คํานํา

ธรรม มีความจําเป็นและมีความสําคัญต่อการดําเนินชีวิตของมนุษย์เป็นที่สุด เพราะการเกิดเป็นมนุษย์นั้นแสนยาก ถือเป็นอริยทรัพย์ และต้องมีบุญกุศลจึงได้มาเกิดเป็นมนุษย์ เมื่อได้มนุษย์สมบัติอันแสนยากมาแล้ว แต่การรักษานั้นกลับยากยิ่งกว่า ผู้จะรักษาสมบัติลํ้าค่านี้ไว้ได้ต้องเห็นคุณค่าของชีวิต เห็นคุณค่าของธรรม ต้องพึ่งธรรม ฟังธรรม และบําเพ็ญธรรม

หนังสือธรรมะเก็บตก ๑๐ รวบรวมจากเทศนาธรรมก่อนฉันเช้าของท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ซึ่งท่านเมตตาเทศน์บทธรรม “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย” ได้อย่างลึกซึ้งประทับใจ ทําให้ยิ่งซาบซึ้ง ยิ่งศรัทธา และยิ่งเห็นคุณค่าในธรรม ในองค์พระบรมศาสดาและพ่อแม่ครูอาจารย์ที่ออกค้นคว้าแสวงหาธรรม และในการน้อมนําธรรมมาดําเนินชีวิต เพราะใจเท่านั้นสัมผัสธรรมได้

การฟังธรรมเพื่อหัวใจ โดยมีธรรมเป็นที่พึ่ง จึงมีประโยชน์อย่างยิ่ง เพราะธรรมเป็นสัจธรรมอันมหัศจรรย์เหนือโลก มีคุณค่ามาก และธรรมเท่านั้นทําให้ชีวิตร่มเย็นเป็นสุข แม้ประสบทุกข์ก็ไม่ทิ้งธรรม เป็นผู้มีคุณธรรมในหัวใจ มีนํ้าใจเสียสละ มีสติปัญญา มีหลักมีเกณฑ์ และเมื่อปฏิบัติถึงที่สุดแห่งธรรมเป็นอกุปปธรรม ย่อมถึงบรมสุขพระนิพพาน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๕๙

เทศน์เช้า
วันที่ ๗ มีนาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ถ้าฟังธรรมะแล้วชีวิตของเรามันจะสดชื่น ชีวิตของเราจะมีหลักเกณฑ์ ชีวิตเราจะมีความอบอุ่น แต่ถ้าเราฟังกิเลสไง ฟังกิเลสคือฟังความคิดของเราไง ถ้าความคิดของเรามันน้อยเนื้อตํ่าใจ มันทุกข์มันยาก มันบีบคั้นน่ะ มันบีบคั้นในใจ

แต่ถ้าฟังธรรมะนะ ธรรมะ สัจธรรม ถ้าสัจธรรมทําให้ชีวิตนี้สดชื่นแจ่มใส แจ่มใสเพราะเหตุใด เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ

อดีตชาติ ย้อนอดีตชาติไปนะ บุพเพนิวาสานุสติญาณ ย้อนอดีตชาติไปไม่มีที่สิ้นสุด จุตูปปาตญาณ คืออนาคตมันยังเกิดต่อไป อาสวักขยญาณ คือทําลายอวิชชา ทําลายกิเลสแล้วมันก็สิ้นสุด นี่วิมุตติสุข มีความสุขสดชื่นในชีวิตนั้น

แต่ถ้าเวลาเราศึกษา เราศึกษาธรรมะ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เราศึกษามาเพื่อความรู้ไง แต่ไม่ศึกษาเพื่อชีวิตของเราไง ความรู้ ความรู้คือความจํา ความจําคือมันอยู่ข้างนอก มันอยู่เป็นความรู้สึกนึกคิด ความคิดมันเกิดดับ แต่ความสุขความทุกข์ ความบีบคั้นในใจมันอยู่กับเราตลอดไป

ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชีวิตนี้ การเกิดนี้แสนยาก การเกิดเป็นมนุษย์นี้เป็นอริยทรัพย์ การเกิดนี้แสนยาก การเกิดนี้แสนยาก แต่เราอยู่ในโลกที่เจริญแล้ว โลกที่เจริญแล้วเขาต้องคุมกําเนิดนะ เขากลัวการเกิด เขาคุมไว้ เพราะถ้าไม่คุมกําเนิดมันจะเกิดมากกว่านี้อีก

แต่เวลาในทางธรรม การเกิดเป็นมนุษย์นี้แสนยาก การเกิดเป็นมนุษย์นี้แสนยาก มันต้องมีบุญกุศลมันถึงมาเกิดไง ฉะนั้น คนมีบุญมากถึงมาเกิดมากใช่ไหม แต่เวลาเกิดมาแล้ว คนที่มีความไม่พร้อม เกิดมาแล้วเขาเกิดมาไม่พร้อม เขาเกิดมาไม่พร้อมนะ เขามีความทุกข์ความยาก มีความบีบคั้นไปทั้งนั้นน่ะ แต่คนเกิดมามีความสุข คนเกิดมาด้วยบุญกุศลมีความสุข นี่การเกิดเป็นมนุษย์ การเกิดเป็นมนุษย์นี้แสนยาก แล้วเกิดเป็นมนุษย์แล้ว ถ้ามันมีความพร้อมแล้ว มันมีทุกอย่างพร้อมแล้ว มันก็มีความสุขพอสมควรไง นี่มีความสุขพอสมควร เห็นไหม การเกิดนี้แสนยาก

ทีนี้การเกิดนี้ได้มา เราได้สถานะของมนุษย์นี้มา ถ้าได้สถานะของมนุษย์นี้มา เป็นคนดีไง เป็นคนดีก็เป็นยาก แต่ถ้าเป็นคนสํามะเลเทเมา เป็นคนเหลวไหลมันเป็นง่าย แต่เป็นง่ายแล้วมันได้อะไรขึ้นมาล่ะ เห็นไหม การได้เป็นมนุษย์มามันแสนยาก การได้ความเป็นมนุษย์มานี้แสนยาก แสนยากเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปรียบเทียบเหมือนเต่าตาบอดอยู่ในทะเล แล้วมันต้องโผล่ขึ้นมาหายใจ ถ้ามันโผล่ขึ้นมาหายใจ ถ้ามันเข้ามาในบ่วงนั้น บ่วงที่กลางทะเล บ่วงเล็กๆ อันหนึ่ง ถ้ามันโผล่ขึ้นมานั้นได้เกิดเป็นมนุษย์ นี่การเกิดเป็นมนุษย์แสนยาก นั้นท่านเปรียบเทียบไง

แต่ถ้าเป็นข้อเท็จจริง ผลของวัฏฏะๆ การเกิดเป็นมนุษย์มันต้องมีมนุษย์สมบัติ มนุษย์สมบัติ เรามีศีล ๕ นี่แหละ เรามีศีลมีธรรมนี่มนุษย์สมบัติ ถ้ามีมนุษย์สมบัติแล้ว มนุษย์สมบูรณ์แล้วเราถึงได้เกิดมาเป็นมนุษย์ พอเกิดเป็นมนุษย์ขึ้นมาแล้ว เกิดมาแล้วยังต้องมาทุกข์มายาก มันทุกข์ยากเพราะเหตุใด มันทุกข์ยากเพราะเป็นความจริงไง มันเป็นสัจจะ มันเป็นความจริงไง ถ้าเป็นความจริง จะเป็นคนดี คนดีเพื่ออะไร

กุศล-อกุศล ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว แต่เวลาเราทําคุณงามความดีของเรา เราบอก เราทําคุณงามความดีแล้ว ความดีไม่เห็นตอบสนองเราเลย

ความดี เห็นไหม ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ความดีคืออะไรล่ะ ความดีคือพระโพธิสัตว์สร้างบุญญาธิการมาสมบูรณ์แล้ว สมบูรณ์แล้วนะ เวลาเกิดแล้ว เกิดมาในสังคม พระเจ้าสุทโธทนะก็อยากจะให้เป็นจักรพรรดิๆ ตัวเองก็พยายาม นี่ยมทูตก็มาแสดงตน มาชักนําตลอดเวลา นี่บุญกุศลๆ ทํา

นี่ไง เวลาออกมาบวชแล้ว ๖ พรรษา รื้อค้นๆ เพราะว่าสังคมโลกเขาเป็นแบบนั้น โลกเขาอยู่กันด้วยการสรรเสริญ โลกธรรม ๘ สรรเสริญเยินยอปอปั้นกัน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปทรมานตนกับเขา เขายังเยินยอปอปั้นว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาเหมือนเรา แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่เอากับเขา นี่เรื่องโลกเป็นอย่างนั้นทั้งนั้นน่ะ แต่เสร็จแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามารื้อค้นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง รื้อค้นตรงไหนล่ะ

รื้อค้นตั้งแต่ระลึกถึงโคนต้นหว้า ระลึกถึงโคนต้นหว้านะ เรากําหนดลมหายใจ อานาปานสติแล้วมีความสุข เราเอาความสุข เอาความสุข เอาความจริง แต่โลกเป็นอย่างนั้นน่ะ โลกเป็นอย่างนั้น ถ้าโลกเป็นอย่างนั้น เขาสรรเสริญเยินยอกัน มีจริงไม่มีจริงก็สรรเสริญเยินยอกันไป

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าระลึกถึงโคนต้นหว้า ความสุขอันนั้นมันฝังใจ มันประทับใจไง กําหนดลมหายใจ อานาปานสติ ปฐมยาม เวลาจิตสงบไปแล้ว บุพเพนิวาสานุสติญาณ มัชฌิมยามได้จุตูปปาตญาณ สิ่งที่ว่าปัจฉิมยาม สิ้นสุดแห่งทุกข์ สิ้นสุด นี่อาสวักขยญาณ อาสวักขยญาณ ความจริง ทําดีทําอย่างนี้ไง

ว่าทําคุณงามความดีแสนยาก ทําคุณงามความดีแสนยาก ทีนี้เวลาเราเกิดมาแล้ว คุณงามความดีมันก็อยู่ที่วุฒิภาวะของคน วุฒิภาวะของคน คนที่ทุกข์ที่ยากมา สิ่งใดก็บีบคั้น

เวลาพระเราออกธุดงค์ ไม่อดไม่อยาก ไม่ทุกข์ไม่ยาก เวลามันอดมันอยาก อู้ฮู! มันทุกข์มันยากไปหมดเลย แต่เวลาเรามีทรัพย์สมบัติสมบูรณ์ ดูสิ บวชแล้วก็มีความสุขสบายขึ้นมา ทําไมเราต้องไปธุดงค์ ไปอดไปอยาก ไปทุกข์ไปยาก

เวลามันอดอยู่ในป่าในเขามันอดนะ เวลามันทุกข์มันยากขึ้นมามันคิดถึงเลย เพราะมันอดมันอยากมันถึงทุกข์มันถึงยาก ก็อยากจะเห็นทุกข์ไง อยากจะรู้จักทุกข์ไง แต่ก็รู้ไม่ได้ รู้ไม่ได้หรอก รู้ไม่ได้เพราะอะไร เพราะว่าวุฒิภาวะมันไม่ถึงไง วุฒิภาวะไม่ถึง

ถ้าวุฒิภาวะมันดี ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบแล้วมันไปเห็น ความทุกข์อันนั้นมันเป็นอนิจจัง ความทุกข์ เห็นไหม ความทุกข์เกิดขึ้น ทุกข์ตั้งอยู่ และทุกข์ดับไป มันเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป มันเป็นธรรมดาของมันอยู่อย่างนั้น แต่เวลาเราทุกข์เรายาก มันบีบคั้น ความทุกข์อันนั้นมันฝังใจมาก ใครมีสิ่งใดที่ฝังใจมาจะฝังใจอย่างนั้นมาก

นี่พูดถึงว่า เวลาเราจะทําความดี เป็นคนดีเป็นแสนยาก แล้วเราจะทําบุญล่ะ เวลาทําบุญขึ้นมา เทวดาถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “เราควรทําบุญที่ไหน”

“ควรทําบุญที่เธอพอใจ”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฉลาดมาก “เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ” คําว่า “พอใจ” คือมันพอใจ มันปลื้มใจ มันทําได้ ถ้ามันไม่พอใจมันขัดแย้งไง ถ้าพระจะดีขนาดไหน แต่มันโต้แย้ง “ไม่ดีๆ”

ไม่ดีในมุมมองของเขา มันไม่ได้ดีเพราะพระดีหรือพระไม่ดี เพราะเอ็งไม่มีกึ๋นที่จะไปรู้ว่าพระดีหรือพระไม่ดีหรอก แต่ในมุมมองของเอ็ง เอ็งพอใจใช่ไหม ถ้าเอ็งพอใจ เอ็งควรทําบุญที่นั่น แต่เวลาทําไปแล้วมันจริงหรือเปล่าล่ะ ถ้ามันจริงหรือเปล่า เวลาเราเข้าไปใกล้ชิด เราจะรู้

ศีล ศีลจะรู้ได้เมื่อพระอยู่คลุกคลีกัน ถ้าเราคลุกคลีกัน เราอยู่ด้วยกัน เราจะรู้เลยว่าศีลสมบูรณ์หรือไม่สมบูรณ์

ธรรม ธรรมเวลาจะรู้ได้ต่อเมื่อท่านแสดงธรรม อ้าปากออกมาทั้งหมดล่ะ หลวงตาท่านบอกไว้ เวลาเทศนาว่าการ มีความรู้สึกนึกคิดเท่าไรออกหมด

เวลาเราคุยกันทางโลก ใครพูดมาก คนนั้นก็บกพร่องมาก เพราะมันพูดมากเท่าไรมันก็โชว์ความรู้สึกนึกคิดออกมาทั้งนั้นน่ะ ไอ้คนที่รับฟังๆ เรารับฟังเพื่อประโยชน์กับเรา รับฟังแล้วไม่มีปัญญา เราก็รู้ไม่ได้อีกแหละว่ามันจริงหรือไม่จริง

แต่ถ้ามันจริง เวลาจริง “ควรทําบุญที่ไหน”

“ควรทําบุญที่เธอพอใจ”

เขาพอใจกัน วุฒิภาวะเขาแค่นั้น เขารับรู้ได้แค่นั้น โลกเขาเป็นแค่นั้น เห็นไหม เราดูสังคมสิ สังคมความรู้มันแตกต่างหลากหลายนัก แม้แต่หัวใจของเรามันยังเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ฉะนั้น เวลาคนทําสิ่งใด เขาทําสิ่งใด มันเหมือนผู้ใหญ่มองเด็ก เราเป็นผู้ใหญ่ใช่ไหม เราต้องการให้เด็กเป็นคนดีเหมือนเราหมดมันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นไปตามวัย วัยของเขาเป็นอย่างนั้น เขามีความสุขของเขา วัยเด็ก วัยแรกเกิด เขาจะมีความสุขของเขา พ่อแม่ก็ต้องทํามาหากินบากบั่นมาเพื่อหล่อเลี้ยงชีวิตเขาขึ้นมา พอมันโตขึ้นมา โตขึ้นมาก็ไร้เดียงสา ความไร้เดียงสามันสะอาดบริสุทธิ์ พ่อแม่ก็เป็นห่วงเป็นใยทั้งนั้นน่ะ พยายามจะให้มีปัญญาให้เท่าทันสังคมเพื่อให้อยู่ในสังคมนั้นได้

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจของคนถ้ามันวุฒิภาวะแค่นั้น เขาชอบของเขาอย่างนั้น บางคนเขาชอบระดับทานของเขา เขาได้ทําทาน พอไปทําทาน ไปวัดไปวา คนทําทานแล้วมีคนยกย่องสรรเสริญ เขาพอใจแค่นั้น ถ้าเขาพอใจแค่นั้น นั่นก็บุญกุศลของเขามีแค่นั้น

แต่ของเรา เราทําทาน เราก็อยากทําทาน เราก็อยากช่วยเหลือสังคมทั้งนั้นน่ะ สังคมที่ไหนมันขาดตกบกพร่อง เราก็อยากจะให้ความบกพร่องนั้นพออยู่ไปได้ ฉะนั้น ถ้าเขาทําคุณงามความดีของเขาก็เป็นผู้ใหญ่ ผู้ใหญ่เรามองเด็ก

แต่ความดี มีทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับเกิดสมาธิขึ้นหนหนึ่ง สมาธิสัมมาสมาธินะ สมาธิมีร้อยหนพันหนไม่เท่าเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง เห็นไหม ระดับของทานอย่างนั้นมันยังจะต้องบากบั่นถ้าเอาความจริง

คําว่า “มนุษย์สมบัติ” เพราะอะไร เพราะมนุษย์สมบัตินี้มีค่ามาก มีค่ามากๆ เลย มีค่ามากๆ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านภาวนาของท่าน ไปที่หนองผือ ท่านบอกเลย ถ้ามันจะตายตอนนี้ยังไม่อยากตาย เพราะคนที่ภาวนาเป็นสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นชอบ ท่านจะรู้ถึงวุฒิภาวะของท่านเอง อย่างเช่นท่านว่าท่านหลงใหลไป ท่านก็หลงใหลไป ใครที่ภาวนาติดสมาธิก็หลงใหลไป แต่ใครพิจารณาไปแล้วเวลามันชําระล้างสังโยชน์ ๓ ตัวขึ้นไปเป็นโสดาบัน เขาจะรู้วุฒิภาวะของเขาว่าเขาเป็นโสดาบัน เพราะอะไร เพราะจิตมันรับรู้ของมันเอง มันเป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นปัจจัตตัง มันรู้จําเพาะตน นี่รู้จําเพาะตน จิตนี้มันจะไม่เวียนว่ายตายเกิดไปตามวัฏฏะอีกแล้ว

ถ้าพิจารณาต่อเนื่องไป ถ้ามันละ กามราคะ-ปฏิฆะอ่อนลง เขาเป็นพระสกิทาคามี แล้วถ้าเขายกขึ้นสู่วิปัสสนา เขายกขึ้นสู่อสุภะได้ เขาพิจารณาของเขาได้จนชําระล้างมันขาดไปได้ เขาเป็นพระอนาคามี ทีนี้พอเป็นพระอนาคามีแล้ว สิ่งใดที่มันยังไม่สิ้นสุด มันรู้ของมันได้

เวลาท่านเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาท่านบอกว่ายังไม่อยากตายๆ เพราะอะไร เพราะตายไปแล้วมันเป็นอนาคามี มันต้องไปเกิดบนพรหม มันยังต่อเนื่องไป ถ้ามันสิ้นสุดแล้ว ตายเดี๋ยวนี้ก็ได้ ตายเดี๋ยวนี้ก็ได้ คําว่า “ตายเดี๋ยวนี้” นี่ชีวิตมันมีค่าอย่างนี้ไง ถ้ามันตายตอนนี้ก็ไปเกิดบนพรหม เราไปเกิดบนพรหมแล้วไม่ใช่พรหมธรรมดาด้วยนะ พรหมพระอริยเจ้า พระอนาคามีไปเป็นพรหมแล้วมันจะสุกไปข้างหน้า จะเป็นพระอรหันต์ไปข้างหน้าเลย ยังไม่อยากเลย ยังไม่ยอมไปเลยนะ อยากจะให้มันสิ้นสุดที่นี่ๆ นี่สภาวะของมนุษย์ แล้วสภาวะของมนุษย์มันสําคัญ สําคัญตรงไหน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก ในบรรดาสัตว์ ๒ เท้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์จะมาตรัสรู้ในภพของมนุษย์ เพราะภพของมนุษย์มันเป็นภพที่ชัดเจน ชัดเจนเพราะอะไร เพราะเราต้องบากบั่นตรากตรําทํามาหากินกัน บากบั่นทํามาหากินเพื่อเลี้ยงชีวิต เลี้ยงชีวิตเลี้ยงธาตุขันธ์นี้ไว้ แล้วธาตุขันธ์นี้ สิ่งที่มีคุณค่าที่สุดคือความรู้สึก คือหัวใจของคน หัวใจของคน

เวลาเราทํามาหากินกัน เราก็ทํามาหากินเพื่อโลกธรรม ๘ เพื่อโลก ให้สังคมสรรเสริญ ยกย่องสรรเสริญให้ชาติตระกูลของเรามั่นคง เรามองกันได้แค่โลกนี้ไง เราอยากให้มีจารึกในประวัติศาสตร์ว่าเราเป็นคนสําคัญ เราเป็นรัฐบุรุษ เราเป็นคนมีชื่อเสียงในสังคมนี้

นี่ไง สิ่งนี้เราต้องบากบั่นหากินมา หาปัจจัยมาเพื่อดํารงชีวิต แต่สิ่งที่มีค่าคือความรู้สึกอันนั้น ถ้ามีความรู้สึกอันนั้น คนที่จะมีความประพฤติปฏิบัติ คนที่จะมีอริยทรัพย์ขึ้นมาได้ เขาต้องเห็นคุณค่าของชีวิต ฉะนั้น คนที่เห็นคุณค่าของชีวิตเขาเป็นสุภาพบุรุษ เขาเป็นคนซื่อสัตย์ ซื่อสัตย์กับตัวเอง ทํามาหากินก็ทํามาหากิน แต่ทํามาหากินแล้วมันยังอยากจะประพฤติปฏิบัติ

เราจะบอกว่า คนที่จะมีคุณธรรมได้เขาไม่ได้คิดเหลวไหล เขาไม่ได้คิดตัดช่องน้อยแต่พอตัว เขาไม่ได้คิดว่าเขาจะเอาตัวรอด ไม่ใช่ ไม่ใช่ แต่มันเป็นหนทาง ดูสิ เวลาเราถือศีล ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ ทําไมศีลมันต้องบากบั่น ต้องมากขึ้น เวลาถือศีล ๒๒๗ แล้วยังมีธุดงควัตรเข้าไปอีก ศีลในศีลมันยังละเอียดเข้าไปอีก แล้วพระปฏิบัติของเราจะมีความมุ่งมั่น มีความพยายามของเรา ทําขึ้นไป

จะบอกว่า เวลาทําคุณงามความดี เป็นคนดีก็เป็นได้แสนยาก เพราะอะไร เพราะว่าโลกธรรม ๘ มันเหนี่ยวรั้งเราไว้ตลอดเวลาแหละ แต่เราต้องมีสติ เราจะมีวุฒิภาวะ มีวุฒิภาวะเขาเรียกผู้นํา ผู้นําเขาจะพาสังคมไปทางไหน เขาจะพาสังคม เขาจะพยายามโน้มน้าวเอาสังคมนั้นให้มีหลักมีเกณฑ์ได้

จิตใจของเรา ความรู้สึกนึกคิดมันร้อยแปด มันโหมกระหนํ่าในใจเราตลอดเวลา ถ้าเรามีสติปัญญา โลกธรรม ๘ ในพระไตรปิฎกบอกไว้ว่า เวลาพระอานนท์ไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไงว่าเวลาคนไปสวรรค์ไปเท่าไร คนอยู่ในนรกเท่าไร

ขนโคกับเขาโค โค ๑ ตัวจะมีเขา ๒ เขา ขนเต็มตัว คนทําคุณงามความดีแค่เขาโค เขาโคมี ๒ เขา คิดดูสิ แล้วขนมันเท่าไร

นี่ก็เหมือนกัน คนโง่มากหรือคนฉลาดมาก ถ้าคนโง่มาก คนโง่มากเขาก็ไปตามประสากระแสของเขา ไปตามธาตุขันธ์ของเขา ไปตามธาตุ ไปตามความพอใจของเขา ถ้าเราเป็นคนฉลาด เราเป็นคนฉลาด เราเป็นเขาโค เราไม่ใช่ขนโค ขนโคกับเขาโคมันแตกต่างกันอยู่แล้ว วุฒิภาวะของใจที่มันจะเข้มแข็งขึ้นมา มันจะเข้มแข็งขึ้นมาได้อย่างไร

เรามีครูบาอาจารย์เป็นที่เกาะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลามีพระดํารงชีพอยู่ ถ้ามีสิ่งใด มีแต่คนเข้าไปถามว่าควรทําอย่างไร ควรทําอย่างไร แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้วทําอย่างไรล่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้วเขาก็ถามลูกศิษย์ลูกหานะ

ดูพระเจ้าอโศกมหาราชเวลาถามพระติสสะอาจารย์ของท่านว่าควรทําอย่างไร ควรทําอย่างไร ควรทําอย่างไรเพราะว่าท่านเกิดไม่ทันองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระเจ้าอโศกมหาราชเกิดตอนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว พระติสสะเป็นอาจารย์ของพระเจ้าอโศกฯ นี่เขาทําคุณงามความดีๆ ไง ถ้าเราเจอครูบาอาจารย์ที่เป็นสัมมาทิฏฐิ ที่มีความเห็นถูกต้อง เขาทําเพื่อประโยชน์สาธารณะ แต่ของเรา เราถ้ามันไม่มีที่พึ่งๆ เราก็รักษาใจเรา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วแยกแยะคัดแยกเอา เราจะเอาคุณงามความดีๆ ของเรา

เวลาบอก “พระภาวนาก็เห็นแก่ตัว ก็บอกว่านั่งสมาธิภาวนา อย่างอื่นเป็นของหยาบๆ”

การภาวนานั่นล่ะถ้าจิตใจมันวอกแวกวอแวมันภาวนาไม่ได้หรอก ศีล ข้อวัตรปฏิบัติมันต้องปูพื้นมา อย่างเรา เห็นไหม ความลับไม่มีในโลกหรอก ใจดวงใดก็แล้วแต่ ถ้ามันบีบคั้นตัวมันเอง มันภาวนาได้ไหม ใจ ใจดวงนั้น ใจดวงที่จะภาวนาเขาต้องมีพื้นฐานมา เขาต้องมีทาน มีศีล มีภาวนามาสมควร เขาจะทําของเขาได้ เว้นไว้แต่โมฆบุรุษไง เวลาแอบทํา เวลาทําก็หน้าชื่นตาบานไง แต่ในใจมันเศร้าหมอง

แต่ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา พื้นฐานมันต้องมีมาก่อนไง พอพื้นฐานมีมา เพราะว่าความลับไม่มีในโลก ใจสะอาดบริสุทธิ์ ถ้าสะอาดบริสุทธิ์ในทางศีลทางธรรม คือไม่มีอกุศลต่างๆ มันถึงจะภาวนาได้ไง มันไม่เป็นนิวรณธรรมกางกั้นสมาธิ กางกั้นปัญญาขึ้นมา

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าเราเป็นคนดีก็เป็นคนดีได้ยากแล้ว แล้วจะทําคุณงามความดีเข้าไปอีก เขาบอกว่าเราเป็นคนโง่ เราเป็นคนไม่ฉลาด คนที่ฉลาดเขาต้องหาผลประโยชน์ของเขา

ผลประโยชน์ถ้ามันเป็นมาโดยธรรม เราก็แสวงหาของเราโดยธรรม โดยสัจจะ โดยความเป็นธรรม แล้วถ้าเราทําของเราก็ทําเพื่อชีวิตของเรานี่ไง บอกว่าในเมื่อเราต้องสัมมาอาชีวะ เราต้องหาเลี้ยงชีพมาอยู่แล้ว เลี้ยงชีพมันเป็นความทุกข์ความยากอยู่แล้ว แต่เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติมันทุกข์ยากมากกว่า เพราะมันต้องเอาชนะตนเองให้ได้ มันต้องเอาชนะใจเราให้ได้ ถ้าเราเอาชนะใจเราได้ พอใจเราสุข มันไม่มีขายในท้องตลาดไง

ในทางโลก ธุรกิจบริการ มีเงินแล้วซื้อได้ทุกอย่าง แต่เวลาสติ สมาธิ ปัญญา มันหาซื้อไม่ได้ มันหาซื้อไม่ได้ เวลาฝึกหัดขึ้นมามันยังมีโลกียปัญญา โลกุตตรปัญญา เวลามีสติ มีมหาสติ มีปัญญา มีมหาปัญญา แล้วมีปัญญาอัตโนมัติ สิ่งนี้มันเกิดขึ้นมาจากไหน ท้องตลาดไม่มีขาย แต่มันฝึกหัดพยายามดัดแปลงตนขึ้นมาในใจแล้วมันได้ขึ้นมา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้โดยมรรค ๘ นะ อาสวักขยญาณ สิ่งที่ว่าชําระล้างอวิชชา เราผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เราก็ต้องมีอย่างนั้นนะ เวลาเราปฏิบัติกัน เราจะมีศีล สมาธิ ปัญญาสมบูรณ์แบบนั้น แล้วศีล สมาธิ ปัญญาที่สมบูรณ์ขึ้นมาในหัวใจ เรากล้าคิดถึงไหม บางทีบอกว่ามันสุดเอื้อม เราทําไม่ได้เลยแหละ

แต่ถ้าเราทําขึ้นมานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อย่างใด ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติธรรมก็จะมีปัญญา มีดวงตาเห็นธรรมแบบนั้น เพราะพระอรหันต์ในสมัยพุทธกาล ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับอัครสาวกก็เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน มีมรรคมีผลเหมือนกัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราก็มีมรรคมีผลเหมือนกัน เราจะทําใจของเราให้เป็นแบบนั้น แล้วมันมีคุณค่าที่ไหนล่ะ ถ้าเรามีคุณค่ามาก เห็นไหม

“ควรทําบุญที่ไหน”

“เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ พอใจที่ไหนทําที่นั่น”

แต่ถ้าจะเอามรรคเอาผลล่ะ

จะเอามรรคเอาผลต้องมีการแสวงหา ต้องมีการแยกแยะ ต้องมีการกระทําด้วยหัวใจของเรา สิ่งใดเป็นมิจฉาทิฏฐิ สิ่งใดเป็นสัมมาทิฏฐิ สิ่งใดเป็นระดับของทาน

เวลาระดับของศีล เรื่องของทานมันก็หยาบเกินไปแล้ว เรื่องของศีล ศีลนี่ความปกติของใจ แล้วเรื่องของปัญญาล่ะ นี่ระดับของมันแตกต่างหลากหลาย มรรค ๔ ผล ๔ โสดาปัตติมรรค สกิทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค มันก็แตกต่างกัน หยาบละเอียดแตกต่างกัน

ถ้าทําบุญ เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ แต่ถ้าเธอจะเอาผล เอาผล เอาการประพฤติปฏิบัติ มันต้องเอาตามความเป็นจริง แล้วถ้าตามความเป็นจริงมันจะมีปัญญา มันจะรู้สิ่งใดควรและไม่ควร

สิ่งใดไม่ควร เห็นไหม เหมือนเราเป็นผู้ใหญ่ เรามองเด็ก เด็กเขาทําคุณงามความดีของเขาประสาเด็กๆ เราก็ปรบมือให้เขา เราก็ดีใจกับเขา เพราะเขายังทําคุณงามความดีของเขาอยู่ วุฒิภาวะเขาได้แค่นั้น เขาจะขึ้นมาสูงอย่างนั้นไม่ได้ ก็ต้องไว้อย่างนั้น แต่ในตัวของเรา ในวุฒิภาวะของเรา ในใจของเรา เราจะต้องแสวงหาของเราเพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๓ มิถุนายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ วันนี้วันพระ วันพระ เห็นไหม วันโกน วันพระ โบราณของเรา วันโกน วันพระเขาเตรียมตัวของเขาเพื่อทําบุญกุศล เขาเห็นบุญกุศลเป็นใหญ่ไง เห็นบุญกุศลเป็นใหญ่ เวลาหน้าที่การงาน การอาบเหงื่อต่างนํ้า นี่เป็นการเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง เลี้ยงชีพของเรา บุญกุศลเป็นที่พึ่งอาศัย ถ้าจิตใจมันอบอุ่น

คนโบราณของเรานะ เวลานักขัตฤกษ์เขาจะกลับบ้านของเขาหาผู้เฒ่าผู้แก่ เขาระลึกถึงบุญถึงคุณไง นี่บุญกุศล ถ้าบุญกุศลอย่างนี้แล้วจิตใจมันจะอบอุ่น จิตใจเราไม่ว้าเหว่จนเกินไป

ในปัจจุบันนี้ครอบครัวเล็ก เราแยกกันมาเป็นครอบครัวเล็ก เวลามีสิ่งใดกระทบกระเทือน จิตใจของเด็กมันไม่อบอุ่น ฉะนั้น เวลาเขาปรารถนา เขาปรารถนาบุญกุศลกัน นี่ก็เหมือนกัน ในเมื่อเราแยกตัวออกมา เราทําหน้าที่การงานของเรา เราจะหาที่พึ่งของเรานะ

คนโบราณ เราไปบิณฑบาต คนโบราณที่เขาใส่บาตรเขาหวังอย่างเดียว เขาหวังว่าชาติหน้าเขาได้มีอยู่มีกิน เขาคิดเขาหวังไปอย่างนั้น เขาหวังบุญกุศลของเขา นี่หวังบุญกุศลของเขา ประเพณีวัฒนธรรม

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านหวังชาตินี้ ถ้าหวังชาตินี้ ทําบุญกุศลของเรา บุญกุศลนะ ถ้าทําบุญกุศลมันสะสม พันธุกรรมของจิตๆ สะสมมันไปเรื่อย ดัดแปลงมันไปเรื่อย เห็นแต่เรื่องความดีงาม เห็นแต่เรื่องสิ่งที่ดี เวลาไปเห็นเรื่องที่เขาเอารัดเอาเปรียบกัน เห็นเรื่องที่เขาทําร้ายกันนะ มันสะเทือนใจๆ

แต่ถ้าเราไม่อยู่ในสิ่งที่ดี มันเจอสิ่งใดเป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องธรรมดา โลกเขาเป็นแบบนั้น โลกเขาเป็นอย่างนั้น โลกเป็นอย่างนั้นจริงๆ โลกเป็นแบบนั้นเพราะจิตใจของคน อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา เราจะไม่คบคนพาล

คนพาล ใครคบเพื่อนอย่างใด เพื่อนชักนําไปอย่างนั้น คบมิตรที่ดี มิตรที่ดีพาไปความเจริญงอกงาม ถ้าเราคบความคิดที่มันเอารัดเอาเปรียบ คบความคิดที่เบียดเบียนหัวใจ นี่คบคนพาล หัวใจมันคบคนพาล คบความคิด เวลามันคิดแต่เรื่องดีๆ คบบัณฑิตๆ คบสิ่งที่ดี นี่ก็เหมือนกัน หวังบุญกุศลต่างๆ คบสิ่งที่ดีๆ ถ้าคบสิ่งที่ดีเพื่อประโยชน์กับใจดวงนี้ ถ้าใจดวงนี้

ดูสัตว์ สัตว์เวลามันเกิดนะ ถ้ามันเกิดสัตว์กินพืชมันจะกินพืชของมันตลอดไป สัตว์ถ้ามันกินเนื้อ มันจะกินเนื้อของมันตลอดไป แต่มนุษย์กินได้ทั้งหมดเลย กินเนื้อก็ได้ กินพืชก็ได้ กินสิ่งใดก็ได้ มนุษย์กินได้ทุกอย่างเลย แล้วมนุษย์ก็มีสติมีปัญญาแยกแยะของเรา

เวลาสัตว์กินเนื้อนะ เวลามันไม่มีอาหารของมัน มันต้องอดจนตาย มันอดของมันจนตายเพราะมันไม่มีอะไรจะกิน มันได้แต่ความเศร้า มันหากินไม่ได้ เวลาสัตว์กินพืช ดูสัตว์กินพืชสิ เวลาแห้งแล้ง ดูสิ นอนตายกันเกลื่อน มันไม่มีอาหาร นี่เวลามันไม่มีอาหาร

แต่มนุษย์ล่ะ มนุษย์ ถ้าจิตใจมันสดชื่น จิตใจมันเข้มแข็งนะ มันจะทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน มันจะขวนขวายของมัน มันจะหาทางของมัน ถ้าจิตใจมันอ่อนแอนะ มันล้มอยู่นั่นน่ะ มันนอนอยู่นั่นน่ะ มันนอนอยู่นั่น มันทําสิ่งใดไม่ได้เลย เพราะว่ากําลังของใจ ถ้ากําลังของใจที่มันมั่นคงของมันนะ มันขวนขวาย มันกระทําของมัน เรื่องอย่างนี้มันเกี่ยวกับเรื่องบุญกุศลทั้งนั้นน่ะ

เพราะเรื่องบุญกุศล ทําแล้วจิตใจมันสดชื่น จิตใจมันเป็นไปนะ เรื่องบุญกุศล ถ้าใครทําได้ ทีนี้ทําได้ มันเสียอย่างเดียว เสียอย่างเดียวว่าพระพูดทุกวันไง เวลาพระพูดแล้วภาพมันชัดเจน พระเป็นผู้รับ พระเป็นผู้รับไง

ก็พระเป็นผู้รับ ผู้รับคือว่าบุญกุศลเป็นความจําเป็นๆ แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรานะ ท่านบอกบุญกุศลทํามากน้อยขนาดไหนเหมือนกั้นเขื่อนไว้ สุดท้ายแล้วเวลาจะล่วงพ้นจากทุกข์ต้องล่วงพ้นด้วยการภาวนา เวลาภาวนา ทุกคนนั่งลง หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราจะเดินไปไหนก็แล้วแต่ เราก็มีลมหายใจ อันนั้นสําคัญกว่า

เวลาน้อยเนื้อตํ่าใจขึ้นมา อยากจะเป็นคนฉลาด อยากจะให้ลูกหลานเรามีปัญญา ฉลาด นั่งสมาธินี่ฉลาด แล้วมันจะเป็นไปได้อย่างไรล่ะ ศึกษาค้นคว้าขนาดนี้ ศึกษาค้นคว้าจนสมองจะผุอยู่แล้วมันยังไม่ฉลาดเลย แล้วไม่ศึกษา มาพุทโธๆ มันจะฉลาดได้อย่างไร

เวลาพุทโธๆ จิตมันสงบเข้ามาแล้วนะ สิ่งใดที่คิดไม่ได้ก็คิดได้ สิ่งใดที่พลั้งเผลอไป มันสมบูรณ์ของมันตลอดเวลา สิ่งที่มันจะเข้มแข็ง มันจะพัฒนา ก็หัวใจของคนนี่แหละ หัวใจนี้สําคัญกว่าทุกๆ อย่าง แล้วเราไปฝึกฝนที่หัวใจ ฝึกฝนที่ต้นขั้วของมัน ทําไมมันจะไม่ฉลาด มันฉลาด มันฉลาดที่นั่นไง เวลาฉลาดที่นั่น ก็ทาน ศีล ภาวนา

เวลาทําทานก็มองเห็นกันอย่างนี้ พระเป็นผู้ได้ๆ

พระเป็นผู้ได้มันเป็นพื้นฐาน พื้นฐานให้คนขวนขวาย ถ้าขวนขวายขึ้นมาแล้วมันจะมีการศึกษา เห็นไหม เข้าไปใกล้พระใกล้เจ้า ใกล้พระใกล้เจ้า แล้วพระทําอย่างไร พระทําอย่างไร พระจะมีความสุขอย่างไร

เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านอยู่ในป่าในเขาของท่าน ท่านมีความสุขของท่านนะ แต่มันเป็นหน้าที่ เป็นหน้าที่ที่จะต้องรื้อสัตว์ขนสัตว์ ต้องขวนขวายเพื่อประกาศสัจธรรม สัจธรรมของมันมีอยู่

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มารนิมนต์ให้นิพพานอยู่ตลอดเวลา “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็งสามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาขนาดนั้นน่ะ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ เวลาพยายามฟื้นฟูฟูมฟักขึ้นมา ศาสนทายาท แล้วศาสนทายาทถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา สัจธรรมอันนี้มันมหัศจรรย์ มันเหนือโลก มันมีคุณค่ามาก แล้วโลกมันยํ่ายี เหยียบยํ่าอยู่กับโคลนตมนั่นน่ะ มันหาสิ่งนี้ไม่ได้ มันค้นคว้าสิ่งนี้ไม่ได้ ค้นคว้าสิ่งนี้ไม่ได้ ถ้าค้นคว้าไม่ได้ เขาก็จะน้อยเนื้อตํ่าใจ เขาก็จะบอกว่ามันไม่มี ศาสนทายาทที่พยายามขวนขวาย ที่พยายามกระทํามาแล้ว ทําไมไม่เผยแผ่ ไม่พยายามบอกเขาล่ะ

การบอกเขา การบอกที่ดีที่สุดคือการไม่ต้องบอก นี่มันกลับกันแล้ว การดํารงชีวิตของเรานี่แหละมันเป็นเครื่องบอก การดํารงชีวิต การบอกที่ดีที่สุดคือตัวอย่างไง หลวงปู่เสาร์ท่านบอกทําเป็นตัวอย่างมันยังไม่ทําตามเลย แล้วจะไปเทศนาว่าการ เทศนาคือการบอก บอกอีกชั้นหนึ่ง แต่ความเป็นอยู่ของท่าน ทําให้มันดูมันยังไม่เอา ทําให้ดูมันยังไม่เอา แล้วจะไปกรอกหูมัน กรอกหูมันก็ปัดทิ้ง

นี่ไง การสอนโดยไม่ต้องสอนประเสริฐที่สุด แล้วการสอนต่อไปอ่อนด้อยลงมา สอนเขาจํ้าจี้จํ้าไชนี่อ่อนด้อยที่สุด แล้วถ้าสอนแล้วเขาไม่ฟัง นั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

นี่ประกาศสัจธรรมๆ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ได้ปัญจวัคคีย์ ได้ยสะ “ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย ๖๑ องค์ รวมทั้งเราด้วย ไม่ติดในบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์”

บ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ บ่วงที่เป็นโลก สรรเสริญ ลาภสักการะ นี่บ่วงที่เป็นโลก บ่วงที่เป็นทิพย์ ก็หวังทําบุญกุศลแล้วก็หวังไปกินชาติหน้าต่างๆ นี่บ่วงที่เป็นทิพย์ ถ้าเธอไม่ติดแล้ว เผยแผ่ธรรมๆ โลกนี้เขาเร่าร้อนนัก ถ้าโลกเร่าร้อน เราก็เผยแผ่ไปเพื่อประโยชน์กับเขา

มนุษย์กินพืชก็ได้ กินเนื้อก็ได้ กินสิ่งใดก็ได้ มนุษย์ถ้าหัวใจมันคิดได้ หัวใจมันเห็นคุณเห็นโทษ ถ้ามันเห็นคุณเห็นโทษ

เวลาสัตว์มันกลัวนะ มันกลัวมนุษย์ เพราะมนุษย์ถ้าล่ามาเพื่ออาหารก็อย่างหนึ่ง ถ้าเขาล่ามาเพื่อเป็นธุรกิจการค้า ไม่เหลือหรอก ไม่เหลือ มนุษย์ กลัวมาก สัตว์กลัวมนุษย์มาก แต่เวลาสัตว์เลี้ยง เวลาเลี้ยงไว้ใกล้ๆ มนุษย์ มันเชื่อง มันเชื่อง มันไว้ใจมนุษย์ มันไว้ใจเจ้านายของมัน ไอ้นั่นมันสัตว์เลี้ยง แต่เวลาสัตว์ป่ามันกลัวมนุษย์มาก เพราะมนุษย์ไม่ไว้อะไรทั้งสิ้น เป็นสมบัติของตัวทั้งหมด

แต่ถ้าเรามาทําบุญกุศลของเรา เราศึกษาของเรา ชีวิตมันก็เท่านี้ ชีวิตเท่านี้จริงๆ นะ มีการกินอยู่ ปัจจัยเครื่องอาศัยเท่านี้ แต่เวลาปัจจัยเครื่องอาศัยถ้ามันขาดแคลน ขาดแคลน ทางสังคมก็พยายามจะช่วยเหลือเจือจานกัน ความช่วยเหลือเจือจานกัน ถ้ามีนํ้าใจมันช่วยเหลือเจือจานกันได้นะ แต่เวลากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันเผาลนหัวใจมันทุกข์ร้อนมาก แล้วความทุกข์ร้อน เข้ามาทําบุญกุศล ฟังธรรมๆ เตือนตัวเอง แล้วมันมีเท่านี้จริงๆ

แล้วมีเท่านี้ขึ้นมา ภพชาติ การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันจะเวียนว่ายตายเกิดไปอย่างนี้ แล้วถ้าผู้มีสติมีปัญญา พระโพธิสัตว์ๆ ทําแต่สิ่งดีๆ ทั้งนั้นน่ะ เวลาพระโพธิสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่พยากรณ์ ยังไม่ถึงที่สุดเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ เวลาสร้างสมขึ้นมาเป็นพระโพธิสัตว์ๆ หลวงปู่มั่นท่านบอกท่านก็ปรารถนาเหมือนกัน แล้วท่านมาสละของท่าน ท่านมาละของท่าน เพราะความละของท่าน ท่านได้สร้างสมบุญญาธิการมาขนาดนั้น ท่านถึงมีอํานาจวาสนาของท่าน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาไปศึกษาเล่าเรียนกับเจ้าลัทธิต่างๆ ๖ ปี ค้นคว้าๆ อยู่อย่างนั้นน่ะ เวลาหลวงปู่มั่นท่านบวชมาแล้วท่านก็มีแรงปรารถนาในใจ ท่านอยากจะประพฤติปฏิบัติของท่าน ดูสิ เราคนอายุ ๒๐ มันจะมีความรู้อะไรเท่าทันโลก แต่มันมีแรงปรารถนาอยากจะทํา มีแรงปรารถนาอยากจะทํา แล้วใครจะบอกเราเสียที ดูสิ เราไปวัดไหน วัดวาไหนเราก็อยากหาครูบาอาจารย์ที่ชี้นําใช่ไหม แต่สมัยนั้นมันไม่มีครูบาอาจารย์ชี้นํา ตําราอ่านแล้วก็งง ดูสิ ทําไมท่านศึกษาแล้วท่านต้องมาปรึกษาเจ้าคุณอุบาลีฯ ล่ะ

เวลาค้นคว้าๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ ไม่มีใครบอกไม่มีใครสอน แต่ด้วยอํานาจวาสนาบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบด้วยบุญญาธิการขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาหลวงปู่มั่นท่านก็ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์เหมือนกัน แต่ท่านลา ท่านลาของท่าน ท่านถึงขวนขวายของท่าน ท่านถึงมีอํานาจวาสนาไง คําว่า “อํานาจวาสนา” ค้นคว้า พยายามค้นคว้า พยายามหาช่องทาง พยายามดั้นด้นไปให้ได้ ท่านไปทั่ว เพราะอะไร เพราะว่าคนที่นักปราชญ์ คนที่มีปัญญา ที่ไหนมีข่าวรํ่าลือว่ามีผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ธุดงค์ไป ๒ เท้าก้าวเดินได้ ทุกหย่อมหญ้า ภูเขาลูกไหนก็เหยียบยํ่ามันไป หนทางมันจะก้าวไกลขนาดไหน ไป ไปหาคนชี้นํา หาคนชี้นํา

ท่านพูดเอง ท่านเล่าให้ฟัง มันไปจนทั่ว เพราะอะไร เพราะท่านก็ปฏิบัติ ถ้าบอกแล้วมันเป็นไปไม่ได้ๆ สุดท้ายท่านก็ต้องมาค้นคว้าของท่านเอง ค้นคว้าของท่านเอง ทั้งๆ ที่มีธรรมและวินัยอยู่แล้วนะ กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง มันเจริญมาตั้งแต่สมเด็จพระจอมเกล้าฯ ท่านพยายามฟื้นฟู พอฟื้นฟูขึ้นมา คนเขาพยายามศึกษา ศึกษาแล้วยังไม่ถึงที่สุดก็มีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นมาเริ่มต้น

พอหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นมาเริ่มต้นในภาคปฏิบัติ เพราะมีปฏิบัติแล้ว หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ท่านก็ออกปฏิบัติของท่าน ครูบาอาจารย์ท่านออกธุดงค์ทั้งนั้นน่ะ พระจอมเกล้าฯ ก็ออกธุดงค์เหมือนกัน แต่เวลาธุดงค์ไปแล้ว ถึงที่สุดแล้ว อํานาจวาสนาบารมีไง เวลาหลวงปู่มั่นท่านก็ค้นคว้าเหมือนกัน ก็ค้นคว้ามาก่อน ทุกคนก็ค้นคว้าเหมือนกัน แต่ค้นคว้าขนาดไหน แต่หลวงปู่มั่นท่านค้นคว้าของท่าน ค้นคว้า มันทวนกระแสกลับไง การที่ทวนกระแสกลับ พลังงานที่ย้อนกลับมันแสนยาก

ดูสิ เวลาเขาทําสมาธิกัน มิจฉาสมาธิเยอะแยะไปหมด จินตนาการเราคาดหมายเอา แต่สัมมาสมาธิ ความถูกต้องดีงามมันหาไม่ได้ ถ้าเวลามันหาได้มันก็มีความร่มเย็น นี่ไง เราบอกว่าเวลาพระบอกให้ทานๆ

ให้ทาน ทานเรื่องความทุกข์ความยากในใจเรา เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมาก็ต้องนั่งสมาธิทั้งนั้นน่ะ ต้องทําด้วยตัวเอง สัตว์อาชาไนย จิตใจเราเป็นอาชาไนย เราจะหาช่องทางของเรา ทางจงกรม ทางที่นั่งสมาธิภาวนาไม่จําเป็นว่ามีเฉพาะที่วัด ที่บ้านเราก็มี ที่สวนเราก็มี ที่ไหนที่สงัดร่มรื่น เราก็มี มันทําได้ทุกที่ มันทําได้ทุกที่ มันถึงว่ามันไม่ใช่ยอมจํานนหรอก เพียงแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากไว้ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ดูภิกษุณีสิ ภิกษุณีจะจําพรรษาต้องจําพรรษากับภิกษุ เพราะว่าให้ภิกษุคุ้มครอง

นี่ก็เหมือนกัน อุบาสก อุบาสิกาเขาขวนขวายหน้าที่การงานของเขา ภิกษุ ภิกษุณีเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง หาเลี้ยงชีพแล้วค้นคว้าเอาความจริงขึ้นมา ถ้าได้ความจริงขึ้นมา เพราะโอกาสมันเปิดกว้างกว่าเขา แล้วมีครูบาอาจารย์เป็นผู้ชี้นํา ถ้าได้จริงขึ้นมาก็ให้ภิกษุดูแล ก็ให้ครูบาอาจารย์ไง ครูบาอาจารย์คุ้มครองดูแลในการประพฤติปฏิบัติของเราไง ในการกระทําของเราไง เพื่อประโยชน์กับเราไง ถ้าประโยชน์กับเรานะ ถ้าจิตใจมันเชื่อฟัง จิตใจมันลง ถ้ามันลงมันก็เป็นประโยชน์ ถ้าเป็นประโยชน์ขึ้นมา เราทําของเรา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเป็นทานๆ มันทําทานเพื่อเป็นทาน ศีล ภาวนา คําว่า “ทาน ศีล ภาวนา” จิตใจมันมีอํานาจวาสนาบารมีนะ

คนเราแห้งแล้ง เวลาจิตสงบแล้วมันไปรู้เห็นสิ่งใดมันก็แห้งแล้งตามไปด้วย เวลาคนจิตใจที่ชุ่มชื่น จิตใจที่มีกําลังนะ พอไปเห็นกาย เห็นต่างๆ มันมีกําลัง มันมีกําลัง มันมีเชาวน์ มันมีสติ มันจับต้องเป็นการเป็นงานแล้วค้นคว้าเป็นประโยชน์ เป็นภาวนามยปัญญา ไอ้เราก็จิตสงบอยู่ ก็แห้งแล้ง ก็ทุ่มเทขนาดนี้ เวลาไปเห็นกายก็จับพลัดจับผลู จับต้องไม่ได้

นี่ไง อํานาจวาสนาบารมี เวลาภาวนาไปมันจะรู้หมดว่าใครทําอะไรมา ใครมีฐานรองมาขนาดไหน สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน แล้วถ้าฐานมันดี กําลังมันดี เพราะเกิดจากการกระทํา ถ้าเกิดจากการกระทํา เราทุกข์จนเข็ญใจก็อนุโมทนาทาน อนุโมทนาให้จิตใจเปิดกว้าง ให้จิตใจผ่องแผ้ว แล้วพยายามขวนขวาย พยายามกระทําของเรา

เวลาปฏิบัตินะ นั่งสมาธิภาวนา เวลาหลวงตาท่านนั่งตลอดรุ่ง ท่านบอกว่าเหมือนกับเอาท่อนฟืนทั้งหมดโถมไปที่ตัวท่านแล้วจุดไฟเผามันขึ้นมา

เปรียบเทียบว่าเวลาเวทนามันกล้า มันกล้าขนาดไหน แต่ด้วยสัจจะ ด้วยหัวใจที่คมกล้ากว่า สู้กับมัน สู้กับมันด้วยสติ สู้กับมันด้วยสมาธิ สู้กับมันด้วยปัญญา แยกแยะของมัน แยกแยะเวทนาๆ เวลาจิตมันลง ท่านบอกเวลาจิตมันลง มันปล่อยวางหมด มันปล่อยวาง เดี๋ยวมันก็ออกมาอีก ออกมามันก็ต่อสู้ๆ

เวลาภาวนาจะเอาชนะตนเอง จะเพื่อประโยชน์กับสัจธรรม ประโยชน์กับหัวใจของเรา มันต้องมีความมั่นคงไง ฉะนั้น ทาน ศีล ภาวนามันมีความจําเป็นอย่างนี้ ถ้ามีความจําเป็นอย่างนี้ เราทําของเรา ถ้าทําของเรา ถ้าจิตใจมันชื่นบาน ทําเพื่อประโยชน์กับเรา ทําดีก็ได้ดี บุญก็คือบุญ แต่ถ้าจะเอาสัจจะ เอาความจริง เอามรรค

เวลาเราภาวนา ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ศาสนาไหนไม่มีสติไม่มีปัญญาค้นคว้าการแยกแยะ เห็นไหม หลวงตาท่านพูดประจํา คนที่ภาวนา คนที่ปฏิบัติมันต้องมีปัญญาสิ แล้วปัญญาภาวนามยปัญญา ปัญญาเหนือโลก โลกุตตรธรรม โลกุตตรปัญญา แล้วเวลาครูบาอาจารย์ที่ประพฤติปฏิบัติ ทําไมแสดงออกมาด้วยแนวคิด ด้วยคําพูด ทําไมมันพูดไม่มีสติไม่มีปัญญาอย่างนั้น แต่เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมๆ พูดออกมาคําไหนนะ สะเทือนใจหมด เวลาท่านพูดแต่ละคําๆ มันสะเทือนหัวใจๆ มันก็ออกมาจากสัจจะ ออกมาจากความจริงไง ออกมาจากปัญญาอันนั้น เพราะปัญญาอันนั้นมันได้ต่อสู้กับกิเลสมาแล้ว

ว่ากิเลสมันเลวร้ายขนาดไหน เวลามันมืดบอด มันทําให้เราล้มลุกคลุกคลานขนาดไหน เวลาเราต่อสู้กับมันมามันเริ่มเบาบางลง เป็นสมาธิขึ้นมาแล้วเรามีสติปัญญา แล้วเราแยกแยะมัน เราจับต้องมัน เราพิจารณามัน

แล้วพิจารณามัน เดี๋ยวก็ดี เดี๋ยวก็ร้าย เดี๋ยวก็ดี เดี๋ยวก็ปล่อยวาง ตทังคปหาน เวลาร้าย แพ้มัน เดี๋ยวดี เดี๋ยวร้าย ชนะแพ้อยู่อย่างนั้นแหละ จนกว่าพิสูจน์กันด้วยกําลัง ด้วยสติด้วยปัญญา จนถึงที่สุดเวลามันขาดเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป เห็นไหม ท่านได้ต่อสู้กับมันมา ท่านได้เห็นโทษของมันมา ท่านถึงมีสติมีปัญญา จะพูดสิ่งใด จะแนะนําสิ่งใดก็แนะนําเพื่อประโยชน์

แล้วประโยชน์ ประโยชน์ข้างนอก ประโยชน์ข้างใน ประโยชน์ข้างนอก ดูสิ รํ่ารวย คนรํ่ารวยมหาศาลเลย เขาไม่เจือจานใครเลย เขาไม่สนใจใครเลย เขาก็อยู่ของเขาไปแห้งแล้ง

เราคนจน คนเข็ญใจ แต่เรามีนํ้าใจต่อกัน เราดูแลต่อกัน ดูสิ ข้างนอก ข้างใน ถ้าข้างนอกมันเป็นธรรมๆ ขึ้นมา มันจะมีอํานาจวาสนาบารมี แล้วถ้าจิตใจ จิตใจมีเชาวน์ปัญญา มีเชาวน์มีปัญญา มีการแยกแยะ ถ้าคนมีเชาวน์มีปัญญานะ มันไม่กลัวอะไรเลย จะไปเจออุปสรรคสิ่งใด จะเจอสิ่งใดกีดขวาง มันแก้ไขได้ทั้งนั้นน่ะ มันพาชีวิตนี้ไปได้ ไม่ใช่ไปนอนจม ไปทุกข์จนเข็ญใจอยู่ตรงนั้นน่ะ ด้วยปัญญาๆ มันแก้ไปได้หมด แล้วเวลาภาวนา นี่ไง เวลาภาวนามันไปรู้ไปเห็นของมัน มันภาวนามาขนาดนั้น มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นภายใน มันองอาจ มันกล้าหาญนะ

ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เราจะสละละทิ้งมันไป เป็นวันเวลาเมื่อไหร่เท่านั้น แต่เวลาคนที่เขายังอยู่ทางโลก เขาก็ยังถนอมรักษาชีวิตของเขา ถนอมรักษาชีวิตของเขามันก็ถนอมรักษาพลังงานไปเท่านั้นแหละ

แต่เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เวลาเห็นจริงไปแล้ว ผลของวัฏฏะๆ ลากันเสียที พอกันเสียที ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย จบกันเสียที รํ่าลาๆ รํ่าลามัน เราจะไม่กลับมาหยิบฉวยอีกแล้วนะ พอกันที ถ้ามันเป็นไปได้จริง แล้วมันเป็นจริงในหัวใจ ไม่ต้องประกาศ ไม่ต้องให้ใครมายอมรับนับถือ แต่มันเป็นความจริงในหัวใจ

เราประกาศขนาดไหน คนนับถือขนาดไหน แต่ถ้ามันยังหยิบจับอยู่ มันก็หยิบจับอยู่ของมันโดยธรรมชาติของมัน ไม่มีใครไปตบแต่งมันได้ มันเป็นความจริงของมัน ถ้าความจริงของมัน การกระทํา กระทําอย่างนี้ ถ้ามันจริงจากภายในมันจะเป็นความจริงของเรา เราถึงขวนขวาย ขวนขวายกระทําของเรา

โลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ ธรรมะเก่าแก่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ตรัสรู้ก็มีของมันอยู่แล้ว แล้วในปัจจุบันเราก็มี ในอนาคตก็จะมีอย่างนี้ตลอดไป แล้วเราจะไปแคร์กันเรื่องอย่างนี้ได้อย่างไร เราแคร์ความจริงของเราสิ สติปัญญาของเรา

ความทุกข์ความจนมันมีประจําธาตุขันธ์ คนรํ่ารวยขนาดไหน เขาเคยจนมาก่อน เวลาคนจนเขาพัฒนาของเขา เขารํ่ารวยของเขาขึ้นมาได้ ไอ้คนรํ่ารวยผิดพลาดขึ้นมาก็จนลงไปได้ มันเปลี่ยนแปลงได้ทั้งนั้น มันเป็นอนิจจัง มันไม่แน่นอน ไม่ต้องไปยึดเหนี่ยวมัน ไม่ต้องเอาสิ่งนี้มาเป็นปมในหัวใจ ไม่ต้องไปคิดว่าเรารวยเราจน ไม่สําคัญ สําคัญที่ว่าเรามีหัวใจ เรามีความรู้สึกนึกคิด เรามีสติปัญญาที่สามารถจะดูแลหัวใจของเราได้ เราจะทําใจของเราได้ ทําใจให้ผ่องแผ้ว ทําใจให้พ้นจากทุกข์ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันพระเนาะ ตั้งใจฟังเทศน์ ฟังเทศน์ เทศน์มันคืออะไรล่ะ เทศน์มันคือสัจธรรมนะ สัจธรรม ธรรมะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกนะ เธออย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย ให้มีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด

ธรรมคืออะไร เราบอกธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมชาติก็คืออากาศ คือฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล ถ้าสัจธรรม ธรรมชาติ ถ้าฤดูกาลมันสมบูรณ์ของมัน มันก็อุดมสมบูรณ์ แต่ถ้ามันแห้งแล้งล่ะ

เราบอกว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าอย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย จงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด ถ้ามีธรรมๆ เป็นที่พึ่งนะ ถ้ามีธรรมเป็นที่พึ่ง เรามีสัจจะมีความจริงในหัวใจ มันอยู่กับคุณธรรม ถ้าคุณธรรมเป็นที่พึ่งมันจะร่มเย็นเป็นสุข ข้างนอกมันจะเดือดร้อนขนาดไหน ในหัวใจมันจะมีความร่มเย็นเป็นสุขพอสมควรนะ ถ้าพอสมควร มันมีสติมีปัญญา มันไม่ตีโพยตีพายเดือดร้อนจนเกินไป

เราดูตอนนํ้าท่วมนะ ตอนนํ้าท่วมขึ้นมาในกรุงเทพฯ มันมีคนมีนํ้าใจต่อกัน คนมีนํ้าใจต่อกันนะ มันทุกข์มันร้อน มันเสียหายในบ้าน ทรัพย์สินเสียหายไปหมดเลย แต่มันเห็นนํ้าใจเขานะ คนที่บ้านช่องเสียหาย แต่เขามีหน้าที่ต้องบริการประชาชน บ้านเขาเสียหายไปทั้งหลังนะ เขาไปดูแลประชาชน เขาไปช่วยเหลือคนอื่น บ้านเขาก็เสียหาย แต่เขาต้องทําใจเขา เขาทําใจเขา ๒ ชั้น คือเขาก็เป็นผู้เดือดร้อนคนหนึ่ง แต่เขาก็ปล่อยบ้านของเขาให้จมนํ้าไปนั่นน่ะ แต่เขาก็ไปช่วยคนอื่น เพราะอะไร เขามีหน้าที่ นั่นน่ะถ้ามันมีธรรมนะ มีธรรมคือมีปัญญา มีปัญญาคือหน้าที่ของเรา เราก็เดือดร้อน แต่เราก็ยังไปช่วยเหลือคนอื่น นี่ถ้ามีนํ้าใจต่อกัน นํ้าใจคืออะไรล่ะ

ถ้ามันมีธรรมๆ เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด มันเป็นเหตุสุดวิสัย นํ้าท่วม ภัยแล้ง มันเหตุสุดวิสัย ถ้าสุดวิสัยแล้ว ถ้ามันมีสติมีปัญญา เราก็จะช่วยเหลือเจือจานกัน แต่ถ้ามันเห็นแก่ตัวๆ มันตีโพยตีพายไป มันเดือดร้อนไปหมด ถ้าเดือดร้อนไปหมด คนหนึ่งขยับมันขยับไปหมดนะ พอขยับไปหมดมันเสียหายไปหมดเลย เสียหายไปหมดเลย มีแต่ความเดือดร้อนไปทั้งนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่าเวลานํ้าท่วม เวลานํ้าท่วมนะ เรามีนํ้าใจต่อกัน คนที่มีนํ้าใจต่อกัน ยิ้มแย้มแจ่มใส ทรัพย์สินเสียหายมหาศาลเลย แต่มันก็มีนํ้าใจต่อกัน มันเห็นหัวใจกันมันก็พอทนได้ ตอนนี้ภัยแล้ง ภัยแล้ง ดูสิ เวลาภัยแล้ง เราเสียหายๆ นะ เราเสียหาย ถ้าเราพอมีปัญญาหาอยู่หากิน เราก็พออยู่ได้ คนที่เขาไม่มีปัญญาหาอยู่หากินเลยนะ มันหมดเลย หมดอาชีพ ถ้าหมดอาชีพแล้ว มันต้องมีผู้นําที่ดี ผู้นําที่ดี เราเจือจานต่อกัน มีนํ้าใจต่อกัน อดทน อดทนแล้วใครมีสิ่งใดขาดตกบกพร่อง เราจะเจือจานกันๆ เราเจือจานกันด้วยหัวใจ ด้วยนํ้าใจนะ

มันเป็นเหตุสุดวิสัยใช่ไหม ถ้าเหตุสุดวิสัย ฝนฟ้าตกต้องไม่ตามฤดูกาล เราก็ว่ามันเป็นผลของโลกร้อน โลกร้อนมันก็มีความจริงส่วนหนึ่ง แล้วภัยแล้งมันไม่ใช่มีเฉพาะตอนนี้ มันมีมาเป็นร้อยๆ ปี มันมีมาหลายรอบแล้วล่ะ ถ้าภัยแล้งมันมีมาอย่างนั้น ความสมดุลของธรรมชาติ เพราะความสมดุลของธรรมชาติ ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกผู้ทรงศีล สังคมใดมีความสมานฉันท์ มีความรักผูกพันต่อกัน ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล ผู้ทรงศีลอยู่ในสังคมใด อยู่ในที่สิ่งใด ที่สิ่งนั้นจะมีความร่มเย็นเป็นสุข นี่ผู้ทรงศีลๆ

เวลาพระสวดมนต์ขอฝนนะ ฝนจงตกมาเถิด ที่มุงที่บังเราได้มุงบังไว้ดีแล้ว ผู้มีศีล สิ่งที่มุงที่บังไว้ดีแล้ว กุฏิที่อยู่ที่อาศัยเราได้ปกป้องดูแลแล้ว ฝนตกมาเถิด ฝนตกมาเถิด เวลาไปแปลออกมามีเท่านี้ เวลาสวดมนต์ขอฝนนั่นน่ะ ฝนจงตกมาเถิด ผู้มีศีลผู้มีธรรมเขาได้ป้องกันตัวแล้ว ตกมาเถิด ไม่ได้กระทบกระเทือนใคร สิ่งที่ผู้ทรงศีลทรงธรรมอยู่ที่ไหนมันจะมีความร่มเย็นเป็นสุข ถ้าร่มเย็นเป็นสุข เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่ง จงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด เรามีสติปัญญาของเราเป็นที่พึ่งในหัวใจของเรา ถ้ามีหัวใจของเรา เราฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ไง ฟังธรรมๆ

ธรรมะมันกินไม่ได้ ความเดือดร้อน เราต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัย ธรรมะมันกินไม่ได้หรอก ธรรมะมันกินไม่ได้ แต่ธรรมะทําให้หัวใจของคนร่มเย็นเป็นสุขได้ ธรรมะทําให้คนเปลี่ยนนิสัยจากนิสัยที่เกเร นิสัยที่เห็นแก่ตัว นิสัยที่เอาเปรียบเขา ให้เป็นคนที่เจือจาน ให้เป็นคนที่มีจิตใจโอบอ้อมอารีได้ ธรรมะเปลี่ยนให้คนเป็นคนดีได้ ธรรมะเปลี่ยนให้หัวใจที่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากพ้นจากกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มีความสุขความสงบในหัวใจได้

นี่ไง บอกธรรมะกินไม่ได้ ธรรมะกินไม่ได้ เวลากิเลสมันครอบงําหัวใจมันเป็นอย่างนั้นแหละ อะไรก็ไม่ได้ทั้งนั้นแหละ แต่ถ้ากิเลสมันกระฟัดกระเฟียดในหัวใจ กิเลสมันพอใจของมัน สิ่งนั้นดีงามไปหมดเลย

ศีล สมาธิ ปัญญา ศีลคือความปกติของใจ ศีลถ้าพูดถึงทางโลก ศีลคือการมีรั้วกั้น บ้านใดมีรั้วกั้น มันจะปกครองบ้านเราให้ปลอดภัย ถ้าเราทําความสงบของใจเข้ามา เรามีบ้าน มีรั้วแล้วมันต้องมีบ้านด้วย มีรั้วแล้วไม่มีบ้าน มีแต่รั้ว บ้านไม่มี

บ้านคือทําความสงบของใจเข้ามา มันมีที่อยู่ที่อาศัย มันมีบ้านหลังหนึ่งไว้เป็นที่พักหัวใจของเรา ถ้าเราใช้ปัญญาของเรา เราจะหาทรัพย์สมบัติของเรา เราจะมีความสุขความสงบในหัวใจของเรา เรามีรั้วกั้น เรามีบ้านของเรา มีทรัพย์สมบัติของเรา ถ้ามีทรัพย์สมบัติของเรา มันพ้นจากความว้าเหว่ พ้นจากสิ่งที่วิตกกังวลในหัวใจ

สิ่งที่ว่า ธรรมะกินไม่ได้ๆ

ธรรมะกินไม่ได้มันก็คิดหยาบๆ ไง ธรรมะกินไม่ได้หรอก เราต้องมีข้าวปลาอาหารเอาไว้กิน เอาไว้รักษา นั่นข้าวปลาอาหารของเรา ข้าวปลาอาหารมันปัจจัยมันเครื่องอาศัยๆ

ดูพระสิ เวลาพระเราฉันมื้อเดียวอยู่แล้ว แล้วพระของเราเวลาเร่งความเพียรขึ้นมาอดอาหารเลย ๕ วัน ๗ วัน อดอาหารเลย เขาหาไม่ได้หรือ บิณฑบาตมาเต็มบาตรทั้งนั้นน่ะ พอเต็มบาตรขึ้นมา มักน้อยสันโดษอีกด้วย ฉันสิ่งใดที่มันเป็นไขมันต่างๆ ฉันไปแล้วเวลาไปนั่งสมาธิก็สัปหงกโงกง่วง นี่เขาเสียสละ เขาเสียสละของหยาบๆ แต่เขาจะไปเอาคุณงามความดี เขาจะเอาศีล เอาสมาธิ เอาปัญญาของเขา

บิณฑบาตมาเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง บิณฑบาตมาเต็มบาตรล้นบาตรเลย ฉันเข้าไปมันก็ไปนั่งสัปหงกโงกง่วง ถ่ายออกๆ หมด ถ่ายออกหมดแล้วเหลืออาหารไว้ อาหารเบาๆ ไว้ อาหารเบาๆ ไว้ เวลาฉันอาหารแล้วฉันเพื่อดํารงชีวิต เวลาไปนั่งสมาธิภาวนา สติแจ่มเลย สติพร้อมเลย เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนามันสดชื่นเลย มันได้ของมันขึ้นมา ได้เพราะเหตุใด ได้มาเพราะว่าเรามีศีลไง เรามักน้อยสันโดษไง เรามีคุณธรรมในหัวใจไง คุณธรรมในหัวใจของเรามันทําให้เราวางได้ไง

มันก็ของเราทั้งนั้นน่ะ บิณฑบาตมาเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งมันเต็มบาตรมา เต็มบาตรมาแล้วทําไมต้องเสียสละออกไปล่ะ เราเสียสละออก มีความเมตตาไง เราฉัน ปัจจัยเครื่องอาศัย อาศัยดํารงชีวิตอยู่ ดํารงชีวิตไว้ทําไม

ภิกษุได้ทําภัตกิจเสร็จแล้ว ได้เช็ด ได้ล้างบาตร เก็บบาตร เก็บบริขารเรียบร้อยแล้วเข้าสู่โคนไม้ เข้าสู่เรือนว่าง ใครทําความสงบของใจได้ ทําความสงบของใจเข้ามา ใครฝึกหัดใช้ปัญญา หัดเดินปัญญา พยายามเดินปัญญาขึ้นไป เห็นไหม กิจของสงฆ์ๆ

ธรรมะกินไม่ได้ๆ...ธรรมะกินไม่ได้ แต่เวลาจิตมันสว่างไสว สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี สิ่งที่กินได้ สิ่งที่สัมผัสได้ สิ่งที่เราต้องการได้ มันให้ความสุขเราจริงหรือ มันให้ความสุขเราพอเครื่องบรรเทาทุกข์ไง เวลาตกทุกข์ได้ยาก เราได้มีปัจจัยเครื่องอาศัยผ่อนคลาย มันก็มีความสุขพอสมควร เวลาเราหิวเรากระหาย เราได้ดื่มกินสิ่งใดเข้าไป มันก็ผ่อนความหิวกระหายนั้นใช่ไหม

เวลาจิตมันเดือดร้อน มันมีความทุกข์ความยาก มันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากบีบคั้นในหัวใจ ไม่มีใครดูแลมัน แล้วมันจะกินอะไรเป็นอาหารล่ะ อะไรจะไปผ่อนคลายหัวใจดวงนี้ล่ะ บอกว่าธรรมะกินไม่ได้ๆ

ธรรมะกินไม่ได้ แต่หัวใจมันกินได้นะ หัวใจมันกินธรรมะ หัวใจมันมีที่พึ่งที่อาศัยนะ สิ่งใดที่มันจะมีคุณธรรมไปมากกว่าคุณธรรมในหัวใจ ในหัวใจของคนมันมีคุณธรรมในหัวใจ เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด จงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด ถ้าหัวใจมันมีคุณธรรมของมันแล้วมันไม่เวียนว่ายตายเกิด

เวลาเวียนว่ายตายเกิด เกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาจากไหน คนเกิดมา เกิดมาจากไหน มันเกิดมาโดยสัจจะ สัจจะคืออะไรล่ะ สัจจะคือปฏิสนธิจิตมันมีของมัน มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน เกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม มันต้องเกิดตามสถานะ สถานะคืออะไร สถานะคือบุญกรรมที่เราทํามาไง บุญกุศลที่เราทํามา เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ ดูแล กตัญญูกตเวที นี่พระอรหันต์ของลูกๆ เราได้ชีวิตนี้มาจากพ่อจากแม่

แล้วพ่อแม่ของเรา ดูสิ พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก พ่อแม่ที่ดีพ่อแม่ก็ชื่นชม พาลูกมาวัดมาวา มาวัดมาวา มาทําไม มาวัดมาวาก็มาข้อวัตร มาวัดหัวใจไง ให้หัวใจนี้มีข้อวัตรปฏิบัตินะ ให้หัวใจมีศีลมีธรรมนะ ขอให้ลูกมีความสุขนะ ความสุขในหัวใจ เวลาครอบครัวเรากลับมาถึงบ้านยิ้มแย้มแจ่มใส นี่ไง เราพามาวัดหัวใจนี่ไง เราฝึกฝนของเราขึ้นมาไง

พ่อแม่ที่เป็นพระอรหันต์ของลูกพาลูกมา พาลูกพาหลานมาเข้าวัดเข้าวา ให้เขามีคุณธรรมในหัวใจ ถ้าเขามีคุณธรรมในหัวใจ เขาจะโดนสังคมเสียดสี เขาจะโดนสังคมรังแกขนาดไหน แต่เขามีจุดยืนของเขา เขามีหัวใจของเขา เขาเอาตัวเขารอดได้ เขาไม่หวั่นไหวไปกับกระแสสังคมอย่างนั้น เพราะอะไร เพราะมันมีจุดยืน มันมีคุณธรรมในหัวใจ ถ้าไม่มีคุณธรรมในหัวใจ เพื่อนมันชักไปหมด เวลาเพื่อนมันชักนําไปหมดเลย ชักนําไปหมดเลยเพราะมันไม่มีจุดยืนไง ให้คนเขาชักนําไป พอชักนําไปแล้วเวลามันเสียหาย ใครเสียใจล่ะ พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก เราทําคุณงามความดีของเราอย่างนี้ นี่คุณธรรม

เกิดเป็นมนุษย์เพราะมีมนุษย์สมบัติ มนุษย์สมบัติคือศีล ๕ ใครมีศีล ๕ สมบูรณ์ ดูสิ ชีวิตยืนยาว อายุยืน บางคนเกิดมาอายุสั้น บางคนตายตั้งแต่อยู่ในท้อง มีสิทธิเกิดเหมือนกัน แต่ตายอยู่ในท้อง ไม่ได้ออกมาด้วย เวลาคนออกมาอายุสั้น อายุยืน เพราะมีมนุษย์สมบัติ มนุษย์สมบัติแล้ว ถ้ามีมากมีน้อยมันแสดงออกตรงนี้ไง แสดงออกมา เราได้สร้างบุญกุศลของเรามา

สิ่งใด ทรัพย์สมบัติเรารักษาได้ คนเราหามาด้วยความทุจริต เวลาเราเกิดมาชาตินี้เราก็หาได้นะ แต่เงินทองทําไมเก็บไม่ได้ ของหายตลอด สิ่งใดเก็บไว้สูญหาย มันเป็นเพราะอะไรล่ะ บางคนเกิดมา ของเขาตกไว้ มีคนเอามาคืน ไปตกไว้ที่ไหนมีคนเอามาคืนถึงบ้านเลย นั่นน่ะ เขาทําของเขามา

มนุษย์สมบัติ ศีล ๕ ถ้าเรามีศีลมีคุณธรรมของเรา นี่มนุษย์สมบัติ เพราะเรามีมนุษย์สมบัติ เราถึงได้มาเกิดเป็นมนุษย์ แล้วเกิดเป็นมนุษย์ เราไม่สร้างสมบัติของเราต่อไป มนุสสติรัจฉาโน มนุสสเปโต มนุสสเทโว มนุษย์เดรัจฉาน มนุษย์สัตว์ทําลายเขาไปทั่ว มนุสสเปโต มนุษย์เปรต มนุสสเทโว มนุษย์เทวดา เป็นมนุษย์ แต่จิตใจเป็นเทวดา ถ้ามันสร้างสมอย่างนี้ ดูสิ เขาเป็นเทวดาตั้งแต่เขาเป็นมนุษย์ เวลาเขาตายไปเขาจะไปไหนล่ะ ถ้าเขายังเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

แต่เราจะมีธรรมเป็นที่พึ่ง เรามาวัดมาวา เรามาทําบุญกุศลของเรา ทําบุญกุศลเพื่ออะไรล่ะ ทําบุญกุศลเพื่อให้จิตใจเราเข้มแข็ง จิตใจเราเข้มแข็ง จิตใจเราเข้มแข็งเพราะอะไร เพราะเราได้ทําบุญกุศล บุญกุศลเปิดให้เรารับฟังความเห็นต่าง สิ่งที่หัวใจมันคลุกคลี มันมั่วสุม มันคลุกขี้อยู่ในหัวใจ ขี้โลภ ขี้โกรธ ขี้หลง เราให้มันเข้มแข็งขึ้นมา ถ้าเราคลุกขี้กับเรามาคลุกธรรม เราจะคลุกอย่างไร ศีล สมาธิ ปัญญา เราจะคลุกธรรมของเรา เราจะเจริญสมณธรรม ถ้าคนที่จะประพฤติปฏิบัติ

ทําบุญกุศลก็เป็นบุญกุศลนะ บุญนี้เป็นอามิส มันจะขับดันให้เราไปเกิดในที่ดีๆ ในสังคมที่ดี แล้วเราก็ทําบุญมหาศาลแล้ว ทําไมสังคมเรามันยังเบียดเบียนกันอยู่อย่างนี้ล่ะ

สังคมมันเบียดเบียนอยู่อย่างนี้เพราะว่ามันเป็นผลของวัฏฏะ ดูนํ้าสิ นํ้าจากห้วยหนองคลองบึงมารวมกันเป็นแม่นํ้า จากแม่นํ้ามันจะไหลลงไปสู่ทะเล ไปรวมกันอยู่ที่ทะเล ไปอยู่ที่มหาสมุทร คนเราเกิดมาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ นิสัยใจคอแตกต่างหลากหลาย นิสัยใจคอของเขา ทําบุญกุศลของเขา จิตใจของคนสูงส่งเป็นเทวดา จิตใจของคนเป็นเปรตเป็นผี แล้วมันเป็นสภาคกรรม คือเราต้องเกิดในสังคมอย่างนี้ เราจะให้ทุกคนดีอย่างนี้ไปหมดเลย เราจะเลือกแต่นํ้าใช่ไหม นํ้าของเราต้องใสสะอาดใช่ไหม นํ้าของเราต้องดีตลอดไปใช่ไหม แล้วนํ้าเวลามันไปผสมกับลําธารอื่น ไปแม่นํ้าอื่น มันก็เจือจางกันไปตลอด

สังคมมันเป็นอย่างนั้นน่ะ ถ้าสังคมเป็นอย่างนั้น ถ้ามีสติปัญญา มันคิดได้อย่างนี้แล้วมันก็ไม่น้อยเนื้อตํ่าใจไง เราจะทําความดี เราจะทําความดีเพื่อหัวใจดวงนี้ ทําความดีเพื่อหัวใจของเรา ไม่เบียดเบียนตนและไม่เบียดเบียนคนอื่น หัวใจของเรา นี่ถ้ามีสติปัญญามันจะทําคุณงามความดี

ดูสิ เขาหาอาหารมาเพื่อเป็นปัจจัยเครื่องอาศัย คนเรานะ ถ้าร่างกายสมบูรณ์ หายใจเต็มปอด นี่อาหารอันละเอียด ออกซิเจนหายใจ ขาดอากาศก็ตาย แล้วเวลาพุทโธๆ นํ้าใจๆ ถ้าใจมันมีสติมีปัญญาขึ้นมา มันมีคุณธรรมเป็นชั้นๆ ขึ้นไปนะ ถ้ามันมีคุณธรรมเป็นชั้นๆ ขึ้นไป เวลาคนเขาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าจิตมันสงบได้ จิตสงบได้ก็มหัศจรรย์แล้ว

สิ่งที่ว่าว่างๆ กัน อารมณ์ความรู้สึก อารมณ์ที่ทุกข์กลับไปคิดอารมณ์ที่ว่างเท่านั้นเอง แต่ถ้าพุทโธๆ จนตัวจิตมันว่างเอง มันมีกําลัง มันมหัศจรรย์แล้ว นี่แค่สมาธิ ไม่อย่างนั้นทําไมพระเราติดสมาธิล่ะ ทําไมคนประพฤติปฏิบัติถึงติดสมาธิล่ะ เพราะคิดว่าสมาธินี้เป็นนิพพานไง สมาธิมันว่าง สมาธิมันมีความร่มเย็นเป็นสุข สมาธิมันมหัศจรรย์ไง แต่คนมันไม่เคยมีสมาธิมันถึงบอกว่าสมาธิเป็นสมถะ สมาธิไม่มีความหมายไง

ไม่มีความหมายเพราะมันหาไม่เป็น มันหาไม่ได้ไง เพราะมันหาไม่เป็น มันหาไม่ได้ มันถึงไม่มีความหมายไง คนที่เขาหาเป็นเขาหาได้ เขาว่ามันมีความหมายไง มีความหมายเพราะมันเป็นสมถะ ฐานที่ตั้งแห่งการงาน

เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เรามีสติปัญญา เราหาทรัพย์สมบัตินั้น ทรัพย์สมบัตินั้นถึงเป็นของเรา เราได้ยศถาบรรดาศักดิ์มาเพราะเราเป็นมนุษย์ เราแสวงหาสิ่งนั้นมา ยศถาบรรดาศักดิ์ถึงเป็นของเรา

ถ้าในการประพฤติปฏิบัติ ถ้าจิตมันไม่สงบขึ้นมา ตัวจิตมันไม่ใช่ตัวตน ไม่ใช่ความจริง มันจะไปได้อะไรมา มันก็ได้ไปตะครุบเงา ความคิดเกิดดับ อารมณ์ความรู้สึกเราเกิดดับ เราอยากคิดเรื่องดีๆ เราอยากอารมณ์ที่ดีๆ มันไม่อยู่กับเราหรอก อารมณ์ที่มันเบียดเบียนหัวใจ อารมณ์ที่มันบีบคั้นมันชอบอยู่กับเรามากเลย แล้วมันก็เกิดดับทั้งนั้น ดีก็เกิดดับ ชั่วก็เกิดดับ แต่ทําไมมันอยู่กับเราล่ะ

มันไม่ใช่เรา เพราะมันวางสิ่งนั้นมามันถึงเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิคือเรา เพราะเรา เพราะเราเป็นมนุษย์ เราถึงแสวงหาทรัพย์สมบัตินั้นเป็นของเรา เราตายไป ทรัพย์สมบัติมันอยู่กับโลกนี้ แต่เราต้องพลัดพรากจากทรัพย์สมบัตินั้นไป

เวลาเราภาวนา ความรู้สึกนึกคิดมันเป็นอารมณ์ความรู้สึก มันไม่ใช่เรา ถ้าไม่ใช่เรา ถ้าจิตมันสงบเข้ามาเป็นสมถะ นั่นคือตัวตนของเรา เพราะมีเรา เราถึงมีทรัพย์สมบัติ เราถึงมียศถาบรรดาศักดิ์ แล้วถ้าเราตายไป ทรัพย์สมบัติมันก็กองอยู่นั่น อารมณ์ความรู้สึกมันไม่ใช่เรา มันเกิดจากเรา เพราะอารมณ์มันคิดดีก็ได้ คิดชั่วก็ได้ คิดร้ายก็ได้ คิดได้ต่างๆ ทั้งนั้นน่ะ แล้วมันไม่ใช่เรา ไม่ใช่เรา แต่เราไปสร้างอารมณ์ว่าว่างๆ ว่างๆ...ว่างๆ ก็ไม่ใช่เรา

แต่ถ้าจิตมันสงบเข้ามา นี่ตัวเรา ตัวเราสงบ ตัวเราสงัด ตัวเราสงบระงับ ตัวเรามีความรู้สึก สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แล้วจิตสงบ มีครูบาอาจารย์ มีศาสนา พระพุทธศาสนาสอนถึงศาสนาแห่งปัญญา ปัญญาจะเกิดขึ้นจากตรงนี้ ปัญญาจะเกิดขึ้นจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากําหนดลมหายใจเข้าและลมหายใจออก ทําความสงบของใจเข้ามา

พอทําความสงบของใจเข้ามา จิตสงบแล้วบุพเพนิวาสานุสติญาณ เห็นอดีตชาติ เห็นสิ่งที่จิตนี้ได้สร้างสมมา เวลาถึงมัชฌิมยาม จุตูปปาตญาณ ถ้าจิตนี้ยังไม่ได้ทําลายภวาสวะ ทําลายภพ ทําลายอวิชชา มันยังไปเกิดอยู่ นี่จุตูปปาตญาณ

เวลาถึงอาสวักขยญาณ ทําลายอวิชชาๆ เพราะจิตมันสงบ เพราะจิตสงบมันถึงไปเห็นอดีตชาติ เพราะจิตมันสงบมันถึงเห็นการเกิดและการตาย เพราะจิตสงบแล้วมันเห็นปัญญา ปัญญาในพระพุทธศาสนาคือภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา ศึกษาเล่าเรียนเท่าไรมันเป็นความจําทั้งหมด มันเป็นสมบัติยืม กู้เขามาใช้ กู้เขามาใช้ มันต้องใช้ดอก กู้เขา

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเป็นศากยบุตร เราเป็นบริษัท ๔ เรามีสิทธิที่จะศึกษา มีสิทธิที่จะค้นคว้า แต่ของเราล่ะ ถ้าจิตสงบเข้ามาแล้ว จิตสงบเข้ามาแล้วมันยกขึ้นสู่วิปัสสนา นั่นล่ะเรา เราจะได้มรรคได้ผล เราจะได้ความจริงของเรา

แต่ถ้าจิตไม่สงบเข้ามา มันเป็นอาการทั้งหมด มันเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์ มนุษย์มีความรู้สึกนึกคิด แล้วมันก็คิดว่ามันนิพพาน จิตสงบเข้ามา พอสงบแล้วมันก็ว่านิพพาน

แต่เวลามันยกขึ้นสู่วิปัสสนา โอ้โฮ! งานข้างหน้าอีกมหาศาล การค้นคว้า การรื้อค้นนะ ครอบครัวของมาร หลานของมาร พ่อของมาร ปู่ของมาร มันจะต้องชําระล้างเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป มันยังอีกมหาศาลเลย แต่เราไม่รู้จัก แต่ครูบาอาจารย์ท่านรู้ คนที่ผ่านแล้ว คนที่ทําแล้ว ท่านจะรู้ของท่าน เราถึงแสวงหาครูบาอาจารย์คอยเปรียบเทียบ

ครูบาอาจารย์ของเราท่านจะคอยชี้ คอยแนะ คอยบอก คอยชี้ คอยแนะขั้นตอนในการประพฤติปฏิบัติของเรา ขั้นตอนความจริงในใจของเรา เราจะประพฤติปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ เราจะมีธรรมเป็นที่พึ่ง แต่เราจะมีอกุปปธรรม ธรรมะแท้ๆ ธรรมะแท้ๆ

หลวงตาบอกว่า ไม่มีสิ่งใดสัมผัสธรรมได้ ยกเว้นแต่หัวใจของคน ยกเว้นแต่ความรู้สึก ความรู้สึกจริงๆ สัมผัสธรรมะได้

สายตา หูได้ยินแต่เสียง ได้เห็นแต่ภาพ ไม่เห็นของจริง ใจได้สัมผัสธรรมได้ ถ้าใจมันสัมผัสธรรมได้จริง มันสํารอกมันคาย ตัวมันเองเป็นธรรมะจริงๆ ในหัวใจ เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๒ กันยายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ธรรมะเป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้รื้อค้น การรื้อค้นนี้ต้องเป็นคนที่มีอํานาจวาสนา อย่างของเราครึ่งๆ กลางๆ คําว่า “ครึ่งๆ กลางๆ” คือกึ่งพุทธกาลไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างสมบุญญาธิการมาขนาดนั้น เวลารื้อค้น ๖ ปี ขวนขวายขนาดนั้นจนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นไป เวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นไป เสวยวิมุตติสุข คําว่า “สุขเหนือโลก” สุขที่ในโลกนี้ไม่มี สุขที่คนหาไม่ได้ แต่มันอยู่ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ทีนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เราต้องเป็นเช่นนั้นหรือ แล้วพยายามจะหาทางออก มันขวนขวาย มันมีความทุกข์ ความทุกข์เพราะมันมีเป้าหมาย แล้วพยายามไปให้ถึงเป้าหมายนั้น มันมีกิเลสมันบีบคั้น มันมีแต่ความทุกข์ความยาก มันมีแต่ความวิตกกังวล มันไม่มีอะไรสมความปรารถนาสักอย่างเลย ความทุกข์ไหม ความทุกข์อย่างนั้นมันบีบคั้นในใจองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขวนขวายๆ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา วิมุตติสุขมันแตกต่าง เวลามันทุกข์ มันบีบคั้นหัวใจ มันบีบคั้น เวลาพ้นไปแล้ว ผลจากพ้นจากทุกข์ไปแล้วมันวิมุตติสุข มันสุขขนาดนั้น เลอเลิศ เหนือโลก แล้วท่านก็วางธรรมวินัยไว้สอนพวกเราไง

วันนี้วันพระ เวลาวันพระนะ คนเราปรารถนาความสุข เกลียดความทุกข์ทั้งนั้น ถ้าปรารถนาความสุข เกลียดความทุกข์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้เสียสละ การเสียสละ เสียสละทาน เสียสละเพื่อผลประโยชน์กับเรา เสียสละเพื่อหัวใจดวงนี้ เสียสละเพื่อสังคม ถ้าสังคมมันสงบร่มเย็น ผู้ที่อยู่อาศัยมันก็อยู่อาศัยด้วยความสงบร่มเย็นใช่ไหม

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุข แล้วสอนให้พวกเราเสียสละ เสียสละสิ่งที่เราพอมีการเสียสละได้ ถ้าเสียสละมันฝึกหัดหัวใจ ถ้าหัวใจของคนที่มีอํานาจวาสนา มีเจตนาอยากเสียสละ เห็นคนทุกข์คนจน มันเห็นนํ้าใจของเขาใช่ไหม

ถ้ากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันไม่เห็นนํ้าใจของคนใช่ไหม มันจะเหยียบยํ่าเขาไป มันเห็นแต่ผลประโยชน์ของมันใช่ไหม เวลากิเลสขึ้นมา มันปรารถนาความสุขของมัน มันก็คิดว่าทรัพย์สมบัตินี้เป็นความสุขของมัน มันขวนขวายสิ่งนั้นมาเพื่อเป็นความสุข แล้วมันมีความสุขจริงหรือเปล่า

นี่ไง กิเลสมันคิดอย่างหนึ่งไง แต่เวลาธรรมะให้เสียสละ เสียสละได้อย่างไร ก็ปรารถนาความสุข ปรารถนาความสุขมันก็ต้องมั่งมีศรีสุข มันก็ต้องขวนขวายเป็นสมบัติของเราสิ มันถึงมีความสุข นี่กิเลสมันมาหลอกอย่างนั้นน่ะ แล้วเราก็ขวนขวายกัน พยายามแสวงหากัน แสวงหามาด้วยความทุกข์ความยาก แสวงหามาเพื่อเป็นสมบัติของเรา แล้วมันไม่สมความปรารถนา

ความแสวงหากัน ความแสวงหามันก็ทุกข์ยากอยู่แล้ว เวลาทุกข์ยากแล้ว กิเลสมันตัวใหญ่ ตัวพอง ตัวโตขึ้นมาเพราะว่าไปตามหลังมัน แล้วแสวงหามาเป็นสมบัติของเราแล้วมันก็ไม่ถึงเป้า แสวงหามามากขนาดไหน มันก็ต้องการให้มากไปกว่านี้

มันแสวงหามาว่าจะเป็นความสุข มันเป็นความทุกข์ ความทุกข์เพราะมันไม่สมความปรารถนา ความทุกข์เพราะมันไม่สมความตั้งใจของเรา ทั้งๆ ที่สมบัติมหาศาล มันเหลือใช้เหลือเฟืออยู่แล้ว แต่กิเลสมันไม่เคยพอ ไม่เคยพอ มันก็แสวงหามาทุกข์ยากของมันมากขึ้นไปๆ คิดว่ามันจะเป็นความสุข มันเป็นความทุกข์ทั้งนั้นเลย ด้วยเล่ห์กลของมันไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้เสียสละ การเสียสละ เรามาทําบุญกุศลกันนี้เราเสียสละ คนมีมากมีน้อยก็เสียสละตามแต่กําลังของเรา คนที่ไม่มี คนไม่มีก็เสียสละนํ้าใจของเรา อนุโมทนาทานไปกับเขา การเสียสละ ทุกคนจะมีกําลังไม่เท่ากัน

กําลังของคน กําลังของคนที่สูงขึ้นมา เวลาไปถึง เวลามันมีสูงมีตํ่า เวลามันเฟื่องฟูขึ้นมา จิตใจของเราก็ชื่นชม จิตใจของเราก็อบอุ่น เวลามันอัตคัดขาดแคลน หัวใจเราก็ว้าเหว่ หัวใจเราก็วิตกกังวลใช่ไหม การวิตกกังวล

สิ่งที่เสียสละมันเป็นการบีบคั้นเพราะอะไร เพราะสิ่งนี้ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมคือการกระทํา คนที่มีสติมีปัญญา เขามีสติมีปัญญาของเขา เขารักษาสมบัติของเขา เขาแสวงหาสมบัติของเขาด้วยความประหยัดมัธยัสถ์ของเขา สมบัติของเขา เขาได้รักษาของเขาไว้ได้ คนที่ขาดปัญญา หาสิ่งใดมาแล้วขาดสติขาดปัญญารักษาของเราไม่ได้ มันก็สูญหายไปเป็นธรรมดา

กรรม กรรมคือการกระทํา กรรมคือสติปัญญา กรรมคือการฝึกหัดค้นคว้า การฝึกฝน กรรมมันอยู่ที่นี่ไง

ว่ากรรม กรรมมันอยู่ไหน เวลากรรม ยกให้กรรม เขาว่าเป็นลัทธิยอมจํานน อะไรก็โยนให้กรรมเลย แล้วตัวเองก็ขี้เกียจขี้คร้านอยู่อย่างนั้นน่ะ

กรรมคือการกระทํา ทําดีก็ได้ดี ทําชั่วก็ได้ชั่ว นี่กรรมเก่ากรรมใหม่ ถ้ากรรมเก่า กรรมเก่า สิ่งที่เราได้ทํามาเป็นจริตนิสัย คนจริตนิสัยทําสิ่งใดที่ชอบก็ถูกใจ ทําให้ขัดใจก็ไม่ชอบใจ สิ่งใด ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรม รื้อสัตว์ขนสัตว์ ได้พระอรหันต์มามหาศาลเลย เวลาตั้งเอตทัคคะ ๘๐ องค์ คําว่า “๘๐ องค์” จริตนิสัยของเขาไม่เหมือนกัน

เวลาพระอรหันต์บอกของเขา ใครๆ ก็บอกของเขาดีกว่า ของเขาประเสริฐกว่า เถียงกันไม่ลง ก็ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า อาสวักขยญาณ ญาณหยั่งรู้ ญาณที่การชําระล้างกิเลสให้พวกเธอเป็นพระอรหันต์สําคัญที่สุด ศีล สมาธิ ปัญญา มรรคญาณอันนั้นที่มันชําระล้างกิเลสในใจอันนั้นให้เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาสําคัญที่สุด

แล้วพอสําคัญแล้ว จริตนิสัย กรรมเก่าของคนสร้างมาไม่เหมือนกันไง เวลาพระโมคคัลลานะ พระสารีบุตร เวลาจะมาขอบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นพระโสดาบัน ได้ฟังเทศน์มาจากพระอัสสชิ “นั่นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาของเรามาแล้ว”

อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอหิภิกขุ บวชให้ แล้วสั่งสอนจนเป็นพระอรหันต์ ตั้งให้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา พระติเตียนกันไปหมด ทําไมไม่ตั้งพระอัญญาโกณฑัญญะ พระอัญญาโกณฑัญญะเป็นสงฆ์องค์แรกของโลก

แต่พระอัญญาโกณฑัญญะท่านปรารถนาอย่างนั้น เวลาท่านไปสอน เอาเณรมาบวช เอาหลานมาบวช แล้วท่านก็เข้าไปอยู่ป่าอยู่เขา พระอรหันต์นะ สงฆ์องค์แรกของโลกเลยอยู่ในป่าในเขา เวลาจะนิพพานมาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้สํานึกถึงบุญถึงคุณอันนั้นไง

นี่ไง กรรมเก่ากรรมใหม่ไง ถ้ามีกรรมเก่า เราสร้างคุณงามความดีของเราขนาดไหน กรรมเก่ากรรมใหม่ กรรมเก่าคืออะไร กรรมเก่า ในปัจจุบันนี้เราทําอะไรไว้บ้าง เวลาเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้ามันผ่านไปอนาคต ไปอยู่ในอนาคต นี่ก็อดีตแล้ว นี่กรรมเก่า

กรรมเก่าก็คือเราทํา กรรมเก่าก็เราทํามาทั้งนั้น เพราะเราทําทั้งนั้น เรายํ้าคิดยํ้าทําจนเป็นจริตเป็นนิสัย เพราะจิตฝึกหัดมาเป็นอย่างนั้น มันถึงมีความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้ ความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้ เพราะเราทําของเรามา เพราะเราขาด ขาดสติ ขาดปัญญา เพราะเราไม่ได้ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าจิตใจที่ประเสริฐ เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร พระเทวทัตทําลายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขนาดไหน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้อภัยตลอดเลย เทวทัตก็ทําลายอย่างเดียวเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ให้อภัยอย่างเดียวเลย นี่ไง เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ไม่จองเวรไม่จองกรรมกับใครทั้งสิ้น ไม่ผูกเจ็บใคร ไม่ทําลายใคร มันเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยากบังตาเขา เขาได้สร้างเวรสร้างกรรมของเขา เขาได้ทําของเขาด้วยความมืดบอดในใจของเขา นี่ความมืดบอดในใจของเขา

บ้านเรา เราก็ตัดไฟ มืดอยู่บ้านเดียว บ้านอื่นเขาสว่างไสวกันหมด บ้านเราโดนตัดไฟเพราะไม่จ่ายค่าไฟ นี่ไง เวลากิเลสมันบังตา กิเลสมันตัดไฟเสีย มืดบอดอยู่คนเดียว แล้วก็สําคัญตนว่ามีปัญญา สําคัญตนว่าเก่งกล้า

ในสังคมเขาเปิดไฟกันสว่างไสว ในสังคมเขามีสติปัญญาของเขา ด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันปิดบังหัวใจของเรา บ้านเรามืดเพราะโดนตัดไฟ ทําอะไรคิดว่าตัวเองทําได้ดี ตัวเองทําได้ประเสริฐ คิดอยู่คนเดียว นี่เวลากิเลสมันปิดหัวใจ เพราะอะไร เพราะไม่ได้ฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาจะคบ ถ้าจะคบใครประเสริฐที่สุด คบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ฟังธรรม ได้เห็นการกระทํา เรามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านฝึกหัดอย่างไร

ศีลจะรู้ได้ต่อเมื่ออยู่ด้วยกัน คนอยู่ด้วยกันจะรู้เลยว่าคนไหนมีศีลไม่มีศีล มันทําถูกต้องหรือทําไม่ถูกต้อง

ธรรม รู้ด้วยอะไร พูดออกมานี่แหละ แสดงออกนี่แหละคือธรรม ถ้าเราอยู่ใกล้ใครเรารู้ ถ้าเราใกล้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราได้ยินได้ฟัง ได้เห็นตัวอย่าง ผู้ทรงศีลท่านประพฤติปฏิบัติอย่างไร ท่านมีคุณธรรมอย่างไร ท่านสั่งสอนเราอย่างไร นี่อยู่ใกล้ชิดผู้มีศีลมีธรรม มันได้ฝึกหัดหัวใจของเราไง

อย่าให้กิเลสมันตัดไฟ มืดบอด นี่เปิดไฟ ฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ไง แล้วทําไมต้องเสียสละ เสียสละทําไม

ก็เสียสละเพื่อหัวใจดวงนี้ ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีคนปรารถนาอยากจะทําบุญกุศลกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามหาศาล ดูสิ แม้แต่กษัตริย์ออกรบกลับมา ขอได้อังคาส คือขอให้ได้ถวายทานกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๗ วัน

เขาให้ขอเลย ให้ขอพรอะไรก็ได้ ขออะไรก็ได้

ขอให้ได้ถวาย ได้อังคาสองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยมือของตนเอง ๗ วัน

ทุกคนแย่งกัน ทุกคนอยากได้บุญกุศล เพราะนี่เนื้อนาบุญของโลก แล้วเวลาเขาชื่นชมว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกคนถึงได้อยากถวายทานองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไม่ใช่หรอก ไม่ใช่ๆ ท่านทําของท่านมา ปรารถนามาเป็นพระโพธิสัตว์ สละชีวิต สละทุกๆ อย่างมา เป็นพระเวสสันดร สละทรัพย์ สละทานจนเขาไล่ออกจากเมือง

สิ่งที่ทํามาทั้งนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านได้ทําของท่านมา เพราะการได้ทําของท่านมา เวลาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันถึงได้มีอํานาจวาสนาขนาดนั้น พระปัจเจกพุทธเจ้าเป็นพระพุทธเจ้าเหมือนกัน แต่ได้ทํามาขนาดนั้นก็ได้บุญกุศลขนาดนั้น

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราบอกเราจะทําบุญกุศล เราขาดแคลน เราไม่มีเสมอเขา

ก็เราทํามา เราทําของเรามา ถ้าเราทํามา ถ้ามีสติปัญญาอย่างนี้นะ คนคนนั้นจะไม่บีบคั้นตัวเอง คนคนนั้นจะไม่มีความน้อยเนื้อตํ่าใจ สิ่งที่ความทุกข์ความยากในใจเราอันดับต้นเลยคือน้อยเนื้อตํ่าใจ พอน้อยเนื้อตํ่าใจแล้วกิเลสมันก็โหมเข้าใส่ พอกิเลสโหมเข้าใส่ ไปเลยนะ

ในบ้านในครัวเรือนทุกคนจะบอกว่าพ่อแม่ไม่รัก พ่อแม่ไม่รัก มันจะคิดแต่ว่าพ่อแม่รักคนอื่น ไม่รักเรา นี่ด้วยความคิดของมัน มันตัดไฟ มืดบอดในใจ ถ้ามันมืดบอดในใจแล้วมันก็ซํ้าเติมตัวมันเอง

ถ้าเรามีสติปัญญา ฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสียสละทานๆ เสียสละทําไม เสียสละให้หัวใจมันเปิดกว้างไง ต่อไฟๆ อย่าให้กิเลสมันตัด ต่อไฟเสีย ให้บ้านเราสว่างไสว ให้หัวใจมันคิดได้ ให้ความรู้ความเห็นมันเกิดขึ้น ถ้าความรู้ความเห็นมันเกิดขึ้น แล้วชีวิตเรากลัวอะไร ชีวิตเราจะกลัวอะไรถ้าเรามีสติปัญญา ชีวิตเราจะกลัวอะไร ปัญญา คนเราจะล่วงพ้นด้วยปัญญา เรามีปัญญาของเรา เรารักษาชีวิตของเรา ทุกข์ทั้งนั้นน่ะ ไม่ทุกข์อย่างไร

ดูเราสิ เหงื่อซกอยู่นี่ ทุกข์ไหม เดินกลับมานี่เหงื่อทั้งตัว ในเมื่อมันเป็นอย่างนี้ ร่างกายมันก็ต้องขับเคลื่อนมันไปอย่างนี้ ธรรมชาติของมันเป็นอย่างนี้ แต่หัวใจของเรามันชื่นบาน หัวใจของเรา เรารู้นี่เราทําอะไร เรารู้นี่สถานะอะไร เราอยู่กับปัจจุบันนี้ๆ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้แก้ที่ปัจจุบันนี้ ถ้าปัจจุบันนี้จิตใจเรามันเศร้าหมอง จิตใจมันบีบคั้นเรา เราแก้ที่ปัจจุบันนี้ เวลาเราแก้ที่ปัจจุบันนี้นะ คนที่เราแก้ไขจิตเขาได้นะ โอ้โฮ! มันว่างหมดเลย มันสว่างไสว มันมีความสุข เมื่อกี้มันยังทุกข์อยู่เลย เมื่อกี้กิเลสมันยังบีบหัวใจเอ็งอยู่นะ ถ้ามีปัญญาไล่เข้าไปนะ ไล่เข้าไปเลยนะ นี่ธรรมโอสถไง ธรรมโอสถมันจะไปพลิกแพลง มันจะไปเปลี่ยนแปลง มันจะไปแก้ไข ถ้าแก้ไขขึ้นมาในใจของเรา มันสว่างโพลงเลยนะ

ก็คนคนเดียวกันนั่นแหละ เมื่อกี้ยังทุกข์ๆ ยากๆ ยังบีบคั้นหัวใจอยู่เลย เวลามันต่อไฟได้ มันสว่างไสวกลางหัวใจเลย ถ้ามันสว่างไสวกลางหัวใจนะ สิ่งนี้มันเป็นธรรมเกิด

พอธรรมเกิดแล้วอย่าประมาท อย่าเลินเล่อ เห็นไหม ความดีที่ยังดีกว่านี้ยังมีอยู่ ความดีที่จะสูงขึ้น ความดีที่เราจะต้องขวนขวายยังมีอยู่ สิ่งที่ได้สัมผัส ธรรมโอสถ สิ่งนี้มันเป็นสัจจะมันเป็นความจริง มันเป็นความสุขที่เราจะอาศัยหล่อเลี้ยงหัวใจของเราขึ้นไป ถ้าจิตใจของเรามันมีความสุข มีความระงับ หล่อเลี้ยงหัวใจขึ้นไป มันไม่บีบคั้นไง

เวลาคนทุกข์คนจน คนทุกข์คนยากมันบีบคั้นหัวใจ เดินจงกรมก็คอตก นั่งสมาธิ แหม! อึดอัด หัวใจมันจะแตก ทําอะไรไปมันดิ้นรนๆ มันทุกข์มาก ทั้งๆ ที่บอกว่าปฏิบัติธรรมแล้วจะมีความสุขไง ปฏิบัติธรรมแล้วจะมีคุณงามความดีไง แต่นั่งสมาธิไปแล้วทําไมหัวอกมันจะแตกล่ะ

หัวอกจะแตก มันดับไฟมันแล้ว ไปใช้จุดเทียน ไฟมันไหม้บ้าน จุดเทียนแล้วลืมดับเทียน เทียนไหม้บ้านไปอีก มันทุกข์อยู่แล้ว มืดบอดในใจอยู่แล้ว ยังหาทางออกไม่ได้ ไปจุดเทียนก็เพื่อความสว่างขึ้นมา จุดเทียน เราใช้ของเรา

ก็ดับเสียสิ ดับเทียนของเราเสีย เวลาเราใช้ เราก็ใช้เพื่อความสว่าง เสร็จแล้วเราก็ดับไฟ แล้วเวลาจะใช้ เราก็จุดเทียนของเรา ฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นมา หาอยู่หากินขึ้นมา มีเงินมีทองขึ้นมา เดี๋ยวเราไปต่อไฟได้ เดี๋ยวไฟมันสว่างขึ้นมาเอง

นี่เหมือนกัน เวลาประพฤติปฏิบัติมันทุกข์มันยาก มันบีบคั้นหัวใจ บีบคั้นก็กิเลสมันบีบคั้น กิเลสเท่านั้นที่ทําลายหัวใจของเรา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐเลอเลิศมาก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกข์ยากมาก่อน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ เวลาสหชาติ เวลาในพระไตรปิฎกพูดถึงว่าเราเคยเป็นๆ

ความทุ่มเทขนาดนั้นแต่ละภพแต่ละชาตินะ แล้วเวลามาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาคนถวายทานมหาศาล เวลาพราหมณ์นิมนต์ไว้แล้วมารดลใจ ลืมใส่บาตร พระทุกข์กันไปหมดเลย นี่มันมี มันมีสูงมีตํ่า มันมีขึ้นมีลง ถ้ามีขึ้นมีลง เรามีปัญญาของเรา เรารักษาหัวใจของเรา

มนุษย์จะมั่งมีศรีสุข ทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน กินอิ่มท้องเหมือนกัน มีปัจจัยเครื่องอาศัยเหมือนกัน แต่ถ้าจิตใจมันสงบระงับ จิตใจมีสติปัญญา ปัจจัยเครื่องอาศัยของเราเป็นเครื่องอาศัย เราหามาเพื่ออาศัย มันไม่ใช่เป็นเจ้านาย แต่ถ้าจิตใจมันทุกข์มันยาก มันยิ่งกว่าเจ้านายอีก มันหามานะ มันหามาเพื่อประดับเกียรติ มันหามาเพื่อให้เทียมหน้าเทียมตาเขา เทียมหน้าเทียมตาเขา เราเทียมหน้าเทียมตาอยู่แล้ว

เวลาคนเรา สูงสุดสู่สามัญ คนที่เขามีสติมีปัญญาของเขา สูงสุดสู่สามัญ ติดดิน คนติดดิน คนเสมอกัน คนที่ไม่ดูถูกดูแคลนใคร เขามีอํานาจวาสนาบารมีนะ

คนเรานะ เวลาสูงขึ้น เหยียบยํ่าเขาไปหมด เราสูงกว่าเขาๆ สูงกว่าเขานะ ดูสิ ในสังโยชน์ ๑๐ มานะ ๙ สูงกว่าเขามันก็สูงกว่าเขาอยู่แล้ว ถ้าคนสูงกว่าเขา

สูงกว่าเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา สําคัญว่าเสมอเขา

เสมอเขา สําคัญว่าเสมอเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา

ตํ่ากว่าเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา สําคัญว่าเสมอเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา

มันจะตํ่ามันจะสูงมันก็เป็นข้อเท็จจริง ไปสําคัญ เสมอเขาก็เสมอเขา แล้วไปสําคัญทําไม ไปสําคัญว่าเสมอเขา มันก็เป็นสังโยชน์แล้ว มันก็ยึดมั่นถือมั่นแล้ว

สูงกว่าเขาๆ มันก็สูงกว่าเขาโดยข้อเท็จจริง มันก็สูงกว่าเขาจริงๆ นั่นแหละ แต่เราไม่สําคัญตนว่าสูงกว่าเขา เราสําคัญว่าเราเป็นมนุษย์เหมือนกัน เราสําคัญว่าเราจะเจือจานกัน ถึงจะสูงกว่าเขา สูงกว่าเขาด้วยอํานาจวาสนา แต่หัวใจมันเลอเลิศ หัวใจมันเห็นคุณค่า ไม่ใช่สูงกว่าเขาแล้วสําคัญตน สําคัญตนว่าสูงกว่าเขา

เสมอเขา สําคัญว่าตนเสมอเขา

ตํ่ากว่าเขา เรามันคนทุกข์คนจนตํ่ากว่าเขา สําคัญตนว่าตํ่ากว่าเขา ตํ่ากว่าเขาก็คนน่ะ มันไม่บีบคั้นหัวใจเราไง

นี่ไง ฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ ถ้ามีสติมีปัญญาแล้ว ฟังธรรมในหัวใจของเรา มนุษย์เหมือนกัน มองหน้ากัน เห็นนํ้าใจกัน ดูแลกัน แล้วเรารักษา แล้วคิดสิ นี่การเสียสละ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้เสียสละ ถ้าเสียสละแล้ว ถ้ามันเสมอกัน มันอยู่ด้วยความร่มเย็นเป็นสุข มันจะปฏิบัติง่ายไหม มันมีอะไรบ้างที่ตกค้างในใจ

ไปนั่งสมาธิแล้วก็ไปบีบคั้นหัวใจของตัว เวลานั่งสมาธิขึ้นมา กิเลสมันหลอก โน่นก็ยังไม่ได้ทํา นี่ก็ยังไม่ได้ทํา เมื่อกี้เดินไป ไปเหยียบคนนั้น มองไป คนนั้นเขาว่าเรา

ปฏิบัติมาก็แย่อยู่แล้ว มันจะไปเอาอะไรมาอีก แต่ถ้ามันเสียสละ เราทําหน้าที่ของเรา ไม่สําคัญอะไรทั้งสิ้น เราทําของเรา เราทําแล้วปฏิบัติ เราลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราทําตามที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปากสะอาด ปากบริสุทธิ์ ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ มีคุณธรรมขึ้นมา เราเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราไม่เชื่อกิเลส เราไม่เชื่อพญามาร เราไม่เชื่อครอบครัวของมาร “คนโน้นเขาว่าเรา คนนี้เขาว่าเรา” นั่นมารทั้งนั้นน่ะ มารมันสอย แล้วเดี๋ยวมันก็ตัดไฟ พอตัดเข้าไป มืดบอด เราทุกข์อยู่คนเดียวนั่นน่ะ

ถ้าหัวใจสว่างขึ้นมา สว่างอย่างนี้นะ แล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นไปมันเป็นข้อเท็จจริงนะ บุคคล ๔ คู่ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มันจะเห็นเลยว่าเวลามรรคญาณมันไล่เข้าไป มันปฏิบัติเข้าไป มันมหัศจรรย์

นี่ไง ฟังธรรมๆ เป็นภาคปริยัติ เวลาประพฤติปฏิบัติเป็นความจริง ถ้าความจริงแล้ว ถ้าใครปฏิบัติแล้ว หลวงพ่อพูดอะไรรู้หมด ทะลุหมด

เวลาอยู่กับหลวงตา ท่านเทศน์จบนะ “ลีเอ้ย! อย่างนี้เนาะ”

เรานั่งอยู่ด้วย พระอรหันต์เทศน์และพระอรหันต์ฟัง มันเท่าทันกันน่ะ เวลาท่านเทศน์จบนะ หลวงปู่ลีท่านอยู่ด้วยนะ “ลีเอ้ย! เนาะ”

ท่านพูดถึงเวลาท่านเทศน์ เพราะท่านเทศน์ออกมาจากใจของท่าน หลวงปู่ลีก็เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน นั่งฟังอยู่ คนอื่นจะรู้ได้อย่างไร คนอื่นมันก็ฟังไว้ ฟังไว้เพื่อเป็นไซลอบดักปลา มันจะได้ปลากี่ตัว มึงดักได้ไหม มึงทําเป็นไหม แต่หลวงปู่ลีท่านนั่งฟังอยู่ด้วยนะ เทศน์จบนะ “ลีเนาะ ลีเนาะ”

เรานั่งอยู่ด้วย เรานั่งอยู่ด้วย เพียงแต่ว่า เราทึ่ง เราทึ่ง เราเชิดชู เรานั่งอยู่ด้วย ในสังคม ผู้รู้กับผู้รู้ ถ้าผู้รู้กับผู้รู้ไม่มีอะไรขัดแย้ง ผู้รู้กับผู้รู้เป็นอันเดียวกัน หัวใจนี้มันหนึ่งเดียวกัน

แต่ผู้ไม่รู้มันเอาไซเอาลอบมาดักเลยนะ หลวงตาเทศน์ มันอยากมีปัญญาเยอะๆ มันได้แต่ขยะ ได้แต่ถุงพลาสติกมันเข้าไปติดลอบ มันไม่ได้อะไรเลย แต่ของจริงได้ของจริง

นี่ฟังธรรมๆ ฟังธรรมเพื่อเหตุนี้นะ ฟังธรรมเพื่อหัวใจของเรานะ ฟังธรรมเพื่อหัวใจให้มันชื่นบาน ให้มีสติปัญญา ชีวิตเป็นอย่างนี้ เราจะพาชีวิตของเราไปให้ร่มเย็นเป็นสุข เราจะพาชีวิตของเราให้ไปสู่สัจธรรมอันนั้นให้ได้ ฝึกหัด หน้าที่การงานเป็นหน้าที่การงานปัจจัยเครื่องอาศัย จริงๆ แล้วคือหัวใจของเรา ถ้าหัวใจของเรามีความสุข หัวใจของเรามีความจริงขึ้นมาในหัวใจของเรา จะเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เป็นศาสนทายาท เอวัง