียบเข้าไปมันช็อตตายอยู่นี่ “มันธรรมดา มันธรรมดา”

เขาบอกไว้ เขาบอกพลังงานนั้นมันเป็นพลังงานไฟฟ้า มันมีประโยชน์และมีโทษ ถ้ามันมีประโยชน์ ธรรมะ ดูสิ ธรรมะ สัจธรรม ถ้ามันจะเป็นโทษมันก็เป็นโทษกับกิเลส มันจะบีบบี้สีไฟกิเลส กิเลสมันกลัว พอมันกลัวมันก็พลิกแพลง “รู้แล้ว เข้าใจแล้ว”...มันรู้ก่อน มันรู้ก่อน มันรู้ของมัน แล้วมันเป็นประโยชน์กับใครล่ะ

นี่ไง ที่ว่ากาลเวลา กาลเวลาของสัตว์ก็อย่างหนึ่ง กาลเวลาของมนุษย์ก็อย่างหนึ่ง กาลเวลาของคนมีความสุขความทุกข์ก็อย่างหนึ่ง เราอยู่กับทางโลก ๒๔ ชั่วโมงก็เป็นของเรานั่นแหละ เวลาบวชเป็นพระขึ้นมาแล้ว ๒๔ ชั่วโมง ทางของสมณะเป็นทางที่กว้างขวาง ๒๔ ชั่วโมงของเราต้องปฏิบัติตลอดเวลา เวลาปฏิบัตินะ เวลาจิตมันเสื่อมนะ มันท้อแท้ มันเหนื่อยหน่าย เวลาทําไมมันช้านัก เวลานั่งสมาธินะ ตั้งนาฬิกาไว้ นาฬิกามันเดินช้ามากเลย ทุบทิ้งเลย ทุบนาฬิกา เมื่อไหร่จะชั่วโมงสักที

ภาวนาเอาความสงบ ไม่ใช่เอานาฬิกา ภาวนาแล้วไปเอานาฬิกาได้อย่างไรล่ะ ไอ้นั่นมันเครื่องจักรกล เครื่องจักรกลเขาทําขึ้นมาบอกเวลา แต่ของเรามันอยู่ที่นี่ไง ถ้ามันอยู่ที่นี่ ทําที่นี่ ถ้าทําที่นี่ เวลาจิตมันสงบ เวลาคนที่ปฏิบัติ โอ้โฮ! มันลงนะ มันลงที ๓ ชั่วโมง ๔ ชั่วโมง แป๊บเดียว ลงไปมันแป๊บเดียว มันเร็วขนาดนั้น แล้วยิ่งภาวนาดีนะ วันคืนมันล่วงไป มันเร็วมากเลยนะ มันเร็วมาก ถ้ามันเร็วของมัน เพราะมันมีความสุขของมันไง

เพราะเวลาคนปฏิบัตินะ เช่น หลวงตา หลวงตาท่านออกจากวัดดอยธรรมเจดีย์ไปที่บ้านผือ ท่านไปปฏิบัติ ท่านเป็นโรคเสียดอก ท่านบอกว่าเวลามันรู้เลย เพราะอะไร เพราะท่านไปสวดศพเขาเอง วันหนึ่งตาย ๕ คน ๖ คน แล้วพอท่านเป็นเองมันคิดขึ้นมา ยังไม่อยากตาย ยังไม่อยากตาย เพราะอะไร เพราะมันยังมีสิ่งตกค้างอยู่ในใจ มันไม่อยากตาย แต่ถ้ามันทําสิ่งตกค้างในใจหมดแล้วนะ จะตายเดี๋ยวนี้ก็ได้ จะตายเดี๋ยวนี้ก็ได้ แต่ตอนนี้สิ่งตกค้างมันอยู่ในใจ มันยังไม่อยากตาย ถ้าตายแล้วไปเกิดอีกไง มันไม่อยากตาย เห็นไหม นี่เวลาคนที่เขาขวนขวาย

เรื่องนี้ เรื่องกาลเวลา เรื่องสิ่งต่างๆ เขาพยายามขอเวลาเพื่อให้ประพฤติปฏิบัติ เขาขอเวลานะ นี่สัปปายะ สถานที่เป็นสัปปายะ หมู่คณะเป็นสัปปายะ ครูบาอาจารย์ หลวงตา หลวงปู่มั่นท่านไม่ให้ทําอะไรเลย ท่านให้เข้าแต่ทางจงกรม ให้แต่นั่งสมาธิภาวนา ท่านสงวนไว้ให้ ท่านสงวนเวลาไว้ให้ ท่านเปิดช่องทางไว้ให้ แต่กิเลสมันไม่เอา กิเลสมันเข้าทางจงกรมมันก็เบื่อ มันก็เครียด มันอยากจะไปนั่งสุมหัวคุยกัน “เมื่อกี้ภาวนามานะ สุดยอด สุดยอด” มันจะไปนั่งโม้กันว่าภาวนามันสุดยอด แล้วทางจงกรมมันไม่เอา แต่ครูบาอาจารย์ท่านรู้ทัน ท่านปิดช่องๆ ท่านให้ลงตรงนั้น ถ้าไปอยู่กับครูบาอาจารย์มันได้แบบอย่างมาอย่างนั้นไง มันได้แบบอย่างจากครูบาอาจารย์ เพราะอะไร

หลวงตาท่านพูดประจํานะ ขอให้อยู่คนเดียว มีความสุขมากเลย ออกมาคลุกคลี ออกมาเพื่อประโยชน์ ขอให้อยู่คนเดียว มันสุขมากๆ นี่ไง มันพ้นกาลเวลาไง มันจะมืดจะแจ้งก็เรื่องของมัน เราอยู่กับมัน มันจะมืดจะแจ้ง พระอาทิตย์จะขึ้นจะลงก็กาลเวลาของเขา เราก็รอ รอเวลาของเรานี่ไง ในเมื่อธาตุ ๔ มันชราครํ่าคร่า เรือลํานี้ เกวียนลํานี้ สิ่งอาศัยบ้านเรือนหลังนี้มันต้องชราครํ่าคร่า มันต้องเสื่อมสภาพไปเป็นธรรมดา สักวันหนึ่งเราต้องพลัดพรากจากมันเป็นธรรมดา รอเวลาที่จะพลัดพรากไง รอเวลาที่จะไป ลาสังสารวัฏ ลากันเสียที พ้นกาลเวลา พ้นการเวียนว่ายตายเกิด ลากันเสียที ไม่ต้องไปเวียนว่ายตายเกิด นี่มันมาจากเรา จากการจุดประเด็นที่เราจะขวนขวาย

เวลาของเรา เราเปรียบเทียบสิ ระหว่างสัตว์กับเรา แล้วเราจะมีคุณค่ามากกว่าไหม แล้วเวลาปฏิบัติเรามีคุณค่าขึ้นมา จิตใจเราเป็น สิ่งนั้นเราแสวงหาไหม ถ้าแสวงหา เราทําตรงนี้เพื่อประโยชน์กับเรา ตั้งสติไว้ อย่าให้ครอบครัวของมารมันลากไป เราต่างหากต้องลากมันมา เราต่างหากต้องมีคุณธรรม เราต่างหากต้องมีมรรค พาหัวใจเข้าไปสิ้นสุดแห่งทุกข์ เอวัง