คํานํา

องค์พระบรมศาสดา ทรงฝากศาสนาไว้กับพุทธบริษัท ๔ และมีปัจฉิมโอวาทก่อนจะปรินิพพาน “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด” ซึ่งครูบาอาจารย์วงกรรมฐานสายท่านพระอาจารย์มั่น ได้สนองพุทธโอวาทสําคัญข้อนี้ได้อย่างชัดเจนที่สุดและได้สร้างศาสนทายาท เพื่อสืบทอดรักษาพระพุทธศาสนาตราบจนทุกวันนี้

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ได้เมตตาแสดงธรรมสอนฆราวาส ชีวิตในการครองเรือนมีความสุขเพียงน้อยนิด และชีวิตนี้มีค่ามาก ให้ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท วันของโลกควรประกอบสัมมาอาชีวะ วันของธรรมควรไปวัด เพื่อวัดใจของตนด้วยศีล สมาธิ ปัญญา และทําความสงบใจด้วยพุทโธ เมื่อจิตสงบ “สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี”

การเทศน์สอนพระ ท่านพระอาจารย์สงบเน้นให้ปฏิบัติเป็นสําคัญ เรียนแล้วให้ปฏิบัติ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เห็นด้วยภาคปฏิบัติ ให้เฝ้าพุทธะที่กลางหัวใจด้วยภาคปฏิบัติ และเพื่อให้วงกรรมฐานได้รักษาข้อวัตรปฏิปทาของครูบาอาจารย์ ท่านได้เทศน์ตอกยํ้าว่า “กรรมฐานมั่นคง เพราะการประพฤติปฏิบัติ กรรมฐานมั่นคง เพราะมันเกิดมรรคเกิดผล กรรมฐานมันเกิดจากศีล สมาธิ ปัญญา มันเกิดความจริงขึ้นมา”

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๕๙

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรม ตั้งใจฟังธรรมเพราะว่าเราเกิดมาเป็นชาวพุทธไง เกิดมาเป็นชาวพุทธก็เกิดเป็นมนุษย์ทั้งนั้นน่ะ เขานับถือลัทธิศาสนาใดๆ ก็แล้วแต่ เขามีความเชื่อของเขา แต่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนานะ เรามีพ่อมีแม่ พ่อแม่พาเข้าวัด มันเป็นประเพณีวัฒนธรรมของชาวพุทธ ถ้าชาวพุทธเรา วันพระ วันโกน เขาจะไปวัดไปวาของเขา ไปวัดไปวาของเขา มันเป็นวันของโลกกับวันของธรรม

ถ้าวันของโลกนะ วันของโลกก็วันขวนขวาย วันขวนขวายการกระทํางานของเรา นั่นวันของโลก ถ้าวันของธรรมๆ ถ้าเป็นสมัยโบราณเขาวางเลย วันโกน วันพระ เขาเตรียมตั้งแต่วันโกน วันพระ เขาจะไปจําศีลของเขา จําศีลของเขา ถ้ามันเป็นวันธรรมไง วันธรรมคือเราอยู่ในที่ความสงบ อยู่ในที่ความสงัดไง ให้หัวใจของเราได้รับรส ได้รับรสของสัจธรรม

ว่าธรรมะเป็นธรรมชาติๆ เวลาวันของโลกเราขวนขวาย เรามีการกระทํา เราเหนื่อยยาก เราทุกข์เรายากในใจของเรา มันก็คิดนะ วันไหนวันพระ วันโกน มันจะได้ไปวัดไปวา ไปจําศีล ไปจําศีล ไปประพฤติพรหมจรรย์ ถ้าประพฤติพรหมจรรย์นะ ให้หัวใจของเราให้มันผ่อนคลาย ให้หัวใจของเราได้รสสัจธรรม นี่มันเป็นโลกกับธรรม

ถ้าโลกเราก็ขวนขวาย การขวนขวายของเรามันมีความเพียรชอบ ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ความอุตสาหะในทางศีลทางธรรม ในทางศีลทางธรรมคือความสุจริตไง มันได้มาโดยสุจริต โดยธรรมมาภิบาล สิ่งที่ใดได้มาด้วยความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะของเรา มันเหนื่อยมันยากไง ความเหนื่อยความยากนี้มันเป็นสุจริต ความสุจริตมันมีความอบอุ่น

ถ้าเป็นทางกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันฉ้อมันโกง มันปล้นมันชิงมาอย่างนี้ สิ่งนี้มันก็ขวนขวายเหมือนกัน แต่ขวนขวายมาเพื่อความบาปความกรรม มันเป็นบาปเป็นกรรมของเขา ได้มาแล้วมันก็หวาดระแวงไปทั้งนั้นน่ะ แต่คนเราเกิดความจําเป็นขึ้นมา เวลาคนจําเป็นขึ้นมา ต้องเอาตัวรอดให้ได้ๆ

ความเอาตัวรอดให้ได้ ถ้าคนมีศีลมีธรรม มีศีลมีธรรม เอาตัวรอดได้มันก็ด้วยความวิริยะ ความอุตสาหะของเรา ความวิริยะ ความอุตสาหะของเรา คนทําบุญกุศลมีบุญของเรา มันมีคนช่วยเหลือเจือจานของเรา ถึงเวลาแล้วมันไปเจอสิ่งที่เป็นผลประโยชน์กับเราได้ แต่ถ้ามันมีบาปอกุศล ทําสิ่งใดไม่มีคนช่วยเหลือเจือจานเรา มีแต่ความทุกข์ความยาก นี่วันของโลก วันของโลกกับวันของธรรม

ถ้าวันของธรรม เรามาวัดมาวาของเรา มาวัดใจของเรา ใจของเรามันคัน มันคัน มันมีแต่ความทุกข์ แล้วความทุกข์ ทุกข์ที่ไหนมันก็พาล ความทุกข์อันนี้มันไปทุกข์ที่ข้างนอก ข้างใน ถ้ามันทุกข์อยู่ข้างในแล้ว ไปไหนมันก็มีความทุกข์ไปทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าเรามาวัดใจของเรา วัดใจของเราด้วยอะไร ด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญา ด้วยศีล ด้วยความปกติของใจ ใจมันจะปกติได้อย่างไรล่ะ เวลาศีล ศีลก็อยู่ในตําราไง ศีลก็อยู่ที่พระ เวลาไปวัดก็ไปขอศีลไง ขอศีลมาแล้วก็โยนทิ้งไง เวลาโยนทิ้ง กูจะทําตามใจกู ขอมาเป็นพิธีไง ก็เชื่อกันว่ามันจะได้บุญๆ ไง แต่ศีลมันเกิดได้ที่ไหนล่ะ เกิดได้จากการงดเว้น เรางดเว้น งดเว้นอะไร ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ไง สิ่งที่เรางดเว้น งดเว้นเพราะอะไรล่ะ งดเว้นเพราะว่าเราต้องการหัวใจของเราไง หัวใจของเราที่มันดิ้นรนอยู่นี่ ดิ้นรนอยู่นี่เพราะไม่มีใครควบคุมดูแลมัน

ไม้บรรทัดๆ จะไปวัดใคร ไม้บรรทัดเขาไว้วัดหัวใจของเรานี่ไง ถ้าวัดหัวใจของเรา ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ เขาไว้วัดหัวใจของเราไง ถ้ามันวัดหัวใจของเรา ใจของเรามันก็ไม่ดิ้นรนจนเกินไป ถ้ามันมีทาน มีศีล มีภาวนาของมัน จิตใจมันก็จะเกิดขึ้นไง นี่วันของธรรมๆ ที่เขาไปวัดๆ เขาไปวัดตรงนี้ เขาไปวัดกัน เขาไปวัดใจของตน เขาไปวัดว่าใจของเรามันจะดีขึ้นมากน้อยขนาดไหนถ้ามันมีข้อวัตรปฏิบัติ

ดูสิ คนเรามันมีเครื่องประดับๆ หัวใจของเราก็มีศีลมีธรรมเป็นเครื่องประดับ ถ้ามีศีลมีธรรมเป็นเครื่องประดับขึ้นมา เราก็เทียมหน้าเทียมตาเขา เทียมหน้าเทียมตาที่ไหน เทียมหน้าเทียมตาในหัวใจของเรานี่ไง มันรู้ เรารู้ของเรานะ ถ้าเรารู้ของเราเพราะอะไร เพราะมันอบอุ่น มันอบอุ่น มันไม่ว้าเหว่ใช่ไหม ดูทางโลกสิ ที่มันทุกข์มันยากกันอยู่นี่เพราะมันว้าเหว่ไง

เราเกิดมาจากพ่อจากแม่ แล้วพ่อแม่ก็ไม่ให้ความอบอุ่นเราเลย แล้วถ้าพ่อแม่ถึงเวลาแล้วพ่อแม่ก็ต้องจากไปก่อน แล้วเราก็ต้องเป็นปู่เป็นย่าเป็นตาเป็นยายเหมือนกัน แล้วความเป็นปู่เป็นย่าเป็นตาเป็นยาย เราเอาประสบการณ์ของหัวใจที่ไหน ถ้าเอาประสบการณ์ของหัวใจ

ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิชชา ๓ บุพเพนิวาสานุสติญาณ อดีตชาติมันมาจากไหน จุตูปปาตญาณ เวลาตายไปแล้วไปเกิดอย่างไร อาสวักขยญาณ ชําระล้างกิเลสสิ้นไป สิ้นไปด้วยความสามารถขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมขึ้นมา อริยสาวกต่างๆ ประพฤติปฏิบัติตามธรรมนั้น ก็ได้อริยสัจในหัวใจดวงนั้นขึ้นมา

ไอ้ของเราเป็นชาวพุทธๆ เวลาเราเชื่อๆ เพราะเรายังมีศรัทธาความเชื่อของเราอยู่ ถ้าเรามีความเชื่อของเราอยู่ เราก็เชื่อปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง บุพเพนิวาสานุสติญาณ ย้อนตั้งแต่พระเวสสันดรไป จุตูปปาตญาณ ถ้าไม่สําเร็จเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะเกิดต่อหน้าไป เราเชื่อการเวียนว่ายตายเกิดไง ถ้าเราเชื่อการเวียนว่ายตายเกิด แต่เราไม่มีสติปัญญาสามารถชําระ

อาสวักขยญาณ ทําอวิชชาในหัวใจเราสิ้นไป ถ้าอวิชชาในหัวใจเราสิ้นไป เพราะอวิชชาความไม่รู้ในใจของเรา ความไม่รู้ ไม่รู้รอบขอบชิด ถ้าไม่รู้รอบขอบชิด มันก็ต้องกระเสือกกระสนของมันไป มันต้องกระเสือกกระสนไปเพราะมันมีกรรมดีกรรมชั่ว

ใครบ้างไม่เคยมีการกระทํา แม้แต่คิดมันก็ทําแล้ว มโนกรรมน่ะ เวลาจิตมันคิดขึ้นมา จิตมันวิตกวิจารณ์ขึ้นมา มโนกรรมมันเกิดแล้ว ถ้ามันเกิดแล้วก็สงสัย สงสัยก็ต้องค้นคว้า ค้นคว้าก็ไป ไปเกิดเถอะ เกิดเพราะมันจะค้นคว้าไง มันก็ต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง เพราะมันยังสงสัยอยู่ เพราะมันเป็นอวิชชา ถ้ามันเป็นอวิชชา ที่เรามาวัดมาวากัน ถ้าเราทําของเราได้ เราก็ทําบุญกุศลของเรา ถ้าบุญกุศล บุญกุศลเป็นอามิส อามิส รถที่มาได้ต้องเติมนํ้ามัน นํ้ามันหมดก็จอดอยู่ข้างทางนั่นล่ะ

นี่ก็เหมือนกัน บุญกุศล คุณงามความดีของเราส่งเสริมหัวใจนี้มันเวียนว่ายตายเกิดไป แต่รถไปถึงแล้วรถมันเสีย รถ ยางมีอุบัติเหตุ นี่ก็เหมือนกัน เวลาเจอบาปอกุศล ชีวิตนี้มันไม่ราบรื่น ชีวิตนี้ ชีวิตนี้มันควรจะราบรื่น ชีวิตนี้มันควรจะร่มเย็นเป็นสุข มันมีแต่อุปสรรค รถเรามีแต่ความชํารุด รถเรามีแต่ความเสียหาย เสียหายเพราะอะไร เสียหายเพราะเราไม่ได้ดูแลรถของเราให้มันดี ถ้าดูแลรถของเราดี นี่ไง ที่เรามาเสียสละกันอยู่นี่ก็จะมาปะผุๆ กัน เสียสละทานๆ สละทานมันมีประโยชน์ตรงไหน

ของของเรา เราหามาด้วยนํ้าพักนํ้าแรง นํ้าพักนํ้าแรง แล้วเราเสียสละ เสียสละให้ผู้ทรงศีล ผู้ทรงศีล ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางไว้ วางธรรมวินัยนี้ไว้ ภิกษุให้ภิกขาจาร ภิกขาจารเลี้ยงชีพชอบ เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เลี้ยงชีพด้วยร่างกายนี้ แล้วบริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา ให้รู้จัก ให้ฝึกหัด ให้เสียสละ

วันๆ หนึ่งมันมีแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากบีบคั้นหัวใจ เช้าขึ้นมาหุงหาอาหารแล้ว ข้าวปากหม้อ ก่อนจะกินอาหาร เราก็ตักบาตรให้ผู้ทรงศีลไปก่อน ผู้ทรงศีลเขาไม่มีอาชีพ ผู้ทรงศีลเขาไม่มีหน้าที่การงานของเขา ผู้ทรงศีลเขาเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งของเขา เขาเลี้ยงชีพของเขา เขาจะประพฤติปฏิบัติของเขาเพื่อค้นคว้าหาสัจธรรมความจริงในใจของเขา ถ้าเขาทําของเขาได้ เขาเป็นผู้ที่มีคุณธรรมในหัวใจ มีคุณธรรมในหัวใจ เทวดา อินทร์ พรหมท่านจะอนุโมทนาไปกับเขา ทําให้สังคมร่มเย็นเป็นสุข ฟ้าฝนตกต้องตามฤดูกาล

ดูภัยแล้งๆ ภัยแล้งใครเป็นคนทํา ก็มนุษย์ทั้งนั้นน่ะ มนุษย์เป็นคนทํา มนุษย์เห็นแก่ตัว นี่วันของโลกๆ วันของโลกกับวันของธรรม

ถ้าวันของธรรม ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เป็นมนุษย์เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ดูสิ เวลาญาติข้างพ่อญาติข้างแม่แย่งนํ้ากัน ไปถามเลยว่านํ้ามีคุณค่ากว่าชีวิตหรือไม่

ชีวิตนี้มีคุณค่ากว่านํ้าไง

พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปห้ามครั้งที่ ๑ ห้ามครั้งที่ ๒ ห้ามครั้งที่ ๓ แล้วก็รบราฆ่าฟันกันเพราะแย่งนํ้าทํานากันน่ะ เวลาโลก โลกก็แย่งชิงกันไง แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ขนาดญาตินะ เพราะอะไร เพราะมันเป็นความเห็น เพราะมันบอกว่าโลกๆ ไง เพราะมันจําเป็น ปัจจัยเครื่องอาศัยมันจําเป็นไง ชีวิตมันอยู่ได้มันต้องมีอาหาร ไม่มีอาหารมันจะอยู่ได้อย่างไร ถ้ามันไม่มีนํ้าจะทํานาอย่างไร ถ้าไม่ทํานาขึ้นมาจะมีข้าวกินอย่างไร ถ้าไม่มีข้าวกิน มันวิตกกังวลไปหมดเลย

แต่ถ้ามันปรึกษาหารือกันด้วยสัจธรรม ด้วยความเป็นธรรมๆ นะ เราก็เป็นญาติกัน เราก็ดองกัน เราจะแบ่งปันกันไม่ได้หรือ ถ้าเราแบ่งปันกันได้ แต่ถ้าพูดอย่างนั้นไปแล้วลูกน้องมันไม่ยอมไง หัวหน้าไม่ศักดิ์สิทธิ์ ผู้นําเราไม่เข้มแข็ง มันทําอะไรมันติดขัดไปหมดล่ะ ถ้ามันติดขัดไปหมดนะ พอมันติดขัดไปหมด อยู่ที่เวลามีสติปัญญาแค่ไหน

ถ้ามีสติปัญญา ถ้าเป็นธรรมๆ นะ วันของโลกก็แสวงหาของเรามาด้วยความสุจริต ด้วยสัจธรรม ถ้าวันของธรรมๆ ไปวัดไปวาแล้ววางเลย สิ่งที่เราต้องแบกรับภาระ วางไว้ก่อนๆ เดี๋ยวออกไปแล้วค่อยไปทําต่อ ตอนนี้เวลามันวาง เรามาปฏิบัติที่วัด เวลามันวิตกกังวล ที่บ้านเราทําอะไรยังไม่เสร็จ ที่บ้านเราทําไม่เรียบร้อย นี่ตัวมันอยู่ที่วัด ใจมันอยู่ที่บ้านน่ะ ทั้งๆ ที่เรามาวัด ทั้งๆ ที่เรานั่งอยู่ที่นี่ แต่หัวใจไม่อยู่กับเราเลย เห็นไหม มันส่งไปที่บ้าน ส่งไปข้างนอกหมดเลย ถ้ามันส่งไปๆ ก็จะมาวัด ก็จะมาวัด แล้วหัวใจมันอยู่ที่ไหน หัวใจมันอยู่ที่บ้านนู่น นี่ไง มันส่งออกๆ

ถ้าวันของธรรมๆ ทั้งๆ ที่เราเจตนา เราปรารถนาหัวใจของเรา ที่มาวัดๆ ก็มาค้นคว้าหัวใจนี่แหละ ถ้ามาวัดมาค้นคว้าหัวใจเพื่ออะไร ดูสิ ตบะธรรมๆ เขาประพฤติปฏิบัติกัน ศีล สมาธิ ปัญญา มันเกิดที่ไหนล่ะ มันก็เกิดที่หัวใจไง

เวลาอยู่ที่บ้านฉลาดนัก ปัญญาเยอะนัก ไอ้นั่นมันโลกียปัญญาทั้งนั้นน่ะ ปัญญามันเกิดจากความเห็นแก่ตัว เห็นแก่ตัวว่าตัวจะรู้ ตัวจะเห็น ตัวจะเป็นไง แล้วไม่มีอะไรเป็นสักอย่าง เพราะอะไร เพราะมันรู้มันเห็น มันเป็นสัญชาตญาณ ก็ความเป็นมนุษย์นี่ไง เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาไง เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ว่าปัญญาๆ กันอย่างที่เราคิดเอานี่ไง อย่างที่เราคิด เราก็เป็นความคิด ความคิดเป็นสัญชาตญาณ

แต่ถ้าเราไปวัดไปวา ครูบาอาจารย์ท่านจะสอนทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาเพราะเหตุใด ปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิอันนั้นน่ะ จิตอันนั้น จิตอันนี้มันเป็นจิตเดิมแท้ ฐีติจิตมันอยู่ในหัวใจของเรา เพราะไม่มีปฏิสนธิจิตก็ไม่มีชีวิต

สิ่งที่มานั่งกันอยู่นี่ ที่มีชีวิตนี้มันเพราะอะไรล่ะ ก็เพราะเวรเพราะกรรม เพราะเราสร้างคุณงามความดีมา มันถึงปฏิสนธิในไข่ ในครรภ์ ในนํ้าครํา ในโอปปาติกะ ถึงเกิดเป็นมนุษย์ พอเกิดมาแล้ว เกิดมา พอเกิดมาในวัฏฏะ ผลของวัฏฏะก็คือสถานะนั้นน่ะ สถานะก็ความคิด ความรู้สึกอันนั้น สถานะนั้น ถ้าสถานะนั้นก็คิดแบบโลกๆ ไง นี่วันของโลกๆ ไง

ถ้าจะเป็นวันของธรรมๆ ถ้าไปวัดไปวาแล้วต้องพยายามทําความสงบของใจเข้ามา สิ่งที่ทําความสงบของใจเข้ามาก็จะเข้าไปสู่เนื้อของใจ ถ้าเนื้อของใจก็ไปปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิอันนั้นน่ะ ปฏิสนธิ สังโยชน์มันอยู่ที่นั่น ความผูกมัด ทิฏฐิความเห็นผิดมันเกิดที่นั่น

แต่เวลาปัญญามันเกิดๆ ปัญญานี้ปัญญาข้างนอก ปัญญาข้างนอกถ้ามีสติปัญญา เราศึกษาแล้ว ครูบาอาจารย์ท่านใช้คําว่า “ปัญญาอบรมสมาธิ” ปัญญาอย่างนี้ปัญญามันเท่าทันอารมณ์ มันวางอารมณ์ๆ ถ้าวางอารมณ์ก็เป็นตัวตนของมัน ถ้าเป็นตัวตน จิตมันสงบก่อน แล้วถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นมา นี่ปฏิสนธิจิต เนื้อของจิตๆ มันไปแก้กันที่นั่น ถ้ามันไปแก้กันที่นั่น ที่มาวัดๆ ก็มาค้นหาอย่างนี้ ถ้ามาวัดก็มาค้นหาใจเรานี่แหละ

เวลาไปวัดกันก็ไปขอเครื่องรางของขลัง ขอสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ขอสิ่งที่มันจะคุ้มครองโลก...ตายหมด ไม่มีใครเหลือ

แต่ถ้ามันมาวัดหัวใจของตน มาวัดหัวใจของตน สิ่งที่มันจะคุ้มครองหัวใจ ใครจะคุ้มครองหัวใจ ถ้าเรามีสติมีปัญญา “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

ด้วยความประมาทนะ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ความหายใจทุกลมหายใจต้องมีสติปัญญาพร้อมนะ เพราะว่าประมาทกับชีวิตนี้ไม่ได้นะ นี่ไง ถ้ามันมีสติปัญญา นี่ไง ที่ว่าจะคุ้มครองๆ ชีวิต คุ้มครองด้วยสติด้วยปัญญา ถ้ามีสติปัญญาขึ้นมา ถ้ามันจะผิดพลาดด้วยเวรด้วยกรรมนะ คนมีเวรมีกรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านป่วย ดูสิ หมอชีวกฯ เป็นหมอประจําองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังเจ็บไข้ได้ป่วยนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเวรกรรม เศษของกรรม พระโมคคัลลานะเขามาทุบมาตีนั่นน่ะ นั่นก็เศษของกรรมทั้งนั้นน่ะ เศษของกรรมก็คือร่างกายนี้ไง

ดูสิ เราเกิดมาเป็นคน สูง ตํ่า ดํา ขาว ไม่เหมือนกันเลย โรคภัยไข้เจ็บแต่ละคนไม่เหมือนกันเลย มันเป็นพันธุกรรมที่มันมีมา นั่นน่ะๆ เวรกรรมทั้งนั้นน่ะ เวรกรรมที่ทํามาทั้งนั้นน่ะ ถ้าเวรกรรมที่ทํามา เขาจะรักษาอย่างนั้น เขาจะดูแลอย่างนั้น ถ้ามันดูแลรักษาอย่างนั้น นี่เป็นเรื่องของโลกไง

ถ้าเรื่องของธรรม วันของธรรมๆ ก็มาวัดหัวใจ ก็มาค้นคว้าหัวใจ ถ้าหัวใจมันเจอหัวใจ ถ้ามันเจอนะ จิตมันสงบได้ ถ้าจิตสงบได้ ชาวพุทธมันถึงได้มั่นคงไง มันมั่นคงกับศาสนา ศาสนามันอยู่ที่ไหน ไปอินเดียกัน ไปค้นคว้ากัน ไปค้นหา หาไม่เจอ ถ้าหาเจอ พุทโธ หายใจเข้าและหายใจออก หัวใจนี้ถ้ามันเจอขึ้นมา โอ้โฮ!

เวลาเขาไปกัน “อู๋ย! เมื่อก่อนนับถือศาสนาแล้วมันก็จืดๆ พอไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ โอ้โฮ! มันซาบซึ้ง มันซาบซึ้ง”

ซาบซึ้งก็ไปกี่รอบล่ะ ไปกี่รอบก็ต้องหาเงินไปนั่นไง แต่ถ้าพุทโธๆ อยู่ที่ไหนก็ได้ จิตสงบเข้ามายิ่งซาบซึ้งใหญ่ นี่พุทธะ ศาสนาๆ อยู่ที่นี่ ไปวัดๆ ไปวัดที่นี่ วัดหัวใจของเราไง

วันของโลกเราก็แสวงหา เราก็มีการกระทํา แต่เรามีการกระทํา ถ้ามันมีวัฒนธรรม มันมีจริตนิสัย มันก็ทําแต่คุณงามความดี เพราะเราจะต้องค้นคว้าหาใจของเรา ถ้าเราค้นคว้าหาใจของเรา ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าเป็นสัมมาทิฏฐิ มันเป็นศีลที่ถูกต้อง ถ้ามันจะเป็นสมาธิลง มันก็เป็นสัมมาสมาธิ

ถ้ามันเป็นทุศีล มันเป็นความโลภ มันต้องการสิ่งต่างๆ เวลามันเป็นสมาธิไปมันก็เป็นมิจฉา พอเป็นมิจฉาขึ้นมา มันจะเข้าเครื่องรางของขลังแล้ว จะเอาไอ้นู่น จะเอาไอ้นี่ จะปกป้อง

ปกป้องอะไร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังปรินิพพานเลย ทุกคนตายหมด ทุกคนตายหมด จะปกป้องอะไร อริยสัจ ที่ไหนมีการเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย มันต้องมีฝั่งตรงข้าม ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ทําไมถึงไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ถ้าไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย มันก็ต้องทําอวิชชา ทําอาสวักขยญาณ ทําลายสํารอกคาย คายเวรคายกรรมอันนั้นพ้นไป ถ้ามันพ้นไป มันจะไปเกิด ไปแก่ ไปเจ็บ ไปตายที่ไหน เพราะมันไม่มีเชื้อ

ที่เราทํา บุญกุศลก็เป็นเชื้ออันหนึ่ง บาปอกุศลก็เป็นเชื้ออันหนึ่ง ถ้าเรามีเชื้ออยู่นี่ มันต้องไปแน่นอน ถ้าไปแน่นอน แต่เราก็ขอเชื้อดีไง เราขอเชื้อบวกเชื้อบุญ เกิดก็ให้บุญพาเกิด เกิดแล้วขอให้เจอสังคมที่สงบระงับ เกิดแล้วขอให้มีแต่คุณงามความดี เราก็อยากขอที่ดีๆ ทั้งนั้นน่ะ แต่ผลของวัฏฏะ เราคนดี ดูสิ ขับรถอยู่กลางถนน ขับรถเสียดีเลย ไม่รู้รถมันมาจากไหน มันชนโป้ง เราไม่รู้เรื่องเลย นี่เวลามันให้ผล เราระวังเรียบร้อย ระวังดีหมดเลย แต่เวลามันให้ผลล่ะ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กันนะ

นี่พูดถึงว่าวันของโลกและวันของธรรม ถ้าวันของโลก เราก็ต้องมีสติปัญญารักษา ค้นคว้าหาประโยชน์กับเรา หาประโยชน์นะ เกิดมาเป็นมนุษย์แล้ว มนุษย์มีสติปัญญา มนุษย์ต้องหาแต่สิ่งดีๆ เพื่อชีวิตของเรา เวลาวันของธรรม วันของธรรมเราก็แสวงหา สัมมาทิฏฐิ ความเห็นที่ถูกต้องดีงาม เพื่อให้จิตใจของเราให้เข้าสู่สัจธรรม

ไม่ต้องว่าให้คนนู้นมาตัดสิน คนนี้มาตัดสิน ดูสิ ลัทธิศาสนาอื่นต้องให้พระเจ้าตัดสิน วันโลกแตกต้องให้เขามาตัดสิน

ปัจจัตตัง ใครต้องตัดสิน กิเลสในใจของคน ใครต้องตัดสิน เจ้าชายสิทธัตถะ อาฬารดาบส อุทกดาบสรับประกันเลยบอกว่าเป็นศาสดาเหมือนเรา นี่เขาตัดสิน เขาเชิดชู เขายกย่องเลย ยกย่องให้เจ้าชายสิทธัตถะเป็นอาจารย์เหมือนกับอาฬารดาบส อุทกดาบส

พระพุทธเจ้าบอกไม่เอา เพราะหัวใจมันยังไม่ตัดสิน ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันรู้อยู่ในหัวใจ เรารู้ๆ อยู่ มีแต่คนมายกย่องสรรเสริญ อาจารย์ยกเลย เจ้าชายสิทธัตถะไม่เอา ปฏิเสธ แล้วเจ้าชายสิทธัตถะมาค้นคว้าเอง มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสิ่งที่เราประสบ สิ่งที่เราทําของเราเอง เวลาถ้ามันเป็นอาสวักขยญาณ มันก็สํารอกคายกิเลสเอง แล้วใครตัดสิน ใครตัดสิน

แต่เวลาลัทธิศาสนาอื่น โลกแตก เดี๋ยวพระเจ้าตัดสิน เราทําอะไรก็แล้วแต่ ก็ติดสินบนไง ติดสินบนพระเจ้า ตัดสินดีๆ เนาะ ติดสินบนเลย แต่ของเราทุศีล

สัมมาทิฏฐิ ความเห็นถูกต้อง มันต้องถูกต้องดีงามของมัน ต้องทําของเรา เราจะทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา ถ้าเพื่อประโยชน์กับเรา ถ้าเป็นวันทางโลกเราก็ทําของเราเพื่อประโยชน์ทางโลก ประโยชน์ทางโลกคือเรื่องของโลกๆ เราก็อยู่กับโลกด้วยสัมมาทิฏฐิความเห็นถูกต้อง ประโยชน์ของธรรมนะ ประโยชน์ของธรรมคือจิตใจของเราเอง เราจะเอาตัวรอด

หลวงตาท่านสอนประจํา ใครจะดีจะชั่วเรื่องของเขา เราจะทําความดีว่ะ ใครเขาจะโลดเต้นเผ่นกระโดดไปไหนก็แล้วแต่ เราจะกําหนดพุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธว่ะ เพราะหัวใจของเรา เราเป็นคนคุ้มครองดูแลมันเอง ของของเรา เราต้องปกป้องรักษาของเราเอง ใครจะดีจะชั่วเรื่องของเขา เรื่องของเขา เรื่องของเราคือคุณงามความดีของเรา สัจธรรมในใจของเรา วันของธรรมค้นคว้าหาที่นี่

แล้วค้นคว้าที่นี่ เวลาครูบาอาจารย์ท่านแสวงหา หลวงตาท่านจบถึงมหา ท่านจะปฏิบัติก็สงสัยๆ เราจะมีความรู้ขนาดไหนก็สงสัย เพราะเรามีกิเลส ท่านถึงดั้นด้นไปหาหลวงปู่มั่นไง ทีนี้หลวงปู่มั่นท่านเป็นคนชี้นําๆ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติ เราจะมีเป้าหมายของเรา ถ้ามีครูบาอาจารย์ ถามท่านเลย ก็เป็นอาจารย์ของเรา อาจารย์เขาไว้ไต่ถาม ไม่ใช่จานข้าวเอาไว้ใส่ข้าวกิน ครูบาอาจารย์ต้องตอบปัญหาเราได้ ครูบาอาจารย์ต้องชี้นําเราได้ ครูบาอาจารย์ต้องชักนําเราได้ ไม่อย่างนั้นจะไปเรียกว่าครูบาอาจารย์ทําไม ถ้าเรามีปัญหาในใจ ถามท่านเลย ถามท่านเลย เพื่อประโยชน์กับเรา เพื่อทางลัดทางสั้น เพื่อให้หัวใจเราเข้าสู่สัจธรรมอันนั้น

เกิดเป็นชาวพุทธไง หลวงตาท่านสอนประจํา จิตที่สูงกว่าจะดึงจิตที่ตํ่ากว่า ครูบาอาจารย์เรา จิตที่สูงกว่า ท่านก็ชักนําครูบาอาจารย์ของเราเป็นขั้นเป็นตอนมาจนกรรมฐานเรามั่นคง มั่นคงเพราะอะไร กรรมฐานมั่นคงเพราะการประพฤติปฏิบัติ กรรมฐานมั่นคงเพราะมันเกิดมรรคเกิดผล กรรมฐานมันเกิดจากศีล สมาธิ ปัญญา มันเกิดความจริงขึ้นมา

คนมีปัญญาๆ ใครจะมาหลอก ไอ้คนที่โดนหลอกก็เพราะคนมันโง่ ถ้าคนมีปัญญา ใครจะมาหลอก เราฝึกฝนๆ ปัญญา มหาปัญญา เกิดปัญญาจริงในหัวใจของเราขึ้นมา ประสบการณ์อันนี้ไม่ต้องให้ใครตัดสิน ไม่ต้อง ความจริง ความถูก ความผิดในใจมันตัดสิน ความดีงามในใจนี้ตัดสิน ศีล สมาธิ ปัญญามันตัดสิน ถ้ามันตัดสินขึ้นมาแล้ว นี่วันธรรมๆ วันพระไง วันพระเป็นวันธรรม

ถ้าวันปกติเป็นวันทางโลก ทางโลกเราก็ทําของเราด้วยสัมมาอาชีวะ เราทําของเราด้วยความถูกต้องดีงามของเรา ถ้าวันธรรมๆ นะ เราค้นคว้าหานามธรรม ค้นคว้าหาความรู้สึก ค้นคว้าหาคุณธรรม ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา พยายามต่อสู้กับมัน ต่อสู้กับสิ่งที่มันต่อต้าน แล้วพยายามต่อต้านนั่นคือกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ถ้ามันทําความจริงขึ้นมา วันธรรมๆ ไง วันแสวงหาธรรม เราจะได้คุณธรรม เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ฟังธรรมะเนาะ เวลาฟังธรรมะนะ ธรรมะคือสัจจะ คือสัจจะความจริง หัวใจ หัวใจมันต้องการความจริง ถ้าความจริงอันนั้นแล้วกิเลสมันไม่มีเหตุผลโต้แย้ง ถ้าเราสมมุติบัญญัติ กิเลสมันโต้แย้งๆ ทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาถ้าเราประพฤติปฏิบัติสัจจะความจริงเข้าไปถึงหัวใจแล้วกิเลสมันโต้แย้งไม่ได้ ถ้ากิเลสมันโต้แย้งไม่ได้ มันต้องยอมรับความจริงอันนั้น

เวลาเราพุทโธๆ พวกเราบอกว่าเวลาพุทโธขึ้นมามันไม่มีปัญญา ถ้าปัญญาก็ต้องใช้ปัญญาใคร่ครวญไป พุทโธนี้เป็นคําบริกรรมไง พุทโธๆ แต่เวลาพุทโธ พุทธานุสติ เป็นพุทธานุสติ ทุกคนเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันโต้แย้งไม่ได้หรอก มันโต้แย้งไม่ได้ แต่มันใช้เล่ห์เหลี่ยมของมันให้เราเบื่อหน่าย ให้เราไม่อยากกระทําไง เราอยากกระทําสิ่งที่กิเลสมันพอใจไง อยากมั่งอยากมี อยากรํ่าอยากรวยไง

อยากมั่งอยากมี อยากรํ่าอยากรวยโดยที่ถ้ามันเป็นธรรมาภิบาล ถ้ามันเป็นสัจจะความจริงนะ คนเราสร้างบุญกุศลมา สิ่งนั้นมันเป็นความจริงขึ้นมา เราทําสิ่งใดก็ประสบความสําเร็จทั้งนั้นน่ะ คนเราไม่ได้สร้างบุญกุศลมา มันขาดตกบกพร่องของมันไป อันนั้นคือเป็นสัจจะความจริง สัจจะความจริงในเรื่องของเวรของกรรม

แต่เวลาเราอยากรํ่าอยากรวย กิเลสตัณหาความทะยานอยากเอามาหลอกทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าเราพุทโธๆ ใครรํ่าใครรวยล่ะ มันไม่มีใครรํ่าใครรวย มันเป็นสัจจะความจริง ถ้าสัจจะความจริง ถ้าจิตมันเสวยความจริงอันนั้น ถ้ามันสงบลงมาได้มันก็สงบของมัน ถ้าสงบเข้ามาแล้วมันจะเห็นคุณค่าของชีวิตนี้ไง

ชีวิตนี้มีคุณค่ามากนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาในพระไตรปิฎก เวลาท่านไปห้ามญาติของท่าน ญาติข้างพ่อกับญาติข้างแม่เขาจะแย่งนํ้าทํานากันไง เวลาท่านถาม ถามญาติทั้งสองข้างว่านํ้ากับชีวิต อันไหนมีค่ากว่ากันไง ท่านบอกว่าชีวิตนี้มีค่ากว่านํ้า

เพราะนํ้า เขาจะแย่งนํ้าทํานากันไง ถ้าไม่มีอาหาร ชีวิตนี้ก็อยู่ไม่ได้ แต่ชีวิตกับนํ้า อันไหนมีค่ากว่ากันไง ท่านบอกว่าชีวิตนี้มีค่ากว่านํ้า ถ้ามีสติปัญญา สติปัญญายับยั้งได้ก็แยกย้ายกลับกันไป ครั้งที่ ๒ ยกทัพกันมาอีกแล้ว แย่งนํ้าทํานากันเพราะมันไม่มี กษัตริย์เป็นฝ่ายปกครอง ลูกบ้านเดือดร้อน ทําอย่างไรล่ะ ยกทัพมาๆ พระพุทธเจ้าก็มาห้ามเป็นครั้งที่ ๒ พอห้ามครั้งที่ ๒ ก็ยังแยกทัพกลับไป

พระพุทธเจ้าห้ามญาติ ปางห้ามญาติๆ ห้ามญาติเพราะอะไร เพราะเวลามันบีบคั้นขึ้นมา ด้วยสติปัญญา ด้วยความยับยั้ง สภาวะแวดล้อมไง เป็นผู้นําๆ เห็นประชาชนเขาเดือดร้อน มันทุกข์มันยากไปหมด มันก็อยากจะปลดทุกข์อันนั้นไง ถ้าปลดทุกข์อันนั้นก็จะเอานํ้ามาทํานาๆ เพื่อมีอาหารเพื่อยังชีพมันต่อไปไง พอครั้งที่ ๓ นะ ท่านบอกมันเป็นเรื่องของกรรม

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปห้าม ๒ ครั้ง ครั้งที่ ๓ ญาติข้างพ่อและญาติข้างแม่ยกทัพเข้าประหัตประหารกัน รบราฆ่าฟันตายกันเป็นเบือเลย ความคิด ความต้องการ นี่ไง เวลาเราทุกข์เรายาก เราทุกข์ยากทั้งนั้นน่ะ เราทุกข์เรายาก เรามีสติปัญญามากน้อยแค่ไหน ถ้ามากน้อยแค่ไหน ถ้ามีสติปัญญายับยั้งได้ ยับยั้งได้ ชีวิตนี้มีค่าๆ ชีวิตนี้มีค่าเพราะอะไร เพราะดํารงชีวิตอยู่ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันยังมีบุญกุศลอยู่นะ ถ้ามีบุญกุศลอยู่ เวลาถ้ามันถึงที่หมดอายุขัยไป ตายไป ยมบาลถามว่าเคยเห็นธรรมะไหม

ไม่รู้จักธรรมะเป็นอย่างไร

เคยเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตายไหม

เห็น

นั่นแหละสัจธรรม ถ้ามันเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย แล้วมีสัจจะ มีความคิดขึ้นมา นั่นแหละธรรมมันมาเตือนแล้ว สัจธรรมมันมาเตือนเราๆ

เราหาอยู่หากิน หาอยู่หากินเพื่อดํารงชีพ ในเมื่อเกิดในวัฏฏะ อาหาร ๔ อาหาร ๔ ในวัฏฏะ คนเกิดภพชาติใดก็แล้วแต่ต้องมีอาหาร ต้องมีสิ่งที่ยังชีพ ยังชีพขึ้นมาเพื่ออะไร ยังชีพไว้ทําอะไรล่ะ คนที่เขาเป็นผู้บริหารจัดการยังชีพไว้เพื่อปกครอง เราเป็นกรรมกรคนเข็ญใจ เราก็ยังชีพไว้เพื่อหาอยู่หากินไง ถ้าคนติดคุกติดตาราง เขาก็ยังชีพไว้รอวันพ้นจากคุกไง นี่ไง เขายังชีพไว้ๆ ชีวิตมันมีค่าไง มีค่าเพราะมีความหวังไง ความหวังว่าเราจะพ้นจากทุกข์ ความหวังจะทําคุณงามความดีไง ถึงว่ามีค่าๆ ไง

ดูสิ ดูทางโลกเขามีความสุขความรื่นเริงกัน ทําไมมีค่าๆ ทําไมไม่แสวงหาความสุขอย่างนั้น ทําไมเสียสละความสุขอย่างนั้นมาบวชเป็นพระ บวชเป็นพระทุกข์ๆ ยากๆ อยากได้อะไรก็ไม่ได้ตามความปรารถนา ไม่เคยได้อะไรตามความปรารถนาเลย อยากได้ร้อนก็ได้เย็น อยากได้เย็นก็ได้ร้อน อยากได้อะไร ไม่ได้อะไรเลย เพราะอะไร เพราะเรายังขวนขวายอยู่ไง

เราเห็นภัยในวัฏสงสารใช่ไหม เรามาบวชเป็นพระ บวชเป็นพระบวชมาทําไม บวชมาเพื่อประพฤติปฏิบัติ ถ้าคนมีสติปัญญา บวชมาเพื่อจะเผชิญกับความจริง แล้วความจริงมันเกิดขึ้นหรือยังล่ะ ความจริงนี่ความจริงของโลกไง ความจริงของโลก สมมุติบัญญัติไง มันเป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นอนิจจัง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา มันเป็นอนิจจังเพราะอะไร มันเป็นอนิจจังเพราะมันเปลี่ยนแปลงไง ทุกข์มันคืออะไร ทุกข์มันทนไว้ไม่ได้ มันอยากได้ดิบได้ดีของมันไง แล้วเป็นอนัตตา อนัตตา ไขว่คว้าสิ่งนี้ไว้ ไม่ได้สิ่งใดเลย

แต่ถ้าเวลาเราทําความสงบของใจเข้ามา พอใจสงบแล้วเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ถ้ามันพิจารณาของมัน ถ้ามันเป็นอนัตตาจริงๆ พระไตรลักษณ์ พระไตรลักษณ์มีคนรู้คนเห็นของมัน จิตนี้สงบระงับแล้วมันรู้มันเห็นของมัน ถ้ามันรู้มันเห็น

สิ่งที่เข้าใจผิด อวิชชา สิ่งที่เข้าใจผิด ความพอใจของเรา อยากได้ปรารถนาตามแรงปรารถนาของเรา ถ้ามันมีเหตุมีผลของมันตามความเป็นจริงขึ้นมา ด้วยบุญกุศล มันก็เป็นความจริงอย่างนั้น

ถ้ามันมีบาปอกุศล มันมีแต่ความขาดตกบกพร่องขึ้นมา มันขาดตกบกพร่อง ฟังสิ คําว่า “ขาดตกบกพร่อง” มันจะสมบูรณ์ได้อย่างไร มันสมบูรณ์ไม่ได้ มันเป็นความจริงขึ้นมาไม่ได้ ถ้ามันขาดตกบกพร่องขึ้นมา นั่นล่ะเวรกรรม

ถ้าเวรกรรม เรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องการกระทํา กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กันไง พันธุกรรมของจิตแต่ละคนไม่เท่ากันไง จริตนิสัยของคนไม่เหมือนกันไง ความรักความชอบของคนไม่เหมือนกันไง ความทิฏฐิมานะของคนก็ไม่เหมือนกันไง สิ่งนี้มันทาง ๒ ส่วนที่มันพยายามชักจิตใจให้มันหลงใหลไปไง

ถ้าเราพุทโธๆ ของเรา ถ้าจิตมันสงบเข้ามา ทางของเราๆ ไง ถ้าทางของเรา ทางของเราเพราะอะไร เพราะเราเป็นสัจจะความจริงไง สัจจะความจริงเพราะจิตเข้าไปประสบ จิตเข้าไปเห็นไง มันเป็นประสบการณ์ของจิตไง เพราะจิตมีคําบริกรรมไง จิตมันมีปัญญาอบรมสมาธิไง ถ้าปัญญาอบรมสมาธิ มันมีการกระทําของมันแล้วมันสงบเข้ามา นํ้านิ่งแต่ไหล มันมีความสุขมีความสงบของมัน มันมีความสุขความสงบของมัน

นี่ไง สิ่งที่ว่าโลกนี้เป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา อนัตตาก็ปากเปียกปากแฉะ เป็นวิชาการไป ไม่มีใครรู้ใครเห็นตามความเป็นจริง จิตสงบแล้วๆ มันเห็นไตรลักษณ์ เห็นอนัตตาตามความเป็นจริงของมัน มันถึงเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันถึงเป็นสัจจะความจริง นี่ไง สิ่งที่เป็นจริงๆ ขึ้นมา นี่ธรรมะ หัวใจต้องการความจริง ต้องการสัจจะ แล้วสัจจะเป็นสัจจะที่เกิดขึ้นจากการกระทําของจิตดวงนั้นเสียเอง ไม่ใช่สัจจะจากกระแส สัจจะจากความเชื่อ แต่ความเชื่อนี้เป็นการศึกษา ศึกษาทางโลก โลกเราก็ต้องศึกษา

พระบวชมา บวชมาก็จะประพฤติปฏิบัติ พอบวชมาแล้ว เริ่มต้นเราก็ต้องสะสมของเรา อํานาจวาสนาบารมีของคนเป็นพระผู้น้อย เป็นพระผู้น้อย ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นพระผู้ใหญ่มา ท่านเป็นพระผู้น้อยมาทั้งนั้นน่ะ เป็นพระผู้น้อยมามันต้องถือนิสัยครูบาอาจารย์มา มันได้ฝึก ได้อบรม ได้บ่มเพาะมา ความที่ได้อบรมได้บ่มเพาะมา ความอบรมบ่มเพาะนั้นน่ะ

ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกหลวงตา “มหา มหามีพรรษามากแล้วไม่ต้องเข้ามานะ ให้พระเล็กเณรน้อยมันเข้ามา มันจะได้มีข้อวัตรติดหัวใจมันไปไง” ข้อวัตรติดหัวใจมันไป

ดูสิ เราอุปัฏฐากครูบาอาจารย์ของเรา สิ่งที่ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติมา ท่านสมความปรารถนาในใจของท่านแล้ว พอสมความปรารถนาในใจของท่านแล้ว ท่านไม่ปรารถนาสิ่งใดๆ เลย มีแต่คนเคารพบูชา เอาสิ่งที่มาถวายท่าน ท่านไม่ต้องการสิ่งใดเลย

แต่เราเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ เวลาผู้ที่ตกทุกข์ได้ยาก เราอยากได้ แต่ไม่มีใครจะให้ แต่เวลาเขาให้ เขาให้แต่ครูบาอาจารย์ เราได้อุปัฏฐากครูบาอาจารย์มา เราฝึกหัดอันนั้นมา ได้ข้อวัตรปฏิบัติอันนั้นมา ติดหัวใจเรามา ติดหัวใจมาเพื่อประพฤติปฏิบัติ

บวชมาๆ ดูสิ ทางฆราวาสเขาอาบเหงื่อต่างนํ้า หลังสู้ฟ้า หน้าสู้ดินเพื่อหาเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง เลี้ยงปากเลี้ยงท้องขึ้นมาแล้ว หัวใจ ผู้รับผิดชอบครอบครัว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกการมีครอบครัวเหมือนวิดนํ้าทะเลทั้งทะเลเลย เอาปลาตัวเล็กๆ ตัวหนึ่ง ความสุขในการครองเรือนไง วิดทะเลทั้งทะเลเลยนะ อาบเหงื่อต่างนํ้าทํางาน อู๋ย! เต็มที่เลย เพื่อความสงบระงับ เพื่อความสุขในครอบครัว ได้ปลาเล็กๆ มาตัวหนึ่ง แต่วิดนํ้าทั้งทะเลเลย นี่เป็นคําพูดขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราไม่ได้แค่พูด ไปเปิดดูในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าเวลาพูดถึงการครองเรือนๆ มันทุกข์มันยากๆ ทุกข์ยากมหาศาลเลย

โลกนี้พร่องอยู่เป็นนิจ ไม่มีสิ่งใดเต็มเลย โลกนี้พร่องอยู่เป็นนิจ แล้วเราก็แสวงหาเพื่อจะปรนเปรอมันให้มันเต็มให้ได้ๆ แต่เวลาเราเห็นภัยในวัฏสงสาร เราสละทิ้งมันมา เวลามาบวชเป็นพระ พอบวชเป็นพระก็มีธรรมวินัยแล้ว จะทําไร่ไถนาไม่ได้ เพราะพระจะดํารงชีวิตแบบคฤหัสถ์ไม่ได้ พระดํารงชีพกับทางโลกต้องแตกต่างกัน ความแตกต่างกันคือโลกเขาดํารงชีพอย่างไร พระห้ามดํารงชีพอย่างนั้น ฉะนั้น เวลาโลกเขาทําไร่ทํานากัน พระทําไม่ได้ เพราะพระห้ามดํารงชีพแบบฆราวาส ทีนี้ดํารงชีพของเรา ดํารงชีพอย่างไรล่ะ ในเมื่อเราดํารงชีพอย่างเขาไม่ได้ แล้วเราจะมีชีพอย่างไร เราจะมีชีวิตได้อย่างไร ชีวิตนี้จะรักษาไว้อย่างไรล่ะ

ชีวิตนี้ก็เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งไง เช้าก็ออกบิณฑบาตไป ถ้ามีศีลมีธรรมขึ้นมา พระที่ประพฤติปฏิบัติชอบ บิณฑบาตไปก็มีคนใส่บาตรให้ฉัน ถ้าพระปฏิบัติเราขาดตกบกพร่องขึ้นไป ใครมันจะใส่บาตรให้ฉันล่ะ นี่ไง ธรรมวินัย วินัย ศีลก็มาตรวจสอบพระ ถ้าพระตรวจสอบ ถ้าพระมีศีลมีธรรม ไปบิณฑบาตเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เลี้ยงชีพไว้ทําไม ก็เลี้ยงชีพไว้เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาไง เลี้ยงชีพไว้ค้นหาหัวใจของตนไง ถ้าค้นหาหัวใจของตนนะ ถ้าจิตมันสงบเข้ามา ความสงบ

ดูสิ เราเกิดมา คนนู้นคนนี้ รักคนนี้ เกลียดคนนี้ แล้วก็ว่าตัวเองปรารถนาดีกับตนเองที่สุด แต่ไม่รู้จักตัวเอง ไม่รู้จักเห็นหัวใจของตน ถ้าจิตสงบเข้ามา โอ้โฮ! โอ้โฮ! จิตเป็นอย่างนี้เอง ปฏิสนธิจิต ฐีติจิต

มนุษย์ถ้ามีจิต ถ้ายังมีหัวใจอยู่ มนุษย์ยังเป็นสิ่งมีชีวิต ถ้าวิญญาณนี้ออกจากร่างไป มนุษย์เป็นสิ่งไม่มีชีวิต ชีวิตมีค่าขนาดไหน ถ้าจิตวิญญาณออกจากร่างไป ร่างกายนี้ไม่มีชีวิต แล้วเวลาเราทําหน้าที่การงานทํามาเลี้ยงร่างกายนี้ แต่การกระทําไป ถ้ายังมีพลังงานอยู่ มีพลังงานคือมีจิตอยู่ในร่างกายนี้ มีความอบอุ่น มีธาตุไฟ มันยังเคลื่อนไหวของมันได้ ถ้าจิตนี้ออกจากร่างนี้ไปแล้ว ธาตุไฟออกจากร่างนี้ไป ร่างนี้เป็นสิ่งที่ไม่มีชีวิต นี่เวลาสัจจะความจริงมันเป็นแบบนั้น

แต่ในปัจจุบันนี้ถ้าเวลาคนตายไปแล้วยมบาลถามว่าเธอเห็นธรรมะไหมๆ เห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตายไง คนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย มันเป็นการเตือนใจเราตลอดเวลา ถ้ามันเตือนใจเราตลอดเวลา ในปัจจุบันนี้ถ้าเรามีสติปัญญา ทําไมเราไม่ทําล่ะ ถ้าเราทําของเรา เราฝึกหัดจิตของเรา

โลก โลกเขาอาบเหงื่อต่างนํ้า หลังสู้ฟ้า หน้าสู้ดินเพื่อหาอยู่เลี้ยงปากเลี้ยงท้อง พระเรา สมบัติของพระ หลวงตาท่านสอนประจํา สมบัติของพระคือคุณธรรม สมบัติของพระคือศีลคือธรรม ถ้ามันมีคุณธรรมขึ้นมาในหัวใจ มันต้องฝึกตรงนี้ หน้าที่ของพระไง

เวลาบอกพระห้ามดํารงชีพแบบฆราวาส ฆราวาสเขาอาบเหงื่อต่างนํ้ากัน เขาทําหน้าที่การงานของเขา เขาทําไร่ไถนาของเขา พระห้ามทําแบบนั้น แล้วพระดํารงชีพอย่างไรล่ะ พระดํารงชีพอย่างไร

ดูสิ ฆราวาสเขา เขาอาบเหงื่อต่างนํ้า เขาทําหน้าที่การงานของเขา เขาได้ทรัพย์สมบัติของเขา เขาก็ส่งต่อในครอบครัวของเขา ในชาติตระกูลของเขา ในชาติตระกูลของเขามั่นคงของเขา เขามีทรัพย์สมบัติของเขาเป็นมรดกตกทอดให้แก่ลูกแก่หลานไป

พระ ตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเทศน์ธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม เทศน์ต่อไปจนพระปัญจวัคคีย์เป็นพระโสดาบันทั้งหมด เทศน์อนัตตลักขณสูตรเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา ไปเทศน์ยสะ ไปเทศน์ชฎิล ๓ พี่น้องไง พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ นี่หน้าที่ของพระ ถ้าพระทําขึ้นมาอย่างนี้ นี่งานของพระ นี่สมบัติของพระ ถ้าสมบัติของพระ สมบัติของพระมันอยู่ในใจของพระ ถ้าพระปฏิบัติขึ้นมา

สิ่งที่เราเลี้ยงชีพๆ เลี้ยงชีพเลี้ยงปากเหมือนกัน ดูสิ เวลาจิตนี้ออกจากร่างนี้ไป ร่างกายนี้ไม่มีชีวิต สิ่งไม่มีชีวิต ร่างกายนี้ ร่างกายนี้มันก็ท่อนฟืน นี่ก็เหมือนกัน ถ้าคุณธรรมๆ มันอยู่ในหัวใจนั้นไง

เวลาฆราวาสของเขา เขาทําบุญกุศลของเขาเพื่ออํานาจวาสนาของเขา เขาตัดแต่งพันธุกรรมทางจิตของเขาให้จิตของเขาคิดแต่ดีๆ เรามีลูกมีหลานขึ้นมาก็อยากให้ลูกหลานเราเป็นคนมีปัญญา คนคิดดี คิดดีก็พันธุกรรมของมัน พันธุกรรมของมัน มันตัดแต่งของมันไง มันตัดแต่งของมันด้วยศีล สมาธิ ปัญญาไง ถ้าจิตมันสงบแล้วใช้ปัญญาฝึกหัดใจของตัวเอง

ตัวเอง ดูสิ ถ้ามันเข้าไปเห็นใจของตน เห็นมรรคของตนแล้วมันจะรู้เลย มันจะเห็นเลย สิ่งที่มันทําให้เดือดร้อน ไม่มีใครทําให้เดือดร้อนเลย ตัวเองทําให้ตัวเองเดือดร้อนทั้งนั้นน่ะ ถ้าเห็นตัวเอง ตัวเองทําให้ตัวเองเดือดร้อน แล้วมันมีสติมีปัญญาขึ้นมามันก็เริ่มคัดแยก มันมีภาวนามยปัญญา มันมีธรรมจักรขึ้นมา ถ้ามีธรรมจักรขึ้นมา มันสร้างคุณธรรมขึ้นมาในใจ แล้วสร้างคุณธรรมในใจขึ้นมา สิ่งที่มันจะเข้ามาเดือดร้อน ที่มันจะไปกว้านเอาฟืนเอาไฟเข้ามาเผาตนเอง มันจะเข้ามาได้อย่างไรล่ะ

มนุษย์เกิดมา มนุษย์เป็นสัตว์สังคม เกิดมาก็มีสังคม ในเมื่อมีสังคม สังคมก็ต้องพึ่งพาอาศัยกัน การพึ่งพาอาศัยกันทางโลก เวลาบวชเป็นพระขึ้นมา เป็นสังฆะ เป็นสงฆ์ สงฆ์ก็พึ่งพาอาศัยกัน ขอนิสัยครูบาอาจารย์ นิสัยครูบาอาจารย์ท่านชักท่านนําขึ้นมาเพื่อดึงหัวใจให้สูงขึ้นมา เราบวชมา เราบวชมาเราก็ประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าหัวใจมันพัฒนาขึ้นไปๆ มันพัฒนาของมันขึ้นไป นี่ไง บริษัท ๔ ไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ นะ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา นี่ภิกษุ ภิกษุณี เราเป็นอุบาสก อุบาสิกา พระพุทธเจ้าฝากไว้ ได้มรดกไว้ ได้พินัยกรรมไว้ แล้วหาสมบัติตนเองไม่เจอ

สมบัติตัวเองก็พุทธะไง ความรู้สึกอันนั้นไง หัวใจนั้นไง หัวใจของเรา พุทโธ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานน่ะ ถ้าผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน มันจะเบิกบานได้ถ้ามีคุณธรรมมันก็ชื่นใจ มันมีคุณธรรมขึ้นมา มันมีสติปัญญาขึ้นมา เราอบอุ่น เราเห็นคุณค่าของชีวิต แต่เวลากิเลสมันเบียดเบียน มารมันเบียดเบียน ชีวิตมีแต่ความปวดร้าว ชีวิตมีแต่นํ้าตา ชีวิตมีแต่ความทุกข์ นั่นน่ะเวลากิเลสมันเบียดเบียน

แล้วเรามีสติปัญญา เราแยกแยะของเราขึ้นมา เพราะเรามีชีวิตขึ้นมาแล้ว เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนถึงสภาวะของสังคม สภาวะเราอยู่อาศัย ทางฆราวาสให้มีศีลมีทานกัน มีศีลมีทานคือจิตใจเป็นสาธารณะ จิตใจที่มีนํ้าใจต่อกัน สังคมก็ร่มเย็นเป็นสุข ใครมีนํ้าใจต่อกัน เขาจะมีบารมี คนจะไว้วางใจ

พระ พระบวชมาแล้วมีข้อวัตรปฏิบัติ เป็นสังฆะ สังฆะดูแลกัน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว ภิกษุทั้งหลาย ถ้าเธอจะอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เธอจงอุปัฏฐากภิกษุไข้เถิด ภิกษุไข้ แล้วถ้าอุปัฏฐากภิกษุไข้ ภิกษุไข้นั้นก็ต้องเป็นภิกษุที่อุปัฏฐากได้ง่าย อยู่ในข้อวัตร ไม่เรียกร้องจนเกินไป ไม่งอแง ไม่งอแง ไม่เอาแต่ใจ ถ้าเอาแต่ใจ ไม่ต้องไปดูแลมัน เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าให้เข้มแข็ง ให้เข้มแข็ง

ดูสิ เด็กน้อยมันร้องไห้กัน ร้องไห้คือเด็กน้อย เด็กที่มันเอาแต่ใจของมัน มันยังเด็กน้อย เราต้องอายุ ๒๐ ขึ้นไปแล้วถึงบวชเป็นพระได้ อายุ ๒๐ ไม่มีสติปัญญาใช่ไหม การเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาเป็นเรื่องธรรมดาใช่ไหม ร่างกายนี้ชราครํ่าคร่าเป็นธรรมดาไง ถ้ามันธรรมดาขึ้นไป เราก็รักษามันสิ เราก็ดูแลมันสิ เราจะพาเรือลํานี้เข้าฝั่งไง

เราเกิดมาเรามีเรือมาคนละลํานะ เราได้ร่างกายมาคนละร่างกาย ร่างกายเหมือนเรือลําหนึ่ง เรือของใครมันชํารุดเสียหายก็ปะผุสิ ปะผุไม่ให้นํ้าเข้า ปะผุ แล้วพยายามพาเรือของตนให้เข้าฝั่งให้ได้ ถ้ามันพาเข้าฝั่งได้ เรามีคุณธรรมในใจของเรา

ถ้ามีดวงตาเห็นธรรม เหมือนกับเราอยู่กลางทะเลแล้วเราว่ายเข้าฝั่ง ถ้าตีนของเราแตะพื้นเมื่อไหร่ แตะโคลน มันไม่ต้องว่ายแล้ว มันจะเดินขึ้นฝั่งได้แล้ว แต่ถ้าคนมันยังไม่ถึงฝั่งนะ มันผลของวัฏฏะ มันเป็นเหยื่อของพวกสัตว์นํ้า มันเป็นเหยื่อ เห็นไหม ผลของวัฏฏะๆ แต่ถ้าเราทําของเรา ประพฤติปฏิบัติของเราเป็นความจริงของเรา เราทําของเราขึ้นมาเพื่อประโยชน์กับเรา นี่ความจริง จิตใจมันต้องการความจริงอย่างนี้ ถ้ามันความจริง ฟังธรรมๆ ฟังธรรมเพื่อเหตุนี้

ฟังธรรมๆ ฟังธรรมจากครูบาอาจารย์นะ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันโต้แย้งไม่ได้เลย แต่ถ้ายังฟังมา นี่เขาเล่าว่า เขาเล่าว่า มันยังแถได้ไง แต่ถ้ามันเป็นความจริงๆ นะ ความจริงมันต้องเป็นความจริงสัมมาทิฏฐิ ถ้าเป็นความจริงแบบมิจฉา ความจริงแบบเห็นผิด สมาธิหัวตอ สมาธิที่มันเป็นมิจฉา ไอ้นั่นก็พากันออกนอกลู่นอกทาง

แต่ในการประพฤติปฏิบัติมันก็ต้องคัดแยก มีถูกมีผิดเป็นธรรมดา คนเราทํามันก็มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันก็ชักนําให้เราผิดพลาดไปอยู่แล้ว เราก็มีสติปัญญายับยั้งตรวจสอบๆ ยิ่งมีครูบาอาจารย์ด้วย ครูบาอาจารย์ท่านดูแลเราอยู่แล้ว นี่ไง จากใจดวงหนึ่งสู่ใจดวงหนึ่ง

ใจที่สูงกว่าท่านอยากจะชักนําใจที่ตํ่ากว่าขึ้นมาให้เป็นศาสนทายาท ให้เป็นทายาทโดยธรรม ถ้ามันมีธรรม มันเป็นร่มโพธิ์ร่มไทร ถ้าร่มโพธิ์ร่มไทร นกกามันจะอาศัย มันเป็นประโยชน์ทั้งนั้น เป็นประโยชน์กับร่มโพธิ์ร่มไทรต้นนั้นเอง เป็นกับหัวใจดวงนั้นเอง พุทธะดวงนั้นมันสว่างโพลงในใจอันนั้นเอง แล้วมันจะเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรกับสังคม นี่ไง แล้วครูบาอาจารย์จะไม่มีนํ้าใจอย่างนี้หรือ

แต่กิเลสในใจของลูกศิษย์ลูกหา กิเลสของคนทั่วไปมันดีดดิ้น เพราะกิเลสมันแก้ยาก แล้วยิ่งคนอื่นชี้มันยิ่งไม่ยอมรับ แต่ถ้ามันรู้มันเห็นเอง มันถึงจะยอมรับ ถ้ายอมรับอันนั้นแล้วแก้ไขอันนั้น คนถ้าสํานึกผิด นี่ไง เวลาอริยประเพณี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชื่นชมมากนะ คนที่สํานึกผิดแล้วยอมรับว่าผิด เราปลงอาบัติกันไง สาธุ สุฏฺฐุ ข้าพเจ้าผิดพลาดแล้ว ข้าพเจ้าจะไม่ทําอีก...ทําอีกแล้ว

ข้าพเจ้าจะไม่ทํา ข้าพเจ้าจะไม่ทํา...ทําอีกแล้ว นี่ไง มันทนสิ่งเร้าของใจไม่ไหวไง กิเลสนี้ร้ายนักๆ เราแก้ไขของเรา

ใจนี้มันต้องการความจริง แล้วมันโต้แย้งไม่ได้ มันจะยอมจํานนกับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

หนังสือมันเป็นตํารา เวลาพระเรา เวลาบวชมาแล้ว บวชมาแล้วต้องมีการศึกษา พอศึกษาเสร็จแล้วมันเก็บไว้ในหัวใจ พอเก็บไว้ในหัวใจ เวลาออกรบไง เวลาออกธุดงค์ไปแล้วเก็บไว้ในหัวใจ เหมือนกับทหาร ทหารต้องฝึกหัด ทหารฝึกแล้ว เวลาฝึกทหารเขาจะให้ถอดเครื่องแบบ แล้วมาบิดดูว่าเหงื่อใครมากกว่า ถ้าเหงื่อยังน้อยอยู่ ไปฝึกต่อ

ถ้าใครขยันฝึกฝน ขยันให้มีความชํานาญ เวลาออกสนามรบแล้วเขาจะเอาชีวิตเขารอด คนไหนขี้เกียจขี้คร้าน คนไหนเอารัดเอาเปรียบ เวลาเข้าสนามรบนะ ตายหมดเลย

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราศึกษาๆ ศึกษาแล้วเวลาออกรบแล้วเขาไม่เอาตําราไปด้วย เวลาออกรบนะ ออกรบเขาใช้ประสบการณ์ของเขา ถ้าใครผ่านสนามรบมาแล้ว ทหารไม่เคยไปสนามรบ อย่าเพิ่งอวดว่าเป็นทหารผ่านศึก ทหารผ่านศึกมันต้องออกรบ รบจนชนะแล้วมันถึงว่าเป็นทหารผ่านศึก ไอ้นี่เหมือนกัน เวลาออกไปนะ เอาตําราวางไว้ บรรจุกระสุน บรรจุกระสุนแล้วยิงใช่ไหม มันตายหมดล่ะ

นี่พูดถึงเวลาตํารา พูดถึงตําราเป็นตํารา จะบอกว่าภาคปริยัติ ปริยัติเราก็ได้ศึกษาแล้ว ศึกษาแล้ว วัดปฏิบัติต้องเป็นปฏิบัติ ทีนี้พอปฏิบัติแล้วก็ละล้าละลัง คนทุกคนก็ปรารถนาคุณงามความดีทั้งนั้นน่ะ เวลาพระเรามาเจอญาติโยม อยากจะช่วยพระ อยากช่วยพระก็ไปพิมพ์หนังสืออสุภะ พอพิมพ์หนังสืออสุภะเอาไปแจกกัน ไอ้พระก็เลยใส่ย่ามไว้คนละเล่ม อาจารย์ถามว่า “พิจารณาอย่างไร”

“ผมได้อสุภะ”

“อยู่ในไหน”

“อยู่ในย่าม”

อสุภะมันเกิดที่จิต อสุภะเวลามันเกิดขึ้น มันเกิดที่การปฏิบัตินั้น แต่คนเรามันยิ่งทํากันไปๆ มันทําให้การประพฤติปฏิบัติมันแบบว่ากรรมคลุกเคล้ากันไง เวลากรรม พวกเราเวลาเราทุกข์เรายาก เรื่องเวรเรื่องกรรม แล้วกรรมมันคลุกเคล้ากัน เราแบ่งแยกไม่ได้เลยว่ากรรมอันไหนเริ่มต้น อันไหนท่ามกลาง อันไหนที่สุด แล้วอันไหนก่อนอันไหนหลังวะเนี่ย โอ๋ย! กูงงหมดเลยนะ กูทุกข์กูยากอยู่นี่ก็เพราะกรรมกูนี่แหละ กรรมมันคลุกเคล้าไปหมดเลย

แต่ถ้ามันเริ่มต้น ศึกษาก็ศึกษาสิ ศึกษาเลย ๙ ประโยค ๑๐๐ ประโยค ศึกษามาเลย ศึกษาเสร็จแล้ว จบแล้วมาพุทโธให้ได้ อ้าว! พุทโธให้ได้สิ ปฏิบัติให้ได้ ทําสมาธิให้ได้ ศีล สมาธิ ปัญญา ง่ายๆ ศีล สมาธิ ปัญญา มรรค ๘ มันแบ่งได้ว่าศีล สมาธิ ปัญญา ศีลคือความบริสุทธิ์ของเรามันบริสุทธิ์ไหม ถ้าไม่บริสุทธิ์ พอนั่งสมาธินะ โอ้โฮ! ไอ้นั่นเราก็ทําแล้ว ไอ้นี่ก็ทําแล้ว ไอ้นู่นก็เป็นอาบัติ แล้วสมาธิจะเป็นได้อย่างไรล่ะ

ศีล ถ้าศีลมันบริสุทธิ์แล้ว พอมันนั่งไปแล้วมันสบายใจ ถ้าคนเราจะนั่ง ศีลเราบริสุทธิ์ ถ้ามันจะผิดพลาดมา เราก็ได้ปลงอาบัติแล้ว ในปัจจุบันนี้มันเป็นปกติ ก็เพิ่งปลงอาบัติเดี๋ยวนี้ เพิ่งปลงอาบัติ สะอาดบริสุทธิ์เดี๋ยวนี้ นั่งเดี๋ยวนี้ ทีนี้นั่งเดี๋ยวนี้ กิเลสมันก็หลอกไม่ได้ พอกิเลสมันหลอกไม่ได้ มันจะเอาอย่างไรล่ะ โอ้โฮ! เราวาสนาน้อย เราคงภาวนาไม่ได้หรอก...มันไปนู่นแล้ว เวลามันนั่งไปแล้วมันก็บอกว่าศีลมันไม่บริสุทธิ์ มันทําผิดศีล มันก็เกิดความกังวล พอเกิดความกังวลนะ พอปลงอาบัติเสร็จเรียบร้อยแล้ว พอจะนั่งจริงๆ มันปวดเมื่อยไง พอมันปวดเมื่อย เอาแล้ว “เราคงไม่มีวาสนาแล้ว เราทําไม่ได้แล้วล่ะ” กิเลสมันก็หลอกอีก

ศีลก็ไม่ได้ สมาธิก็ไม่ได้ แต่ปัญญาดีนะ ปัญญาดีนี่ปัญญาของกิเลสไง กิเลสมันพลิกมันแพลง มันหลอกมันล่อ เพราะกูศึกษามาเยอะ กูเรียนมาจบหมดแล้ว พระพุทธเจ้าพูดอะไรจําได้หมดเลย ก็อปปี้ พุทธพจน์ๆ เอามาพูดมันผิดตรงไหน มันผิดตรงไหน

ผิดตรงกิเลสเราเต็มหัวใจนี่ไง แต่ธรรมะนี้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง มันก็เลยตีความเห็นกันไปร้อยแปดไง พอร้อยแปดไป ฉะนั้น เวลาศึกษา พอพูดอย่างนี้แล้วเหมือนกับการต่อต้าน ไม่นะ หลวงตาท่านบอกว่าท่านก็ศึกษามา ท่านเป็นมหามา แล้วเวลาเขามาขอทุนรอนไปส่งเสริมการศึกษานะ ท่านไม่ให้ ท่านไม่ส่งเสริมเท่าไร

แต่จริงๆ แล้วท่านส่งเสริม เวลาส่งเสริม ท่านออกทุนนะ วัดโพธิสมภรณ์ หลวงตาท่านเป็นคนอุปัฏฐากอุปถัมภ์มา คนที่เรียนที่วัดโพธิสมภรณ์ พระบวชที่วัดโพธิสมภรณ์ ที่ฉันอาหารอยู่ เงินหลวงตาทั้งนั้น เวลาท่านทํา ท่านทําใต้ดิน ท่านทําไม่ให้ใครไปแอบอ้าง นี่เวลาท่านทํานะ

ถ้าการศึกษา การศึกษาด้วยความสะอาดบริสุทธิ์นะ การศึกษานั้นมันก็เป็นวิชาการใช่ไหม มันจะผิดไปไหน แต่การศึกษาเราศึกษาโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ศึกษาเป็นทางผ่านไง ศึกษาเพื่ออัพเกรดตัวเองขึ้นมาไง ศึกษาเพื่อกิเลสตัณหาความทะยานอยากไง ศึกษาเพื่ออวดอ้างไง ฉันมีความรู้ไง

แต่เวลามีการศึกษาโดยความรู้ของตน นี่ท่านส่งเสริม เวลาท่านส่งเสริมนะ หลวงตา เราอยู่กับท่าน เราถึงบอกหลวงตายอดเยี่ยม ทําคุณงามความดีไว้เบื้องหลัง ปิดทองก้นพระ

เขาไม่ปิดทองหลังพระกันหรอก เขาปิดทองก้นพระ เพราะท่านไม่ปรารถนาอะไรทั้งสิ้น ท่านไม่ปรารถนาความดีของใครทั้งสิ้น เวลาท่านทํา ท่านทําเพื่อศาสนทายาท ทําเพื่ออนุชนรุ่นหลัง เวลาท่านทํา ท่านแอบทํา

วัดโพธิสมภรณ์ หลายวัดที่หลวงตาท่านอุปัฏฐากอุปถัมภ์อยู่ แต่เวลามีพวกการศึกษา พวกมหาวิทยาลัยต่างๆ ไปขอ ถ้ามหาวิทยาลัยสงฆ์นะ ท่านไม่ให้ แต่ถ้ามหาวิทยาลัยทางโลก ท่านไม่ต้องไม่ให้ ท่านไปสร้างตึกให้เลย ท่านสร้างตึกให้ ท่านซื้อคอมพิวเตอร์ให้ ท่านส่งเสริมเต็มที่เลย เพราะคนเรามันต้องมีการศึกษา ไม่มีการศึกษา มันฉลาดขึ้นมาได้อย่างไร ถ้าการศึกษามันเป็นประโยชน์กับโลก ศึกษาเป็นศึกษา จบแล้วมีงานทําไหม จบแล้วทํางานหรือยัง

ศึกษาแล้วต้องมาปฏิบัติไง เขาศึกษาให้มาปฏิบัติ การศึกษาก็ศึกษามาเพื่อความรู้ใช่ไหม พอมีความรู้ต้องมีอาชีพ เราก็ต้องมาหาอาชีพของเรา

พระปฏิบัติกําลังหาอาชีพ หาคุณธรรมในใจของตน บวชมาแล้ว ศึกษามาแล้ว ศึกษามาแล้ว เพราะอะไร เพราะเวลาเราศึกษา ศึกษากับอุปัชฌาย์ เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ ให้อนุโลมปฏิโลม นี่อุปัชฌาย์ให้แล้ว อุปัชฌาย์ให้อาวุธแล้ว นิสสัย ๔ อกรณียกิจ ๔ สิ่งที่ทําไม่ได้ ๔ อย่าง ปาราชิก ๔ ให้อยู่โคนไม้ อยู่ในเรือนว่าง นี่ศึกษามาแล้ว เอาเลย พอเอาเลย เราก็ทําจริงทําจังของเราขึ้นมา นี่พระปฏิบัติ ทีนี้พอปฏิบัติแล้วจะไม่ละล้าละลัง

เราอยู่กับครูบาอาจารย์มาเยอะ สิ่งที่เป็นตําราๆ ดูสิ คนเราไม่มีความมั่นใจ อ้างเอกสารๆ

เราอยู่กับหลวงตาอีกแหละ...ของเด็กเล่น เอกสารนี่ของเด็กเล่น สัจจะสิเว้ยสําคัญ พูดคําไหนคํานั้น ออกมาจากหัวใจที่เป็นจริง ตรัสแล้วไม่คืนคํา คําเดียวแน่นอน นี่ถ้าเป็นธรรม

แต่โลกเขาต้องเป็นเอกสารเนาะ เพราะคนมันกะล่อน สัจจะนี้มันกะล่อน มันพลิกแพลงได้ ถึงต้องเอาเอกสารมาเพื่อมันจะได้ติดคุกได้ไง ต้องทําสัญญาเพื่อติดคุกๆ กันไง เพราะโลกมันกะล่อน

แต่เวลาเราอยู่กับท่านสมัยท่านยังไม่ออกมาช่วยโลก เวลาท่านเห็นเรื่องเอกสาร ท่านหัวเราะเยาะ เด็กเล่นขายของ แต่คําพูดของท่านนี่สัจจะ นี่ความจริง คําพูดของท่านเป็นสัจจะ คําไหนคํานั้น แล้วไม่มีเปลี่ยนแปลง นี่ไง เวลามันออกมาจากใจๆ มันเป็นอย่างนั้นไง ถ้ามันเป็นอย่างนั้น

ทีนี้พอคนที่ไม่มีวุฒิภาวะ ดูสิ เวลา “ฉันพูดเหมือนหนังสือเล่มนั้นเลย ฉันพูดเหมือนหนังสือเล่มนั้น”

มันเขียนหนังสือไว้ก่อน แล้วมันก็มาพูด มันก็มาอ้าง มันอ้างของมันไปทั้งนั้นน่ะ “ฉันพูดเหมือนหนังสือเล่มนั้นเลย ฉันพูดเหมือนหนังสือเล่มนั้นเลย” มันแอบอ้างทั้งนั้นน่ะ แล้วหนังสือเล่มนั้นถูกไหม

ถ้ามันถูกนะ เวลาผู้ปฏิบัติมันสะเทือนใจ มันสะเทือนใจอย่างนี้ แม้แต่แผนที่มันยังชี้ไปทางที่ผิด แล้วคนที่เดินทางมันจะถูกต้องได้อย่างใด แม้แต่แผนที่มันชี้ไปทางที่ผิด เวลาหนังสือ เวลาชักนํากัน ชักนําไปในทางที่ผิดๆ ในทางที่ผิดๆ แล้วก็ไปศึกษาความรู้ที่ผิดๆ แล้วอ้างพุทธพจน์ๆ ไอ้พวกเราก็ไม่ได้ศึกษามา ก็ไม่รู้ว่าพุทธพจน์มันจริงหรือไม่จริงก็ไม่รู้แหละ ถ้าบอกพุทธพจน์ เราต้องเชื่อเลยนะ ถ้าไม่เชื่อ เดี๋ยวเป็นบาปเป็นกรรมนะ

แต่เวลาเราพูดบ่อย เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานนะ ท่านฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา นี่เวลาท่านพูดถึง ฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ แล้วเวลาฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ เวลาใครจะพูดจาบจ้วงอย่างใด “ภิกษุเอย เมื่อใดบริษัท ๔ ยังไม่สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

แล้วท่านก็เผยแผ่มา ๔๕ ปี จนสุดท้ายเวลาท่านพูดกับมาร เวลามารมันดลใจๆ มารมันดลใจตลอด “เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง ยังไม่สามารถกล่าวแก้” กล่าวแก้ก็นี่ไง กล่าวแก้ก็เถียงมัน เถียงมัน โต้แย้งกับมัน “ถ้าภิกษุเรายังไม่เข้มแข็ง ไม่สามารถกล่าวแก้กับพวกลัทธิต่างๆ ได้ เรายังไม่ยอมนิพพาน”

จนภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาสามารถกล่าวแก้ เพราะพระอรหันต์เยอะแยะไปหมด “มารเอย อีก ๓ เดือนข้างหน้า เราจะนิพพาน บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ อีก ๓ เดือนข้างหน้าเราจะนิพพาน”

ทีนี้เวลาเรากล่าวแก้ เขาโจมตี เขามีความเห็นผิด เขาชี้ทางผิด แล้วเราแก้ไข มันผิดตรงไหน มันผิดหรือมันถูก เราทําตามพระพุทธเจ้าสอนหรือเปล่า เราทําตามพระพุทธเจ้าสอน เราทําตามพระพุทธเจ้าสั่งไว้เลย ถ้ามันผิดพลาด เราก็กล่าวแก้ กล่าวแก้ด้วยเหตุด้วยผลไง

ถ้าศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ศาสนาไหนไม่มีศีล ไม่มีสมาธิ ไม่มีปัญญา ศีลไง ศีลคือสัมมาทิฏฐิ คือความเห็นที่ถูกต้องดีงาม เพราะถ้าเป็นมิจฉาแล้วมันเป็นศีลเหมือนกัน เวลาถือศีลก็ถือเคร่งถืออวดกัน แล้วเอามาข่มขี่กัน เอ็งแน่กว่าข้า ข้าแน่กว่าเอ็ง เอ็งสู้ข้าไม่ได้ ข้าสู้เอ็งไม่ได้ ไอ้นั่นมันถือศีลด้วยการแข่งขัน แต่ถ้าเราถือศีลของเราด้วยความปกติของใจ ถ้าใจมันปกติ ใจมันตั้งมั่น ใจมันเอกัคคตารมณ์ ใจมันมีพลังงานของมัน ถ้าใจมีพลังงานของมัน นี่ศีล

ถ้ามันเกิดสมาธิขึ้นมา เกิดสมาธิขึ้นมาก็เป็นสัมมาสมาธิใช่ไหม แล้วถ้าเกิดปัญญาขึ้นมาก็เป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดขึ้นจากใจดวงนั้น นี่ไง มันจะไปถือเคร่งถืออวดใคร จะไปแข่งขันกับใคร มันเป็นกิเลสกับธรรมแข่งขันในหัวใจ คนที่ประพฤติปฏิบัตินะ นักรบ ทหารที่ได้ฝึกมาดีแล้วออกรบ ออกรบเจอกิเลส เจอกิเลส เจอข้าศึกใช่ไหม เจอข้าศึก

ทหาร ๒ ประเทศมันไม่เคยรู้จักกัน มันไม่มีเรื่องทะเลาะเบาะแว้งกัน มันฆ่ากันทําไมล่ะ ทหารกองทัพ ๒ กองทัพเขาไม่เคยเห็นกัน เขาไม่มีความบาดหมางในใจต่อกัน เขาฆ่ากันทําไม ทหารที่มันออกรบมันรู้จักกันไหม มันต่างคนต่างมา มันไม่รู้จักกันเลย มาเจอหน้ากันยิงกันเปรี้ยงๆๆ แล้วมันทําอย่างนั้นได้อย่างไรล่ะ ทําไมมันทําอย่างนั้นล่ะ

นี่ก็เหมือนกัน กิเลสของเราๆ เราอยากฆ่ามันๆ กลับไม่เห็นไง กลับให้กิเลสมันพลิกแพลง เอาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาทําลายเราไง ถ้ามันจะไม่ทําลายเรา เราต้องมีสติมีปัญญา มีสติปัญญา เวลาเข้าไปรู้แจ้ง ความรู้แจ้ง

เวลาคนภาวนา คนภาวนาขอให้ภาวนาเถิด ถ้าภาวนาไปแล้วนะ เวลาสุตมยปัญญามันปัญญาการศึกษา จินตมยปัญญา จินตนาการมันก็รู้ของมัน ภาวนามยปัญญาขึ้นมามันจะรู้ คนที่ภาวนาเป็นเขาจะแบ่งได้เลยว่าอะไรเป็นสุตมยปัญญา ปัญญาระดับของการศึกษาแค่ไหน จินตนาการ ไอน์สไตน์บอกว่าจินตนาการสําคัญกว่าความรู้ มีความรู้ ถ้าไม่มีจินตนาการ มันสร้างอะไรไม่ได้ จินตมยปัญญาของมัน เราจินตนาการไปแล้ว จินตนาการไปแล้วมันไม่ลงเป้าหมาย ไม่ลงเป้าหมายคือมันไม่ลงสู่จิต เพราะปฏิสนธิจิต จิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลาภาวนามยปัญญา มรรคญาณที่มันสมุจเฉทฯ มันจะทําลาย มันต้องทําลายลงที่จิต แล้วถ้ามันเป็นจินตนาการ มันจินตนาการขึ้นมามันลงสู่จิตไม่ได้

แล้วถ้ามันเกิดภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญามันเกิดมาจากไหน มันเกิดจากศีล เกิดจากสมาธิ สมาธิเกิดจากไหน สมาธิเกิดจากจิต ถ้าสมาธิเกิดจากจิต เวลามันเกิดปัญญาขึ้นมา ปัญญามันเกิดจากสมาธิ สมาธิที่มันทําลายขึ้นไปมันก็ทําลายสู่จิตนั้น ถ้าทําลายสู่จิตนั้นมันเป็นภาวนามยปัญญา ถ้าปัญญามันเกิดขึ้นอย่างนี้ นี่นักปฏิบัติ นักรบ

สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา แล้วถ้าภาวนาไป เวลามันภาวนาไปมันเป็นสัจจะความจริงนะ แต่ถ้ามันเป็นโลกียปัญญา วิชาชีพ “อ้าว! ก็ฉันบวชพระ อาชีพพระก็ต้องแสดงธรรม อาชีพพระต้องสอนศีลธรรม เออ! นี่อาชีพพระ” นี่โลกียปัญญา

ถ้ามันเกิดโลกุตตระล่ะ โลกุตตระมันเกิดวิปัสสนา วิปัสสนาญาณ วิปัสสนาการรู้แจ้งในจิตของตน นี่ไง ระหว่างกิเลสกับธรรม กิเลสกับธรรมที่มันรบกัน ถ้ามันรบกัน คนภาวนามันจะรู้เป็นขั้นเป็นตอน นั่นเวลาการสอนไง เวลาการสอนนะ พื้นฐาน พื้นฐานของคนที่เข้ามาวัด คนที่มาวัด เราก็ต้องวัดระดับเขาก่อน อายุจะมากน้อยแค่ไหนมันเรื่องของอายุ วุฒิภาวะของจิต อายุจะมากขนาดไหน มันแก่แต่ตัวไง แก่แต่อายุไง หัวใจมันเด็กน้อย ถ้าเด็กน้อย เด็กน้อยมันเข้าวัดเข้าวาแล้วผู้ใหญ่ต้องดูแลมันนะ ถ้าเด็กน้อยเข้าวัดเข้าวา ถ้าผู้ใหญ่ไม่ดูแลมัน มันทําอะไรไม่ถูกหรอก มันจะหาแต่พี่เลี้ยง

คนเข้ามาวัด ระดับของทาน ระดับของเริ่มต้น เราก็ต้องปูพื้นฐานของเขา ก็เป็นพิธีกรรม พิธีกรรม ศาสนพิธี เขาไว้กับผู้ที่มาฝึกหัดๆ พิธีกรรม แต่พ้นจากพิธีกรรม พิธีกรรมมันก็ทําให้เราติดพิธีกรรมนั้น มันแย่งชิงเวลาของเราไปหมดใช่ไหม ถ้าเรารู้แล้ว พิธีกรรมเราก็วางไว้ เราเอาเนื้อๆ เอาเนื้อๆ เสร็จแล้ว ถ้ามันพัฒนาขึ้น อยู่ที่ไหนก็พุทโธได้ จะยืน จะเดิน จะนั่ง จะนอน ภาวนาได้ตลอดทุกวินาที ถ้าคนมีสติปัญญานะ คนจะฝึกหัดนะ ไม่ให้เวลาเราเสียไปแม้แต่วินาทีเดียว

การภาวนา ทางของนักบวชเป็นทางที่กว้างขวาง ภาวนา ๒๔ ชั่วโมง ทางของฆราวาสเป็นทางคับแคบ คับแคบเพราะทํามาหากินใช่ไหม เวลาภาวนาก็สวดมนต์ เช้าขึ้นมา ตื่นขึ้นมาสวดมนต์ นั่งสมาธิ ๕ นาที ไปทํางาน กลับจากทํางานมาสวดมนต์ นั่งสมาธิอีก ๑๐ นาที นอน ได้แค่นั้น ทางมันคับแคบ

ทางของนักรบ ๒๔ ชั่วโมง ฉันเสร็จแล้วไปเลย ไม่เชื่อเดี๋ยวสะกดรอยตามดูได้ พระฉันเสร็จแล้ว ทํากิจวัตรของตนแล้วให้ภาวนาได้เลย ๒๔ ชั่วโมง ๒๔ ชั่วโมง ทําทั้งวันทั้งคืน ๒๔ ชั่วโมง ทําได้ตลอดเวลา แล้วถ้ามีสติปัญญาขึ้นมา นักรบไง

ถ้ามันเป็นจริงๆ ขึ้นมา คนที่ภาวนาเป็นมันจะรู้ระดับไง พัฒนาการของจิต วุฒิภาวะของจิต จิตจะพัฒนาการขึ้นได้อย่างไร บุคคล ๔ คู่ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มันพัฒนาขึ้นไปไง แล้วต้องพูดถูกต้องด้วย มันเหมือนกับทางการศึกษา มันได้วุฒิมาอย่างไร วุฒิมาอย่างไร

ไอ้นี่เหมือนกัน เวลามันได้มาเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกของใจ ใจมันเป็นอย่างนั้น จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ ใจนี้กลั่นออกมาจากความจริง ถ้ากลั่นออกมาจากความจริง มันถึงจะเป็นความจริงในใจดวงนั้น

สมบัติของศาสนาพุทธ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ กราบคุณธรรมอันนี้ คุณธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้ แล้วเวลาเผยแผ่ธรรมๆ เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันมีคุณธรรมในใจ นี่หลักเกณฑ์ศาสนาพุทธ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาแสดงธรรมขึ้นมา พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม สัจธรรมอันนี้ ธรรมะมีอยู่ดั้งเดิม ธรรมะมีอยู่ดั้งเดิม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามารื้อค้นขึ้นมา สัจธรรมอันนี้อยู่ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง นี่คุณค่าของมัน คุณค่าของมัน สมบัติในพระพุทธศาสนาอยู่ที่นี่

ไอ้นั่นเป็นศาสนวัตถุ ศาสนพิธี ศาสนบุคคล ไอ้นั่นมันเป็นสิ่งแวดล้อม มันเป็นสิ่งที่เข้ามาเชิดชูพระศาสนา แต่ตัวศาสนาจริงๆ คือสัจธรรม คืออริยสัจ คือสัจจะความจริงอันนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมอันนี้ แล้วเราปรารถนากัน ปรารถนาธรรมอันนี้ ธรรมอันนี้อยู่ที่ไหน ธรรมอันนี้อยู่ที่ไหน

อยู่ที่กลางหัวอก ธาตุรู้ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน อยู่ที่ความรู้สึกอันนี้ ความรู้สึกที่ทุกข์ที่ยาก ที่เราศึกษาธรรมะกันมาทั้งหมดก็เพื่อตรงนี้ เพื่อให้ใจนี้มันได้ฝึกหัดของมัน เพื่อให้ใจนี้มันได้มีดวงตาเห็นธรรม เพื่อให้ใจดวงนี้เป็นธรรม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๕ มิถุนายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ เราแสวงหาสัจธรรม เราแสวงหาความจริงกัน เราเกิดมาเป็นมนุษย์ไง จะพิสูจน์ว่าสัจธรรม สัจธรรมความจริง ความจริงมันเป็นอย่างไรไง

เวลาความจริงแบบของเรา ความจริงแบบนี้เขาเรียกว่าสมมุติ ความจริงโดยสมมุติไง ถ้าความจริงโดยสมมุติมันอยู่ในกฎของอนิจจัง ถ้ามันอยู่ในกฎของอนิจจัง คนเรา กฎของอนิจจังมันเปลี่ยนไปทางดีก็ได้ เปลี่ยนไปทางชั่วก็ได้

คนเรานะ ถ้ามีสติปัญญา ดูเด็กวัยรุ่นของเขา เขารักบ้านเกิดของเขา เขาตั้งเป็นกลุ่มเป็นก้อนของเขา เขาทําความสะอาด ผู้ใหญ่ไปเห็นแล้วชมเชยมาก นี่เขารักบ้านเกิดของเขา เขาทําความสะอาดบ้านเกิดของเขา เขาดูแลบ้านเกิดของเขา เพราะเขารักบ้านเกิดของเขา ทุกคนถึงชื่นชมเขา แล้วชื่นชมเขา เขาคิดถึงคุณงามความดีของเขา ถ้าเขาทําคุณงามความดี ความดีมันเกิดที่ไหนล่ะ มันเกิดจากความดําริของเขา เกิดจากความเห็นของเขา

เด็กๆ มันยังรักบ้านเกิดของมันเลย ถ้ารู้จักรักบ้านเกิด เรากลับมาฟื้นฟู กลับมาดูแลบ้านเกิดของเรา บ้านเกิดของเรา อย่างไรจะไปอยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ มันคิดถึงถิ่นเกิด ดูสิ แม้แต่สินค้าที่เขาส่งขายรอบโลก เขาต้องมีถิ่นเกิดของมัน ถิ่นกําเนิดของมัน จะได้สาวได้ว่ามันมาจากไหน

แล้วคนมาจากไหน เวลาเกิด เกิดจากพ่อจากแม่ แต่ถ้าทางธรรม เกิดจากเวรจากกรรมไง เกิดจากเวรจากกรรม ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ทําคุณงามความดีมาตลอด ทําคุณงามความดีตลอดไง ถ้าคุณงามความดีมันไม่ต่อเนื่องมาจากจิตดวงนั้น จะเป็นพระโพธิสัตว์ได้อย่างไร

เวลาเป็นพระโพธิสัตว์ขึ้นมา เกิดที่สวนลุมพินี “เราเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” ทั้งๆ ที่เกิดมายังไม่ได้แต่งงานกับนางพิมพา “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” ด้วยอํานาจวาสนาบารมีอันนั้นไง ด้วยการกระทําอันนั้นไง

ถ้าพูดถึงทางธรรมๆ เวลาเกิด เกิดจากการกระทําของเราทั้งสิ้น เกิดจากคุณงามความดีของเราทั้งสิ้น เกิดมาแล้ว คนมีดีมีเลวในตัวมันเอง ถ้ามีดีมีเลวในตัวเอง กรรมถึงเป็นอจินไตย เวลากรรมเป็นอจินไตย เวลามันจะสนอง กรรมเก่ากรรมใหม่

เวลาบอกว่าเรื่องกรรมๆ เราก็ผลักไปให้แต่ความเลวทั้งนั้นเลย แล้วคุณงามความดีล่ะ พระโพธิสัตว์ทําคุณงามความดีมาตลอด คุณงามความดีมันก็กรรมเหมือนกัน กรรมดีไง แล้วกรรมดี กรรมดีในภาคปัจจุบันนี้ไง

รักบ้านเกิดๆ เพราะเขารักบ้านเกิดของเขา เขาถึงมีความกตัญญูกตเวทีของเขา เขาถึงสํานึกในตัวของเขา ถ้าสํานึกในตัวของเขาได้ ถ้าเขารักบ้านเกิดของเขาได้ เขาจะคิดถึงพ่อถึงแม่ของเขาได้ คิดถึงชาติตระกูลของเขาได้ เพราะเขาคิดถึงชาติคิดถึงตระกูลของเขา เขาถึงมีความกตัญญูไง ถ้ามีความกตัญญู

คนเราถ้ามันทําคุณงามความดี มันเหมือนสิ่งมีชีวิตๆ สิ่งมีชีวิตมันต้องมีสามัญสํานึก สามัญสํานึกก็ทําคุณงามความดีไง แต่สิ่งที่มีชีวิตมันต้องปากกัดตีนถีบเพื่อหาอยู่เลี้ยงปากเลี้ยงท้องเท่านั้น สิ่งที่ได้มาๆ ขอให้ได้มาเถอะ จะดีจะเลวขอให้มันได้มา นั่นคือความสามารถของเรา นั่นเป็นความคิดไง แต่ถ้าเป็นความจริงๆ มันต้องมีคุณธรรม การได้มาด้วยสุจริตธรรม เราจะภูมิใจของเรามาก

ดูพระสิ ทางโลกมองกันด้วยสายตาของเขา “พระไม่ต้องทําสิ่งใดเลย สิ่งใดก็ได้มา”

มันจะได้มาอย่างไรถ้าเขาไม่ใส่บาตร มันจะได้มาอย่างไรถ้าสังคมเขาไม่มีศรัทธาความเชื่อของเขา เราไปร้านอาหาร เราสั่งอาหาร ร้านอาหารที่อาหารเขาหมดแล้วเราไปซื้อก็ซื้อไม่ได้ ไม่มีหรอก เวลาศูนย์การค้าไม่มีสินค้า ไปซื้ออะไรก็ไม่ได้ แต่นี่มันเจตนาของเขา เจตนาของเขา สังคมไทยเขาเตรียมอาหารมาตั้งแต่เย็นวานนู่นน่ะ นี่เจตนาของเขา เขาคิดของเขา มันบุญกุศลของเขาตลอดเวลา

เวลาเราบิณฑบาตไปนี่สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง ไม่ได้บอกไม่ได้กล่าวใครทั้งสิ้น มันเป็นเจตนาของเขา เขาปรารถนาของเขา มันเป็นสัมมาอาชีวะ สัมมาอาชีวะที่สะอาดบริสุทธิ์มาก ที่สะอาดบริสุทธิ์นะ ไม่มีสิ่งใดๆ เจือปนเลย ถ้าสัมมาอาชีวะถ้าได้สิ่งนี้มา ได้สิ่งนี้มาแล้ว เวลาทําภัตกิจๆ เวลาพระตักอาหารใส่บาตรๆ นี่กรรมฐานๆ

เวลาคนของเรา ดูทางโลกสิ เวลาเขาไปร้านอาหารเขาต้องมีเสียงเพลงขับกล่อม เขาต้องมีคนคอยป้อนคอยอะไร มันเปิดทวารทั้งหมด อายตนะมันเปิดหมด

นี่ก็เหมือนกัน เวลามันหิวมันกระหาย พระฉันมื้อเดียว เช้าไปบิณฑบาตมา กลับมาเหงื่อไหลไคลย้อย มันมีความกระหาย ธาตุขันธ์มันต้องการทั้งนั้นน่ะ สิ่งใดมา ตามันมองแล้ว จะตักอันไหนก่อน แต่ถ้ามีสติปัญญานะ เวลาจะฉันขึ้นมา ปฏิสงฺขา โยฯ พระถ้าไม่พิจารณาก่อนฉันเป็นอาบัติทุกกฏ

อาบัติ พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้เลย ถ้านุ่งห่มปัจจัยเครื่องอาศัย ไม่ ปฏิสงฺขา โยฯ ด้วยสติสัมปชัญญะ ปรับอาบัติทั้งนั้นเลย สิ่งนี้เพราะให้พิจารณาไง เวลานุ่มห่มจีวรเพื่อกันการละอายแก่เขา กันเหลือบ กันยุง กันริ้น กันไร เรื่องกันหนาว กันร้อน เวลาจะอยู่จะอาศัย เราได้มาด้วยอย่างไร

นี่เหมือนกัน เวลาเราจะตักอาหารๆ ได้มา ตักอาหาร มันได้พิจารณาของมัน ถ้าพิจารณาของมัน ถ้ามันมีสามัญสํานึก คนเราถ้ามีสติปัญญา คนเหมือนคน เขาบอกว่ายกมือไหว้ไม่เคยโดนพระเลย ลูกชาวบ้านๆ

ลูกชาวบ้านเขาญัตติจตุตถกรรมขึ้นมา มันจะลูกชาวบ้านที่ไหน มันศากยบุตรพุทธชิโนรส ลูกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต่างหาก

เวลาเป็นลูกของเรา ลูกในบ้านของเรา เลือดเนื้อเชื้อไขของเรา เราส่งเลือดเนื้อเชื้อไขของเราไปคํ้าจุนศาสนา เวลาบวชเป็นพระขึ้นมานี่คํ้าจุนศาสนา เป็นญาติกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เราเอาลูกไปเป็นญาติกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าเป็นญาติกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันได้บุญ ได้บุญอย่างนี้

เวลาคนเขาบวช สังคมประเพณีวัฒนธรรมของเรา เราจะบวชลูกบวชหลานกัน บวชลูกบวชหลาน เกาะชายผ้าเหลืองๆ เพราะได้ไปเป็นญาติกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นญาติกันโดยธรรมและวินัย

แต่ถ้าประพฤติปฏิบัติขึ้นมาตามความจริงขึ้นมา ถ้ามันสํานึกถิ่นเกิด สามัญสํานึกถึงบ้านของเรา รู้บุญรู้คุณ มันจะมีสามัญสํานึกคิดถึงตัวเราได้ จะทําอย่างไรมันจะเห็นว่า ไม่ใช่ว่าสิ่งใดจะได้มาๆ ด้วยการได้มาโดยจะดีจะเลวไม่สําคัญ สําคัญขอให้ได้มา

แต่เวลาของเราบิณฑบาตมาเลี้ยงชีพได้มาเต็มบาตรเลย เวลาผ่อนอาหาร เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาท่านสอนเรื่องการประพฤติปฏิบัตินะ ก่อนอิ่ม ๓ คํา ให้กินนํ้าเข้าไป ไม่ให้ฉัน

แม้แต่ฉันอาหารท่านยังไม่ให้อิ่มจนเกินไปเลย ท่านจะให้เพราะอะไร เพราะฉันเพื่อดํารงชีพไว้เฉยๆ ไง แต่งานของพระๆ งานของพระนะ เวลาเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา จะรื้อภพรื้อชาติไง นี่ไง ที่ว่ามนุษย์เกิดมาจากไหน เกิดมาอย่างไร แล้วเกิดมา มาอยู่เพื่ออะไร แล้วจะไปไหนต่อ

เวลาพูดถึง นี่หลักของศาสนา พระกรรมฐาน พระกรรมฐานเวลาพูด เขาพูดถึงที่สุดแห่งทุกข์ พูดถึงสัจธรรมๆ สัจธรรมกับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลักของศาสนาอยู่ตรงนี้ หลักของศาสนาอยู่ที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย

ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายโดยปฏิเสธวิทยาศาสตร์ทั้งหมด ปฏิเสธทางโลกทั้งหมด ปฏิเสธวัฏฏะทั้งหมด ปฏิเสธพระเจ้าทั้งหมด ปฏิเสธหมดเลย เวลามารื้อค้นขึ้นมา รื้อค้นด้วยมรรค ๘ ด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญาของเรา สัจธรรมๆ อยู่ที่นี่ ถ้าสัจธรรมอยู่ที่นี่ แล้วเราจะเริ่มต้นที่ไหน

จะไปศึกษามากน้อยมาขนาดไหน ๙ ประโยค ๑๐ ประโยค ศึกษามาขนาดไหนก็ศึกษามาไม่รู้ ๙ ประโยค ๑๐ ประโยคไปถามครูบาอาจารย์เราประจํา “ผมศึกษามาหมด ผมรู้หมดเลย แล้วจะให้ผมเริ่มต้นทําอย่างไร”

เขาศึกษามาให้ปฏิบัติ แล้วเวลาปฏิบัติขึ้นมา ศึกษามาความรู้มหาศาล เข้าทางจงกรม “อู้ฮู! ของมันเล็กน้อย อู้ฮู! ความรู้ฉันมาก ฉันมีความรู้ท่วมโลกเลย” แต่จะมาเดินจงกรม “ไอ้นี่มันงานของกรรมกรน่ะ เป็นงานของการอาบเหงื่อต่างนํ้า มันไม่ใช่หน้าที่ของเรา ไม่ใช่หน้าที่ของเรา”

ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ถ้าจิตใจดวงใดไม่มีการกระทํา ไม่มี ไม่มีหรอก จํามาทั้งนั้น มันจํามาแล้วไม่จํามาธรรมดา จํามาแล้วกล่าวตู่เสียด้วยนะ กล่าวตู่พุทธพจน์นี่นะ ถ้าภิกษุสวดถึง ๓ หน คือเตือน ๓ หน ถ้าไม่ละความเห็นนั้นเป็นอาบัติสังฆาทิเสส เป็นอาบัติสังฆาทิเสส อาบัติหนักเลย นี่เวลากล่าวตู่พุทธพจน์ บิดเบือนไง สิ่งที่พระพุทธเจ้าไม่ได้สอน สิ่งที่พระพุทธเจ้าสอน ไปตัดทอน

สิ่งที่พระพุทธเจ้าสอนเป็นสัจจะทั้งนั้นน่ะ เอกํ นาม กึ หนึ่งไม่มีสอง ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดสิ่งใดเป็นสิ่งนั้น พูดคําใดเป็นคํานั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีพูดคําที่แตกเป็นสองเป็นสาม ไม่มี คําไหนคํานั้น แล้วคําไหนคํานั้น เพียงแต่พวกเรามันตีความไม่ออก มันตีความขึ้นมามันก็จะจินตนาการไปทั้งนั้นน่ะ แล้วจินตนาการไป ยิ่งความรู้มากๆ อย่างนี้ยิ่งขยายความ ตีความร้อยแปด แต่เอาจริงๆ ก็ไม่รู้จักตัวเอง เพราะไม่รู้จักสํานึกถิ่นเกิด ไม่เห็นคุณของที่เกิด ไม่เห็นคุณของสิ่งที่มีคุณกับเรา

ที่ไหนเขามีคุณกับเรานะ เราต้องระลึกถึง ที่ไหนเขามีคุณกับเรา เราต้องสํานึกบุญคุณของเขา ถ้าบุญคุณของเขา ชีวิตนี้ได้มาอย่างไร ทั้งๆ ที่สิ่งที่เราได้มาๆ ได้มาด้วยการกระทําทั้งนั้น แต่ทําที่ไหนล่ะ

เวลาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พวกที่เป็นมิจฉาทิฏฐิ แต่มันมีโอกาสได้ทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เพราะได้ทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหนหนึ่ง ได้เข้าไปใกล้ชิดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหนหนึ่ง เวลาตายไป บุญกุศลนั้นส่งไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม ก็ไปเป็นเทวดาพาลอยู่บนนั้นน่ะ เพราะอะไร เพราะว่าเขาเป็นมิจฉาทิฏฐิอยู่แล้ว เทวดาพาล พาลมันก็ไปเบียดเบียนพวกเทวดาด้วยกัน มันไม่มีความสุขทั้งนั้นน่ะ อันนี้มันเป็นเพราะอะไรล่ะ มันเป็นเพราะเราไม่ได้เข้ามาถึงตัวของเราไง มันเป็นเรื่องผลของทาน

เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นไป เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ อนุปุพพิกถาก่อนเลย ต้องให้เขาเสียสละของเขา เสียสละทานของเขา ถ้าเขาสละทานของเขา เขาเห็นประโยชน์ของเขา เพราะการเสียสละอย่างนั้นมันเห็นความยิ้มแย้มแจ่มใสของคนรอบข้าง ถิ่นเกิดของเราได้พัฒนาของเราขึ้นมา มันมีความสุขมีความสงบ แล้วความสุขความสงบเกิดจากใครล่ะ เกิดจากนํ้าพักนํ้าแรงของเรา เกิดจากนํ้าใจของเรา หัวใจมันเป็นอย่างไรล่ะ หัวใจมันก็มีบุญไง ถ้าหัวใจมีบุญขึ้นมา เราจะพูดกันได้ เราจะเจรจาสิ่งใดก็ได้ เพราะหัวใจของเรามันเปิดกว้างไง

แต่ถ้าเราตระหนี่ถี่เหนียวของเรา นู่นก็ของเรา นี่ก็ของเรา ของเราทั้งนั้น เก็บสะสมไว้ไม่ให้ใครเลย แล้วก็ว่าของกูๆ แล้วก็ไม่ได้ใช้สอยด้วย คนอื่นก็ไม่ได้ด้วย แต่ถ้ามันเสียสละของมันไปนะ ของเราๆ ก็ของเรานี่แหละ แต่จะเสียสละขึ้นมาให้คนอื่นเขาได้ใช้ได้สอย ให้คนอื่นเขาได้ความร่มเย็นเป็นสุขด้วยนํ้าพักนํ้าแรงของเรา นี่เสียสละทาน ถ้าทาน มันฝึกหัดเสียสละของมัน

ถ้าเป็นวัตถุนะ เพราะมันเสียสละทานขึ้นไปแล้ว เวลาฟังธรรมๆ มันก็ เออ! ชักเข้าหูเนาะ เมื่อก่อนไม่ได้นะ เวลาชวนกันไปน่ะ หึ! ได้อย่างไร นี่ของกูๆ...ใช่ มันของของเรา ถ้าไม่ใช่ของของเรา เราจะเอาอะไรมาเสียสละทานล่ะ ก็นํ้าพักนํ้าแรงเราทั้งนั้นแหละ เพราะนํ้าพักนํ้าแรง แต่จิตใจมันสูงส่ง จิตใจสูงส่งกว่าของสิ่งนี้ไง

ตระหนี่ถี่เหนียว จิตใจมันตํ่าต้อยไง ตํ่าต้อย ให้วัตถุ เป็นขี้ข้ามัน สร้างบ้านเสียใหญ่โตเลยนะ เอาให้คนใช้มันอยู่ ไม่เคยได้อยู่บ้านเลย นี่ของกูๆ แล้วไม่ได้ใช้ประโยชน์มันเลย บ้านใหญ่โตเลย จ้างเขาเฝ้า แล้วพอเผลอ เขาลักอีกต่างหาก มีแต่ความทุกข์ความยากไปแบกหามทั้งนั้นน่ะ

ถ้าเสียสละไป เสียสละเพื่อประโยชน์ เขาใช้สอยประโยชน์ขึ้นมา โอ้โฮ! มันชื่นบาน มันชื่นใจ นี่ไง ทาน ถ้ายังไม่สํานึกถิ่นเกิด มันทําไม่ได้ มันจะทําได้ มันสํานึกถิ่นเกิดของมันเพื่อความเจริญงอกงาม เพื่อความดีงามของเรา

ชีวิตนี้ได้มาจากไหน ชีวิตนี้ได้มาจากพ่อจากแม่ ชีวิตนี้ได้มาจากการกระทําของเรา จิตวิญญาณของเรามันมีบุญกุศลมันถึงมาเกิดเป็นมนุษย์ ถ้าเกิดมันก็สายบุญสายกรรม ถ้าไม่มีสายบุญสายกรรมมันจะเกิดที่ไหน คนไม่ได้เกิดจากกระบอกไม้ไผ่ คนต้องมีพ่อมีแม่ แล้วถ้าพ่อกับแม่กับลูกมันสัมพันธ์กันอย่างไรมามันถึงมาเกิดร่วมกัน มันต้องมีเวรมีกรรมต่อกัน

อภิชาตบุตร บุตรที่ดีกว่าพ่อกว่าแม่ ถ้าบุตรที่มีเวรมีกรรมต่อกัน เกิดมาแล้วพ่อแม่นํ้าตาไหลทั้งนั้นน่ะ เกิดมาบีบหัวใจพ่อแม่ แต่พ่อแม่ก็ต้องดูแลทั้งนั้นน่ะ นี่มันเรื่องเวรเรื่องกรรมทั้งสิ้น แต่มาเกิดแล้วมันก็ลูกเราทั้งนั้นน่ะ แล้วลูกเราถ้ามันมีสติปัญญาขึ้นมา มันทําประโยชน์เพื่อเราไง ถ้ามันสํานึกถิ่นเกิด มันสํานึกถึงตัวมันเอง มันสํานึกๆ เพราะความสํานึกมันคือสติ ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา คนจะพัฒนาขึ้นมาได้ ถ้าพัฒนาขึ้นมาได้ ฟังธรรมๆ ฟังธรรมเพื่อเหตุนี้ นี่ฟังธรรมระดับของทานนะ

ระดับของศีล ศีลคือความปกติของใจ

ระดับของสมาธิ สมาธิมีความสุขใจ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ความสุขในโลกนี้ที่เขาแสวงหาความสุขกันทั้งหมด สู้ความสุขความสงบของใจไม่ได้ แล้วเวลาสงบแล้วต้องยกขึ้นสู่วิปัสสนา วิปัสสนา นี่ไง หลักของพระพุทธศาสนามันอยู่ตรงนี้ ตรงที่จิตสงบแล้ว เพราะจิตสงบ ฤๅษีชีไพรก็ทําได้ ลัทธิศาสนาไหนก็ทําได้ สมาธิ ใครๆ ก็ทําได้ แต่มันทําแล้วเป็นมิจฉา มิจฉาเพราะอะไร เพราะมันถือตัวถือตนว่ามันทําสมาธิแล้วมันเก่ง มันแน่ มันยอด เพราะมันมีความสุขแล้วไง มีความสุขก็ตายอยู่นี่ไง มีความสุขก็สุขแค่นี้ไง

แต่ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา เข้าสู่อริยสัจแล้ว สติปัฏฐาน ๔ ไง ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรคไง ถ้ามันจะเข้าสู่ตรงนั้น ถ้าเข้าสู่ตรงนั้นเข้าสู่หลักศาสนาพุทธ พระพุทธศาสนาสอนที่นี่ สอนถึงอริยสัจ สอนถึงสัจจะความจริง

เรื่องทานๆ มันเป็นเบสิก มันเป็นพื้นฐานให้คนเปิดกว้างไง ให้คนเรามีสามัญสํานึก ให้คนเป็นคนไง ไม่ให้คนเป็นสัตว์ สัตว์เวลามันมีกําลังขึ้นมา มันกัดกัน คนมันทําร้ายกันๆ แต่ถ้ามันมีศาสนาในหัวใจขึ้นมา มันไม่ทําร้ายกัน เราจะเจือจานต่อกัน เราจะสร้างอํานาจวาสนาบารมีของเรา เรามีสิ่งใดเราเสียสละให้เขาไป

เสียสละให้เขาไปเขาว่าคนโง่ๆ...เอ็งน่ะโง่ คนเสียสละเขามีสติมีปัญญา เขาฉลาด เขาฉลาด หัวใจเขาสูงส่งกว่า สิ่งที่เขากําอยู่ นํ้าพักนํ้าแรงของคนทั้งนั้นน่ะ เขาจะสร้างอํานาจวาสนาบารมีของเขา ทําไมเขาจะไม่รู้ เพราะเขารู้ เขามีสติปัญญา เขามีเจตนาที่ดีเขาถึงเสียสละออกไป นี่เสียสละไป นี่ไง มันพัฒนาใจตรงนี้ ใจมันพัฒนาอย่างนี้ พันธุกรรมของจิตมันพัฒนาอย่างนี้

พระโพธิสัตว์สละชีวิตๆ เลย ในพระไตรปิฎก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสละชีวิตๆ เพื่อหมู่คณะ เพื่อคน เสียสละมามหาศาล เพราะการเสียสละอย่างนั้นขึ้นมาถึงได้ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราถึงได้มาเคารพบูชาเป็นศาสนาประจําชาติของเราไง แล้วศาสนาประจําชาติขึ้นมา เราศึกษาขึ้นมาเพื่อประโยชน์กับเราไง

แล้วถ้าผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เราก็จะไปเที่ยวที่อินเดียกันไง จะไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ ไง แต่กรรมฐานเราพุทโธๆ จะเข้าไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไปเฝ้าพุทธะกลางหัวใจนี้ไง กลางหัวใจคือพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานไง

มันโง่มันเง่าอยู่นี่ มันไม่ตื่นเสียที ถ้ามันตื่นขึ้นมา เราจะเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยการกระทําของเราไง ถ้าการกระทําของเรา สํานึกถึงถิ่นเกิด สํานึกถึงหัวใจของเรา มันมีสติปัญญาขึ้นมามันจะเป็นประโยชน์กับเรา

ฟังธรรมๆ ตอกยํ้าตรงนี้ ตอกยํ้าขึ้นมา คุณธรรมมันอยู่ที่กลางหัวใจนี้ เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ใจของเรามีความรู้ความเห็นอย่างไร ฟังธรรมๆ แล้วตรวจสอบ ฟังธรรมๆ แล้วเทียบเคียง เป็นจริงหรือไม่เป็นจริง เราฟังรู้เลย คนที่ปฏิบัติเป็นนะ ฟังพระพูดรู้หมดว่าพระองค์นี้โกหกหรือไม่โกหก จับได้หมดแหละถ้าคนเป็น โดยหลัก อริยสัจมีหนึ่งเดียว ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เอวัง