คํานํา

พระพุทธโอวาท “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” จะเห็นจากการประพฤติปฏิบัติตามหลักธรรมวินัยเท่านั้น ดังพระธุดงคกรรมฐานสายหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านปฏิบัติจนเห็นธรรมแบบเดียวกับพระพุทธเจ้า แล้วกราบธรรม กราบพระพุทธเจ้าอย่างลงใจ และต่างก็เคารพธรรมวินัยด้วยความเทิดทูนบูชา

ส่วนภาคปริยัติ หรือการปฏิบัติแบบลวงๆ ปฏิบัติแบบประเพณีวัฒนธรรม ปฏิบัติโดยกิเลสของพระวิปัสสนาจารย์ทั้งหลาย นอกจากเป็นผู้ไม่เห็นธรรม ไม่เห็นตถาคตแล้ว ใจยังเต็มไปด้วยกิเลส มีโมหะนิยมอันก่อให้เกิดความเห็นผิดบิดเบือนขัดแย้งกับธรรมวินัย และมีทัศนคติความเชื่อผิดในเรื่องโอปปาติกะ เทวดา อินทร์ พรหม การปฏิบัติจึงไม่ก้าวหน้า เพราะไม่เห็นตถาคต คงเป็นตาบอดคลําช้าง เป็นผู้ไม่รู้อธิบายวิจารณ์ชี้นําจนทําให้สังคมไขว้เขวสับสนในเรื่องนรก สวรรค์ นิพพาน อุปมาเป็นผู้จับชายจีวรพระพุทธเจ้า แต่ไม่ปฏิบัติตาม

หนังสือไม่เห็นตถาคต ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ได้เมตตาตอบปัญหาข้อสงสัยของชาวพุทธส่วนใหญ่ โดยการอุปมาเปรียบเทียบไว้อย่างชัดเจน มีประโยชน์อย่างมาก หากท่านใดได้อ่าน ได้ศึกษาแล้วปฏิบัติตามหลักธรรมวินัย ย่อมจะเห็นธรรม เห็นตถาคต เช่นเดียวกับพระอริยสงฆ์สาวกทั้งหลาย

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
พฤษภาคม ๒๕๕๘

๑

ไม่เห็นตถาคต

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓ มีนาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เคยอ่านพบว่าท่านอาจารย์เคยศึกษาธรรมะของพระท่านหนึ่ง ขอถามอาจารย์ว่าคําสอนนั้นถูกหรือผิดครับ

กระผมเคยอ่านพบว่าท่านอาจารย์เคยศึกษาธรรมะของพระองค์หนึ่ง มีธรรมหลายตอนที่ชาวพุทธจํานวนมากสนทนากันว่าขัดกับคําสอนของพระพุทธเจ้าหรือไม่ กระผมจึงพึ่งท่านอาจารย์สงบช่วยเปิดทางและชี้ทางที่ถูกให้หายสงสัยในเรื่องนี้ ควรมิควรอย่างไรแล้วแต่พระอาจารย์จะเมตตา หากคําถามไม่ควรถาม กระผมขอขมาพระอาจารย์ล่วงหน้ามา ณ ที่นี้ ข้อธรรมที่ถกเถียงกันไม่เป็นที่ยุติได้ มีตัวอย่างดังนี้

หลวงพ่อ : ในตําราของเขานะ

ถาม : ๑. พระสูตรทั้งหมดที่เกี่ยวกับเรื่องโอปปาติกะเป็นเรื่องโกหกทั้งหมด เมื่อพระพุทธเจ้าท่านสอนเกี่ยวกับเรื่องโอปปาติกะนั้น ท่านก็โกหกประชาชนและภิกษุสงฆ์ทั้งหลาย เพราะท่านจําเป็นต้องเอออวยเรื่องทาน ศีล สมาธิ ฤทธิ์ อภิญญา ชาตินี้ ชาติหน้า ภพต่างๆ ภูมิต่างๆ และทางที่กระทําแล้วให้ผลไปสู่ภพภูมิต่างๆ เทวดา พรหม สัตว์นรก เปรต อสุรกาย โลกนี้ โลกอื่น ผลของกรรมที่ไม่ให้ผลในชาตินี้และชาติอื่นๆ เป็นเรื่องที่พระพุทธเจ้าท่านโกหกโลก โกหกประชาชน เพราะต้องเอออวยไปตามสังคมทั้งนั้น ถ้าใครจะเชื่อพระพุทธเจ้า ใครจะเชื่อพระไตรปิฎกต้องคิดแบบท่านเสียก่อนจึงจะฉลาด เพราะคําสอนทั้งหมดของพระพุทธเจ้านั้นเชื่อไม่ได้ในหนังสือตําราของเขา

๒. ในตําราบอกไว้ว่า สําหรับสัตว์เดรัจฉานก็คือสัตว์เดรัจฉานที่ไม่มีความร้อน ความร้อนของสัตว์เดรัจฉานก็คือความร้ายกาจที่เป็นอันตรายแก่มนุษย์ นี่เรียกว่าความร้อน ถ้าสัตว์เดรัจฉานนั้นได้รับการฝึกดีจนเป็นสัตว์ที่ดีไม่มีอันตรายอีกต่อไป หมดพยศร้าย เช่น ช้างป่า วัวป่าที่เอามาฝึกฝนจนหมดพยศร้ายแล้วก็เรียกมันว่านิพพาน นิพพานในชีวิตประจําวัน

๓. ในตําราเขาบอกว่า สัตว์ป่าจับมาจากป่า เช่น ควายป่า ช้างป่า อะไรป่า มนุษย์มันดุร้ายเหลือประมาณ อันตรายเหลือประมาณ เขาเอามาเข้าคอก เข้าที่บังคับฝึกหัด จนสัตว์เหล่านั้นเชื่องเหมือนกับแมว จนช้างป่านั้นเชื่องเหมือนแมว ทําอะไรก็ได้ อย่างนี้เรียกว่ามันนิพพาน นิพพานสําหรับทุกคน

๔. ในตําราเขาบอกว่า แม้คนโง่ไม่รู้จักพระนิพพานเอาเสียเลย เขาก็ยังลงไปกิน ไปอาบในสระแห่งนิพพานนั้นได้โดยไม่รู้สึกตัว ข้อนี้ก็เพราะว่าพระนิพพานเป็นธรรมชาติที่มีอยู่โดยทั่วไป นิพพานสําหรับทุกคน

๕. ในตําราเขาบอกว่า ให้โกยอภิธรรมทิ้งไปให้หมด อภิธรรมตามที่รู้กันนั่นแหละอภิธรรมปิฎก อภิธัมมัตถสังคหะ อภิธรรมอะไรก็ตามที่ระบุไปยังอภิธรรมเฟ้อนี้โกยทิ้งไปเสียให้หมด บางสูตรก็ตัดออกไปหมดเลย บางสูตรก็ตัดออกไปบางส่วน บางสูตรก็ตัดออกไปราว ๔๐ เปอร์เซ็นต์ อภิธรรมคืออะไร

หลวงพ่อ : อันนี้เขาก็มีคําถามค้าน

ถาม : ผู้คัดค้านพระอภิธรรมชื่อว่า ทําลายชินจักร บุคคลเมื่อคัดค้านพระอภิธรรมชื่อว่าย่อมให้การประหารในชินจักรนี้ ย่อมคัดค้านพระสัพพัญญุตญาณ ย่อมหมิ่นเวสารัชชญาณของพระศาสดา ย่อมขัดแย้งบริษัทผู้ต้องการฟังย่อมผูกเครื่องกั้นอริยมรรค จักปรากฏในเภทกรวัตถุ ๑๘ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นผู้ควรแก่อุกเขปนียกรรม นิยสกรรม ตัชชนียกรรม และทํากรรมนั้น จึงควรส่งเธอไปว่า เจ้าจงไป จงเป็นคนกินเหลือเดนเลี้ยงชีพนั้นเถิด

หลวงพ่อ : นี่ในพระไตรปิฎกคัดค้าน เขาคัดมาให้เสร็จนะ นี่เขาพูดของเขาไป ในหนังสือของเขาคัดค้าน อันนี้ซํ้าถึงเรื่องสูตรอีก

ถาม : ๖. ในตําราเขาบอกว่า แมวเห็นหนูจะตะครุบกิน นี้พวกเถรตรงก็ว่าแมวมันบาป แม้แต่สัตว์เดรัจฉานก็บาป อย่างนี้เรามีความเห็นด้วยไม่ได้ แมวไม่มีเจตนาฆ่าหนู มันจะกินเท่านั้น แต่พวกอาจารย์บางพวก บางกลุ่มเขาจัดให้แมวนี้เป็นบาป เป็นเวรตกนรก ผูกพันกับหนูกลับไปกลับมา เรียกว่ามันขาดศีล แต่อาตมาเห็นว่าแมวไม่มีเจตนาฆ่า มันมีความรู้สึกจะกินเท่านั้น เห็นหนูก็คืออาหาร เป็นอาหารก็กินเท่านั้น

หลวงพ่อ : นี่ความเห็นของเขานะ ฉะนั้น นี่เขาพูดว่า

ถาม : หากคําถามควรมิควรอย่างไรแล้วแต่พระอาจารย์จะเมตตา หากคําถามไม่ควรถาม กระผมก็ขอขมาพระอาจารย์ล่วงหน้ามา ณ ที่นี้

หลวงพ่อ : นี่เขาเขียนมา ฉะนั้น เวลาคําถามเขาถามว่านี่เป็นความสับสนของสังคม เป็นความสับสนต่างๆ ฉะนั้น สิ่งที่ว่าอาจารย์องค์นี้ พระองค์นี้ท่านได้เสียไปแล้ว ทีนี้ถ้าเสียไปแล้ว เวลาอยู่เขาไม่มีใครจะไปชี้แจง ไม่มีใครต่างๆ ทีนี้ในวงกรรมฐานเราก็ปฏิบัติกันมาอยู่ ก็มีความเข้าใจในวงกรรมฐาน เขาเรียกว่า “ปริยัติกับปฏิบัติ” ถ้าปริยัติเขาก็วิเคราะห์วิจัยเรื่องตํารากันไป แต่ในการปฏิบัติตั้งแต่สมัยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เรื่องอย่างนี้ท่านรู้ท่านเห็นของท่าน

ท่านรู้ท่านเห็น ในวงกรรมฐานนี่รู้ในวงกรรมฐาน แต่ก็รักษากันอยู่ในวงกรรมฐาน ในครอบครัว หลวงตาใช้คําว่า “ครอบครัวกรรมฐาน” จะรู้กันว่าใครภาวนามีมรรคมีผลต่างๆ จะรู้กัน แต่ในสังคมข้างนอก ครูบาอาจารย์ท่านไม่ค่อยไปยุ่งเกี่ยว เพราะคําว่า “ยุ่งเกี่ยว” มันมีทิฏฐิ มีความเห็นแตกต่างกันไป ฉะนั้น ในการปริยัติเขาก็ศึกษากันไป พอศึกษาไปแล้ว ศึกษาในภาคปริยัติก็จินตนาการกันไป จินตมยปัญญาก็ว่ากันตามนั้น

แต่ถ้าเป็นความจริงนะ ถ้าเป็นความจริงในวงกรรมฐานนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประพฤติปฏิบัติไป เวลาท่านพูดในพระไตรปิฎกเหมือนกัน “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต”

ถ้าผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ตถาคตเห็นอย่างไร แล้วตถาคตวางธรรมและวินัยไว้ ตถาคตวางธรรมและวินัยในพระไตรปิฎกมา แต่เวลาไปศึกษาในพระไตรปิฎก เราก็ศึกษาด้วยทิฏฐิมานะของเรา เราก็มีมุมมองของเรา เราก็วิจารณ์ของเราไปตามมุมมองของเรา ถ้ามุมมองของเรา มันก็วิจารณ์ได้ถ้าพูดถึงทางวิชาการ ถ้าทางวิชาการมีใครวิเคราะห์ เอามาวิจัยทางวิชาการ เขาบอกว่าจะทําให้เกิดปัญญา จะทําให้เกิดสังคมกว้างขวางขึ้น

ในวงกรรมฐานบอกว่า ใครจะมีปัญญาเหนือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้มีปัญญามาก ในอจินไตย ๔ พุทธวิสัย ไม่มีใครจะรู้ได้หรอก

ฉะนั้นที่บอกว่า “ยิ่งวิเคราะห์วิจัยแล้วยิ่งจะเกิดให้ปัญญากว้างขวาง”

มันจะกว้างขวางไปไหนล่ะ มันวิเคราะห์วิจัยด้วยกิเลส

แต่ครูบาอาจารย์ของเราท่านวิเคราะห์วิจัยนะ ท่านวิเคราะห์วิจัยด้วยการประพฤติปฏิบัติไง “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” ถ้าเห็นตถาคตนะ หลวงตาท่านไปบรรลุธรรมที่วัดดอยธรรมเจดีย์ ท่านลุกขึ้นกราบแล้วกราบเล่า กราบแล้วกราบเล่า นั่นกราบอะไรน่ะ นั่นกราบอะไร

กราบซึ้งในบุญในคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ววางธรรมวินัยนี้ไว้ เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นไป พอตรัสรู้เหมือนกัน บรรลุธรรมเหมือนกัน มีความเข้าใจเหมือนกัน มันซาบซึ้งบุญคุณ โอ้โฮ! กราบแล้วกราบเล่า กราบแล้วกราบเล่า นี่ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต จะลงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แต่ถ้าผู้ใดไม่เห็นธรรม ไม่เห็นตถาคต ไม่เห็นใดๆ ทั้งสิ้น ถ้าไม่เห็นใดๆ ทั้งสิ้นก็วิเคราะห์วิจัยไปตามความเห็นของตัว ถ้าความเห็นของตัวก็ออกมาอย่างนี้ไง เช่น

ถาม : ๑. พระสูตรทั้งหมดที่เกี่ยวกับโอปปาติกะเป็นเรื่องโกหกทั้งหมด เมื่อพระพุทธเจ้าท่านสอนเกี่ยวกับเรื่องโอปปาติกะนั้น ท่านก็โกหกประชาชนและภิกษุสงฆ์ทั้งหลาย เพราะท่านจําเป็นต้องเอออวยเรื่องทาน ศีล สมาธิ ฤทธิ์ อภิญญา ชาตินี้ ชาติหน้า ภพต่างๆ

หลวงพ่อ : นี่ภพต่างๆ เขาบอกว่า “สวรรค์ในอก นรกในใจ นรกก็อยู่ในที่ใจ ถ้าเป็นเทวดา เทวดาก็มนุษย์นี่แหละ มันจะเอาเทวดามาจากไหน” นี่ในคําสอนของเขา เขาสอนอย่างนี้มาก เหมือนกับการปฏิเสธเรื่องนรกสวรรค์

ถ้าการปฏิเสธเรื่องนรกสวรรค์นะ ในเมื่อเราเป็นชาวพุทธ เวลาศาสนามันเสื่อม ตัวสัจธรรมไม่เคยเสื่อม แต่ในเมื่อบุคลากรในศาสนามันเสื่อมโทรม เสื่อมโทรม เขาก็เห็นของเขาไป แล้วเขาก็เอาเรื่องนรกสวรรค์ไปเป็นสินค้ากัน ไปจินตนาการกัน เห็นไหม ผู้ที่ใช้ตรรกะว่าศาสนาเป็นอย่างนั้น เวลามันเสื่อมทรามไปมันก็เป็นแบบนั้น

แต่ถ้าเวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านเห็นนรกสวรรค์ตามความเป็นจริง ดูสิ ที่ในอภิธรรมต่างๆ เขาก็ไปของเขา ถ้าไปของเขา สิ่งนั้นเวลาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในธัมมจักฯ เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่เธอไม่ควรเสพ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาถ้าไม่เชื่อนรกสวรรค์เลย มันก็ว่า นรกสวรรค์ไม่มี ไอ้คนที่เลวร้ายก็ไปเอาเรื่องนรกสวรรค์มาเป็นสินค้า นี่ทางสองส่วนที่โลกเขาเป็นอยู่ เวลาบุคลากรในพระพุทธศาสนามันเสื่อมทรามไปมันเป็นอย่างนั้น แล้วมัชฌิมาปฏิปทา ทางสายกลางที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางไว้ตามความเป็นจริงไง

นี่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นกลางคืนท่านไม่ได้นอนเลย ท่านรับเทวดาตลอด เทวดาจะมาฟังเทศน์หลวงปู่มั่น ถ้าเทวดามาฟังเทศน์หลวงปู่มั่นนะ เวลาหลวงปู่มั่นเตือนพระไงว่า พระเวลานอนกลางคืนนะ เวลาจะนอน กลางคืนไม่ควรนอน ควรจะเดินจงกรมอยู่ เพราะพวกเทพพวกเทวดาเขามา เขาเห็นพระ เขาเคารพพระ เขาไม่เข้ามาทางนั้น เขาจะอ้อมมา แล้วมาเห็นพระ เห็นพระนอนไม่สํารวมต่างๆ ท่านก็มาพูดกับหลวงปู่มั่น

เวลาท่านเทศนาว่าการ หลวงปู่มั่นบอก “คนมันหลับ คนหลับมันไม่มีสติ มันจะทําอย่างไรได้ล่ะ”

นี่เทวดาเขามีเหตุผลนะ เขาบอกว่า “แม้จะหลับอยู่มันก็สมควรระวัง ไม่ควรเป็นอย่างนั้น”

หลวงปู่มั่นบอก “เออ! เขาก็มีเหตุผลของเขา”

นี่ถ้าพูดถึงมัชฌิมาปฏิปทา เวลาบุคลากรในศาสนาเสื่อมทรามก็อ้างอิงกัน เรื่องพาไปทัวร์สวรรค์ ทัวร์นรก ทัวร์นิพพาน พากันไป นั้นบุคลากรที่มันเสื่อมทราม แต่ถ้าคนที่ไม่เชื่อก็ปฏิเสธไปเลย “นรกสวรรค์ไม่มี สรรพสิ่งไม่มี อะไรก็ไม่มี”

แต่หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่ฝั้น ครูบาอาจารย์ของเราท่านได้สัมผัสเรื่องนี้ หลวงปู่ชอบ...มันมี แต่มีแล้วเขาไม่เอามาโอ้เอามาอวด มี พอเวลาเราเข้าไปเห็นแล้วให้สํารอก ให้เห็นแล้วสลดสังเวช ถ้ามันสังเวชแล้วมันก็เป็นประโยชน์ แล้วเวลาเอามายืนยัน นี่ศาสดา “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เห็นแบบนั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านเห็นแบบนั้นก็คอยเตือนไง “อย่าทํานะ บาป อย่าทํานะ ถ้าทําแล้วมันจะได้ผลอย่างนั้นๆๆ นะ บุญนี่ควรทํา บุญนี่ควรทํา ทําบุญแล้วมันจะได้ประโยชน์อย่างนั้นๆๆ นะ”

นี่มัชฌิมาปฏิปทา ท่านรู้จริงเห็นจริง ท่านพูดโดยหลักความเป็นจริง ท่านอธิบายให้ชาวพุทธบริษัท ๔ ให้มีหลักมีเกณฑ์ ฉะนั้น มีหลักมีเกณฑ์เพื่อประโยชน์กับศาสนา ท่านไม่ได้พูดเพื่อโอ้เพื่ออวด เพื่อหวังลาภสักการะ หวังสิ่งใด เพราะธรรมเหนือทุกอย่าง ธรรมเหนือโลก เหนือลาภสักการะ เหนือโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ มันเรื่องโลกๆ ทั้งนั้นแหละ ธรรมะมันเหนืออยู่แล้ว ถ้ามันเหนืออยู่แล้ว ไม่พูดเพื่อลาภเพื่อสักการะ เพื่อให้ใครยกย่องสรรเสริญ ไม่เคยพูดอย่างนั้น แต่พูดเพื่อเป็นสัจธรรม พูดให้คนสลด ให้คนสังเวช ให้คนที่มันจะหยิบฉวยเอานรกอเวจี ให้มันปล่อยวางซะ แล้วพูดส่งเสริมให้คนที่มีความตั้งใจจงใจอยากทําคุณงามความดีเพื่อไปเกิดบนสรรค์ถ้าเขาไม่ถึงที่สุดแห่งทุกข์ แต่ถ้าเขาพิจารณาของเขา เขาใช้วิปัสสนาของเขา เขาถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ เขาก็จบของเขาไป นี่เวลาครูบาอาจารย์นะ

นี่พูดถึง เราจะบอกว่า เวลาโอปปาติกะ เรื่องทาน เรื่องศีล เรื่องสมาธิ เรื่องฤทธิ์ เรื่องอภิญญา ภพชาติหน้า มันเป็นเรื่องไสยศาสตร์ เรื่องแต่งเติมเข้ามาในพระพุทธศาสนา นี่เพราะไม่เห็นตถาคต

ถ้าเห็นตถาคตนะ พุทโธๆ จิตสงบ พอจิตเริ่มสงบก็รู้เห็นเงาของพระพุทธเจ้าแล้ว จิตสงบนี่ทึ่งแล้ว แล้วผู้ที่ปฏิบัติไป วิปัสสนาไป เพราะอะไร เพราะเวลามันจะชําระล้างกิเลส มันจะต้องเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไปละอวิชชา ไปทําลายอวิชชา นั่นล่ะ มันจะเป็นจริงไง ฉะนั้น บอกว่า

ถาม : พระสูตรที่เกี่ยวกับเรื่องโอปปาติกะเป็นเรื่องที่โกหกทั้งหมด พระพุทธเจ้าท่านสอนเกี่ยวกับเรื่องโอปปาติกะนั้น ท่านก็โกหกประชาชนและภิกษุทั้งหลาย เพราะท่านจําเป็นต้องเอออวย

หลวงพ่อ : โอ๊ะ! จําเป็นต้องเอออวยหรือจะชักนําเขาขึ้นมา ถ้าจําเป็นต้องเอออวยมันก็ไหลไปนะ โลกเป็นใหญ่ โลกดึงไป นี่เอออวยไปกับโลก แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านชักนําเข้ามาหาศาสนาต่างหากล่ะ ท่านใช้อุบายของท่าน เขาเรียกว่าการฝึกสอนคนมันต้องมีอุบาย อุบายนะ ถ้าเถรตรงเข้าไปจะสอนใคร เขาทุกข์มา เราก็เอาความทุกข์ทับถมเข้าไป แล้วมันจะไปได้ไหม เวลาเขาทุกข์มา เราก็ต้องให้เขาปล่อยวางตรงนั้น ให้เขาเข้ามาสู่การปล่อยวาง สู่การที่เขาวางได้ ถ้าเขาวางได้ของเขาแล้วมันเป็นความจริงขึ้นมา

ฉะนั้น ที่บอกว่ามันรับตรงนี้ไม่ได้ รับไม่ได้ตรงที่ว่า

ถาม : แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องโอปปาติกะก็โกหก

หลวงพ่อ : คําว่า “โกหก” ว่าพระพุทธเจ้าพูดปด อันนี้รับไม่ได้ อันนี้รับไม่ได้เลย อันอื่นยังพอว่า มันเป็นความเห็นผิด แต่อันที่บอกพระพุทธเจ้าโกหก พระพุทธเจ้าพูดปด อันนี้รับไม่ได้ ไม่ยอมรับ อันนี้ไม่ยอมรับ ทีนี้พอไม่ยอมรับ เขาบอกว่าพระพุทธเจ้าโกหกเรื่องอะไร ก็เรื่องทาน เรื่องศีล เรื่องฤทธิ์ เรื่องอภิญญา เรื่องชาตินี้ชาติหน้า

เรื่องอภิญญา ถ้าคนมันมีก็คือคนมันมี แต่คนมันมีแล้วจะแก้ไขอย่างไร

ในวงกรรมฐานท่านจะบอกว่า ถ้าจิตคึกคะนองมีอยู่ ๕ เปอร์เซ็นต์ หลวงตาบอกว่าพวกที่จิตคึกคะนองมีอยู่ ๕ เปอร์เซ็นต์ เวลามันลงนี่นะ มันจะเห็นตัวเองไปเดินบนเมฆเลย เวลาไอ้พวกจิตคึกคะนอง พวกมีอภิญญา พวกจิตที่เขาคึกคะนอง จิตเขามีอํานาจวาสนา เวลาจิตจะลง เวลาจิตมันจะเป็นสมาธิ วูบลง ลงไปบาดาลเลย ลงไปเลย เขาว่าขึ้นมาๆ ก็นู่น ขึ้นไปบนสวรรค์เลย ทําอย่างไร

ถ้ายังไม่มีอาจารย์ ยังไม่มีผู้ปฏิบัติได้มรรคได้ผล เวลาเข้าไปจะไม่รู้ว่าเรื่องอย่างนี้เวลามันมีมันแก้อย่างใด กรณีอย่างนี้ ถ้าเขาเป็นอย่างนั้น ถ้าไม่มีใครชักนําเขา เขาก็ติดอยู่อย่างนั้น เขาก็สําคัญตน สําคัญตนก็เข้าสู่ตรงนี้

ฉะนั้น พระพุทธเจ้าโกหกหรือ?

ไม่โกหก ถ้าจิตเป็นอย่างนั้น ที่บอกว่าเวลาฟังพระพุทธเจ้าทีเดียวเป็นพระอรหันต์เลย ไอ้พวกเราฟังแล้วฟังเล่าไม่เห็นเป็นเลย

ก็นี่ไง เขาสร้างอํานาจวาสนาของเขามาไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้ไง รู้ว่าควรทําอย่างไร ควรแก้ไขอย่างไร

ฉะนั้น เรื่องที่ว่าโกหก ไม่มี พระพุทธเจ้าไม่เคยโกหก ไม่เคยโกหก มันโกหกไม่ได้ พระพุทธเจ้าไม่เคยโกหก เพียงแต่ว่าพูดกับใคร สอนใคร เวลาเทศนาว่าการกับโลกจะชักนําอย่างไร

พูดถึงเรื่องของทานนะ เวลาพูดถึงทั่วๆ ไป อนุปุพพิกถา ๕ นี่โดยทั่วไปพระพุทธเจ้าเทศน์อย่างนี้เลย ๑. เรื่องทาน ๒. เรื่องศีล ๓. เรื่องสวรรค์ ๔. เรื่องกาม ๕. เรื่องเนกขัมมะ แล้วท่านก็เทศน์เรื่องอริยสัจ พระพุทธเจ้าเทศน์อย่างนี้

เรื่องทานๆ ผลมันมีไง ถ้าสร้างกุศลมันก็เป็นบุญกุศล มันเป็นเรื่องธรรมดา เรื่องศีล นี่มันปกติ ฉะนั้น มันหลากหลาย เราจะบอกว่า คนสร้างบุญญาธิการมาหลากหลาย เวลาคนไม่เชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เยอะแยะไป แล้วคนเชื่อมันก็ได้ประโยชน์ ดูสิ ดูพวกเดียรถีย์ในสมัยพุทธกาลยังไปต่อล้อต่อกร เวลาเขาจ้างให้คนแกล้งท้องไปฟังเทศน์พระพุทธเจ้าทุกวันเลย แล้วพอเทศน์ไปเทศน์มาท้องป่องเลย แล้วก็ไปชี้หน้าพระพุทธเจ้านะว่า “พระพุทธเจ้าดีแต่สอนคนอื่น ทําฉันท้อง”

พระพุทธเจ้าบอกว่า “เธอกับเรารู้กันสองคน เธอกับเรารู้กันสองคน ท้องไม่ท้องรู้กันสองคน” นั่นน่ะในพระสูตร เทวดาแปลงเป็นหนูเข้าไปกัดเชือก

เพราะเดียรถีย์จ้างมา เพราะพอพระพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรม คนไปเชื่อฟังพระพุทธเจ้าหมดเลย แล้วพวกที่เขามีลาภอยู่ ลาภมันเสื่อมลาภ ก็จ้างผู้หญิงไปฟังเทศน์ทุกวัน เวลาคนจะกลับนะ ออกจากวัด ก็เดินสวนเข้าไป แล้วพอคนจะเข้าวัด ก็เดินสวนออกมา ทําเหมือนว่านอนค้างคืนที่นั่นไง

แล้วพออยู่ๆ ไปก็เอาหมอนมาใส่หน้าท้อง เอาเชือกผูกไว้ เวลาพระพุทธเจ้าเทศน์ เข้าไปชี้เลยนะว่า “ดีแต่สอนคนอื่น ทําให้ฉันท้องอยู่นี่”

พระพุทธเจ้าบอกว่า “เธอกับเรารู้กันสองคน รู้กันสองคน”

สุดท้ายเทวดาแปลงตัวเป็นหนูเข้าไปกัดเชือกขาด พอเชือกขาด หมอนก็ตกมาที่เท้า นี่ไง จะบอกว่าคนที่ไม่เชื่อพระพุทธเจ้าสมัยพุทธกาลก็มี แล้วคิดว่าไปโกหกเขาหมดเลยหรือ แล้วเดียรถีย์ที่แข่งขันกับพระพุทธเจ้ามาอยู่ เขาก็ตรวจสอบกันอยู่ เดียรถีย์ในสมัยพุทธกาลมีลัทธิต่างๆ เขาก็มีของเขาทั้งนั้นแหละ

นี่พูดถึงถ้าเห็นตถาคตจะไม่พูดแบบนี้ นี่ข้อที่ ๑

ถาม : ๒. สําหรับสัตว์เดรัจฉาน สัตว์เดรัจฉานที่ไม่มีความร้อน ความร้อนของสัตว์เดรัจฉานก็คือความร้ายกาจของมัน ความร้ายกาจของมันมีอันตรายแก่มนุษย์ นี่คือความร้อนของสัตว์ ถ้าสัตว์เดรัจฉานนั้นได้รับการฝึกที่ดี จนเป็นสัตว์ที่ไม่มีอันตรายต่อไป ละพยศแล้ว เช่น ช้างป่า วัวป่า ถ้าละพยศแล้ว เรียกมันว่านิพพาน นิพพานในชีวิตประจําวัน

หลวงพ่อ : เออ! นิพพานพระพุทธเจ้าบัญญัติไว้แล้ว กิเลส เห็นไหม เวลากิเลส ก็ว่ากุศล-อกุศลต่างๆ กุศลก็คือธรรม คือมรรค เวลาสิ้นสุดแล้วเป็นนิพพาน นิพพานคือดับทุกข์ทั้งหมด แล้วพูดถึงเวลาสัตว์มันละพยศ มันดับทุกข์หรือ

แล้วเวลาปัญหาสุดท้ายบอกว่า เวลาแมว พวกอาจารย์บางพวกก็ว่ามันเป็นบาป แล้วบอกว่าสัตว์นิพพาน

อาจารย์บางพวกไปบอกแทนสัตว์ว่านิพพานด้วยหรือ เออ! อาจารย์บางพวกบอกว่าสัตว์เป็นนิพพาน

อ้าว! เวลาแมวมันจับหนูก็บอกว่ามีพระบางพวกบอกว่ามันเป็นบาป เออ! เรารับไม่ได้ มันไม่เป็นบาป แล้วเวลาสัตว์มันเป็นนิพพาน อาจารย์พวกไหนไปบอกว่ามันเป็นนิพพานล่ะ สัตว์มันบอกว่าเป็นนิพพาน สัตว์ตัวไหนมันบอกมันเป็นนิพพาน สัตว์ตัวไหนมันบอกนิพพาน

สัตว์ตัวไหนมันก็บอกนิพพานไม่ได้ เพราะสัตว์มันละกามราคะไม่ได้

สัตว์ที่เลี้ยงมันไว้นะ ช้างเวลาเขาผูกไว้ เวลามันเป็นสัดนะ เวลามันตกมัน ใครเอามันอยู่ ถ้าสัตว์มันละกามไม่ได้มันจะไปไหน สัตว์มันจะเชื่องขนาดไหนก็แล้วแต่ สัตว์หน้าขนไว้ใจไม่ได้ใช่ไหม แล้วถ้าสัตว์นะ สัตว์เวลามันติดสัดขึ้นมาจะทําอย่างไร มันจะนิพพานตรงไหน

อ้าว! ก็บอกว่าสัตว์ที่มันดุมันร้าย เวลาฝึกฝนมันดีแล้ว ฝึกมันจนดีแล้ว พอมันเชื่องหมดพยศไปแล้วนั่นคือนิพพานของมัน

อ้าว! มันขัดแย้งมาก มันขัดแย้งว่าในพระไตรปิฎกบอกว่าอบายภูมิบรรลุธรรมไม่ได้ อบายภูมิทําดีทําชั่วได้

เราไม่ได้โทษสัตว์นะ เดี๋ยวบอกว่าสัตว์บางพวก แล้วอาจารย์องค์ไหนก็ว่าไปคิดแทนสัตว์ ไอ้หงบนี่ก็คิดแทนสัตว์อีกแล้ว

ไม่ใช่ เวลาไปคิดแทนสัตว์ แล้วบอกว่าสัตว์มันเป็นนิพพาน สัตว์มันไม่รู้เรื่อง แต่คนพูดบอกมันนิพพาน

ในพระไตรปิฎก ท้าวโฆสกนี้เป็นสุนัข เวลาพระปัจเจกพุทธเจ้านิมนต์มาฉันข้าวทุกวัน สุดท้ายพอคุ้นเคยแล้วบอกไปกลับนี้ให้สุนัขไปรับแทน สุนัขมีความผูกพันมาก ด้วยความผูกพัน บุญกุศลของมัน ด้วยบุญกุศล ความภักดีของมัน ความผูกพันของมัน เวลาออกพรรษาแล้ว พระปัจเจกพุทธเจ้าจะต้องไปธุดงค์ เวลาออกไปธุดงค์ สุนัขตัวนั้นมันหอน มันหอนด้วยความผูกพันของมัน หอนจนมันดับ หอนจนมันตาย พอมันตายขึ้นมามันเกิดเป็นเทวดา นี่อยู่ในพระไตรปิฎก พอไปเกิดเป็นเทวดาชื่อท้าวโฆสก เป็นเทวดาที่เสียงเพราะที่สุด

สัตว์มันไปเกิดในสวรรค์ได้ สัตว์นี่นะ มันเวียนตายเวียนเกิดในวัฏฏะได้ แต่สัตว์จะบรรลุธรรมไม่ได้ อบายภูมิบรรลุธรรมไม่ได้ ต้องเป็นมนุษย์ มนุษย์กับเทวดา มนุษย์ เทวดา อินทร์ พรหมบรรลุธรรมได้ บรรลุธรรมได้ เพราะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ เทวดาสําเร็จเป็นแสนๆ มนุษย์กับเทวดา แต่สัตว์ตั้งแต่เดรัจฉานไป อบายภูมิบรรลุธรรมไม่ได้ ถ้าบรรลุธรรมไม่ได้

“ถ้าสัตว์มันฝึกดีแล้ว แล้วมันก็จะเป็นนิพพานของมัน”

มันนิพพานอะไรกันเนี่ย มันนิพพานอะไร

ทีนี้คําว่า “นิพพาน” ข้อนี้นะ เดี๋ยวจะไปผูกพันกับข้อหน้า ข้อนี้บอกว่า “นิพพาน เพราะนิพพานมันมีอยู่แล้วไง นิพพานเป็นธรรมชาติไง ถ้าธรรมชาติก็มีอยู่แล้วไง อ้าว! ถ้ามีนิพพานเป็นธรรมชาติอยู่แล้ว เราเกิดมาเราก็มีอยู่แล้ว เราก็ไม่ต้องมาเกิดอีกแล้วไง” ข้อนี้มันจะไปเกี่ยวพันกับข้อหน้า แต่ข้อ ๓.

ถาม : ๓. ถ้าสัตว์ป่า เช่น ควายป่า ช้างป่า อะไรป่า มันดุร้ายเหลือประมาณ อันตรายเหลือประมาณ เอามาเข้าคอก บังคับฝึกหัดจนสัตว์เหล่านั้นเชื่องเหมือนแมว เช่น ช้างป่ามันก็เหมือนแมว ทําอะไรก็ได้ อย่างนี้เรียกว่ามันนิพพาน

หลวงพ่อ : มันนิพพานมันก็นิพพานไม่ได้หรอก เขาบอกว่า “มันนิพพานสําหรับทุกคน สําหรับทุกคนนะ” ข้อนี้มันจะเกี่ยวพันกัน

ถาม : ๔. แม้คนโง่ไม่รู้จักพระนิพพานเอาเสียเลย เขาก็ยังลงไปกินอาบในสระแห่งนิพพานนั้นได้

หลวงพ่อ : ไอ้ตรงนี้ยิ่งสะเทือนนะ “ได้โดยที่ไม่รู้สึกตัว โดยที่ไม่รู้สึกตัวนี่ได้”

เราขาดสติ สมาธิเรายังไม่มีเลย เวลาขาดสตินี่วูบหลับหมด นี่โดยไม่รู้สึกตัว “ไปนิพพานได้โดยที่ไม่รู้สึกตัว ข้อนี้เพราะว่าพระนิพพานเป็นธรรมชาติที่มีอยู่โดยทั่วไป นิพพานสําหรับทุกคน”

นี่ปริยัติ ปริยัติก็อยู่ในวงปริยัตินั่นแหละ แต่เวลามาศึกษา เพราะปริยัติมีการศึกษาไง กรณีอย่างนี้ เพราะว่าอาจารย์องค์นี้เขาก็แปลเรื่องมหายานเยอะ เรื่องเว่ยหล่าง เรื่องฮวงโป เขาเป็นคนแปลไง ถ้าแปลเว่ยหล่าง ฮวงโป เห็นไหม เขาบอกว่า “พุทธะมีอยู่โดยทั่วไป พุทธะมีอยู่ในสัตว์ พุทธะมีอยู่ในขี้ พุทธะมีอยู่ทั่วไป” เขาว่าอย่างนั้นนะ

พุทธะมีอยู่ทั่วไปเพราะอะไร เพราะในการปฏิบัติ อย่างนิพพาน พวกเราว่านิพพาน เวลาทําบุญกุศล เห็นไหม ข้าพเจ้าขอให้ถึงนิพพานเถิด นิพพานมันสูงส่งมาก พอนิพพานสูงส่ง เราก็กราบเราก็ไหว้กัน เราก็บูชากัน เราก็ไม่กล้ากัน เราทําสิ่งใดเราว่ามันสุดเอื้อม แต่ในฝ่ายมหายานเขาจะบอกว่าทุกอย่างมันมีอยู่ทั่วไป มันใกล้ตัวเรา มันมีอยู่ใกล้ตัวเรา มันไม่สุดเอื้อมเราหรอก ความหมายมันอยู่ใกล้ตัวเรา มันศึกษาของมัน มันปฏิบัติของมัน ถ้ามันเข้าถึงมันเข้าถึงได้

แต่การเข้าถึงนิพพานๆ มันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นไปไม่ได้ที่ว่า แม้แต่คนโง่ที่สุด ความโง่มันจะเข้าเป็นนิพพานได้อย่างไร ภาวนามยปัญญามันจะโง่ได้ที่ไหน คําว่า “โง่” เวลาหลวงตาท่านพูด เห็นไหม เราโง่มาก เรื่องโลกๆ เราโง่มาก คําว่า “โง่มาก” คือว่าไม่ชิงดีชิงเด่น ไม่ฉกฉวย ไม่เอารัดเอาเปรียบใคร การชิงดีชิงเด่นทางโลกเขาว่าฉลาดขึ้นมา นั่นล่ะคือกรรม นี่ท่านเปรียบนะ ท่านเหมือนพูดประชดว่านี่เราโง่ๆ โง่ หมายถึงว่า โง่ทางโลก แต่ฉลาดทางธรรม ถ้าทางธรรมมันมีสติปัญญา มันมีปัญญา มันมีภาวนามยปัญญา

แม้แต่สามเณรน้อยอายุ ๗ ขวบก็เป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์เพราะอะไรล่ะ เพราะเขาเห็นชาวนาเขาทดนํ้าเข้านา เขาถามพระสารีบุตร ลูกศิษย์พระสารีบุตรถามว่า “นํ้ามีชีวิตไหม”

“ไม่มีชีวิต”

“นํ้าไม่มีชีวิตเขายังทําประโยชน์ได้ ถ้าจิตเรามีชีวิต” นี่มันมีปัญญา มันมีปัญญาเปรียบเทียบไง เปรียบเทียบเรื่องนํ้า

สามเณรไปเห็นเขาดัดคันศร “แม้แต่ไม้คดๆ งอๆ เขายังดัดให้ตรงได้ แล้วจิตใจเราทําไมดัดให้ตรงไม่ได้ จิตใจนะ”

ท่านถามว่า “ไม้มีชีวิตไหม”

“ไม่มี”

“จิตใจเรามีชีวิตไหม ความรู้สึกเรามีชีวิตไหม แล้วถ้าสิ่งที่มีชีวิต ทําไมเราไม่ดัดให้มันตรง” นี่คือมรรค

โง่ๆ ลงนิพพาน มันไม่มี มันไม่มี แล้วมันไม่ใช่โง่ๆ ธรรมดานะ โง่ๆ แล้วยังไม่รู้สึกตัวอีกด้วย นิพพานไม่รู้สึกตัวมันก็นิพพานก้อนหินไง ก็เพราะคิดกันอย่างนี้ไงว่า “นิพพานมันมีอยู่แล้ว ไม่รู้สึกตัวลงสู่นิพพาน” นี่เขาจะคิดแบบวิทยาศาสตร์ไง “ความร้อนมันคือความทุกข์ ถ้าความเย็น สงบเย็นคือนิพพาน”

อย่างนี้ขั้วโลกเหนือมันก็นิพพานน่ะสิ อ้าว! ขั้วโลกเหนือ-ขั้วโลกใต้ก็นิพพานใช่ไหม อ้าว! ก็มันเย็นไง เพราะเข้าใจว่าคําว่าร้อนคือกิเลส เย็นคือธรรม อ้าว! เย็นก็ตาย อ้าว! ร้อนก็ตาย มัชฌิมาปฏิปทา เห็นไหม พอดีต่างหากล่ะ แล้วพอดีอย่างไร มันพอดีอย่างไร

นี่พูดถึงว่า ครูบาอาจารย์เรามี ครูบาอาจารย์เราท่านปฏิบัติมา เรื่องอย่างนี้ในวงกรรมฐาน ในวงครูบาอาจารย์ ธมฺมสากจฺฉา ถ้านักปฏิบัตินะ ผู้ที่ปฏิบัติ พอพูดธรรมะ อ้าปากเขาก็รู้แล้วว่าใครถูกใครผิด เพียงแต่ว่ามันเป็นสังคม สังคม เห็นไหม สมณะ ถ้าสมณะยังเบียดเบียนผู้อื่นอยู่ ถือว่าไม่ใช่สมณะ สมณะยังพูดเบียดเบียนคนอื่น สมณะยังพูดกระทบกระเทือนคนอื่น ไม่ถือว่าเป็นสมณะ สมณะต้องรู้จัก ต้องมีสติต้องมีปัญญา

ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ เพราะเขาเป็นสมณะ สมณะเขาไม่เบียดเบียนใคร สมณะไม่เบียดเบียนตนเอง ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ไม่เบียดเบียนใครทั้งสิ้น นั้นสมณะแท้ไง

หลวงปู่มั่นเป็นยอดแห่งสมณะ สมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ เห็นไหม ใครได้เห็นสมณะเป็นมงคลชีวิตไง ครูบาอาจารย์เราท่านเป็นสมณะ ท่านรู้ถูกรู้ผิดอยู่ แต่ท่านเป็นสมณะ ท่านไม่เกี่ยวเนื่องกับใคร ท่านจะสั่งสอนแต่คนที่เข้าไปหาท่าน นี่ผู้ที่เป็นสมณะ

สมณะ ถ้ายังเบียดเบียนคนอื่นอยู่ไม่ถือว่าเป็นสมณะ

ไอ้นี่ไม่ได้เบียดเบียน ไอ้นี่ตอบปัญหา ปัญหามันเข้ามา นี้พูดถึงปัญหานะ เขาบอกแล้วว่าปัญหานี้เห็นว่าสมควรหรือไม่สมควร มันเป็นสิ่งที่สังคมเขากําลังตกลงกันไม่ได้ สังคมมันยังตกลงกันไม่ได้

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า นิพพานนะ ถ้าพูดถึงโดยทั่วไปเขาก็ว่าสูงส่งเกินไป แต่เวลามหายาน พุทธะมีอยู่ทุกที่ เพื่อให้ทุกคนประพฤติปฏิบัติ แล้วบอก “ข้อนี้เพราะว่านิพพานมันเป็นธรรมชาติ”

ธรรมชาติ พูดถึงเวลาสอน ที่บอกนิพพานเป็นธรรมชาติ แล้วเวลาบอกว่าพระพุทธเจ้าโกหก โกหกเพราะว่าเรื่องโอปปาติกะมันเป็นเรื่องโกหก...แล้วธรรมชาตินี่โกหกไหม

เวลาพระพุทธเจ้าพูดถึงเรื่องโอปปาติกะ เรื่องภพเรื่องชาติบอกว่าพระพุทธเจ้าโกหกประชาชน ต้องเอออวยไปกับเขา แต่พระพุทธเจ้าสอนให้ไปถึงนิพพาน แต่เวลาในตําราของอาจารย์องค์นี้ก็จะบอกว่า “นิพพานเป็นธรรมชาติ นิพพานมันมีอยู่ทุกที่ เข้าไปอยู่ไหนก็เข้าไปอยู่ในนิพพาน สงบเย็นลงสู่นิพพาน นิพพานในชีวิตประจําวัน นิพพานมีอยู่กับเรา”

ก็เพราะมีทัศนคติ เพราะมีโลกทัศน์แบบนี้ไง การภาวนามันถึงวนกลับมาไม่เจริญก้าวหน้าไง

“ทุกอย่างมีอยู่แล้ว” ก็เหมือนพวกเราเกิดมาแล้วไม่ต้องศึกษา ไม่ต้องเรียน พ่อแม่เอาเงินหาไว้ให้พร้อมแล้ว จะมีเงินใช้ จะกดเอทีเอ็มได้ทั้งชาติ ชาตินี้จะกดเงินเมื่อไหร่ก็ได้ตลอดชีวิตหรือ นิพพานมันมีอยู่แล้วไง...ไม่มี ไม่มี

นิพพาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในสัมพุทเธ เห็นไหม เป็นล้านๆ นิพพานเป็นของบุคคลผู้ที่เข้าถึง แต่ถ้าจิตมันไม่เข้าถึง มันเป็นวัฏฏะและวิวัฏฏะ วัฏฏะคือวัฏวน นิพพานคือวิวัฏฏะ คือออกจากวัฏฏะนี้ไป ถ้าออกจากวัฏฏะนี้ไปแล้วมันไปอยู่ที่ไหนล่ะ แล้วเราอยู่ในวัฏฏะ มันเป็นธรรมชาติอยู่ตรงไหนล่ะ แล้วจะไปสงบเย็น ไปแช่ มันที่ไหนล่ะ

เพราะมีทัศนคติ พอมีทัศนคติขึ้นมา เห็นไหม ในตําราของอาจารย์องค์นี้เขาห่วงว่าถ้าเรื่องนรกสวรรค์มี เรื่องการฉกฉวยผลประโยชน์ในศาสนานี้มี จะทําให้คนเข้าไม่ถึงศาสนา ให้คนติดอยู่ในเรื่องโอปปาติกะ เรื่องฌานโลกีย์ เรื่องภพเรื่องชาติ เรื่องขายนรกขายสวรรค์กันอยู่ แล้วบอกว่านิพพาน นิพพานมันก็มีอยู่แล้ว นิพพานมันก็สงบเย็น แล้วมันจะไปไหนกันล่ะ

เวลาห่วงเขา ว่าเขาจะเอาเรื่องนรกสวรรค์มาหากินกัน แต่เราบอกว่า “นิพพานสงบเย็น แม้แต่สัตว์ถ้าฝึกมันดีแล้วมันก็เป็นนิพพาน” อ้าว! แล้วเราจะไปนิพพานกันที่ไหนล่ะ เห็นไหม นี่มันไม่มัชฌิมาปฏิปทาเพราะไม่เห็นตถาคต

ถ้าเห็นตถาคตนะ จะเห็นตั้งแต่มีสติ ตั้งแต่มีสมาธิ ตั้งแต่มีปัญญา แล้วปัญญาอย่างนี้ นี่เห็นตถาคต ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ตถาคตรู้เห็นอย่างใด ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นไปชําระล้างกิเลสจะเห็นแบบเดียวกันกับตถาคต ถ้าเห็นแบบเดียวกันกับตถาคต จะไม่พูดขัดแย้ง ไม่พูดบิดเบือนจากตถาคต จากธรรมวินัยนี้

ฉะนั้น เวลาพูด “ธรรมะเป็นธรรมชาติที่มีอยู่โดยทั่วไป นิพพานสําหรับทุกๆ คน” มันเป็นความเห็นของเขานะ เราไม่เห็นด้วย

ถาม : ๕. เรื่องอภิธรรมให้โกยทิ้งทั้งหมด

หลวงพ่อ : เรื่องอภิธรรม ในอภิธรรมนะ ถ้าโกยทิ้งทั้งหมด เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปแสดงอภิธรรมกับพุทธมารดา ไปแก้พุทธมารดา ลงมา ลงมาที่ราชคฤห์ ลงมาจากสวรรค์ เวลาออกพรรษา นี่มันมีไหม? มันมี อภิธรรมนี่มี แต่เรื่องธรรมและวินัย เรื่องธรรมวินัย อภิธรรม อภิธรรมมันก็เป็นวิทยาศาสตร์ทางจิต สิ่งที่แก้ไขกันมา ทีนี้อภิธรรมมันเป็นผล มันเป็นผลนะ เราเห็นด้วย อภิธรรมมันเป็นผล แต่วิธีการสอนของอภิธรรมเราก็ไม่เห็นด้วย เพราะอะไร เพราะไปเอาผลมาเป็นของเราไง ไปเรียนอภิธรรมของพระพุทธเจ้าบอกว่ากูรู้ๆ...ไม่มีทาง ไม่มีอีกแหละ ไม่มีอีกเหมือนกัน

ฉะนั้น อภิธรรมทั้งหมดเขาต้องโกยทิ้งทั้งหมด เขาต้องโกยทิ้งหมดเลย เอาไว้ไม่ได้เลยนะ

อภิธรรมมันเป็นผล ที่ว่านิพพานมันมีอยู่โดยดั้งเดิม แล้วอภิธรรม ธรรมอันใหญ่ กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา อพฺยากตา ธมฺมา ทําอย่างไร ทําอย่างไร กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา ทําอย่างไร อ้าว! ทําอย่างไร

นี่ไง ถ้าวงกรรมฐานเขาทําของเขา เขารู้ของเขา ฉะนั้น อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า สมณะถ้ายังเบียดเบียนคนอื่นไม่ถือว่าเป็นสมณะ สมณะยังพูดถากถางคนอื่นอยู่ ไม่เป็นสมณะ นี่เขารู้ของเขา ถ้ารู้ของเขา มันมีของมันอยู่

ฉะนั้น ที่ว่าโกยทิ้งทั้งหมด...เราว่าไม่ได้โกย ไม่โกย ถ้าความเห็นของเขา ความเห็นของใครมันก็เป็นเรื่องความเห็นของเขา ถ้าความเห็นของเขาก็เรื่องประโยชน์ของเขา

ถาม : ๖. แมวหรือหนูที่ตะครุบกิน นี้คือพวกเถรตรงที่ว่าแมวบาป แม้แต่สัตว์เดรัจฉานก็บาป อย่างนี้เรามีความเห็นด้วยไม่ได้ แมวไม่มีเจตนาฆ่าหนู มันจะกินเท่านั้น แต่พวกอาจารย์บางพวกบางกลุ่มจัดว่าแมวนี้เป็นบาป เป็นเวรตกนรก ผูกพันกันไปกับหนูกลับไปกลับมา เรียกว่าศีลขาด แต่อาตมาเห็นว่าแมวไม่มีเจตนาฆ่า มันมีความรู้สึกอยากจะกินเท่านั้น คือเห็นหนูเป็นอาหาร อาหารก็กินเท่านั้น

หลวงพ่อ : นี่เวลาเขาพูด ถ้าคิดอย่างนี้ บอกว่าหนูกับแมวมันมีความผูกพันกันกลับไปกลับมา ในพระไตรปิฎกก็มี ที่ว่าคนเคยฆ่ากันมาๆ มันมีบุคคล ๒ คนเคยฆ่ากันประจํา เวลาพระพุทธเจ้ามา ปลุกบุคคลที่นอนหลับอยู่ให้ตื่นขึ้นมา แล้วให้อภัยต่อกัน เห็นไหม เวรระงับด้วยการไม่จองเวร ของมันมีต่อกัน แม้แต่หนู แม้แต่สัตว์ที่มันกัดกินเป็นอาหาร มันกัดกิน มันมีเวรมีกรรมทั้งนั้นแหละ แมวไปกัดหนู หนูรักชีวิตไหม? หนูมันรักชีวิตทั้งนั้นแหละ หนูไม่ต้องการเป็นอาหารของแมวหรอก แต่มันสุดวิสัย เพราะแมวจับมันได้แล้ว แมวกินมัน มันก็เสียใจเป็นธรรมดา

ความเสียใจ ความต่างๆ มันเป็นเวรเป็นกรรมไหม? เป็น มันมีเวรมีกรรมทั้งนั้นแหละ ถ้ามันมีเวรมีกรรมนะ บอกว่าแมวมันจับหนู มันแค่อยากจะกิน แล้วอย่างนี้ กรณีการเกิดนะ เกิดเป็นยักษ์ เป็นเสือ เป็นสาง เป็นต่างๆ เป็นสัตว์นักล่า สัตว์นักล่ามันต้องกินเนื้อเป็นอาหาร ถ้าสัตว์นักล่ามันกินเนื้อเป็นอาหาร ทําไมมันถึงเกิดเป็นสัตว์นักล่าล่ะ ถ้ามันเกิดเป็นสัตว์นักล่า มันเกิดมาทําไม อะไรพามันเกิด? ก็กรรมพามันเกิด แล้วเวลาเกิดเป็นสัตว์ เวลาสัตว์กินพืช อะไรพามันเกิด แม้แต่เกิดเป็นอบาย อะไรพามันเกิด

มันต้องมีที่มาสิ มันมีจุดเริ่มต้นที่มาว่าทําไมมันถึงมาเกิดเป็นสัตว์นักล่า มันมีเวรมีกรรมของมัน ก็กรรมมันให้ผลไง พอกรรมให้ผลมันมาเกิดเป็นอย่างนี้ ถ้ามีสตินะ มีสติเราก็อดสิ เราก็ถือศีลของเราถ้ามันเป็นไปได้ แต่มันเป็นไม่ได้ เพราะอะไร เพราะว่ามันเกิดเป็นสัตว์ใช่ไหม

อย่างเช่นมนุษย์เรา ดูสิ มนุษย์เรา มนุษย์ที่กินมังสวิรัติเขาก็ไม่กินเนื้อสัตว์ อ้าว! แต่เรานี่กิน กินทุกอย่างที่โยมถวาย ถ้าถูกต้องนะ ถูกต้องตามธรรมวินัย กินทุกอย่าง เพราะมันเจตนาของเขา เวลาเขาให้มา ถ้าให้มังสวิรัติมาก็กิน เออ! ให้อาหารที่เป็นเนื้อสัตว์มาก็กิน กินทั้งนั้นแหละ เพราะเราไม่ได้ล่า เราไม่ใช่นักล่า เราภิกขาจาร เราบิณฑบาตเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง มนุษย์เขาหาของเขามาด้วยเจตนาที่บริสุทธิ์ ถ้าเขาถวายมา สิ่งนั้นเรากินทั้งนั้นแหละ สิ่งที่ได้มาตกบาตร ของตกบาตร กินทั้งนั้น เว้นไว้แต่เนื้อ ๑๐ อย่างที่พระพุทธเจ้าห้าม สิ่งใดที่พระพุทธเจ้าห้าม ไม่กิน ถ้าพระพุทธเจ้าไม่ได้ห้าม กิน

นี่ไง มันเป็นเวรเป็นกรรม เห็นไหม มนุษย์เราก็ยังมีมังสวิรัติ มนุษย์เราก็ยังกินเนื้อสัตว์ แม้แต่มนุษย์ มนุษย์มันก็แยกแยะได้ แบ่งได้ว่าอะไรเป็นเวรเป็นกรรม ถ้าไม่เป็นเวรเป็นกรรม เห็นไหม แล้วเราจะไปบอกว่าแมวมันเจตนากินอย่างเดียวโดยที่มันไม่เจตนาฆ่า มันไม่เจตนาฆ่า

เราฟังวิทยุเสียงธรรมอยู่นี่ เขามาเปิดให้ฟัง เปิดให้ฟังว่ามีคฤหัสถ์คนหนึ่งไปถามอาจารย์ของเขา บอกโจรปล้นมานี่เป็นบุญ อาจารย์ถามว่าคิดอย่างนั้นได้อย่างไรล่ะ คิดอย่างนั้นเพราะปล้นมาเพื่อเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่...อ้าว! นี่ไง มีคนคิดอย่างนี้จริงๆ

เขาถามนะ เขาถามอาจารย์ของเขาว่าการปล้นมานี่เป็นบุญ? เขาบอกเป็นบุญ อ้าว! คนอื่นปล้นมาเป็นบาปใช่ไหม แต่เขาปล้นมาเป็นบุญ เป็นบุญเพราะอะไรล่ะ เพราะเอามาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่เป็นบุญ นี่มีคนคิดอย่างนี้นะ แต่อาจารย์ก็ตอบว่าไม่ถูกๆ อาจารย์ก็พยายามแก้ทิฏฐิของเขา

ก็ย้อนกลับมานี่ ย้อนกลับมาที่ว่า “ก็สัตว์มันไม่ได้เจตนา ก็มันแค่กินเป็นอาหาร มันก็ไม่มีบาป” ความคิดอย่างนี้ แม้แต่คฤหัสถ์เขาก็คิด เขาคิดของเขาว่าแม้แต่ปล้นมามันก็ยังเป็นบุญ

มันเป็นบุญไปไม่ได้หรอก เพราะเริ่มต้นจากที่มันเป็นอกุศล สิ่งที่เป็นอกุศลมันเป็นบุญไปไม่ได้ ถ้ามันเป็นบุญนะ ฉะนั้น อย่างที่ว่า เขาบอกว่า

ถาม : มันผูกพันกลับไปกลับมา ศีลมันขาด

หลวงพ่อ : มันไม่มีศีล มันไม่ถือศีล มันทําคุณงามความดีของมันได้ สัตว์ทําดีทําชั่วได้ สัตว์ที่ดี เห็นไหม ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสวยชาติเป็นสัตว์ เสวยชาติเป็นลิง เป็นต่างๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยเสวยชาตินะ

แล้วเขาบอกว่าไม่มี ภพชาติไม่มี สิ่งต่างๆ ไม่มี ทําบุญกุศลแล้วมันไม่ให้ผลต่อกัน...มันก็ไปขัดกับวิชชา ๓ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุพเพนิวาสานุสติญาณ ญาณย้อนอดีตชาติไป จุตูปปาตญาณ สัตว์ที่มันกําเนิด ทําอะไรแล้วย่อมไปเกิดสิ่งใด อาสวักขยญาณชําระล้างกิเลส

ถ้าบอกว่า อดีตชาติไม่มี ไม่มีเจตนาฆ่า มันไม่มีบาปอกุศล มันก็ไปขัดกับวิชชา ๓ เห็นไหม ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไม่มีขัดแย้งกัน เริ่มต้นตั้งแต่หยาบๆ ขึ้นไป แล้วก็อย่างกลาง แล้วมันละเอียดขึ้นไป

ถ้าอย่างหยาบๆ ขึ้นมา อย่างเราพยายามจะยืนตัวให้ได้ ถ้าอย่างกลางขึ้นมา เราก็ปฏิบัติ ยิ่งละเอียดขึ้นไปนะ จะไม่เอาอะไรเลยนะ ดูสิ เวลาปัญญามันติดแล้วมันจะอยู่ตัวของมัน มันจะอยู่ตัวคนเดียวไม่ยุ่งกับใครเลยนะ เพราะมันเป็นงานที่ละเอียด งานในใจนี่งานละเอียดมาก พอละเอียดแล้ว ชําระล้างกิเลสไปแล้วมันเข้าใจหมด พอเข้าใจหมดมันก็จบไง

ฉะนั้น สิ่งที่พูดนี่มันเป็นความเห็นนะ มันเป็นความเห็นของเขา เขาคัดมาเขาเลือกมาให้เราพูดว่าเป็นความเห็นของสังคม ในเมื่อสังคมเขาบอกว่า

ถาม : มันเป็นกระแสสังคมที่ยังขัดแย้งกัน ชาวพุทธสนทนากัน ขัดแย้งกันกับคําสอนของพุทธหรือไม่ กระผมอยากให้อาจารย์ช่วยเปิดทาง

หลวงพ่อ : เราก็ไม่เห็นด้วยกับทางนั้น ไม่เห็นด้วยกับสิ่งที่เขาพูดนะ แต่ทีนี้ในเมื่อสังคมเขามีส่วนหนึ่ง ส่วนหนึ่งที่เขาเชื่อกัน ทีนี้เวลาเขาเชื่อ เขาก็เก็บเอาแต่สิ่งที่ดีๆ ไง แต่สิ่งที่เวลาเขาพูดอย่างนี้ พูดขัดแย้ง มันเป็นสิ่งที่ว่าใครๆ ก็จะมองข้าม ใครๆ ก็จะไม่เอาสิ่งนั้นมาเป็นประเด็น เขาว่ามองคนให้มองในแง่ดี ในแง่ที่ไม่ดีเราก็ไม่มอง ฉะนั้น มองคนในแง่ดี มันดีของใคร แต่ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติไป เรารู้เราเห็นเองนะ

ผู้ใดเห็นธรรม ถ้าไม่เห็นตถาคต มันยุ่งอย่างนี้ มันไม่เห็นตถาคต เอากิเลส เอาความรู้ความเห็นของตัวไปวิเคราะห์วิจัยในศาสนา วิเคราะห์วิจัยไม่ธรรมดานะ ยังตั้งกลุ่มตั้งก๊วนขึ้นมานะ ดูสิ อย่างที่ว่าเวลาปฏิบัติขึ้นมาก็มีแนวมีทางของตัวไป ตั้งกลุ่มตั้งก้อนกันขึ้นมา แล้วเวลาวงกรรมฐานนี่เป็นกลุ่มเป็นก้อนไหม

วงกรรมฐานนะ หลวงปู่มั่น หลวงปู่ชาก็ไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่บุญมี ลูกศิษย์ที่เป็นมหานิกายเยอะแยะ แล้วเวลาจะญัตติเป็นธรรมยุตนะ หลวงปู่มั่นท่านพูดเอง ธรรมยุต-มหานิกายมันก็แค่ชื่อ ไก่มันยังมีชื่อ แค่ชื่อ แค่สมมุติไง มันไม่ใช่เป็นกลุ่มเป็นก้อน ท่านบอกว่า “ถ้าพวกท่านญัตติหมด แล้วพระสงฆ์ฝ่ายมหานิกายเขาก็จะไม่ได้ประโยชน์สิ” หลวงปู่มั่นไม่ให้มหานิกายญัตติเยอะแยะหลายองค์มาก ให้อยู่ในมหานิกายนั้นน่ะ เพื่อจะได้เป็นประโยชน์กับเขา เป็นประโยชน์นะ นี่ไง ไม่แยกกลุ่มแยกก๊วน ไม่มีกลุ่มไม่มีก้อน คิดถึงศาสนา คิดถึงบริษัท ๔ คิดถึงความเป็นไปของสงฆ์ ไม่มีแบ่งพรรคพวก

แต่เวลาจะทําวินัยกรรม เวลาลงอุโบสถ จะลง มันตามธรรมวินัย ผู้ที่มีจิตใจเป็นธรรมจะเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็คือเคารพธรรมและวินัย ถ้าเคารพธรรมวินัยนะ เวลาลงอุโบสถ เพราะในพระวินัยบอกไว้ว่า นานาสังวาสจะร่วมอุโบสถสังฆกรรมกันไม่ได้ ถ้าร่วมไปแล้วมันเป็นโมฆียะ มันเป็นโมฆะ คําว่า “เป็นโมฆะ” เวลาอุโบสถไปแล้วมันไม่มีผล

ฉะนั้น เวลาลงอุโบสถเพื่อความสะอาดของสงฆ์ ท่านถึงบอกว่าให้มหานิกายลงอุโบสถกับมหานิกาย ธรรมยุตลงอุโบสถกับธรรมยุต มันก็เหมือนกับคนที่เป็นนักแข่ง คนที่เป็นนักแข่งเวลาเขาลงไปแข่งในสนาม เขาเคารพกติกาของกฎจราจร ถ้าเขาเคารพกฎกติกาของกฎจราจร นักแข่งคนนั้นเป็นคนดีไหม

เราเป็นนักแข่งที่เกเร ขับรถไปนี่ขวางไปหมดเลย ขวางไปทุกสนามเลย ไม่ให้ใครแซง ไม่ให้ใครไป เราบอกว่าเราเป็นนักแข่งที่ดีหรือ เราเป็นนักแข่งที่เลว เห็นแก่ตัว แต่หลวงปู่มั่นท่านเป็นนักแข่งที่ดี ท่านเคารพกฎจราจร เคารพธรรมและวินัย เพราะธรรมและวินัยบอกว่า ถ้านานาสังวาสลงอุโบสถสังฆกรรมด้วยกัน ถือว่าเป็นโมฆะ ถ้ามีภิกษุสงฆ์ที่ทุศีลเข้ามา ถือว่าเป็นโมฆียะ ฉะนั้น ถ้าอย่างนั้นท่านถึงจะให้ลงอุโบสถ จะบอกว่าไม่แบ่งเหล่า แบ่งพรรคแบ่งพวก ไม่เห็นเป็นก๊กเป็นเหล่า เพราะเป็นธรรมนี่มีความเสมอภาค

สมณะถ้ายังกล่าวตู่ ยังให้โทษคนอื่น ไม่ใช่สมณะ ทีนี้เพียงแต่ว่าสมณะที่ไม่เห็นธรรมวินัย ไม่ยอมรับตามธรรมวินัย ท่านก็ไม่เอาเข้ามาอยู่ในสังฆกรรม ทีนี้สังฆกรรม เห็นไหม เวลาเข้าสังฆกรรมก็ด้วยธรรมวินัย ด้วยกฎจราจร ด้วยกฎว่าถ้านานาสังวาสไม่ให้ลงอุโบสถร่วมกัน ท่านก็แยกซะ ก็มีคนไปพูดเยอะมากว่าหลวงปู่มั่นมีทิฏฐิมานะ หลวงปู่มั่นแบ่งฝักแบ่งฝ่าย หลวงปู่มั่นท่านไม่เป็นธรรม

เวลาพูด พูดอย่างนี้ เพราะในสังคมมี เวลาสังคมเขาพูด พูดอย่างนั้น ฉะนั้น เวลาสังคมพูดอย่างนั้นนะ ทีนี้เวลาคําว่า “เป็นธรรมขึ้นมา”

“ธรรมะเป็นธรรมชาติ แม้แต่คนโง่ไม่รู้จักพระนิพพานเอาเสียเลย เขาก็ยังลงไปกินไปอาบในสระแห่งพระนิพพานได้โดยที่ไม่รู้สึกตัว ข้อนี้ก็เพราะว่าพระนิพพานเป็นธรรมชาติที่มีอยู่โดยทั่วไป นิพพานของสําหรับทุกๆ คน”...ฉะนั้น ทุกๆ คนจะทําอะไรก็ได้ ทุกๆ คนจะทําสิ่งใดก็ได้ ก็เลยกลายเป็นเรื่องโลกๆ ไป ก็คิดว่า “เออ! อย่างนี้เป็นธรรมเนาะ เพราะท่านไม่มีทิฏฐิมานะ ท่านไม่เคารพกฎจราจร ท่านขับรถ ท่านคร่อมเลนก็ได้ จะจอดตรงห้ามจอดที่ไหนท่านทําได้หมดเลย เพราะท่านเป็นธรรม เพราะธรรมะมีอยู่โดยดั้งเดิม ไม่ต้องเคารพกฎจราจร ไม่ต้องเคารพอะไรเลย”

แต่หลวงปู่มั่นท่านเป็นธรรม ท่านเคารพ

ก็บอกว่า “มีทิฏฐิมานะ ยังแบ่งฝักแบ่งฝ่าย พระอะไร พระอรหันต์ยังมีพรรคมีพวก”

ความคิดของคนนะ เราคิดให้มันชัดมันเจนขึ้นมา แล้วเราจะกราบด้วยหัวใจนะ จะเคารพมาก เคารพเพราะอะไร เคารพเพราะนี่มันคือมัคโค ทางอันเอก จะชักจูงให้จิตใจของเราเข้าไปสู่ธรรม คนที่เขาพยายามถนอมรักษาถนนหนทางให้เราได้ก้าวเดิน คนนั้นน่าเคารพไหม คนคนนั้นพยายามรักษาข้อวัตรปฏิบัติ รักษาสิ่งที่จะชักนําใจเราเข้าไปสู่ธรรม เราเคารพไหม ท่านเสียสละชีวิตของท่านทั้งชีวิตเพื่อให้หมู่คณะ ให้พระที่ประพฤติปฏิบัติมีหนทางเข้าไปสู่มรรคสู่ผล จะว่าสู่นิพพานๆ ถ้าใครเข้าถึงจะรู้เอง แล้วคนที่รู้เอง ที่ว่าโดยไม่รู้สึกตัว ไม่มี มันชัดเจนแจ่มแจ้ง

ถ้าโดยไม่รู้สึกตัว “กระผมนิพพานหรือยังครับ กระผมนิพพานหรือยังครับ”...อย่างนี้ไม่มี พระนิพพานไม่มีอย่างนี้หรอก ถ้าพระนิพพานเข้าไปถึง โอ้โฮ! มันแจ้ง มันโพลงหมดนะ หลวงตาท่านกราบแล้วกราบเล่า กราบแล้วกราบเล่า นี่เข้าไปสู่นิพพาน กราบพระพุทธเจ้า กราบพระทุกองค์ กราบครูบาอาจารย์ที่ท่านผ่านไปแล้ว กราบแล้วกราบเล่า ไม่ใช่ไม่รู้สึกตัวหรอก โดยที่ไม่รู้ไม่มี ไม่มี นี่พูดให้ฟังว่าสังคมเขาเป็นแบบนั้น

วันนี้ที่พูดเพราะ หนึ่ง ได้พูดเป็นประโยชน์กับศาสนา สอง ได้พูดให้เห็นว่าครูบาอาจารย์ที่เห็นตถาคต กราบเคารพบูชาแบบหลวงตา ท่านกราบแล้วกราบเล่าๆ กับผู้ที่ไม่เห็นตถาคต ผู้ที่ไม่เห็นตถาคต เห็นไหม นี่ในตําราของเขา

ถาม : เมื่อพระพุทธเจ้าสอนเกี่ยวกับโอปปาติกะนั้นท่านโกหกประชาชนและภิกษุสงฆ์ทั้งหลาย

หลวงพ่อ : นี้อยู่ในตําราของเขา นี่เห็นตถาคตหรือไม่เห็นตถาคต เอวัง

๒

โมหะนิยม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๐ เมษายน ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : ข้อ ๑๓๐๒. เรื่อง เนื่องด้วย “ไม่เห็นตถาคต” คําถามข้อ ๑๒๗๙

นมัสการหลวงพ่อครับ ขออนุญาตครับหลวงพ่อ ครั้งนี้ไม่มีคําถาม เนื่องจากผมทนไม่ไหวหลังฟังคําถามข้อ ๑๒๗๙ ครับ พอดีมีคนถามแล้วหลวงพ่อเทศน์พอดีครับ เพราะคําถามเขามันจี้จุดที่ใจยังมีกิเลสพอดี แต่ที่อธิบายนี้ก็เพื่อต้องการจะให้ชาวพุทธที่ปฏิบัติเข้าใจอย่างถูกต้องในเชิงภาษาและประวัติศาสตร์จริงๆ ส่วนเรื่องธรรม ผมยังไม่ได้เรื่องราวอะไร คงต้องยกให้หลวงพ่อครับ ขอเล่าเป็นข้อๆ นะครับ เพื่อการลําดับความเข้าใจ

๑. พระพุทธศาสนาอธิบายเรื่องนรก สวรรค์ เทวดา อินทร์ พรหมมาตั้งแต่ยุคแรกๆ และต่อมาทุกๆ ยุค

๒. นรก สวรรค์ ภพ ภูมิ เรื่องเทวดาต่างๆ ในตําราพระพุทธศาสนากับตําราศาสนาพราหมณ์ฮินดู ไม่เหมือนกัน

๓. แต่คําว่าพราหมณ์ในยุคหลัง ถูกคนบางกลุ่มนํามาใช้เป็นคําดูถูก เป็นคําด่าว่างมงาย ล้าหลัง และมักกล่าวหมิ่นพระไตรปิฎกว่ามีของพราหมณ์เข้ามาปน ทั้งๆ ที่คนอ้างคนนั้นอาจไม่เคยได้อ่านคัมภีร์ของพราหมณ์ฮินดูแม้แต่บรรทัดเดียวว่าในนั้นเขียนอะไรไว้บ้าง เขาไม่ได้รู้จักพระเวท อุปนิษัท ภควัทคีตา โยคสูตร

๔. ในยุคพุทธกาล มีพวกวัตถุนิยมพวกหนึ่งถือว่าตายแล้วสูญ ไม่มีนรก ไม่มีสวรรค์ ไม่มีสังสารวัฏ ไม่มีเทวดา อินทร์ พรหม พวกนี้คือจารวาก ซึ่งในพระไตรปิฎกเรียกว่าโลกายตะ และในพระไตรปิฎกอธิบายไว้ว่า ภิกษุใดที่สอนโลกายตศาสตร์ถือว่าเป็นเดรัจฉานวิชา

๕. คําว่า “อเทวนิยม” ไม่เคยมีอยู่ในพระไตรปิฎก

๖. คําว่า “อเทวนิยม” นั้น นักวิชาการศาสนาของไทยแปลมาจากคําว่า “เอทิซึม”

๗. คําว่า “เอทิซึม” คํานี้มาจากนักวิชาการศาสนาฝรั่งได้จัดระบบแนวคิดปฏิเสธพระเจ้า พระเจ้าในที่นี้หมายถึงพระเจ้าสร้างโลกในศาสนาหลักของฝรั่งเขานั่นเอง ซึ่งเขาจัดพระพุทธศาสนาเข้าไปในหมวดนี้ หลังจากเขาได้รู้จักพระพุทธศาสนาเมื่อไม่กี่ร้อยปีมานี้เอง

๘. คนในยุคปัจจุบันบางกลุ่มเห่อตามกระแส บ้างก็หลงไปเข้าใจไปเองว่าอเทวนิยมหมายถึงไม่มีเทวดา ไม่มีภพภูมิ ไม่มีนรกสวรรค์ ก็เลยกลายเป็นปฏิเสธไปหมด เป็นเพราะไม่เข้าใจเชิงลึกของภาษาและไม่รู้ประวัติศาสตร์

๙. การเข้าใจสิ่งต่างๆ ในเบื้องต้นของการศึกษาพระพุทธศาสนา ถ้าการศึกษาเริ่มแรกไม่ได้เข้าใจอย่างถูกต้องตามลําดับ ก็ทําให้เข้าใจพระพุทธศาสนาผิดเพี้ยนไปได้ เพราะไปเข้าใจคําว่าพระพุทธศาสนาเป็นอเทวนิยม ถ้าจะพูดให้ชัดกว่านั้น อเทวนิยมมาจากโมหะนิยมของนักวิชาการพระพุทธศาสนา ที่พระพุทธศาสนาไปจัดประเภทตามใจชอบนั่นเอง

ความปรารถนาของผม หากมีผู้เข้าใจเช่นนี้ได้ ผู้ปฏิบัติเมื่ออ่านหนังสือหรือฟังเทศนาจะได้ไม่ไปติดกับดักทางภาษาสมมุติ ป้องกันการเข้าใจพระพุทธศาสนาผิดๆ หลงไปเอาคําของนักวิชาการยุคหลังมาใช้ตีกรอบพระพุทธศาสนา

หากหลวงพ่อเห็นว่ามีส่วนใดที่บกพร่องที่เขียนมา และเห็นควรว่าจะเสริมปัญญาใดๆ ได้ในที่ผมยังไม่รู้ไม่เข้าใจ ก็จะเป็นพระคุณครับ บอกตรงๆ ครับว่ายิ่งฟังหลวงพ่อเทศน์กระทุ้งยิ่งแรงเท่าไร ความศรัทธาและกําลังใจผมในการศึกษาและปฏิบัติยิ่งมากเท่านั้นครับ ขอบคุณ

หลวงพ่อ : เขาได้อ่าน “ไม่เห็นตถาคต” แล้วมันถูกใจ มันถูกใจเขาที่ไม่เห็นตถาคต

เพราะเขาพูดของเขาไปเอง ทีนี้เขาพูดของเขาไปเองมันเป็นสิ่งที่ว่าสังคม สังคมเรื่องศาสนา พระเราประพฤติปฏิบัติกัน แล้วพอมันมีความเห็นว่าพระประพฤติปฏิบัติแล้วมันเห็นความโต้แย้ง เขาก็เลยมีความรู้สึกนึกคิดปฏิเสธความประพฤติปฏิบัติของพระนั้น ไปปฏิเสธความเหลวแหลกของพระที่ปฏิบัติไม่ดีไง แล้วก็เลยปฏิเสธไปหมดเลย แล้วตัวเองก็เป็นพระ แล้วตัวเองเป็นพระ ไปปฏิเสธสิ่งที่พระพุทธเจ้าสอน มันไปปฏิเสธได้อย่างไรว่านรกสวรรค์ไม่มี นรกสวรรค์ ถ้าปฏิบัติไปแล้วมันจะรู้จริงของมัน ถ้าเราไม่รู้จริงมันก็เป็นแบบนั้น

ฉะนั้น เพียงแต่ว่ามันเป็นความเห็นของสังคม เป็นความเห็นของเขาที่ว่ามันเห็นผิดไง เห็นผิดพระที่ว่าปฏิบัติเหลวแหลก เอานรก เอาสวรรค์ เอาเทวดา อินทร์ พรหมมาหลอกขายกัน แล้วก็ว่าสิ่งนั้นมันน่าเศร้า ก็เลยไปเห็นอเทวนิยม ก็เลยคิดว่าเป็นอย่างนั้นไปเลย ฉะนั้น สิ่งนี้มันเป็นคนกลุ่มหนึ่งที่มีความเชื่ออย่างนั้น

ฉะนั้น เวลาเขาเขียนคําถามมา เราก็พูดไปเป็นกลางๆ ยังไม่ลงลึก เพราะสิ่งที่เขาเชื่อๆ กัน เขาก็เชื่อเพราะเขาค้นคว้ากันอย่างนั้น เราก็มีความจริงของเราในพระไตรปิฎกเหมือนกัน ฉะนั้น ในพระไตรปิฎกก็มีส่วนหนึ่ง

ฉะนั้น เวลาที่ว่า “ไม่เห็นตถาคต” เราพูดถึงหลวงปู่มั่น เวลาหลวงปู่มั่นท่านเห็นของท่านจริงไง เขาบอก “ไม่เห็นตถาคต” ไปพูดถึงกลุ่มของเขาที่ไม่เห็นตถาคต คือไม่เห็นธรรม เขาก็มีความสงสัย แล้วก็ตีความกันแปลกประหลาดมหัศจรรย์ไปแบบที่เขาว่านรกสวรรค์ไม่มี แต่เวลาหลวงปู่มั่นท่านเห็นของท่านตามความเป็นจริง ฉะนั้น เรายกว่า ถ้าไม่เห็นตถาคต คือความเห็นของเขาคือไม่เห็นตถาคต แต่ผู้ที่เห็นตถาคต ผู้ที่เห็นธรรม แล้วยกหลวงปู่มั่นขึ้นมาเปรียบเทียบกัน เปรียบเทียบกันมันเป็นกลางๆ ไง ผู้เห็นจริงกับผู้ไม่เห็นจริงมีความเห็นแบบนี้

ทีนี้คําถามมันถามมาเป็นทางวิชาการ เป็นเรื่องของตํารากับตํารา ทีนี้เป็นเรื่องของตํารากับตําราต้องอธิบายแบบนี้ อธิบาย เห็นไหม

ถาม : ๑. พระพุทธศาสนาอธิบายเรื่องนรก สวรรค์ เทวดา อินทร์ พรหมมาตั้งแต่ยุคแรกๆ ต่อมาจนทุกๆ ยุค

หลวงพ่อ : มันจริงอยู่แล้ว มันจริงอยู่แล้ว มันจริงเพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเป็นเจ้าของศาสนา แล้วธรรมวินัยมันก็เป็นเรื่องจริง ดูสิ ในพระไตรปิฎกพูดถึงเรื่องเทวดา เรื่องอินทร์ เรื่องพรหมเยอะแยะมาก เริ่มต้นตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมเลย

พอตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วเสวยวิมุตติสุข แล้วเวลาจะออกบิณฑบาตไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งแต่อดีตมาทํามาอย่างไร ท่านก็เล็งญาณดู ทีนี้เทวดาเขามาถวายบาตร ๔ ลูก แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอธิษฐานให้เหลือใบเดียว บาตร ๔ ใบ อธิษฐานให้เหลือใบเดียว นี่เริ่มต้นเลย ก็เริ่มตั้งแต่เทวดามาถวายบาตรเลย แล้วเวลาถวายบาตรแล้วมันมาตั้งแต่ต้นเลย แล้วปฏิเสธได้อย่างไรว่าเทวดา อินทร์ พรหมไม่มี นี่พูดถึงเวลาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วนะ

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย้อนอดีตชาติไป บุพเพนิวาสานุสติญาณ ปฏิเสธตรงนี้ได้อย่างไร ปฏิเสธบุพเพนิวาสานุสติญาณ อดีตชาติที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างสมมา ปฏิเสธตรงนี้ได้อย่างใด มันปฏิเสธไม่ได้หรอก วิชชา ๓ มันปฏิเสธไม่ได้อยู่แล้ว แล้วพอปฏิเสธไม่ได้แล้ว เรื่องนรกสวรรค์ ถ้าปฏิเสธเรื่องนรกสวรรค์มันเท่ากับปฏิเสธเรื่องวัฏฏะนะ วัฏวน กามภพ รูปภพ อรูปภพ กามภพตั้งแต่กามลงมา รูปภพ อรูปภพ ตั้งแต่พรหมขึ้นไป พรหมที่มีรูปกับพรหมที่ไม่มีรูป รูปพรหม อรูปพรหม กามภพ รูปภพ อรูปภพ นี่ผลของวัฏฏะ ถ้ามันปฏิเสธผลของวัฏฏะคือมันปฏิเสธธรรมชาติ ว่าอย่างนั้นเลย

ถ้าพูดถึงนรกสวรรค์ไม่มีเท่ากับปฏิเสธธรรมชาติไปเลย ปฏิเสธจักรวาล ปฏิเสธดวงดาวไปเลย มีแต่โลก มีแต่ดาวดวงเดียวคือโลก ดาวดวงอื่นไม่มี ปฏิเสธไปเลย ถ้าปฏิเสธนรกสวรรค์ก็เท่ากับปฏิเสธจักรวาล ถ้าปฏิเสธนรกสวรรค์ ปฏิเสธเทวดา อินทร์ พรหมก็เท่ากับปฏิเสธวัฏฏะ ผลของวัฏฏะ มันปฏิเสธไปเลย...มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้

ทีนี้พอเป็นไปไม่ได้ พระที่ปฏิบัติกันมาเขาก็เหลวแหลกกันมา เขาก็เอาเรื่องนรกสวรรค์เป็นสินค้ากัน พอเทวดาก็ฉายแสงเลเซอร์เลย “เทวดามาแล้วบนก้อนเมฆ เห็นไหม” เขาเองเขาก็เอาเรื่องเทคโนโลยีมาพยายามสร้างภาพขึ้นมาเพื่อให้เป็นความน่าเชื่อถือ อันนั้นมันก็เป็นพระที่ปฏิบัติเหลวแหลก อันนั้นก็เป็นเรื่องของเขา ผู้ที่เป็นฝ่ายปกครองมันก็ต้องจัดการกันไป

แต่ถ้าความเชื่อนะ ถ้าเป็นความจริง นรก สวรรค์ เรื่องเทวดา อินทร์ พรหมมันไม่มีได้อย่างไร แต่ในเมื่อเขาเป็นนักวิชาการ เป็นปัญญาชน ถ้าเชื่อเรื่องนรกสวรรค์มันก็จะเป็นพวกล้าหลัง พวกที่มีแต่ความเชื่อ แล้วนี่เป็นปัญญาชนก็เลยไม่เชื่อ

มันเรื่องกิเลสทั้งนั้นแหละ เพราะอะไร เพราะสิ่งนี้มันเป็นความเชื่อ มันเป็นเรื่องทางวิชาการ

“ถ้าวิชาการนี้เป็นวิทยาศาสตร์ เป็นความเชื่อได้อย่างไร”

ก็ความเชื่อในการศึกษา เชื่อในทางวิชาการไง เพราะมันพิสูจน์ไม่ได้ไง แต่ถ้าปริยัติแล้วปฏิบัติล่ะ ถ้าปฏิบัติจะพิสูจน์แล้ว จะพิสูจน์เลย เวลาหลวงปู่ฝั้นท่านไปหาหลวงปู่มั่น “กลิ่นอะไรมันหอมๆ ไม่ใช่กลิ่นธูปกลิ่นเทียน” นี่ผู้รู้กับผู้รู้เขารู้กัน แล้วผู้ที่ไม่รู้เยอะแยะไปหมด พระปฏิบัติมาไม่รู้ก็ยังไม่รู้ แต่ฟังที่ผู้รู้เขาพูด

หลวงปู่ฝั้นท่านไปกราบคารวะหลวงปู่มั่น แล้วท่านก็ไปคารวะ หลวงปู่มั่นท่านเทศน์ หลวงปู่ฝั้นพูดกับหลวงปู่มั่นไง “กลิ่นหอมเต็มไปหมดเลย บริเวณนี้จะหอม แต่ไม่ใช่กลิ่นหอมของธูปของเทียน” หลวงปู่มั่นท่านก็รับรู้รับทราบไว้ นี่ผู้รู้กับผู้รู้เขาคุยกัน

แต่ทีนี้พอเราพูดว่า “นรกสวรรค์ไม่มี” อันนี้ผู้ไม่รู้ ผู้ไม่รู้จะบอกว่ารู้ มันก็จนตรอกเหมือนกัน มันก็รู้ไม่ได้ พอรู้ไม่ได้ เห็นพวกพระกลุ่มหนึ่งที่เอานรกสวรรค์มาเป็นสินค้า ก็บอกปฏิเสธพวกนั้นไป ก็เลยปฏิเสธไปหมดเลย

นี่ข้อที่ ๑ ไง บอกว่า

ถาม : พระพุทธศาสนาอธิบายเรื่องนรก สวรรค์ เทวดา อินทร์ พรหมมาตั้งแต่ยุคแรกๆ และมาทุกๆ ยุค

หลวงพ่อ : แล้วมันก็มีของมันจริงอยู่แล้ว มันมีแบบจักรวาล มันมีแบบดวงดาว มีพระอาทิตย์ พระจันทร์ มีหมดล่ะ แต่ถ้าพูดถึงว่าถ้าเราปฏิเสธแล้ว ก็ต้องปฏิเสธดวงอาทิตย์ด้วย ปฏิเสธดวงจันทร์ด้วย ดวงอาทิตย์ก็ไม่มี ดวงจันทร์ก็ไม่มี มีแต่โลกใบนี้ แล้วโลกใบนี้มันก็เปล่งแสงเอง มีพลังงานเอง มันก็หมุนไปในตัวมันเอง โลกใบนี้มันก็อยู่ของมันในโลกนี้ ก็คิดอย่างนี้สิ ถ้านรกสวรรค์ไม่มี นี่พูดถึงวิทยาศาสตร์นะ

แต่ถ้ามีแล้ว ภาษาเรา เขาถามมาครั้งที่แล้ว “ไม่เห็นตถาคต” เราพูดไปเป็นกลางๆ เป็นกลางๆ หมายความว่า ในสังคมมันก็มีคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย โลกธรรม ๘ มันมีอยู่ของมันทั้งนั้นแหละ แต่ในเมื่อคําถามอย่างนั้นมา เราก็ตอบไปเป็นกลางๆ แต่ถ้าพูดถึงจะพิสูจน์กัน เน้นยํ้ากันโดยข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนี้

แล้วข้อ ๒

ถาม : นรก สวรรค์ ภพ ภูมิ เรื่องเทวดาต่างๆ ในตําราพระพุทธศาสนากับตําราศาสนาพราหมณ์ฮินดูมันไม่เหมือนกัน

หลวงพ่อ : เห็นไหม มันไม่เหมือนกัน ไสยศาสตร์กับพระพุทธศาสน์มันก็ไม่เหมือนกัน

ศาสนาพราหมณ์ พราหมณ์เขาเชื่อของเขา เขาเกิดมาเขามีวรรณะของเขา “เกิดอย่างนั้นจะเป็นอย่างนั้น พระเจ้าจะดูแลอย่างนั้น” แล้วถึงเวลาก็อ้อนวอนกันไป อ้อนวอนกันไป นี่ความเห็นของเขาอย่างนั้น

แต่ในเรื่องสวรรค์ ภพภูมิของพระพุทธศาสนาไม่เป็นแบบนั้น เวลาเทวดา เทวดามาฟังเทศน์หลวงปู่มั่นอย่างนี้ เวลาเทวดาเขาทําคุณงามความดี เทวดามาฟังเทศน์พระพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ขึ้นไป ภพภูมิเขาเลื่อนของเขา มันแตกต่างกัน มันอยู่ที่การทําความดีความชั่วของเขา ไม่ใช่พราหมณ์

พราหมณ์นี่ไม่ได้ พราหมณ์ต้องอ้อนวอน อยู่ที่พระเจ้ากําหนด ทําดีทําชั่ว อ้อนวอนพระเจ้า ก็ไปชําระล้างบาปกัน เช้าขึ้นมาก็ต้องไหว้พรหมเพื่อจะเอาใจไง มันก็เหมือนสมัยโบราณที่ถือเทพเจ้า ต้องบูชายัญ เขาบูชายัญกัน เขาทําอย่างไรก็แล้วแต่ให้พระเจ้าเขาพอใจ

แต่ของเรา พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนอย่างนั้น พระพุทธเจ้าบอกเทวดาก็ต้องการบุญกุศล พรหมก็ต้องการบุญกุศล บุญบาปทําให้จิตใจนี้เวียนว่ายในวัฏฏะ เราทําบุญกุศลอุทิศให้เจ้ากรรมนายเวร ให้เทวดา อินทร์ พรหม เราทําของเรา นี่พูดถึงมันไม่เหมือนกัน

ถาม : ๒. นรก สวรรค์ ภพ ภูมิ เรื่องเทวดาต่างๆ ในพระพุทธศาสนากับในตําราพราหมณ์มันไม่เหมือนกัน

หลวงพ่อ : ไม่เหมือนกันแล้วทําไมเอาเรื่องพราหมณ์มาดูถูกเหยียดหยามกัน ว่าเข้ามากับพราหมณ์ แล้วเวลาศาสนาผีเป็นศาสนาดึกดําบรรพ์ของมนุษยชาติ มนุษยชาติในโลกนี้ก็ถือผีทั้งนั้นแหละ กลัว ถือพระเจ้า ถือผีหมดล่ะ ถ้าถือผีหมดนี่ศาสนาผี แล้วทีนี้ศาสนาถือผี แล้วพุทธเข้ามา พุทธกับผีก็เลยรวมกัน พอรวมขึ้นมามันก็เป็นไสยศาสตร์อย่างที่เขาบอกว่าพระกลุ่มหนึ่งไปเชื่อเรื่องนรกสวรรค์ ก็ว่าเชื่อเรื่องผีเรื่องสาง เราก็ดูถูกเขาว่าพวกนี้พวกไสยศาสตร์ พวกนี้พวกงมงาย พอเราศึกษาธรรมะของพระพุทธเจ้ามา เราก็เลยไปดูถูกเหยียดหยามเขาอีกว่าเป็นเรื่องพราหมณ์ เรื่องต่างๆ เห็นไหม นี่ความเห็นมันแตกต่างกัน

ถาม : ๓. แต่คําว่า “พราหมณ์” ในยุคหลัง ถูกคนบางกลุ่มเอามาใช้เป็นคําดูถูก เป็นคําด่าว่างมงาย ล้าหลัง และมักจะกล่าวหมิ่นพระไตรปิฎกว่ามีของพราหมณ์เข้ามาปน ทั้งๆ ที่คนที่อ้างนั้นไม่เคยได้อ่านคัมภีร์ของพราหมณ์ฮินดูแม้แต่บรรทัดเดียวว่าในนั้นเขียนอะไรไว้บ้าง เขาไม่รู้จักพระเวท อุปนิษัท ภควัทคีตา โยคสูตร

หลวงพ่อ : นี่สูตรของพราหมณ์ พราหมณ์เขาท่องบ่นกัน ทีนี้ท่องบ่นกันแล้วเขาเข้าใจของเขา อ้อนวอนอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วเวลาว่ามีพราหมณ์เข้ามาปนๆ ไอ้นี่เรื่องพราหมณ์เข้ามาปนในพระไตรปิฎกไง เขาจะดูหมิ่นว่าถ้าใครเชื่ออย่างนี้คือเชื่อเรื่องของพราหมณ์ เขาแยกแยะไม่ได้ไงว่าวัฏฏะ เทวดา อินทร์ พรหมในพระพุทธศาสนาก็มี แต่มีในแบบพระพุทธศาสนา มีแบบที่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ เวลาเทวดา อินทร์ พรหมมาฟังเทศน์ เวลาเทวดามาถามธรรมะพระพุทธเจ้า เวลาพรหมมาถามธรรมะพระพุทธเจ้า เขามาในพระพุทธศาสนา เทวดา อินทร์ พรหมในพระพุทธศาสนาเขาถามแบบนี้

แต่ในเรื่องของพราหมณ์เขาไม่ได้พูดแบบนี้ เขาเคารพบูชา เขาเคารพบูชา เห็นไหม พระเจ้าของเขา พวกพรหม พวกอะไรที่เขาเคารพของเขา พระพรหม พระอะไรเขาเคารพของเขาอย่างนั้น นี่เขาเคารพบูชา แต่ของเราไม่ใช่ เขามาเอาบุญ เขามาเอาบุญกับพระกัสสปะ เขามาเอาบุญกับพระสารีบุตร มันคนละเรื่องกัน มันคนละเรื่องกัน ไกลกันมากเลย แต่เวลาเราคิด เราคิดแบบนั้นไง เพราะว่ามันเชิงการศึกษา

ในเชิงการศึกษา เห็นไหม ดูสิ เวลาประเทศชาติที่เจริญแล้วเขาจะให้ทุนการศึกษากับประเทศที่ด้อยพัฒนา ด้อยพัฒนา เขาก็ส่งคนไปศึกษาในประเทศที่พัฒนาแล้ว ฉะนั้น มันก็แบบว่าเป็นอาณานิคมทางความคิด ถ้าเป็นอาณานิคมทางความคิด เวลาเขาจะมีปัญหาทางการเมือง เขาจะคุยกันรู้เรื่องเพราะมันมีอาณานิคม อาณานิคมทางความคิดไง เพราะเราไปศึกษากับชนชาติใด เราก็จะมีวัฒนธรรมแบบนั้น เข้าใจเรื่องแบบนั้น จะเข้าใจกันได้ง่าย

ฉะนั้น เวลาเดี๋ยวนี้ในการศึกษา ยุคหลังๆ เวลาเราไปศึกษา มันศึกษาทางอเทวนิยม ศึกษาทางปรัชญา ศึกษาทางศาสนา ศึกษาต่างๆ มันศึกษามาจากไหน คนเขียนตํารา ใครเขียนตํารา? ฝรั่งเขียนตํารา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเรามีปัญหากัน มีความเห็นต่างกันในพระพุทธศาสนา เราบอกจะไปฟ้องยูเอ็น แล้วยูเอ็นมันเกี่ยวอะไรกับศาสนาล่ะ งงมากนะ เราเห็นพระบอกจะไปฟ้องสหประชาชาติ เราเศร้าใจ

ทําไมเอ็งไม่ฟ้องพระพุทธเจ้า ไม่ฟ้องธรรมวินัย ไม่ฟ้องเจ้าของศาสนา ไม่ฟ้องผู้รู้ล่ะ ทําไมไปฟ้องยูเอ็น ยูเอ็นมันฝรั่งทั้งนั้นแหละ มันถือคริสต์กัน

นี่ไง ความเชื่อมันเป็นแบบนี้ไง แล้วบอกว่าเป็นพราหมณ์ๆ เป็นพราหมณ์มึงจะไปฟ้องยูเอ็น ถ้าใครไม่พอใจจะไปฟ้องยูเอ็นๆ ยูเอ็นมันรู้อะไรกับศาสนา ยูเอ็นมันเข้าใจอะไรเรื่องภพชาติ ยูเอ็นมันเข้าใจเรื่องอะไร กฎสหประชาชาติมันก็เขียนกันขึ้นมา ประชุมกันแล้วก็ลงความเห็นกัน เขียนกฎสหประชาชาติขึ้นมา แล้วเวลาเอ็งมีความขัดแย้งกัน ความรู้สึกนึกคิด เอ็งก็ไปฟ้องสหประชาชาติ เอ็งไปฟ้อง

คนที่พูดอย่างนี้ได้แสดงว่าไม่มีกึ๋น ไม่ใช่ชาวพุทธ ชาวพุทธถ้ามีปัญหามันก็ต้องรื้อค้นจากธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าออกมาวิเคราะห์วิจัยกันว่ามันถูกต้องดีงามตามที่พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้ ไม่ใช่ไปฟ้องไอ้คนนอกศาสนา ไปฟ้องใครก็ไม่รู้ แล้วบอกไปฟ้องยูเอ็นๆ นี่ไง เป็นอาณานิคมทางความคิดไง

นี่ก็เหมือนกัน พอเราไปศึกษา ใครได้ดอกเตอร์ ได้ศาสตราจารย์มาก็เอาความคิดอย่างนี้เข้ามาวิจัยศาสนาว่าศาสนาเป็นอย่างนั้นๆ...เอ็งรู้อะไร เอ็งรู้อะไรกัน เอ็งไม่รู้อะไรเลย แล้วก็บอกว่าเป็นพราหมณ์ๆ

มันต้องแยกแยะ คําพูดคําเดียวกัน แต่พูดในมุมมองของพระพุทธศาสนา กับพูดในมุมมองของพราหมณ์ พูดในมุมมองของลัทธิใด คําพูดคําเดียวกัน ดูสิ แม้แต่ภาษา ภาษาสิ่งเดียวกันก็พูดแตกต่างกัน แล้วเวลาเขาพูดแล้วเอ็งจะไปเชื่อเขาหรือ แล้วจะย้อนกลับมาคําเขียน อ่านแล้วมันน่าเศร้าไง

ถาม : แต่คําว่า “พราหมณ์” ในยุคหลังถูกคนบางกลุ่มนํามาใช้เป็นคําดูถูก เป็นคําด่าว่างมงาย ล้าหลัง และมักมากล่าวหมิ่นพระไตรปิฎก

หลวงพ่อ : ศึกษามาจนเป็นปัญญาชน ไปเอาคําพูดมา แล้วกลับมาดูถูกดูหมิ่น มันก็เหมือนกับพวกเราส่งลูกไปเรียนกรุงเทพฯ กันไง พอกลับมามันอายว่าพ่อแม่มันยากจน มันอายว่าพ่อแม่มันเป็นชาวนา มันได้เป็นอธิบดีมา มันไม่กล้าบอกใครว่ามันเป็นลูกชาวนา มันกลัวคนดูถูกกําพืด

ถึงได้บอกไง ถึงได้ไปเอาคําว่า “พราหมณ์” มากล่าวตู่ดูหมิ่นพระไตรปิฎก มากล่าวตู่ดูหมิ่นพ่อของมัน ไม่กล้าบอกว่าพ่อของเราดีหรือชั่ว จะพูดให้ใครฟังว่าพ่อเราเป็นใคร อายเขา ต้องไปฟ้องยูเอ็น ถ้าไปฟ้องยูเอ็นมันเท่ห์ มันเท่ห์มาก ถ้าไปฟ้องยูเอ็นนี่รู้สึกว่าเท่ห์มากเลย แต่ไม่บอกว่าเราเป็นลูกชาวนา พ่อแม่เราทํานามา ไม่กล้าบอกว่าพ่อทํานา ไม่กล้าพูดว่าพ่อทํานา

เศร้า คําพูดเขาพูดอย่างนี้แล้วเราก็เศร้าตามไปด้วยนะ ฉะนั้น ถ้าเราไม่เศร้า เราต้องยืดอก เรามั่นใจ เห็นไหม คนมีค่าเท่าคน พ่อแม่ของเรา ครูบาอาจารย์ของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาของเรา ธรรมวินัยวางไว้ แล้วเรามากล่าวเอง กล่าวดูหมิ่นกันเอง ทั้งๆ ที่เราเป็นชาวพุทธด้วยกันเอง คนที่เขามีปัญญาเขาเห็นไอ้พวกที่มีความคิดว่าเป็นปัญญาชน ที่ว่าตัวเองเท่ห์มากเลย ไม่เชื่อเรื่องนรกสวรรค์ ไม่เชื่อเรื่องเทวดา อินทร์ พรหม

ไม่ปฏิบัติไม่รู้หรอก คนที่เขาปฏิบัติขึ้นมานะ เวลาจิตมันสงบเข้ามา เวลามันเห็น เห็นภพชาติที่ตัวเองเคยเป็น นํ้าหูนํ้าตาร่วง โอ้โฮ! มันสลดสังเวช มันสังเวชมาก มันธรรมสังเวช มันสะเทือนใจมาก แต่ไอ้นี่ไปเชื่อกันมาแล้วก็มาอวดอ้างกันเฉยๆ มันน่าเกลียด ฉะนั้น เพียงแต่ว่าถ้าพูดไปแล้วมันก็เหมือนปริยัติ ปฏิบัติ เวลาปริยัติขึ้นมาก็ว่าปริยัติต้องศึกษา เวลาปฏิบัติขึ้นมาแล้วก็จะมาดูถูกว่าไอ้คนนั้นดูหมิ่นดูถูก

อันนี้ไม่ใช่ดูหมิ่นดูถูกหรอก มันเป็นอํานาจวาสนาของคน มันเป็นที่ผู้ใดเห็นธรรม ผู้ใดเห็นธรรม เป็นสมาธิธรรม เป็นปัญญาธรรม แล้วเป็นธรรมธาตุ มันจะซึ้งมาก แล้วมันจะเข้าใจมาก จะเห็นคุณค่าของชีวิต เห็นคุณค่าของจิตดวงนี้มาก

ถาม : ๔. ในยุคพุทธกาล มีพวกวัตถุนิยมพวกหนึ่งที่ถือว่าตายแล้วสูญ ไม่มีนรก ไม่มีสวรรค์ ไม่มีสังสารวัฏ ไม่มีเทวดา อินทร์ พรหม พวกนี้เป็นจารวาก ซึ่งในพระไตรปิฎกเรียกว่าโลกายตะ และในพระไตรปิฎกอธิบายว่าภิกษุใดสอนโลกายตศาสตร์ถือว่าเป็นเดรัจฉานวิชา

หลวงพ่อ : มันมีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล มันมีมาตั้งแต่ทุกสมัย นี่พูดถึงเวลาคนเห็นผิดนะ เวลาคนเห็นผิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พระสารีบุตรไปเทศนาว่าการ ไปสอน ถ้าไม่เชื่อ ให้ขับออกไป แล้วถ้าใครไปคบนะ อยู่ในปาฏิโมกข์ ถ้าใครไปคบให้เป็นอาบัติเลย ไม่ให้คบ ถ้ามีความเห็นผิดไง ความเห็นผิดเรื่องนิพพานสูญ เรื่องนิพพานเป็นอัตตา มันมีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลแล้ว อยู่ในพระไตรปิฎก อยู่ในปาฏิโมกข์ด้วย

ปาฏิโมกข์ ถ้ามีใครเห็นผิดอย่างนี้ ดูสิ ว่ากล่าวตู่พุทธพจน์ๆ ถ้าภิกษุสงฆ์สวด ๓ หน สวดคือแบบว่าอธิบายให้เขามีความเห็น ให้เขาเห็น ทิ้งความเห็นเดิม ถึง ๓ ครั้ง ถ้าเขาไม่ทิ้งเป็นอาบัติสังฆาทิเสส ในพระไตรปิฎกมีหมดล่ะ เพราะธรรมดาของความคิด การเวียนตายเวียนเกิดมันมีมาอย่างนั้น

ฉะนั้น สมัยพุทธกาลก็มี แล้วในสมัยปัจจุบันนี้มันก็อยู่ที่วุฒิภาวะ อยู่ที่สายบุญสายกรรม ใครจะเชื่ออย่างนั้น แต่ถ้าคนที่มีสติปัญญานะ มันจะเชื่อหรือไม่เชื่อ เรามีครูบาอาจารย์ ต้องฟังหลายๆ ทาง อย่าฟังความข้างเดียว อันนี้คือความเห็นนะ

ถาม : ๕. คําว่า “อเทวนิยม” ไม่มีอยู่ในพระไตรปิฎก

หลวงพ่อ : มันจะอยู่ในพระไตรปิฎกได้อย่างไรล่ะ อเทวนิยมคือการปฏิเสธสิ่งที่มีอยู่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ปฏิเสธจักรวาลหรอก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังบอกในพระไตรปิฎกเลยว่ามีพระอาทิตย์ถึง ๗ ดวง พระอาทิตย์ ๗ ดวง อันนี้ถ้าคนเถียงเขาก็บอกว่าอยู่ในอรรถกถา

อเทวนิยม ถ้าอยู่ในพระไตรปิฎก คนที่เห็นจริง คนที่รู้จริง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้แจ้งโลกนอกและโลกใน โลกในคือโลกใน เรื่องโลกกิเลส เรื่องจิตของเราที่เวียนตายเวียนเกิด โลกนอกคือสิ่งที่เรายืนอยู่ โลกนี้เป็นอจินไตย แล้วถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านรู้แจ้งทั้งโลกนอกและโลกใน แล้วจะบัญญัติไว้ในพระไตรปิฎกมันจะเป็นไปได้อย่างไร มันก็เป็นไปไม่ได้อยู่แล้ว ถ้าเป็นไปไม่ได้ ทีนี้มันก็มาที่นี่แล้ว มาที่ข้อ ๒

ถาม : ๒. คําว่า “อเทวนิยม” นั้น นักวิชาการศาสนาของไทยแปลมาจากคําว่า “เอทิซึม”

หลวงพ่อ : นี่มันนักศาสนาแปลกันมา ถ้าแปลกันมา คําว่า “อเทวนิยม” อเทวะก็เป็นพวกพวกหนึ่ง ถ้าพวกพวกหนึ่งก็เหมาเลยอย่างที่เขาว่า

ถาม : ๗. คําว่า “เอทิซึม” คํานี้มาจากนักวิชาการศาสนาฝรั่งได้จัดระบบแนวคิดปฏิเสธพระเจ้า คําว่า “พระเจ้า” ในที่นี้หมายถึงพระเจ้าสร้างโลกในศาสนาหลักของฝรั่งเขานั่นเอง ซึ่งเขาจัดพระพุทธศาสนาเข้าไปในหมวดนี้หลังจากที่มารู้จักพระพุทธศาสนาเมื่อไม่กี่ร้อยปีมานี้เอง

หลวงพ่อ : เขาจัด เห็นไหม คําว่า “เขาจัด”

ทีนี้คําว่า “เขาจัด” พระพุทธศาสนาก็เป็นพระพุทธศาสนา แต่อย่างศาสนาที่ว่าพระเจ้าๆ เป็นเรื่องของเขานะ เป็นเรื่องของเขา เพราะถ้าคนที่ยังภาวนาไม่ได้ คําว่า “ภาวนายังไม่เป็น” เราก็คิดถึงเรื่องจิต เรื่องสิ่งที่เป็นความลี้ลับ เราก็ไม่อยากไปดูถูกดูหมิ่นใช่ไหม เราไม่สร้างเวรสร้างกรรม

แต่ผู้ที่ปฏิบัติแล้ว ไอ้เรื่องคําว่า “พระเจ้าๆ” คําว่า “พระเจ้า” ของเขามันเป็นสิ่งที่ว่าไม่มีเลย ว่าอย่างนั้น เพราะว่าจิตมันเวียนตายเวียนเกิด วัฏฏะมันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา คําว่า “พระเจ้าของเขาเป็นผู้สร้างโลก” มันไม่มีหรอก

ทีนี้มันไม่มี ทีนี้ศาสนามันเป็นลัทธิความเชื่อของเขา ศาสนาเขาจัดอย่างนั้น เพราะถ้าใครมีแนวคิดปฏิเสธคือคนนี้นอกศาสนา พวกนี้ถ้าในสมัยยุคที่ศาสนาเขารุ่งเรืองเขาก็บอกว่าเป็นพวกแม่มด เป็นพวกแม่มด เป็นพวกที่มีความเห็นผิด เขาจับเผาเลยนะ คนที่เห็นผิด เขาเผาทั้งเป็นน่ะ นั่นเป็นเรื่องของศาสนาเขา

ไม่ควรพูดก้าวล่วงศาสนาคนอื่นเนาะ วิจารณ์ศาสนาคนอื่นแล้วมันจะยุ่งนะ นี่พูดถึงเป็นความเชื่อ เขาเขียนมาอย่างนี้ เราไม่อยากก้าวล่วงหรอก ไม่เชื่อเลย เราไม่เชื่อเลย ทีนี้พอไม่เชื่อ แล้วเป็นทางวิชาการ ถ้าเป็นทางวิชาการ เป็นทฤษฏี แล้วเราไปศึกษามาเราจะยึดเอง แล้วเรามาวิเคราะห์ศาสนาของเราเอง เห็นไหม เป็นลัทธิอาณานิคมทางความคิด ไปศึกษามา ไปเรียนกับเขามาแล้วก็ไปเชื่อเขามา แล้วก็จะมาวิเคราะห์วิจัยในเรื่องศาสนาของเรา

ในเมื่อเราเป็นอาณานิคม เรามีความเชื่ออย่างนั้น เรามีความเชื่ออย่างนั้นแล้วเราจะเหมา แล้วกลับมา ยังดูถูกปู่ย่าตายายอีกนะว่าปู่ย่าตายายเป็นคนครึคนล้าสมัย ไอ้นี่เป็นคนทันสมัย

ไปโดนเขาล้างสมองมายังไม่รู้ว่าเขาล้างสมอง ไปล้างสมองมา อย่างนี้มันก็เหมือนกับแมลง ในมดในแมลง เขาจะจับมดมา แล้วเอาสารพิษใส่ในมดตัวนั้น มดตัวนั้นมันจะเข้าไปในรังนั้น ไปแพร่สารพิษนั้น มดรังนั้นทั้งรังตายหมดเลย

นี่ไปศึกษา ไปศึกษาทางวิชาการกันมา แล้วกลับมา เอาความคิดอย่างนี้กลับมาทําลายศาสนาของเรากันเอง “นู่นก็ไม่ใช่ นั่นก็ไม่มี นรกก็ไม่มี สวรรค์ก็ไม่มี” มันปฏิเสธจักรวาลไปเลย แล้วโลกนี้มันจะหมุนอยู่ได้อย่างไรล่ะ

แต่ความจริงก็คือความจริง จักรวาลนี้คือจักรวาล โลกนี้ก็อยู่ในจักรวาลนั้น โลกนี้ก็อยู่ในแรงโน้มถ่วงของดวงอาทิตย์ นี่มันมีความจริงของมัน เราจะปฏิเสธหรือไม่ปฏิเสธมันก็เป็นอยู่อย่างนั้น นรก สวรรค์ เทวดา อินทร์ พรหม เขาก็มีของเขาจริงอยู่อย่างนั้น จะปฏิเสธหรือจะอย่างไร เขาก็อยู่อย่างนั้น เพียงแต่เราปฏิเสธก็เหมือนไก่ เวลาไก่มันจะหนีพวกนายพรานนะ มันเอาหัวมันทิ่มเข้าไปในใบไม้ แล้วมันบอกไม่มีใครเห็นมันไง

เวลาไก่นะ มันจะหนีนายพราน มันเอาหัวทิ่มเข้าไปในกองขยะ แล้วมันก็นึกว่ามันหลบพ้นไง นี่ก็เหมือนกัน เราปฏิเสธนรกสวรรค์ ปฏิเสธไปเถอะ เหมือนไก่เอาหัวทิ่มเข้าไปในเศษใบไม้ แล้วก็นึกว่ามันไม่มีๆ...มันก็มีของมันอยู่อย่างนั้นแหละ ความเห็นผิด ความเห็นผิดของเขา ไก่ เราเป็นสัตว์ใช่ไหม นักล่ามาแล้วหนีเอาตัวรอดให้ได้ ถ้าหนีไม่ได้แล้วทําอย่างไร ไอ้นี่เอาหัวทิ่มเข้าไปในใบไม้ไง แล้วก็บอกว่านักล่าไม่เห็นเรา นักล่าไม่เห็นเรา...ไม่เห็นเดี๋ยวมันเอาไปต้ม มันเอาไปต้มกินแล้ว

ความคิดกับความจริงมันเป็นแบบนั้น ทีนี้เรามีความเชื่ออย่างนั้น ในเมื่อศาสนาเขาเป็นอย่างนั้นก็เป็นอย่างนั้น แล้วเราไปศึกษาทางวิชาการมา มันต้องวางไว้ก่อน มันคนละทิศ คนละศาสนา เขาเรียกว่า “ศาสนสัมพันธ์” เวลาเขาคุยกันนะ เขาบอกว่าเป็นศาสนสัมพันธ์ ถ้าศาสนสัมพันธ์มันสัมพันธ์กันเพื่อประโยชน์หรือสัมพันธ์กันเพื่อเป็นขี้ข้าเขาล่ะ

ศาสนสัมพันธ์ก็ม้าอารีไง ม้าอารี ใครมาก็ แหม! ศาสนสัมพันธ์ แบกเขาไปหมดเลย ม้าอารีนั่นล่ะมันจะแบกจนตาย แล้วมันจะไปไม่ได้ ม้าอารีตัวนั้นน่ะ ม้าอารีมันต้องมีสติปัญญาของมันนะ แล้วมันจะไม่ทําให้เสียหาย ไม่ทําให้บ้านเรือนเสียหายด้วย

ถาม : ๘. ในยุคปัจจุบัน บางกลุ่มเห่อตามกระแส บ้างก็หลงไปเข้าใจเองว่าอเทวนิยมหมายถึงไม่มีเทวดา ไม่มีภพภูมิ ไม่มีนรกสวรรค์ เลยกลายเป็นปฏิเสธไปหมด เป็นเพราะไม่เข้าใจเชิงลึกของภาษาและไม่รู้ประวัติศาสตร์

หลวงพ่อ : ไม่รู้ประวัติศาสตร์ เห็นไหม เพราะเขาไปศึกษาลัทธิศาสนาอื่นหมด เขาไปศึกษาทางอเทวนิยม แต่เขาไม่ศึกษาพระพุทธศาสนา แต่ถ้าเขาศึกษาพระพุทธศาสนา เขาไม่ได้ปฏิบัติจริง เขาก็เอาสิ่งที่เขาศึกษามา เอาอาณานิคมความคิด เอาความคิดที่เป็นอาณานิคมมาศึกษา พอมาศึกษา ศึกษาไปแล้วมันก็มีความเห็นแตกต่างกันไป เขาไม่ได้ความจริงใช่ไหม

ถ้าเขาไม่รู้เชิงลึกทางภาษา เชิงลึกทางภาษา ภาษามันตีความอย่างไร ภาษา ความเข้าใจภาษาอย่างไร เขาไม่เข้าใจเรื่องภาษา เขาไม่รู้เรื่องประวัติศาสตร์

ประวัติศาสตร์ เห็นไหม ดูสิ ขนาดที่ว่าพระพุทธศาสนาหมดไปในอินเดีย ในอินเดียเป็นพราหมณ์หมดเลย แล้วพอพราหมณ์หมดเลย เป็นพราหมณ์สถาน เขาเป็นแว่นแคว้น แล้วอังกฤษเข้ามาปกครอง พออังกฤษเข้ามาปกครอง อังกฤษเขาสนใจทางประวัติศาสตร์ เขาไปรื้อค้น เขาไปค้นเขาไปรื้อทางประวัติศาสตร์ เขาถึงไปเห็นรากฐานทางพระพุทธศาสนา

ดูสิ เขานับถือศาสนาพราหมณ์ แต่ตราสัญลักษณ์ของอินเดียนั่นล่ะเป็นตราสัญลักษณ์ของพระเจ้าอโศกสร้างไว้ เป็นตราสัญลักษณ์ของชาวพุทธทั้งนั้นน่ะ ที่ว่าเป็นพราหมณ์ๆ ตราสัญลักษณ์ ตราประจําชาติของอินเดียนั่นน่ะ ไอ้ตราประทับนั่นน่ะ ไอ้สิงห์ ๔ หัวนั่นน่ะของใคร? พระพุทธศาสนาทั้งนั้น ของพระเจ้าอโศกทั้งนั้นน่ะ

อังกฤษเข้ามา เขารื้อค้นทางประวัติศาสตร์ แล้วเขาไปเจอพระบรมสารีริกธาตุ แล้วเขาเอามาถวายรัชกาลที่ ๕ เรานี่ อยู่ที่วัดภูเขาทอง

ทางประวัติศาสตร์เขารื้อค้นประวัติศาสตร์ แล้วเขาถึงไปค้นคว้าขึ้นมา แล้วพอค้นคว้าขึ้นมา พระพุทธศาสนาถึงจะกลับเข้าไปในอินเดีย

นี่พูดถึงพวกพราหมณ์นะ พวกพราหมณ์เขามีความเห็นอย่างหนึ่ง แล้วทางประวัติศาสตร์ กว่าเราจะไปเอาสังเวชนียสถานทั้ง ๔ กลับมา กลับมาจากพราหมณ์ พราหมณ์เขาไปตั้งศิวลึงค์ไว้ แล้วเราไปเอาออก เราไปเอาออกแล้วไปรื้อฟื้น ไปฟื้นฟู ฟื้นฟูทางประวัติศาสตร์มันก็ได้เชิงมา เห็นไหม เราไปเรียน ดูสิ เขาไปเรียนดอกเตอร์กันที่อินเดีย ไปเรียนบาลี ไปเรียนทางภาษา แต่เวลาเรียนภาษามาเป็นปริยัติ แล้วถ้าเราปฏิบัติล่ะ ถ้าคนมันไม่เห่อไง คนไม่รู้ประสีประสาเลย พอไปเรียนภาษาขึ้นมา เห่อไปกับเขา อเทวนิยมเลย จัดหมวดหมู่ให้เสร็จเลย เออ! แล้วไม่ปฏิบัติเลย

“ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต”

ทั้งๆ ที่พุทโธอยู่ในใจของตัว ทั้งๆ ที่ตัวเองมีจิต แต่กลับไปสนใจกับเชิงวิชาการ มองข้ามหัวใจ มองข้ามพุทธะในใจเลย ถ้ามองข้ามพุทธะในใจ ไม่เคยกําหนดพุทโธ ไม่เคยทําให้ใจสงบ ไม่เคยรื้อค้นความเป็นพุทธะในหัวใจ เหยียบยํ่าความเป็นพุทธะในหัวใจ แล้วไปเชื่อในหลัก ในอาณานิคม ในการศึกษาจากพวกที่เขาจัดหมวดหมู่ อันนั้นความเห็นที่น่าสังเวชไง

ถาม : ๙. การเข้าใจสิ่งต่างๆ ในเบื้องต้นในพระพุทธศาสนา ถ้าการศึกษาเริ่มแรกไม่เข้าใจอย่างถูกต้องเป็นลําดับ ก็ทําให้เข้าใจพระพุทธศาสนาผิดเพี้ยนไป เพราะไปเข้าใจคําว่า “พระพุทธศาสนา” เป็นอเทวนิยม ถ้าพูดให้ชัดกว่านั้น อเทวนิยมมาจากโมหะนิยมของนักวิชาการทางพระพุทธศาสนา ที่พระพุทธศาสนาไปจัดประเภทไว้ตามใจชอบ

หลวงพ่อ : นี่ไง อโมหะนิยม โมหะนิยมเลย นี่ว่าอเทวนิยมเป็นโมหะนิยม อเทวนิยมเขาก็จัดหมวดหมู่เอง จัดหมวดหมู่ เห็นไหม พระเจ้าองค์เดียวกับพระเจ้าหลายองค์

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเราปฏิเสธหมด ไม่ให้เชื่อพระเจ้า ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น ให้เชื่อสัจธรรม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธหมดเลย ปฏิเสธทั้งอเทวนิยม ปฏิเสธทั้งเทวนิยม ปฏิเสธหมด ปฏิเสธหมดเพราะสิ่งนั้นเป็นผลของวัฏฏะ สิ่งนั้นมันมีของมันอยู่ แต่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลับมาชําระล้างจิตใจ ในศาสนาพุทธ ใครสิ้นสุดแห่งทุกข์ จิตมันไม่เกิดไม่ตาย

อเทวนิยมหรือเทวนิยมมันก็คือจิตไปกําเนิด กําเนิดในเทวดา อินทร์ พรหม ในวัฏฏะ ผลของวัฏฏะ แล้วโมหะนิยมไม่รู้อะไรเลย แต่อวดรู้ โมหะนิยม ไปจัดหมวดหมู่ไง ไปจัดเป็นหมวดเป็นหมู่ แล้วกลับมาตําหนิพระพุทธศาสนา กลับมาตําหนิการประพฤติปฏิบัติ

ทีนี้ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมันน่าเห็นใจนะ เวลาเราปฏิบัติขึ้นมา พวกเรามาจากอวิชชา มาจากความไม่รู้เลย ทั้งๆ ที่ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาจนจบ ๙ เปรียญ ๑๐ เปรียญขึ้นมา ศึกษาทางพระพุทธศาสนาจบหมดแล้วล่ะ ศึกษาพระพุทธศาสนาจบมาแล้ว นั่นมันเป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตัวเองยังไม่มีหลักเกณฑ์อะไรเลย

ทีนี้พอไปปฏิบัติขึ้นมา ใครปฏิบัติก็แล้วแต่ จิตมันจะเกิดนิมิต เกิดต่างๆ มันเป็นพันธุกรรมของจิต ถ้าพันธุกรรมของจิตมันเป็นแบบนั้น มันก็จะรู้จะเห็นของมัน รู้เห็นของมันเริ่มต้น มีครูบาอาจารย์ก็ต้องแก้ไขกันมา

ถ้าการแก้ไขกันมา อย่างนั้นแหละ อย่างที่ว่าถ้ามันไปเห็น ถ้าเห็นแล้วเชื่อ เห็นแล้วหลงไป อันนั้นเขาก็ทําร้ายตัวเขาเอง แต่ถ้าเขาเห็นแล้วเขาวาง เขาเห็นแล้วเขาวาง เขาเห็นแล้วพัฒนาขึ้นมามันจะเห็น เห็นขึ้นมา แล้วพอเห็นขึ้นมาก็เห็นอริยสัจแล้ว เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม มันต้องรู้ต้องเห็นของมัน มันเป็นเชิงธรรมจักร จักรที่มันเคลื่อน ปัญญาที่มันเคลื่อน

ถ้าปัญญาที่เป็นจริง ปัญญา มัชฌิมาปฏิปทา ความเห็นจริง ถูกต้องในมรรค ถ้ามรรคมันเกิดขึ้นมันก็เป็นพระพุทธศาสนา เป็นศาสนาในหัวใจ ถ้าศาสนาในหัวใจมันมาจากความเป็นจริงขึ้นมา มันชําระล้างกิเลสแล้วมันไม่มีโมหะนิยมอย่างนี้ไง เพราะมันเป็นโมหะนิยม มันถึงไปจัดหมวดหมู่ข้างนอก เหมือนเด็กเล่นตุ๊กตาเลย ดูเด็กที่มันเล่นสะสมตุ๊กตานะ มันจะสะสมเป็นกองทัพไง นี่กองทัพหน้า นี่กองทัพหลัง

นี่ก็เหมือนกัน จัดหมวดหมู่อเทวนิยม “ไอ้เทวดานี้ไม่มี” มันเหมือนกับเด็กนักสะสมตุ๊กตา นักสะสม “อันนี้เป็นอเทวนิยม ไอ้ชุดนี้เป็นเทวนิยม” มันจัดเป็นหมวดเป็นหมู่ แล้วก็จัดให้เป็นกองทัพรบกัน สมมุติแล้วก็รบกัน ก็คิดกันไปเอง ไอ้พวกโมหะนิยมไง โมหะนิยมทําอย่างนั้นน่ะ แล้วก็คิดกันไปเอง แล้วดูถูกศาสนาเอง ทั้งๆ ที่เราเป็นชาวพุทธแท้ๆ นะ

แต่ถ้าเป็นความจริงนะ เป็นความจริงมันไม่เป็นแบบนั้นหรอก ถ้าไม่เป็นแบบนั้น นี่เป็นอโมหะนิยม ถ้ามันเป็นโมหะนิยมแล้วมันไม่มีความจริงขึ้นมาในใจ แล้วก็เป็นความจริง ฉะนั้น สิ่งนี้ อันนี้อันหนึ่ง แล้วสอง

ถาม : ความปรารถนาของผม หากมีผู้ที่เข้าใจเช่นนี้ ผู้ที่ปฏิบัติหรืออ่านหนังสือเมื่อฟังเทศน์เข้าไปจะได้ไม่ไปติดกับภาษาสมมุติ ป้องกันการเข้าใจพระพุทธศาสนาผิดๆ หลงไปเอาคําของนักวิชาการยุคหลังมาใช้ตีกรอบพระพุทธศาสนา

หลวงพ่อ : มันไปติดกับดักเพราะความเท่ห์ มันเป็นนวกรรม มีแต่คําสวยๆ นวกรรมสร้างภาพกันมา สร้างคําพูดหรูๆ แล้วก็ไปติดกับสมมุติตัวเอง “นรกสวรรค์ไม่มี” มันเท่ห์มากนะ เป็นปัญญาชน ผู้ที่มาถึงแล้ว “แหม! เท่ห์มากเลย ไอ้พวกที่เชื่อนี่เป็นไสยศาสตร์”

ไอ้ไสยศาสตร์ เราไปเชื่อเรื่องภูตผีปีศาจนั่นเป็นไสยศาสตร์ แต่นี้เชื่อในพุทธศาสน์ ในพุทธศาสน์บอกถึงเวลาจิตสงบแล้วไปเห็นเทวดา อินทร์ พรหม เขามีอยู่แล้ว

แต่ไสยศาสตร์เขาไปเชื่อของเขา ไปเชื่อของเขาเรื่องภูตผีปีศาจ ดูสิ ไสยศาสตร์ที่เขาเชื่อผี แล้วเข้าทรงทรงเจ้านั่นไสยศาสตร์ แล้วตอนนี้โหราศาสตร์ ดูสิ ในทีวีดาวเทียม โอ้โฮ! ออกมาเป็นช่องๆๆ ใครเป็นโรคร้ายต่างๆ ก็มาสวดมนต์แล้วก็จะหาย ใครเป็นทุกข์ๆ ยากๆ มาสวดมนต์แล้วก็จะหาย....มันหายมาจากอะไรน่ะ นั่นน่ะไสยศาสตร์

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าใครทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครที่มีทุกข์มีร้อนขึ้นมา เราทําสิ่งใดมา กรรมมันให้ผลขึ้นมามันก็ตกอับอย่างนั้น แต่ถ้าเราทําคุณงามความดีของเรา ความตกอับนั้นมันเป็นกรรมเก่า ถ้าเราสร้างแต่คุณงามความดีของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา ถ้าจิตมันทุกข์ยาก เราก็พอใจของเราว่าเราเคยทํามาอย่างนั้น เวลากรรมมันเสวยผลมา เห็นไหม นี่คือกรรม กรรมที่เราได้ผลมา กรรมสิ่งนั้นก็คือกรรม คือสิ่งที่มันเป็นความรู้สึกนึกคิดในใจที่มันน้อยเนื้อตํ่าใจ

แต่ถ้าเป็นกรรมดี กรรมดีเพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์ เราก็มีร่างกายครบ ๓๒ เราก็มีสมอง เราก็มีปัญญา เราก็มีมือ เราก็ทําหน้าที่การงานของเราได้ มันก็ภูมิใจของเรา มันก็ขวนขวาย มันก็ทําของมันไป มันรู้จักประหยัดมัธยัสถ์ มันก็สะสม มันก็เก็บหอมรอมริบของมันขึ้นมา มันมีเงินออมขึ้นมามันก็ตั้งเนื้อตั้งตัวขึ้นมาได้ ถ้ากรรมดีขึ้นมา นี่ไง ถ้ามันมีปัญญามันก็จะรู้ว่าเราเกิดมาเรามีอาการ ๓๒ เป็นอริยทรัพย์ เรามีสมบัติอยู่แล้ว ทําหน้าที่การงานขึ้นไปมันก็ได้ขึ้นมา ถ้ามันตกทุกข์ได้ยากๆ เราจะไม่เสมอกัน ไม่เสมอกัน คนก็นิ้วมือไม่เท่ากัน คนก็ไม่เท่ากัน นี่ถ้ามีธรรมขึ้นมามันก็ไม่น้อยเนื้อตํ่าใจ มันก็ไม่เป็นไสยศาสตร์อย่างนั้น เพราะมันไม่เป็นไสยศาสตร์มันก็ไม่ไปทุกข์ไปยากไง

แต่ถ้ามันมีธรรมไง มันมีธรรมหมายความว่ามันศึกษาธรรมของพระพุทธเจ้าขึ้นมา แล้วมันตั้งสติขึ้นมา “ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว” พระพุทธศาสนาสอนอย่างนี้จริงๆ

“ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว แล้วทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เราก็ทําดีมาตลอด ทําไมมันทุกข์ยากขนาดนี้” มันทุกข์ยากขนาดนี้เพราะอวิชชา ไอ้มาร ไอ้ความบีบคั้นในใจมันไม่ได้คิดตามความเป็นจริงไง ทําหน้าที่การงาน ๒ สลึง มันจะเอา ๕๐๐ ไม่ทําอะไรเลย มันจะเอา ๑,๐๐๐ เดินไปเดินมาเขาว่า ๓,๕๐๐ ไอ้นั่นไม่ต้องทําอะไรเลยได้ ๕,๐๐๐ มันก็คิดของมันไป มันเป็นความน้อยเนื้อตํ่าใจของมันในใจ มันเป็นเรื่องมารทั้งนั้นแหละ มันเอามาเทียบไง

เสร็จแล้วก็มาติดกับดักภาษาสมมุติไง อยากเท่ห์ ไอ้พวกพูดอย่างนั้นไอ้พวกเท่ห์ พูดเอาเท่ห์ พูดเอาแต่ได้ แต่กลับไม่ได้นะ กลับไม่ได้อะไรเลย กลับมีแต่ความเสียหายกับตัวเอง เพราะว่าความจริงของเราเป็นอย่างนี้ แต่เขาไม่เชื่อของเขา ถ้าไม่เชื่อของเขามันเป็นเรื่องของเขานะ

นั่นพูดถึงว่า “ไม่เห็นตถาคต” เขาถามมาอย่างนั้น เพราะเรารู้ว่าเราตอบไปมันจะสะเทือนพอสมควร แต่เราก็อยากตอบ อันนี้ก็เหมือนกัน อันนี้เวลาบอกว่าสิ่งที่วันนั้นพูดไปดีมาก คําว่า “ดีมาก” ก็พูดเพื่อให้สติสังคม ฉะนั้น พอให้สติสังคม นี่ลงรายละเอียดไง ลงรายละเอียดเรื่องนรกสวรรค์ เรื่องต่างๆ ถ้าเรื่องต่างๆ มันมีของมันจริงทั้งนั้นแหละ เพียงแต่พวกเราตาบอด ตาใจนะ ตาใจบอด เราก็เลยไม่เข้าใจสิ่งนั้น แต่ถ้าเป็นพระอรหันต์นะ ตาใจนี้เปิดกว้าง นี่ถ้าพระอรหันต์

สงสัยในสิ่งใด ความลังเลสงสัยนั้น ลังเลสงสัยคืออะไร? อวิชชา ถ้ามีอวิชชาปิดกั้นใจ เราจะไม่หูตาสว่าง แต่ถ้าพระอรหันต์นะ ไม่มีความสงสัยในใจ แล้วใจเปิดกว้าง รู้แจ้งในวัฏฏะ กามภพ รูปภพ จิตนี้เคยไป

หลวงตาบอกว่า จิตที่หลุดพ้นนี้เหมือนกับมังกร มันไปได้ในอวกาศ ในวัฏวนนี้มันกว้างขวาง มันไปได้ทั่ว คือจิตนี้ยิ่งใหญ่นัก มันครอบคลุม ๓ โลกธาตุ รู้แจ้งหมด ใน ๓ โลกธาตุก็คือเทวดา อินทร์ พรหม เข้าใจ เห็นทะลุปรุโปร่งหมด แล้วมันจะไม่มีตรงไหน มันไม่มีตรงไหน

แต่เพราะหัวใจมันบอด เพราะหัวใจมันบอดมันถึงไม่รู้เห็นสิ่งใด แล้วอยากเท่ห์ นี่สําคัญ หัวใจบอดแล้วอยากเท่ห์ “นรกสวรรค์ไม่มี เทวดาไม่มี พรหมไม่มี” มันเป็นอเทวนิยม มันเป็นศาสตร์ในทางตะวันตกเขา เราไปเอาเรื่องข้างนอกมาขัดแย้งกันเอง

แต่ถ้าแน่จริงนะ ศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วปฏิบัติไป แล้วมันจะไม่เป็นโมหะนิยม เอวัง

๓

ไม่รู้อธิบาย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๑ เมษายน ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อยากฟังความคิดเห็นจากหลวงพ่อครับ”

วันนี้ผมดูรายการทีวีรายการหนึ่ง เขาลองให้ประพฤติปฏิบัติแบบเซน เขาบอกว่าความคิดไม่ใช่ความจริง เขาเลยไม่พูด แต่แสดงอาการออกต่างๆ

๑. อาการต่างๆ นี่ถือเป็นสมมุติเหมือนคําพูดหรือเปล่า เพราะมันก็เป็นรูปแบบที่เราพยายามสร้างขึ้นมา คือแบบเซน

๒. ผมอยากทราบว่ามีความคิดอะไรที่เป็นความจริงไหมครับ

๓. มีอีกประโยคหนึ่งครับ อยากให้หลวงพ่อเทศน์ให้ฟังคือ “หนึ่งคือทั้งหมด ทั้งหมดคือหนึ่ง” มันเป็นความจริงไหมครับ

หลวงพ่อ : นี่พูดถึงเวลาแนวทางปฏิบัติ เห็นไหม เวลาแนวทางปฏิบัติ เมื่อก่อนถ้าคนไม่กล้าประพฤติปฏิบัติ เพราะคนปฏิบัติแล้วกลัวจะบ้า สมัยโบราณเรา ปู่ย่าตายายจะบอกว่าห้ามนั่งสมาธินะ ห้ามปฏิบัติธรรมนะ ถ้าปฏิบัติธรรมต้องมีครูบาอาจารย์ ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์จะเป็นบ้า แต่ถ้าเราจะเป็นบ้าเพราะความวิตกวิจารณ์ของสังคมเขาคิดกันแบบนั้น

ฉะนั้น เราเป็นปุถุชนนะ เราเป็นฆราวาส เราเป็นมนุษย์ เราเห็นการประพฤติปฏิบัติธรรม หรือเห็นคนที่มีฌานโลกีย์มีคุณวิเศษ เราก็ว่าสิ่งนั้นเป็นธรรม เราเห็นมีเกจิอาจารย์ ดูสิ ผู้ที่เขามีวิชาอาคม คําว่า “วิชาอาคม” มันเป็นฌานโลกีย์ ฉะนั้น พอวิชาอาคม เขาไปเรียนวิชาอาคมใดมาปั๊บ แล้วเขาใช้วิชาอาคมนั้นเพื่อเป็นวิชาชีพของเขา เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ของเขา เขาได้ทําลายนะ อย่างเช่นทําคุณไสย ทําให้ครอบครัวเขามีปัญหา สิ่งนี้เป็นเวรเป็นกรรม ทีนี้ของมันก็กลับเข้าตัวเขา พอของเข้าตัวเขา เราก็เห็นว่า “เออ! เห็นไหม คนปฏิบัติธรรมแล้วเป็นบ้า คนปฏิบัติธรรมแล้วมันไม่ถูกต้อง” เราก็คิดกันแบบนั้นไง อันนั้นเราคิดว่าอันนั้นเป็นการปฏิบัติธรรม

แต่ความจริงมันไม่ใช่ ความจริงเขาปฏิบัติเขาทําเป็นฌานโลกีย์ เขาทําคุณไสยกัน แต่ถ้าปฏิบัติธรรม เราก็ไม่มีใครสั่งสอนการปฏิบัติธรรมให้ถึงที่สุดได้ พอถึงที่สุดได้ ทางผู้ใหญ่สมัยโบราณถึงบอกว่าอย่านั่งสมาธินะ อย่าปฏิบัตินะ ปฏิบัติแล้วเดี๋ยวจะบ้า

ทีนี้เวลาครูบาอาจารย์เราท่านปฏิบัติ ท่านปฏิบัติด้วยข้อเท็จจริงในใจของท่าน เวลาท่านปฏิบัติ ท่านถึงที่สุดแห่งทุกข์ของท่าน แล้วท่านวาง วางไว้ เห็นไหม ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ก็วางธรรมและวินัยนี้ไว้ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านแล้วท่านทําอย่างใด ท่านทําความสงบของใจของท่านก่อน ถ้าใจมันสงบแล้วค่อยออกฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้าคนจิตที่มันสงบขึ้นมาแล้วมันมีสติ คนมีสติ คนมีมหาสติ ความผิดพลาดหรือความบกพร่องของเรา เราจะรู้ได้

แต่ถ้าคนขาดสติ เพราะทุกอย่างเป็นเรา เราทําอะไรเราว่าเป็นเราเลย เราจับทุกอย่างว่า “นี่เราทําอย่างนั้น เรามีความเห็นอย่างนั้น เรารู้ของเราอย่างนั้น” มันเชื่อมั่นตัวเอง พอเชื่อมั่นตัวเอง มันเป็นมิจฉาทิฏฐิ มันก็ไหลไปตามกิเลส เวลาไหลตามกิเลส มันไม่มีครูบาอาจารย์คอยชี้นํา แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์คอยชี้นําว่า “ห้ามปฏิบัตินะ ปฏิบัติแล้วเดี๋ยวจะบ้า” เราก็เลยลังเลกันไปหมดเลย

ในใจเรามันมีอวิชชาอยู่แล้ว พอเวลาจะปฏิบัติก็ละล้าละลังอีกนะ จะทําอะไรก็ทําด้วยความไม่มั่นคง แล้วพอทําด้วยความไม่มั่นคง กิเลสมันก็หลอกอยู่แล้ว กิเลสนะ กิเลสมันเป็นพญามารอยู่ในใจ มันอาศัยใจเราเป็นที่พึ่งอาศัย มันก็หลอกเราอยู่แล้ว แล้วเราก็ยังระแวงอีก “ปฏิบัติแล้วจะเป็นบ้านะ ต้องมีครูบาอาจารย์นะ” แล้วถ้าไปเจอครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นนี่ยิ่งยุ่งใหญ่เลย

ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็น เพราะครูบาอาจารย์นะ มันก็บ้ากิเลสอยู่แล้วแหละ เพราะในใจของครูบาอาจารย์ ในใจของใครก็แล้วแต่ ถ้ายังไม่สิ้นกิเลส มันมีกิเลสอยู่แล้วแหละ กิเลสมันพาบ้า เพราะกิเลสมันพาเป็นสมุทัย มันพาออกไปความเห็นนั้น ถ้าเราไปเจออาจารย์อย่างนั้นนะ มันก็ดึงให้เราออกนอกลู่นอกทาง

แต่ถ้าเราเจอครูบาอาจารย์ที่ดี แล้วถ้าครูบาอาจารย์ที่ดี พวกเราจะมองแปลกๆ เลย ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นธรรมนะ ท่านจะบอกว่า “ทําอย่างนั้นจะได้อย่างนั้น” โอ๋ย! ชื่นชมกันใหญ่เลย แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ดีนะ “ทําความสงบของใจ ทําความสงบของใจ”

เราไปดูนักกีฬาสิ ไปดูโค้ชดีๆ ไปดูครูบาอาจารย์ที่ดีๆ นะ เขาจะบอกให้นักกีฬาต้องมีความฟิต ต้องมีความฝึกหัด เบสิกต้องดีก่อน ถ้าครูบาอาจารย์ที่ดีท่านจะบอกว่า ทําความสงบของใจ เริ่มต้นขึ้นมาเราก็ต้องมาเบสิกกันก่อน ทําให้ทุกคนมั่นคง ให้ทุกคนแข็งแรงก่อน

เราเห็นครูบาอาจารย์ที่ดีนะ “เอ๊! ทําไมท่านไม่สอนให้นิพพานเลยเนาะ ทําไมท่านไม่สอนให้สิ้นสุดแห่งทุกข์ไปเลยเนาะ ทําไมท่านไม่สอนให้ปฏิบัติไปเลย ทําไมต้องมาทําความสงบของใจๆ”

ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านจะทําความสงบของใจให้ใจมันมั่นคงขึ้นมา พอมั่นคงขึ้นมานะ ดูสิ นักกีฬาแต่ละชนิดเขาจะดูความสามารถว่าควรจะเล่นตําแหน่งไหน ควรจะเล่นอะไร ถ้าเขามีความสามารถมากน้อยแค่ไหน จิตก็เหมือนกัน ถ้าครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นจริงนะ จิตสงบแล้วมันจะวัดวุฒิภาวะแล้ว จิตสงบแล้ว บางคนกว่าจะสงบเข้ามาก็เห็นนิมิต บางคนสงบเฉยๆ แล้วก็จะน้อยใจ “หนูมีแต่สงบๆ ไม่เคยเห็นอะไรเลย ไอ้พวกนั้นสงบแล้วจะเห็นนู่นเห็นนี่” มันก็คนละแบบไง ความสามารถของจิตมันไม่เหมือนกัน เหมือนนักกีฬา ตําแหน่งการเล่นในทีมมันมีตั้งหลายตําแหน่ง แล้วคนที่ชํานาญตําแหน่งไหนก็ควรจะเล่นตําแหน่งนั้น ถ้าเล่นตําแหน่งนั้นเป็นทีมขึ้นมามันก็ได้เหรียญทองเหมือนกันทั้งนั้นแหละ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าปฏิบัติตามความเป็นจริง ครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงนะ ท่านให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน อย่าเพิ่งด่วนใจร้อน อย่าเพิ่งว่า แหม! จะได้เหรียญทองๆ...นักกีฬาเราสะสมประสบการณ์ของเรา เราทําของเราให้มั่นคงขึ้นมา ประเดี๋ยวพอเรามีความชํานาญแล้วนะ เรามั่นคงแล้ว พอเข้าไปเจอเหตุการณ์ เราจะแก้เกมนั้น เราจะต่อสู้กับกิเลสของเราเอง เราจะเท่าทันกิเลสของเราเอง มันจะเป็นประโยชน์กับเราตอนนั้น แต่ตอนนี้มันมีพรสวรรค์ มันฟลุกได้หนหนึ่ง โอ้โฮ! จะเอาเหรียญทองๆ...เดี๋ยวก็จบไง

ทีนี้เราจะบอกว่า ถ้าครูบาอาจารย์ที่ดี ท่านจะวางพื้นฐานให้ผู้ที่ปฏิบัตินั้นมั่นคงแข็งแรง แล้วปฏิบัติไปข้างหน้าแล้วมันจะก้าวเดินไปโดยมั่นคงแข็งแรง ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่ดี หรือครูบาอาจารย์ที่ว่าท่านยังไม่เป็นนะ ครูบาอาจารย์ท่านก็คาดเดาเอา ไอ้เราก็ฟลุกไง ครูบาอาจารย์ก็คาดเดา ไอ้เราก็ฟลุกมาได้ ปฏิบัติไปแล้ว แหม! จะไปเลยนะ ไปโลดเลย แล้วก็ไปล้มนอนอยู่ข้างหน้าน่ะ “ปฏิบัติแล้วก็ไม่เห็นได้อะไรเลย ปฏิบัติมาขนาดนี้แล้วก็มีแต่ความทุกข์ยาก” นี่พูดถึงความเห็นของสังคมไง

ฉะนั้น พอพื้นฐาน นี่สังคมกรรมฐาน สังคมกรรมฐานมันจะมีพื้นฐานที่ทําให้มั่นคง แล้วปฏิบัติไปแล้ว ฉะนั้น ในการปฏิบัตินะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาจะปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์ ปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์ แต่จะเอาใครไปได้บ้างล่ะ เห็นไหม พอตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ทอดธุระเลย จะสอนใครได้อย่างไร เพราะมันละเอียดลึกซึ้งนัก สุดท้ายแล้วท่านก็กําหนด กําหนดดูว่าผู้ที่พอจะรู้ได้มี จะสอนใครก่อน จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ ถ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ขึ้นมาแล้ว มันยังมีความลึกลับมหัศจรรย์ขนาดนั้น แล้วจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ ท่านปรารถนา ท่านจะมาช่วยเหลือใครบ้างล่ะ ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ของเราก็เหมือนกัน เวลาท่านปฏิบัติของท่านมา ท่านถึงที่สุดแห่งทุกข์ ท่านวางข้อวัตรไว้ให้เราขยันหมั่นเพียร ฉะนั้น ขยันหมั่นเพียร เราก็ต้องทําของเราไป แล้วปฏิบัติขึ้นมา ดูสิ ใครบ้างที่มันจะรู้ได้ รู้ได้ หมายความว่า พอจะมีอํานาจวาสนาถึงที่สุดแห่งทุกข์ คือเป็นพระอรหันต์ ว่าอย่างนั้นเถอะ

ฉะนั้น เวลาอย่างนั้นปั๊บ ท่านเอาตามความเป็นจริงใช่ไหม ก็เหมือนเรา นักกีฬาของเรา เราต้องเล่นได้จริง เป็นนักกีฬาสมัครเล่นก่อน สมัครเล่น ถ้าเป็นนักกีฬาอาชีพเขาต้องฝึกของเขา กําหนดเวลาแล้ว นักกีฬาอาชีพนะ อย่างน้อยต้อง ๘ ชั่วโมง วันต่อวัน ซ้อมทั้งวัน ๘ ชั่วโมงทั้งนั้นแหละ นักกีฬาอาชีพ อาชีพเขาคือซ้อมกีฬา ซ้อมอยู่อย่างนั้นแหละ นี่นักกีฬาอาชีพ ถ้าอาชีพต้องอย่างนั้น นี่เราปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ท่านก็วางไว้อย่างนั้น นี่พูดถึงแนวทางในการปฏิบัติในกรรมฐานนะ ย้อนกลับมาที่ว่า

ถาม : ผมดูรายการทีวีรายการหนึ่งเขาลองไปประพฤติปฏิบัติแบบเซน

หลวงพ่อ : คําว่า “แบบเซน” แบบเซนนี่เขาว่าทางลัด แบบเซนเป็นทางลัด ไอ้กิเลสของเรามันอยากลัดอยู่แล้วล่ะ ไอ้กิเลสของเรามันอยากจะหยิบฉวยเอามรรคผลเอาง่ายๆ อยู่แล้วแหละ ใครปฏิบัติขึ้นมาแล้วก็คิดว่าปฏิบัติแล้วได้ง่าย ปฏิบัติแล้วจะประสบความสําเร็จ ทุกคนคิดอย่างนั้นหมดแหละ

ฉะนั้น พอคิดอย่างนั้นหมด เวลามาปฏิบัติกรรมฐาน มาปฏิบัติแบบพระป่า อย่างที่ว่าครูบาอาจารย์ท่านจะวางรากฐานให้ วางรากฐานให้เสร็จแล้วเราก็ต้องประพฤติปฏิบัติของเราไป ถ้าคนที่อํานาจวาสนาพอประมาณก็ปฏิบัติไว้เพื่อเป็นอํานาจวาสนาต่อเนื่องไป คือสร้างสมบุญไปนั่นแหละ แต่ถ้าคนปฏิบัติไปแล้ว ถ้ามันเป็นจริง ครูบาอาจารย์ก็จะคอยชี้แนะให้ตามความเป็นจริง อย่างที่ว่ามีครูบาอาจารย์คอยชี้นํา ไม่ใช่ปฏิบัติแล้วมันจะเป็นบ้า แต่เวลาปฏิบัติไปแล้วมันก็ล้มลุกคลุกคลาน มันก็ต้องฝึกฝน มันก็เหมือนนักกีฬาอาชีพ คนที่ประสบความสําเร็จ ดูสิ ในสังคมใดก็แล้วแต่ จะมีนักกีฬาอาชีพประสบความสําเร็จเท่าไร ในเอเชียเราก็มี ที่ว่าไปเป็นนักกีฬาอาชีพขนาดที่ว่ามีชื่อเสียงทางโลกมันมีกี่คนล่ะ เอเชียทั้งเอเชียเลยมีกี่คน

นี่ก็เหมือนกัน ในการปฏิบัติจะถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์มันจะมีกี่คน ทีนี้มีกี่คน ปฏิบัติไปแล้ว ขณะที่ใครปฏิบัติได้จริงก็ตามความจริงอันนั้น ฉะนั้น กิเลสมันมีในใจอยู่แล้วใช่ไหม มันก็อยากจะได้ผลง่ายๆ ไง เราก็ไปอ้างกัน อ้างเซนๆ อ้างเซนนะ

เซน ประชากรของเซน เมืองจีนนี่พันกว่าล้าน ในญี่ปุ่น ในเกาหลี ประชากรของเขาที่เป็นชาวพุทธนี่เป็นพันๆ ล้านนะ ของเรา ๖๐ ล้าน ๖๐ ล้านปฏิบัติแบบกรรมฐาน ในเมืองไทยเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นยังมีลูกศิษย์ลูกหาเป็นพระอรหันต์หลายสิบองค์ เห็นไหม ๖๐ กว่าล้าน เราหารออกมาว่าพระอรหันต์ในเมืองไทยมีเท่าไร นี่ปฏิบัติแบบพระป่า

ทีนี้ปฏิบัติแบบเซนในเมืองจีน ในเมืองจีน ๑,๓๐๐ ล้าน ในญี่ปุ่น ๒๐๐ กว่าล้าน ถึงไหม ในญี่ปุ่น ในเกาหลี พวกนี้เซนหมดล่ะ แล้วจริงๆ มีเท่าไรล่ะ จริงๆ มีเท่าไร

จะบอกว่าไม่มีเลย เราก็เชื่ออยู่นะ เราเชื่ออยู่ว่ามี เราเชื่ออยู่ เพราะอย่างเว่ยหล่างนี่เราเชื่อ อย่างสังฆราชแบบเซนนี่เราเชื่อ เพราะเขาทําความจริงของเขา ถ้าความจริงของเขา ถ้าความเป็นจริงของเขา เขาจริง เขาปฏิบัติจริงนะ

เราบอกทางลัด แล้วปฏิบัติได้ง่าย ปฏิบัติ ไปศึกษาประวัติของผู้ที่ปฏิบัติจริง อย่างเว่ยหล่าง ฮวงโป สังฆราชตั้งแต่องค์ที่ ๑ ถึง ๖ ของเขา เพราะสังฆราช-สังฆราชเขาส่งต่อกัน เหมือนกับหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านคุยธรรมะกัน แล้วหลวงปู่มั่นท่านคุยธรรมะกับหลวงปู่แหวน คุยธรรมะกับหลวงปู่ขาว เห็นไหม เวลาหลวงปู่เจี๊ยะเล่าให้ฟัง หลวงปู่มั่นพูดกับพระ บอกว่า “ถ้าผมตายไปแล้วนะ ให้พึ่งหลวงปู่ขาวนะ เพราะเราได้คุยธรรมะกับหลวงปู่ขาวแล้ว” นี่ได้คุยธรรมะแล้ว ได้คุยธรรมะคือว่าได้ตรวจสอบแล้ว

สังฆราชองค์ที่ ๑ ถึงองค์ที่ ๖ เขาก็ส่งต่อกันมา เขาต้องตรวจสอบกันก่อน ตรวจสอบถึงที่สุดแห่งทุกข์แล้วเขาถึงมอบจีวร มอบบริขารให้ เพราะว่าให้เป็นสังฆราช ถ้าสังฆราชของสมัยโบราณเป็นอย่างนั้น แต่พอถึงเว่ยหล่าง เขาเห็นว่าทุกคนแย่งชิงกันแต่ตําแหน่ง ท่านก็เลยไม่มอบให้ใคร ก็จบที่นั่น ฉะนั้น เว่ยหล่างเขาเป็น

เราจะบอกว่า คนที่เขาเป็นจริง เขาปฏิบัติของเขาทั้งชีวิต ไอ้ที่ว่าลัดสั้นๆ เซนปฏิบัติง่ายๆ จริงๆ แล้วมันง่ายหรือเปล่า เขาทําจริงๆ เขาทํายิ่งกว่าเราอีก แต่มันเป็นโวหาร เป็นคําสอนไง อย่างพวกเรา นิพพาน พระนิพพานไว้สูงส่งแล้วกราบไหว้ พวกเราไม่กล้าถึงพระนิพพานเพราะมันสูงส่ง มันไกลเกินไป

แต่ในมหายานเขาบอกว่า นิพพาน พุทโธอยู่ในสรรพสิ่ง พุทธะอยู่ในทุกสิ่ง เขามีของเขาตลอดไง คือเป็นคําพูดว่าเรามีโอกาส เราทําได้ว่าอย่างนั้นเถอะ ไม่ใช่ว่ามันสูงส่งจนเราทําไม่ได้ แต่ถ้าเวลาปฏิบัติจริงๆ เขาปฏิบัติเต็มที่ แต่ตอนนี้ ตอนที่เราไปศึกษากันมันศึกษาแบบตํารา แบบทฤษฎี แบบปริยัติ ศึกษาคือศึกษาความเป็นอยู่ของเขา แล้วก็พยายามทําตัวเอง ทําให้เราเหมือนกับเขา แล้วมันจะได้ไหม มันก็เป็นสัญญาน่ะสิ มันก็เป็นสมุทัยทั้งนั้นแหละ

ฉะนั้น เวลาเขาปฏิบัติเขาถึงว่าเขาปฏิบัติแบบเซน ความคิดไม่ใช่ความจริง เขาเลยไม่พูด แต่แสดงออกทางอาการ ความคิดไม่ใช่ความจริง...มันมีที่ไหนล่ะ

ความจริงนะ มันจริงในสมมุติกับจริงในบัญญัติ กับจริงในวิมุตติ ความจริงโดยสมมุติ อย่างชีวิตเราเป็นจริงไหม ในปรมัตถ์ ชีวิตของเรา ชีวิตนี้มันเป็นสมมุติ มันไม่จริง แล้วไม่จริงจริงๆ หรือ ไม่จริงอย่าร้องไห้สิ ไม่จริงอย่าทุกข์สิ...มันจริง จริงตามสมมุติ จริงตามอายุขัยไง

ทีนี้อายุขัยมันมีการเกิดและการตาย เวลาการเกิดการตายเวียนตายในวัฏฏะ แต่เวลาถ้าเราปฏิบัติธรรมถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันเป็นวิมุตติ วิมุตติคือมันไม่มีการเกิดและการตาย มันคงที่ของมันไง คงที่แบบนิพพาน ไม่ใช่คงที่แบบอัตตา ถ้าอย่างนั้นมันถึงพ้นจากการเกิดและการตาย

เขาว่าสิ่งที่เป็นวิมุตตินั้นเป็นความจริง แต่ชีวิตจริงเราเป็นจริงไหม ชีวิตเรานี่ ชีวิตเราเป็นเรื่องจริงๆ นะ แต่ไม่จริงตามปรมัตถ์ ตามปรมัตถ์ หมายถึงว่า มันเวียนตายเวียนเกิด คือมันเป็นอนิจจัง มันมีการเกิดและการตาย

“ถ้าจริงมันต้องไม่ตายสิ จริงต้องอยู่กับเรา” เวลาเขาพูดธรรมะ พูดถึงนิพพานไง “จริงต้องไม่ตายสิ จริงต้องไม่แก่สิ จริงต้องไม่เฒ่าสิ ทีนี้มันต้องแก่ ต้องชราภาพ อย่างนี้มันคือไม่จริง” นี่ถ้าไม่จริง...จริงในตามสมมุติไง

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ความคิดไม่ใช่ความจริง”

มันก็จริงระดับหนึ่ง จริงในระดับสมมุติ ถ้าจริงในระดับสมมุติ เพราะระดับสมมุติ วิธีการ ธรรมและวินัยเป็นสมมุติ เป็นสมมุติบัญญัติ ธรรมและวินัยเป็นสมมุติบัญญัติ

แต่ถ้าพูดถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าอันนั้นมันเป็นปาปมุต คือมันพ้นจากธรรมและวินัย ธรรมวินัยนี้เป็นปาปมุตไปแล้ว ไม่มีอาบัติ ไม่มีอาบัติ ถ้ามีชีวิตอยู่ ไม่มีอาบัติ ไม่มีอาบัติเพราะอะไร เพราะเป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์ สอุปาทิเสสนิพพาน พระอรหันต์ที่ยังมีชีวิตอยู่ นั่นล่ะจริงอยู่แล้ว จริงในใจนั้น จริงแล้ว เป็นพระอรหันต์แล้ว จริงแล้ว แต่ยังมีร่างกายอยู่ ฉะนั้น มีร่างกายอยู่ เวลาทําความผิดขึ้นมา เขาบอกว่าอย่างนี้เป็นอาบัติๆ

พระพุทธเจ้าบอกมันเป็นปาปมุต ไม่มีอาบัติ มันพ้นจากสมมุติไปแล้ว ใจนั้นมันพ้นจากสมมุติไปแล้ว แต่ยังเป็นพระอรหันต์อยู่ ยังมีชีวิตอยู่ เพราะเป็นพระอรหันต์ยังมีชีวิตอยู่ ยังเป็นสอุปาทิเสสนิพพาน เพราะยังมีสิ่งที่เหลืออยู่ ส่วนที่เหลืออยู่

เขาบอกว่า “ความคิดไม่ใช่ความจริง”

เออ! อันนี้มันเป็นที่เขาพูด คนเขียนคิดเอาเนาะ ว่า “ความคิดไม่ใช่ความจริง เขาเลยไม่พูด เลยแสดงอาการ”

มันมีไง มันมีในกรรมฐานเรานี่แหละ มีผู้ที่ปฏิบัติแล้วก็ถือไม่พูด ถือไม่พูดแล้วถือสมุดไว้เล่มหนึ่ง แล้วปากกาด้ามหนึ่ง “ขอนํ้า” ไม่พูดนะ “ขอนํ้า” ให้อ่านไง แล้วเอานํ้ามาถวาย อ้าว! “ขอข้าว” “อยากเข้าส้วม” ไม่พูดไง ไม่พูดแล้วจะสื่ออย่างไร

คนที่เขาไม่พูดนะ เขาจะถือสมุดไว้เล่มหนึ่ง แล้วก็มีปากกาด้ามหนึ่ง เวลาเจอโยมก็ “อ้าว! โยมพูดนะ โยมจะไปไหน” โยมก็ตอบมา ตอบเสร็จแล้ว “ถ้าจะไปกุฏิต้องเดินไปทางซ้าย”

หลวงปู่ดูลย์ท่านบอก คนถือไม่พูดมันพูดมากกว่าคนพูดอีก ถ้าคนพูดก็พูดไปเลยใช่ไหม เราอยากพูด เราอยากสื่อความหมายก็สื่อไปเลย แต่เวลาเราไม่พูด เราบอกเราถือไม่พูดนะ ถือสัจจะไม่พูด แล้วพอถือสัจจะไม่พูด แล้วเราคิดเรื่องอะไรล่ะ จะพูดต้องพูดผ่านตัวอักษร ต้องพูดผ่านตัวอักษร แล้วคิดอยู่ตลอดเวลา นี่มันเป็นความเข้าใจ ความเข้าใจว่าถ้าเราถือสัจจะไม่พูดแล้วมันจะเป็นคุณงามความดี

ทีนี้คําว่า “ไม่พูด” เวลากรรมฐานเรานะ เวลาครูบาอาจารย์ เวลาพระจะล้างบาตรชอบคุยกัน บางวัดเขาจะบังคับเลยนะ ก่อนที่พระจะไปล้างบาตรให้อมนํ้าไว้คนละคํา ให้อมนํ้าไว้แล้วให้ไปล้างบาตร คือห้ามคุยกันไง ให้อมนํ้าไว้ มันเป็นอุบาย มันเป็นอุบายที่เราจะฝึกลูกศิษย์เราอย่างไร ตั้งกติกาว่าถ้าใครจะไปล้างจานต้องอมนํ้าคนละคํา ตอนจะล้างจานให้อมนํ้าไว้ มันจะได้ไม่คุยกันไง ต่อไปนี้ใครจะไปล้างจานต้องอมนํ้านะ ต้องเอานํ้าใส่ปากคําหนึ่ง แล้วก็อมไว้ แล้วก็ไปล้างจาน ล้างจานเสร็จออกมาค่อยบ้วนทิ้ง ถ้าล้างจานยังไม่เสร็จห้ามบ้วน ไม่อย่างนั้นล้างจานไป คุยกัน เดี๋ยวจานก็ตกแตก มันมีปัญหาไปหมดแหละ นี่มันเป็นอุบาย

ทีนี้อุบายอย่างนี้มันก็เป็นอุบายการฝึกหัด อุบายการฝึกหัดจะว่ามันผิดทั้งหมดก็ไม่ได้ แต่ถ้าอุบายการฝึกหัดอยู่อย่างนั้นจะให้ถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ มันเป็นไปได้อย่างไร มันก็เป็นไปไม่ได้

“แม่ร่องสอน” แม่ฮ่องสอนเขาบอกเมื่อก่อนมันเป็นร่องเขา เขาเรียกว่า “แม่ร่องสอน” เขาจะจับช้างมา ช้างมันจะฝึกหัด เขาจะพาเข้าไปในร่องที่บังคับนั้น ร่องนี้เป็นที่บังคับฝึกหัดช้าง แม่ร่องสอน เอาเข้าร่องเข้าหลืบนั้นเพื่อบังคับให้ช้างอยู่ในคําสั่ง แม่ฮ่องสอน มันเพี้ยนมาจากแม่ร่องสอนเป็นแม่ฮ่องสอน

สัตว์ เขาจะมาฝึกหัดเพื่อจะสื่อความหมาย ฝึกหัดเพื่อจะใช้มัน สัตว์เขายังเอามาฝึกใช้งานได้ ทีนี้การฝึกหัดใจ วิธีการ วิธีการแต่ละการปฏิบัติมันก็มีการแตกต่างหลากหลาย ทีนี้มีแตกต่างหลากหลาย มันก็ดูที่ครูบาอาจารย์ท่านรู้จริงไหม ถ้ารู้จริงแล้วอธิบายนะ ผู้รู้อธิบายมันจะเป็นความจริงหมดล่ะ

แต่ความจริงอันนั้นเราไปศึกษามา อย่างเช่นพระไตรปิฎก พระไตรปิฎกเป็นธรรมของพระพุทธเจ้านะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการไว้ พระอุบาลีกับพระอานนท์เป็นคนจําไว้ แล้วสังคายนาจดจารึกมา นี่เป็นคําพูดของพระพุทธเจ้าทั้งหมดเลย แล้วเรามาศึกษา ธรรมของพระพุทธเจ้ามันเป็นความจริงไหม? ความจริงแน่นอน

แต่ความจริงแน่นอน เวลาคนที่ไปศึกษา เวลาพระบวชไปแล้ว ไปศึกษาแล้วทําไมพระสึกไปเยอะแยะเลยล่ะ ทําไมพระบวชไปแล้ว พระศึกษาแล้วทําไมสึกไปล่ะ ทั้งๆ ที่ศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชัดเจนมากเลย นี่คือธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ศึกษาแล้วมันไม่ซาบซึ้งเข้าถึงใจ มันแก้กิเลสไม่ได้ มันเป็นปริยัติ ต้องปฏิบัติขึ้นมา ถ้าปฏิบัติขึ้นมามันถึงจะปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันเป็นความจริงขึ้นมา

เวลาคําสอนของครูบาอาจารย์มันถูกต้องหรือไม่ถูกต้อง เวลาเราไปศึกษาแล้วๆ เราเข้าใจมากน้อยแค่ไหน ถ้าเราเข้าใจมากน้อยแค่ไหน เราก็มาอย่างนี้ ว่า “ความคิดไม่ใช่ความจริง เขาเลยไม่พูด เขาใช้แสดงกิริยาเอา” แล้วก็คําถามไง

ถาม : อาการต่างๆ ที่แสดงออกมาเป็นสมมุติไหม

หลวงพ่อ : มันก็เป็นสมมุติ อาการต่างๆ ที่เขาแสดงออกมา เห็นไหม ในเซน เราก็ศึกษามา เวลาศึกษา เวลาอาจารย์กับลูกศิษย์เขาเจอกันนะ เขาถามว่านิพพานคืออะไร

ลูกศิษย์เขาจะยืนขึ้นนะ แล้วเม้มปาก เม้มปากเสร็จแล้วนั่งลง

อาจารย์เขาบอกนั่นล่ะใช่

แต่สมมุติเรานะ ถ้าถามเราว่านิพพานคืออะไร

อ้าว! อาจารย์นั่งฟังได้เลย จะคุย ๕ วันให้ฟังเลย มันจะอธิบายนิพพานไปเต็มที่เลย เพราะอธิบายออกมานะ นี่ไง ที่หลวงตาบอกว่ามันเสวยอารมณ์ ความคิด หลวงตาพูดอย่างนี้นะ บอกว่าความคิดมันเหมือนขอนไม้ จิต เวลาพูดถึงธรรมธาตุที่เป็นธรรมแล้วมันจะอยู่อิสระของมัน ฉะนั้น เวลาจะคิด เวลาจะพูด มันต้องเสวย ท่านบอกว่าถ้ามีสติแล้วมันเหมือนกับเราไปแบกขอนไม้เลย ไปแบกขอนไม้คือคําพูด นึกจะคิด นึกจะพูด มันหนักหน่วงขนาดนั้น ถ้ามันหนักหน่วงขนาดนั้น ถ้าอยู่ในธรรมธาตุนี่นิพพาน มันเป็นวิมุตติ มันเป็นสุขแท้ของมัน ถ้าเวลาจะสื่อความหมายกับโลกมันต้องเสวยอารมณ์ มันเสวยอารมณ์คือว่ามันต้องเสวยขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ เพราะเป็นสังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่ง มันต้องเสวยออกมา พอเสวยแล้ว เขาถามว่า “หลวงพ่อจะไปไหน”

อ้าว! จะตอบเขาแล้ว “หลวงพ่อจะไปไหน”

แล้วจะไปไหนล่ะ ก็ต้องเสวย เสวยแล้วถึงจะพูดออกมาเป็นวจีกรรม มโนกรม วจีกรรม พอเสวยก็เป็นมโนกรรม มโนวิญฺาเณปิ นิพฺพินฺทติ มโนสมฺผสฺเสปิ นิพฺพินฺทติ

มโนวิญฺาเณปิ นิพฺพินฺทติ แม้แต่มโนยังน่าเบื่อหน่าย ผลจากการสัมผัส ผลจากการสัมผัสมโนนั้นก็น่าเบื่อหน่าย ผลที่เกิดจากสัมผัสนั้นก็น่าเบื่อหน่าย นิพฺพินฺทติ มันทิ้งมาหมดแล้วไง มันทิ้งมาหมดแล้วมันก็เป็นของมันอยู่อย่างนั้น

ฉะนั้น ถึงไม่พูดไง เวลาถ้าจริงกับจริงเขาจะรู้กัน แต่ถ้าบอกว่านิพพานคืออะไร มันลุกขึ้น เม้มปาก แล้วนั่งลงนะ...เอ้ย! มึงไม่เป็น มึงไม่รู้ ถ้ามึงรู้มึงต้องพูดสิ มึงรู้มึงต้องอธิบายสิ เห็นไหม คนไม่เป็นเถียงกันตาย แต่พออาจารย์เขาถามว่านิพพานคืออะไร ลูกศิษย์เขาลุกขึ้นยืนนะ แล้วก็เม้มปาก แล้วก็นั่งลง อาจารย์เขาปรบมือ ถูกต้อง

แต่ถ้าเราไม่มีวุฒิภาวะ เราไม่มีองค์ความรู้ เอ็งกล้าทําอย่างนั้นไหม ถ้านิพพานคืออะไร เอ็งต้องลุกขึ้นยืนนะ แล้วอธิบายไป ๕ วัน แล้วต้องเอามาวิเคราะห์กันว่าที่พูด ๕ วันนั้นมีคําไหนถูกหรือคําไหนผิด ถ้าคําไหนถูกให้ ๕ คะแนน คําไหนผิดติดลบ แล้วก็มากําหนด แล้วเอ็งได้เกรดอะไร โอ๋ย! ตกอีกต่างหาก

ถ้าเป็นเซน ผลตกผลึกเขาเป็นแบบนั้น เซนเป็นปัญญาวิมุตติ เป็นปัญญาวิมุตติเขาใช้ปัญญามาก ถ้าใช้ปัญญามาก อาการที่เขาพูดจริงหรือไม่จริง

คําถามนะ เขาบอกว่า “ความคิดไม่ใช่ความจริง เขาเลยใช้อาการแสดงออก” แล้วเขาก็ถามว่า “อาการแสดงออกนี้มันก็เป็นสมมุติอันหนึ่ง” นี่ผู้ถามนะ “อาการที่แสดงออกมันก็เป็นสมมุติอันหนึ่ง” แล้วเขาบอกว่าจะพ้นได้อย่างไรล่ะ เพราะอะไรล่ะ เพราะผู้ถามยังมีกิเลสในใจ พอผู้ถามมีกิเลสในใจมันก็คิดแบบโลก แบบโลกคือของคู่ มีสุขกับทุกข์ มืดคู่กับสว่าง มันไม่คิดเป็นหนึ่ง

ถ้าคิดเป็นหนึ่งนะ คิดเป็นหนึ่งคิดไม่ได้ คิดเป็นหนึ่งไม่ได้เพราะอะไร เพราะเรามีความสงสัย เราคิดอะไรก็แล้วแต่ มันมีตรงข้าม โยมคิดสิ ลองคิดสิ ถ้าจิตใจเรามั่นคง เราคิดได้เลย “คืนนี้เราจะไปนั่งกลางป่าช้า เราจะไม่กลัวผีเลย” นี่คิดนะ พอไปจริงๆ เข้า “อืม! ไม่กลัวจริงหรือ” เพราะตอนที่มันคิดได้ พอมันคิดได้มันมั่นคง “คืนนี้จะไปเที่ยวป่าช้านะ เราจะมั่นคงมาก จะไม่กลัวอะไรเลยนะ” ถ้าตอนที่จิตใจมันดีมันก็คิดได้อย่างนี้ แต่พอใกล้ๆ เวลานะ “เอ๊! เรากล้าจริงหรือ เอ๊! ผีมันเป็นตัวอย่างไร” เห็นไหม มันมีตรงข้าม

แต่ในเมื่อจิตใจเรา เขาเรียกว่าเวลามันเจริญมันคิดได้ดี เวลามันคิดดีมันจะคิดดีไปหมดเลย แต่เวลาคิดแล้ว เดี๋ยวความคิดที่มันรวนเรมันจะตามมา พอตามมานี่ตรงข้ามหมด ทีนี้การตรงข้ามหมด หมายถึงว่า สิ่งที่ว่าเขาพูดมันเป็นความจริงไหม กิริยาเป็นความจริงไหม ทีนี้เราคิดแบบเรา ทีนี้คิดแบบเรา คิดแบบคนมีกิเลส แต่คิดแบบคนที่ว่าเขาทําเป็นแล้ว ผลมันเป็นอย่างนั้น ผลมันเป็นอย่างที่เขาพูดได้ “ความคิดไม่ใช่ความจริง”

ถ้าครูบาอาจารย์ ถ้าเป็นครูบาอาจารย์เรานะ มันเป็นความจริงอย่างหยาบ ความจริงอย่างกลาง ความจริงอย่างละเอียด อย่างเช่นสติ มหาสติ สติอัตโนมัติ สติเรามันยังมีวุฒิภาวะแตกต่าง เวลาปัญญานะ ปัญญา-มหาปัญญา อย่างปัญญา ปัญญาเรารู้ทันก็เป็นเรื่องหนึ่งนะ มหาปัญญา โอ้โฮ! มันรู้เท่าทันความคิดเลย ความคิดจะเกิดนี่รู้เท่าทันหมด แล้วมหาปัญญา มหาปัญญามันรุนแรง มันเป็นนํ้าป่า ตอนนี้กิเลสเกิดไม่ได้เลย กิเลสเกิดไม่ได้ แต่กิเลสมันก็ไม่ตาย กิเลสเกิดไม่ได้ แต่กิเลสมันก็อยู่ในใจ แต่มหาปัญญามันจะละเอียดขนาดไหนถึงเข้าไปชําระล้างกิเลส...มันยังมีอีก

แม้แต่เกิดมหาปัญญา มหาปัญญาก็มหาคอมพิวเตอร์ไง คอมพิวเตอร์แบบซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ คอมพิวเตอร์เราก็คิดได้ส่วนหนึ่งใช่ไหม ไอ้ซุปเปอร์มันคิดได้ดีกว่า แล้วความคิดอย่างนั้นมันก็เป็นแค่ความคิด ปัญญาก็คือปัญญา แต่ปัญญาอย่างไรที่ชําระล้างกิเลส นั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นกิริยานะ

ถาม : ๒. อยากทราบว่ามีความคิดอะไรที่เป็นความจริงบ้าง มีความคิดอะไรที่เป็นความจริงไหมครับ

หลวงพ่อ : ความจริงคือสัจจะ ความจริงคือสัจจะนะ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เห็นไหม ถ้าเป็นสัจจะอริยสัจจะ อริยสัจ ๔ อริยสัจ สัจจะ มรรค ดําริชอบ เป็นความจริงไหม

ฉะนั้น เวลากิเลส กิเลสคือตัณหาความทะยานอยาก กิเลสคือกิเลส กิเลสคือสมุทัย ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มันก็มี

“ความคิดอะไรที่เป็นความจริง”

ความจริงความคิดของเรามันเป็นความคิดอยู่ใน สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา มันอยู่ในอนิจจัง ความคิดเราเกิดดับ จะคิดดีขนาดไหน นักกฎหมายนะ เวลากฎหมายใหม่ออกมาก็ต้องศึกษาตลอด แล้วคอยทบทวนตลอด เพราะเวลากฎหมาย เวลาว่าความมันต้องรื้อค้นอยู่ตลอดเวลา ถ้ากฎหมายนะ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราศึกษา ความคิดที่มันเป็นความจริงขึ้นมา ความคิดที่เป็นประโยชน์ล่ะ ความคิดที่เป็นประโยชน์ ประโยชน์คือความคิดที่เป็นมรรค เป็นมรรคมันเป็นความจริง พวกนี้มันเป็นสมมุติบัญญัติทั้งหมด เวลาถึงที่สุดเวลาชําระล้างแล้วมันปล่อยไป นั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ฉะนั้นว่า

ถาม : มีความคิดอะไรบ้างที่เป็นความจริง

หลวงพ่อ : ความจริงก็เป็นมรรค อริยสัจ สัจจะความจริงนั่นเป็นความจริง แต่ความจริงอย่างนี้มันยังไม่เกิดขึ้นกับเรา เวลาเกิดขึ้นกับเรามันเกิดขึ้นจากสัญญา เกิดขึ้นจากเรารื้อค้น อย่างเช่นวิชาคํานวณ เราคํานวณได้หมดเลย แล้วคํานวณเรื่องอะไรล่ะ เราคํานวณอะไร เราจะคํานวณเรื่องสิ่งใดให้เป็นประโยชน์

นี่ก็เหมือนกัน เวลาความคิดความจริงมันเกิดขึ้น แต่เราคํานวณกับอะไรล่ะ ถ้าเราเจอกิเลส เราเจอกิเลสของเรานะ เราเจอตัณหาความทะยานอยาก เราเจอสิ่งที่ฝังใจ เราใช้อริยสัจจะนี้เข้าไปพิจารณา อันนั้นมันก็เป็นมรรค แต่ถ้าเราคํานวณได้ เราคํานวณกับอะไร เราไม่เห็นกิเลสของเราไง เราไม่เห็นกิเลสของเรา เราพิจารณาของเราไม่ได้ มันไม่เป็นประโยชน์กับเรา อันนี้ก็ไม่เป็นประโยชน์กับเรา นี่ผู้ไม่รู้อธิบายยิ่งงงใหญ่เลย แล้วถ้าผู้รู้อธิบายมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ นี่ถ้าผู้รู้อธิบาย ถ้าผู้ไม่รู้อธิบายล่ะ

นี่พูดถึงเซนไง เซน ในการปฏิบัติเขาปฏิบัติเข้มแข็งกว่าผู้ที่ว่าลัดสั้นนะ ลัดสั้นนั่นคือว่าอ้างของเขามาใช้เฉยๆ อ้างของเขา เหมือนพวกเรา เหมือนนักเรียนนอก เวลาไปมา “ประเทศนั้นก็เจริญ ประเทศไทยไม่เจริญเลย ประเทศอื่นเจริญหมดเลย” คือไปเก็บ เขาบอกว่าความดีของเขาไม่เก็บมา แต่ไปเก็บสิ่งที่เป็นความไม่ดีนี่เก็บมา คนไปเรียนมาๆ เขาเอาสิ่งนี้มาในเมืองไทยแล้วใช้ประโยชน์อะไรไม่ได้เลย

แต่ถ้าสิ่งที่ว่าเราเรียนอะไรมาก็แล้วแต่ แต่รากฐานวัฒนธรรมของเราเป็นอย่างนี้ ถ้ารากฐานวัฒนธรรมเราเป็นแบบนี้ เราต้องพัฒนาจากรากฐาน แล้วทําของเราขึ้นมา ถ้าใครเรียนมาแล้วใช้ประโยชน์นะ เอามาปรับใช้กับสิ่งที่ว่าเป็นรากฐานสังคม เออ! ไอ้คนนั้นน่ะเป็น

แต่คนเรียนมาแล้วทื่อมาเลยนะ มาถึงก็มาดูถูกนะ “โอ้โฮ! สังคมไทยนี่สังคมแบบล้าหลัง สังคมไม่พัฒนา” สังคมไม่พัฒนาเมื่อก่อนเขาอยู่กันสุขสบาย อยู่ด้วยความร่มเย็นเป็นสุขเนาะ พอพัฒนาขึ้นมาแล้ว เดี๋ยวนี้อยู่แต่ความทุกข์ทั้งนั้นเลย นี่มันพัฒนา...พัฒนาให้ใจมันเร่าร้อนไง แต่ถ้าพัฒนามาแล้ว พัฒนาจากรากฐานของสังคมของเรา มันจะใช้ประโยชน์ได้ นี่พูดถึงว่าเวลาใครไปศึกษามา ไปดูงานมา แล้วจะมาใช้ประโยชน์กับสังคมไทย

ถาม : ๓. มีอีกประโยคหนึ่งอยากให้หลวงพ่อเทศน์ให้ฟังเรื่อง “หนึ่งคือทั้งหมด ทั้งหมดคือหนึ่ง” มันเป็นความจริงอย่างไร

หลวงพ่อ : “หนึ่งคือทั้งหมด ทั้งหมดคือหนึ่ง” ไอ้กรณีนี้มันอยู่ในพระไตรปิฎก กรณีหนึ่ง พระสารีบุตรถามนักบวชนอกศาสนา เขาโต้แย้งปัญหากันไง โต้แย้งปัญหากัน เวลาเขาถามปัญหา พระสารีบุตรตอบได้หมดเลย ทีนี้เวลาพระสารีบุตรถามเขาบ้าง “หนึ่งคืออะไร” เขาตอบไม่ได้

พอตอบไม่ได้ พอตอบอะไรมา พระสารีบุตรจะบอกสิ่งตรงข้ามที่มันมีของคู่ เขาตอบพระสารีบุตรไม่ได้ แล้วพระสารีบุตรถามว่า “หนึ่งเดียวคืออะไร” สุดท้ายแล้วพระสารีบุตรถามเขาว่าอยากรู้ไหม เขาอยากรู้ เพราะเขาตอบไม่ได้ พออยากรู้ พระสารีบุตรก็สอนกรรมฐาน สอนพุทโธ สอนกรรมฐานให้เขาปฏิบัติ พอปฏิบัติไปแล้ว เขารู้จริงขึ้นมาแล้วเขาไม่ถามเลย “หนึ่งคืออะไร”

ฉะนั้น ถ้า “หนึ่งคืออะไร” เราจะบอกว่าที่มาที่ไปของนิกาย ของความเชื่อในพระพุทธศาสนามาจากพระไตรปิฎกทั้งหมด เพียงแต่ว่ามาจากพระไตรปิฎกแล้ว เวลาแตกแขนงออกไป เขาจะเอาสิ่งใดเป็นประเด็น เป็นหลักไง

ฉะนั้น เวลามหายานพูดถึงพระเจ้าพิมพิสาร พูดถึงอชาตศัตรูมันก็อันเดียวกันทั้งนั้นแหละ เขารู้หมดเลย แต่ก็ตีความไปในมุมมองของเขา ในมุมมองของมหายาน มุมมองของมหายานจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ คือว่าเขาอ้างตัวว่าเขาเป็นยานใหญ่ จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ พอรื้อสัตว์ขนสัตว์ เขาจะพยายามสร้างบุญบารมี สร้างบุญบารมีแบบพระโพธิสัตว์ ฉะนั้น เวลาตีความ เขาจะตีความแบบว่าเป็นการเสียสละทานไปทั้งหมด ทีนี้เสียสละทานไปทั้งหมดมันก็เป็นความเห็นของเขา

ฉะนั้น มันมาจากพระไตรปิฎก เขาตีความมาจากพระไตรปิฎก อย่างเช่นพระกัสสปะ เห็นไหม เวลาฝ่ายมหายานเขาถือว่าอัครสาวกเบื้องขวาเป็นพระกัสสปะ เถรวาทเราถือว่าพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้แต่งตั้งเอง แต่ในมหายานเขาบอกว่าอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาคือพระกัสสปะกับพระอานนท์ เขาว่าอย่างนั้น

เพราะในพระไตรปิฎกมันมี มีที่ว่าเวลาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเทศนาว่าการไง พระนั่งอยู่เลย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ชูดอกไม้ขึ้นมากําหนึ่ง แล้วถามว่า พระรู้ไหม

พระสารีบุตรก็นั่งอยู่นั่น พระกัสสปะก็นั่งอยู่นั่น ในพระไตรปิฎกไง แล้วพระกัสสปะยิ้มขึ้นมา ยิ้มขึ้นมาแสดงว่าพระกัสสปะเข้าใจ พอพระกัสสปะเข้าใจ นี่เทศน์ลัดสั้น เขาถือ มหายานเขาถือตรงนี้ ถือว่าลัดสั้น คือว่าชูดอกไม้ขึ้นมากําหนึ่ง พระกัสสปะเข้าใจ แล้วพระกัสสปะเป็นเอตทัคคะในทางธุดงควัตร

ทีนี้เขาถือว่าพระกัสสปะกับพระอานนท์เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา แต่เวลาเถรวาทถือพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เวลามันแตกแขนงมาๆ นี่ความเชื่อ ทีนี้ความเชื่อ ความเชื่อเข้าไปในสังคมใด อย่างเช่นพุทธเข้ามาในสุวรรณภูมิ สุวรรณภูมิแต่เดิมถือผี ถือผี ไสยศาสตร์ ว่าเป็นพุทธทางสุวรรณภูมินี้ เวลาพุทธเข้าไปในเมืองจีนนะ มันแตกแขนงออกไปเป็นนิกายๆ ไป พอนิกาย มันอยู่ที่พื้นฐาน

จะย้อนกลับมาที่ว่า “หนึ่งคือทั้งหมด ทั้งหมดคือหนึ่ง”

“หนึ่งคือทั้งหมด” มุมมองของใครล่ะ หนึ่งคือทั้งหมด แบบว่ามหายานเขาคิดอย่างนั้น หนึ่งคือทั้งหมด เขาก็บอกว่าหนึ่ง ถ้าหนึ่ง สิ้นสุดแห่งทุกข์ไหม แต่ถ้าหนึ่งอย่างที่ว่า หนึ่งยังมีภวาสวะ หนึ่งยังมีภพล่ะ แต่ถ้าพูดถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ไปแล้ว เวลาเขาอธิบายเป็นนิพพาน นิพพานมาจากไหน

เขาว่า “หนึ่งเป็นทั้งหมด ทั้งหมดเป็นหนึ่ง” อันนี้ถ้าพูดถึง ถ้าเราบอกว่าหนึ่งคือทั้งหมด แล้วให้เด็กๆ ๒ คนมันคุยกันว่าหนึ่งคือทั้งหมด ทั้งหมดคือหนึ่ง แล้วเด็กสองคนมันจะตีความว่าอย่างไร แล้วถ้าผู้ใหญ่พูดจะตีความว่าอย่างไร

เราจะบอกว่าวุฒิภาวะของเด็กมันก็มีความเห็นไปอย่างหนึ่ง “หนึ่งคือทั้งหมด” เด็กมันก็อ้างอิงตามภูมิของมันว่าหนึ่งมันคืออะไร แต่มันก็อ้างอิงตามเชาวน์ปัญญาของเด็ก

แต่ถ้าเป็นผู้ใหญ่ล่ะ ถ้าหนึ่งเป็นทั้งหมดนะ ถ้าเราบอกว่าหนึ่งเป็นทั้งหมด ทั้งหมดเป็นหนึ่ง แล้วถ้าสมาธิเป็นหนึ่งไหม? สมาธิก็เป็นหนึ่ง ถ้าสมาธิเป็นหนึ่งขึ้นมา สมาธิ เอกัคคตารมณ์ จิตตั้งมั่น จิตเป็นหนึ่ง จิตเป็นหนึ่งเป็นนิพพานไหม? มันก็ไม่เป็นนิพพานอีกแหละ

ทีนี้คําว่า “เป็นหนึ่ง” เขาเขียนมาว่า “หนึ่งเป็นทั้งหมด” เวลาพระสารีบุตรท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านเป็นพระอรหันต์ปั๊บ แล้วท่านไปโต้วาทีกับภิกษุณีชื่อพระภัททากุณฑลเกสาเถรี ภิกษุณีนี้มีปัญญามาก ไปที่ไหนนะ จะโต้วาทีโต้ปัญญา ทุกคนจะแพ้หมดเลย แล้วภิกษุณีนี้ ตอนนั้นเขาเป็นนักบวชนอกศาสนา เขาสร้างบุญมามาก เขาไปไหนเขาจะปักป้ายเลย เพราะสมัยพุทธกาลเขาจะถือนักปราชญ์ เขาจะคุยธรรมะกัน คุยปัญหากัน ถ้าใครชนะ นางภิกษุณีไปไหนชนะหมดเลย

ทีนี้ไปถึงพระสารีบุตร เขาปักหลักไว้ว่าใครอยากถามปัญหาให้ล้มป้ายนี้ พระสารีบุตรไปถึงเอาตีนเขี่ยทิ้งเลย เอาตีนเขี่ยทิ้งเลย พอเขี่ยทิ้งเสร็จแล้ว เขาไปไหนเขาปักป้ายไว้ ไม่มีใครกล้าแตะเลย เพราะเวลาถ้าใครเขี่ยป้ายเขาหรือล้มป้ายเขาแสดงว่าคนนั้นต้องมีภูมิ อายน่ะ ถ้าใครล้มป้ายเขานะ คนคนนั้นไม่รู้จะเอาหน้าไว้ไหนเลย คือต้องอายมาก เพราะว่าเขาจะมีปฏิภาณ เขาเก่งมาก ฉะนั้น พอเขาไปปักป้ายที่ไหนก็ไม่มีใครสู้ หนีหมดนะ

วันนั้นเขาไปปักป้ายไว้ นี่อยู่ในธรรมบท อยู่ในพระไตรปิฎก พอเขาปักป้ายไว้แล้วเขาก็ไปบิณฑบาตของเขา เขาเป็นนักบวชนอกศาสนา ฉะนั้น พอพระสารีบุตรมา พระสารีบุตรเอาตีนเขี่ยทิ้งเลย พอเอาตีนเขี่ยทิ้งเสร็จแล้วเขากลับจากบิณฑบาตมา “โอ้โฮ! ใครกล้ามาล้ม ใครกล้ามาล้ม” เด็กๆ มันบอกว่า “นู่นๆ พระสารีบุตร พระสารีบุตรเป็นคนล้ม”

ตามไปถึงพระสารีบุตรว่า “ท่านล้มป้ายของดิฉันจริงหรือ”

พระสารีบุตรบอกว่า “ใช่”

“โอ๋ย! ท่านจะถามปัญหากันหรือ”

“น้องหญิง มีอะไรพูดมาเลย”

โอ๋ย! เขาก็ถามปัญหาพระสารีบุตรใหญ่เลย พระสารีบุตรแก้ได้ทุกคํา พูดอะไรมาพระสารีบุตรพูดได้หมด

พอพระสารีบุตรถามกลับว่า “หนึ่งไม่มีสอง คืออะไร”

คําแรกคําเดียว ไปไม่เป็น ไปไม่ได้เลย เขาก็ตอบมา พอเขาตอบมา ปัญหาอะไรก็แล้วแต่ พระสารีบุตรจะพูดตรงข้ามให้เห็นไง เพราะมันมีคู่ มันมีคู่หมด จนเขาไปไม่เป็นเหมือนกัน ทีนี้พระสารีบุตรรู้ไง รู้ว่าเขามีอํานาจวาสนา

เหมือนกับพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ จะสอนคน จะพูดถึงเหตุผลจนเขาอยากรู้ อย่างเช่นพระพุทธเจ้าสอนพระวังคีสะที่เคาะกะโหลก เอากะโหลกมาเคาะ เขาเก่งมาก เคาะนี่รู้เลยว่าเกิดที่ไหน แล้วมีหัวกะโหลกพระอรหันต์ด้วย เคาะเท่าไรก็ไม่รู้

“เธออยากรู้ไหม อยากไหม ถ้าอยากรู้ พุทโธ”

ก็มาฝึกหัดกรรมฐานเป็นพระอรหันต์ พอเป็นพระอรหันต์แล้วไม่ถาม นางภิกษุณีนี้ก็เหมือนกัน “เธออยากรู้ไหม อยากรู้ พุทโธสิ”

แล้วพุทโธ องค์ความรู้ของครูบาอาจารย์เรา องค์ความรู้ครูบาอาจารย์ เหมือนหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น “เธอทําสิ ทําเสร็จแล้วเมื่อไหร่ฉันจะบอก” คือมีความรู้จริงจะคอยบอกคอยชี้ แล้วถ้าเราไม่มีความรู้จริง ถ้าปฏิบัติมาเราจะเอาอะไรบอกเขา

พระสารีบุตรว่า “เธออยากรู้ไหม อยากรู้ปฏิบัติมา” ที่ว่า “หนึ่งไม่มีสอง” พอหนึ่งไม่มีสอง สมาธิมันก็เป็นหนึ่งเหมือนกัน พอหนึ่งไม่มีสองปั๊บ แล้วปัญญาออกอย่างไร ธาตุรู้ ผู้รู้ ตัวจะทําลายภวาสวะ ทําลายตัวรู้ ทําอย่างไร

จี้เข้าไปๆ พอเขาทําเสร็จปั๊บ จบ พอเขาทําจบแล้ว ไม่ถามพระสารีบุตรเลย พอไม่ถามพระสารีบุตร ก็มาเอหิภิกขุมาบวชกับพระพุทธเจ้า เป็นนางภิกษุณีชื่อพระภัททากุณฑลเกสาเถรี มีฤทธิ์มาก มีฤทธิ์มาก องค์นี้ นี่จาก “หนึ่งไม่มีสอง”

ทีนี้ “หนึ่งไม่มีสอง” เราจะบอกว่าใครเป็นคนอธิบาย ถ้าผู้รู้อธิบาย มันจะเป็นความจริงทั้งหมด ถ้าผู้ไม่รู้อธิบาย ถ้าผู้ไม่รู้อธิบายก็อธิบายเรื่องสมาธิ สมาธิเป็นหนึ่งไง “พลังจิตๆ” พลังจิตคืออะไร พลังจิตก็เหมือนถ่านหิน ถ่านหินใช้แล้วก็หมด อ้าว! พลังงานทุกอย่างใช้แล้วหมด พลังจิตใช้แล้วก็หมด พลังจิตคืออะไร พลังจิตมาจากไหน อะไรเป็นพื้นฐานต่อไป

สัมมาสมาธิ ถ้าสัมมาสมาธิแล้วออกใช้ปัญญา เพราะสัมมาสมาธิ ฤๅษีชีไพรเขามีอยู่แล้ว เขาทําได้อยู่แล้ว ยิ่งฌานสมาบัตินะ สมาบัติ ๘ สมาบัติ ๖ เขาทําได้หมด แล้วพวกนี้จะมีฤทธิ์มาก จะรู้อะไรของเขาแปลกๆ นั่นฌานโลกีย์ ไม่เป็นเรื่องน่าตื่นเต้นเลย ผู้ที่ปฏิบัติจะไม่ตื่นเต้นเรื่องอย่างนี้เลย ถ้าตื่นเต้นเรื่องอย่างนี้มันจะชําระล้างกิเลสได้อย่างไร มันจะเข้ามาทําลายความสงสัยในใจได้อย่างไร ถ้ามันทําลายความสงสัยในใจหมดแล้ว ไอ้เรื่องอย่างนี้มันเรื่องออกไปจากใจทั้งนั้น ถ้าเรื่องออกไปจากใจ มันจะไปตื่นเต้นอะไร ถ้าทําตามความเป็นจริงได้มันก็จบไง

ฉะนั้น “หนึ่งคือทั้งหมด ทั้งหมดคือหนึ่ง” อันนี้เราพยายามพูดอยู่นี้ เราไม่ต้องการให้ใครจับ แล้วไปวัดค่าในแง่ของโลกกับแง่ของธรรม หนึ่งไม่มีสองในแง่ของโลก ก็โดยสมมุติ โดยความจินตนาการ ก็ไปตีความ เดี๋ยวจะตีความระหว่างเมื่อวานที่พูดถึงว่าเขาเอาความเห็น เอาความรู้การศึกษามาตีกรอบพระพุทธศาสนา

นี่ก็เหมือนกัน จะไปเอาความเห็นของโลกมาตีกรอบพระพุทธศาสนา แล้วเวลาอธิบายไปแล้ว ไอ้ที่วุฒิภาวะแค่นั้น มันจะเป็นการดึงฟ้าตํ่า มันจะเป็นการทําให้พระพุทธศาสนา เรื่องธรรมะเป็นเรื่องโลก เรื่องโลกคือเรื่องวิทยาศาสตร์ เรื่องที่เราใช้จินตนาการตีความ เราไม่ต้องการให้ศาสนานี้มัวหมองไปกับเรื่องโลกๆ ฉะนั้น ถ้าเรื่องธรรมมันสูงกว่านี้เยอะ

ถ้ามันสูงกว่านี้เยอะ ถ้าสูง สูงมันคืออะไร? สูงคือมันเป็นสันทิฏฐิโก คือมันเป็นปัจจัตตัง เป็นอกาลิโก เป็นความจริงที่จะพิสูจน์ได้ ถ้าทุกคนพิสูจน์ได้แล้ว เรื่องนี้มันรู้จริงไง

ฉะนั้น เวลาคําถามถามมาจากการดูทีวี ดูทีวีเขาก็หลอกทีหนึ่งแล้ว เพราะรายการทีวี การสร้างรายการ ผู้อยู่เบื้องหลังรายการทํารายการทีวี เขาต้องเขียนพล็อตเรื่องแล้ว ไอ้นี่มันมาจากรายการทีวี รายการจากโลก แล้วเราไปตอบทีวี ไม่รู้ว่าใครบ้า คนถามบ้าหรือคนตอบบ้า สุดท้ายแล้วมันก็บ้าเหมือนกันเนาะ เอวัง

๔

ตาบอดคลําช้าง

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๗ เมษายน ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “โรคที่หาสาเหตุไม่ได้เกิดจากกรรมใช่หรือไม่คะ”

กราบนมัสการพระอาจารย์ค่ะ มีน้องสาวเป็นโรคลมชักมาตั้งแต่เด็กๆ ไปหาหมอมาหลายรอบแล้วค่ะ สแกนสมองก็แล้ว แต่ก็หาสาเหตุไม่ได้ การที่หมอหาสาเหตุของโรคไม่ได้ มันเป็นโรคที่เกิดจากกรรมใช่หรือไม่คะ แล้วจะรักษาอย่างไรให้หายคะ

หลวงพ่อ : ความเข้าใจ เห็นไหม ถ้าเราเป็นโรคใช่ไหม เราเป็นโรค เวลาเราเกิดมาทุกคนก็อยากปรารถนาความสุข ปรารถนาสมความปรารถนาทั้งนั้น แต่บางคนก็สมความปรารถนาและมากกว่าความปรารถนา คือว่าปรารถนามาแค่มั่งมีศรีสุข แต่มันเป็นเศรษฐีมหาเศรษฐี มันเลยกว่าความปรารถนานั้นไปก็ได้ คนปรารถนาแล้วไม่สมความปรารถนาก็ได้ ฉะนั้น สิ่งนี้มันเรื่องเวรเรื่องกรรมใช่ไหม มันก็มีเรื่องเวรเรื่องกรรม

แต่ถ้าเป็นเรื่องเวรเรื่องกรรม เพราะเราเชื่อกันอย่างนี้ โดยทางวิทยาศาสตร์เขาถึงบอกว่าพวกเราเป็นคนงอมืองอเท้า คนงอมืองอเท้า ทางตะวันตกเขาพยายามจะหาเหตุหาผลของเขา ทางวิทยาศาสตร์เขาบอกประเทศชาติเขาเจริญ แล้วของเรา เราเชื่อกันเป็นศรัทธาความเชื่อ เราเชื่อด้วยความงมงาย พอเชื่อด้วยความงมงาย เขาบอกว่าอย่างนี้ทําให้สังคมไม่เจริญๆ

สังคมเจริญมันก็เรื่องของสังคมเจริญ เรื่องสติปัญญานะ แต่เรื่องวัฒนธรรม เรื่องวัฒนธรรม เห็นไหม เรื่องวัฒนธรรมประเพณีของเราชาวพุทธ เราเชื่อเรื่องเวรเรื่องกรรม ถ้าเชื่อเรื่องเวรเรื่องกรรมเราเชื่อ แต่ในปัจจุบันนี้เราก็ต้องขวนขวายของเราด้วย ไม่ใช่เราเชื่อแล้วเรางอมืองอเท้า

เห็นไหม เวลาเจ้าคุณนรฯ ท่านพูด “ทําดี ดีกว่าขอพร” เราไปขอพรเขา ให้เขาอวยพรให้เรา แต่เราไม่ทําความดีของเรา เราก็จะไม่ได้สมความปรารถนาของเรา ถ้าเราทําคุณงามความดีของเรา แล้วเขาให้พรเราด้วย แล้วทําคุณงามความดี เราขวนขวายของเรา เราก็จะประสบความสําเร็จของเรา นี่พูดถึงว่ามันเป็นข้อเท็จจริงด้วย ฉะนั้น เป็นข้อเท็จจริง สิ่งที่ว่า “โรคที่หาสาเหตุไม่ได้เป็นโรคกรรมใช่ไหม”

ถ้าเรื่องของกรรม ถ้าเราเป็นหมอ แม้แต่พฤติกรรมการอยู่การกินมันก็จะทําให้ร่างกายเราเจ็บไข้ได้ป่วยแล้ว อย่างเช่นกินของดิบ พยาธิใบไม้ในตับๆ อยู่ที่การกินทั้งนั้นแหละ ถ้าเรากินของสุก เราไม่กินของดิบนะ พยาธิใบไม้ในตับ เราก็จะไม่เป็น ถึงเราเป็นเราก็เป็นแต่น้อย อันนี้คืออะไรล่ะ อันนี้เป็นกรรมหรือเปล่า กินนี่เป็นกรรมหรือเปล่า ก็กิน กินนั่นคือกรรม การกระทํา นี่โรคเป็นโรคเวรโรคกรรมใช่ไหม แม้แต่พฤติกรรมมันก็ทําให้เราเจ็บไข้ได้ป่วยเป็นโรคอะไรแล้วมันก็เป็นเรื่องของกรรม กรรมดีกรรมชั่วไง กรรมคือการกระทํา

ฉะนั้น บอกว่าถ้าหาสาเหตุไม่ได้เป็นเรื่องของกรรมใช่ไหม แล้วเรื่องของกรรมใช่ไหม พอเรื่องของกรรมมันก็ไปหาไสยศาสตร์แล้ว แก้กรรมๆ

การแก้กรรมที่ดีที่สุดคือการภาวนานี่แหละ เพราะการภาวนาคือการชําระล้างกิเลส กรรมอะไรมันจะมีอํานาจมากกว่ากิเลสตัณหาความทะยานอยากของคน ในใจของคน ถ้าใจของคน เห็นไหม เราแก้กรรมๆ อย่างนี้ แก้กรรมด้วยการพุทโธ ลมหายใจเข้า พุทโธ ลมหายใจออก นี่คือการแก้กรรม แก้กรรมอะไร? แก้กรรมให้จิตใจมันสว่างไสว แก้กรรมให้หัวใจมันผ่องแผ้ว แก้กรรมให้หัวใจนี้มันมีปัญญาขึ้นมา มันก็แก้ความลังเลสงสัยของตัว พอแก้ความลังเลสงสัยของตัวแล้วเราก็ไม่เป็นเหยื่อของใครใช่ไหม

เวลาเราทุกข์เรายาก จนตรอก นี่น้องสาวเป็นโรคลมชัก ไปหาหมอ หมอก็วินิจฉัยโรคไม่ได้ อย่างนี้เป็นโรคกรรมใช่ไหม

ถ้าบอกเป็นโรคกรรมปั๊บนะ สํานักแก้กรรมมันเยอะนะ สํานักแก้กรรมมันจะรอเอาสตางค์ ถ้ามันจนตรอกแล้วมันก็วิ่งไปหาเขาแล้ว ไปหาเขา เท่าไรก็หมดนะ เพราะอะไร เพราะอยากให้น้องสาวหาย

ถ้าน้องสาวหาย เราไปหาหมอนี่ถูกต้องแล้ว เราต้องไปหาหมอก่อน การไปหาหมอ หมอมีเครื่องพิสูจน์ได้ทางวิทยาศาสตร์ ถ้าวิทยาศาสตร์ ถ้าวินิจฉัยโรคได้ เราก็รักษาอาการตามโรคที่หมอบอกนั้น ถ้าหมอเขาวินิจฉัยโรคไม่ได้ มันก็รักษาตามอาการใช่ไหม รักษาตามอาการ

แล้วอย่างถ้ามันเป็นเรื่องของกรรมใช่ไหม เรื่องของกรรม ถ้าเราเป็นชาวพุทธเราก็ สัพเพ สัตตา ทําบุญกุศลกับพระกับเจ้า เราทําบุญกุศลแล้ว “สัพเพ สัตตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหลายทั้งหมดทั้งสิ้น มีเวรมีกรรมต่อกัน ขออภัยต่อกัน” ถ้าเรามีครูบาอาจารย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านแก้ไขให้เรา คือว่าท่านอุทิศส่วนกุศลให้ มันก็เป็นสิ่งที่ว่ามันมีกําลังมากกว่า

แต่เรา เราเป็นเจ้ากรรมนายเวรเสียเอง เราเป็นคนที่มีเวรมีกรรมเสียเองใช่ไหม ถ้าเราไม่หาย ทุกคนอยากหาย ทุกคนไม่อยากเจ็บไข้ได้ป่วย นี่เป็นโรคลมชักด้วย ถ้าเป็นลมชักแล้วไปอยู่ที่แหล่งนํ้าต่างๆ มันอันตรายใช่ไหม แล้วลมชักเวลามันเกิดขึ้นมามันเกิดตอนไหนล่ะ? มันเกิดตอนอากาศมันร้อน ตอนต่างๆ มันเป็นอย่างไร เราก็ต้องระวังตัวของเรา ถ้าเขาอยากหายของเขาก็ให้เขาทําบุญกุศล สัพเพ สัตตา อุทิศส่วนกุศล แล้วไปหาหมอ ให้หมอพิจารณา ถ้าหมอแก้ได้ก็คือแก้ได้ ถ้าหมอแก้ไม่ได้นะ ก็เวรกรรมเป็นแบบนี้ กรรมนี้เป็นอจินไตย ไม่รู้กี่ภพกี่ชาติ ชาติไหนก็แล้วแต่ที่สร้างสมกันมามันจะให้ผลชาติไหน นี้มันเป็นเรื่องเวรเรื่องกรรมนะ เรื่องเวรเรื่องกรรมมันมีอันหนึ่ง

เวรกรรมอย่างนี้มันก็แก้ไขได้ ถ้าเวรกรรมแก้ไขไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาจากอะไร? เกิดมาจากเวรกรรมเหมือนกัน แต่กรรมดี กรรมดีเพราะอะไร กรรมดีเพราะปรารถนามาเป็นพระโพธิสัตว์ สร้างบุญกุศลมา เกิดมาชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย นั่นอะไรส่งผลมา สิ่งที่บุญกุศลส่งผลเจ้าชายสิทธัตถะมานั่นคืออะไร? กรรมไง กรรมดีไง

กรรมดีเวลาเกิดที่ลุมพินีวัน บอกว่า “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” นี่กรรมดีมันส่งมา มั่นใจขนาดนั้นนะว่าเราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย แต่พอเวลาออกบวชไปแล้ว ๖ ปี เกือบตาย กลั้นลมหายใจสลบไป ๓ หน คนภาวนาสลบไป ๓ หน ไม่มีใครเคยภาวนาสลบหรอก เราภาวนากัน พอภาวนากันพอเมื่อยๆ ปวดๆ ก็เลิกแล้ว พอภาวนา พรุ่งนี้จะไปทํางานแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต่อสู้จนสลบ คือคนช็อกไปถึง ๓ ครั้ง นั่นกรรมอะไร นี่ทําคุณงามความดีมา ทําความดีมาก็มาก ทําความดีมา ถึงที่สุดแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา พอตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ย้อนกลับบุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ ถึงเข้าใจเรื่องจิตเวียนตายเวียนเกิดไง

ทีนี้เราเวียนตายเวียนเกิด เราก็มีเวรมีกรรมมา กรรมอันนั้น เวลาโลกที่ไม่มีเหตุไม่มีผล แต่ไม่มีเหตุไม่มีผลมันเป็นเรื่องนามธรรม เรื่องนามธรรมคือเรื่องวิตกกังวล เห็นไหม ดูสิ เวลาเกิดมาในครอบครัวคน คนนู้นก็คิดว่าคนนั้นไม่รักเรา คนนี้ไม่ชอบเรา คิดไปหมดล่ะ ไอ้เขารักจนจะตายห่า มันยังว่าเขาไม่รักมันอีกนะ มันจะรัก รักอย่างที่มันพอใจ มันปรารถนาไง ความรักของพ่อของแม่ ความรักที่สะอาดบริสุทธิ์ ความรักของพ่อของแม่ ความรักของพ่อของแม่กับมันรักคู่ครองมันต่างกันไหมล่ะ

มันรักคู่ครองมัน มันชอบ แต่ความรักของพ่อแม่ พ่อแม่รักมัน มันบอกพ่อแม่ไม่รัก เพราะอะไร เพราะพ่อแม่ไม่ให้ไปหาแฟน เวลาไปหาแฟน พ่อแม่ไม่ให้ไปหา มันบอกพ่อแม่ไม่รักมัน แล้วพ่อแม่รักมันไหมล่ะ แต่มันบอกแฟนมันรักมัน นี่ความรักมันแตกต่างกันอย่างนั้น ถ้ามันรักแตกต่างกันอย่างนั้นมันก็คิดของมันไป นี่เวรกรรม เขารักมันขนาดไหน แต่มันยังไม่รู้ตัวว่ารักมันนะ ถ้าไม่รักมันนะ เขาทําลายมันไปนานแล้วแหละ ทําไมเขาเอามันไว้ล่ะ นี่มันคิดไม่เป็น นี่ความรักที่สะอาดบริสุทธิ์ไง

เรื่องเวรเรื่องกรรม อย่างนี้ที่ว่าเรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องเวรเรื่องกรรมจะไปแก้ที่ไหนล่ะ จะไปแก้สํานักแก้กรรมใช่ไหม สํานักแก้กรรมเขาเอาแต่สตางค์ แล้วเขาเอาสตางค์เสร็จแล้วเขาก็บ้วนนํ้าลายใส่หัวทีหนึ่ง พ่วง! โอ๋ย! กลับบ้านชื่นใจ แหม! แก้กรรมมาแล้วนะ เดี๋ยวก็ทุกข์อีก พอทุกข์ไปรอบ ๒ นะ ต้องให้เพิ่มสตางค์อีก ๒ เท่า พอมาครั้งที่ ๓ นะ เขาบอกต้องขายบ้านขายช่องมาเลยแหละ ถ้าอย่างนั้นน่ะชอบ

แต่เวลาเราแก้ของเรา ถ้าสิ่งที่มันแก้ไขไม่ได้ล่ะ สิ่งที่หมอเขาวินิจฉัยไม่ได้ วินิจฉัยไม่ได้ เรารักษาตามอาการนั้น หมอรักษาอาการได้ เช่น อ่อนเพลีย เขาจะบํารุงอย่างไร เขาจะดูแลอย่างไร ถ้าร่างกายมันแข็งแรงขึ้นมามันแก้ไขได้ทั้งนั้นแหละ มันแก้ไขได้ แล้วถ้าจะให้สิ้นสุด เพราะคนเราก็คิด เวลาเป็นโรคลมชักก็จะให้หายเลย หายเป็นปกติเลย แต่ถ้าหายขึ้นมา มันดีขึ้นมา มันดีขึ้นมาจากที่เคยเป็นมากก็เป็นน้อยลง จากที่เป็นน้อยลง พัฒนาขึ้นมาจนมันเกือบเป็นปกติ ถ้าเป็นปกติได้มันก็ดี ถ้าเป็นปกติไม่ได้ก็คนมันเจ็บไข้ได้ป่วยมามันก็เป็นแบบนั้น เราก็ปรารถนาอย่างหนึ่ง เราก็คิดว่าถ้าหายเลยต้องเป็น ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เลย กลับมาเป็นปกติเลย

คนเราปกติแล้วมันก็ชราครํ่าคร่าไปเป็นธรรมดา คนเราปกติ คนเราเข้มแข็งมาก อายุขัยมากขึ้น มันก็ชราครํ่าคร่าเป็นธรรมดา ของมันชราครํ่าคร่าอยู่แล้ว ถ้าของมันชราครํ่าคร่าอยู่แล้ว เราก็ดูแลรักษากันไป นี่พูดถึง

ถาม : โรคที่หาสาเหตุไม่ได้เกิดจากกรรมใช่หรือไม่คะ

หลวงพ่อ : ถ้าศาสนาพุทธ กรรมคือการกระทํา ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว พระพุทธเจ้าสอนทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เรื่องของกรรมทั้งนั้นแหละ แต่กรรมดี กรรมดีคือกรรมที่เรารู้ มีสติสัมปชัญญะ รู้ถึงการกระทํา รู้สึกถึงเหตุถึงผล ไม่ใช่ว่าเป็นการกระทํามีแต่กรรมฝ่ายลบ แล้วก็ต้องแก้ไขกัน ไอ้นั่นมันเป็นคอรัปชั่น กรรมมันต้องให้ผลตามความเป็นจริงสิ แล้วนี่พอเป็นกรรมขึ้นมาแล้วจะแก้ไขนะ ติดสินบนเขาเลยนะ ติดสินบนสํานักแก้กรรมไง ติดสินบนให้กรรมมันหายไง

ถ้ากรรมดีนะ เห็นไหม เราเป็นหนี้ใครเราก็ใช้หนี้เขาไปก็จบ ถ้าเราไม่เป็นหนี้เขา เราก็แสวงหาของเราเพื่อผลประโยชน์กับเรา ก็เท่านั้นแหละ ฉะนั้น

ถาม : โรคที่หาสาเหตุไม่ได้เกิดจากกรรมใช่หรือไม่คะ

หลวงพ่อ : กรรม กรรมดี กรรมที่การกระทํา กรรมที่ว่าเกิดชราครํ่าคร่า มันก็เป็นกรรมทั้งนั้นแหละ กรรมดีก็มี กรรมชั่วก็มี ถ้าเขาว่าเป็นกรรมใช่ไหม ก็ว่าใช่ แต่ว่าใช่แล้วถ้ามันหาสาเหตุไม่ได้ หาสาเหตุไม่ได้ ถ้าเราทําคุณงามความดี เดี๋ยวก็หาได้ แบบว่ามันแก้ไขกัน คําว่า “กรรม” เปรียบเหมือนเกลืออยู่ในนํ้าจํานวนมาก เกลือนั้นมันก็มีรสชาติเจือจางไป ถ้านํ้านั้นมีน้อย รสเค็มก็เข้มข้นขึ้น

นี่ก็เหมือนกัน ทําดี ทําชั่ว เกลือกับนํ้า มันคนละส่วนกัน แต่มันอยู่ด้วยกัน กรรมดีกรรมชั่วก็เหมือนกัน เราทําคุณงามความดีของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา เราเจือจานของเราไป เดี๋ยวมันเจือจางไป เจือจางไป ถ้านํ้ามากจนกลายเป็นนํ้าจืดไปเลย นํ้าจืดเลย เพราะเราทําของเราได้

กรรม กรรมคือการกระทํา เพราะพระพุทธศาสนาสอนให้เชื่อเรื่องทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ฉะนั้น สิ่งที่ทําอะไรมาแล้วมันก็เป็นผลทั้งนั้นแหละ ฉะนั้น สิ่งที่เป็นผลมาแล้ว เราเจอเหตุการณ์อย่างนี้เราก็แก้ไขของเราไป ถ้าใครแก้ไขได้มันก็เป็นประโยชน์กับคนคนนั้น แต่การแก้ไขไม่ได้ แก้ไขไม่ได้แล้วก็ด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ปรารถนาจะให้หาย

แรงปรารถนามันเป็นการเพิ่มผลของการให้เกิดความทุกข์ ความทุกข์มันไม่สมความปรารถนาไง อยากให้เป็นอย่างนั้น อยากให้เป็นอย่างนี้ แล้วก็แก้ไม่ได้ แล้วก็ทุกข์จนเข็ญใจ

แต่ถ้าเราชื่นบานเลย ในเรื่องสัพเพ สัตตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น เราก็เป็นสัตว์ตัวหนึ่งเกิด แก่ เจ็บ ตายในวัฏฏะนี้ ถ้าเกิด แก่ เจ็บ ตายในวัฏฏะนี้ เราเกิดมาในสถานะนี้ เกิดมาได้เป็นมนุษย์ เกิดมาได้มีลมหายใจ เกิดมาได้มีความรู้สึกนึกคิด เกิดมาแล้วพบพระพุทธศาสนา เกิดมาเห็นสังคม สิ่งนี้มันมีคุณค่าแล้วแหละ แล้วสิ่งอื่น สิ่งอื่นก็เกิดเพราะเรามี

ถ้าเราเป็นโรคลมชัก เรามีเงินมหาศาลเลย แล้วเงินก็ช่วยเหลือเราไม่ได้ แต่ถ้าเราเป็นโรคลมชัก แล้วเรามีเงิน แล้วจิตใจเราดีขึ้นมา เงินนั้นก็แก้ไขเราได้ ลมชักก็รู้ว่าลมชัก ถ้าเป็นโรคประจําตัว ถ้าจิตใจมันดีขึ้นมา โรคก็คือโรคประจําตัว คนมีโรคประจําตัวกันเยอะแยะไปหมดเลย แต่กรณีอย่างนี้มันเป็นการคาดการหมาย การจะพลิกฟ้าควํ่าดินไง จะเปลี่ยนแปลงให้หมดไง

เราไม่มีอํานาจเหนืออย่างนั้นหรอก ในเมื่อมีเวรกรรม เราก็แก้ไขไปตามนั้น แก้ไขแล้วไม่ใช่แก้ไขให้เป็นเหยื่อด้วย แก้ไขด้วยความเชื่ออย่างนั้นแก้ไขโดยเป็นเหยื่อนะ นี่พูดถึง “โรคที่หาสาเหตุไม่ได้เกิดจากกรรมใช่หรือไม่คะ” จบ

ถาม : เรื่อง “เรียนถามข้อสงสัยในข้อธรรมเกี่ยวกับอวิชชาครับ”

กราบนมัสการท่านอาจารย์ที่เคารพ จากข้อความที่ว่าปฏิจจสมุปบาท ปฏิโลม การดับไปแห่งทุกข์ อนึ่ง เพราะอวิชชานั่นแหละดับโดยไม่เหลือด้วยมรรคคือวิราคะ สังขารดับจึงดับ

เรียนถามว่า ปฏิจจสมุปบาทจะกล่าวไล่จากเหตุปัจจัยไปหาผลเสมอ เช่น เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ เพราะวิญญาณดับ นามรูปจึงดับ เพราะนามรูปดับ สฬายตนะจึงดับ เพราะสฬายตนะดับ ผัสสะจึงดับ เป็นต้น

แต่ในส่วนของการดับไปของอวิชชา พระคัมภีร์ไม่ได้บอกว่าเหตุอะไรทําให้เกิดอวิชชา แต่กลับบอกวิธีที่จะแก้อวิชชาแทน กล่าวคือไม่ได้สาวจากรากเหง้าของอวิชชาว่ามาแต่ที่ใด แต่บอกเป็นวิธีแก้ให้แทน เหมือนหนามยอกเอาหนามบ่ง ซึ่งไม่ค่อยคล้ายกับการกล่าวในเบื้องต้นที่บอกในลักษณะของเหตุปัจจัยไปหาผลนะครับ

คําถามก็คือ

๑. ผมอยากทราบว่า อะไรเป็นปัจจัยให้เกิดอวิชชาครับ แล้วเหตุปัจจัยที่ทําให้อวิชชาดับมีไหม สมมุติว่าผมไปดับที่เหตุของอวิชชาแทนเลยจะได้ไหมครับ หรือว่าผมจะต้องปฏิบัติมรรคแทน ไม่สามารถดับที่เหตุของอวิชชาได้ และถ้าไม่สามารถดับที่เหตุของอวิชชาได้ สายก่อน ก่อนหน้า เช่น เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัยจึงมีผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัยจึงมีเวทนา เพราะเวทนาเป็นปัจจัยจึงมีตัณหา พระพุทธเจ้าท่านเทศน์ไว้เพื่อให้คนสาวไปหาเหตุต่อเนื่องกันไป แต่เหตุเหล่านี้มิใช่การดับทุกข์อยู่ดี จริงไหมครับ เพราะว่าเหตุของทุกข์คืออวิชชา ซึ่งที่สุดก็ต้องปฏิบัติด้วยมรรค มิใช่การสาวหาเหตุของอวิชชา แต่ใช้การปฏิบัติมรรคเพื่อให้พ้นทุกข์แทน ด้วยเหตุนี้ท่านจะกล่าวในสายก่อนอวิชชาไว้เพื่อนัยยะกรณีใด

๒. กระผมอยากทราบว่าเหตุอะไรที่ทําให้สัตว์ที่เกิดมาในโลกจะต้องเกิดมาพร้อมจิตที่มีอวิชชาครับ ถ้ามองกันตามเหตุปัจจัย การเกิดของอวิชชาย่อมมีเหตุ จุดเริ่มต้นของวงจรปฏิจจสมุปบาทก็เช่นกัน กราบขอบพระคุณอย่างสูง

หลวงพ่อ : พูดเสียยาวเชียว พูดเสียยาว คนเขียนก็งง คนจะตอบก็งง เพราะอ่านแล้วมันงง ยิ่งอ่านก็ยิ่งงง มันงงนะ มันงงเพราะอะไรรู้ไหม มันงงเพราะว่าสังคมสงฆ์ สังคมนักปฏิบัติ สังคมของครูบาอาจารย์เรา เวลาก่อนที่ท่านจะประพฤติปฏิบัติท่านก็มีความสงสัยเหมือนเรานี่แหละ ยิ่งอ่านก็ยิ่งงงๆ เหมือนเรานี่แหละ ทุกคนยิ่งอ่านธรรมะนะ เพราะเราปฏิบัติแล้วไปเปิดพระไตรปิฎก เราปฏิบัติก่อน เราปฏิบัติเต็มที่เลย แล้วไปเปิดพระไตรปิฎก ตอนปฏิบัตินะ อ่านแต่ประวัติครูบาอาจารย์ เพราะประวัติครูบาอาจารย์มันจะเป็นประสบการณ์ของครูบาอาจารย์องค์ไหนที่ปฏิบัติไปมันเป็นภาคปฏิบัติ มันไม่ใช่ภาคปริยัติ

ขนาดภาคปฏิบัติแล้ว เวลาเขียนเป็นตํารามันก็เป็นปริยัตินี่แหละ เวลาปริยัติ เราศึกษาตามนั้นไป แล้วพยายามปฏิบัติสิ่งนั้นไป พอปฏิบัติไปจนคิดว่าตัวเองมีหลักฐานพอสมควรจึงมาเปิดอ่านพระไตรปิฎก พอเปิดอ่านอย่างนี้ อย่างอ่านพระไตรปิฎก โอ้โฮ! ถ้าอ่านตั้งแต่ต้น ยิ่งอ่านยิ่งงง จะงงมากกว่านี้ นี่ยังงงๆ เลย ขนาดมีหลักมีเกณฑ์มาอ่านแล้วมันยังงงๆ แล้วถ้าไม่มีหลักไม่มีเกณฑ์ มันยิ่งอ่านมันคงยิ่งงงมากกว่านี้อีก แต่พอมาอ่านแล้ว เออ! งงๆ อยู่ แต่ก็ อืม! ยังเข้าใจได้เพราะมันปฏิบัติมา พอปฏิบัติมา มันปฏิบัติ นี่ภาคปริยัติแล้วปฏิบัติ

ทีนี้พอปฏิบัติ เวลาปฏิบัติไป เวลาว่าอวิชชาดับ ชาติดับปุ๊บ ชาติดับ นามรูปดับ ดับไปจนถึงอวิชชาดับ แล้วอวิชชาดับมันบอกไม่มีเหตุมีผล...แล้วเวลามีเหตุมีผล ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เวลาถ้ามีเหตุมีผล อวิชชาก็ต้องมีเหตุที่มา ถ้ามีเหตุที่มา มีเหตุที่มาของฝ่ายปฏิบัตินะ ในฝ่ายของปฏิบัติ ฝ่ายของปฏิบัติคือใคร? คือหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้ ทุกอย่างมีที่เกิดที่ดับ ทุกอย่างมีที่เกิด เวลามันดับ มันดับตัวมันเอง แต่ทุกอย่างมีที่เกิดใช่ไหม แล้วว่าอวิชชาเกิดที่ไหน

หลวงปู่มั่นบอกอวิชชาเกิดจากฐีติจิต เกิดจากภพ เพราะมีภพ มีสถานที่ อวิชชาถึงเกิดตรงนั้น ถ้าเกิดตรงนั้น นี่ใครเป็นคนรู้คนเห็นล่ะ นี่รู้เห็นขึ้นมาเพราะภาคปฏิบัติไง

แต่ถ้าภาคปริยัตินะ ปริยัติเป็นอย่างนี้ ภาคปริยัติ ปริยัติก็คือปริยัติ ปฏิบัติก็คือปฏิบัติ ทีนี้พอในปัจจุบันนี้ยิ่งงงมากเข้าไปใหญ่ เวลาเรายิ่งอ่านยิ่งงง ใครยิ่งอ่านก็ยิ่งงงใช่ไหม

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่นเวลาท่านปฏิบัติของท่าน ท่านปฏิบัติของท่านโดยอํานาจวาสนาของท่านนะ แล้วเวลาท่านจะตรวจทานความจริง พอตรวจทานความจริง ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา พระไตรปิฎก ธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาของเรา แล้วเราศึกษาศาสดา ศาสดาตอบเราไม่ได้ แต่เราอ่านความรู้ความเห็นจากศาสดานั้น พออ่านความรู้ความเห็นจากศาสดานั้น เราก็มีกิเลส เราก็สงสัยใช่ไหม เราก็ตีความของเรา

ฉะนั้น หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่าน ท่านก็มีความรู้ความเห็นของท่าน เวลาท่านมีความรู้ความเห็นของท่าน ท่านมาเปรียบเทียบ เทียบเคียงกับเจ้าคุณอุบาลีฯ เวลาท่านมากรุงเทพฯ ท่านมาปรึกษากับเจ้าคุณอุบาลีฯ เจ้าคุณอุบาลีฯ เป็นปราชญ์ของกรุงสยาม เป็นปราชญ์ในกรุงเทพฯ ฉะนั้น เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านก็สนใจเรื่องนี้

เวลาถ้าปริยัติก็เป็นปริยัตินะ เวลาคุยปฏิบัติ ปริยัติกับปฏิบัติมันไม่เหมือนกัน ถ้าปริยัติกับปริยัติ แล้วปฏิบัติกับปฏิบัติมาคุยกันนะ มันก็เหมือนกับคนต่างสีแล้วมันมีทิฏฐิ มีความเห็นแตกต่างกัน มันก็ต้องมีการชนกัน ชนกันกับทิฏฐิไง ชนกันคือความเห็น องค์ความรู้ของตัวมันขัดแย้งกัน ว่าอย่างนั้นเลย

ทีนี้เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านก็เป็นปริยัติ ท่านเป็นปราชญ์ของกรุงสยาม แต่ท่านก็ปฏิบัติด้วย เพราะท่านก็ปฏิบัติ แล้วท่านเป็นปริยัติด้วย ท่านปฏิบัติด้วย แล้วหลวงปู่มั่นท่านก็ปฏิบัติของท่าน แล้วท่านศึกษาปริยัติ แต่ท่านศึกษาโดยไม่มีความชํานาญเท่ากับเจ้าคุณอุบาลีฯ

เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านอยู่วัดบรมนิวาส หลวงปู่มั่นท่านอยู่ที่ถํ้าสาริกา พอถํ้าสาริกา หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาของท่าน พอจิตท่านสงบลง ท่านกําหนดจิตดูมาที่เจ้าคุณอุบาลีฯ เจ้าคุณอุบาลีฯ กําลังพิจารณาปฏิจจสมุปบาทอยู่ แล้วท่านก็กําหนดวันไว้ แล้วพอท่านลงมาวัดบรมฯ มากราบเจ้าคุณอุบาลีฯ บอกเจ้าคุณอุบาลีฯ ว่า “วันนั้น เวลานั้นๆ ท่านอาจารย์ได้กําหนดอย่างนั้นๆ ใช่ไหม” เจ้าคุณอุบาลีฯ ทึ่งเลยนะ

นี่ไง คนปฏิบัติกับคนปฏิบัติ คนหนึ่งเป็นภาคปริยัติ เป็นปราชญ์แห่งสยามแล้วปฏิบัติด้วย คนหนึ่งปฏิบัติด้วย แต่พยายามจะศึกษาภาคปริยัติขึ้นมาเพื่อให้มันมาตรวจสอบกัน เพราะธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ทีนี้ศาสดาพูดไม่ได้ ศาสดาพูดไม่ได้ แต่เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านเป็นปราชญ์แห่งสยาม ท่านเข้าใจในเรื่องปริยัติ แต่ท่านปฏิบัติด้วย แต่ปฏิบัติว่าปริยัติเป็นหลักใช่ไหม ปฏิบัติขึ้นมามันก็ยังเริ่มลุ่มๆ ดอนๆ แต่หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านๆ ท่านปฏิบัติของท่าน ท่านมีความรู้ความเห็นของท่าน แต่ท่านก็อยากจะเทียบเคียงกับธรรมและวินัย กับศาสดา เพื่อให้มันเข้าไปทางเดียวกัน

ฉะนั้น เวลามาศึกษา ท่านเป็นพระป่าจะมาศึกษาปริยัติ มันก็แบบว่าเรื่องภาษา เรื่องศัพท์ต่างๆ มันก็ไม่ชํานาญใช่ไหม ท่านมาปรึกษากัน นี่ไง มันมาตรงกัน เพราะว่าจากภาคปริยัติมาปฏิบัติ คุยกัน ปรึกษากัน ทํากัน มันก็เป็นคุณงามความดีขึ้นมา มันเป็นคุณงามความดีมันก็เป็นหลักเป็นชัยขึ้นมาๆ

แต่ก่อนแต่เดิมเรื่องภาคปฏิบัติ ทุกคนจะไม่กล้าปฏิบัติ ปฏิบัติแล้วจะไม่มีครูบาอาจารย์ ปฏิบัติแล้วจะไม่มีคนชี้นํา ปฏิบัติแล้วจะเป็นบ้า แต่หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านด้วยความจริงของท่าน ท่านมีความรู้ความเห็นของท่าน แต่ท่านยังเทียบเคียงมากับภาคปริยัติ โดยผ่านการสอบทานกับเจ้าคุณอุบาลีฯ

เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านอยู่ในภาคปริยัติ แล้วท่านปฏิบัติด้วย พอสอบทานกันมันก็เป็นมงคล มันเป็นมงคล ทําให้สังคมมีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมา ทําให้ผู้ปฏิบัติมีหลักขึ้นมา แล้วทําขึ้นมาจนสังคมยอมรับในภาคปฏิบัติว่ามรรคผลมันมีจริง พอมรรคผลมีจริง จากปริยัติ ปฏิบัติ ถ้ามันต่างทําขึ้นมาให้เป็นความจริงระหว่างปริยัติ ปฏิบัติขึ้นมาต่างอันต่างจริงมันจะเป็นความจริงขึ้นมา แต่พอจริงขึ้นมาแล้วสังคมก็ยอมรับใช่ไหม แล้วครูบาอาจารย์ท่านก็ได้รับรสของธรรม

ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม มันจะมีคุณธรรมในหัวใจ

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เรา เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านได้รสของธรรม เห็นไหม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม โลกนี้จะไม่ว่างจากพระอรหันต์เลย ท่านได้รับรสของธรรมนั้นไป ท่านมีวิมุตติสุขประจําใจของท่าน ท่านหลุดพ้นของท่านไป แล้วท่านสั่งสอนลูกศิษย์ลูกหาที่มาประพฤติปฏิบัติกัน มันทําตามขึ้นมา มันเป็นจริงขึ้นมา

แต่เดี๋ยวนี้พวกเราเป็นคนอํานาจวาสนามันอ่อนแอไง เวลาจะปฏิบัติกันก็ต้องศึกษาก่อนไง แล้วยิ่งปัญญาชนนะ ปัญญาชนมันชนดะนะ มันชนด้วยทิฏฐิมานะของมันนะ เวลามันศึกษามามันก็อ้างแต่ความรู้ของมันนะ ชนดะไปหมดเลย

ไอ้พวกที่ปฏิบัติหน่อมแน้ม ปฏิบัติโดยไม่มีวุฒิภาวะ มันก็บอกว่า “อู๋ย! กําหนด กําหนดปั๊บ ปัญญามันจะเกิดเลยนะ อู๋ย! ปฏิบัติไปนะ มันจะเกิดมรรคเกิดผลเลยนะ”

จากที่หลวงปู่เสาร์กับเจ้าคุณอุบาลีฯ ต่างฝ่ายต่างประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้วสอบทานกันมาจนเป็นมงคลของสังคม เป็นมงคลของประเทศชาติ เป็นมงคลของโลก เพราะมันมีข้อมูล มันมีองค์ความรู้ มันมีความจริง มันมีวิมุตติสุขตามความเป็นจริงของครูบาอาจารย์ของเรา

ในปัจจุบันนี้ ในภาคปฏิบัติในปัจจุบันนี้สุกเอาเผากิน อยากได้โดยที่ไม่ต้องปฏิบัติเลย อยากได้โดยที่มันจะเกิดขึ้นมาจากใจเลย อยากได้โดยที่มันจะเป็นที่ว่าเราสมความปรารถนาเลย มันก็เลยลุ่มๆ ดอนๆ เพราะอะไร เพราะต่างคนต่างไม่มีวุฒิภาวะ ต่างคนต่างอ่อนด้อย ต่างคนต่างไม่มีกําลัง แล้วทํากันไปโดยกิเลสบังคับให้ทํา กิเลสขับไสให้ทํา กิเลสบังตาให้ทํา กิเลสมุดลงไปให้พยายามทําขึ้นมา มันไม่มีอะไรเป็นความจริงขึ้นมาแม้แต่นิดเดียวเลย

ทีนี้พอไปศึกษาขึ้นมา ในทางภาคปริยัติ จากครูบาอาจารย์ของเรา จากประวัติหลวงปู่มั่น จากประวัติครูบาอาจารย์ ท่านก็เขียนไว้แบบนี้เหมือนกัน ทีนี้เขียนไว้อย่างนี้ พอเราศึกษา มันศึกษามา ดูสิ

ถาม : อยากเรียนถามข้อสงสัยครับ เกี่ยวกับเรื่องอวิชชา

หลวงพ่อ : แล้วอวิชชา เพราะอะไร เพราะอยากจะดับอวิชชา อยากจะพ้นจากกิเลส แต่ว่าอวิชชามันคืออะไร ที่มาที่ไปมันคืออะไร แล้วมันอย่างไร

มันตาบอดคลําช้าง เวลาครูบาอาจารย์ของเรานะ จิตใจมืดบอด แต่พยายามทําขึ้นมาให้จิตใจใสสว่าง ทําให้เกิดปัญญาขึ้นมา ตั้งแต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เราตรวจสอบตรวจทานกันมาเพื่อให้เป็นความจริงขึ้นมา จากที่ดวงตามืดบอดนะ พยายามทําขึ้นมาให้เป็นความจริงขึ้นมา แล้วไม่ใช่ตาบอดคลําช้าง ตาใสๆ นี่แหละ

นี่เวลาหลวงปู่มั่นกับเจ้าคุณอุบาลีฯ แล้วหลวงปู่มั่นกับสมเด็จมหาวีรวงศ์ เวลาสมเด็จฯ ถามหลวงปู่มั่นไง “ท่านมั่น เราอยู่กับตู้พระไตรปิฎก” เพราะสมเด็จฯ ท่านเป็นอาจารย์ใหญ่ ท่านเป็นผู้ควบคุมการสอบธรรมสนามหลวง ท่านควบคุมในภาคการศึกษาทั้งหมดของประเทศไทย ศึกษาในเรื่องของศาสนา ท่านยังถามเลยว่า “เราอยู่กับกองตํารา เพราะลูกศิษย์ลูกหา ตรวจข้อสอบเยอะแยะไปหมดเลย เรายังต้องอยู่กับกองตําราอยู่นี่ อยู่กับตําราเรายังงงอยู่เลย ท่านอยู่ในป่า ใครจะไปสอนท่าน”

หลวงปู่มั่นบอกเลย “เกล้ากระผมอยู่ในป่า เกล้ากระผมฟังธรรมอยู่ตลอดเวลา”

เวลาจิตใจ ปัญญามันเกิด ธรรมมันเกิด มันกระทบกระเทือนกัน มันมีธรรมมาตลอด สิ่งที่ว่าเวลาที่ความเป็นจริงที่ความเป็นมงคลขึ้นมา มันจะเป็นมงคล มีมรรคมีผลตามความเป็นจริง แต่ถ้ามันไม่มีมงคล ถ้ามันอ่อนด้อยมานะ อ่อนด้อยมา เราศึกษามา เราฟังของครูบาอาจารย์มา เราจะเอาความจริงของเรา แล้วความจริงมันอยู่ไหนล่ะ ความจริงมันอยู่ไหน ถ้าความจริง เพราะเราศึกษามาแล้วใช่ไหม

อวิชชาสายดับ สายดับ นิโรโธ ดับมาตั้งแต่ภพตั้งแต่ชาติ ดับเข้าไป อะไรมันดับเข้าไป แล้วบอกว่ามันไม่มีที่มาที่ไป มันไม่มีเหตุ มันไม่มีเหตุเพราะอะไรล่ะ มันไม่มีเหตุเพราะมันเป็นปริยัติ ปริยัติมันเป็นทางวิชาการ พอวิชาการ ก็จะมาอ่านหนังสือให้รู้ จะมาอ่านหนังสือให้เป็นพระอรหันต์ไง ศึกษาวิจัยจนเป็นพระอรหันต์น่ะ จะรู้ไปหมด ถ้ารู้แล้วมันก็ไม่มีอวิชชาไง...ถ้ามันจะศึกษาวิจัยจนเป็นพระอรหันต์ คอมพิวเตอร์มันเป็นก่อนแล้ว คอมพิวเตอร์มันมีพร้อม

มันเป็นไปไม่ได้หรอก ตาบอดคลําช้าง ตามืดบอดแล้วก็จะมาคลําเอาลูบเอา แล้วก็จะ “บอกมาสิ บอกมา บอกมาธรรมะเป็นอย่างไร”

เขาบอกอยู่แล้ว แต่ไอ้กิเลสบังตา ไอ้ตาบอดคลําช้างมันคลํา “อ๋อ! อวิชชามันเป็นแท่งๆ เนาะ ๔ เท้า ช้างมันมี ๔ ขา อ๋อ! อวิชชามันเป็นแท่งๆ อย่างนี้เนาะ เป็นเหมือนต้นเสาเนาะ” ไปคลําที่หู “อ๋อ! อวิชชามันคงจะเป็นเหมือนจานนี้เนาะ มันเป็นบางๆ นี้เนาะ” ไปคลํางวงมัน “อ๋อ! อวิชชามันคงจะม้วนได้อย่างนี้เนาะ อวิชชามันคงจะเข้าไปกลืน มันจะทวนกระแสกลับเข้าไปตัวมันเนาะ” ถ้าช้างมันดูดนํ้าใส่ปาก “อ๋อ! ไอ้งวงนี้มันเข้าปากได้ด้วยเนาะ อ๋อ! อวิชชามันมีถํ้าด้วย” มันก็เป็นตาบอดคลําช้างไง เพราะตาบอดคลําช้าง

ปริยัติก็คือปริยัติ ปริยัติคือการศึกษา สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา ปัญญาคนละชั้นคนละตอน ไม่เกี่ยวกันเลย สุตมยปัญญา ปัญญาจากการศึกษา ศึกษาแล้วอยากประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ภาคปฏิบัติๆ มันก็จินตมยปัญญา จินตนาการทั้งนั้น มันจินตนาการด้วยจิตสงบ มันก็ลึกลับมหัศจรรย์ นี่มันลึกลับมหัศจรรย์

ปริยัติก็คือปริยัติ ที่มันมีปัญหากันอยู่นี้เพราะปริยัติอยากเป็นปฏิบัติ วิปัสสนาจารย์ไง จับมาเลยนะ มานั่ง ๖ เดือน กลายเป็นวิปัสสนาจารย์ ๖ เดือน เอ็งรู้ธรรมหรือ เรียนจบมา ๙ ประโยค จบไปเลย แล้วมาฝึกวิปัสสนาจารย์ พอไปนั่งหลับหูหลับตามา จะสอนปฏิบัติ เอ็งรู้จักกิเลสหรือ จิตเคยสงบไหม รู้จักสมาธิไหม สมาธิเป็นอย่างไร

ที่มันมีปัญหาเพราะปริยัติอยากปฏิบัติ ปริยัติ ปริยัติอยากเอาธรรมภาคปริยัติมาเป็นความจริง มันไม่มีหรอก ตาบอดคลําช้าง วิปัสสนาจารย์นั่นจานกระเบื้อง ไม่มี ไม่มี

แต่ถ้ามีมันจะมีจริงของมันขึ้นมา ถ้ามีจริงขึ้นมามันจะรู้จริงของมันขึ้นมา ถ้ามันรู้ไม่จริงมันเป็นไปไม่ได้หรอก

เขาบอกว่า

ถาม : ในคัมภีร์ไม่บอกว่าอะไรทําให้อวิชชาเกิด แต่กลับบอกวิธีแก้อวิชชาแทน กล่าวคือในการสาวหาอวิชชา

หลวงพ่อ : ในคัมภีร์ ในคัมภีร์ก็คือปริยัติ ปริยัติก็คือปริยัติ ปริยัติต้องมีปฏิบัติ แล้วเวลาปฏิบัติ เห็นไหม เวลาหลวงตาท่านจบมหามา ไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นบอกเลยนะ “มหา สิ่งที่เรียนมา ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันประเสริฐมาก เราเทิดใส่ศีรษะไว้” เชิดชูธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในภาคปริยัติ เพราะหลวงตาท่านก็เรียนมาจนเป็นมหา มหาคือเปรียญ ๓ ประโยค เรียนมาเสร็จแล้ว ความที่เรียนมา ท่านบอกว่าเทิดใส่ศีรษะไว้ แล้วความรู้ความเห็นนี่เก็บใส่ลิ้นชักไว้ เก็บใส่สมอง แล้วลั่นกุญแจไว้อย่าให้มันออกมา ถ้ามันออกมา เวลาปฏิบัติมันจะลําบาก ลําบากคือมันจะขัดแย้งกัน คือมันจะสร้างภาพ จิตใจมันหลอกมันหลอน มันจะสร้างภาพว่าจะเป็นอย่างนั้นๆ นี่จินตนาการ แล้วพอจินตนาการ จิตมันไม่ละเอียดพอ มันจะไม่เข้าสู่ภาวนามยปัญญา มันจะไม่เกิดปัญญาชําระล้างกิเลส มันจะเกิดปัญญาจากกิเลส ปัญญาจากสมุทัย ปัญญาจากที่เราศึกษาเป็นมหามา

สิ่งที่เป็นมหามา เราศึกษามาจากธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะเราเรียนบาลี เรียนบาลี เรียนศัพท์ เรียนแปล เรียนเรียงความ เรียนความเข้าใจในเรื่องอริยสัจ นี่คือเราเรียนมาใช่ไหม เรียนมาคือเหมือนนักเรียนเรียนจากครูบาอาจารย์มา แต่เรายังไม่ได้ปฏิบัติงาน เรายังไม่ได้ทําหน้าที่การงานจนเราประสบความสําเร็จในอาชีพของเรา เรายังไม่มีอาชีพ เราเรียนหนังสือมา เรามีความรู้ แต่เรายังไม่มีอาชีพ ถ้าเราเรียนมาแล้ว เราจบมาแล้วเราประกอบสัมมาอาชีวะ เราถึงมีอาชีพขึ้นมา อาชีพที่เราทําขึ้นมาประสบความสําเร็จ นั้นเราถึงจะมีอาชีพ

นี่ก็เหมือนกัน เราเรียนปริยัติมายังไม่ได้ปฏิบัติ ถ้ายังไม่ได้ปฏิบัติ ยังไม่มีมรรคไม่มีผลขึ้นมา ยังไม่มีอาชีพ ถ้ามีอาชีพขึ้นมา เราจะมีอาชีพขึ้นมา เราต้องมีวิชาชีพของเรา วิชาชีพของเราคือสติ สมาธิ ปัญญา ถ้าเรามีสติ สมาธิ ปัญญาขึ้นมา วิชาชีพของเรามันไม่ใช่ชื่อ มันไม่ใช่ตํารา มันเป็นความจริงขึ้นมา สติก็สติจริงๆ สมาธิก็สมาธิจริงๆ แล้วเวลาเกิดปัญญา ปัญญาที่มันชําระล้างกิเลสมันก็เป็นปัญญาจริงๆ ถ้าปัญญาจริงๆ มันมีมรรคมีผลขึ้นมา มันมีความจริงของมันขึ้นมา

ฉะนั้น เวลาว่า “มหา มหาเรียนจบมาแล้ว เอาความรู้ความเห็นใส่ลิ้นชักไว้นะ แล้วลั่นกุญแจไว้” เพราะลั่นกุญแจไว้ เพราะเราจะมาทําอาชีพ เราทําอาชีพ เราต้องการลูกค้า เราต้องการให้สินค้าเรามีลูกค้าซื้อไป เราก็ไปห่วงทางวิชาการว่าคุณสมบัติของสินค้าเรามันจะเป็นประโยชน์หรือไม่เป็นประโยชน์ มันก็ไปห่วงแต่เราทําแต่สินค้าเรา แต่เราไม่ห่วงถึงลูกค้าของเราว่าลูกค้าของเรามันจะรับสินค้าอันนี้ไหม เราทําอาชีพใดมา ไม่มีลูกค้าซื้อสินค้าเราไป สินค้าเราจะขายได้อย่างไร ถ้าสินค้าเราขายไม่ได้ เราจะมีอาชีพได้อย่างไร อาชีพมันเกิดขึ้นมาไม่ได้หรอก

แต่เวลาเราปฏิบัติขึ้นมาแล้ว เราก็จะไปห่วงแต่สิ่งที่เราศึกษามา สิ่งที่เป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันก็เกิดจินตนาการ เห็นไหม มันจะเตะมันจะถีบกันไง เตะถีบคือว่าเราก็จะยึดมั่นถือมั่นแต่ความรู้ความเห็นของเรา

แต่ถ้าความจริง ลูกค้าเขาต้องการสินค้าใช่ไหม กิเลส กิเลสถ้ามันกลัว มันกลัวศีล มันกลัวสมาธิ มันกลัวธรรมของเราที่เป็นความจริง ถ้าความจริงของเรายังไม่เกิดขึ้น กิเลสมันไม่กลัวหรอก จะไปนั่งภาวนาก็กลัวเจ็บกลัวปวด จะเข้าป่าก็กลัวผีกลัวสาง จะออกธุดงค์ก็กลัวลําบาก อย่างนี้กิเลสมันไม่กลัวหรอก ถ้ากิเลสมันไม่กลัว ความจริงมันไม่เกิดหรอก ถ้าความจริงมันไม่เกิด มันต้องเก็บไว้ก่อน เก็บไว้ก่อนแล้วก็สู้มันไป ทําความจริงให้มันเกิดขึ้น ถ้าความจริงมันเกิดขึ้นมามันก็จะเกิดศีล สมาธิ ปัญญา นี่ศีล สมาธิ ปัญญา เห็นไหม บอก “วิธีการฆ่ากิเลสๆ ไม่บอกวิธีดับอวิชชาอย่างไร”

วิธีการฆ่ากิเลส วิธีการนั่นล่ะคือมรรค

เวลาภาคกิเลสมันก็เป็นสมุทัย เวลาภาคของธรรมก็เป็นมรรค เป็นมรรค มรรคที่มันต่อสู้กัน เวลามันรวมตัว มันสมุจเฉทปหาน มันรวมตัว มันทําลายหมด ทําลายทั้งภาคกิเลสและภาคฝ่ายมรรคด้วย เพราะมันทําลายหมดเลย ทําลายแล้วมันเหลืออะไร? เหลืออกุปปะ เหลือสิ่งที่มันเหลือออกไป นั้นมันเป็นผลอีกอันหนึ่งในภาคปริยัตินะ ฉะนั้น ถ้าในภาคปริยัติมันจะรู้จริงของมัน ฉะนั้น ที่ว่า “ในคัมภีร์ไม่บอกไว้เลย”

ในพระไตรปิฎกบอกวิธีการไว้หมด ในคัมภีร์นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา ปรารถนาจะมารื้อสัตว์ขนสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้บอกว่ามากดทับสัตว์ ถ้าบอกแจ่มแจ้ง บอกเรื่องของกิเลส กิเลสมันก็เอากิเลสมาทําร้ายตัวเอง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์

แต่ถ้าบอก “กิเลสเป็นอย่างนั้น” เขาบอกว่าไม่ควรเล่นการพนัน ไม่ควรเสพยาเสพติด...ไปดูบ่อนสิ คนทําไมเต็มบ่อนเลยล่ะ บอกอย่าเสพยาเสพติด...ยาเสพติดขายดีมากในเมืองหลวง ยาเสพติดขายดีมากเลย ก็บอกนะ บอกว่าอะไรเป็นกิเลส บอกมาสิ อะไรเป็นกิเลส

บอกขนาดไหนนั่นคือกดทับ กดทับลูกศิษย์ จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ ไม่ใช่กดทับสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฉลาดมาก

แต่นี่ศึกษาในภาคปริยัติไง “ทําไมคัมภีร์ไม่บอกเลยว่าอวิชชาเกิดจากอะไร”

เขาบอกแล้ว แต่เอ็งไม่รู้ เอ็งตาบอดคลําช้างไง เอ็งตาบอดแล้วคลําช้าง นี่เขาบอกเป็นภาคทฤษฎี เป็นปริยัติ แล้วถ้าปฏิบัติ ปฏิบัติความจริง แล้วมาปฏิบัตินะ เดี๋ยวนี้นักปฏิบัติเยอะ แล้วก็แบกหามความรู้มาปฏิบัติไง พอแบกหามความรู้มาปฏิบัติ มันก็เลยตัดแข้งตัดขาตัวเองไง ล้มลุกคลุกคลานอยู่นั่นไง “วิปัสสนาจารย์ เวลาศึกษาจบแล้วมาศึกษาในวิปัสสนาจารย์” มันจะเป็นวิปัสสนาจารย์กันนะ สมาธิยังทําไม่เป็น วิปัสสนาจารย์อะไรกัน

ฉะนั้น พูดถึงว่าสิ่งที่ในคัมภีร์ไม่บอก ปริยัติคือปริยัตินะ ที่มันยุ่งอยู่นี่ก็เพราะว่าปริยัติจะเป็นปฏิบัติ เขาบอกว่าไก่บ้านมันจะเป็นไก่ป่า ไก่ป่ามันจะเป็นไก่บ้านไง ไก่บ้านมันต้องให้เจ้าของมันเลี้ยง ไก่ป่ามันหากินเองนะ ไก่ป่ามันหากินเอง แล้วจิตใจมันเข้มแข็งมาก นี่ก็เหมือนกัน ไก่บ้านมันจะเป็นไก่ป่า เอาไก่บ้านไปปล่อยแบบไก่ป่าสิ มันจะขันโอ้กๆ มันจะตามเจ้านายมันกลับบ้าน มันไม่อยู่ป่าหรอก ไอ้ไก่ป่าไปหามันไม่เจอนะ มันอยู่ในป่า

นี่ก็เหมือนกัน ในภาคปริยัติ ปฏิบัตินะ มันยุ่ง ยุ่งตรงนี้

ถาม : ๑. อยากทราบว่าอะไรเป็นปัจจัยทําให้เกิดอวิชชาครับ แล้วเหตุปัจจัยที่ทําให้อวิชชามันดับมีไหมครับ

หลวงพ่อ : อะไรทําให้เกิดอวิชชา อวิชชาคือความไม่รู้ แล้วอะไรทําให้เกิดอวิชชา แต่หลวงปู่มั่นท่านบอกว่าฐีติจิต คือว่าอวิชชามันมีที่เกิด แต่เหตุ ทําไปสิ

เวลาพูดถึงสังโยชน์นะ “บอกมาสิ สังโยชน์อยู่ไหน จะไปฆ่าสังโยชน์มัน” แล้วสังโยชน์มันคืออะไรล่ะ เหตุอะไรที่ทําให้เกิดอวิชชา ไม่มีทางรู้หรอก ฉะนั้น ในทางปริยัติที่ไปเขียนปัจจยาการกันนั่นน่ะ เขียนปัจจยาการ เขียนภพภูมิ เขียนมาเต็มไปหมดเลย แล้วก็พิมพ์แจกกัน อู๋ย! ชื่นใจ ชื่นมื่น

ถ้าเป็นปริยัตินะ เป็นทางวิชาการนั้นมันก็อยู่ในสังคมของวิชาการ แต่เวลาเป็นจริง เราดูสิ ดูหนังสือนําเที่ยวสิ แล้วเราไปสถานที่ท่องเที่ยวนั้น มันจะเหมือนหนังสือที่นําเที่ยวไหม มันยังแตกต่างกันเลย แล้วพูดถึงความจริงมันละเอียดกว่านี้เยอะ ภพภูมิมันละเอียดลึกซึ้งมากกว่านี้เยอะ แล้วจะรู้ได้อย่างไร ถ้าใครจะรู้ได้ รู้ได้อย่างไร

ถาม : สมมุติว่าผมไปดับเหตุของอวิชชาแทนเลยจะได้ไหมครับ หรือว่าผมจะต้องปฏิบัติมรรคไป

หลวงพ่อ : อันนี้มันเป็นที่ว่าพูดทางวิทยาศาสตร์ แล้วพยายามจะเรียบเรียงทางวิทยาศาสตร์ให้ทําความเข้าใจได้ ถ้าความเข้าใจได้ มันก็เป็นเรื่องความเข้าใจได้ เข้าใจได้ของตรรกะ ของสัญชาตญาณ เวลาครูบาอาจารย์ พระที่เป็นอาจารย์ เวลาเทศน์ธรรมะเป็นตรรกะ ทางโลกฟังแล้วซาบซึ้งจับใจ มีความรู้ แบบว่ามีจินตนาการที่จะทําได้

แต่เวลาไปฟังเทศน์หลวงปู่มั่นนะ เวลาฟังเทศน์ครูบาอาจารย์ ฟังแล้วงงนะ งงมากเลย “เอ๊ะ! มันไม่มีในพระไตรปิฎกนะ ฮึ! ในพระไตรปิฎกไม่ได้บอกไว้อย่างนี้นะ” งงใหญ่ ไปฟังภาคปฏิบัติมานะ งง งงไปไม่ถูกเลย

แต่ถ้าไปฟังทางโลกเป็นทฤษฎีนะ “แหม! แจ่มแจ้ง สว่างไสว เข้าใจ แหม! ซาบซึ้ง” กิเลสกับกิเลสมันสอนกัน ปริยัติมันเป็นอย่างนั้นแหละ

แต่พอไปฟังเทศน์ปฏิบัตินะ “โอ้โฮ! งง ไปไม่ถูก” งงสิ งงเพราะไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น พูดถึงสมาธิก็ได้แต่ชื่อมัน ตัวมันไม่รู้จัก เวลาเกิดปัญญาที่ชําระล้างกิเลส ปัญญาที่เท่าทันตัวเอง ปัญญาที่ถอดถอน งงไปหมดเลยนะ “เอ๊ะ! ไอ้นี่มันเกิดมาได้อย่างไร อู้ฮู! เกิดแล้วมันสุดยอดเลย อยากให้เกิดอีก”...ไม่มี เพราะเกิดอีกมันคือตัณหาซ้อนตัณหา แต่ถ้ามันกลับไปทําความจริงขึ้นมา พอมันเกิดขึ้นมา อู๋ย! ซาบซึ้งๆ ซาบซึ้งมาก แล้วซาบซึ้ง นี่ภาคปฏิบัติมันเป็นแบบนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าสมมุติว่า เราไปสมมุติว่าคืออยากได้อยากเป็น อยากได้อยากเป็นโดยทางวิทยาศาสตร์ ทางโลก มันเป็นอย่างนี้ ทางโลก เวลาตาย เวลาตายมันก็จะไปเกิดในครรภ์ พอรู้ตัวอีกทีก็ไปนอนอยู่ในครรภ์นั่นน่ะ นั่นล่ะสมมุติว่าอย่างนั้น สมมุติว่าไปเกิดก็ไปเกิดในครรภ์ เกิดในไข่ เกิดในนํ้าครํา เกิดในโอปปาติกะ นั่นล่ะ รู้ตัวรู้ตอนนั้นแหละ รู้ตอนเกิด ฉะนั้น สิ่งที่รู้ตอนเกิด

ถาม : ถ้าไม่สามารถดับที่เหตุอวิชชาได้ สายหน้า สายหลัง พระพุทธเจ้าท่านเทศน์ไว้เพื่อให้สาวไปหาเหตุต่อเนื่องกัน แต่เหตุเหล่านี้มิใช่การดับทุกข์

หลวงพ่อ : ตรงนี้สะเทือนใจ “แต่เหตุเหล่านี้มิใช่การดับทุกข์”

ทําหรือยังล่ะ โยมทําตรงนี้ก่อน โยมทําตามที่พระพุทธเจ้าสอนก่อน พอทําตามที่พระพุทธเจ้าสอนก่อน “เหตุเหล่านี้ไม่ใช่วิธีการดับทุกข์” โยมจะรู้ว่าเหตุเหล่านี้มันจะเป็นการดับทุกข์หรือไม่ดับทุกข์ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์

ทุกข์เกิด เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ทุกข์ดับ เหตุวิธีการดับทุกข์ นิโรธไง ทุกข์เกิด เหตุให้ทุกข์เกิด เราก็สาวอยู่นั่นน่ะ ทุกข์ดับ ทุกข์ดับ เหตุวิธีการดับทุกข์

แล้วบอกว่า “เหตุเหล่านี้มิใช่การดับทุกข์”

โยมเขียนมา เราฟังแล้ว อืม! อ่านตรงนี้สะเทือน สะเทือนเพราะอะไร สะเทือนเพราะว่าเวลาเราพูดไป พูดกันแจ้วๆ นกแก้วนกขุนทอง ให้จบพุทธศาสน์ด้วย เวลาพูดธรรมะพูดอย่างนี้ เวลาพูดทางวิชาการ แต่ไม่รู้หรอก

บอกว่า “เหตุเหล่านี้ไม่ใช่วิธีการดับทุกข์”

เวลาเราทําไป ถ้าเราทําเหตุให้สมบูรณ์อย่างนี้จะรู้ได้ว่าดับหรือไม่ดับ ทุกข์จะมีจริงหรือไม่มีจริง ถ้ามันเห็นอย่างนี้ นี่เห็นจริงในภาคปฏิบัติ

ทีนี้ภาคปริยัติใช่ไหม เราไม่เคยปฏิบัติ เราก็เอาคําพูดของพระพุทธเจ้าที่สอนมาบอกว่า “มันเป็นไปไม่ได้ มันจริงไหมครับ มันมีไหมครับ มันเป็นไปได้ไหมครับ” พอมันเป็นไปได้ไหมครับ มันก็สับสน มันก็จับจด มันก็ยิ่งยุ่งไปใหญ่เลย ถ้ายุ่งไปใหญ่มันก็ไปอีกเรื่องหนึ่งนะ

ถาม : เหตุอย่างนี้ท่านกล่าวในสายก่อนอวิชชา นัยยะกรณีนี้เป็นเช่นใด

หลวงพ่อ : อันนี้ นัยยะกรณีเช่นนี้ มันก็บอกว่านัยยะกรณีเช่นนี้ท่านบอกให้เราทํา เราทําได้จริงหรือเปล่า ถ้าเราทําได้แล้วนะ เห็นไหม “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” ถ้าเห็นตถาคตนะ อู๋ย! จะกราบแล้ว กราบเล่าๆ กราบอยู่นั่นแหละ กราบด้วยความซาบซึ้ง กราบเพราะอะไร กราบเพราะเราหลุดพ้น กราบเพราะเราติดกับ เหมือนเสือติดจั่น แล้วมันปลดตัวมันออกจากจั่น ปลดออกจากบ่วงนั้นได้ เราจะซาบซึ้งขนาดไหน

เสือติดจั่นมันดิ้น มันอยากไป มันไปไม่ได้นะ วันไหนถ้ามันปลดเชือกนั้นออกไปแล้ว แล้วมันหลุดพ้นจากเชือกนั้นไป มันจะซาบซึ้งแค่ไหน มันจะซาบซึ้งแค่ไหน แล้วถึงตอนนั้นจะเข้าใจได้ว่ามันกราบเพราะเหตุใด

ถาม : กระผมอยากทราบว่า เพราะเหตุอะไรทําให้สัตว์ที่เกิดมาในโลกนี้ต้องเกิดมาพร้อมกับอวิชชาครับ การเกิดของอวิชชาย่อมมีเหตุ

หลวงพ่อ : เราไปบอกว่าอวิชชาเป็นส่วนหนึ่ง จิตเป็นส่วนหนึ่ง มันถึงบอกว่า “จิตที่เกิด เราเกิดมา ทําไมต้องเกิดมาพร้อมกับอวิชชา”

อวิชชามันมีตั้งแต่พรหมลงมานะ ถ้าพรหมเป็นปุถุชน ถ้าพรหมเป็นอนาคามี อวิชชาก็มี แต่มันตัวอวิชชาแท้ แต่ถ้าเป็นอรูปพรหม พรหมที่เป็นปุถุชน อวิชชาเต็มๆ เลย อวิชชานะ เพราะอะไร เพราะพรหมก็ไม่รู้จักชีวิตของเขา เพราะเทวดา อินทร์ พรหมไม่รู้จักชีวิตของเขาหรอก เขาก็อยู่ตามสถานภาพที่เขาได้เป็น นั่นคืออวิชชา อวิชชาทั้งนั้นแหละ อวิชชามันอยู่กับจิต

ถ้าอวิชชาอยู่กับจิต การเวียนตายเวียนเกิดเพราะอวิชชามันพาเวียนตายเวียนเกิด ไม่ใช่ว่า “ทําไมคนเกิดมาแล้วต้องมีอวิชชา” จิตมันมีอวิชชามันถึงพาเวียนตายเวียนเกิด ถ้าพาเวียนตายเวียนเกิดนะ เพราะจิตมันมีอวิชชาของมันอยู่แล้ว ถ้าจิตมีอวิชชามันถึงเกิดไง มันมีอวิชชามันถึงเกิด ไม่ใช่เกิดแล้วค่อยมีอวิชชา

ถาม : จะต้องทําให้สัตว์ที่เกิดมาในโลกนี้ต้องเกิดมาพร้อมกับอวิชชาครับ ถ้ามองกันตามเหตุปัจจัย เพราะการเกิดของอวิชชาย่อมมีเหตุ

หลวงพ่อ : ยิ่งเรียนมากยิ่งงงมาก มันสับสนตรงนี้แหละ มันสับสนตรงวิชาการก็เป็นวิชาการ ปริยัติก็คือปริยัติไง ในปัจจุบันนี้นะ มันสับสนเพราะว่าเราเรียนปริยัติ แล้วเวลาปฏิบัติ ปฏิบัติตามปริยัตินั้น มันก็เลยเป็นจินตนาการหมด พอจินตนาการหมด มันก็เป็นการสร้างภาพทั้งนั้นแหละ พอสร้างภาพแล้วมันถึงเป็น สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา

บอกว่า สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ธรรมทั้งหลายนี้เป็นอนัตตาทั้งหมด เพราะธรรมทั้งหลายเป็นอนัตตา ใครพูดคํานี้แสดงว่าไม่เคยเห็นธรรมจริง แต่ถ้า สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา มันเป็นอนัตตาจริงๆ พอมันเป็นอนัตตาแล้ว สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา กุปปธรรม อกุปปธรรม ถ้ามันพ้น สภาพอนัตตาเกิดขึ้นตามความเป็นจริงแล้ว มันทําลายอวิชชาทั้งหมดแล้ว มันเป็นอกุปปธรรมที่เป็นธรรมแท้ๆ ที่ไม่อยู่ในอวิชชา มันเป็นอย่างใด

ธรรมที่ไม่อยู่ในอวิชชา นั่นเป็นอกุปปธรรม มันไม่อยู่ในอนัตตาหรอก มันพ้นจากอนัตตา

ทีนี้ถ้า สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา เพราะเราศึกษาเรื่องอนัตตา ศึกษาเรื่องความเป็นไปไง พอศึกษาเรื่องความเป็นไป มันก็อยู่ในความเป็นไปอย่างนั้นแหละ มันก็เป็นอนัตตาอยู่อย่างนั้นแหละ มันก็เป็นอย่างนั้นแหละ มันไม่พ้นหรอก มันเป็นไปไม่ได้หรอก ถ้ามันเป็นไปไม่ได้มันก็อยู่ของมันอย่างนั้นแหละ ถ้ามันอยู่ของมันอย่างนั้น นี่ภาคปริยัติ มันยังไม่ได้ปฏิบัติขึ้นมา มันยังไม่มีความจริงของมันขึ้นมา ถ้าวันไหนมีความจริงขึ้นมา มันรู้ความเป็นจริงขึ้นมา มันเข้าใจปั๊บ พอเข้าใจแล้วมันจะเข้าใจตรงนี้ เข้าใจที่ว่า “ทําไมเกิดต้องมีอวิชชามาด้วยล่ะ ทําไมเกิดมาแล้วอวิชชาตามหลังมาล่ะ”

เพราะมีอวิชชา มันถึงทําให้จิตเวียนตายเวียนเกิดในวัฏฏะ การเวียนตายเวียนเกิดในวัฏฏะเพราะมันมีอวิชชา แล้วเวลามาปฏิบัติ เพราะมันมีอวิชชาอยู่แล้ว แล้วอวิชชามันเกิดมาจากไหนล่ะ อวิชชามันเกิดมาจากไหน

เวลาธาตุรู้นะ ธรรมชาติที่รู้ จิตเป็นธรรมชาติที่รู้ เพราะมีอวิชชา รู้นั่นรู้ส่งออก แต่เวลามันหวนกลับขึ้นมานะ การจะเห็นอวิชชา “จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้เป็นผู้ข้ามพ้นกิเลส” แต่ปุถุชน จิตมันคนหนา เวลามันชําระล้างขึ้นมา ดูสิ จิตสงบแล้ววิปัสสนาญาณไป เวลามันปล่อย เวลามันปล่อย มันขาด มันขาดเป็นโสดาบัน เป็นโสดาบัน เห็นไหม นี่ขันธ์อย่างหยาบ เป็นสกิทาคามี ขันธ์อย่างกลาง เป็นอนาคามี รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ขันธ์อันละเอียด ขันธ์อันละเอียดเพราะอะไร เพราะมันครอบงําจิตนี้อยู่ เวลามันชําระล้างไปหมดแล้ว มันเข้าไปถึงมันจะเห็นจิตเดิมแท้ นั่นมันถึงเห็นอวิชชา

ไอ้ที่ว่า “อวิชชาๆ ปัจจยาการ” ยังอีกไกล

มันเป็นไปไม่ได้ที่จะเรียนปริยัติแล้วรู้ มันเป็นไปไม่ได้ มันไม่มีทางเป็นไป ที่ว่าปัจจยาการ เวลาศึกษาทางวิชาการปัจจยาการเป็นอย่างนั้น แต่เวลามันเป็นความจริงมันเกิด พับ! พับ! พับ! มันเร็วกว่านี้เยอะนัก

เวลาหลวงตาท่านไปที่วัดนรนารถ เห็นไหม สมเด็จวัดนรนารถ บอกว่า “มหา ดูให้หน่อย ดูปัจจยาการ”

“ไม่ดู ไม่ดู ไม่ดูหรอก”

เพราะไอ้เขียนนั่นน่ะมันเป็นเรื่องการ์ตูน มันเป็นการ์ตูนไว้สอนเด็ก แต่ถ้าเป็นความจริงมันไม่เป็นอย่างนี้หรอก มันละเอียดกว่านี้เยอะ

ฉะนั้น เราเขียนการ์ตูนไว้สอนเด็ก ถ้าเราไม่มีการ์ตูนจะสอนเด็กได้อย่างไร ก.เอ๋ย ก.ไก่ ถ้าไม่บอกเด็ก เด็กมันจะเรียนได้อย่างไร นี่ก็เหมือนกัน ปัจจยาการเขียนไว้ เขียนไว้ทางวิชาการ เขาเอาไว้สอนโลก

แต่คนที่ปฏิบัติจริง คนที่เห็นอวิชชาจริง ไม่เห็นอย่างนั้นหรอก จะเห็นเร็วกว่านั้นหลายร้อยหลายพันเท่า แล้วถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา มันถึงเป็นจริงขึ้นมา ถ้าเป็นจริงขึ้นมามันก็เป็นความจริง ถ้ามันไม่เป็นความจริงขึ้นมา มันบอกว่า “ทําไมมันถึงต้องเกิดมาพร้อม”

ก็มันเกิดมาแล้ว ก็มันมีของมันอย่างนี้ โลกไง โลกเป็นอจินไตย จิตเวียนตายเวียนเกิด มันเวียนตายเวียนเกิดในวัฏฏะ จะว่าเป็นอจินไตยหรือ มันไม่ถึงขนาดนั้น แต่โลกเป็นอจินไตย กรรมเป็นอจินไตย ฌานเป็นอจินไตย พุทธวิสัยเป็นอจินไตย นี่พุทธวิสัยนะ ท่านรื้อค้นมาให้พวกเรานะ เรายังมาคิดของเรา นี่พูดถึงว่าในความเห็นของเราไง

พูดถึงถามโดยปริยัติไง ทีนี้ถามโดยปริยัติ ถามเรื่องอวิชชา เลยตอบว่า “ตาบอดคลําช้าง” มันตาบอดด้วยกัน คนถามก็งงๆ คนตอบก็งงๆ ตอบไปตอบมายิ่งงงเข้าไปใหญ่ เพราะเราจะแยกให้เห็นว่ามันเป็นภาคปริยัติ มันจะเข้าใจธรรมะ ไม่มี

ในภาคปริยัติ ศึกษาธรรมมาก็ศึกษาธรรมมาเป็นความรู้ ในการจะรู้ธรรมเห็นธรรมมันต้องปฏิบัติ การปฏิบัติมันถึงจะรู้ธรรมเห็นธรรมตามความเป็นจริง ถ้ารู้ตามความเป็นจริงขึ้นมา มันเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสันทิฏฐิโก อันนั้นเป็นความจริง

อันนี้มันเป็นภาคปริยัติ นั้นเขียนมาถึงบอกว่ามันเป็นตาบอดคลําช้าง ตาบอดคลําช้าง แต่เพราะมันเขียนมาแล้ว เพราะสังคมเป็นแบบนี้เราถึงตอบไง

เราจะตอบ เราจะแยกแยะให้เห็นว่า “ปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ” ปริยัติส่วนปริยัติ ปฏิบัติส่วนปฏิบัติ แล้วปฏิบัติเท่านั้นจะเกิดปฏิเวธ ปริยัติแล้วเกิดปฏิเวธไม่มี แต่ตอนนี้ปริยัติพยายามจะสร้างการปฏิบัติขึ้นมาโดยการปฏิบัติลวงๆ ปฏิบัติแบบประเพณีวัฒนธรรม ปฏิบัติโดยกิเลส แล้วจะบอกว่านั่นคือเป็นภาคปฏิบัติ

แต่ในภาคปฏิบัติ ความเป็นจริงของเรา เราปฏิบัติ เห็นไหม ปฏิบัติแล้วมันจะเกิดปฏิเวธ มันจะเกิดความจริงขึ้นมา นี้คือภาคปฏิบัติมันจะเป็นความจริง มันไม่ใช่ตาบอดคลําช้าง เอวัง

๕

จับชายจีวร

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๘ เมษายน ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “หนังสือถาม-ตอบปัญหาหลวงปู่มั่น เจ้าคุณธรรมเจดีย์”

กราบเรียนหลวงพ่อที่เคารพยิ่ง ตอนนี้ทางโลกอินเทอร์เน็ตมีการถกเถียง และมีความสงสัยเกี่ยวกับหนังสือการตอบปัญหาระหว่างหลวงปู่มั่นและเจ้าคุณธรรมเจดีย์ว่าไม่ใช่หนังสือที่ท่านแต่ง ไม่ใช่คําสนทนาของครูบาอาจารย์ใหญ่ทั้ง ๒ แต่เป็นอุบาสิกาท่านหนึ่งเป็นผู้แต่ง ไม่ทราบว่าหลวงพ่อได้เคยอ่านหนังสือเล่มนี้หรือไม่ครับ ถ้าเคย กระผมอยากให้หลวงพ่ออธิบายเรื่องนี้ด้วยครับ โดยเฉพาะเนื้อหาธรรมะในหนังสือเล่มนี้ หนังสือเล่มนี้พอยึดเป็นหลักปฏิบัติได้ไหมครับ โดยเฉพาะธรรมชั้นสูงที่พูดเรื่องของกิเลส อาสวะ สังโยชน์

ยอมรับว่า พอเอ่ยชื่อหลวงปู่มั่น และคําสอนเป็นเหตุเป็นผลในขั้นต้นผมอุปมาเปรียบเทียบได้ ผมก็เป็นปุถุชนอยู่ ก็เชื่อสนิทเลยครับ คิดว่าหลายๆ คนคงเป็นอย่างผม หนังสือเล่มนี้มีอิทธิพลต่อผู้เริ่มศึกษาธรรมะมาก ถ้าท้ายที่สุดกลายเป็นว่าหลวงปู่มั่นไม่ได้แต่งจริง น่าจะมีอิทธิพลต่อสังคมนักปฏิบัติพอสมควรเลยครับ

ถ้าคําถามนี้ซํ้า หรือไม่เหมาะสมประการใด หลวงพ่อเป็นผู้พิจารณาตามสมควรเลยครับ ด้วยความเคารพอย่างสูง

หลวงพ่อ : นี่เขาพูดนะ ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขาก็เชื่อมั่น พอเอ่ยชื่อว่า “หลวงปู่มั่น” มันมีอิทธิพลต่อสังคมพอสมควร

หนังสือเล่มนี้เราเคยอ่านแล้วล่ะ แล้วออกมานานแล้วด้วย เราเคยอ่าน เราเคยดูอยู่ แต่เราเคยดูอยู่ สิ่งที่ว่าเพราะการที่ดูอยู่ตอนนั้น ในสังคมของพระเขาจะคุยกันในสังคมของพระก่อน ในสังคมของพระเขาจะพูดแบบโยมนี่แหละว่ามันเป็นจริงหรือเปล่า มันเป็นจริงหรือเปล่า เป็นคําสอนกับเจ้าคุณธรรมเจดีย์คุยสนทนาธรรมกันจริงหรือเปล่า

นี่มันมีการถกกันในวงการพระแล้ว แล้วถกกันในวงการพระแล้ว ถกแล้วมันก็เป็นเรื่องที่ว่าโลกธรรม ๘ ในเมื่อมีความเห็นแตกต่าง มีความเห็นหลากหลาย มันก็เป็นแบบนั้นแหละ มันเป็นอย่างที่อยู่ในสังคมนั่นแหละ

กรณีอย่างนี้มันเริ่มต้นตั้งแต่ เพราะกรณีนี้เวลาประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ เราก็แสวงหา เราก็อ่านหนังสือมาหลายเล่ม หนังสือประวัติครูบาอาจารย์นี่อ่านมาเยอะมาก แล้วก็เก็บไว้ในใจ เก็บไว้ในใจ ถ้าเวลามีครูบาอาจารย์ เราจะเข้าไปถามนะ เข้าไปถาม องค์ไหนพอถามได้ เราก็จะสอบถาม

ทีนี้ก็มาอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะปี ๒๕๒๗ เราจะถกกับหลวงปู่เจี๊ยะเรื่องนี้มาก หลวงปู่เจี๊ยะท่านจะพูดถึงตอนที่เผาศพหลวงปู่มั่น ตอนเผาศพหลวงปู่มั่น สมเด็จมหาวีรวงศ์ท่านเป็นประธาน แล้วหลวงปู่เจี๊ยะพูดกับพระ แล้วไปถึงหูท่าน ท่านก็เรียกหลวงปู่เจี๊ยะเข้าไปถามไง เพราะตอนนั้นก็มีพระที่อยู่กับหลวงปู่มั่นนี่แหละเขียนประวัติหลวงปู่มั่น เขียนประวัติหลวงปู่มั่นแจกในงานศพหลวงปู่มั่น ตอนเผาที่วัดป่าสุทธาวาส แล้วหลวงปู่เจี๊ยะท่านก็คัดค้าน แล้วข่าวมันไปถึงสมเด็จฯ สมเด็จฯ ท่านก็เรียกหลวงปู่เจี๊ยะเข้าไป

หลวงปู่เจี๊ยะพูดกับเรานะว่าสมเด็จมหาวีรวงศ์ท่านดุมาก ท่านดุมาก แล้วยิ่งเป็นพระเด็กๆ พระที่ว่ายังพรรษาอ่อนๆ ท่านจะดุมาก หลวงปู่เจี๊ยะบอกเลยนะว่าเข้าไปวันนี้จะโดนกระโถนสมเด็จฯ หรือเปล่าไม่รู้ กลัวสมเด็จฯ จะเอากระโถนปาใส่

อันนี้พูดกันในสังคมพระที่ว่าเป็นพระผู้ใหญ่ พระผู้ใหญ่ท่านพูดกับเรา เราเป็นเด็ก ทีนี้คําพูดแบบวงในมันก็พูดกันได้อย่างนี้ แต่มาพูดกับสังคม เขาก็ไม่พูดออกมาอย่างนี้หรอก ท่านพูดกับเราเลยนะ บอกว่าเข้าไปหาสมเด็จฯ ไม่รู้ว่าวันนี้จะโดนกระโถนสมเด็จฯ หรือเปล่า

ทีนี้พอเข้าไปหาสมเด็จฯ สมเด็จฯ ท่านถามว่า “เจี๊ยะเอ้ย! เจี๊ยะเอ้ย! เจี๊ยะจะค้านเรื่องแจกหนังสือประวัติหลวงปู่มั่นหรือ”

หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกว่า “เกล้ากระผมมีความเห็นว่าหนังสือที่เขาเขียนเป็นหนังสือเล่มเล็กๆ ที่จะพิมพ์ในงานศพหลวงปู่มั่นมันไม่ควรแจก”

“เจี๊ยะ เธอเห็นว่าอย่างไรถึงไม่ควรแจกล่ะ”

พระเดชพระคุณ ขนาดเกล้ากระผม หลวงปู่เจี๊ยะ ครูบาอาจารย์ที่ท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น พอท่านปฏิบัติจนมีหลักมีเกณฑ์แล้วท่านเข้าใจได้ ท่านอ่านแล้วท่านเข้าใจได้ ท่านเข้าใจได้ว่า...ท่านพูดเอง หลวงปู่เจี๊ยะพูดกับเราเองสองต่อสอง บอกว่า “ถ้าหนังสือนี้แจกออกไป ถ้าคนที่เขาอ่านหนังสือนี้แล้วเขามีหลักมีเกณฑ์ คือเขาภาวนาเป็น เขาจะหาว่าหลวงปู่มั่นเราติดสมาธิ”

ก็เขาเขียนได้แค่สมาธิไง แค่ความว่างๆ แต่มันไม่มีเหตุมีผลไง ท่านบอกว่าถ้าหนังสือนี้แจกไป เขาจะหาว่าหลวงปู่มั่นติดสมาธิ คือหลวงปู่มั่นภาวนาได้สูงสุดแค่สมาธิ

“เออ! เราเห็นด้วย เราเห็นด้วย”

ฉะนั้น หนังสือนี้ท่านไม่ให้แจกนะ หนังสือประวัติหลวงปู่มั่น มีพระองค์หนึ่งพิมพ์ กลุ่มใหญ่เลยที่เป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น เพราะหลวงปู่มั่นท่านจดจารึกกันมา แล้วเวลาพวกนี้พวกมีการศึกษา เป็นพวกเปรียญ เขาก็จด เขาก็เขียนกัน แล้วเขาก็พิมพ์กัน พิมพ์กันในคณะศรัทธาของเขา แล้วจะแจกในงานหลวงปู่มั่น

สมเด็จฯ ท่านสั่งไม่ให้แจก แต่หนังสือมันพิมพ์มาเสร็จแล้วมันก็แจกกันมา แล้วก็มาอ้างอิงกันในสมัยปัจจุบันว่าหนังสือเล่มนี้ได้แจกในงานศพหลวงปู่มั่น ได้แจกในงานศพหลวงปู่มั่น แต่สุดท้ายแล้วประธานสงฆ์ ประธานสงฆ์คือสมเด็จมหาวีรวงศ์ท่านไม่ให้แจก ทีนี้หนังสือพิมพ์มาเสร็จแล้วมันก็แจกใต้ดินกันนั่นแหละ มันก็เป็นไป นี่พูดถึงประเด็นหนึ่งไง ประเด็นอย่างนี้มันมีมาตลอด ฉะนั้น คําถามเขาถามว่า

ถาม : ในโลกอินเทอร์เน็ตเขามีความสงสัยเคลือบแคลงกัน ในเรื่องว่าหนังสือหลวงปู่มั่นได้แต่งจริงหรือเปล่า

หลวงพ่อ : หลวงปู่มั่นท่านไม่ได้แต่ง เพราะหลวงตาท่านพูดบ่อย พูดบ่อยว่าสมัยหลวงปู่มั่นน่าเสียดายมาก เพราะมันไม่มีเทปอัดเสียงหลวงปู่มั่นไว้ ฉะนั้น มันไม่มีเทปอัดเสียงหลวงปู่มั่นไว้ หลวงปู่มั่นท่านเทศน์ พอท่านเทศน์ขึ้นมามันมีแต่คนเลคเชอร์ไว้ มันไม่ได้เขียน มันเลคเชอร์ไว้ใช่ไหม ใครเลคเชอร์ไว้ได้มากน้อยขนาดไหน แต่คนที่เลคเชอร์บันทึกไว้ คนที่บันทึกไว้มีวุฒิภาวะพอหรือเปล่า ถ้าคนที่มีวุฒิภาวะพอ เลคเชอร์ไว้มันก็ชัดเจน มันก็พอใช้ได้

เพราะหลวงตาท่านพูดว่า มุตโตทัยที่เขียนมา เพราะมุตโตทัยมีอยู่ ๓-๔ สํานวน มีสํานวนหลวงปู่หลุย มีสํานวนของพระอีกองค์หนึ่ง มีอยู่ ๓-๔ สํานวน ท่านบอกว่าต่างคนต่างเลคเชอร์กันมา เทศน์กัณฑ์เดียวกันนั่นแหละ แต่หลวงตาท่านพูดว่า เพราะท่านก็นั่งฟังอยู่ด้วย หลวงตาท่านก็นั่งฟังอยู่ด้วย บอกเวลาท่านเทศน์ท่านเทศน์เป็นกัณฑ์มา แต่ที่ตัดเป็นข้อๆ พวกนี้มาตัดกันเอง พอตัดกันเอง นี่เทศน์จริงๆ มุตโตทัย หลวงปู่มั่นเทศน์จริงๆ แต่มันก็ไม่สมบูรณ์ มันไม่ได้ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ เพราะคนที่เลคเชอร์มามันก็มีวุฒิภาวะได้มากน้อยขนาดไหน ฉะนั้น สิ่งที่ขนาดว่ามุตโตทัย มุตโตมัยมันก็ลูกศิษย์เขียน ว่าอย่างนั้นเลย

แล้วสิ่งที่ว่า “หลวงปู่มั่นได้เขียนหรือเปล่า”

ไม่ได้เขียน หลวงปู่มั่นท่านจะเขียนหนังสือนะ เวลาเขาพิมพ์ประวัติกัน บอกว่านี่ลายมือหลวงปู่มั่น ลายมือหลวงปู่มั่น...ใช่ ลายมือหลวงปู่มั่นท่านเขียนที่วัดปทุมวนาราม เวลาท่านมาเขียน ตอนท่านเขียน ท่านมาศึกษากับเจ้าคุณอุบาลีฯ ฉะนั้น ท่านเขียนของท่าน ตอนนั้นท่านยังไม่ได้ขึ้นไปเชียงใหม่นะ

เพราะตอนที่หลวงปู่มั่นท่านมาพักที่กรุงเทพฯ ท่านยังไม่ได้ขึ้นไปเชียงใหม่ เพราะท่านขึ้นไปที่เชียงใหม่แล้วท่านไปสําเร็จที่เชียงใหม่ พอสําเร็จที่เชียงใหม่ออกมาแล้วท่านก็กลับขึ้นไปอีสานเลย ฉะนั้น หนังสือที่เขียนนั้นมันเขียนก่อน หลวงปู่มั่นเขียนก่อนตอนที่อาสวะท่านยังไม่ถึงที่สุด นี่แม้แต่หลวงปู่มั่นท่านเขียนนะ

แต่พูดถึงว่าเวลาความจริงล่ะ ความจริงสิ่งที่ว่าหนังสือแต่งกันมาๆ มันเป็นความจริงไหม

หลวงปู่มั่นเขียนก็มี ที่เขาถ่ายมาเลย ถ่ายเป็นลายมือหลวงปู่มั่นมาเลย แล้วชื่อหนังสืออะไรที่เป็นลายมือหลวงปู่มั่น อันนั้นก็เป็นอันหนึ่ง ถ้าเป็นอันหนึ่งนะ สิ่งที่ว่าหลวงปู่มั่นเขียนหรือหลวงปู่มั่นไม่ได้เขียน เพราะพอเอ่ยชื่อหลวงปู่มั่นมาทุกคนก็เชื่อ ทุกคนก็ว่าเป็น

ทีนี้เขาบอกว่าเป็นอุบาสิกาเขียน อุบาสิกาเขียน หรือพระเขียน หรือกลุ่มคน กลุ่มพระที่เขียนหนังสือหลวงปู่มั่น เขียนกันเยอะมาก สํานวนแต่ละสํานวนมันไม่เหมือนกัน

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดอย่างนี้ “ผู้ใดอยู่ถึงภาคตะวันตกของชมพูทวีป ปฏิบัติเหมือนเรา ทําตามเรา นั้นถือว่าเป็นลูกศิษย์ของเรา ผู้ใดจับชายจีวรเราไว้ ไม่ทําตามเรา ไม่ปฏิบัติตามเรา ไม่มีความเห็นเหมือนเรา ถือว่าอยู่ห่างไกลมาก”

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขียนๆ มา เขียนมานี้เป็นผู้ที่เห็นตามหลวงปู่มั่น หรือจับชายจีวรหลวงปู่มั่น หรืออ้างอิงหลวงปู่มั่น อันนี้อันหนึ่ง

ฉะนั้น สิ่งที่เป็นๆ กันมา มันเป็นกันมาเยอะ เป็นกันมาเยอะ ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนเลว ในสมัยหลวงตาท่านยังมีชีวิตอยู่นะ เราได้ฟังเทป มีโยมเขาไปหาหลวงตา เขาไปคุยกับหลวงตาว่าเขาได้ศึกษาประวัติหลวงปู่มั่น เขาได้ศึกษาพระกรรมฐานแล้วเขาศรัทธาสายหลวงปู่มั่นมากเลย เขาศรัทธาพระปฏิบัติสายหลวงปู่มั่นมหาศาลเลย เขามีความเชื่อ ความมั่นใจ ความจริงใจมาก

หลวงตาท่านเมตตาเขา หลวงตาท่านพูดนะ “เรามั่นใจว่าในลูกศิษย์หลวงปู่มั่นก็มีทั้งดีและเลว มีทั้งถูกและผิด ไม่ใช่ว่าจะถูกไปทุกองค์” ท่านพูดอย่างนี้เลยนะ โยมคนนั้นเขาหยุดเลย

ใช่ เพราะเวลาเขาศรัทธาเขาศรัทธามาก แล้วพอเขาศรัทธา พอขึ้นชื่อ เขาบอกว่าพอเอ่ยชื่อหลวงปู่มั่นมันก็มีอิทธิพลแล้ว ใครๆ ก็อ้างหลวงปู่มั่นๆ แล้วมีอิทธิพล ถ้ามันมีความเชื่ออย่างนั้น มีความมั่นใจอย่างนั้น แล้วเกิดถ้าไปเห็นเข้า หรือไปผิดหวังเข้า เขาจะเสียใจมาก

ฉะนั้น หลวงตาท่านพูดอย่างนี้เลยว่า ใช่ ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีทั้งดีและเลว ฉะนั้น เราบอกว่า “เราเชื่อมั่นเลย สายปฏิบัติ สายหลวงปู่มั่น เราเชื่อมากเลย”

เราเชื่อมากเราก็เก็บไว้ในใจ แต่พอไปคลุกคลีกับใคร จะไปฟังคําสอนของใครมา อย่าเพิ่งเชื่อ พิจารณาดูก่อน ถ้าถูกต้องมันก็ดี เราจะไม่เสียหาย แต่ถ้ามันผิดพลาด เราก็บอกว่าอันนี้หลวงตาท่านได้พูดไว้แล้วว่าในลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีทั้งดีและเลว มีทั้งถูกและผิด

ถ้าถูก เราก็สาธุว่า ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ผู้ใดอยู่ถึงภาคตะวันตกของชมพูทวีป ปฏิบัติเหมือนเรา เชื่อฟังเรา ค้นคว้าตามธรรมและวินัย ศึกษาตามธรรมวินัย นั้นถือว่าอยู่ใกล้เรา ผู้ใดจับชายจีวรเราไว้ อยู่ติดหลวงปู่มั่นเลย อยู่กับหลวงปู่มั่นเลย แต่ไม่เชื่อ คัดค้าน สอนสิ่งใดก็ไม่ฟัง สั่งอย่างใดก็ไม่เชื่อ อย่างนั้นถือว่าอยู่ไกลหลวงปู่มั่น

นี่ก็เหมือนกัน พอเราไปฟังใครเทศน์ เราฟังสิ่งใดว่าสายหลวงปู่มั่น เราก็พิจารณาของเราก่อน เราพิจารณาของเราก่อน เขาจับชายจีวรอยู่ เขายังไม่เชื่อเลย อยู่ด้วยกันนะ เพราะเราฟังมาจากหลวงปู่เจี๊ยะ เราฟังมาจากหลวงตาเยอะ ที่เวลาพระเขาไปอยู่ เวลาหลวงตาท่านบอกเลยว่าท่านเป็นบ๋อยกลางวัด ถ้าท่านไม่พาลงกวาดวัดก็ไม่มีใครกวาด ถ้าท่านไม่ดูแล มันก็ไม่มีใครทํา ผิดหัววัดท้ายวัด มหาทั้งนั้น ผิดหัววัดท้ายวัด มหาทั้งนั้น ท่านเป็นคนดูแล เป็นคนควบคุมไว้ทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้เวลาควบคุมไว้ เวลามีใครไปทําอะไรที่ไม่เชื่อฟัง หรือว่าถ้าทําอะไรไปขัดแย้ง ท่านบอกว่า หลวงตาท่านพูดอย่างนี้นะว่า หลวงปู่มั่นท่านชราภาพ ท่านเป็นวัณโรค แล้วท่านแบกรับภาระมาก หลวงตาท่านก็ดูแลแทน แล้วเวลาพระมีปัญหา ท่านจะพูดกับพระนะ “ครูบาอาจารย์ท่านไม่ได้ขันตีนิมนต์มา” คือว่าเขาไม่ได้เชิญท่านมา พวกท่านมาหาท่านกันเอง ด้วยชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณของหลวงปู่มั่น พวกท่านก็มาหากันเอง แล้วพวกท่านจะมาสร้างภาระให้หลวงปู่มั่นได้อย่างใด

เขาไม่ได้ขันตีนิมนต์มา มากันเองๆ แล้วมากันเอง ผู้เฒ่า ครูบาอาจารย์ท่านสั่งสอน ท่านฝึกอย่างไร ทําตามสิ ถ้าไม่ทําตามก็ไล่ออกไป ก็ไม่ได้ขันตีนิมนต์มา นี่ท่านดูแลอย่างนี้มาตลอด ทีนี้สังคมในวัดหนองผือยังเป็นแบบนั้น ฉะนั้น ในสมัยพุทธกาล สมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระบวชมาในพระพุทธศาสนา สึกไปก็เยอะ พระเข้าไปต่อรองกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ถ้าไม่บอกเรื่องนั้นจะสึก เรื่องนี้จะอย่างนั้น”

ท่านบอกว่า “เราได้สัญญากับเธอหรือ เราไม่ได้สัญญา สึกก็สึกไปสิ”

แต่ถ้าองค์ไหนมีอํานาจวาสนานะ อย่างพระนันทะ เป็นญาติเลย ที่ไปแต่งงานมา “นันทะ เธอจะบวชหรือ”

“เอ๊อะ! เอ๊อะ!” ไปเลย บวชเลยนะ เพิ่งแต่งงาน

เวลาพระเขามาต่อรองยังไม่ตอบปัญหา “ไปก็ไปสิ”

แต่นี่เขาไม่ได้บวชนะ แต่เขามีวาสนา “เธอจะบวชหรือ” บวชอะไร ก็เพิ่งแต่งงาน เพิ่งจัดงานยังไม่เสร็จเลย จะบวชอะไร บวชก็บวช พูดไม่ออก พอบวชไปแล้วคิดถึงแต่คู่ครองที่เพิ่งได้แต่งงานมา เพราะความคิดถึง ความผูกพัน คิดตลอดเวลา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามว่า “คิดถึงใคร”

“คิดถึงภรรยาที่เคยแต่งงานมา”

“เธอจําสิ่งนั้นไว้นะ เราจะพาไปดู เธอดูไว้นะว่าใครสวย”

“นางชนบทกัลยาณีนะ” แล้วก็จับมือเลย เหาะ เหาะขึ้นไปบนสวรรค์ ไปเจอเทวดา โอ้โฮ! สวยกว่านางชนบทกัลยาณีหลายเท่า ไอ้ที่คิดถึงๆ ไม่คิดแล้ว คิดถึงเทวดาแล้ว

“อยากได้ไหม อยากได้ไหม”

“อยาก”

“ถ้าอยากได้นะ ให้กําหนดพุทโธๆ พุทโธแล้วจะได้”

ด้วยความอยากได้ ความอยากได้เทวดา แต่มากําหนดพุทโธๆๆๆ จิตมันสงบ พอจิตสงบมันใช้ปัญญาขึ้นไป สําเร็จเป็นพระอรหันต์ พอสําเร็จเป็นพระอรหันต์ พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําอย่างนั้น พระเณรก็เห็นอยู่ เพราะอยู่ในวัด พระเณรก็ถามพระนันทะว่า “ยังอยากได้เทวดาไหม”

“เราไม่อยากได้ ไม่อยากได้แล้ว”

ทีนี้คําว่า “ไม่อยากได้” คือการหมดกิเลส พระนั้นก็ติเตียนขึ้นมา พอติเตียนขึ้นมาไปฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็รู้อยู่แล้ว เพียงแต่ประชุมสงฆ์ไง บอกว่าเขาเป็นพระอรหันต์จริงๆ เขาเป็นจริงๆ

เห็นไหม คนมีอํานาจวาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ทําแบบนี้ แต่เวลาพระที่มาต่อรองว่าจะต้องพาไปอย่างนั้น ต้องพาไปดูอย่างนี้...เราสัญญากับเธอไว้หรือ ไม่ได้สัญญา มาเอง บวชเอง ศรัทธาเอง อยากมาเอง แล้วจะมาต่อรองอะไร เพราะคนที่หยาบ คนที่ไม่มีปัญญา ทําอย่างไรมันก็ไม่รู้ไม่เห็นหรอก ไม่มีประโยชน์หรอก แต่เขาบวชเข้ามาแล้วก็เพื่ออํานาจวาสนาของเขา

นี่จะย้อนกลับมา ย้อนกลับมาในสังคมพระกรรมฐานก็เหมือนกัน ถ้าในสังคมกรรมฐานก็เหมือนกัน ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขาถามปัญหาขึ้นมาไง นี่ปัญหาโลกแตก ปัญหาโลกแตก หมายความว่า ในเมื่อหลวงปู่มั่นท่านมีกิตติศัพท์กิตติคุณของท่าน เพราะคุณธรรมของท่าน ท่านทําคุณงามความดีของท่านเป็นความจริงของท่าน เป็นความจริงจริงๆ ถ้าเป็นความจริงจริงๆ เวลาเราบวชกันมา หรือเราศึกษามา เราก็ศึกษาตามความเป็นจริงนั้น

ทีนี้พอคนที่เป็นทางโลก พอศึกษาขึ้นมาแล้ว เพราะหลวงปู่มั่น ฟังสิ เราเองเราเกิดทันที่ไหน เราเกิดไม่ทันหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นนิพพานไป ๒ ปี เราถึงเกิด เราเกิด ๒๔๙๔ หลวงปู่มั่นเสีย ๒๔๙๒ เราไม่ทันหลวงปู่มั่น เราไม่เคยเห็นตัวหลวงปู่มั่นเลย

ทีนี้เราไม่เคยเห็นหลวงปู่มั่น แล้วเราพูดถึงหลวงปู่มั่นได้อย่างไร เราก็ไม่ได้เห็นเหมือนกัน แล้วจะมากล่าวตู่อย่างไร

ไม่ใช่ เราศึกษา เราค้นคว้า แล้วเราอยู่กับครูบาอาจารย์ แล้วครูบาอาจารย์ท่านได้อุปัฏฐากหลวงปู่มั่นมา หลวงตา หลวงปู่เจี๊ยะท่านได้อุปัฏฐากหลวงปู่มั่นมา ท่านคลุกคลีกับหลวงปู่มั่นมา ท่านคลุกคลีกับหลวงปู่มั่น ท่านพูดเรื่องสังคมภายในสังคมพระในสมัยหลวงปู่มั่นให้ฟังเยอะมาก แล้วสังคมในสายตาที่ว่าเราเป็นพระบวชใหม่ใช่ไหม อย่างเช่นเราเป็นพระบวชใหม่ เราก็มีแต่ตาเนื้อ เราก็เห็นได้แต่ตาเนื้อนี่แหละ แต่ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติขึ้นมา ตาใจท่านเปิด

ใครปฏิบัติได้มาก เห็นไหม หลวงตาท่านบอกมุตโตทัยไง มุตโตทัย ทองคําในร้านกับทองคําในเหมือง ทองคําบนดิน ท่านบอกเลย ความสะอาดบริสุทธิ์ของทองคํา นี่หลวงปู่มั่นท่านพูดเอง ถ้าพระโสดาบันมีคุณธรรม ๒๕ เปอร์เซ็นต์ เจือปนด้วยกิเลส ๗๕ เปอร์เซ็นต์ พระสกิทาคามีมีทองคํา ๕๐ เปอร์เซ็นต์ มีกิเลสอยู่ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ พระอนาคามีมีทองคํา ๗๕ เปอร์เซ็นต์ มีกิเลส ๒๕ เปอร์เซ็นต์ พระอรหันต์ทองคําบริสุทธิ์ล้วนๆ เลย

ฉะนั้น สิ่งที่ความเห็น ความนึกคิด ถ้าตาใจมันยังไม่เปิด ความรู้ ความเห็นเรื่องธรรมะ พระโสดาบันมีคุณธรรมในใจ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ เพราะเป็นพระโสดาบัน แต่ยังมีกิเลสอีก ๗๕ เปอร์เซ็นต์ ความเห็นของพระโสดาบัน กิเลส ๗๕ เปอร์เซ็นต์ มันก็ความเห็นที่มากกว่าธรรมะอยู่แล้ว มันยังคํานวณธรรมะผิดพลาดมาก

พระสกิทาคามีมีธรรมะ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ มีกิเลส ๕๐ เปอร์เซ็นต์ พระสกิทาคามี ๕๐ เปอร์เซ็นต์ กับ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ มันก็กํ้ากึ่งแล้วนะ ตัดสินหรือพิจารณาธรรมะนี่กํ้ากึ่งแล้ว

ถ้าเป็นพระอนาคามีขึ้นมา มันมีทองคํา ๗๕ เปอร์เซ็นต์ เนื้อธรรมมี ๗๕ เปอร์เซ็นต์ ยังมีกิเลสอีก ๒๕ เปอร์เซ็นต์ กิเลสมันก็น้อยกว่าแล้ว ความรู้ความเห็นของพระอนาคามีมันก็แตกต่างกับพระสกิทาคามีเข้าไปอีกถึง ๒๕ เปอร์เซ็นต์

แล้วเป็นพระอรหันต์ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เลย ถ้า ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์สิ่งนี้ขึ้นมา การวินิจฉัยธรรมะมันก็แตกต่างกัน

ฉะนั้น เวลาสิ่งที่ว่าเวลาอยู่กับหลวงปู่มั่น ถ้าหลวงปู่มั่นท่านแสดงธรรม ถ้าใครมีตาเนื้อ ใครมีตาเนื้อเลคเชอร์มาก็ได้แต่เรื่องของโลกียปัญญา เรื่องของโลก แต่ถ้าใครมีตาธรรมนะ มันมองลึกซึ้งเข้าไป เป็นชั้นๆ เข้าไป

ฉะนั้น เวลาหลวงตาท่านอยู่ในสังคมแบบนั้น สังคมแบบนั้น สิ่งที่จดจารึกจริงมาหรือเปล่า จริงมาหรือเปล่า มันจดจารึกมาจริงหรือเปล่า เช่น

ถาม : ในหนังสือที่ท่านแต่งไม่ใช่คําสนทนาระหว่างครูบาอาจารย์ทั้ง ๒ แต่เป็นอุบาสิกาท่านหนึ่งท่านเป็นผู้แต่งมา ไม่ทราบว่าหลวงพ่อเคยอ่านหนังสือเล่มนี้ไหม

หลวงพ่อ : เคยอ่าน เคยอ่าน เคยอ่านหนังสือเล่มนี้ เพราะหนังสือเป็นสิ่งที่ไม่มีชีวิต แต่คนที่เอามาพิมพ์ ใครเป็นคนเอามาพิมพ์ล่ะ เริ่มต้นคนพิมพ์ เรารู้หมดแหละ แต่ทีนี้พอพูดออกไปมันเป็นเรื่องของสังคม หยิกเล็บก็เจ็บเนื้อ มันก็พระด้วยกัน สังคมพระนะ แต่สังคมพระ พระที่มีเจตนาที่ดี เขาว่าสิ่งนั้นดี พระที่มีวุฒิภาวะแค่นั้น อย่างที่ว่าโสดาบันมีเนื้อธรรม ๒๕ เปอร์เซ็นต์ นี่พูดถึงพระโสดาบันนะ แต่พวกนี้มันมีธรรมะบ้างหรือเปล่าล่ะ ถ้าไม่มีมันก็เป็นปรัชญา เป็นโลกหมด เป็นโลกียปัญญา

ถ้าโลกียปัญญา เป็นโลกียปัญญา เวลาศึกษาแล้วซาบซึ้งก็อยากจะเผยแพร่ อยากจะเผยแผ่ให้คนอื่นรู้สึก อยากจะพิมพ์ขึ้นมา พอพิมพ์ขึ้นมาก็พิมพ์ขึ้นมาแบบโลกๆ ก็พิมพ์ขึ้นมาแบบนั้น ไม่รู้ว่ามันจะมีคุณหรือโทษมากน้อยขนาดไหน แต่เวลาผู้ที่ศึกษา เราศึกษามาแล้ว เราศึกษามาแล้วเรายึดเลย เราเชื่อมั่นว่าสิ่งนี้เป็นหลักปฏิบัติ เราพอใจ เรายึดเป็นหลักปฏิบัติได้หรือไม่ได้

ถาม : ถ้าเคย หลวงพ่อมีคําอธิบายเรื่องนี้ไหมครับ

หลวงพ่อ : ธรรมะนะ ธรรม เวลาพูด มันอยู่ที่วุฒิภาวะของคนที่ว่าจะได้มากน้อยขนาดไหน ถ้าได้มาก มันก็คิดไปอีกอย่างหนึ่ง ถ้ามันได้น้อย ก็คิดไปอีกอย่างหนึ่ง ฉะนั้น กรณีอย่างนี้เราคิดว่ามันเป็นการเจริญศรัทธา ถ้าเจริญศรัทธา...ได้

แต่ถ้าเราปฏิบัติไป เราปฏิบัติมีครูบาอาจารย์นะ เราค่อยแยกแยะเอา ครูบาอาจารย์จะคอยแยกแยะ คอยบอก ถ้าเรามีปัญหา เราถามครูบาอาจารย์ได้

ถ้าใครทําสมาธิไม่เป็น พูดเรื่องสมาธิไม่ถูก ถ้าใครทําสมาธิเป็น สมาธิทําได้แค่นั้น ถ้าใครทําสมาธิได้นะ จิตมันว่างๆ หรือมีหลักมีเกณฑ์ก็ว่าสิ่งนั้นเป็นนิพพานๆ เขาพูดได้แค่นั้นแหละ เขาจะรู้เลยว่าเขาพูดได้แค่นั้น แต่ระยะทางที่เราได้ก้าวเดินไปมากกว่านั้น เราจะรู้เลยว่าคนคนนี้ติดแค่นี้

แล้วถ้าเกิดเขามีปัญญาขึ้นมา ถ้าปัญญามันเป็นจริงก็เป็นจริง ถ้าไม่เป็นจริง ที่เราศึกษากันมามันก็เป็นตรรกะ ตรรกะคือเป็นวุฒิภาวะของแต่ละบุคคลที่เราคุยกัน สนทนาธรรมต่อกัน ถ้าสนทนาธรรมต่อกัน เวลาเราสนทนาธรรมกันมันก็มีความเห็นแตกต่างใช่ไหม เวลาผู้ปฏิบัติต่างคนต่างสนทนาธรรมก็มีมุมมองแตกต่างกันไป

ทีนี้ในหนังสือเขาเขียนแล้ว มันก็เป็นมุมมองอย่างนั้น แล้วคนอ่านมันก็แตกต่างกันไป เราจะเถียงกันไปทําไม ถ้าเราเถียงกันไปทําไม เราวางไว้ เราวางสิ่งนั้นไว้ เรื่องธรรมะส่วนเรื่องธรรมะนะ

อย่างหนังสือ เขาบอกเลยว่าถ้ามันมาจากอุบาสิกา

แต่มันไม่ใช่นะ มันมาจากอุบาสิกาแต่งที่วัดสระปทุมเขาเริ่มต้นมาจากวัดสระปทุมเลย วัดปทุมวนาราม เริ่มต้นที่นั่น เพราะหลวงปู่มั่นพักที่นั่น แล้วหนังสือเก็บไว้ ที่นั่นมีมาก แต่จะเอามาพิมพ์มากน้อยได้ขนาดไหน ฉะนั้น สิ่งที่พิมพ์ก็ส่วนพิมพ์นะ

ฉะนั้น อย่างเช่นประวัติหลวงปู่มั่น ประวัติหลวงปู่มั่นก็มีหลายสํานวน แต่ถ้าประวัติหลวงปู่มั่น สํานวนที่หลวงตาท่านเขียน ขนาดหลวงตาท่านเขียน ท่านพูดอย่างนี้นะ หลวงตาท่านบอกว่า ประวัติหลวงปู่มั่นท่านสืบค้นมา เพราะท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นมา ๘ ปี แล้วท่านไปสืบค้นกับครูบาอาจารย์ที่อยู่กับหลวงปู่มั่นมาก่อน ไปสืบค้นมานะ

สืบค้นมาไม่ใช่สืบค้นกับพระกเฬวรากด้วย สืบค้นมาจากหลวงปู่ขาว หลวงปู่ชอบ หลวงปู่คําดี สืบค้นมาจากหลวงปู่ลี วัดอโศการาม พวกนี้พวกอยู่กับหลวงปู่มั่นมาก่อน แล้วครูบาอาจารย์ที่เอ่ยชื่อมา ท่านดับขันธ์ไปแล้ว เผาแล้วเป็นพระธาตุหมด ไปสืบค้นมาจากพระอรหันต์ด้วยกัน แล้วพอสืบค้นจนมาถึงปีที่ว่าหลวงตาเข้าไปจําพรรษาปั๊บ ท่านบอกว่าสบายใจได้แล้ว เพราะอะไร เพราะตั้งแต่นั้นมาเป็นประสบการณ์ของท่านเอง เพราะท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ไม่ต้องไปสืบค้นจากใคร แล้วยังในใจของท่านอีก ในใจของท่านที่สัมผัสกับหลวงปู่มั่นอีก

ฉะนั้น เวลาประวัติหลวงปู่มั่นในสํานวนหลวงตา มันน่าเสียดาย น่าเสียดาย หลวงตาท่านบอกว่าท่านสืบค้นมา ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ แต่เขียนมาแค่ ๗๕ เปอร์เซ็นต์ เพราะว่าสิ่งที่อีก ๒๕ เปอร์เซ็นต์นั้นมันเป็นเรื่องคุณธรรมที่สูงของหลวงปู่มั่น เรื่องประสบการณ์ เรื่องเทศน์ เรื่องลึกลับ ท่านบอกว่าเขียนไปแล้ว ทางโลกเขาจะว่ามันเหมือนกับแบ่งฝักแบ่งฝ่าย ก็จะบอกว่าเราเชิดชูกันเอง มันเหมือนกับคนที่จะหาจุดบกพร่อง คือเอาความจริง แต่เบี่ยงเบนไปในทางเป็นประเด็นให้โจมตีได้ ท่านเลยไม่เขียนทั้งหมดไง

ทั้งๆ ที่ท่านยังมีประวัติคุณวิเศษของหลวงปู่มั่นมากกว่าในประวัติของหลวงปู่มั่นที่เขียนนั้นอีก แต่ที่เขียนมา ขนาดเขียนมาขนาดนั้น หนังสือนี้แจกไป คึกฤทธิ์ ปราโมทย์ได้อ่าน คึกฤทธิ์ ปราโมทย์เขาได้บวชที่วัดบวรฯ คึกฤทธิ์ ปราโมทย์บอกว่าหลวงปู่มั่นสอนหลวงตา สอนให้โง่หรือสอนให้ฉลาด เพราะพระอรหันต์มันวิมุตติไปแล้ว มันจะไม่มี มันจะมาได้อย่างไร มันจะมาได้อย่างไร

เพราะว่าอะไร เพราะหลวงปู่มั่นบอกว่าพระอรหันต์ในสมัยพุทธกาล แม้กระทั่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาอนุโมทนากับหลวงปู่มั่น คึกฤทธิ์บอกว่านี่เขียนให้โง่ เรียน ศึกษากับหลวงปู่มั่นมา เรียนเพื่อโง่ เพราะพระอรหันต์จะมาได้อย่างไร พระอรหันต์มันไม่มี...ความไม่มีแบบวิทยาศาสตร์ไง ความไม่มีแบบโลกไง

แต่หลวงตาท่านก็แก้ ขนาดเขียนขนาดนี้ไม่ครบ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ นักปราชญ์เมืองไทยยังโต้แย้ง แล้วถ้ามาเขียน ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์นะ คนที่เขาศึกษาทางวิทยาศาสตร์ ศึกษาแบบโลก ศึกษาแบบตาบอด ศึกษาแบบวิทยาศาสตร์ เขาเป็นโทษกับเขา

เวลาหลวงตาท่านโต้แย้งนะ ท่านโต้แย้งไม่ได้โต้แย้งด้วยกิเลส โต้แย้งให้เป็นสัจจะว่า ถ้าจะปฏิเสธว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลจะมาอนุโมทนากับหลวงปู่มั่นไม่ได้ ก็ต้องปฏิเสธรัตนตรัยก่อน ต้องปฏิเสธพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ว่าไม่มี

พระพุทธเจ้ามีหรือเปล่า? มี พระพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ พระพุทธเจ้าเกิดจากพระเจ้าสุทโธทนะ แล้วออกบวชออกมาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธเจ้ามีหรือเปล่า? มี แล้วพระพุทธเจ้าที่มี มีแล้วพระพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ว พระพุทธเจ้าเป็นศาสดา พระพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว พระพุทธเจ้ามีหรือเปล่า? มี วิมุตติมีหรือเปล่า? มี แล้วมีอย่างไรล่ะ มีอย่างไรล่ะ? ก็มีแบบผู้รู้กับผู้รู้เขารู้กัน

ถ้าบอกว่า “นิพพานไปแล้วมันไม่มี นิพพานไปแล้วมันไม่มี”

ไม่มีก็คิดแบบวิทยาศาสตร์ไง

นี่เวลาหลวงตาท่านแจกแจงให้เห็นไงว่า ถ้าพูดถึงเวลาเขาโต้แย้ง เขายังโต้แย้งมาได้ขนาดนี้ นี่พูดถึงเวลาคนที่ถูกต้องดีงาม ผู้ที่ว่าไม่จับชายจีวร ผู้ที่เชื่อฟัง ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” เขาจะเคารพบูชากันด้วยหัวใจ ด้วยหัวใจนะ ด้วยคุณธรรม ด้วยความเป็นจริง ถ้าด้วยคุณธรรม ด้วยความเป็นจริง การทําสิ่งนั้นจะไม่มีความเสียหายในธรรมนะ

แต่ถ้ามันมีผลกระทบกับทางโลก นั่นเป็นเรื่องของเขา ถ้าไม่มีผลในทางธรรม ไม่มีผลเสียหายในทางธรรม แต่ถ้าผู้ที่ตามืดบอด นี่จับชายจีวรไง จับชายจีวร แต่ไม่ปฏิบัติตาม...มี เยอะด้วย ไม่ปฏิบัติตาม แล้วไม่ปฏิบัติตาม ตาก็ไม่มี ตาก็ไม่มี ถ้าตามี มันจะรู้สิว่าเวลาเขียนหนังสือมา ที่หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอก ถ้าเขียนมาอย่างนี้ หลวงปู่มั่นก็ติดแค่สมาธิ ก็รู้ได้แค่นั้นเอง หางอึ่ง แล้วอยากเขียนประวัติหลวงปู่มั่น ไอ้พวกหางอึ่งแล้วอยากทํา มันจะมีปัญหา ถ้าพวกหางอึ่งทํา พวกนี้ถึงจับชายจีวรเราก็ไม่ได้อยู่กับเรา ถึงจับชายจีวรเราก็อยู่ห่างไกลเรา ถึงจับชายจีวรเราไว้ มันก็ไม่เป็นความจริง ถ้าไม่เป็นความจริง มันไม่เป็นประโยชน์ไง ฉะนั้น สิ่งที่ว่า

ถาม : ถ้าเคย อยากให้หลวงพ่ออธิบายเรื่องนี้ด้วยครับ โดยเฉพาะเนื้อหาธรรมะในหนังสือเล่มนี้ หนังสือเล่มนี้พอยึดเป็นหลักปฏิบัติได้หรือไม่ครับ โดยเฉพาะธรรมเบื้องสูงเรื่องกิเลส อาสวะ สังโยชน์

หลวงพ่อ : เรื่องกิเลส เรื่องอาสวะ เรื่องสังโยชน์ วางไว้ สิ่งนี้ เป้าหมายที่เราจะทํา แต่ถ้าเราอ่านมาแล้วเรามีกําลังใจ สิ่งนั้นเป็นกําลังใจกับเรา เราไม่ใช่ว่ายกหินขึ้นมานะ แล้วหินนั้นมีนํ้าหนักมากเลย แล้วเวลาจะทุ่มหินทิ้ง ทุ่มใส่เท้าตัวเองไง ถ้ายกหินขึ้นมานะ หินมันหนัก จะโยนทิ้งใช่ไหม เขาก็โยนทิ้งสิ อย่าโยนใส่เท้า โยนใส่เท้า เท้าแตกนะ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราอ่านหนังสือ เราศึกษามาแล้วเรามีศรัทธา เรามีกําลังใจ สิ่งนั้นเป็นประโยชน์กับเรา เราอย่าเอาสิ่งนี้ทุ่มใส่เท้าเรา ถ้าเอาเรื่องอย่างนี้ทุ่มใส่เท้าเรานะ เราเจ็บปวดเปล่าๆ ถ้าเราเจ็บปวดเปล่าๆ วางไว้ ทิ้งไป เรื่องที่ว่ามันผิดพลาด เราปฏิบัติให้ถูกต้องแล้วเราเทียบเคียง เรามีครูบาอาจารย์ เราตรวจสอบของเราเอง เราทําของเราได้ เราทําของเราได้ ฉะนั้น สิ่งที่ว่าถ้าเคยนะ ทีนี้อีกข้อหนึ่งเขาบอกว่า

ถาม : ยอมรับว่าพอเอ่ยชื่อหลวงปู่มั่น คําสอนเป็นเหตุเป็นผล ผมเป็นปุถุชนก็เชื่อสนิทใจเลย และคิดว่าหลายๆ คนก็เป็นแบบผม

หลวงพ่อ : ถ้าเป็นแบบผมมันก็เป็นกรณีที่ว่าเวลาโต้แย้งกันในอินเทอร์เน็ตว่าใช่หลวงปู่มั่นหรือไม่ใช่หลวงปู่มั่น แล้วพอถ้าไม่ใช่หลวงปู่มั่นเขียนเอง คนอื่นเขียนให้ แต่ถ้าคนอื่นเลคเชอร์มาจากหลวงปู่มั่นล่ะ ถ้าเขาเลคเชอร์มา ถ้าเขาไม่ได้เขียน มันก็มีเหตุผลจริงๆ ว่าหลวงปู่มั่นไม่ได้เขียน แต่ถ้าหลวงปู่มั่นคุยกัน หรือมีใครได้ยินมา มันเป็นประเด็น แต่เขาไปขยายความ เขาตัดตอนหรือเขาเพิ่มสิ่งนั้นเข้าไป อันนั้นมีได้ อันนั้นมีได้ ถ้าสิ่งนั้นมีได้ มันเป็นประโยชน์ไหม ถ้ามันเป็นประโยชน์ เราก็เอาที่เป็นประโยชน์นั้น เอาที่เป็นประโยชน์นั้น

ถ้าว่าเป็นหลวงปู่มั่น มันก็มีเค้ามูลมา แต่สิ่งที่เป็นทั้งหมด เราก็ไม่ยืนยันว่าเป็นทั้งหมดได้หรือไม่ได้ ถ้าเป็นทั้งหมดได้หรือไม่ได้ มันก็ต้องไว้ตรงนั้นก่อน มันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริงล่ะ เพราะหนังสือเขาพิมพ์กันมา พอพิมพ์กันมาก็มีการเรียบเรียงใหม่ มีการแก้ไขดัดแปลงใหม่ ถ้าใครมีความเห็นก็เรียบเรียงดัดแปลง แล้วเรียบเรียงดัดแปลงมาจากใครล่ะ ถ้ามันเรียบเรียงดัดแปลงจากผู้รู้จริงมันก็เป็นจริงได้ ถ้าเรียบเรียงดัดแปลงไม่เป็นจริง ปัญหาสังคมมันก็เกิดขึ้นทั้งนั้นแหละ

ถาม : ท้ายที่สุดกลายเป็นว่าหลวงปู่มั่นไม่ได้แต่งจริง น่าจะมีอิทธิพลต่อสังคมนักปฏิบัติพอสมควรครับ หากคําถามนี้ซํ้า ถ้าหลวงปู่มั่นไม่ได้แต่งจริง

หลวงพ่อ : ไม่ได้แต่งจริง ถ้าไม่ได้แต่งจริง แต่สิ่งนั้นมันเป็นประโยชน์ได้ อย่างเช่นธรรมชาติ ธรรมชาติใครเป็นคนตัดแต่งปรับปรุงมันขึ้นมา ธรรมชาติมันก็แปรปรวนของมันเป็นธรรมชาตินั้น สัจธรรมมันก็เป็นสัจธรรม สัจธรรมนะ ถ้ามันเป็นความจริงของเรา เราก็เป็นความจริงของเรา

คําว่า “ถ้าท่านเขียน” ท่านไม่ได้เขียนจริงแน่นอน ท่านไม่ได้เขียนหรอก ถ้าท่านเขียน สิ่งที่ท่านเขียนนะ ที่วัดปทุมวนารามมีอยู่บ้างที่ท่านเขียนแล้วเขามาพิมพ์เป็นหนังสือกัน มี มีนั่นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

แต่ตอนที่ท่านลงมาจากเชียงใหม่ เห็นไหม ก่อนที่ท่านขึ้นเชียงใหม่ ท่านบอกกําลังไม่พอ กําลังไม่พอ ยังไม่ถึงที่สุดแห่งทุกข์ กําลังไม่พอ ท่านก็ยังทําสิ่งใดไม่มั่นใจ แต่พอขึ้นไปเชียงใหม่แล้ว ท่านสําเร็จที่เชียงใหม่แล้วท่านลงมา ท่านไม่เคยพูดว่ากําลังไม่พอเลย แต่เวลาท่านเทศนาว่าการไป สิ่งนั้นไม่ได้อัดเทปไว้ เพราะตอนนั้นเทคโนโลยียังไม่มี ยังไม่มีนะ ทีนี้เพียงแต่ว่าใครรับได้มากไว้ในหัวใจ ใครปฏิบัติได้ในหัวใจ แล้วเชื่อฟัง แล้วประพฤติปฏิบัติตาม แล้วมีคุณธรรมตาม อย่างเช่นหลวงปู่ขาว

หลวงปู่ขาวท่านบอกนะ ท่านไปอยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ ถ้าทําสิ่งใดไม่ถูก ขาดตกบกพร่อง หลวงปู่มั่นมาเลย เพราะหลวงปู่ขาวท่านเล่าให้หลวงตาฟัง แล้วหลวงตาท่านก็มาเล่าให้พวกเราฟังต่ออีกทีหนึ่ง สิ่งที่ว่าถ้าลงใจ เพราะหลวงปู่มั่นท่านรู้ว่าพระองค์ใดจะเป็นที่พึ่งของสังคม จะเป็นที่พึ่งของพระ ท่านก็พยายามจะฟื้นฟู พยายามจะทําให้พระองค์นั้นอยู่ในร่องในรอย อย่างเช่นหลวงตา นี้หลวงปู่เจี๊ยะเล่าให้ฟัง หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกว่าหลวงปู่มั่นท่านละล้าละลัง ท่านบอกว่า “จะมีพระหนุ่มๆ องค์หนึ่ง มันมาหาเราแล้ว แต่ยังไม่เข้ามาหาเรา พระองค์นี้จะทําประโยชน์กับศาสนามาก”

หลวงปู่เจี๊ยะท่านก็รออยู่นะ พอองค์ไหนเข้ามาก็ถามหลวงปู่มั่นว่าใช่ไหม เพราะหลวงปู่เจี๊ยะท่านคุ้นเคยกับหลวงปู่มั่นมาก เพราะหลวงปู่มั่นป่วยหนักที่เชียงใหม่ หลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนดูแลมา คอยจับเพื่อให้ธาตุไฟของท่านเข้าไปอยู่กับหลวงปู่มั่น แล้วก็คุ้นเคยมาก เพราะหลวงปู่มั่นป่วยขนาดไหนไม่มีใครกล้าเข้าใกล้ หลวงปู่เจี๊ยะท่านเข้าไปอ้อนนะ “ถ้าคนแก่ไม่สบายนะ ต้องฉันอย่างนั้น ต้องฉันอย่างนั้น” อ้อน อ้อนให้หลวงปู่มั่นได้ฉันข้าว ท่านไปอ้อน อ้อนหลวงปู่มั่นจนคุ้นเคยกัน

ฉะนั้น เวลามีพระมา มีพระหนุ่มๆ เข้ามา หลวงปู่เจี๊ยะเห็น ถ้าเข้าเค้าก็จะถามหลวงปู่มั่นเลยว่าใช่องค์นี้ไหม? หลวงปู่มั่นบอกว่าไม่ใช่ มีใครเข้ามา ถาม ใช่องค์นี้ไหม? ไม่ใช่ วันนั้นหลวงตาเข้าไป แล้ว ๒-๓ วัน หลวงปู่เจี๊ยะก็ไปถามหลวงปู่มั่น บอกว่าใช่องค์นี้ไหม ท่านไม่ตอบนะ ท่านเฉยเลย ถ้าเป็นองค์อื่นนะ ไม่ใช่ แต่พอเป็นหลวงตา ท่านเฉย แล้วทีนี้พอท่านเฉย ทีนี้พอหลวงตาท่านเข้าไปอุปัฏฐาก เข้าไปใกล้ชิด

หลวงปู่มั่นท่านรู้เลยนะว่าใครจะเป็นประโยชน์ แล้วพอเป็นประโยชน์ ท่านจะฟูมฟัก ท่านจะพยายามฝึกหัดให้เป็นประโยชน์ แล้วสุดท้ายท่านก็บอกหลวงตาจะเป็นประโยชน์ทั้งฝ่ายพระ จะเป็นประโยชน์ทั้งทางโลก พระหนุ่มๆ องค์นี้จะทําประโยชน์กับสังคมมหาศาล ท่านพูดของท่านไว้เพื่อประโยชน์

นี่ผู้ที่ลงใจ แล้วพอลงใจนะ พอเวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านดูแล ท่านรักษา มันเหมือนพ่อกับลูก รักกันเหมือนพ่อกับลูกเลยนะ แหม! มันซึ้งนํ้าใจ แต่เวลาพูดธรรมะ ทันทีเลย พ่อกับลูกก็คือพ่อกับลูก ธรรมก็คือธรรม ธรรมไม่มีลูบหน้าปะจมูก จะตรงเปี๊ยะเลย ธรรมนี้คือตรงเปี๊ยะเลย

ท่านบอกเวลาคุยกันด้วยความเป็นอยู่ โอ๋ย! รักกันอย่างพ่อกับลูก ถ้าถามปัญหาธรรมะ ถามทีไรก็ล้มทุกที ถามทีไรก็หงายท้องตึงเลย เพราะธรรมดา ลูกศิษย์กับอาจารย์ อาจารย์ก็ต้องมีวุฒิภาวะที่สูงส่งอยู่แล้ว พอถามเรื่องธรรมะ หงายท้องเลย เพราะจะเอาของจริง เอาของจริงเพื่อประโยชน์จริง

จะบอกว่า ถ้าอยู่ถึงชายตะวันตกของชมพูทวีป แต่ถ้าประพฤติเหมือนเรา ปฏิบัติตามเรา ฟังเรา เหมือนใกล้ชิดเรา ถ้าจับชายจีวรไว้ อยู่ใกล้เรา แต่ถ้าดื้อดึง ทั้งดื้อ ทั้งไม่ฟัง ทั้งปฏิบัติอยากจะออกหน้า จะแซงหน้าแซงหลัง จะไปหน้า มันเป็นไปไม่ได้หรอก มันไม่มีหรอก ถ้ามันไม่มี เวลาพฤติกรรมตอนอยู่กับท่านเป็นอย่างนั้น เวลาออกมา พอเขียนประวัติหลวงปู่มั่นนะ “อู้ฮู! สูงส่ง เคารพบูชาสุดยอด” เพราะอะไร เพราะหลวงปู่มั่นเป็นที่เชื่อถือของสังคม

แต่หลวงปู่มั่นเป็นพระหลวงตาอยู่ในป่าสิ “มั่นไหน ไม่รู้จัก ไม่รู้จักหรอก” แต่ถ้าพอหลวงปู่มั่นมีชื่อเสียง “เป็นลูกศิษย์ ศิษย์เอก”

ศิษย์เอก เวลาท่านอยู่ ทําอย่างใดกับท่าน คุณงามความดี ได้ทํากับท่านจริงหรือเปล่า นี่พูดถึงว่าให้ดูตรงนี้ไง ดูว่าจับชายจีวรไว้ ฉะนั้น ถ้าจับชายจีวรไว้ แต่ไม่เชื่อฟังเรา ไม่ปฏิบัติตามเรา อันนั้นถือว่าอยู่ห่างไกล แต่ถ้าผู้อยู่ที่ไกลขนาดไหน เชื่อฟังเรา ทําตามเรา นั่นเหมือนอยู่กับเรา นี่เขาถามถึง “หนังสือถาม-ตอบปัญหาหลวงปู่มั่นกับเจ้าคุณธรรมเจดีย์”

ฉะนั้น โดยเฉพาะส่วนตัวนะ หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์สุดยอดของสังคมไทย เจ้าคุณธรรมเจดีย์สุดยอดของฝ่ายปกครอง เพราะเจ้าคุณธรรมเจดีย์ท่านพูดกับหลวงตา เพราะหลวงตาเป็นสัทธิวิหาริก เจ้าคุณธรรมเจดีย์เป็นอุปัชฌาย์ของหลวงตา

เวลาหลวงตาท่านอุปัฏฐาก อุปัฏฐากทั้งหลวงปู่มั่นด้วย อุปัฏฐากทั้งเจ้าคุณธรรมเจดีย์ด้วย เจ้าคุณธรรมเจดีย์ท่านพูดให้หลวงตาฟัง ให้ครูบาอาจารย์ฟัง “เราไม่อยากเป็นหรอก เจ้าคณะภาคๆ เราไม่อยากเป็นหรอก แต่ที่เราเป็นอยู่นี่ เป็นเพื่อปกป้องไม่ให้ใครมารังแกกรรมฐาน ไม่ให้ใครมารังแกกรรมฐาน” ท่านเอาตัวของท่านบังพวกเราไว้เลย ท่านเอาตัวของท่านปกป้องสังคมของกรรมฐาน ฉะนั้น เจ้าคุณธรรมเจดีย์ท่านเป็นพระที่สุดยอด

หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระที่จะชี้นําในหัวใจของเราได้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ เจ้าคุณธรรมเจดีย์ท่านเป็นพระฝ่ายปกครองที่คุ้มครองดูแลพวกเรา ท่านเป็นพระดีทั้งคู่ ฉะนั้น สิ่งที่เป็นพระดีทั้งคู่ สิ่งนี้มันก็เป็นที่น่าเชื่อถือของสังคม ฉะนั้น สิ่งที่เขาเอามาเขียน ถ้ามันมีร่องมีรอย อันนั้นก็เป็นประโยชน์อันหนึ่ง แต่ถ้าบอกว่ามันไม่ใช่ มันไม่ใช่ เพราะไม่ใช่ก็ไม่ใช่ท่านเขียนจริงๆ แต่ถ้ามันเป็นเลคเชอร์มา เขามีข้อมูลมา เขาเขียนกันมา อันนั้นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ฉะนั้น เราเอาประโยชน์ตรงนี้ ถ้าเอาประโยชน์ตรงนี้ได้

มันก็เป็นปัญหา เห็นไหม เพราะในเมื่อสังคมคนหมู่มาก แล้วจริตนิสัยคนก็ไม่เหมือนกัน แล้วต่างคนต่างก็อย่างนี้ แหม! มีเจตนาดีๆ...เจตนาดีทั้งนั้นแหละ เจตนาดีเปิดหน้าให้กิเลสมันชกหน้าไง เจตนาดีเพื่อให้คนอื่นเข้ามาสอดในวงกรรมฐานเราไง ถ้าในวงกรรมฐานเรา เราภาวนาในหัวใจของเรา เราปฏิบัติของเรา ถ้าในใจเราเป็นธรรม เราทําคุณงามความดีทั้งนั้นแหละ ไม่ต้องไปเปิดหน้าให้ใครเข้ามา

เจตนา วางไว้ เจตนาขนาดไหน อย่าเปิดช่อง อย่าเปิดช่องให้คนเข้ามาเสียบ เสียบเข้ามาในวงกรรมฐาน ถ้าในวงกรรมฐานไม่ให้ใครเข้ามาเสียบได้ พวกเราก็จะอยู่กันด้วยความร่มเย็นเป็นสุข แล้วถ้าร่มเย็นเป็นสุขนะ เราประพฤติปฏิบัติกันด้วยความดีของเรา ไม่ให้ไอ้พวกจับชายจีวรมาหากิน ไม่ให้พวกจับชายจีวรเอาไปอ้างอิงไง

เราเคารพบูชากัน เคารพบูชาด้วยหัวใจ ถ้าเคารพบูชาด้วยหัวใจ เราจะเป็นประโยชน์กับเรา ฉะนั้น ประวัติหนังสือก็เป็นประวัติหนังสือ สังคมก็เป็นสังคม เราก็เป็นเรา เราปฏิบัติเพื่อคุณธรรมในหัวใจของเรา เอวัง