คํานํา

องค์สมเด็จพระบรมศาสดาตรัสรู้เองโดยชอบ ทรงเผยแผ่ ประกาศศาสนา โดยปฏิเสธความเชื่อดั้งเดิมของชาวโลก ในการทรงเจ้า นับถือผี บูชาพระเจ้า ซึ่งล้วนเป็นการบูชาสิ่งภายนอก และทรงสอนให้บูชาหัวใจตนเองที่ว้าเหว่เร่าร้อน ได้มีธรรมเป็นที่พึ่งด้วยการปฏิบัติ ซึ่งเป็นการบูชาสิ่งภายใน อันเป็นการบูชาสูงสุดและสําคัญที่สุด ดังที่พระพุทธองค์ทรงรับสั่ง “อานนท์ เธอบอกเขานะ อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย เธอจงบอกเขาว่าปฏิบัติบูชาเราเถิด”

เรื่องความเชื่อดั้งเดิม เรื่องตายแล้วสูญ ซึ่งหยั่งลึกฝังแน่น ในสังคมมานานตราบจนทุกวันนี้ และเป็นเรื่องยากที่จะแก้ไข หากแต่อธิบายให้ผู้ที่ยังหลงใหลมัวเมา ได้มีทัศนคติอันถูกต้องด้วยทัศนธรรมแท้จากผู้รู้แจ้งเห็นจริงที่เกิดจากภาคปฏิบัติ โดยท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ได้เมตตาแสดงไว้อย่างชัดเจนสมบูรณ์ เพราะเนื้อหาสารธรรมเต็มเปี่ยมไปด้วยเหตุและผล คือ สัจธรรม และยืนยันการเวียนว่ายตายเกิด เป็นสัจจะความจริง ทั้งเทศน์พุทธปรินิพพานฝากไว้เป็นคติธรรมอันงดงาม

หากผู้ใดได้อ่านหนังสือธรรมะเก็บตกเล่มนี้ แล้วน้อมนําไปปฏิบัติบูชา สร้างคุณธรรมในหัวใจขึ้นมา นอกจากเป็นประโยชน์ต่อตนเองแล้ว ยังเป็นประโยชน์ต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์อย่างอเนกอนันต์

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๕๙

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๖ กันยายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรม ตั้งใจฟังธรรมนะ เวลาฟังธรรมะ ดูสิ เวลาเขาแสวงหาทําบุญกัน ทําบุญกัน ดูสิ ทางพม่าเขาเรียก “นัด” นัดคือการทรงเจ้า ของเราศาสนาดั้งเดิมของชาวโลกคือศาสนาถือผี ถ้าถือผีถือสาง การเข้าทรงทรงเจ้า การเข้าทรงทรงเจ้ามันเป็นความเชื่อ เพราะเราไม่มีที่พึ่งไง

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วนะ เธออย่าครํ่าครวญ อย่าร้องไห้ ถ้ามีญาติของเราพลัดพรากไป อย่าครํ่าครวญ อย่าร้องไห้ ให้ทําคุณงามความดีถึงกัน คุณงามความดี ความดีของหัวใจของเรา อุทิศส่วนกุศลของเรา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้ธรรมขึ้นมา คนกราบภูเขา กราบไฟ กราบต่างๆ บูชา บูชาเพราะไม่มีที่พึ่งไง เพราะไม่มีที่พึ่งถึงได้ไปบูชาสิ่งภายนอก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ปฏิเสธหมดเลย เทวดา อินทร์ พรหมฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สาธุการ สาธุการ เพราะเทวดา อินทร์ พรหมเขายังต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ฟังธรรมๆ ธรรมอันนี้ ธรรมอันนี้ นายช่างใหญ่ นายช่างใหญ่คืออวิชชา เราได้ทําลายเรือนยอดของเธอแล้ว ความโลภ ความโกรธ ความหลง เรือน ๓ หลัง รวมยอดเป็นยอดหนึ่งคือนายช่างใหญ่

นายช่างใหญ่ได้ก่อร่างสร้างเรือนในภวาสวะ ในภพ ในภพ ในชาติ ในภวาสวะ ในจิต มันพาจิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง นายช่างใหญ่ เราได้หักเจ้าแล้ว เจ้าเกิดอีกไม่ได้เลยในหัวใจของเรา นี่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเหนือโลก เหนือโลกอย่างนี้ ถ้าเหนือโลกอย่างนี้แล้วมันจะไปครํ่าครวญ ไปอ้อนวอนจากใครล่ะ เราอ้อนวอนจากใครสิ่งใดๆ ไม่ได้ทั้งสิ้น เราต้องทําของเราเองทั้งนั้น ถ้าเราทําเองทั้งนั้น

ธรรม ดูสิ ธรรมภายนอก ธรรมภายใน ถ้าธรรมภายนอก ดูสิ เราเห็นโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ มียศถาบรรดาศักดิ์ มีลาภสักการะ มีข้าวของเงินทอง เราว่าสิ่งนั้นเป็นบุญของเขาไง

มันเป็นอํานาจวาสนาของคนนะ อํานาจวาสนาของคน เวลามีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ อนาถบิณฑิกเศรษฐีเป็นมหาเศรษฐีนะ เอาเงินปูซื้อที่ให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เวลาเวรกรรมมาถึง ทรัพย์สมบัติที่ฝังไว้ เวลานํ้าขึ้นมันเซาะไปหมด เพราะเขาฝังดินไว้ หมดเนื้อหมดตัวเลย

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเขาทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คนมีแต่ติเตียน ดูสิ เศรษฐีมหาเศรษฐีทําจนหมดเนื้อหมดตัว แล้วเขาเป็นพระโสดาบัน เวลามีพระมาก็อยากจะใส่บาตรๆ มีพระมาก็อยากจะให้ ทั้งๆ ที่ตัวไม่มีจะกินก็อยากจะให้ คนจนเขากินข้าวกับนํ้าผักดอง ข้าวแล้วผสมนํ้าผักดอง เห็นพระมาก็ถวายพระ

จนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าห้ามไง ถ้าเขาเป็นอเสขบุคคล ห้ามเข้าไปในบ้านเขา เพราะมีเท่าไรเขาก็ให้หมดไง ห้ามเลย เว้นไว้แต่เขาออกมาใส่บาตรเอง แต่เขาเป็นอเสขบุคคลตั้งแต่เป็นอริยบุคคลขึ้นไป ห้ามไปบิณฑบาตบ้านเขา ห้ามไปขอเขา เพราะเขามีเท่าไรเขาให้หมด นี่ถ้ามันเป็นความจริง สุดท้ายแล้วบุญกุศลก็ฟื้นกลับมา อนาถบิณฑิกเศรษฐีก็ได้ทรัพย์สมบัติกลับมา อันนั้นมันเป็นเวรเป็นกรรมของคน ถ้าโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเยาะเย้ยมารๆ นายช่างใหญ่ที่เราได้หักเรือนยอดของเธอแล้ว

มนุษย์เกิดมาจากไหน เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี้มาจากไหน นายช่างใหญ่ นายช่างใหญ่มันปั้นให้เรามา เราจะไปอ้อนวอนเอาจากใคร จะไปเชื่อใคร จะไปอ้อนวอนเอาจากใคร เขาจะช่วยเหลือสิ่งใดเราได้ มันเป็นสมบัติของเรา สมบัติของเรามีมากมีน้อยเท่าไรมันก็เป็นสมบัติของเรา ถ้าสมบัติของเรา

เราเกิดมาแล้ว ในทางโลก เราทําสิ่งใดประสบความสําเร็จ อํานาจวาสนานะ วาสนาของคนมันแข่งกันไม่ได้ คําว่า “แข่งขันกันไม่ได้” เพราะอะไร เพราะเขาทําของเขามา ถ้าเราไม่ได้ทํามา บัญชีเราไม่มี จะเบิกๆ โธ่! ของเขามีบัตรเครดิต ๒๐ ใบ เขารูดปรื๊ดๆๆ เลย ไอ้เราไม่มีสักใบ แล้วก็มานั่งครํ่าครวญว่าเราทุกข์เรายาก

เราทุกข์เรายากเพราะเราไม่ได้ทํามา เราไม่มีเครดิต เราไม่สามารถออกบัตรได้ เราไม่สามารถรูดได้ รูดแล้วก็เป็นหนี้ด้วย แต่ของเขา เขามีสมบัติของเขา เขาทําของเขา

นี่เหมือนกัน เวลามันขึ้น อํานาจวาสนาของคน นายช่างใหญ่ นายช่างใหญ่ นายช่างน้อย นายช่างที่ฉ้อฉล นายช่างที่ฉ้อฉล กิเลสตัณหาความทะยานอยากเวลามันสร้างเรือนบนหัวใจของเรา มันทําให้เราคิดร้อยแปดพันเก้า มันสร้างแต่ความพอใจของมัน กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันยุมันแหย่ มันพยายามกระตุ้นเราให้เราทํา พอทําเสร็จแล้ว ทําตามสนองกิเลสตัณหาความทะยานอยาก พอทําสนองกิเลสตัณหาความทะยานอยาก กิเลสมันสมใจมันแล้ว พอสมใจแล้วมันเกิดดับ มันก็จางไป เดี๋ยวมันก็เกิดขึ้นใหม่ แต่ผู้ที่ได้รับผลของกรรมๆ คือหัวใจดวงนี้ ภวาสวะ ผู้กระทํา

ใจเป็นผู้กระทําใช่ไหม ถ้าเราไม่คิดไม่นึก เราจะพูดได้ไหม ถ้าเราไม่คิดไม่นึก เราจะทําได้ไหม เพราะเราคิดเรานึกมาทั้งนั้นแหละ ไอ้คิดนึกนี่นายช่างใหญ่ ถ้านายช่างใหญ่นะ เป็นอวิชชา มันก็ทําให้เราเหลวไหล ถ้าเป็นวิชชาล่ะ ถ้าเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าล่ะ

นายช่างที่ดีงามเขาก็สร้างเนื้อสร้างตัวขึ้นมา เรา เราเป็นชาวพุทธ ที่เราจะประพฤติปฏิบัติ เราก็ต้องมีศีล มีสมาธิ มีปัญญา นายช่างที่ดี นายช่างที่ดีเขาปลูกสร้างสิ่งที่ดีงามขึ้นมาในหัวใจของเรา ถ้าปลูกสร้างขึ้นมาในหัวใจนี่เป็นวิชชา วิชชามันจะไปหักล้างอวิชชา ถ้าอวิชชา ถึงที่สุด อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ มันเป็นอวิชชา มันเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันทําแต่ให้เราทุกข์เรายากทั้งนั้นน่ะ แต่มันมีวิชชา วิชชาคือธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

“ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ธรรมะเป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะมันเป็นทฤษฎี เป็นสัจธรรม เป็นที่สาวกสาวกะ ผู้ที่ได้ยินได้ฟัง เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เกิดมาคือเกิดมาท่ามกลางสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สัจธรรมอันนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้รื้อค้นขึ้นมา แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนวางไว้ นี่ธรรมโอสถที่สามารถจะชําระล้างกิเลสได้

ธรรมโอสถเป็นโอสถที่เข้าไปทําลายกิเลสอวิชชาในหัวใจของเราได้ แล้วมันอยู่ไหน อยู่ในตํารา มีตํารา มีแต่ฉลากยา เราก็ศึกษาๆ ศึกษามา “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ธรรมะอยู่ข้างนอก แต่พวกช่างมันจะสร้างบ้านสร้างเรือนในหัวใจของเรา มันทําให้เราพลิกแพลง มันบิดเบือนเรา “ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ธรรมะเป็นธรรมชาติอยู่ข้างนอกนู่นน่ะ แต่ไอ้หัวใจนี้ ไอ้นายช่างที่มันบิดเบือน นายช่างที่มันทําลายหัวใจนี้มันก็ทําของมันไป ไอ้วัฒนธรรมประเพณีมันก็อยู่ข้างนอกนู่น มารยาท สังคม

แต่ถ้าเป็นความจริง ทวนกระแสกลับ ถ้ามันทวนกระแสกลับขึ้นมา ถ้ามันทวนกระแสกลับเป็นสัจจะความจริงอย่างนี้ ถ้าสัจจะความจริงอย่างนี้ นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงกล้าปฏิเสธหมด เทวดา อินทร์ พรหมทั้งนั้นเป็นผู้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ผลของวัฏฏะๆ การเวียนว่ายตายเกิดนี้มีอวิชชาทั้งนั้น แล้วพระเจ้าที่ไหน เราจะไปเคารพบูชาอะไร เราเคารพบูชาตัวเรานี่สิ เราเคารพบูชาหัวใจของเรานี่สิ เราเคารพพุทธะ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานในหัวใจอันนี้ นี่ไง เราดูที่นี่ ถ้าดูที่นี่ ดูที่นี่มันก็ต้องมีวุฒิภาวะ

ขนาดแค่มาวัดมันก็ยังทุกข์ยากขนาดนี้ ไม่ต้องมาวัดหรอก แค่เกิดเป็นมนุษย์นี่แหละ เวลาเกิดเป็นมนุษย์นะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ มนุษย์มีค่ามากๆ เลย

ดูสัตว์นะ ดูสัตว์สิ ถ้าสัตว์ที่มันดี ดูสิ สุนัขที่มันดีมันติดเจ้าของมันนะ มันปกป้องดูแลเจ้าของมันนะ แต่มันก็จนตรอก มันก็เป็นได้แค่สุนัขนะ มันทําคุณงามความดีได้ มันพิทักษ์เจ้านายมันได้ มันทําประโยชน์ของมันได้ แต่สุนัขมันทําได้เท่านั้น มันไม่สามารถ ดูสิ มันอยากจะสื่อกับเรามันก็สื่อกับเราด้วยสัญชาตญาณเท่านั้นน่ะ แล้วมนุษย์มันมีสมอง มนุษย์มันมีความรู้สึก มนุษย์มันมีปัญญา

โลกนี้ ดูสิ ความมหัศจรรย์ของโลกนี้ ท่องอวกาศ ยานอวกาศต่างๆ ใครเป็นคนทํา มนุษย์ทั้งนั้น สิ่งที่เราไปทัศนศึกษาๆ ไปดูสิ่งประวัติศาสตร์ ไปดูสิ่งมหัศจรรย์ ใครเป็นคนทําล่ะ ถ้ามันเป็นเรื่องธรรมชาตินะ ก็ธรรมชาติตบแต่ง อุทยานแห่งชาติต่างๆ ธรรมชาติด้วยลม ด้วยอากาศมันกัดเซาะขึ้นมา มันเป็นสิ่งที่แปลกประหลาด เราก็ไปดูมันนะ แต่ส่วนใหญ่ที่มนุษย์สร้าง มนุษย์สร้างทั้งนั้นน่ะ

นี่ไง มนุษย์มันมีคุณค่า มีคุณค่าที่ตรงนี้ไง ถ้ามีคุณค่าที่ตรงนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนที่นี่ไง ถ้าคนมีอํานาจวาสนานะ ดูสิ พระเจ้าอโศกมหาราช กองทัพที่เกรียงไกรยึดครองเขาได้หมดเลย แต่ความยึดครองแล้ว พอมันสะเทือน เห็นการสงครามแล้วมันมีแต่การฆ่าฟัน เราชนะ เรามีอํานาจ แต่มันสะเทือนใจ มันสะเทือนใจ พอสะเทือนใจ เราจะเผยแผ่ธรรม เอาธรรมะเข้าไปเพื่อประโยชน์ นี่คนมีปัญญาไง

กองทัพมีทุกอย่างพร้อม มันยึดครองได้หมด แต่สุดท้ายแล้วมันเกิดสงคราม มันเกิดการฆ่าฟัน มันไม่เป็นประโยชน์ นี่ปัญญามันอยู่ตรงนี้ คนที่จะสร้างประโยชน์ มันสร้างอยู่ตรงนี้ สร้าง มันอยู่ที่ปัญญา มนุษย์ๆ มนุษย์มีคุณค่า มีคุณค่าที่นี่ไง

นักวิทยาศาสตร์ที่เขาวิจัยของเขาขึ้นมานั้นก็เป็นวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ทางโลกของเขา เป็นคุณภาพชีวิต เป็นประโยชน์กับสังคม เป็นประโยชน์กับโลก ประโยชน์กับโลกเพราะเขาทํา ดูสิ พระโพธิสัตว์เขาทําอย่างนั้นน่ะ เวลาพระโพธิสัตว์เขาทําของเขา เขาเสียสละของเขาก็เพื่อประโยชน์ของเขา เป็นหัวหน้าฝูง หัวหน้าสัตว์ต่างๆ เพื่อประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ นี่เพื่อประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ

เวลามันมีกําลังอย่างนั้น มีสติปัญญาอย่างนั้น มันถึงทวนกระแสได้ไง เพราะทวนกระแส ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เราต้องเป็นเช่นนี้ด้วยหรือ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็วางพระพุทธศาสนา วางวัฒนธรรมของชาวพุทธเรา เวียนโบสถ์ ๓ รอบ กามภพ รูปภพ อรูปภพ เวลาคนตาย เอานํ้ามะพร้าวล้างหน้า เขาเตือนคนเป็นทั้งนั้นนะ เขาเตือน วัฒนธรรมพยายามจะเตือนเรานะ ให้เรามีสติได้ยั้งคิดว่าชีวิตนี้ วันนี้เรามาล้างหน้าศพ แล้วต่อไปใครจะล้างหน้ากูวะ กูนี่จะให้ใครล้างหน้า นี่เวลาคิดมันคิดได้แค่นี้ แต่ทําไมเราจะไม่เกิดอีกล่ะ ถ้าเราจะไม่เกิดอีก เราไม่ต้องมาเป็นอย่างนี้อีก นี่ถ้าคิดได้อย่างนี้

โลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ สิ่งที่เราแสวงหา เราแสวงหา คนดีนะ คนที่มีวาสนา มันรู้หน้าที่ หน้าที่ของเรา เราก็ต้องมีหน้าที่การงานเพื่อหาปัจจัยเครื่องอาศัยใช่ไหม หน้าที่ของพระ พระเห็นภัยในวัฏสงสาร พระมาบวชพระ บวชพระ หน้าที่ของพระต้องภิกขาจาร ต้องบิณฑบาตเป็นวัตร

การบิณฑบาตนั้นได้เห็นโลกธรรมไง คนที่เขามาใส่บาตรทุกข์จนเข็ญใจก็มี เศรษฐีกุฎุมพีก็มี มันมีแตกต่างหลากหลาย มันเป็นเทศน์ทั้งนั้นน่ะถ้าคนมีสติปัญญา มันจะเทศน์สอนคนคนนั้นไง เขาอาบเหงื่อต่างนํ้า เขาหาของเขามา แล้วทําไมเขามาเสียสละล่ะ เขาเสียสละเพื่อหัวใจของเขา

ไอ้เรา เราเห็นภัยในวัฏสงสาร เราบวชเป็นพระ เราบวชเป็นพระ หน้าที่ของเรา เราบิณฑบาตเป็นวัตร เราบิณฑบาตเลี้ยงชีพ มันเป็นงานไง เว้นไว้แต่ไม่ฉัน ไม่ฉันคือพยายามต่อสู้กับกิเลส ไม่ต้องบิณฑบาต แล้วถ้าบิณฑบาต มันเกิดปัญญา มันเป็นหน้าที่ คนที่มีปัญญาเขามีหน้าที่ของเขา แล้วหน้าที่ของเรา หน้าที่หาปัจจัยเครื่องอาศัยใช่ไหม แล้วหน้าที่ของเรา เราจะให้ใครเฉาะมะพร้าวล้างหน้าเรา ศพนี้จะให้ใครล้างหน้า ถ้าเราจะมีคุณธรรมของเรา เราจะเอาสัจธรรมล้างหัวใจของเราไง

นายช่างใหญ่ผู้ที่สร้างบ้านสร้างเรือนบนหัวใจนี้ เราทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจเข้าไปภวาสวะ ที่ตั้งของบ้านเรือนนั้น ถ้าที่ตั้งของบ้านเรือนนั้น เรามีสติปัญญาเข้าไป ด้วยสติปัญญาของเรานะ ด้วยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราใช้ปัญญาของเราแยกแยะของเรา วิปัสสนาญาณมันเกิดขึ้น ถ้าวิปัสสนาญาณเกิดขึ้น มันทําลายอวิชชา ทําลายเรือนยอดของความโลภ ความโกรธ ความหลง

ความโลภ ความโกรธ ความหลงเป็นแม่ทัพใหญ่ ความโลภ ความโกรธ ความหลง กามราคะ ปฏิฆะเป็นแม่ทัพใหญ่ แต่มันมีอวิชชา เรือนยอดของเรือน ๓ หลังนั้น นายช่างใหญ่ผู้ก่อสร้างบ้านเรือนบนหัวใจดวงนี้ เราได้ทําลายแล้ว

แต่เราไม่เคยเห็น เราเห็นแต่นายช่างจอมปลอมมันสร้างให้ สร้างอารมณ์ให้ สร้างความรู้สึกให้ สร้างแต่ความรู้สึกนึกคิดให้ นี่อวิชชา แล้วถ้าเราจะรู้ว่านายช่างนั้นปลอมหรือนายช่างนั้นมีศีลธรรม นายช่างนั้นจะมีคุณงามความดี เราต้องทําความสงบของใจเข้ามา

ถ้าทําความสงบของใจเข้ามา เรามาคัดเลือกเอาว่าเราจะเอาช่างฝ่ายวิชชาหรืออวิชชา ถ้าอวิชชา มันก็เทียบเคียงอยู่อย่างนี้ เทียบเคียงอย่างนี้ด้วยกําลังเราไม่พอ มันมีกําลังเหนือกว่า มันครอบงําเราอยู่ แต่ถ้าเราทําความสงบของใจเข้ามา ใจมันสงบแล้ว สัมมาสมาธิ สัมมา ความถูกต้องดีงาม แล้วคัดเลือก คัดเลือกนายช่างที่ดี ถ้าคัดเลือกสิ่งที่ดี เราจะทําคุณประโยชน์กับเรา

ถ้าจิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันพิจารณาของมันขึ้นไป มันวิปัสสนาญาณของมันขึ้นไป นี่หน้าที่ของพระ งานของพระ แล้วพระทํางานอย่างนี้ขึ้นมา คนทํางานเป็น คนทํางานเป็นมีกิจจญาณ สัจจญาณ มันมีการกระทํา มีสัจจญาณ มันมีการกระทําในหัวใจ มีสัจจะมีความจริงในใจนี้ ถ้าคนทํางานไม่เป็น คนทํางานไม่เป็นแล้วมันให้นายช่างที่จอมปลอมมาหลอกลวงด้วยนะ “อย่างนี้เป็นธรรมๆ ว่างๆ ว่างๆ”

ว่างๆ ก็อวกาศ ลมมันก็ว่าง ว่างๆ มันเป็นประโยชน์อะไร มันต้องมีเหตุมีผลสิ มันทุกข์มันยากเพราะอะไร ถ้ามันว่างขึ้นมา คนมันถึงที่สุด ทุกข์มันถึงที่สุดแล้วมันทนเอา เดี๋ยวมันก็ว่าง มันก็คลาย ถ้าคลายแล้วได้อะไรต่อไป มันไม่เห็นได้อะไรขึ้นมาเลย แต่ถ้ามันมีสติปัญญายับยั้งไว้มันก็มีขันติธรรม มีสติปัญญาก็แค่มารยาทของเรา ก็แค่เป็นมนุษย์ ได้เสมอตน ก็ได้เป็นมนุษย์ ก็ความดีของมนุษย์

แล้วมนุษย์ที่มีอํานาจมีวาสนา ถ้ามันมีสติปัญญาขึ้นไป มันรื้อค้นขึ้นไป ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ปฏิเสธหมด เทวดา อินทร์ พรหม พระเจ้าที่ไหนปฏิเสธหมด ปฏิเสธทุกๆ อย่างในโลกนี้ ปฏิเสธหมด มันเป็นอนิจจัง ไม่มีสิ่งใดคงที่ ใน ๓ โลกธาตุนี้ไม่มีอะไรคงที่เลย แล้วใครมันจะช่วยเหลือใคร ใครมันจะมอบอํานาจให้ใคร ใครมันจะจุนเจือใคร

ไอ้ที่เป็นเทวดา อินทร์ พรหมเพราะว่าอํานาจวาสนาของคนที่ทํามาได้บุญกุศลไปเกิดที่นั่น แล้วเราเป็นมนุษย์มีอํานาจวาสนา เรามีอํานาจวาสนา เทวดา อินทร์ พรหมเป็นแค่เด็กล้างบาตรพระพุทธเจ้า เป็นผู้รับบาตร เป็นผู้คอยอุปถัมภ์คํ้าจุนเพื่ออยากได้บุญกุศลของเขา

ปฏิเสธหมด เอาความจริงในนี้ เอาความจริงในสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล สมาธิ ปัญญา อริยสัจสัจจะความจริงอันนี้ แล้วมนุษย์ทําได้ มนุษย์ค้นคว้าได้ มนุษย์ทําความจริงขึ้นมาแล้วเหนือมนุษย์ การเกิดการตายโกหกทั้งนั้นน่ะ โกหกทั้งนั้นน่ะ มันเป็นสมมุติอันหนึ่ง แต่เป็นความจริง ความจริงโดยอํานาจวาสนาของคนไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธอย่างนั้น ปฏิเสธอย่างนั้น ไม่ให้ครํ่าครวญ ไม่ให้ร้องไห้ ไม่ให้เสียใจสิ่งใดเลย แต่เวลาครูบาอาจารย์ท่านบรรลุธรรม นํ้าตาที่ชะล้างภพชาติ อันนั้นมันสังเวช มันสะเทือน โลกธาตุหวั่นไหว ธาตุ ๔ กระเทือนเลื่อนลั่น มันกระเทือนให้นํ้าตามันไหลพลัดพราก พลัดพรากว่า พอกันที ไม่มาอีกแล้ว พอกันที มันสะเทือนหัวใจ เห็นไหม อย่างนั้นเป็นนํ้าตาล้างภพล้างชาติ มันจะออกมา เกิดจากสัจธรรม เกิดจากธรรมสังเวช มันเป็นธรรมะแล้วมันสังเวช สลดสังเวช มันเป็นโดยสัจจะข้อเท็จจริง นํ้าตาอย่างนั้นเป็นประโยชน์กับเรา

แต่นํ้าตาที่เจ็บชํ้านํ้าใจ ที่มันเจ็บปวดแล้วครํ่าครวญ นํ้าตาอย่างนี้นํ้าตาของนายช่างจอมปลอม แล้วมันก็หลอกลวงให้เราครํ่าครวญ แต่ถ้าเป็นนายช่างที่ดีงาม ทําเป็นความจริงขึ้นมา ธรรมสังเวชนะ ชะล้างจบ มันจบจริงๆ แล้วพอจบแล้วนะ ปฏิเสธหมด

เทวดา อินทร์ พรหม เราเคยเป็นทั้งนั้นน่ะ จิตที่เราอยู่ในร่างกายเคยเกิดในวัฏฏะนี้ จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดไม่มีต้นไม่มีปลาย ไม่ใช่ชาตินี้ชาติเดียว มันเวียนเกิดเวียนตายมาตลอด แต่ทีนี้เขาบอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ การเวียนว่ายตายเกิดนี้มันเป็นความจริงของมันโดยสัจจะโดยข้อเท็จจริง โดยที่ธรรมะเป็นธรรมชาติ แต่เวลานายช่างที่จอมปลอมก็เอาเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดมาเป็นเหยื่อ ชาติที่แล้วถ้าใครมั่งมีมา ชาติที่แล้วเราเป็นญาติกัน ถ้ายาจกเข็ญใจมา กูไม่รู้จักมึง ถ้ารวยๆ มา ชาติที่แล้วมึงกับกูเป็นเพื่อนกันมา แต่ถ้าจนๆ มา กูไม่รู้จักเอ็งนะ

มันเป็นความจริงในข้อเท็จจริงในตัวมันเอง แต่เราเชื่อใครล่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธแล้วใช่ไหม ไม่ให้เชื่อแม้แต่เทวดา อินทร์ พรหม แล้วไปเชื่อนายช่างจอมปลอม ไปเชื่อไอ้คนที่มาปอกลอกเราได้อย่างไร

มิตรแท้ มิตรเทียม คนเทียมมิตร บวชมาแล้วเป็นทิดเป็นบัณฑิต เขาให้ศึกษาเรื่องนี้ ถ้ามิตรแท้เขารักเราด้วยความเป็นจริงนะ เขาปกป้องดูแลเรา มิตรเทียม ถ้ามีเงินเรียกพี่ มีทองเรียกเพื่อน มีเงินมีทองเป็นเพื่อนกูทั้งนั้นน่ะ ถ้าไม่มีล่ะ ไม่มี ไม่รู้จัก

คบธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คบสัจธรรม ขยันหมั่นเพียรของเรา ถ้าขยันหมั่นเพียรทางโลก ทําสิ่งใดก็ประสบความสําเร็จ ถ้าคนทางโลกประสบความสําเร็จ คนดีมาบวชพระก็เป็นพระดี พระดีคือมีความขยันมีความหมั่นเพียร ความเพียรชอบ เรากระทําความเพียรขึ้นมา

ความเพียรของเราไม่ถูกต้องดีงาม นี่ความเพียรเราไม่ชอบ งานไม่ชอบ งานไม่ชอบ เพียรไม่ชอบ มันก็เข้าสู่สัจธรรมไม่ได้

เราพยายามฝึกฝนของเรา ค้นคว้าของเรา หาวิธีการของเรา ถ้างานชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ สติชอบ ปัญญาชอบ ความชอบธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ โดยชอบกับโดยไม่ชอบ

ไม่ชอบธรรมไม่ใช่ของเรา โดยชอบธรรม ไม่มีใครคัดค้านได้ อริยสัจสัจจะความจริงขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีใครคัดค้าน คัดค้านไม่ได้ ยึดยื้อไม่ได้ ตรัสรู้เองโดยชอบ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๘ ตุลาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ธรรมะคือความร่มเย็นเป็นสุข ความร่มเย็นเป็นสุขคือหัวใจร่มเย็นเป็นสุข ความร่มเย็นเป็นสุขของเรา เราคิดว่าที่ไหนร่มเย็นเป็นสุข ถ้ามันห้องแอร์ ที่ไหนที่มันมีอากาศอุณหภูมิมันตํ่า มันมีความหนาวเย็น เราว่าร่มเย็นเป็นสุข ร่มเย็นเป็นสุขอย่างนั้นมันเป็นเรื่องภูมิอากาศ

แต่ถ้าความร่มเย็นเป็นสุขในหัวใจนะ ความอบอุ่นในหัวใจ หัวใจมันอบอุ่นเพราะอะไรล่ะ หัวใจมันอบอุ่นเพราะมันไม่มีกิเลสยุแหย่ ถ้ามีกิเลสมันยุมันแหย่ เพราะอวิชชา เพราะกิเลสนั้นพาให้เราเกิดมา

การเกิดมา ความอยาก ความอยากด้วยคุณงามความดีเป็นมรรค เป็นมรรคคือคุณงามความดี คืออํานาจวาสนาบารมี คือพยายามสร้างสมบุญญาธิการของเรานี่ แต่ถ้ามันเป็นบาปอกุศล เป็นบาปอกุศลเป็นการเอารัดเอาเปรียบกัน การทิ่มการแทง การทําลายกัน อันนั้นเป็นเรื่องกิเลสตัณหาความทะยานอยาก

แต่ถ้าเป็นคุณงามความดี คุณงามความดีนะ ทําดีทําได้ยาก ทําได้ยาก แล้วทําต่อเนื่องก็ทําได้ยาก เพราะอะไร เพราะคุณงามความดีมันต้องมีสติมีปัญญา มีความอดทนไง ความอดทน เพราะความดีทําได้ยากไง

แต่ทําชั่วทําได้ง่าย มีปากระรานจะเที่ยวถากเที่ยวถางใคร มันง่ายดายทั้งนั้นน่ะ มันทําได้ทั้งนั้นน่ะ แต่มันสร้างเวรสร้างกรรมทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าคุณงามความดี พูดจาอ่อนหวาน พูดจานุ่มนวล เขาฟังแล้วมันจืดชืด มันไม่สะเทือนใจ แต่ถ้ามันพูด คนถ้ามีสติปัญญา เขาฟังอย่างนั้นเขาก็สะเทือนใจของเขาได้

ดูเมืองไทยเรา เมืองไทยเราเวลาจะพัฒนา ในหลวงจะพัฒนาเมืองไทย ท่านคิดของท่านนะ ต้องสุขภาพกายของประชาชนแข็งแรงก่อน ถึงได้พัฒนาทางสาธารณสุข ทางสาธารณสุขให้คนเข้มแข็ง ให้คนร่างกายแข็งแรง ให้คนเข้มแข็งขึ้นมา จะทําหน้าที่การงานก็ทําได้ พอทําได้แล้วนะ ต้องมีการศึกษา พอมีการศึกษา คนที่แข็งแรงแล้วจะต้องมีปัญญา เวลามีปัญญา มีการศึกษา

ทีนี้การศึกษา การศึกษาของเรา เราเป็นวัฒนธรรมประเพณี การศึกษาด้วยการเล่านิทาน ด้วยฟังจากปากกันมา ไปค้นคว้าๆ เพราะเราเคยชินกันอย่างนั้นไง เราเคยชินกันอย่างนั้น เวลาเราศึกษา เราศึกษามันต้องขวนขวายด้วยตัวของตัวเอง นั่นพูดถึงการศึกษานะ

แต่ถ้าเราจะเอาความจริงในหัวใจขึ้นมา ความจริงในหัวใจ ศึกษาแล้วยังต้องมาประพฤติปฏิบัติอีก เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา พอสร้างคุณธรรมในหัวใจๆ ถ้าเราสร้าง เวลาทําบุญกุศลด้วยอํานาจวาสนาบารมี เราก็คิดกัน อยากถูกรางวัลที่หนึ่ง อยากจะทําสิ่งใดประสบความสําเร็จทางโลก

ประสบความสําเร็จมันก็ประสบความสําเร็จ อันนั้นมันก็ต้องเป็นบุญกุศลเหมือนกันนะ ถ้ามีบุญกุศล บุญกุศลคืออํานาจวาสนา ทําสิ่งใดประสบความสําเร็จ ทําสิ่งใดจะมีคนเกื้อกูลมา

หลวงตาท่านบอกเลย ทําบุญกุศล ทําบุญ เวลาตกทุกข์ได้ยากจะมีคนมาช่วยเหลือเจือจาน เราไม่เคยทําสิ่งใดไว้เลย เวลาตกทุกข์ได้ยากขึ้นมา ไม่มีใครมาดูแลเราเลย เราพึ่งใครไม่ได้เลย เพราะอะไร เพราะเราก็ไม่เคยทําอะไรเลยเหมือนกัน

ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านสร้างของท่านมาทั้งนั้นน่ะ ท่านทําของท่านมา ท่านเสียสละของท่านมา ยิ่งชาติสุดท้ายเป็นพระเวสสันดร เสียสละลูก เสียสละเมีย

คําว่า “เสียสละลูก” ลูกเรา ใครไม่รักลูกเรา ลูกเรานะ ปากก็ว่าไม่รักๆ แต่หัวใจมันสั่นไหวถ้าใครทํากระทบกระเทือนถึงลูกของเรา แต่เขามาขอไปต่อหน้า แล้วเขาตีต่อหน้า ถ้าคนที่ไม่มีความรับผิดชอบมันก็เรื่องหนึ่ง ก็พอทนได้ แต่คนที่เป็นสุภาพบุรุษ คนที่รับผิดชอบสูง มันสะเทือนหัวใจมาก สะเทือนหัวใจมากเพราะว่ามันสะเทือนกิเลสไง แต่ท่านจะต้องอดกลั้นของท่านไว้ ถ้าอดกลั้นของท่านไว้ นี่ชาติสุดท้าย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์ต้องสละลูกสละเมียทั้งนั้นน่ะ เพราะสิ่งนี้ ลูกเมียมันเป็นบ่วง บ่วงรัดเท้า บ่วงรัดคอ บ่วงรัดมือ บ่วงที่มันรัดไว้ มันรัดหัวใจเราไว้ มันรัดคอไว้ คล้องคอไว้ แล้วเราสละไปไม่ได้ไง เราสละไปไม่ได้ แต่เวลาเสียสละ เสียสละขณะที่เป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เสียสละเป็นพระโพธิสัตว์ มันสะเทือนหัวใจนะ มันสะเทือนหัวใจ นี่สร้างอํานาจวาสนาบารมีไง

ถึงเวลามาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เราจะออกบวชๆ มันละล้าละลังๆ ทั้งนั้นน่ะ ถ้าเรายังมีความรู้สึกอยู่ มันยังมีผลกระทบอยู่ มันมีทั้งนั้นน่ะ พอเรามีทั้งนั้น ทีนี้เวลาจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาเราตั้งสติของเรา มันต้องกระทบกระเทือนไหม กระทบกระเทือนทั้งนั้นน่ะ เวลาออกมา ดูสิ ครอบครัวใดครอบครัวหนึ่ง ถ้าความเห็นไม่ลงรอยกัน มันจะมีความขัดแย้งกันไปทั้งนั้นน่ะ แล้วคิดดูสิ ครอบครัวใดครอบครัวหนึ่งเขามีลูกมีหลานของเขา เขาก็หวังว่าจะสืบทอดตระกูลของเขา

เราเสียสละออกมาบวช บวชเพราะอะไร บวชเพราะบุญที่เขามองไม่เห็นไง เวลาเราบวชมาแล้ว ดูสิ ลูกบวช พ่อแม่ได้ ๑๖ กัป บุญกุศลได้ ๑๖ กัป ๑๖ กัปมันคืออะไรล่ะ ๑๖ กัปนั่นน่ะเลือดเนื้อเชื้อไขของเราไปคํ้าศาสนาไว้ แล้วเลือดเนื้อเชื้อไขเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาตามความเป็นจริงขึ้นมา ดูสิ เวลาพระอรหันต์ เวลาตายแล้ว เวลาเผามา อัฐิธาตุ ใครๆ ก็อยากได้ สิ่งใดก็อยากได้ทั้งนั้นน่ะ

เวลาคนตาย ทุกคนเขาเอาไปเผาทิ้ง เขารังเกียจทั้งนั้นน่ะ เพราะเขากลัว เขากลัว ถ้าทําคุณงามความดี ดูสิ เอาธาตุขันธ์นี้มาคํ้าจุนศาสนา แล้วคํ้าจุนศาสนานะ คํ้าจุนศาสนา เราเป็นสาวกสาวกะ เป็นภิกษุ เป็นสมมุติสงฆ์ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเราก็มีสิทธิเสรีภาพเหมือนกัน เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ไม่ได้บวชไม่ได้เรียน เราก็ประพฤติปฏิบัติได้ ถ้าปฏิบัติได้ เราทําความจริงของเราในหัวใจของเรา

เวลาเขาจะพัฒนาชาติไทย เขาต้องพัฒนาสุขภาพของประชากรก่อน ประชากรต้องมีสุขภาพแข็งแรง ถ้าประชากรมีสุขภาพแข็งแรงแล้ว ประชากรต้องมีเชาวน์ปัญญา ถ้ามีเชาวน์ปัญญา ฝึกฝน เขาจัดอบรมทําธุรกิจ จัดอบรมเพื่อทําธุรกิจให้ออกไปประกอบสัมมาอาชีวะ ถ้าประกอบสัมมาอาชีวะ สัมมาอาชีวะมันออกไปเป็นวงกว้าง สิ่งนี้ทําให้สังคมร่มเย็นเป็นสุขไง ผู้ที่ปกครองเขามีความรู้สึกนึกคิดอย่างนั้น เขาทําของเขาอย่างนั้น

เราเกิดมาในประเทศอันสมควรไง สมควรแล้ว ทีนี้เราปากกัดตีนถีบขวนขวายของเรา มันก็เป็นอํานาจวาสนาของคนแล้ว ทําไมคนคนหนึ่งทําแล้วประสบความสําเร็จ คนคนหนึ่งทําแล้วล้มลุกคลุกคลาน ความล้มลุกคลุกคลาน แต่ถ้าหัวใจของเขาประสบความสําเร็จในหัวใจของเขา เขาประหยัดมัธยัสถ์ของเขา ทํามาด้วยกัน ได้สิ่งตอบแทนไม่เท่ากัน แต่เขารู้จักเก็บรักษาของเขา เขาสร้างเนื้อสร้างตัวของเขาได้ เราก็ได้มาของเรา เราสุรุ่ยสุร่าย เราใช้จ่ายฟุ่มเฟือยของเรา เราได้มาเหมือนกัน แต่สติปัญญาของเราไม่เท่าเขา ถ้าไม่เท่าเขา เรารักษาสมบัติของเราไม่ได้

นี่ไง ถ้าร่างกายมันแข็งแรงแล้ว จิตใจถ้ามันเข้มแข็งขึ้นมา แล้วรู้จักประหยัดมัธยัสถ์ เราไม่แพ้หัวใจของเราเองไง เห็นเขามีก็อยากมีไปกับเขา เห็นช้างขี้ก็จะขี้ตามเขา นั่นมันช้าง ช้างมันขี้ ดูสิ มูลของมันกองเบ้อเร่อเลย ไอ้เราจะขี้ให้เท่ากับช้าง มันเป็นไปไม่ได้หรอก

เราก็รักษาดูแลหัวใจของเรา เขามีเขาเป็น เขามีเขาเป็น เขาพอใจของเขา แต่เราพอใจความเป็นอยู่ของเรา เราพอใจในสถานะของเรา เราพอใจในลมหายใจเข้าและลมหายใจออกของเรา ลมหายใจเข้า ลมหายใจออก เรายังมีความสุขของเราอยู่ สิ่งที่เครื่องประดับ สิ่งต่างๆ ที่จะมีเท่าเขาๆ เรามีพอใช้พอสอยของเราก็ได้ แล้วสิ่งที่เหลือ เราเอามาทําประโยชน์ก็ได้ เราสะสมของเราไว้ได้ เราก็มีทรัพย์สมบัติของเราขึ้นมา มันทําได้ทั้งนั้นน่ะถ้ามันมีสติปัญญา แต่ตัวเองจิตใจอ่อนแอ จิตใจอ่อนแอ สิ่งใดเกิดขึ้นก็อยากได้เทียมหน้าเทียมตาเขา

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา ผ้า ๓ ผืนเท่านั้นน่ะ ผ้า ๓ ผืนทั้งชีวิต ใช้ผ้า ๓ ผืนตลอด สิ่งนี้ปัจจัยเครื่องอาศัย สมบัติของพระก็บริขาร ๘ สิ่งนั้นมันเป็นสมบัติกลาง เป็นของสงฆ์ทั้งนั้นน่ะ ของสงฆ์ เราใช้ของสงฆ์ สงฆ์ดูแลกัน สงฆ์ดูแลกัน สงฆ์คุ้มครองดูแลกัน มันก็เป็นความสงบสุข เพราะมันเสมอภาคกันไง หัวหน้ากับสามเณรน้อยก็ใช้เหมือนกัน อยู่ในจํานวนใช้สอยเหมือนกัน ของที่ใช้เหมือนกัน ไม่ลําเอียงเพราะรัก ไม่ลําเอียงเพราะชัง ไม่ลําเอียง ไม่ลําเอียง

แต่เวลาถ้าเป็นธรรมะ ภาวนาได้หรือไม่ได้นั่นเป็นข้อเท็จจริง ไม่ใช่ลําเอียง จริงก็คือจริง ถ้ามันเป็นความจริง มันเป็นความจริงวันยังคํ่า แต่ถ้าความไม่ลําเอียง มันไม่มีความลําเอียง แต่ถ้าเป็นสัจธรรม สัจธรรมเพราะอะไร เพราะจริตนิสัยของคนทํามาไม่เหมือนกัน คนเราทําแล้วได้หรือทําไม่ได้ มันก็เหมือนกับที่ว่าคนเราได้ผลตอบแทนไม่เท่ากัน คนหนึ่งรู้จักประหยัดมัธยัสถ์ เขาก็มีส่วนเหลือของเขา คนหนึ่งใช้จ่ายฟุ่มเฟือยของเขา ไม่พอใช้แล้วยังต้องกู้หนี้ยืมสินมาใช้อีกต่างหาก

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเขาประพฤติปฏิบัติไปของเขา จะอยู่ที่จริตนิสัยของเขา ถ้าเขาทําของเขา มันเป็นประโยชน์ของเขา เขาเก็บเล็กผสมน้อยของเขา เขาสํารวมระวังของเขา เขาก็มีสติมากขึ้น เวลาเขาบริกรรมของเขา เขาก็จะได้ประโยชน์ของเขา ถ้าเขาฝึกหัดใช้ปัญญาของเขา ไม่ตระหนี่ถี่เหนียว ได้สิ่งใดมาแล้วก็ของกูๆ ไม่ยอมฝึกหัด ไม่ยอมใช้ปัญญาของตัวเอง

ปัญญาของตัวเองไม่ยอมฝึกหัด ไม่ยอมค้นคว้า ปัญญามันจะเกิดจากไหน มันเป็นสัญญา มันเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราจําของท่านมา แล้วพอจําของท่านมาแล้วก็คิดว่าตัวเองคิดมาแล้วมันมีปัญญาๆ แล้วปัญญาของตัวเองก็ไม่ฝึกหัด ไม่ใช้สอยของตัวเอง มันก็ไม่เกิดขึ้นเป็นปัญญา

ชาวไร่ชาวนาเขาจะได้ผลตอบแทนขึ้นมาเพราะเขาทําประโยชน์ของเขา เขาทําไร่ไถนาขึ้นมา เขาได้ผลตอบแทนของเขา เขาถึงได้ผลตอบแทนของเขา เราไปดูงาน เราไปศึกษา เราไปดูงาน เราไปฝึกหัดความรู้มา แล้วความรู้นี้มันทํามาได้จริงหรือยัง

นี่ไง ที่ว่าเวลาไม่ลําเอียงเพราะรัก ไม่ลําเอียงเพราะชัง มันไม่ลําเอียง เพราะมนุษย์เท่ากับมนุษย์ ต้องมีปากมีท้องเหมือนกัน เราเป็นญาติกันโดยธรรม มีความเสมอภาคกัน มีปากมีท้องเหมือนกัน อิ่มหนึ่งเหมือนกัน เรารักษาเหมือนกัน แต่หัวใจของคน หัวใจของคนที่มันไม่รู้ มันไปน้อยเนื้อตํ่าใจของมันเอง ของมันเองมันก็เป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยากไง กิเลสมันคิดของมันไปเองไง กิเลสมันคอยผลักให้หัวใจนี้ล้มเหลวไปตลอดเวลา

เราจะเอาจริงเอาจังของเราขึ้นมาไง ถ้าเอาจริงเอาจังขึ้นมาต้องทําของเราให้ได้ไง ถ้าทําของเราให้ได้ ถ้ามันเข้มแข็ง มันเข้มแข็งจากหัวใจแล้ว สิ่งที่เป็นวัตถุก็คือวัตถุ ก็มองแต่วัตถุ มองแต่สิ่งที่มองเห็นได้ทางโลก ดูสิ คนจะรํ่าจะรวย เขามีสถิติว่าใครมีเงินมีทองมากกว่ากัน แต่ไม่มีใครเห็นว่าใครมีนํ้าใจสูงกว่ากัน ใครมีนํ้าใจกว้างขวางกว่ากัน

ถ้ามีนํ้าใจกว้างขวางกว่ากัน อย่างเรามีนํ้าใจกว้างขวางกว่าเขา แต่เราไม่มีทรัพย์สมบัติที่เราจะเสียสละได้อย่างนั้น หัวใจของเรามันก็มีความต้องการขนาดนั้น แต่เราไม่มีปัญญาที่จะหามาได้ ความกว้างขวางของหัวใจมันนับเป็นวัตถุ นับมาเป็นสิ่งนั้นมันก็นับไม่ได้ใช่ไหม คนที่กว้างขวางเขาทําสาธารณประโยชน์ เขาดูแลกัน เขาให้โอกาสคนอื่นทั้งนั้นน่ะ เขาอํานวยความสะดวก

คนที่เห็นแก่ตัวๆ มาถึงก็มากีดขวางเขาไปหมดแหละ มันคับโลก โลกนี้ไม่มีที่อยู่ โลกนี้เล็กกว่าความต้องการ เล็กกว่าความปรารถนา มันจะครองโลก แต่เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันไม่เห็นนะ โลกทัศน์ โลกจากภายใน จิตหนึ่ง โลกหนึ่ง โลกของเรา เวลาโลกของตัวเองมันไม่รู้จักรักษา ไม่รู้จัก ไม่เห็นโลกของตัวเอง แต่มันไปเห็นโลกของจักรวาล เห็นโลกนอก มันจะครอบครองโลกไง แต่มันไม่เห็นโลกทัศน์ของมัน เพราะจิตมันไม่เคยสงบ จิตมันไม่เคยเห็นการเวียนว่ายตายเกิด จิตมันไม่เห็นปฏิสนธิจิต จิตมันมาจากไหน

ไอ้โลกนี้ถ้ามันดูแลรักษา ถ้ามันสํารอกมันคายของมัน เห็นไหม เวิ้งว้างไปหมด หลวงตาท่านบอกว่าเวลาสิ้นกิเลสไปแล้วเหมือนพญามังกรมันไป ๓ โลกธาตุ มันกว้างขวาง มันไปในอากาศ ดูสิ มังกรมันไปในอากาศ มันไปได้ไม่มีขอบเขตของมัน ไม่มีสิ่งใดไปกีดขวางมันเลย มันเป็นอิสรภาพ มันไปได้หมดเลย

แต่เดิมไปตระหนี่ถี่เหนียวอยู่ โลกของตัวก็ไม่เห็น แล้วจะครองโลก จะนั่งบนโลก มันก็ไม่ได้สิ่งใดเลย แต่ถ้ามันทําความสงบของใจเข้ามา เห็นโลกทัศน์ของตัว ภวาสวะของตัว ทําลายอวิชชาของตัว พอทําลายหมดแล้ว โลกภายในมันไม่มี ไม่มีภวาสวะ ไม่มีสถานที่ ไม่มีให้บุญกรรมมันสถิตอยู่ ไม่มีสิ่งใดที่มันจะตั้งอยู่ได้ มันเวิ้งว้าง มันไปของมันหมด มันไปของมัน นี่ไง ด้วยความไม่เห็นแก่ตัว มันจะได้ประโยชน์มหาศาลเลย

ด้วยความเห็นแก่ตัว ด้วยความคิดว่าตัวเองมีปัญญาๆ มันธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ก็บังคับว่าต้องเป็นอย่างนั้น แต่เวลามันเป็นจริงขึ้นมามันเป็นอย่างไรล่ะ

ธรรมะมันเหนือธรรมชาติ เหนือโลก เหนือการเกิดการตาย เหนือทุกอย่าง พอเหนือทุกอย่าง มันเข้าใจทั้งหมด เวิ้งว้างไปหมด ไม่มีสิ่งใดจะกีดขวางมันได้เลย นี่มันเกิดจากไหนล่ะ

เกิดจากธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ววางธรรมวินัยนี้ไว้ เวลาเราปรารถนา เราก็ปรารถนาที่นั่น เวลาเราทําบุญกุศลเหมือนกัน เราก็อยากไปสวรรค์ อยากจะไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เพราะมันเป็นสถานที่ มันเป็น ๓ โลกธาตุ กามภพ รูปภพ อรูปภพ มันเป็นสถานที่ที่เราเห็น เราจับต้องได้ เราเคยเวียนว่ายตายเกิด มันอุ่นใจ

แต่บอกว่าสิ้นกิเลสไปเลย เขาพูดเหน็บแนมตลอด “ไม่อยากไป ไปแล้วไปอยู่คนเดียว สู้อยู่บนสวรรค์ มันมีนางฟ้า” ชอบอย่างนั้นน่ะ นี่เวลาเราคิดได้ไง ก็คนเรามันจินตนาการได้เท่ากับที่เรารู้ไง มันจินตนาการได้เท่ากับสัญญาที่มันจําได้ไง แต่ถ้ามันสิ้นสุดออกไปแล้ว ดูพญามังกรมันไปของมันทั่ว

แล้วไม่มีภวาสวะ ไม่มีภพ แล้วมันเป็นมังกรได้อย่างไร

อันนี้มันเป็นบุคลาธิษฐาน เวลาแสดงธรรมๆ เป็นบุคลาธิษฐาน จะต้องให้พวกเราเห็นภาพได้ ท่านพูดถึงการเห็นภาพ ความเป็นอิสระ ความเป็นอิสระ ความไม่เวียนว่ายตายเกิด ทีนี้ท่านก็ไปเทียบกับพญามังกร ไปเทียบต่างๆ อันนี้เวลาครูบาอาจารย์ถ้าท่านมีสมบัติตามความเป็นจริง ท่านมีคุณธรรมจริงในหัวใจ ฉะนั้น คุณธรรมจริงในหัวใจมันเป็นจุดเริ่มต้นที่เราจะเอามาตีแผ่ เอามาเสนอ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าไม่มีกํามือในเรา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแบตลอดเลย แบตลอด ให้เราค้นคว้า ให้เราแสวงหา ให้เราทําของเราขึ้นมา

แต่ดูสิ แบออกมาแล้วก็เห็นแต่มือ ฝ่ามือเท่านั้นน่ะ ไม่เห็นอะไรเลย แต่ถ้าเป็นนามธรรม อากาศ ความว่างต่างๆ ถ้ามันภาวนาไปแล้วมันจับต้องได้ มันพิจารณาได้ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันเข้าใจได้ พอเข้าใจได้ ท่านถึงบอกเป็นบุคลาธิษฐาน

คนที่มีความจริงในหัวใจมันพูดได้วันยังคํ่า พูดได้ทุกวันทุกคืน พูดได้ตลอดเวลา เพราะมันมีองค์ความรู้อยู่อันนั้น แล้วเปรียบเทียบก็เปรียบเทียบขึ้นมาจากใจอันนั้น จากใจดวงหนึ่งสู่ใจดวงหนึ่ง ใจดวงนั้นคือหัวใจของพวกเรานี่ไง หัวใจที่มืดบอด บุญมันเป็นอย่างไร นรกสวรรค์เป็นอย่างไรก็ไม่รู้ เกิดมาจากไหนก็ไม่รู้ ตายไปแล้วไปไหนก็ไม่รู้ เลยบอกว่าไม่มี ตายแล้วก็สูญ ตายแล้วก็จบ

ถ้าตายแล้วก็สูญนะ ลูกเต้าของเรา ญาติพี่น้องของเรามันจะต้องเหมือนกันทุกๆ คน เพราะเกิดจากพ่อจากแม่คนเดียวกัน เกิดจากพ่อจากแม่คนเดียวกัน ความคิดความเห็นก็ไม่เหมือนกัน ความเห็น เวลาเกิด ถ้าเป็นวัตถุ เป็นธาตุ ร่างกายตรวจดีเอ็นเอนี่ของพ่อของแม่หมดเลย แต่จิตใจตรวจกันไม่ได้ พ่อแม่เป็นคนดีแสนดีเลย ลูกมันทําไมไประรานชาวบ้านอย่างนั้น มันไม่เหมือนกันน่ะ บางคนพ่อแม่อัตคัดขัดสน ลูกไปสร้างเนื้อสร้างตัวมาเป็นมหาเศรษฐีโลก เฮ้ย! ทําไมลูกมันดีกว่าพ่อแม่มันล่ะ นี่จิตอันนั้นๆ เห็นไหม สิ่งนี้สิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

ถ้าบอกว่าตายแล้วสูญๆ มันคืออะไรล่ะ ทําไมลูกมันดีกว่าพ่อแม่ของมัน ทําไมลูกมันเลวร้ายกว่าพ่อแม่ของมัน ทําไมไม่เหมือนพ่อแม่ของมันล่ะ แล้วความปรารถนาของมันก็เป็นอย่างนั้น นี่พูดถึงว่าผลของวัฏฏะไง

กรรมดีและกรรมชั่ว เวลาสิ้นกิเลสไปแล้วมันไม่มีสถานที่ตั้งของกรรมดีและกรรมชั่ว กรรมดีและกรรมชั่วสิ้น ข้ามพ้นทั้งดีและชั่วไป แต่ถ้ามันยังมีของมันอยู่ เห็นไหม แม้แต่ทําลายกามราคะมันยังเกิดบนพรหม บนพรหม บนพรหมจรรย์ ไม่มีกาม แต่เขาต้องไปเกิดเพราะมันยังมีสถานที่เกิด มันยังมีภวาสวะ มีภพ มีสิ่งที่เกี่ยวเนื่องกัน

แต่ถึงที่สุด ทําลายๆๆ วัฏฏะก็เป็นวัฏฏะอย่างนี้ กามภพ รูปภพ อรูปภพก็เป็นอย่างนี้ เพราะอะไร เพราะจิตหนึ่งยังต้องเวียนว่ายตายเกิดอยู่ แต่จิตดวงนี้ได้ทําลายตัวมันเองแล้วจบสิ้นกระบวนการ ถ้าครูบาอาจารย์ ถ้าท่านจะดูแลรักษาก็ดูแลรักษาอย่างนี้

เหมือนในหลวง ในหลวงท่านจะพัฒนาประเทศไทย ท่านต้องพัฒนาสาธารณสุขเพื่อความเข้มแข็ง เพื่อความปลอดภัย เพื่อให้สุขภาพของประชาชนเป็นคนที่แข็งแรง ถ้าแข็งแรงแล้วต้องมาฝึกหัดปัญญา

นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ของเราเวลาท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันเป็นภายใน สิ่งที่ความเป็นอยู่ เราอยู่ด้วยกัน นู่นก็เป็นอาบัติ นี่ก็เป็นอาบัติ

เป็นอาบัติจริงๆ ไอ้นี่เป็นศีล สมาธิ ปัญญา แล้วเกิดขึ้นมา เกิดภาวนามยปัญญา เกิดปัญญาญาณ เกิดจากข้างใน แล้วมันทําลาย มันต้องมีความจริงจริงๆ สิ มันพูดได้เหมือนทางวิทยาศาสตร์ จริงๆ อย่างนี้

ถ้าไม่จริง คนอื่นที่ทํา ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม เทศนาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเป็นพระอรหันต์ แล้วถ้ามันไม่เห็นจริง ทําไม่ได้จริง ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลล่ะ มันต้องมีความจริงอย่างนั้น แล้วเป็นความจริงอย่างนั้นมันเป็นปัจจัตตัง เป็นเฉพาะดวงใจอันนั้น มันเป็นความจริงอันนั้น เป็นความจริงจริงๆ แล้วเราปฏิบัติได้จริงๆ ถ้าเราเข้มแข็ง

มันละเอียดลึกซึ้งจนแบบว่ามันเป็นนามธรรม จนพวกฉวยโอกาสเขามาแถกันน่ะ ก็ว่าอย่างนั้น ก็ว่ากันตามแต่ที่ว่าครูบาอาจารย์ท่านว่าไว้ ก็ว่าตามกันไป ฉวยโอกาสเพราะอะไร เพราะเป็นสัญญา เป็นวิชาการที่ศึกษาได้ แต่ความจริงไม่มี เพราะความจริงไม่มีถึงควบคุมใจไม่ได้ เพราะความจริงไม่มี พฤติกรรมมันถึงแสดงออกอย่างนั้น เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ สิ่งที่เราพูดนั่นเป็นวิสาสะ วิสาสะคือแสดงความเป็นกันเอง ถ้าแสดงความเป็นกันเอง ความเป็นกันเองมันไว้เนื้อเชื่อใจ เวลาพูดสิ่งใดมันก็ฟัง สิ่งใดเราตั้งป้อมกันเลยนะ เอ็งพวกข้า พวกเรา ตั้งป้อมแข่งกัน เวลาแสดงธรรมมันไม่เข้าถึงหัวใจหรอก เพราะเราตั้งป้อม ตั้งป้อม มีกําแพง

เวลาเราเทศนาว่าการ กําแพง กิเลสในหัวใจของเรามันตั้งป้อม มันไม่ยอมฟังใครหรอก มันว่ามันมีความรู้มันมีความฉลาดทั้งนั้นน่ะ แต่ความฉลาดอันนั้นเป็นความไร้เดียงสา ความไร้เดียงสาคือมันไม่มีประสบการณ์ไง

กาลเทศะ สิ่งที่สมควรและไม่สมควร ถ้าสมควรนะ สิ่งที่สมควร เราทําแล้วเราจะได้ประโยชน์ของเรา ถ้ามันไม่สมควร เราต้องศึกษา คําว่า “ศึกษา” คือประสบการณ์ ประสบการณ์ ทําความจริงของเรา ทําสิ่งที่ดีของเรา ถ้าทําเพื่อประโยชน์กับเรา ถ้าทําเพื่อประโยชน์กับเรานะ มันเป็นประโยชน์กับเรา

ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เราทําดีของเรานะ จะทําอยู่ใต้บาดาล จะทําที่ไหน ไม่มีใครรู้ใครเห็น นั่นเรื่องของเขา แต่ในใจของเรา เพราะอะไร เพราะเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตดวงนี้มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันไม่มีใครมาให้คะแนนมันหรอก แต่สิ่งที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันเป็นผู้กระทํามาไง เราทําคุณงามความดีมา เราทําสิ่งใดมา มันฝังในหัวใจเรามา

ดูสิ เวลาพระโมคคัลลานะเกิดมา เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายผู้มีฤทธิ์มีเดชมหาศาล องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งให้เป็นเอตทัคคะ ถึงเวลากรรมมันให้ผล เวลากรรมมันให้ผลเพราะอะไร เพราะในอดีตอันยาวไกลนั้นได้ทําลายแม่ ได้ฆ่าแม่ไว้ ได้ทําลายแม่ ได้ฆ่าแม่ไว้นั่นล่ะ ผลสิ่งนั้นตกนรกอเวจีแล้ว เวลาพ้นจากนรกอเวจีขึ้นมา สร้างสมบุญญาธิการขึ้นมาจนมาได้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เศษกรรมอันนั้นยังตามมาว่าให้โจรมาทุบตาย โจรมาทุบตาย คําว่า “ทุบตาย” เศษเวรเศษกรรมที่มันทํามา

เวลาทําดีทําชั่วขึ้นมามันไม่มีใครเป็นพยานกับเราหรอก ความชั่วนั่นล่ะ ความลับไม่มีในโลก หัวใจนี้มันทํามา เราทําคุณงามความดีขนาดไหน เราทําที่ไหนมันก็เป็นความดีของเรา

เราทําคุณงามความดีขึ้นมา ต้องการให้คนยอมรับ ถ้าใครไม่ยอมรับก็มีความทุกข์ใจ “ทําดีแล้วไม่ได้ดี”

ทําดีแล้วมันสบายใจ ทําดีแล้วเป็นบุญของเรา ทําดีก็คือทําดี แต่เวลามันทําความชั่วสิ มันปิดกั้นไว้ไม่ให้ใครรู้ไม่ให้ใครเห็น มันว่าไม่มีใครรู้ใครเห็น นั่นล่ะมันฝังลงที่ใจ คนทํามันรู้ทั้งนั้นน่ะ เวลาทําแล้วรู้ขึ้นมาแล้ว เวลาบาปอกุศลมันสนองมา “ทําไมเป็นอย่างนี้ ทําไมเป็นอย่างนี้”

ก็เอ็งทํามา เอ็งทํามาทั้งนั้น เอ็งจะรู้หรือไม่รู้นั่นก็ทํามา คําว่า “รู้ ไม่รู้” มันอดีตชาติไง สิ่งที่ทํามาแล้วสะสมลงที่ใจ มันเป็นจริตนิสัย ดูสิ ดูนิสัยของเราสิ นิสัยของเรา เราก็อยากจะให้มันนุ่มนวล อยากให้สังคมเขายกย่องสรรเสริญ แต่ทําไมมันออกมาเป็นเจ๊กบ้าอย่างนี้ล่ะ มันเจ๊กบ้ามันก็เรื่องของเจ๊กบ้า มันเป็นนิสัย มันเป็นสันดาน สันดานมันเป็นอย่างนั้น ถ้าเป็นอย่างนั้นออกมาแล้วมันเป็นความจริง

นํ้า นํ้าถ้ามันเปิดให้โล่งโถง นํ้าไหลไปด้วยความแรงของมัน นํ้า มีข้องอ มีการชักให้นํ้าขึ้นสูง เวลาชักนํ้าขึ้นที่สูง เขาต้องใช้พลังงานดึงนํ้าขึ้นที่สูงเพื่อให้มันไหลไป อันนั้นมันเป็นขั้นตอนในทางวิทยาศาสตร์ไง นี่พูดถึงจริตนิสัย จริตนิสัยของคน ถ้าจริตนิสัยของคน เราทําคุณงามความดีของเรา ทําที่ไหนก็เป็นคุณงามความดีของเรา

นี่ออกพรรษาแล้ว เวลาออกพรรษาขึ้นมาแล้วเขามีการแข่งขัน เขาแข่งเรือยาวกัน มันก็เป็นประเพณีวัฒนธรรม ที่ไหนก็แล้วแต่ เขาบอกมีหนึ่งเดียวในโลก ของฉันหนึ่งเดียวในโลกนะ ไม่มีใครเหมือนฉันเลยแหละ ของฉันหนึ่งเดียวในโลก แต่มันก็เป็นการแข่งเรือยาว

การแข่งเรือยาวมันเป็นประเพณีวัฒนธรรม การแข่งขันนั้นเขาต้องมีฝีพายของเขา เขาต้องฝึกฝนของเขา ต้องออกกําลังกายของเขา ต้องมีความพร้อมเพรียงของเขา เขาแข่งขันกัน ผู้ที่มีความพร้อมเพรียง ผู้ที่มีความแข็งแรงกว่าเป็นผู้ที่ชนะ ผู้ที่พ่ายแพ้ไปนะ เขาก็ไปฝึกฝนใหม่เพื่อจะมาแข่งขัน

อํานาจวาสนานะ เราแข่งบุญแข่งกุศลกัน เราแข่งที่ไหนล่ะ เราแข่งที่ไหน เราสร้างคุณงามความดีของเรา ดูสิ ร่างกายของเราถ้ามันแข็งแรง ออกกําลังกาย เราดูแลร่างกายของเราเพื่อให้มันแข็งแรง เราทํางานสิ่งใดขึ้นมามันก็สะดวกสบายใช่ไหม ร่างกายของเรามีความเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมา ทําสิ่งใดมันก็ติดขัด ขัดข้องไปใช่ไหม

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจของเรา ถ้าเราแข็งแรงของเรา เราแข็งแรง ฟังธรรมๆ ฟังธรรมแล้วไม่ต้องไปน้อยเนื้อตํ่าใจกับใคร ไม่ต้องน้อยเนื้อตํ่าใจกับใคร

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมามีความเมตตาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระอาทิตย์ขึ้น พระอาทิตย์ขึ้น พอพระอาทิตย์ขึ้น บ้านคนจน คนรวย บ้านเศรษฐีกุฎุมพี บ้านของใครมียาจกเข็ญใจ พระอาทิตย์ส่องเสมอกันหมดเลย ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม แสดงธรรมก็เพื่อหัวใจของสัตว์โลก สัตว์โลกที่มันมีเวรมีกรรมในหัวใจ

ฉะนั้น เราฟังธรรมๆ ฟังธรรมเพื่อหัวใจอันนี้ ถ้าฟังธรรมแล้วไม่ต้องไปอายใคร ไม่ต้องไปอายใครว่าฉันนี่ แหม! ฉันคนมีกิเลส ฉันต้องฟังธรรม ฉันต้องขัดเกลา ไม่ต้องไปอายใคร เวลาจะฟังธรรมก็ไปอายเขา แหม! ถ้าเราไปเที่ยวชายทะเล ไปเที่ยวรอบโลกกลับมา ถ่ายรูปมาอวดกันใหญ่เลย ฉันไปรอบโลกกลับมา มันรูดไปเท่าไรไม่รู้ มันต้องมาจ่ายธนาคาร

ไอ้ของเรามันสบายใจ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราจะไปอายใคร เราบํารุงหัวใจของเรา หัวใจของเราให้มันแข็งแรงขึ้นมา ถ้าเราบํารุงหัวใจของเราให้มันแข็งแรงขึ้นมา ถ้ามันแข็งแรงขึ้นมาแล้ว สิ่งที่ทางโลก กระแสสังคมที่มันชักนํากันไป เวลานักขัตฤกษ์ ไอ้พวกกรุงเทพฯ มันสบายใจเลยล่ะ รถโล่ง ว่าง ไอ้พวกนั้นไปให้หมดไป ไปเที่ยวไหนก็ไปนะ เราอยู่ในกรุงเทพฯ สบาย นักขัตฤกษ์สักทีหนึ่งพวกชาวกรุงเทพฯ ก็มีความสุขเสียทีหนึ่ง มันโล่งโถง เงียบหมดเลยนะ มันไปหมดเลย เราอยู่ของเรา

นี่ก็เหมือนกัน เราหายใจเข้านึกพุท เราหายใจออกนึกโธ เรามีความสงบร่มเย็นในหัวใจของเรา เวลาไปที่ไหนมันมีแต่ความเหนื่อยล้าทั้งนั้นน่ะ ไปทัศนศึกษาไปเพื่อความฉลาด เพื่อความฉลาดนั้นเพื่อเป็นทางโลกของเขา เป็นวิชาการของเขา ก็เพื่อมองโลกกว้าง เพื่อมองต่างๆ อันนั้นมันก็เป็นประโยชน์อันหนึ่ง เป็นการศึกษา

แต่ของเรา เราศึกษาหัวใจของเรา หัวใจนี้ที่มันหมักหมมในใจ นี่แข่งอํานาจวาสนากัน แข่งเรือแข่งพายเขาแข่งกัน แข่งกันเพื่อเอาชนะคะคานกัน ชนะคะคานกัน ชนะแล้วถ้าจิตใจเป็นนักกีฬา เขาก็ชื่นชมว่าผู้ที่ชนะเขามีความสามารถมากกว่าเรา เราก็ชื่นชมเขา นี่นํ้าใจนักกีฬา ถ้านํ้าใจนักกีฬา มันฝึกไง ฝึกหัดความพ่ายแพ้

แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร เราแพ้เป็นพระ ฝึกหัดการพ่ายแพ้ พ่ายแพ้แล้วเราก็จะไปฝึกฝนของเราใหม่ ไม่ใช่ฝึกความพ่ายแพ้ เวลาพ่ายแพ้ขึ้นมา เราพ่ายแพ้ขึ้นมา เราก็จะไม่ยอมจํานนกับเขา เราด้วยเล่ห์ด้วยกลจะเอาชนะเขา ไม่มีประโยชน์อะไรเลย เราพ่ายแพ้เราก็ไปฝึกฝนของเรา เราพ่ายแพ้เพราะเหตุใด พ่ายแพ้ขึ้นมาเพราะว่ากําลังของเราไม่สามัคคีกัน กําลังของเราไม่พอ เราก็พ่ายแพ้เขา

นี่ก็เหมือนกัน เราดูแลหัวใจของเรา ถ้าหัวใจของเรามันพ่ายแพ้กิเลสไง กิเลสมันเหยียบยํ่าตลอดนะ มันหงุดหงิดขัดข้องหมองใจทั้งนั้นน่ะ ในสโมสรสันนิบาตทุกดวงใจว้าเหว่ เป็นการยืนยันกับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกดวงใจว้าเหว่ จะมั่งมีศรีสุขขนาดไหน ทุกดวงใจว้าเหว่ เราก็รู้ๆ อยู่ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเตือนอยู่ตลอดเวลาไง ถ้าเตือนอยู่ตลอดเวลา

ออกพรรษาแล้ว ในพรรษาเราก็เข้มข้นเข้มงวด เราดูแลรักษาหัวใจของเรามา ออกพรรษาแล้วเวลามันยาวไกล ถ้าจะเข้มข้นก็ไปพรรษาหน้า แต่ถ้าพรรษานี้ ออกพรรษาแล้วเราก็จะดูแลหัวใจของเรา เราจะประพฤติปฏิบัติต่อไป

กาลเวลา สิ้นสุดของกาลเวลา กาลเวลา ชีวิตอยู่กับกาลเวลา กาลเวลาก็มีอายุขัย มันก็เพิ่มมากขึ้น ชีวิตเรามันก็มีประสบการณ์มากขึ้น ประสบการณ์มากขึ้น จิตใจต้องเข้มแข็งมากขึ้น ประสบการณ์มากขึ้น แต่ทําไมหงุดหงิดมากขึ้น จิตใจที่มันไม่เข้มแข็งขึ้นมา มันมีแต่ความบีบคั้นหัวใจ ถ้าความบีบคั้นหัวใจนะ ฟังธรรมๆ ฟังธรรม สิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง สิ่งที่ได้ยินได้ฟังแล้วก็ตอกยํ้า สิ่งที่แก้ความลังเลสงสัยของเรา เวลามันผ่องแผ้ว ชีวิตนี้มันก็เป็นแบบนี้ ถ้าชีวิตนี้เป็นแบบนี้ เราจะเอามากกว่านี้หรือน้อยกว่านี้มันก็ไม่เป็นอย่างที่เราปรารถนา

ถ้าเราจะเอามากกว่านี้หรือน้อยกว่านี้มันไม่เป็นอย่างที่เราปรารถนา ถ้าเรารักษาขึ้นมา ถ้ามันดีขึ้นมา มันอิ่มเต็มขึ้นมา ชีวิตก็เป็นแบบนี้ ชีวิตเกิดมา เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนถึงการดูแลรักษาหัวใจของเรา

การดูแลรักษาหัวใจของเรา หัวใจของเราถ้ามันดีงามขึ้นมาแล้ว ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด ถ้ามันจะพลัดพราก มันจะไปสิ่งใดก็ให้มันมีบุญกุศล ให้มีสิ่งใดอุ้มชูหัวใจนี้ไป ถ้าอุ้มชูหัวใจนี้ไป เวลาเกิดอีกถ้ามีสติปัญญาขึ้นมา ถ้าอุ้มชูไป จิตที่มันเบาเกิดบนสวรรค์ นี่จิตที่เบา จิตที่หนักหน่วงเกิดในที่ตํ่าต้อย เวลาด้วยความอาฆาตมาดร้ายต่างๆ มันเกิดในที่ตํ่าต้อยทั้งนั้นน่ะ แต่ด้วยบุญกุศล ด้วยความเสียสละ ด้วยความให้อภัยต่อกัน มันสูงขึ้นทั้งนั้นน่ะ หัวใจนี้มันสูงส่ง มันดีขึ้นมา จิตใจมันเบา เรารักษาของเรา แล้วต้องให้ใครอุทิศส่วนกุศลให้เราล่ะ เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา ฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้

เรามาเสียสละกันอยู่นี่ เสียสละเข้ามาฝึกหัดหัวใจของเรา เสียสละทาน เสียสละทานสิ่งที่เป็นวัตถุ เวลาเป็นวัตถุก็ฝึกหัดหัวใจ เจตนาไง เราเสียสละของเรา เราเสียสละของเราเพื่อประโยชน์ของเรา การเสียสละด้วยความภูมิใจนะ ปฏิคาหก ขณะที่จะให้ ให้แล้ว ขณะให้ ถ้ามันมีความภูมิใจ แต่ถ้ากิเลสขึ้นมา มันเสียดาย ทั้งเสียดาย ทั้งหงุดหงิด ทําแล้วมันจะไม่ได้

ฉะนั้น เวลาบอกว่า ถ้าทําบุญที่สะอาดที่สุดคือทําบุญทิ้งเหว

เขาบอก ทําบุญทิ้งเหวได้อย่างไร ทําบุญทิ้งเหวไม่มีปัญญา

ทําบุญทิ้งเหวคือว่าไม่ให้กิเลสมันตามมาทันไง ทําบุญทิ้งเหว เราทําของเรามีคุณค่า

เราอธิษฐานบนศีรษะ บนหัว เราทิ้งเหวที่ไหน

แต่เวลาทิ้งเหวๆ คือไม่ให้กิเลสมันตามมาทันไง มันคิดเสียดงเสียดาย มันคิดแล้วมันตํ่าต้อย แต่ถ้ามันทิ้งเหว ทิ้งเหวคือขาดกันไป ทําแล้วมันจบสิ้นกันไป จิตใจมันจะพัฒนาๆ

เวลาครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติ เวลาจะสิ้นสุดแห่งทุกข์ ความอาลัยอาวรณ์ ความอาลัยอาวรณ์นะ ความคิดถึงกันมันจะตัดขาดอย่างไร แม้แต่คนเราเวลาความโลภ ความโกรธ ความหลง ความกระทบกระเทือนกัน มันเป็นอารมณ์ความรู้สึกหยาบๆ แต่เวลาความอาลัยอาวรณ์ เราให้อภัยหมดแล้ว แต่มันก็ยังมีสายใยต่อกัน สายใยๆ สายใยที่มันจะถึงกัน เวลามันจะพิจารณา มันต้องไปตัดตรงนั้นน่ะ ถ้ามันขาดตรงนั้นมันถึงเป็นอิสระ ถ้าความเป็นอิสระ

มันวางหมดแล้วไง ไม่โลภ ไม่โกรธ ไม่หลง ไม่ถือสาใคร ให้อภัยใครทั้งหมดเลย แต่มันมีสายใย มีสายใยของมัน นี่ความอาลัยอาวรณ์ เวลาจะมาตัดความอาลัยอาวรณ์ ความเกี่ยวข้องกัน มันถึงที่สุดแห่งทุกข์ ถ้ามันถึงที่สุดแห่งทุกข์ หัวใจเรา เราพัฒนามาอย่างนี้ ฟังธรรมๆ เพื่อประโยชน์กับหัวใจดวงนี้ พัฒนาขึ้นมา

เริ่มต้นขึ้นมา เวลาเขาก่อสร้างขึ้นมามันก็ต้องใช้โครงสร้างก่อน มันก็หยาบๆ ทั้งนั้นน่ะ เวลาไปตบแต่งภายในมันต้องละเอียดขึ้น นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจิตใจมันยังไม่ได้ ก็อาศัยวัตถุเป็นการฝึกหัดหัวใจไปก่อน แต่เวลาทาน ศีล ภาวนา เวลาจิตใจมันละเอียดลึกซึ้งเข้ามา เรานั่งสมาธิภาวนาของเราแล้ว

เวลาทําบุญกุศล การปฏิบัติบูชาสําคัญที่สุด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ไว้เลย “อานนท์ เธอบอกเขานะ อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย”

สิ่งที่เป็นวัตถุเป็นอามิสทั้งนั้นน่ะ เราบูชาด้วยอามิส บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยอามิส ด้วยดอกไม้ ด้วยปัจจัยเครื่องอาศัย “เธอจงบอกเขาว่าปฏิบัติบูชาเราเถิด”

ถ้าโครงสร้างมันก็เป็นเรื่องวัตถุทั้งนั้นน่ะ แต่เวลามันจะละเอียดขึ้นมา ละเอียดขึ้นมา เราตบแต่งภายในของเรา เราดูแลรักษาหัวใจของเรา นี่ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ต้องใช้วัตถุแล้ว ใช้แต่ร่างกายนี้ ธาตุ ๔

ธาตุ ๔ คือร่างกายของเรา ชีวิตของเราคือความรู้สึกของเรา จิตใจของเรา เราประพฤติปฏิบัติเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่ากับเข้าไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไปค้นคว้าพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธะในหัวใจของเรา แล้วขัดเกลาทําความสะอาดอันนี้ ถ้าทําความสะอาดอันนี้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันจบสิ้นกระบวนการของการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

เราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราก็รักษาดูแลหัวใจของเราเพื่อประโยชน์กับเรา ดูแลใจของเราเพื่อประโยชน์กับใจดวงนี้ เพื่อชีวิตของเรา ชีวิตของเราแท้ๆ เป็นบุญเป็นกุศล เป็นสมบัติของเรา ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก คนไปเห็นไปจับต้องได้แล้วมันชัดเจนมาก แต่คนยังไม่รู้ไม่เห็น มันเป็นอารมณ์ความรู้สึก มันเป็นนามธรรม แต่ถ้ามันจับต้องได้ มันพิจารณาได้ มันแก้ไขได้ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๗ ธันวาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรม ที่แสวงหา แสวงหาสัจธรรมอันนี้ วันจะขึ้นปีใหม่ พอจะขึ้นปีใหม่นะ ทุกลัทธิศาสนาจะสอนให้ทําคุณงามความดี เห็นไหม ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ มันมีศาสนาหล่อหลอมพวกเราให้เราอยู่ร่วมกันได้ด้วยความปกติสุข

ถ้าไม่มีศาสนา เห็นไหม รัฐบาลจะบอกเลยว่า ใครอยู่ใกล้วัดไหนให้กลับไปทําบุญวัดนั้น ใครนับถือลัทธิศาสนาใดก็ให้ทําตามกิจกรรมของลัทธิศาสนานั้น เพื่ออะไรล่ะ เพื่อหัวใจนี้ไง หัวใจมันเร่าร้อนน่ะ หัวใจเร่าร้อน หัวใจมันหาที่พึ่ง แล้วหาที่พึ่งหาที่ไหนล่ะ หาที่พึ่งนะ เราจะมาทําบุญกุศลกัน เราว่าบุญกุศล อยากพึ่งบุญกุศล

บุญยังไม่รู้จัก รู้จักแต่แบงก์ คิดว่าแบงก์เป็นบุญไง คิดว่าบุญกุศลคือลาภสักการะสิ่งที่ได้มา อันนั้นมันเป็นอํานาจวาสนาของคนนะ ถ้าคนมีมากมีน้อย เขาขวนขวายของเขามา ไอ้คนที่มีความสุขในหัวใจ จะมีมากมีน้อยนั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งเลยนะ มันไม่ใช่เรื่องเดียวกัน เรื่องนั้นมันเป็นเรื่องนั้น วัตถุมันเป็นเรื่องวัตถุ เรื่องของหัวใจเป็นเรื่องของหัวใจไง แต่หัวใจมันอาศัยวัตถุนั้นเป็นที่พึ่งอาศัย พอเป็นที่พึ่งอาศัยนะ มันก็ลืมตัวเองไปเกาะสิ่งนั้น

จะว่าทุกข์ มันทุกข์จริงๆ เกิดมา อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค สัจจะความจริงมันเป็นแบบนั้นๆ คนเราต้องขวนขวาย แต่การขวนขวายด้วยความชื่นบาน การขวนขวายด้วยสติด้วยปัญญา มันไม่เดือดร้อนจนเกินไปไง

แต่การขวนขวายของเราขวนขวายด้วยความทุกข์ความยาก ขวนขวายด้วยการบีบคั้น ขวนขวายด้วยความระทมใจ มันทุกข์ แต่ถ้าเราขวนขวายมันต้องขวนขวายอยู่แล้ว สิ่งมีชีวิตมันต้องดิ้นรน สิ่งมีชีวิตมันต้องขวนขวาย ต้องดํารงชีวิตของมัน แต่การดํารงชีวิตนั้นดํารงชีวิตไว้ด้วยบุญกุศล เราไปวัดไปวาก็ไปเพราะเหตุนี้

เราทําบุญกุศลของเรา ทําบุญกุศล เราเสียสละ เสียสละเพื่อใคร เสียสละเพื่อหัวใจดวงนี้ หัวใจนะ ถ้ามันไม่ทุกข์ไม่ยากนะ มันยังไม่มีคุณค่าเท่าไรหรอก แต่หัวใจถ้ามันทุกข์มันยากขึ้นมา มันหาทางออกขึ้นมาแล้วมันจะแสวงหาของมันไง แล้วหัวใจที่มันทุกข์มันยากจะเอาอะไรไปรักษามันล่ะ มันมีธรรม ธรรมมันคืออะไรล่ะ ธรรมก็อยู่ในตู้พระไตรปิฎกไง ธรรมก็อยู่บนหิ้งนู่นน่ะ ธรรมอันนั้นเราไปเคารพบูชา เวลาเราจุดธูปจุดเทียนไหว้พระ เราไหว้พระเพื่ออะไรล่ะ ให้หัวใจมันมีที่พึ่ง หัวใจนี้ให้มีที่พึ่ง

คนเราทุกคน เวลาเด็กน้อยมันคิดถึงพ่อแม่มัน เวลามันเก่ง มันพูดจาเก่งทั้งนั้นน่ะ ถ้าพ่อแม่ไม่ให้นมมันกินมันก็อยู่ไม่ได้หรอก นี่ไง มันพูด มันเก่งไปหมด แต่มันก็ต้องอาศัยพ่อแม่มันอยู่ จิตใจ จิตใจที่มันทุกข์มันยาก เราจะอาศัยอะไร อาศัยพ่อแม่ พ่อแม่ก็ได้แต่ปลอบใจ พ่อแม่ให้แต่วัตถุเท่านั้นน่ะ แต่สัจธรรมๆ มันมาจากไหน

ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ พระมหากษัตริย์เป็นผู้นํา แต่เวลาศาสนา ศาสนาทุกศาสนาหล่อหลอมคนให้จิตใจมันมีความแบ่งปัน ถ้าความแบ่งปันอันนั้น เราไม่ทุกข์จนเกินไปไง

“ของกูๆ” อะไรก็เป็นของกูหมดเลย ถ้า “ของกูๆ” ใครแตะไม่ได้เลย ใครแตะไม่ได้ ใครแตะแล้วเป็นอันว่าเดือดร้อน

ฝึกหัดมัน ของอะไร ของเรา เราหามาเราก็หามาด้วยนํ้าพักนํ้าแรงเรานี่แหละ เพราะเราหามาด้วยนํ้าพักนํ้าแรง ถ้าจิตใจเราพัฒนา มันรู้จักเสียสละของมัน ถ้ามันเสียสละ สิ่งที่มันเหลือ สิ่งที่มันเกินไป เราเสียสละ เสียสละเพื่อประโยชน์กับเราไง เสียสละเพื่อหัวใจดวงนี้ไง ถ้าหัวใจดวงนี้ ให้มันผ่อนคลาย ถ้ามันผ่อนคลาย มันตึงเครียดเกินไป มันตึงเครียดในหัวใจ นี่พูดถึงการเสียสละ ถ้าเสียสละเพื่อหัวใจดวงนี้นะ

ฉะนั้น เวลาเราจะไปวัดไปวา ถ้าไปวัดไปวา ไปวัดไปวาวัดที่ข้างบ้าน วัดที่เขาแสวงหาต่างๆ เขาก็จะหาแต่วัตถุนั้น เขาจะเชิดชูกันได้ว่าวัดที่เจริญเขาต้องมีสิ่งปลูกสร้างที่งดงาม เขาบอกว่าเจ้าอาวาสเป็นผู้ที่มีบารมีสร้างสิ่งนั้นมา พอสร้างสิ่งนั้นมา ทุกคนก็ไปแข่งขันกันที่วัตถุกันที่สิ่งก่อสร้างนั้น

แต่ถ้าเราเป็นวัดปฏิบัติ เราไปวัดปฏิบัติ เวลาใครมาใหม่ เราช่วยกันคนละไม้คนละมือ เรามีนํ้าใจต่อกันไง มันเครื่องอาศัย เราแบ่งปันกัน ทางจงกรม นั่งสมาธิภาวนา เราหลีกเร้นกัน เราหลีกเร้น เรามาวัดปฏิบัติ ปฏิบัติเพื่ออะไรล่ะ

ปฏิบัติ เริ่มต้นตั้งแต่ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ศาสนาหล่อหลอมคนให้มีนํ้าใจต่อกัน ถ้าหล่อหลอมคนให้มีนํ้าใจต่อกัน มันก็นํ้าใจทางโลก มันเป็นวัฒนธรรมประเพณี ทุกศาสนาสอนให้คนเป็นคนดีๆ คนดีแล้วไปไหนล่ะ คนดีก็ตายหมด คนดีก็ต้องตายนะ

เราเกิดมาชาติหนึ่ง เราเกิดมาชาติหนึ่งนะ ปฏิสนธิจิตเกิดในไข่ เกิดในนํ้าครํา เกิดในโอปปาติกะ การกําเนิด ๔ เราไปห้ามมันไม่ได้หรอก มันมีของมันเพราะมันมีเวรมีกรรมของมัน เพราะเราทํา ทุกคนทํากรรมดีกรรมชั่วมา กรรมดีกรรมชั่วนั้นฝังมาแต่จิต ปฏิสนธิจิตๆ เวลาเขาระลึกอดีตชาติ อดีตชาติก็ระลึกไปที่จิตของตัวเองนั่นแหละ จิตตัวเองเคยเกิดบนภพใดชาติใด มันฝังลงที่จิตนั้น เวลาย้อนกลับไปมันก็ย้อนกลับไปที่นั่น แล้วมันมาเกิด กําเนิดอันนั้น ด้วยเวรด้วยกรรมอันนั้นมันต้องให้กําเนิด พอกําเนิดขึ้นมา กําเนิดเป็นคนชาติหนึ่งๆ เกิดมา เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอน สอนให้สิ้นสุดแห่งทุกข์

“โอ้โฮ! สิ้นสุดแห่งทุกข์เชียวหรือ แล้วเมื่อไหร่มันจะสิ้นสุดล่ะ”

สิ้นสุดอย่างนี้เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ก็เพราะว่าชําระกิเลสนี่แหละ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ้นสุดแห่งทุกข์ เป็นศาสดา นั่นน่ะเป้าหมายที่นั่น แต่เวลาเผยแผ่ศาสนามา เราก็บุญกุศลๆ ก็อ้างบุญกุศล แล้วบุญกุศลก็อ้างกันแต่วัตถุไง ใครมีมากมีน้อย อ้างกันตรงนั้นไง

เราเป็นคนทุกข์คนจน เราจะไม่มีเลยก็ไม่เป็นไร เรามาวัดมาวา มาวัดมาวา เรามาด้วยค่าของนํ้าใจ คนเรานะ อํานาจวาสนามันไม่เหมือนกันหรอก กําลังคนไม่เหมือนกัน เราจะมีมากมีน้อย เราอนุโมทนาไปกับเขา เราชื่นบานไปกับเขา นี่ไง เวลาชื่นบานไปกับเขา หัวใจมันมีคุณธรรม มันชื่นบานไปกับเขา เราทําของเราได้นี่มีกิจกรรมแล้ว เรามาวัดมาวา เราทําเพื่อเหตุนี้ไง มาวัดปฏิบัติ เขาปฏิบัติ เขาปฏิบัติเพื่อใจ เพื่อนํ้าใจ เห็นไหม

ฉะนั้น เวลามาวัดแล้ว สิ่งที่มา เราได้เสียสละแล้ว เราจะพูด เสียสละนี่คือค่านํ้าใจแล้วแหละ ฉะนั้น สิ่งที่ว่า เดี๋ยวจะถวายปัจจัย สตางค์นั่นน่ะไม่ต้องก็ได้ ไม่จําเป็น ไม่ต้องมาวัดแล้วต้องมาทําบุญกุศลแล้วยังต้องมาถวายสตางค์อีก ไม่ต้อง ไอ้เรื่องสตางค์ ไอ้เรื่องที่เขาถวาย เพราะเขามากันตอนบ่ายๆ พอจบตรงนี้แล้วนะ เดี๋ยวคนนู้นมาคนนี้มา อยากมาทําบุญๆ ก็เปิดทางให้เขา แต่ของเราไม่ต้อง ไม่ใช่เห็นคนอื่นทําก็ต้องทําแบบนั้น

แล้วเด็กๆ เด็กๆ ต้องมีบัตรๆ...ไม่ต้องๆ ไม่ต้องมีบัตร ค่านํ้าใจ มันอยู่ที่ค่านํ้าใจ บุญมันอยู่ที่นั่น บุญมันไม่ได้อยู่ที่เศษกระดาษอันนี้ แต่เศษกระดาษอันนี้โลกเขาตื่นเต้นกัน โลกเขาเอาไว้ใช้จ่ายชําระหนี้กัน เราก็อย่างนั้นน่ะ ค่านํ้าใจๆ นี้สําคัญ

ภิกษุเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เช้าออกบิณฑบาตนะ ด้วยนํ้าใจของเขา เขาระลึกถึงชาวพุทธ ตื่นขึ้นมาเขาหุงหาอาหารของเขาเพื่อดํารงชีพของเขา เพราะแต่เดิมเรากสิกรรม เช้าต้องหุงหาอาหาร ทานข้าวเสร็จแล้วเขาเก็บอาหารไว้กินกลางวัน ออกไปทําไร่ไถนาของเขา ภิกษุภิกขาจาร เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง นํ้าใจอันนั้นเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เลี้ยงชีพไว้ทําไมล่ะ เลี้ยงชีพไว้ขวนขวาย เลี้ยงชีพไว้ประพฤติปฏิบัติ เลี้ยงชีพไว้เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาให้เกิดคุณธรรมขึ้นมา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาออกบวช ข่าวรํ่าลือไป พระเจ้าพิมพิสารปกครองแว่นแคว้นที่ใหญ่กว่า เป็นกษัตริย์เหมือนกัน ก็คิดว่าเขาโดนปฏิวัติออกมา ให้กองทัพครึ่งหนึ่งนะ ให้เจ้าชายสิทธัตถะไปเอาอํานาจคืน

เจ้าชายสิทธัตถะบอกไม่ใช่ ภูมิใจ เต็มใจ บารมีเต็ม จะออกมาพระโพธิญาณ อยากจะหาสิ่งที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย

พระเจ้าพิมพิสารสัญญาไว้เลย ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมเมื่อไหร่ ให้กลับมาสอนด้วย ให้กลับมาสอนด้วย นี่เผื่อแผ่ขนาดนั้นนะ

นี่เราเลี้ยงชีพไว้ทําไม เลี้ยงชีพไว้ขวนขวายไง เลี้ยงชีพไว้ขวนขวาย มาวัดปฏิบัติ เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาค้นคว้าหาจิตของเรานะ ถ้าไม่รู้จักหาจิตของเรา ไม่รู้จักที่เกิด ปฏิสนธิจิตมันมาเกิดในไข่ ในครรภ์ ในนํ้าครํา ในโอปปาติกะ มันมาเกิดเป็นเรา แล้วเราจะชําระความไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย แล้วก็ไปตะครุบเงากัน ไปดูที่ความคิดไง

ความคิด เรามีศรัทธามีความเชื่อ มีความคิด ความปรุง ความแต่งขจรขจายไปทั่ว คิดได้ร้อยแปดเลย เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จินตนาการจะพ้นทุกข์ๆ

ดูพระเราสิ เวลาพระเรา หลวงตาท่านสอนบ่อย ถ้าไม่ทําอะไรเลยมันก็เหงา มันก็ต้องหาอะไรทําพอแก้รําคาญ พอทําไปๆ ไม่ทํามันรําคาญ ทีแรกก็ทําแก้รําคาญไง นี่สังขารมันคิด ขันธ์ ๕ มันคิดเลย เรานั่งว่างๆ หาอะไรทําแก้รําคาญ พอทําไปๆ มันติด มันชอบ ไม่ทํามันรําคาญ

นี่ไง ถ้าปัญญารอบรู้ในกองสังขาร สังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่ง นี่ควบคุมมัน ควบคุมมัน เรามีสติปัญญา อันนั้นก็งาน ฉันข้าวก็งาน เวลาเดินจงกรม นั่งสมาธิก็งาน มันงานเหมือนกันหมด แต่ชอบหรือไม่ชอบ เวลากินนี่ชอบ นี่ไม่ใช่งาน อันนี้เป็นความสุข เวลาจะหามาเพื่อจะกิน อันนี้ทุกข์ งานเหมือนกัน ถ้ามีสติปัญญาขึ้นมามันจะรักษาใจของเรา

ให้ทํางาน งานของเขา งานของฆราวาสเขา เขาต้องหาปัจจัยเครื่องอาศัยของเขา นี่ทางคับแคบ คับแคบว่าสิ่งนั้นเขาต้องหาปัจจัย ๔ หามาเพื่อเลี้ยงชีวิต เลี้ยงชีวิตเสร็จแล้วอยากจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็ต้องประพฤติปฏิบัติ ประพฤติปฏิบัติก็กลัวว่าพรุ่งนี้เช้าจะไปหาปัจจัย ๔ ไม่ไหว นี่กิเลสมันอ้างอย่างนั้นน่ะ

ภิกษุเป็นผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร สละสถานะของความเป็นฆราวาสมาบวชเป็นภิกษุ ภิกษุเห็นภัยในวัฏสงสาร เห็นภัยในวัฏสงสาร เป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งขึ้นมาเพื่อจะประพฤติปฏิบัติ เพื่อหาความสุข ความสงบระงับ

นี่ไง เราจะบอกว่าทุกศาสนาสอนให้คนเป็นคนดี แต่ศาสนาไหนชี้เข้าไปถึงที่เกิด ที่แก่ ที่เจ็บ ที่ตาย อะไรมันมาเกิด เกิดมาทําไม อยู่ทําไม แล้วเวลาจะตายไป ตายไปด้วยความละล้าละลัง ตายไปด้วยความทุกข์ความยาก

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตาย เดินไป เดินธุดงค์ไปจะไปตาย เทศน์ไปสอนตลอดทาง แม้แต่วันสุดท้าย นายจุนทะได้ข่าวมาก็มาถวายอาหารองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถวายสูกรมัททวะ แล้วฉันไม่ได้ เพราะร่างกายมันชราภาพเต็มทีแล้ว แล้วฉันไปคนอื่นมันก็ย่อยไม่ได้ ให้ไปเททิ้ง

สุดท้ายแล้วก็เป็นกังวล “อานนท์ เธอบอกเขานะ ถ้าเราตายไป เขาจะหาว่าไปกินอาหารมื้อสุดท้ายของนายจุนทะ อาหารเป็นพิษขึ้นมาไปตาย นายจุนทะเขาจะมีเวรมีกรรมตลอดไป ให้บอกเขานะว่าอาหารที่ถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีผลประเสริฐมีอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือฉันอาหารของนางสุชาดาแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงซึ่งกิเลสนิพพาน กิเลสตัณหาความทะยานอยาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้หักเรือนยอดอันนั้นไป แล้วอีกคราวหนึ่งเราได้ฉันอาหารของนายจุนทะแล้วเราถึงซึ่งขันธนิพพาน”

ขันธ์คือขันธ์ ๕ คือภาระหน้าที่ ร่างกายและความคิดที่มันสะอาดบริสุทธิ์ สิ่งที่เหลือไว้ ๔๕ ปี ขันธนิพพาน ต้องสละมันทิ้ง

ในคราวทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีผลอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือฉันอาหารของนางสุชาดาแล้วถึงซึ่งกิเลสนิพพาน กิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชําระล้างไปโดยมรรคญาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อีกคราวหนึ่งเราฉันอาหารของนายจุนทะแล้วถึงซึ่งขันธนิพพาน เพราะต้องไปสละชีวิตนั้น

นี่ไง เวลาตาย ตายไปด้วยความสุข ตายไปด้วยความพอใจ ตายไปด้วยไม่มีภาระหน้าที่ ตายไปแล้วไม่มีอะไรกังวลเลย นี่ไง ถึงไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายไง

แต่พวกเราตาย กังวลไปหมดเลย ตายแล้วใครจะจัดงานศพให้ก็ไม่รู้ ตายแล้วเขาจะรู้ว่าเราตายหรือยังก็ไม่รู้ ตายแล้วใครจะส่งข่าวไปให้ใครก็ไม่รู้ ตายแล้วลูกจะคิดถึงเราหรือเปล่าก็ไม่รู้ ตายแล้วลูกเรามันจะห่วงเราหรือไม่ห่วงเราก็ไม่รู้ เห็นไหม ตายไปด้วยความทุกข์ทรมาน แล้วก็ต้องเวียนว่ายตายเกิด กรรมจะพาไปเกิด ความคิดนี่แหละจะพาไปเกิด เพราะมันมีอยู่กับจิต

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไปตาย สั่งสอนเขาไปทั่ว บอกเขาไปตลอดทาง ไปถึงสุดท้ายพระอานนท์บอก “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตายไปแล้วทําอย่างไร”

“อานนท์ เธอไม่ต้องเป็นห่วงกังวลหรอก กษัตริย์เขาทํากันเอง”

“แล้วถ้ากษัตริย์เขาจะมาถามว่าทําอย่างไร”

“ก็ทําให้เหมือนจักรพรรดินั่นน่ะ เวลาตายไปแล้วให้ห่อด้วยผ้าขาว”

นี่จะไปตายยังสอนเขาตลอด สอนคนที่มันยังไม่ตายน่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไปตายยังสอนเขาไปทั่ว สุดท้ายแล้วเวลาท่านนิพพานไป จบ

นี่พูดถึงว่า ทุกศาสนาสอนให้คนเป็นคนดี แต่ศาสนาไหนสอนถึงที่สิ้นสุดแห่งทุกข์ ถ้าที่สิ้นสุดแห่งทุกข์มันต้องสอนลงไปที่เกิด แล้วอะไรมาเกิดล่ะ แล้วอะไรมันอยู่ที่ไหนล่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์

ฉะนั้น เราทําบุญกุศลเพื่อเหตุนี้ พอสิ้นปี เราขวนขวายจะไปทําบุญกุศลกัน ทํา เราก็ทําของเรานั่นแหละ ทําอันนี้เพื่อมงคลชีวิต ทุกคนอยากมีมงคลชีวิต มีความมั่นคงของชีวิตไง แต่ถ้ามันมีคุณธรรมในหัวใจ ใครจะตื่นเต้นไปอย่างไรเราก็ยิ้มๆ เรามีสติมีปัญญา ดูแลรักษาชีวิตของเรา ทําเพื่อประโยชน์ในชีวิตเรา เอวัง