คํานํา

หนังสือแค่พิธี เป็นหนังสือ ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม ของ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ซึ่งท่านได้เมตตาตอบโดยเน้นหลักธรรมของพระพุทธศาสนา ช่วยไขข้อสงสัยที่เป็นประโยชน์ต่อชาวพุทธได้เป็นอย่างดี เพราะทําให้ฉลาดรู้ทันพวกแอบแฝงศาสนาและแอบอ้างครูบาอาจารย์ เช่น เรื่อง “สื่อใครใช้” แสดงการเผยแผ่ธรรมเป็นธรรมทานโดยใช้สื่อต่างๆ ของหลวงตาพระมหาบัว สมดังคําท่านว่า “ธรรมะให้กันไม่ได้หรือ” นอกนั้นส่วนใหญ่ใช้สื่อแสวงหาผลประโยชน์และสอนผิดๆ เรื่อง “คนไร้ราก” แสดงถึงพระไม่เคร่งครัดในธรรมวินัยและธุดงควัตรเป็นคนไร้ราก ซึ่งสะท้อนคําหลวงปู่มั่น “มันจะไม่เอาเยี่ยง แต่มันจะเอาอย่าง” ได้เป็นอย่างดี

เรื่อง “แค่พิธี” แสดงการทําบุญอุทิศให้ผู้ล่วงลับเป็นเรื่องนํ้าใจเสียสละ ส่วนการฝังหรือการเผาเป็นแค่พิธีกรรม เรื่อง “ไปวัด” แสดงให้คนไปวัดได้เข้าใจและรู้จักวัดป่าที่เน้นการปฏิบัติมากยิ่งขึ้น ส่วนเรื่อง “นี่ปฏิบัติ” และปัญหาภาวนาอื่นๆ ท่านพระอาจารย์สงบจะเมตตาตอบอย่างละเอียดเข้มข้นและให้ความสําคัญมาก เพราะนักภาวนาหายาก ภาวนาแล้วผ่านอุปสรรคก็ยิ่งหายาก ขึ้นอยู่กับวาสนาบารมี และการปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อเท็จจริง ทั้งยํ้าเรื่องการฝึกสติ และที่สําคัญอย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธเป็นอันขาด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

๑

ไปวัด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ยึดติดในพ่อแม่”

กราบนมัสการท่านอาจารย์ที่เคารพ โยมมีพ่ออายุ ๘๕ เป็นโรคพาร์กินสัน แม่อายุ ๘๓ ทุกวันทําอาหารให้ท่าน ช่วยอาบนํ้าให้ท่าน จัดยา พาท่านนั่งรถเข็น จิตของโยมภาวนาก็เห็นแต่ทุกข์ในการมีขันธ์ ๕ ขันธ์ตัวเราเอง ขันธ์ของพ่อแม่และสามี ลูก ๑ คน ขันธ์ทั้งหลายล้วนเป็นบ่อเกิดแห่งทุกข์ตามมา แต่โยมก็ยังตัดอาลัยตรงนี้ไม่ได้ ถ้าวันใดพ่อแม่จากไป โยมจะปลงใจได้อย่างไรเจ้าคะ ทุกวันนี้โยมใช้ดูจิต ดูลมหายใจ กราบนมัสการด้วยความเคารพอย่างสูงค่ะ

ตอบ : ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ในเมื่อเรามีพ่อ พ่ออายุ ๘๕ แม่อายุ ๘๓ ทุกวันทําอาหารให้ท่านทาน ช่วยอาบนํ้าให้ท่าน จัดยา พาท่านนั่งรถเข็น จิตของโยมภาวนาเห็นแต่ทุกข์ในการมีขันธ์ ๕ นี่มีตัวมีตนไง มีพ่อมีแม่ไง พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก เพราะพ่อแม่ เวลาเกิด เกิดจากไข่ เกิดในครรภ์ของมารดา เกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่ การเกิดมามีพ่อมีแม่เป็นแดนเกิด ถ้ามีพ่อแม่เป็นแดนเกิดขึ้นมามันมีขันธ์ ๕ ถ้าไม่มีขันธ์ ๕ จิตวิญญาณมันไม่มีตัวตน มันเป็นนามธรรม ถ้านักภาวนามี เห็นเป็นภวาสวะ เห็นเป็นภพ เป็นจิตวิญญาณเห็น แต่ในโลกวิทยาศาสตร์ไม่เห็น โลกวิทยาศาสตร์เห็นแต่เรื่องกาย เรื่องวัตถุ เรื่องสิ่งสสารที่จับต้องได้ แต่นามธรรมๆ วิทยาศาสตร์พิสูจน์ไม่ได้ พิสูจน์ไม่ได้ แต่จิตวิทยาเขาพยายามพิสูจน์กันอยู่

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามีขันธ์ ๕ ถึงมีตัวมีตน มีตัวมีตน เราก็อุปัฏฐากดูแลอยู่ อุปัฏฐากดูแลอยู่ แต่ดูที่ขันธ์ ๕ นั่นน่ะ แต่กระทบกับจิตวิญญาณของพ่อของแม่ มีความสุขมีความทุกข์ มีความต่างๆ นี่ขันธ์ ๕ ทุกข์เพราะมีขันธ์ ๕ ทุกข์เพราะมีรูปมีร่าง ทุกข์เพราะมีต่างๆ เห็นสิ่งต่างๆ มันมีความสัมพันธ์ มีความผูกพัน แต่เพราะเรามีศาสนาพุทธไง พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ พอธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ เราก็เลยเห็นว่าสิ่งนี้เป็นทุกข์ๆ แต่สิ่งนี้เป็นทุกข์ ในเมื่อมีแรงขับอยู่ มันเวียนตายเวียนเกิดอยู่ มันก็ต้องมีประสบการณ์อย่างนี้ตลอดไป ถ้ามีประสบการณ์ตลอดไป เวลาเราจะพ้นจากทุกข์ถึงบอกว่า “ตัวของเราเอง ขันธ์ของพ่อของแม่ ขันธ์ของสามี ขันธ์ของลูก ขันธ์ทั้งหลายเป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ แต่โยมยังตัดอาลัยตรงนี้ไม่ได้ ถ้าวันใดพ่อแม่จากไป โยมจะปลงใจได้อย่างใด”

คําว่า “ปลงใจ” เพราะยังตัดกิเลสไม่ได้ มันก็มีความผูกพันทั้งนั้นแหละ ถ้ามีความผูกพัน เพราะว่าเรามีศาสนา ศาสนาสอน สอนถึงเรื่องความกตัญญู เรื่องกตเวที เรื่องบุญคุณพ่อบุญคุณแม่ ทํากรรมสิ่งใด ได้ดูพ่อแม่ที่ดี ต่อไปเรามีสามี มีลูกคนหนึ่ง ลูกเห็นเราอุปัฏฐากพ่อแม่ ลูกก็มองเป็นตัวอย่าง แต่เวลาเราแก่เราเฒ่าขึ้นไป ลูกก็จะดูแลเรา มันเป็นวัฒนธรรม มันเป็นสิ่งที่ว่าได้สะสมมา การทําแบบนี้ การทําแบบนี้มันอยู่ที่การกระทํา นี่กรรมดี กรรมดีมันก็มีแบบอย่างให้ลูกได้เห็น ลูกได้เห็น ลูกก็ได้ฝึกฝนขึ้นไป แล้วต่อไปเวลาเราแก่เราเฒ่ามาก็เป็นแบบนี้ ถ้าเป็นแบบนี้ เราศึกษาธรรมๆ

“วันใดถ้าพ่อแม่จากไป จะปลงใจได้อย่างไร”

ปลงใจอย่างไรมันก็มีความโศกเป็นธรรมดา ของรักพลัดพรากจากไปมันก็มีโศกมีเศร้าเป็นธรรมดา ทีนี้ความโศกเศร้าเป็นธรรมดา เราศึกษาธรรมแล้วเราต้องปฏิบัติธรรม ถ้าปฏิบัติธรรมจะเข้ามาตรงนี้แล้ว ถ้าเป็นธรรมดา “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายต้องดับไปเป็นธรรมดา” แต่มันไม่ธรรมดาเพราะว่าเรามีกิเลสไง เรายึดมั่นถือมั่นของเรามันก็ไม่ธรรมดา แล้วเวลามันเกิดมันดับเป็นธรรมดาของมัน

“สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายต้องดับเป็นธรรมดา” แต่หัวใจ ความรู้สึกมันไม่ยอมดับตามไง มันยึดมั่นถือมั่นไง ถ้าสิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา แต่หัวใจมันไม่ธรรมดา หัวใจมันเป็นของเรา

“วันใดถ้าพ่อแม่ต้องจากไป เราจะปลงใจได้อย่างไร”

นี่ยังไม่ได้พลัดพรากเลย มันไปเอาความทุกข์ในอนาคตมาเป็นความทุกข์ตอนนี้แล้ว ไปเอาความทุกข์ในอนาคตเลยนะว่าพ่อแม่จากไปมันจะมีความทุกข์อย่างใด แล้วก็เอามาผูกพันไว้ มันเกิดมามันยังไม่ได้ดับเลย เราไปทุกข์ก่อนแล้ว ถ้ามันทุกข์ก่อนแล้ว ถ้ามันศึกษาแล้วมันต้องปฏิบัติ พอปฏิบัติขึ้นมาแล้วมันรู้เท่าตามความเป็นจริงแล้ว สิ่งนี้มันจะหลอกไม่ได้ นี่กิเลสมันหลอก มันไปเอาอดีตอนาคตมาหลอก แล้วปัจจุบันมันก็ยังหลอกอยู่

แล้วมันหลอกอยู่ พ่อแม่ไม่ใช่ของจริงหรือ? จริง พ่อแม่เป็นของจริง เนื้อหนังมังสาพ่อแม่เป็นของจริงทั้งนั้นแหละ สรรพสิ่งในวัฏฏะเป็นของจริงทั้งนั้นแหละ จริงตามสมมุติ พอจริงตามสมมุติแล้วมันเวียนตายเวียนเกิด เราศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราถึงได้วิตกกังวลไง ว่าวันใดพ่อแม่ต้องจากไป เพราะเรารู้ว่าวันใดวันหนึ่งพ่อแม่ต้องจากไป เพราะชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เราก็ศึกษาธรรมมา เราก็รู้ได้หมด แต่กิเลสมันไม่รู้ด้วยน่ะสิ กิเลสมันขวางอยู่ไง ถ้ากิเลสมันขวางอยู่ เราจะแก้อย่างไร นี่พูดถึงว่ายึดติดในพ่อแม่

“พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก” เราก็อุปัฏฐากดูแล คติตามความเป็นจริงมันต้องเป็นแบบนั้น ถ้าคติตามความเป็นจริง เราก็ดูแลของเราถึงที่สุด เราพยายามของเรา เราชักนํา เราเปิดใจพ่อแม่ให้ได้ ถ้าเปิดใจพ่อแม่ได้ พ่อแม่ฝึกหัดประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าพ่อแม่ เวลาจะจากพลัดพรากกันไปก็โบกมือลานะ ไอ้แม่ก็โบกมือลา ลูกก็สาธุ เพราะอะไร เพราะพ่อแม่ก็ทําใจได้ ลูกก็ทําใจได้ ต่างคนต่างทําใจได้ ต่างคนต่างมีธรรมในใจ สิ่งนี้เป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องธรรมดานะ จิตใจมันเหนือ เห็นไหม

ธรรมะเหนือโลก เหนือธรรมดา ธรรมะเหนือธรรมชาติ ถ้าเป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี อกุปปธรรมเหนือกุปปธรรม อกุปปธรรม อฐานะ อฐานะที่จะสั่นไหวไปกับการพลัดพราก อฐานะที่จะสั่นไหวไปกับการแปรปรวน อฐานะ แต่ถ้าเราไม่ปฏิบัติมันก็เป็นอย่างนี้

นี่พูดถึงว่า “เราจะปลงใจได้อย่างไร”

ปลงใจได้ มีธรรมโอสถ ปลงใจได้ต่อเมื่อเรามีธรรมโอสถ มันเป็นอย่างนี้ หมายถึงว่า มันเป็นเช่นนี้เอง แต่จิตใจมันไม่เป็นเช่นนี้เองหรอก จิตใจมันสั่นไหว ถ้ามันเป็นเช่นนี้เอง จิตใจมันรู้เท่ารู้ทัน มันปล่อยวางนะ ถ้าปล่อยวางมันก็เป็นความจริงของมัน นี่มันต้องปฏิบัติไง

สิ่งที่เรารู้เราเห็น สิ่งที่เราประพฤติปฏิบัติกันตามธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันก็เหมือนการศึกษา ปริยัติ ศึกษามาแล้ว จบแล้ว มีใบประกาศมาคนละใบ ได้ประกาศติดรอบบ้านเลย แต่หัวใจมันสั่นไหว ถ้าพระป่า พระปฏิบัติ ไม่มีใครให้ประกาศนียบัตรสักใบหนึ่ง

พระปฏิบัตินะ เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติมา ไม่มีใครมาให้ใบประกาศได้ สัจธรรมเวลามันกังวานขึ้นกลางหัวใจ เวลามันชําระล้างขึ้นมาในหัวใจ อันนั้นเป็นความจริง ไม่ต้องมีใครมาให้ใบประกาศ เพราะใบประกาศมันเป็นอามิส สิ่งที่ทําบุญกุศลเป็นอามิส แต่ถ้าปฏิบัติขึ้นมาเป็นสัจจะเป็นความจริง นี่สัจจะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เกิดในธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ “อานนท์ เธอต้องบอกบริษัท ๔ นะ ถ้าเรานิพพานไป ถ้าคนเขาไม่เข้าใจ เขาจะไปเพ่งโทษกับนายจุนทะ”

ที่ว่า “เราฉันอาหารของนางสุชาดา เราถึงซึ่งกิเลสนิพพาน เราฉันอาหารของนายจุนทะ เราได้ถึงซึ่งขันธนิพพาน”

กิเลสนิพพาน ขันธนิพพาน เวลากิเลสนิพพาน ชําระล้างกิเลสในหัวใจ เวลาชําระล้าง ขันธ์ ๕ ไง ขันธ์ ๕ เป็นทุกข์ ขันธนิพพาน คือขันธ์มันมีอยู่กับเราไง เราสลัดขันธ์นี้ทิ้งไปไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสลัดขันธ์ทิ้งเป็นเศษส่วน สอุปาทิเสสนิพพาน เศษส่วนที่ยังมีเหลืออยู่ สลัดทิ้ง

“เธอจงบอกเขา บุญในพระพุทธศาสนาที่ใหญ่มีอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งเราฉันอาหารของนางสุชาดา เราถึงซึ่งกิเลสนิพพาน ชําระล้างกิเลสในหัวใจทั้งหมด”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพอชําระล้างกิเลสเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ว จะไม่สั่นไหว จะไม่ต้องปลงใจ จะไม่ต้องไปทุกข์ร้อนอะไรกับใคร เพราะใจมันเหนือธรรมชาติ เหนือทุกอย่างแล้ว

แต่เราศึกษาธรรมๆ ธรรมะเป็นธรรมชาติ ทุกอย่างเป็นธรรมชาติ เราก็ศึกษามา ทฤษฎีต่างๆ ทฤษฎี เข็มทิศต้องชี้ไปทางทิศเหนือต่างๆ มันเป็นข้อเท็จจริงทั้งหมด แต่ข้อเท็จจริงโดยวัฏฏะมันเปลี่ยนแปลง กาลเวลามันเปลี่ยนแปลงหมดล่ะ

ฉะนั้น ความเปลี่ยนแปลง เวลาศึกษา เราปฏิบัติของเราถึงที่สุดแล้ว เหนือธรรมชาติ เหนือทุกอย่างเลย แล้วสิ่งที่ว่าเรายึดติด เราศึกษาธรรมมาแล้วทําไมเป็นแบบนี้ล่ะ ทําไมจิตใจเรายังสั่นไหว เราจะปลงใจได้อย่างไรเมื่อวันที่พ่อแม่จากไป จะปลงใจได้อย่างไร เพราะอะไร เพราะเรากตัญญู เรารักของเรา เราก็รักของเราจริงๆ เราก็ดูแลของเรา ถึงที่สุดแล้วมันเป็นอย่างนี้ ชําระล้างกิเลสแล้ว พอกิเลสมันสิ้นไปแล้ว ไอ้เรื่องอย่างนี้มันจะไม่มี ถ้าไม่สิ้นไป เราก็พยายามปฏิบัติของเราให้รู้ตามความเป็นจริงของเรา

ถ้าธรรมโอสถรักษาใจแล้ว สิ่งที่ถามมา นี่กังวล เพราะพ่อแม่ก็รัก สามีก็สามี แล้วก็ลูกอีก ติดขันธ์ไปหมดเลย นี่ขันธ์ที่เป็นทุกข์ นี่เป็นภาระ เป็นทุกข์ เป็นที่เกิดของทุกข์ทั้งหมดเลย แต่มันก็ต้องมีของมัน เราสละทิ้งได้อย่างไร ถ้าเราเข้าใจแล้ว สิ่งนี้จะเข้าใจ แล้วมันจะวางได้ตามความเป็นจริง นี่พูดถึงเรื่อง “ยึดติดพ่อแม่” เนาะ

ถาม : เรื่อง “สอบถามระเบียบปฏิบัติเวลาไปวัดครับ”

เนื่องจากกระผมไปวัดนี้แล้วศรัทธาในพระพุทธศาสนา สถานที่ และท่านหลวงพ่อ แต่มีสิ่งหนึ่งที่ไม่เข้าใจว่าระเบียบของสถานที่ว่าเป็นอย่างไรบ้างครับ เห็นมีพี่ผู้ชายคอยบอกว่าต้องทําตัวอย่างไรบ้าง เช่น

๑. ถ้ามีเด็ก ขณะหลวงพ่อเทศน์ให้นําเด็กออกไปนอกศาลา

๒. วันนั้นพี่เขาแจ้งว่าหลวงพ่อจะมีเทศน์ต่อหลังจากฉันเช้า ถ้าใครไม่ได้ฟังเทศน์แล้วให้กลับได้เลย (ทําไมต้องรีบขนาดนั้นด้วยครับ)

๓. เห็นแจ้งเรื่องการปิดโทรศัพท์ แต่เวลาพี่เขาพูด จิตผมไปยุ่งกับพี่เขาเองครับ รู้สึกว่าพี่เขาไม่สํารวมกายและวาจา เป็นไปได้ไหมครับ แทนที่จะเดินบอก ทางวัดมีระเบียบปฏิบัติอย่างใดก็ติดประกาศบอกไปเลยครับ ให้ผู้มาใหม่และผู้เก่าก็จะได้เข้าใจตรงกันครับ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ เริ่มต้นจากอารัมภบท

“เนื่องจากผมไปวัดนี้แล้วศรัทธาในพระพุทธศาสนา สถานที่ หลวงพ่อ แต่มีสิ่งหนึ่งที่ไม่เข้าใจระเบียบสถานที่ว่าเป็นอย่างไรบ้างครับ”

ถ้าเราไปวัดแล้ว สถานที่สิ่งใดที่มันเจริญศรัทธา เราก็จะศรัทธาในพระพุทธศาสนา แต่ถ้าเราไปสถานที่ใด ไปวัด วัดใดวัดหนึ่ง วัดนั้นเป็นวัดธุรกิจ วัดนั้นเป็นวัดที่เขาแสวงหาผลประโยชน์ เราไปเห็นแล้วเราก็ไม่อยากเข้าวัดนั้น ถ้าเราไปวัดไหนนะ ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าสิ่งที่เทวดาถามว่า “ควรทําบุญที่ใด”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ”

ที่เธอพอใจ เธอไปวัดไหน ที่ไหนมันเจริญศรัทธา มันไปแล้วมันชื่นใจ ให้ไปทําบุญที่นั่น เพราะอะไร เพราะศรัทธาเวลามันเกิดขึ้นแล้วต้องรีบทํา ถ้าศรัทธาไม่เกิดขึ้นมันจะเกิดความสงสัย มันจะเกิดโต้แย้ง จริงหรือเปล่า ดีหรือเปล่าต่างๆ แล้วมันทําให้เราไม่อยากทํา

ถ้าเธอพอใจที่ไหน ทําบุญที่นั่น ถ้าเธอพอใจที่ไหน ทีนี้จิตใจของคนมีสูงมีตํ่า บางคนก็ชอบความสะดวกสบาย บางคนก็ชอบที่อํานวยความสะดวก บางคนก็ชอบที่มันเป็นธรรมชาติ บางคนก็ชอบที่มันเป็นข้อเท็จจริง บางคนก็ชอบที่ว่ามีครูบาอาจารย์คอยชี้นํา นี่ความชอบของคนมันไม่เหมือนกัน

ฉะนั้น ถ้าไปวัดไหนแล้วถ้าเราศรัทธาในพระพุทธศาสนา เราอยากไปวัดนั้น เราก็ต้องปรับตัวเราเข้าวัดนั้น เพราะหลวงปู่ฝั้นท่านบอกว่า เวลาไปวัด ไปวัดใจของตัว ไปวัดใจไง ไปวัดว่าใจของเราจะกระเพื่อมมากน้อยแค่ไหน ใจของเรามีความเข้มข้นแค่ไหน ถ้าไปที่ไหนแล้วมันเป็นประโยชน์ๆ ไปวัดเพื่อไปขัดเกลากิเลสของเรา ถ้ามันเป็นประโยชน์ สิ่งนั้นจะเป็นประโยชน์

ถ้าไปวัดแล้วมันไปส่งเสริมกิเลสไง ไปวัดแล้ว ทําอะไรสิ่งใดก็ต้องเชิดหน้าชูตากันไป ไปไหนแล้วก็ต้องมี ไอ้อย่างนั้นมันไปเพื่อเสริมกิเลส ถ้าเสริมกิเลส เราไปวัดไม่ใช่ไปเสริมกิเลสนี่ ไปวัดเพื่อไปชําระล้างกิเลส แล้วมันก็สําคัญว่าเป็นผู้นํา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ใครเข้ามาในวัดนะ แม้แต่มีอยู่คราวหนึ่ง มันเป็นสัทธิวิหาริกของพระสารีบุตร เวลาไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะไปศึกษาธรรมกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถาม ถามพระว่า นั้นเขามีเรื่องอะไรกัน

เวลาเขาจะมาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่มาแล้วเขาจัดที่อยู่ที่อาศัยกัน เสียงมันดังมาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามว่า นั่นเขาทําอะไรกัน เหมือนชาวประมงเขาหาปลากัน ให้ไล่ออกเลยนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยไล่พระออกจากวัดเลย ถ้าไม่สํารวมระวัง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไล่ออก

พอไปไล่ออก พอไล่ไปแล้วนะ พอไล่ไปแล้วเทวดามาเลย ตอนกลางคืนเทวดามาว่า พระใหม่ที่เขาจะมาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะมาศึกษาข้อวัตรปฏิบัติ เขาเป็นพระใหม่ เขาบวชใหม่ เขาไม่รู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด่วนไล่เขาไป มันไม่เกิดประโยชน์ ก็เลยให้พระไปตามกลับมา พอให้พระไปตามกลับมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการว่ามันสมควรไม่สมควร ไปวัด นี่เป็นสถานที่อยู่ของผู้ทรงศีล

พอผู้ทรงศีลแล้วไปส่งเสียงดัง พระนี่ พระไปส่งเสียงดัง พระเป็นสัทธิวิหาริกของพระสารีบุตรด้วย จะมาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พระไล่ออกไป ไล่ออกไปเลย ไล่ออกไป ทีนี้เพียงแต่เทวดาเขารู้เขาเห็นของเขา เขาก็มาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําอย่างนี้ไม่ถูก เพราะอะไร เพราะว่าผู้ที่เขามาเข้ามานี้เขามาใหม่ เขามาใหม่เขายังไม่รู้กติกา ไม่รู้สิ่งใด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ให้พระไปตามกลับมา แล้วเทศน์สอน เทศน์สอนจนสําเร็จเป็นพระอรหันต์ นี้อยู่ในพระไตรปิฎก

ฉะนั้น สิ่งที่เราไปวัดๆ ถ้ามันไปวัดใจ ไปสิ่งต่างๆ มันก็จะเป็นประโยชน์ ถ้าเป็นประโยชน์มันก็เป็นความจริง ถ้ามันไม่เป็นประโยชน์มันก็ไม่เป็นประโยชน์กับใครเลย ถ้ามันไม่เป็นประโยชน์นะ ถ้าไม่เป็นประโยชน์แล้วทุกคนจะทนรับสภาพอย่างนี้ แล้วมันจะพัฒนาอะไรดีขึ้นล่ะ

ฉะนั้น มาที่คําถาม “๑. ถ้ามีเด็ก ขณะที่หลวงพ่อเทศน์ ให้นําเด็กออกไปนอกศาลา”

ทําไมถึงทําอย่างนั้นล่ะ ทําอย่างนั้นเพราะเวลาเทศน์นะ เทศน์กรรมฐาน เทศน์จากใจดวงหนึ่งสู่ใจดวงหนึ่ง เทศน์จากความรู้สึกเลย แล้วมันจะเข้าสู่ความรู้สึกที่จะมาฟังเทศน์ ฉะนั้น คนที่มาวัด คนที่เขาอยากไปฟังเทศน์ ฟังเทศน์ที่เป็นพระป่า พระป่าเทศน์ออกมาจากใจ พระป่าเทศน์ออกมาจากใจ ธรรมะมันจะเข้าสู่ใจผู้ที่เปิดรับ

ฉะนั้น สิ่งที่เทศน์อย่างนี้ เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่นก็เหมือนกัน หลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์นะ หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง บอกว่าถ้าพระมา หลวงปู่มั่นท่านเทศน์เองเลย แต่ถ้าเป็นพวกโยมมา ท่านจะให้หลวงตา หลวงตาท่านเป็นมหา บอก “มหาจัดการ” เพราะอะไร เพราะโยมที่เขามาวัด เขาก็แค่ระดับของบุญของทาน ระดับของบุญ บุญกุศล แต่ถ้าเป็นพระ พระต้องการอริยสัจ อริยสัจคืออะไร ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ทุกข์มันอยู่ที่ไหน สมุทัยมันคืออะไร นิโรธๆ อะไรมันดับทุกข์ แล้วมรรคมันอยู่ที่ไหน

เวลาถ้าพูดถึงพระมาฟังเทศน์ หลวงปู่มั่นท่านเทศน์นํ้าไหลไฟดับเลย หลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์เรื่องอริยสัจ เทศน์เรื่องปฏิบัตินํ้าไหลไฟดับ แต่ถ้าเทศน์เรื่องบุญกุศลนะ เรื่องระดับทานนะ เงอะๆ งะๆ จนหลวงตาท่านถามหลวงปู่มั่น ทําไมเป็นแบบนั้นล่ะ ทําไมเวลาเทศน์เรื่องอริยสัจ เทศน์เรื่องพระ ๓ ชั่วโมง ๔ ชั่วโมง หลวงปู่มั่นท่านเทศน์นํ้าไหลไฟดับเลย

ท่านบอกว่า ไอ้นี่เป็นของถนัด มันเป็นปลาในสุ่ม ปลาในสุ่ม หมายถึงว่า มันเป็นเรื่องในหัวใจ

หัวใจหัวใจหนึ่งมันมีอวิชชา หัวใจหัวใจหนึ่งมีแต่ความทุกข์ แล้วเวลาเทศน์ถึงการทุกข์ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ มันถนัดมาก พระที่ปฏิบัติมา พระที่ปฏิบัติมาด้วยหัวใจมันถนัดมาก แต่ถ้าเทศน์เรื่องทานนะ เขาว่าปลานอกสุ่ม หลวงปู่มั่นท่านบอกว่าเป็นปลานอกสุ่ม ถ้าปลาในสุ่ม เอาสุ่มครอบไว้ แล้วจับปลาในสุ่มมันง่าย เพราะมันมีสุ่ม มันมีอริยสัจ แต่ปลานอกสุ่มมันเป็นทะเล เป็นแม่นํ้าลําคลอง ปลามันกระจายไปทั่ว ถ้าเรื่องของทานมันเป็นอย่างนั้น ท่านบอกว่าท่านไม่ถนัด ท่านไม่ถนัด ท่านให้หลวงตาท่านเทศน์ หลวงตาท่านบอกถ้ามีโยมมา หลวงปู่มั่นบอก “มหาจัดการ” ท่านเข้ากุฏิเลย แต่ถ้าเป็นพระมา ท่านจัดการหมด

ทีนี้เขาบอกว่า “ถ้ามีเด็กมา ขณะที่หลวงพ่อจะเทศน์ ให้นําเด็กออกไปนอกศาลา ออกนอกศาลา”

คนที่ตั้งใจ คนที่ตั้งใจมาวัด คนที่ตั้งใจเขาก็มาแล้วเขาได้สิ่งใดสะเทือนใจเขา เวลาถ้าเทศน์ วันไหนเทศน์ดีๆ นะ เราเห็นของเราเอง เวลาเทศน์ดีๆ บางคนนํ้าตาไหล นั่งบนศาลานี่แหละ บางคนนํ้าตาไหลเลย บางคนขนลุกขนพองเลย เพราะอะไรล่ะ เพราะเครื่องรับเขาดี หัวใจของเขา เขาต้องการธรรมะ เขาต้องการธรรมะ ฉะนั้น เวลาจะฟังเทศน์มันต้องให้เครื่องรับเครื่องส่งมันเข้าถึงกัน แล้วมันมีคลื่น คลื่นที่เข้ามาคอยกระแทกให้เครื่องรับนั้นมันรับคลื่นนั้นไม่ได้ มันเป็นประโยชน์หรือเป็นโทษ มันเป็นประโยชน์หรือเป็นโทษ

เด็ก เวลาถ้ามีเด็ก หลวงพ่อจะเทศน์ ให้เด็กออกนอกศาลาไปก่อน เพราะเด็กมันควบคุมตัวเองไม่ได้ เอาเด็กมาวัดนี่สมควรไหม ดีไหม? ดี ดีมากๆ เลย เพราะอะไร เพราะสายบุญสายกรรมระหว่างพ่อแม่กับลูก พ่อแม่คนไหนไม่รักลูก เป็นไปไม่ได้หรอก แล้วพ่อแม่คนไหนก็อยากให้ลูกเป็นคนดี ถ้าลูกเป็นคนดี ลูกจะดี ดีที่ไหน? ดีที่หัวใจ ถ้าลูกดีที่หัวใจ หัวใจที่มันจะดีขึ้นมา มันต้องมีเครื่องอะไรที่เข้าไปเกลี้ยกล่อมให้หัวใจนั้นเป็นหัวใจที่ดี ก็มีศีลธรรม ศีลธรรมมันอยู่ที่ไหน ศีลธรรมมันอยู่ที่วัด ถ้าศีลธรรมอยู่ที่วัด เราพาลูกเราไปวัด ไปวัดเพราะอะไร เพราะเด็กมันยังเข้าใจไม่ได้ ให้เด็กเข้าไปได้ซึมซับศีลธรรม ข้อวัตรปฏิบัติ ให้ไปรู้ไปเห็น แต่ขณะที่จะฟังเทศน์ ฟังเทศน์ เครื่องรับ ผู้ใหญ่เขามีทุกข์ในหัวใจ ฉะนั้น สิ่งที่ผู้ใหญ่มีทุกข์ในหัวใจ มันต้องมีอริยสัจเข้าไปสู่หัวใจนั้น

ฉะนั้น เราเอาลูกมา มาซึมซับประเพณีวัฒนธรรม แต่ขณะที่หลวงพ่อจะแสดงธรรม เราควรเอาเด็กของเราออกนอกสถานที่นั้นไป เพราะขณะที่ว่าเครื่องรับ เวลาหลวงพ่อจะแสดงธรรมเหมือนเครื่องส่ง แล้วเครื่องรับเขารับอยู่ แล้วมีคลื่นเสียงของลูกเราไปกวนเขา มันเป็นบุญหรือเป็นบาป มันเป็นความดีหรือความเลว

ถ้าในเมื่อเรามาวัด เรามาเพื่อความดี แล้วเพื่อความดีแล้ว สิ่งใดที่มันจะเป็นความดีกับลูกของเรา เราเอาลูกของเราออกจากศาลาไปชั่วครู่ชั่วยาม มันมีความเสียหายตรงไหน มันเป็นเรื่องความดีกับความดีส่งเสริมกัน ถ้าเราไปวัดนะ ลูกของเรา เราไปวัดเพื่อซึมซับวัฒนธรรมประเพณี แต่หัวใจของผู้ใหญ่ หัวใจผู้ที่เขาต้องการธรรม เขามีความเร่าร้อนในหัวใจ เขาต้องการธรรมของเขา เราควรให้หัวใจที่เขามาฟังธรรมควรได้รับธรรมะของเขาด้วยความเต็มเม็ดเต็มหน่วยของเขา

ลูกของเรามันเป็นคลื่น เสียงของลูกของเรามันจะไปกระทบกระเทือนกับเสียงของครูบาอาจารย์ ไปกระทบกระเทือนเครื่องรับที่มีความไวของจิตมันรับเสียงนั้นอยู่ แล้วเสียงของลูกเราไปกระเทือนไอ้คลื่นนั้นน่ะ มันเป็นบุญหรือเป็นบาป แล้วถ้าเราเอาลูกของเราออกไปจากศาลาเพื่อให้เวลาแค่นั้นมันเป็นประโยชน์ เพราะวัดเป็นที่สาธารณะ

บ้าน วัด โรงเรียน บวร วัด ถ้าวัดเป็นที่สาธารณะ มันเป็นที่ของทุกๆ ดวงใจที่มาได้สิทธิประโยชน์ที่จะมาเอาผลประโยชน์กับสิทธิของใจดวงนั้น ใจของผู้ใหญ่ที่เขามาฟังธรรม ใจของเขาพร้อม เขาต้องการฟังธรรม ธรรมโอสถ คนไข้ คนไข้เวลาเขาเป็นเอดส์เป็นต่างๆ เขาต้องการยา ยาเพื่อรักษาไข้นั้นให้หาย

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจของคนมันมีทุกข์ในหัวใจ คนที่เขามีทุกข์มียากของเขาอยู่ เขาก็อยากฟังธรรมให้มันกระเทือนหัวใจนั้น ให้มันสลัด ให้มันเขย่า เขย่าให้ความทุกข์ความยากนั้นออกไปจากใจ ฉะนั้น จิตใจที่เขาพร้อมมา เขาต้องการสิ่งนั้น แล้วเราเอาลูกของเรามา เราก็ต้องการประโยชน์กับลูกของเรา แล้วประโยชน์มันขัดแย้งกัน แค่ที่เราจะหลบหลีกกัน มันเป็นประโยชน์หรือมันเป็นโทษ

“แต่เราไปวัดทั่วๆ ไป ไปวัดทั่วๆ ไป ลูกเราจะส่งเสียงดังก็ได้ เขาจะเปิดเครื่องเสียงดังขนาดไหนก็ได้ พระเขาก็เทศน์ของเขาไป เขาไม่เห็นเดือดร้อนเหมือนหลวงพ่อเลย ทําไมหลวงพ่อเดือดร้อน จะเทศน์สักทีทําไมมันเดือดร้อนกันไปหมดเลย ทําไมมันวุ่นวายขนาดนี้หลวงพ่อ”

มันวุ่นวายเพราะหัวใจของคนมันวุ่นวาย หัวใจของสัตว์โลกมันทุกข์ยากนัก แล้วธรรมโอสถที่มันจะเข้าถึงใจนั้นมันหาได้ยากนัก แล้วจิตใจที่เขาทุกข์เขายากมา เขาต้องการ เขาต้องการความจริงเข้าสู่ใจดวงนั้น แต่เวลาเขาไปวัดไปวาทั่วไป เขาเปิดเครื่องเสียงดังตลอดไป เขาจะมีมหรสพสมโภช เขาจะมีรถวิ่งไปวิ่งมา เขาจะมี อันนั้นเขาอ่านหนังสือ เขาอ่านหนังสือนะ เขาพูดอย่างไรเขาก็พูดได้ ลองให้เขาพูดสิ

เวลาเขามีการประชุม รถวิ่งผ่านไป เขายังไม่อยากให้รถเข้าไปใกล้เลย แล้วกรณีอย่างนั้นมันเป็นวัดตลาด ถ้าวัดตลาด ถ้าเราจะไปวัดตลาด เราก็ควรไปวัดตลาด แล้วมันไม่ต้องมาพูดเรื่องเด็กเลย จะไปบีบแตรที่หน้าศาลาเขายังไม่ว่าเลย วันหลังเอาเด็กไปนะ ไปวัดที่เราพอใจ แล้วไปจอดที่หน้าศาลา แล้วก็เปิดเครื่องเสียงเข้าไปในนั้น แล้วลูกเราก็เล่น โอ๋ย! สนุกครึกครื้น มันก็ได้ มันก็ได้ไง อยู่ที่เราจะเลือกไง

ฉะนั้น ถ้าเอาเด็กไปวัด ขณะที่หลวงพ่อเทศน์ ทําไมต้องเอาเด็กไปนอกศาลา

เอาไปนอกศาลา เพราะหัวใจของคนมันมีคุณค่า หัวใจของคน พุทธะ พุทธะในร่างมนุษย์ทุกร่างมี ๑ พุทธะ พุทธะนี้มีค่าเสมอกัน แล้วพุทธะนี้กําลังจะต้องการธรรมโอสถ ต้องการสัจธรรม ฉะนั้น มันมีคุณค่าที่นี่ไง มันมีคุณค่าขณะที่จะเทศน์แค่นั้นแหละ วันๆ หนึ่งหลวงพ่อเทศน์ไม่กี่เวลา ถ้าเทศน์เช้าก็ ๑๐ กว่านาที ถ้าตอบปัญหา เทศน์บนศาลาก็เป็นชั่วโมง เทศน์พระ เวลาที่เทศน์ต้องการความสงบ ต้องการความสงัด เพราะมันเป็นเวลาเข้าด้ายเข้าเข็ม มันเป็นเวลาที่ออกศึก ขณะเวลาที่จะออกศึก เข้าด้ายเข้าเข็ม ต้องให้มันได้ผลประโยชน์มากที่สุด

ฉะนั้น เด็ก เวลาออกไปนอกศาลา เด็กจะได้บุญด้วย เด็กจะได้บุญเพราะเด็กไม่ไปกวนใคร เด็กไม่ไปทําร้ายจิตใจของใคร พ่อแม่ที่เอาลูกมาวัดก็อยากให้ลูกเราเป็นลูกที่ดี แล้วลูกที่ดี จิตใจคนที่จิตใจเขาทุกข์ยาก เขาอยากฟังธรรมของเขาด้วยคลื่นความรู้สึกของเขา แล้วลูกของเราไปกระเทือนเขา เรามาวัดเราก็อยากได้บุญ แล้วเราไปกระทบกระเทือนกันทําไม

แล้วเรามีจิตใจที่เป็นสาธารณะ เพราะเราเอาลูกมา ประโยชน์ของลูกก็ประโยชน์ของเราด้วย เราได้มาทําบุญแล้ว แล้วเราเอาลูกของเราออกจากนอกศาลาไป เพื่อให้หมอรักษาคนไข้ เพื่อให้คนไข้กับหมอเขาตรวจโรคกัน เขาดูแลรักษากัน ไม่ควรให้ลูกเราเข้าไปทําให้หมอนั้นจะรักษาไข้นั้นด้วยความรับผิดชอบหลายๆ แง่มุม มันทําให้ไม่ชัดเจน แค่นี้ มันเป็นประโยชน์ไปหมด ถ้าคนเข้าใจถึงประโยชน์ไง

แต่ถ้าเราไม่เข้าใจประโยชน์ เราก็ตีโพยตีพายไง “โอ้โฮ! เอาเด็กมาวัดวุ่นวายไปหมดเลย แหม! ต้องเอาเข้าเอาออก โอ๋ย! ทําไมมันยุ่งขนาดนี้ ไปวัดอื่นดีกว่า”

สาธุ! ไปเลย เชิญตามสบาย ที่ไหนที่เขาชอบ ที่เขาชอบเด็กๆ ที่เขาชอบคลุกคลี เชิญเลย ไม่ได้จ้างมา ไม่ได้เอารถไปรับมาด้วย ไม่เคยโฆษณาชวนเชื่อให้มา ไม่ได้ขอร้องให้มา ไม่ได้ขอร้องเลย เชิญเลย เชิญที่ตัวเองพอใจ ที่ไหนที่ดี เชิญที่นั่นครับ ขอเชิญ

“๒. วันนั้นพี่เขาแจ้งว่าหลวงพ่อจะเทศน์หลังจากฉันเช้า ถ้าใครไม่ฟังเทศน์ให้กลับได้เลย ทําไมต้องรีบขนาดนั้นด้วยครับ”

เวลาของคนมันมีน้อย เวลาของคนมีน้อย แล้วเวลาของคนมีน้อย คนที่เขามีธุระ เขาว่าในปัจจุบันนี้โลกธุรกิจ โลกธุรกิจ เวลาเป็นเงินเป็นทอง เวลานี่เป็นเงินเป็นทองนะ เป็นชั่วโมงนะ จ้างเป็นชั่วโมง จ้างเป็นวินาทีเลยล่ะ เวลาเป็นเงินเป็นทอง

ฉะนั้น เวลาเป็นเงินเป็นทอง เวลาพวกโยมมาตอนเช้า ตอนเช้าเราเทศน์เลย เราเทศน์ ทุกคนขยับไม่ได้ เพราะทําบุญแล้วต้องคอยรับพร เทศน์นั้นเพื่อให้เขาได้ประโยชน์ตรงนั้นของเขากลับไป เพราะอะไร เวลาทําบุญ บุญก็คือบุญนะ แต่ถ้าหูตามันสว่างนะ ฟังเทศน์เข้าไปแล้ว แล้วมันเข้าใจสิ่งใดนะ หูตามันสว่างโพลงของมัน ถ้าตาสว่างโพลงของมัน นั่นล่ะมีคุณค่าที่สุด

แล้วทําไม ถ้าใครไม่ฟังเทศน์ ทําไมต้องรีบกลับด้วยล่ะ

ตอนเช้าเราเทศน์ก่อนเลย เทศน์เสร็จแล้วนะ เวลาเป็นเงินเป็นทอง ทุกคนต้องรีบกลับบ้าน ทุกคนต้องมีหน้าที่การงาน ให้เขากลับไป แล้วใครที่จะอยู่ต่อ จะตอบปัญหา เวลาต่อไปเราจะตอบปัญหา ตอบปัญหา ถ้าใครมีปัญหาขึ้นมา เขาจะรอฟัง นี่เขาจะรอฟัง

คนที่จะรีบกลับ เพราะเวลาเป็นเงินเป็นทองของเขา เขาจะรีบกลับของเขา ก็ให้เขากลับไป ทีนี้เวลาจะกลับไปก็รํ่าลากัน สั่งเสียกัน แล้วไอ้คนที่เขาจะรอฟังเทศน์ต่อไปล่ะ

มันควรรีบไป ถ้าจะอยู่ก็อยู่เสีย ถ้าจะกลับก็กลับเสีย มันก็เท่านั้นน่ะ

นี่ไง ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ควรส่งเสริมคนที่ควรส่งเสริม ควรกดคนที่ควรกด คนพาลนี่ต้องกดมัน คนพาล อย่าให้เข้ามาใกล้ ไอ้บัณฑิตเราต้องส่งเสริมมัน คนไหนเป็นบัณฑิต คนไหนเป็นคนดี ต้องส่งเสริมคนนั้น คนไหนเป็นคนที่เห็นแก่ตัว คนไหนเป็นคนที่ทําลายคนอื่น คนคนนั้นต้องบังคับเขาไว้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจะกลับก็กลับ จะอยู่ก็อยู่ มันก็ง่ายๆ ไม่มีอะไรเลย อ้าว! ถ้าจะรีบกลับใช่ไหม ตัวเองก็ต้องรีบกลับก็กลับเสีย เขาจะได้มีกิจกรรมต่อไป กิจกรรมที่เขาจะต่อไป เขาก็รอ รอให้คนอื่นกลับก่อน ไอ้กิจกรรมเขาจะมีต่อไป ไอ้คนที่จะกลับก็เอ้อระเหย “หูย! อุตส่าห์มา มาจากกรุงเทพฯ ๑๐๐ กว่ากิโล เสียเวลามาทั้งวันเลย ก็อยากจะผ่อนคลาย อยากจะผ่อนคลายแล้ว ทางวัดจะมีอะไรทําก็เชิญทําทางวัดไป ทําไมจะต้องมาไล่กันขนาดนี้ล่ะ”

ทางวัดเขาจะมีกิจกรรมต่อไป เสียงคุย เสียงรํ่าลา มันก็ไม่พ้นขึ้นไปบนศาลา เวลาเสียงเด็กกระทบกระเทือนก็กระเทือน แต่นี่เขาจะมีกิจกรรมต่อไป เรากลับก็ควรกลับ ของแค่นี้นะ ถ้าคนเราใฝ่ดีด้วยกัน บัณฑิตด้วยกันนะ อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา ถ้าเราเป็นบัณฑิต บัณฑิตเขามีเหตุมีผล เหตุผลเขาสมบูรณ์ ถ้าเหตุผลเขาไม่สมบูรณ์ วัดเขาไม่ทําอย่างนั้นหรอก

วัดเป็นที่อยู่ของใคร เป็นที่อยู่ของสมณะ สมณะ สมณะที่เขาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เขาไม่มีเหตุมีผลเลยหรือ ที่เขาให้อยู่ให้ไป เขาไม่มีเหตุมีผลเลยใช่ไหม เวลาเขาให้ไป เขาไล่เราแบบไม่มีเหตุมีผลอะไรเลยหรือ

เขาไม่ได้ไล่ ในเมื่อคนจะไปก็ควรไป คนจะอยู่ก็ควรอยู่ ในเมื่อคนควรจะไปแต่ไม่ไป แล้วไอ้คนควรจะอยู่ เขาจะอยู่เพื่อประโยชน์ต่อไป ไอ้คนควรจะไปก็มาคํ้าคอเขาอยู่ แล้วมันจะรีบหรือไม่รีบล่ะ เวลาจะอยู่ก็บอกเวลาเป็นเงินเป็นทอง ฉันไม่มีเวลา ฉันจะรีบกลับ เวลาจะให้กลับ ทีนี้ให้กลับก็ว่าทําไมต้องรีบกลับ

ก็เอ็งจะกลับก็กลับไปสิ ก็จะกลับแล้วจะอยู่ทําไมล่ะ ก็จะกลับ เวลาจะกลับก็จะอยู่ เวลาจะอยู่ก็อยากจะกลับ เห็นไหม ดูกิเลสสิ คนที่ปฏิบัติไม่ได้เพราะเหตุนี้ เวลาอยากปฏิบัติอยากนัก เวลามาปฏิบัติจริงๆ ปฏิบัติไม่ได้

กิเลสนี้ร้ายนัก เวลาจะอยู่หรือ เขาจะฟังธรรมกันอยู่ “โอ๋ย! ไม่ได้ หลวงพ่อพูดแต่เรื่องธรรมะ เราอยากจะรํ่าอยากจะรวย อยากจะบอกวิชาชีพของเรา อยากอย่างนั้น เออ! ถ้าบอกเลยว่า ถ้ารวยขนาดไหน อย่างไรได้ เราก็จะอยู่ แต่หลวงพ่อไม่ได้บอกเลย บอกให้ละ ให้วาง ให้ปล่อย ให้วาง ว้าว! กลับดีกว่า” แล้วไอ้จะกลับหรือก็อยากจะอยู่ ไอ้อยากจะอยู่หรือก็อยากจะกลับ กิเลสเป็นแบบนี้ กํ้าๆ กึ่งๆ ไม่มีอะไรจริงจังสักอย่าง

บารมีธรรมของคนนะ ถ้าบารมีธรรมของคน

๑. ซื่อสัตย์สุจริต

๒. ตรงต่อเวลา

สังเกตได้ ครูบาอาจารย์เราที่สิ้นจากทุกข์ไปจะเป็นคนตรงต่อเวลามาก พูดคําไหนคํานั้น เวลาหลวงตาท่านชมหลวงปู่ขาวว่าหลวงปู่ขาวจิตใจซื่อสัตย์ กัดเพชรขาด เพชรนี่เคี้ยวกินได้เลย บอกเลยนะ เวลาจะออกจากปฏิบัติ ออกมาปฏิบัติ เวลาบวชแล้ว จะรํ่าลาญาติโยมไปปฏิบัติ ญาติโยมบอกไปทําไม เป็นพระเป็นเจ้าอยู่วัดก็สุขสบายดีแล้วอยู่นี่ ไปทุกข์ไปยากทําไม

ในใจหลวงปู่ขาวบอกเลย ตั้งสัจจะเลยนะ “ตั้งแต่ก้าวเท้าออกจากวัดนี้ไป ถ้าไม่ได้สําเร็จเป็นพระอรหันต์จะไม่หันหน้ากลับมา”

เพราะอะไร เพราะทุกคนยับยั้ง ทุกคนไม่ให้ไป ทุกคนปิดกั้นหมดเลย หลวงปู่ขาวท่านตั้งสัจจะในใจของท่าน นี่หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง เริ่มต้นตั้งแต่ก้าวขาออกจากวัดนี้ไป จะไม่หันหน้ากลับมาถ้าไม่สําเร็จเป็นพระอรหันต์ แล้วท่านก็ออกของท่านไป แสวงหาของท่านไป ไปกับหลวงปู่แหวน ไปหาหลวงปู่มั่นที่เชียงใหม่ หลวงปู่มั่นฝึกหัดจนท่านได้ของท่าน ท่านเป็นความจริงของท่าน

ถ้าคนที่จะมีบารมีธรรมมันต้องมีสัจจะ มีเหตุมีผล พูดแล้วเด็ดขาด ไม่มีเหลาะแหละ ได้หน้าลืมหลัง ได้หลังลืมหน้า จะไปก็ไม่ไป ไอ้ไม่ไปก็จะอยู่ ไอ้จะอยู่ก็จะไป ไอ้จะปฏิบัติแล้วก็อยากจะเลิก ไอ้อยากจะเลิกก็อยากจะปฏิบัติ ครึ่งๆ กลางๆ พวกนี้ปฏิบัติลุ่มๆ ดอนๆ

คนจริงกับคนจริงไง แล้ววัดปฏิบัติมันเป็นวัดที่จริงจัง แล้วเรามา เรามาวัดของเขา เราต้องจริงจังตามเขา ไอ้นี่มาวัดจริงจังตามเขา “โอ้โฮ! ทําไมต้องไล่กันขนาดนั้น ทําไมต้องรีบกันขนาดนั้น”

ก็เขามีกิจกรรม ก็เขายังจะแสดงธรรม แล้วเรามาครึ่งๆ กลางๆ อยู่ มันเป็นประโยชน์อะไร ก็ไหนบอกไง บอกมาวัดแล้วมันดี ชื่นใจมาก วัดนี้ดีมาก มาแล้วเลื่อมใสในศาสนา แล้วทําไมกิเลสในหัวใจมันคันขนาดนี้ล่ะ ถ้ามันเลื่อมใสในศาสนา ศาสนาเขาทําอะไรกันล่ะ แล้วเราจะมาขวางอยู่อย่างนี้มันจะเป็นธรรมได้อย่างไรล่ะ ให้มันเป็นความจริงสิ

เพราะถามมาให้พูด วันนี้พูดเต็มที่เลยว่าเหตุใดมันเป็นแบบนี้ เหตุใดมันเป็นอย่างไร นี่พูดถึงข้อที่ ๒

“๓. เห็นแจ้งเรื่องปิดโทรศัพท์ แต่เวลาพี่เขาพูด จิตผมไปยุ่งกับพี่เขาเองครับ รู้สึกว่าพี่เขาไม่สํารวมกายและวาจา เป็นไปได้ไหมครับ แทนที่จะให้มาเดินบอก ทางวัดมีระเบียบปฏิบัติอย่างใดก็ปิดประกาศบอกไปเลยครับ ให้ผู้มาใหม่ ผู้มาเก่าจะได้เข้าใจตรงกันครับ”

แล้วจริงไหมครับ ถ้าเขียนแล้วจะทําจริงหรือเปล่าครับ ถ้ามันเขียนแล้วทําจริง กฎหมายเขียนออกมาแล้ว เมืองไทยจะต้องไม่มีโจรสิ เห็นโจรเต็มประเทศไทย ธรรมาภิบาลๆ ทุกคนจะปราบคอร์รัปชั่น แล้วมันเลิกคอร์รัปชั่นกันหมดหรือยัง ประเทศไทยไม่มีคอร์รัปชั่นเลยเพราะมันจะธรรมาภิบาลกัน ประกาศแล้วประกาศอีกไง รัฐบาลออกมาว่าจะปราบคอร์รัปชั่น จะธรรมาภิบาล จะโปร่งใส จะสะอาดบริสุทธิ์ แล้วมันสะอาดไหมล่ะ มันสะอาดหรือเปล่า

นี่ก็เหมือนกัน บอกว่า ปิดประกาศสิ

เรานี่เป็นคนไม่ปิดเอง เพราะเรารับไม่ได้ เราบอกสังคมเสื่อม มันถึงต้องประกาศกัน แล้วประกาศนะ ทุกวัดปิดโทรศัพท์ ห้ามใช้โทรศัพท์ แล้วมันก็เปิดใช้กันทั้งวัน ในวัดก็เปิดใช้กันหมด มันก็เขียนไว้ ฉะนั้น สิ่งที่ปิดประกาศคือสังคม กฎหมายมันบังคับใช้ไม่ได้ พอกฎหมายบังคับใช้ไม่ได้ การปิดประกาศ วัดอื่นทั่วไป นี่ไง ที่บอกว่าไปวัดไหนก็ได้ที่เขาเชิดชู เขาส่งเสริม วัดไหนพอใจไปวัดนั้น แล้วไปดูสิ เขาปิดประกาศทุกวัด สถานที่ราชการ หรือโรงพยาบาลติดประกาศหมด ห้ามใช้โทรศัพท์ ให้ปิดโทรศัพท์ แล้วมันปิดจริงไหม

๑. ไม่ปิดนะ

๒. ทุเรศด้วย

เราเทศน์อยู่บางที มันเปิดแว็บๆ แว็บๆ ขึ้นมา มันทุเรศ มันทุเรศเพราะอะไรรู้ไหม มันทุเรศเพราะมันเป็นมารยาทสังคม เราเข้าไปในสังคมใด เราก็รู้แล้วว่าสังคมใดควรและไม่ควร ถ้าไม่ควร มันก็ควรจะปิดโทรศัพท์ไปแล้ว แต่นี่เปิดไว้นะ พอเปิด ไม่เปิดเปล่านะ พอโทรศัพท์ดังขึ้นมา แหม! เอากระมิดกระเมี้ยนนะ โอ๋ย! พูดแอ๊ก แหม! เท่ห์ เท่ห์มาก ดูสิ ทุกคนเขาไม่มีโทรศัพท์ ฉันโทรศัพท์ดังอยู่คนเดียว ฉันเป็นคนที่มีศักยภาพ

กิเลส ไม่รู้จักกิเลสคนหรอก กิเลสคนมันอยากดังอยากใหญ่ อยากนั่งอยู่บนหัวคน วันใดถ้าโทรศัพท์ของมันดังขึ้นมา มันจะควักโทรศัพท์มันขึ้นมา แล้วทําพูดกระมิดกระเมี้ยนว่ามันมารยาทไม่ควรไง แต่ก็ยังอยากจะอวดเขา ทําพูดกระซิบกระซับๆ...กระซิบกระซับอะไรมันดังคับศาลา

เราเจอเหตุการณ์นี้บ่อย แล้วเหตุการณ์นี้นะ เวลาเทศน์ เทศน์มันกําลังแบบว่า หลวงตาบอกว่า ในเมื่อธรรมะมันกําลังเดินอยู่ กําลังดีมากเลย แล้วเวลามันมีเสียงกระทบ มันก็ต้องเริ่มต้นใหม่ เสียงนั้นจะจบไป สิ่งที่ธรรมะมันไหลออกมามันจะจบไป แล้วก็ต้องตั้งต้นใหม่

ไอ้คนที่เปิดโทรศัพท์แล้วโทรศัพท์ดังขึ้นมา มันควรจะสํานึกว่าความผิดของมัน มันไม่สํานึก มันเอาขึ้นมาพูดนะ แล้วทําเป็นพูดกระมิดกระเมี้ยนด้วยนะ กระมิดกระเมี้ยน แต่เสียงดังคับศาลา เราเจอปัญหานี้ เราเจอบ่อยมาก แล้วเวลาเราพูดออกไปก็ว่า “หลวงพ่อนี่ดุ หลวงพ่อนี่ดุ”

เอ็งเหยียบยํ่าหัวใจคนทั้งศาลา เอ็งไม่ได้คิดเลยหรือ เอ็งนะ เอ็งให้โทรศัพท์เอ็งดังขึ้นมา แล้วคนทั้งศาลาเขาตั้งใจฟังธรรมอยู่นี่ เอ็งว่าคนที่เขาตั้งใจฟังธรรมอยู่นี่ หัวใจของเขาไม่มีค่าเลยใช่ไหม คนทั้งศาลาไม่ใช่คนใช่ไหม มันเป็นคนเฉพาะคนที่รับโทรศัพท์อยู่คนเดียวนั้นหรือ คนที่กําลังคุยโทรศัพท์อยู่ คนคนนั้นเป็นเทวดาที่อยู่บนหัวใจ อยู่เหนือหัวใจของคนทั้งศาลาใช่ไหม ทําไมคิดไม่เป็น ทําไมไม่คิด

แล้วเวลาพูดไป เพราะอะไร เพราะเราด่าอย่างนี้ไปเยอะมาก เราด่าอย่างนี้มันก็เหมือนกับพี่เขาที่เขาบอกว่าทําไมต้องปิดโทรศัพท์ด้วยล่ะ

เขาบอกเพราะไอ้คนหน้าด้านมันเยอะไง ไอ้คนหน้าด้านหน้าทนมันเยอะ ฉะนั้น ไอ้คนหน้าด้านหน้าทนเยอะ เขาบอก เขาบอกต่อหน้า ถ้ามันบอกต่อหน้าก็ความผิดซึ่งหน้า ดูสิ ถ้าไม่บอกซึ่งหน้า มันก็หน้าด้านหน้าทนของมันไป แล้วถ้ามันหน้าด้านหน้าทน “หลวงพ่อ ถ้าวัดหลวงพ่อดีจริง ทําไมไม่ปิดประกาศล่ะ”

ก็เขาปิดประกาศกันทั่วประเทศไทย แล้วมันได้ผลไหมล่ะ ก็เขาปิดประกาศกันทั่วประเทศไทย วัดหลวงพ่อเลยไม่ปิดไง ไม่ปิด แต่เราใช้คนพูดไง เพราะคนพูดเขามีจิตใจเขาดี จิตใจเขาเป็นคนวัด จิตใจเขาเป็นคนวัด เขามีสิ่งใด เขาเป็นคนรับหน้า เขาเป็นคนคอยบอกคอยเตือน เขาเป็นคนคอยบอกคอยเตือน

“ด้วยการเขาไม่สํารวมกาย ไม่สํารวมวาจา”

แล้วสํารวมนี่ยืนเป็นท่อนไม้แล้วค่อยพูดใช่ไหม คนพูดมันก็กิริยาของคน โดยมารยาท เวลาทานข้าว เขาไม่ให้ถ่ายภาพ เพราะการอ้าปาก เอาข้าวเข้าปาก เวลาทานข้าว เขาไม่ให้ถ่ายภาพนะ เพราะมันเสียมารยาท

กิริยาของการพูด เวลาเทศน์เขาจะบอกว่า “อู๋ย! ต้องเทศน์ให้นุ่มนวล กิริยาต้องนุ่มนวล ต้องมีมารยาท”

อันนั้นให้เขาพูดไปเถอะ แต่ของเราจะเป็นอย่างนี้ เราพูดภาษาเรานี่แหละ พูดก็คือพูดไง มันจะมีมารยาทอะไรอีกล่ะ มันจะมีความนุ่มนวลมาจากไหน นุ่มนวลก็นุ่มนวล นั่นมารยาทสังคมที่เขาฝึกไว้ กิเลสมันเป็นแบบนั้นแหละ กิเลสมันจะให้สิ่งนั้นมาบังเงา แล้วเวลามันเผาลนหัวใจมันก็เผาในใจ มันจะเป็นอะไรไป

นี่ไง บอกว่า “พี่เขาบอกให้ปิดโทรศัพท์ เพราะว่าหลวงพ่อจะเทศน์”

อ้าว! ก็เพราะคนหน้าด้านมันเยอะ คนที่มานี่คนหน้าด้านมันเยอะ เวลาคนหน้าด้านมันเยอะ มันก็ไม่ปิดของมัน เวลาไม่ปิดแล้วมันดังขึ้นมาก็ทํากระมิดกระเมี้ยน แล้วอย่างนี้มันก็ลูบหน้าปะจมูก วันๆ ก็เป็นอย่างนี้ เดี๋ยวใครมาก็ “ไม่เป็นไร ก็ครั้งแรกในชีวิต ก็แค่หนเดียว แหม! จะฆ่าจะแกงกันเชียวหรือ แหม! ก็ผิดพลาดแค่หนเดียว หลวงพ่อจะฆ่าจะแกงหรือ”

แต่มันมีผิดเยอะ เดี๋ยวคนนู้นก็ผิดที คนนี้ก็ผิดที แล้วเวลาผิด เวลาเข้าด้ายเข้าเข็มนะ เวลามันจะได้จะเสียกัน เวลาจะฟังเทศน์ วันไหนถ้าเทศน์ดีๆ ทุกคนก็รู้ ถ้าวันไหนเทศน์ดีๆ ทุกคนมันก็ได้ผลประโยชน์ คือจิตใจมันก็รื่นเริง เพราะมันได้ฟังธรรม แต่วันไหนถ้าเทศน์ไม่ดี หัวใจคนเทศน์มันไม่ดี ออกมามันก็ไม่ดี มันก็จืดชืด แต่ถ้าวันไหนถ้าเทศน์ดีๆ นะ ออกมาจากใจ ออกมาจากส่วนลึกเลย แล้วไอ้คนที่ฟังมันก็ฟังได้เต็มที่เลย

นี่ไง ที่หลวงตาท่านบอกเลย ในพระปฏิบัติ สิ่งสําคัญที่สุดคือการฟังเทศน์ เพราะฟังเทศน์ ก็ใจที่เป็นธรรมไง พระไตรปิฎกนะ พระไตรปิฎก ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีชีวิตอยู่นะ พระไตรปิฎกสดๆ ร้อนๆ ออกมาจากใจองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันสดกว่านี้เยอะ แต่นี้เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมไว้ แล้วเราก็จํากันไว้ พอจํากันไว้ เราก็มาจารึกกันไว้ พอจารึกกันไว้ มันก็เป็นทฤษฎี แต่เวลาเทศน์สดๆ ออกมาจากใจมันแตกต่างกัน นี่เวลาเขาฟังธรรมๆ เขาฟังกันตรงนั้นไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ระเบียบปฏิบัติของวัด ทําไมไม่ปิดประกาศไว้

ปิดประกาศไว้มันก็หน้าด้าน ปิดประกาศไว้ เราเพียงแต่พูดว่าปิดประกาศไว้ เราจะได้รู้เสมอกัน แล้วมันทําจริงไหมล่ะ แล้วถ้าเอาคนมาพูด เอาคนมาบอกต่อหน้า ดูซิ มันจะหน้าด้านมากน้อยแค่ไหน มันจะหน้าด้านไหม แล้วมันเป็นการตอกยํ้า เป็นการตอกยํ้ากันต่อหน้าว่าสิ่งนี้ผิด ไม่ต้องมากระมิดกระเมี้ยนกันอีก เวลามันกระมิดกระเมี้ยนกัน แหม! เราเห็นแล้วมันสังเวชมาก สังเวชนะ

ถ้าคนเขามีมารยาท เวลาโทรศัพท์มันดังขึ้นมาก็กดดับไปเลย แล้วถ้ามันจะมีคุณค่ามากน้อยแค่ไหน ประเดี๋ยวเสร็จแล้ว เทศน์จบแล้วเราไปข้างนอก ไปเปิดดู เราก็แก้ไขทัน แต่ขณะที่เขาเทศน์ ทําไมรับโทรศัพท์ล่ะ พูดแจ้วๆๆ เลยนะ แต่ทํากระมิดกระเมี้ยนนะ กระมิดกระเมี้ยนว่าฉันรู้ไงว่าผิด แต่ฉันก็จะพูด เออ! มันมีคุณค่าขนาดนั้นเชียวหรือ เจอปัญหานี้เจอเยอะมาก เจอเยอะมาก

มันเป็นความรู้สึกของคน คนที่เขามีความรู้สึก คนที่เขามีมารยาท คนที่จิตใจเขาเป็นธรรม เขาเสียสละได้ เราเสียสละเวลาของเรา เราอยู่บ้าน อยู่กรุงเทพฯ นะ อยู่ต่างจังหวัด เราอุตส่าห์เสียสละเวลา เราตั้งใจจะไปทําบุญ เราก็อุตส่าห์แสวงหาปัจจัย แสวงหาปัจจัย ๔ เพื่อจะไปทําบุญ เราเสียสละเวลาขับรถขับรากันมาเป็นหลายๆ ร้อยกิโล แล้วเวลามารับโทรศัพท์ ไอ้แค่ ๕ นาที ๑๐ นาที เราไปรับทีหลังไม่ได้หรือ

ถ้าคนมันคิดเสียสละ เราเสียสละมามากกว่านั้นนะ เราเสียสละจากบ้านจากเรือนมา เราเสียสละทรัพย์สมบัติเรามา แล้วเราเสียสละมาเพื่อทําบุญกุศลของเรา แล้วเวลาเราจะฟังเทศน์ฟังธรรม เทศน์สําคัญที่สุดเลย เห็นไหม ให้ธรรมเป็นทานชนะซึ่งการให้ทั้งปวง ให้ธรรมเป็นทาน ให้วิชาการ ให้ความรู้คนนี่เลิศที่สุด แล้วเวลามาถึงวัดแล้วเขาให้ธรรมเป็นทานเพื่อให้คนที่มาทําบุญได้รับธรรมอันนี้เพื่อเข้าถึงหัวใจอันนี้ นี่มาวัดเขามาเพื่อเหตุนี้

ทําบุญก็ทําบุญอยู่แล้ว แต่มาฟังธรรมขึ้นมา มันเป็นโอกาสไง พอเป็นโอกาส มันได้ธรรมกลับฝังใจไป กลับไปบ้านไปอุ่น ไปคิดขึ้นมา มันก็ยังได้สิ่งที่เป็นประโยชน์นะ เวลาเราทุกข์เราร้อนขึ้นมา เรานึกสิ่งนี้ขึ้นมา มันก็ยังอบอุ่นหัวใจ มันก็ยังมีช่องทางไป นี่มันเป็นประโยชน์ไปกับเขา แล้วมันเป็นประโยชน์ตรงนี้ไง ฉะนั้น เราถึงเปิดเข้ามา

ฉะนั้น ถึงบอกว่า “ทําไมไม่ปิดประกาศ จะได้รู้ตรงกัน”

ปิดประกาศเขาปิดประกาศกันทั่วประเทศไทย คําว่า “ปิดประกาศ” เราจะบอกเหมือนกฎหมาย กฎหมายเขียนแล้วว่าห้ามทําชั่ว ห้ามคอร์รัปชั่น ห้ามคดห้ามโกง ห้ามทั้งนั้นแหละ แต่มันก็ทํากันทั้งนั้นแหละ มันทํา นี่พูดถึงมันเป็นเรื่องของสังคมนะ ฉะนั้น สิ่งที่คิดก็ส่วนที่คิดไป แต่ผู้ที่เขาจะรักษา เขาจะรักษาของเขาไป เขาจะรักษาวัดไว้

เวลาหลวงตาท่านสอนของท่านไว้ เราอยู่กับท่านสมัยที่ยังไม่ออกมาสังคม ท่านบอกว่าท่านไม่ค่อยตื่นเต้นไปกับใคร เพราะโดยทั่วไปแล้ววัดก็จะเป็นวัดทั่วไป วัดคือวัดที่จะเอาใจญาติโยม เอาใจญาติโยมเพราะกลัวญาติโยมจะไม่เข้าวัด

ทีนี้คําว่า “กลัวญาติโยมไม่เข้าวัด” เข้ามาทําไมล่ะ เพราะวัดเป็นที่อยู่ของผู้ทรงศีล ที่อยู่ของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ฉะนั้น สิ่งที่หลวงตาท่านรักษาของท่านไว้ แล้วมีคนมีความเห็นผิดก็จะบอกว่าวัดนี้แปลกประหลาด ไม่เหมือนวัดอื่น ท่านพูดเองที่วัดป่าบ้านตาดนะ แล้วท่านก็บอกว่า เราไม่ตื่นเต้นไปกับอะไรทั้งสิ้น เพราะท่านบอกว่าท่านไม่ได้คิดขึ้นมาเอง ท่านทําตามหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขา เวลาใครจะเข้าไปทําบุญ ท่านจะให้รีบทําแล้วรีบกลับ ไม่ให้มาคลุกคลีอยู่ในวัด แล้วหลวงตาท่านบอกว่าท่านทําตามครูบาอาจารย์ ท่านไม่ได้คิดของท่านขึ้นมาเอง ท่านถึงไม่หวั่นไหวใดๆ ทั้งสิ้น

ฉะนั้น เมื่อก่อนใครไปใครมา ถ้าผิดเวลา ไม่ให้เข้า ถ้าใครเข้ามาต้องอยู่ในกติกาหมด เพราะคนที่อยู่ในวัดเขาต้องการความสงบสงัดของเขา ฉะนั้น ท่านบอกว่า เปรียบวัดนี้เหมือนกับบึง เหมือนกับสระนํ้า ฉะนั้น ใครเข้ามา สัญญาอารมณ์ของเขาก็เหมือนกับมูตรกับคูถ จะมาขี้มาเยี่ยวอยู่ในสระนํ้านั้น แล้วใครเขาหิวเขากระหายมา เขาต้องการดื่มนํ้า พอมาเจอขี้เจอเยี่ยวลอยอยู่บนนํ้า เขากินไม่ลงหรอก

วัดทั่วไป ทําไมไม่ปิดประกาศไว้ เขาก็ปิดประกาศกันทั่ว แล้วก็อึกทึกครึกโครม มีทุกอย่างพร้อมหมดเลย ไอ้คนที่เขาทุกข์เขายากมา เขาไปเห็นแล้วเขาก็ไม่พอใจ วัดของเรา เราก็ปิดของเราไว้ ไม่ให้ใครมาขี้มาเยี่ยว ไม่ให้ใครมาเอามูตรเอาคูถมาลงในสระในบึงนี้ แล้วรักษาของเราไว้ รักษาของเราไว้ แล้วใครมาใครจะดื่ม ใครหิวกระหายมาก็ตักดื่มเอา แต่ใครมาแล้วบอกว่าเขาไม่หิวกระหาย เขามีเหล้ามีเบียร์ของเขาที่ดีกว่านี้ ก็ไปกินของเขา เรื่องโลกไม่เกี่ยว ไอ้นํ้าใสนํ้าสะอาดนี้ ถ้าเอ็งจะไม่กินก็ไม่เป็นไร แต่ถ้าใครจะดื่มจะกิน เขาก็ต้องรักษาของเขาไว้ เขาก็รักษาไว้เพื่อประโยชน์กับคนคนนั้น เพื่อประโยชน์กับคนที่เขาต้องการดื่มนํ้าสะอาดนี้

ฉะนั้น สิ่งที่ปิดประกาศๆ เขาปิดประกาศกันทั่ว แต่เขารักษาสระนํ้าของเขากันไม่ได้ ฉะนั้น เวลาบอกว่าวัดนี้ไม่ปิดประกาศ

ก็เขาปิดประกาศกันทั่ว เขายังรักษากันไม่ได้ เราไม่ต้องปิดประกาศหรอก เราจะบอกให้โยมที่เขาเป็นคนบอก เขาเป็นคนที่คอยบอกว่าให้ปิดโทรศัพท์ เราจะรักษากันแบบนี้ รักษาแบบมีเวรมียามเฝ้า รักษากันแบบคนคอยบอกซึ่งๆ หน้า ถ้าเขาผิด ให้ผิดกันซึ่งๆ หน้า

เพราะมันเกิดเหตุการณ์ซํ้าๆ ซากๆ บ่อยมาก เรื่องเด็ก บางคนไม่เข้าใจ มาใหม่ๆ นะ พ่อแม่ที่มีลูกคนแรก มีอะไรต่างๆ เขาก็รักลูกของเขา เขาก็ไม่อยากให้ลูกของเขาไปตากแดดตากฝน ไปตากอะไรข้างนอก เขาก็อยากอยู่ในศาลา แต่ไอ้คนที่มาเก่าๆ นะ เด็กๆ เวลามันมา มันฝึกฝนมันนะ มันซึมซับวัฒนธรรมประเพณี

ไอ้ดีน่า ลูกหลานเด็กๆ ถึงเวลาเราจะเทศน์นะ “แม่ไปหรือยัง” เด็กมันรู้เวลานะ ถึงเวลามันออกไปเอง พอเทศน์เสร็จ มันกลับมาเอง กินข้าวเอง เสร็จแล้วมันก็มารับของแจกเอง มันมีวัฒนธรรมอะไรของมัน มันชื่นใจของมัน

ไอ้นี่พ่อแม่คิดไปเองไง ลูกเราไปข้างนอกก็ไม่ได้ ต้องอยู่ในที่ร่ม ลูกเราจะอะไรก็ไม่ได้ อย่างนี้ก็ไม่ได้ อย่างนั้นก็ไม่ได้ ก็อยู่ในห้องแอร์ที่บ้านก็จบ อยู่ที่บ้านก็ห้องแอร์อยู่แล้ว เราออกมาตากแดดตากฝนทําไม

แต่เราออกไปเราต้องเผชิญกับความเป็นจริงของโลก เราอยู่กับโลกความเป็นจริงนะ โลกนี้มันจะเปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา ลูกของเราจะโตมาเป็นผู้ใหญ่ ลูกของเราโตไปข้างหน้า เขาจะเป็นพ่อคนแม่คน เขาจะต้องรับผิดชอบ เขาต้องรู้กาลเทศะ รู้ความจริง อะไรควรไม่ควร แล้วเราก็เหมือนกัน สิ่งที่เขาเป็นแล้วนะ เรื่องอย่างนี้เป็นเรื่องปกติเรื่องธรรมดา

กรณีอย่างนี้มันเป็นกรณีของวุฒิภาวะ ใจที่คนสูง ใจที่คนไปวัดป่า มันเป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องสิ่งที่ดี แต่ไอ้พวกที่มารยาทสังคม ไอ้เคยไปแต่วัดเจ้าฟ้าเจ้าคุณ ไอ้เคยไปแต่วัดที่ช่อฟ้าสูงๆ ใหญ่ๆ ไปถึงแล้วเขาก็ต้องมีมารยาท เขาต้องตั้งแถวรับ เขาต้องเชิญไปนั่งอย่างดิบอย่างดี ขอเชิญ ขอเชิญตามสบาย

ที่นี่พระป่า วัดป่า ใครมาวัดนี้แล้วมีสิทธิเสมอภาคเท่ากัน คนมีค่าเท่าคน เด็กมีค่าเท่าเด็ก ฉะนั้น คนมีค่าเท่าคน ต้องทําเหมือนกัน ต้องมีคนบอกเหมือนกัน เพราะว่าเวลามาเป็นผู้ดีทั้งนั้นแหละ แต่เวลาเขาทํา เขาทําออกมา โทรศัพท์ดังเขาก็รับ ผู้ดีทําไมเขาทํากันแบบนั้น

ฉะนั้น คนของเราจะคอยบอกคอยซํ้า คอยบอก เราเป็นคนสั่งเอง ถ้าผิด ไม่มีใครผิด พระสงบเป็นคนผิด เพราะเราเป็นเจ้าอาวาสวัดนี้ เราเป็นคนคุมที่นี่ เราเป็นคนบอกให้ทําแบบนี้ ไม่ต้องไปติใครทั้งสิ้น ถ้าในวัดนี้มีดีมีชั่ว คนพูดนี้เป็นคนผิด เราเป็นคนผิด เราเป็นคนรับผิดชอบ ถ้าจะด่าก็ต้องด่าพระสงบ อย่าไปด่าใคร เพราะวัดนี้เราเป็นคนตั้งกติกานี้ขึ้นมาเอง เราเป็นคนวางกติกานี้ขึ้นมาเอง แล้วเราเป็นคนรับผิดชอบเอง ถ้าผิดก็คือพระสงบผิด เอวัง

๒

แค่พิธี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การอุทิศบุญกุศลแก่ผู้ล่วงลับ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ที่รบกวนถามในเรื่องที่ไม่ใช่การภาวนาครับ คือกระผมมีความสงสัยเกี่ยวกับบุญกุศลที่อุทิศให้ญาติที่ตาย โดยวิธีการฝังและการเผาครับ กล่าวคือ ถ้าทําพิธีฝัง จิตวิญญาณนั้นจะอยู่ที่ตรงนั้นไปไหนไม่ได้ ไม่สามารถมารับบุญที่เราอุทิศให้ได้ ได้รับแต่ของที่เราไปไหว้ตอนเทศกาลเท่านั้นหรือเปล่าครับ แต่ถ้าพิธีเผาลอยอังคาร จิตวิญญาณนั้นจะมีอิสระรับบุญของเราได้ตลอด ขอความกรุณาหลวงพ่อให้ความเข้าใจด้วยครับ

ตอบ : เห็นไหม ไม่เป็นเรื่องเลยเนาะ แต่เป็นเรื่อง ไม่เป็นเรื่องเลย เพราะเรื่องมันคือพิธีเผาศพหรือฝังศพ ทีนี้เพียงแต่ว่ามันเป็นวัฒนธรรม ที่เขาฝัง ที่เขาฝังอย่างที่สมัยที่ศาสนายังมาไม่ถึง สมัยโบราณเขาฝังกันมา ถือผีถือสาง เขาก็ฝังของเขา ทีนี้พอพระพุทธศาสนามา พระพุทธศาสนามา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะนิพพาน จะนิพพานนะ พระอานนท์ถามเลย “ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้วจะทําอย่างไร”

“ทําแบบกษัตริย์”

“กษัตริย์เขาทําอย่างไร”

“เขาใช้นํ้ามัน ใช้นํ้ามันแล้วพันด้วยผ้าขาว แล้วทาด้วยนํ้ามัน พันด้วยผ้าขาวถึง ๗ หน แล้ววางบนรางเหล็ก วางบนรางเหล็กเผา ใช้นํ้ามันเผา”

“แล้วให้ทําอย่างไร”

ถามตลอดนะ พระอานนท์ถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตลอด เพราะพระอานนท์วิตกกังวลมากว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว สรีระขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะทําอย่างไร จะทําอย่างไร

มันเป็นวัฒนธรรมไง เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เผา เผาไปแล้ว ทีนี้พระพุทธศาสนาให้เผา เพราะเผาไปแล้วมันเป็นการหมดเรื่องที่จะวิตกกังวลกันไป

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอนพระนะ ธรรมวินัยๆ ธรรมวินัยเพื่ออะไรล่ะ ก็เพื่อเป็นศีล มันเป็นรั้วบ้าน เป็นกรอบ ไม่ให้จิตใจมันส่งออก ไม่ให้จิตใจมันเพ่นพ่าน ให้มันมีศีลระงับไว้ ทีนี้ศีลมันก็เป็นข้อบังคับ แต่เวลาใจมีข้อบังคับ มันฟังไหม? มันไม่ฟัง แต่ท่านก็พยายามทําเป็นแบบอย่างไง

ฉะนั้น วิธีการเผาศพก็เหมือนกัน ถ้าพระพุทธศาสนาเขาเผา ถ้าเผาแล้ว ความกังวลต่างๆ มันจบสิ้นกันไป แล้วถ้าฝังล่ะ ถ้าฝังนะ ถ้าถือผีถือสาง เขาก็ฝังของเขา ถ้าเขาฝัง แล้วลัทธิอื่นเขาฝังของเขา ฝังทําไม ฝังไว้รอพิพากษาข้างหน้า

มันพิพากษากันที่ไหนล่ะ มันไม่มีหรอก เพราะในพระพุทธศาสนานะ เวลาตายแล้วจิตออกจากร่างก็จบแล้ว ทีนี้พอจบแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฉันอาหารของนางสุชาดาแล้วถึงซึ่งกิเลสนิพพาน เพราะกิเลสมันไม่มีแล้ว กิเลสไม่มี จิตนั้นเวลาจิตสะอาดบริสุทธิ์ มันก็ไม่ใช่ธรรมธาตุ ธรรมธาตุมันไม่มี ธรรมธาตุไม่มี มีเหมือนไม่มี ไม่มีเหมือนมี นั่นคือนิพพาน มันไม่มีอยู่แล้ว ไม่มีอยู่แล้ว มันไม่มีความกังวลใดๆ ทั้งสิ้น มันไม่มีอะไรแล้ว นี่พูดถึงว่าสอุปาทิเสสนิพพาน ผู้ที่สิ้นกิเลสแล้วนะ แต่มันเหลือเศษส่วน เศษส่วนคือร่างกาย

ร่างกาย เวลาพระอรหันต์สมัยพุทธกาลเวลาเสียชีวิต องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนไปเผาเองนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเผาให้เองเลย พวกนี้เป็นพระอรหันต์ เผาให้เลย เผาให้เลย ไม่ให้เก็บไว้ให้มันเป็นบาปเป็นกรรมต่อใคร ทีนี้เป็นบาปเป็นกรรมต่อใคร เวลาเผาแล้ว เวลาเผา นี่ถ้าเผาแล้ว เวลาตาย จิตออกจากร่างไปก็จบแล้ว จะฝังหรือจะเผานี่จบแล้วแหละ

ทีนี้เพียงแต่ว่า บอกว่า ถ้าไปฝังแล้ว จิตวิญญาณหยุดอยู่ที่นั่น มันไม่ไปไหน

เรื่องอย่างนี้มันเป็นเรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องแอ็กซิเดนต์ แอ็กซิเดนต์มันมีบ้าง แอ็กซิเดนต์มันมีบางกรณี โดยธรรมชาติ จิตออกจากร่างไปมันไม่มีเว้นวรรค มันเสวยภพเสวยชาติแล้ว เป็นสัมภเวสี ตกนรกอเวจี ไปสวรรค์ กลับมาเกิดเป็นมนุษย์ มันไปแล้วไม่มีเว้นวรรคหรอก มันจะไปอยู่ที่ซากศพนั้น มันจะไปเฝ้าอยู่ที่นั่น ไม่มีหรอก ไม่มี ไม่มีแล้วทําไมเวลาพวกไสยศาสตร์มีล่ะ ทําไมพวกไสยศาสตร์ถือผีถือสางเขามีของเขาล่ะ

จิตวิญญาณมีอยู่ทุกอณู หลวงปู่ดูลย์บอกนะ ในปรมาณูหนึ่งมีจิตอยู่ ๘ ดวง จิตมันมีอยู่ทุกที่ จิตวิญญาณของคนมันซ้อนอยู่เต็มไปหมดนะ ที่แสวงหาที่เกิด แสวงหาที่เกิด สิ่งนั้น แล้วคนที่ตายไปเป็นอย่างนั้นไหม มันเป็นอย่างนั้นไหม ถ้ามันไม่เป็นอย่างนั้น เวลาจิตออกจากร่างนี้ไปมันเสวยภพเสวยชาติไปแล้ว เสวยภพเสวยชาติไปแล้ว

ทีนี้การที่อุทิศส่วนกุศล ที่ว่า ถ้าคนที่ฝังแล้วนะ เขาจะมารับได้ตอนที่เราไปไหว้ในเทศกาลเท่านั้น แต่เวลาเผาแล้วเขาเป็นอิสระ เขาจะมารับของเราได้ตลอดไปจริงหรือ อ้าว! เวลาเผาไปแล้วจะมารับได้ตลอดไปหรือ ถ้าเขาเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหมไปแล้วเขาจะมารับเราไหม เขาตกนรกอเวจี เขาจะมารับเราไหม

เวลาอุทิศส่วนกุศล อุทิศส่วนกุศลให้เปรต ที่ว่า ในพระไตรปิฎกว่ามีเปรตชนิดหนึ่งที่รับส่วนบุญส่วนกุศลได้ นอกนั้นรับไม่ได้ รับไม่ได้เพราะอะไรล่ะ

จะรับได้หรือรับไม่ได้ มันเป็นสิ่งที่เราอุทิศส่วนกุศล เป็นเจตนาที่ดี เวลาเราทําบุญนะ เราทําบุญเพื่อเรา เราทําบุญ เราทํากุศล อุทิศส่วนกุศล ปู่ย่าตายาย อุทิศเจาะจงไปหมดเลย ถ้าเขาตกทุกข์ได้ยาก ถ้าเขารับสิ่งนี้ได้ก็เป็นบุญกุศลของเขา

แล้วถ้าสิ่งที่เราเสียสละไป เราเสียสละตั้งแต่พวกสัมภเวสีที่เขาทุกข์เขายาก เราเสียสละไป สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลาย ไม่ใช่ว่าเจาะจงก็เจาะจงแต่ญาติพี่น้องของเรา แต่ถ้าเป็นสัตว์ที่มันตกทุกข์ได้ยาก ถ้าเขารับส่วนบุญส่วนกุศลนั้น ถ้าเขารับได้ เขามีจังหวะได้ ก็อุทิศส่วนกุศลให้เขา เพราะวัฏฏะ จิตนี้เวียนตายเวียนเกิด ถ้าเวียนตายเวียนเกิด สิ่งนี้ที่ว่าเวลาเขาถือผีถือสาง บอกมีจิตวิญญาณอยู่ที่นั่น มีอยู่ที่นั่น

พระพุทธศาสนาไม่ได้เชื่ออย่างนั้นเลย ยิ่งถ้าเป็นพระโสดาบันนะ ไม่ถือมงคลตื่นข่าว เรื่องอย่างนี้เป็นเรื่องตลกเลยล่ะ ถ้าเป็นพระโสดาบันนะ พระโสดาบันเชื่อในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เชื่อในอริยสัจ ไม่เชื่อเรื่องอย่างนี้หรอก เรื่องอย่างนี้เป็นเรื่องของวัฏฏะ เขาถือผีถือสางกันเขาถึงเชื่อ เพราะพระพุทธศาสนาไม่ได้สอนให้เชื่อเรื่องอย่างนี้ พระพุทธศาสนาไม่ได้สอนให้เชื่อเรื่องอย่างนั้น

พระพุทธศาสนาไม่ได้สอนให้เชื่ออย่างนั้น ทีนี้พระพุทธศาสนาสอน อทาสิ เม อกาสิ เม เวลาเขาไปสวดงานศพ แต่ก่อนตั้งแต่โบราณกาลมา คนยังโง่เขลาอยู่ ก็บูชาภูเขา บูชาพระอาทิตย์ พระจันทร์ บูชาไฟ แต่บัดนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้แจ้งโลกนอกและโลกใน เวลามีญาติพี่น้องของเราเสียไป อย่าร้องไห้ อย่าครํ่าครวญ อย่าเสียใจ เรื่องนี้มันเป็นเรื่องสัจจะความจริง ให้ทําคุณงามความดีแล้วอุทิศส่วนกุศลให้ถึงกัน ให้หัวใจนึกถึงกัน หัวใจกับหัวใจมันถึงกัน เราเป็นมนุษย์ เราก็มีหัวใจ เขาไปเกิดเป็นภูตผีปีศาจเขาก็มีหัวใจ เขาไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เขาก็มีหัวใจ เพราะหัวใจเป็นผู้ไปเกิด เขามีหัวใจ

ทีนี้หัวใจเรา เราคิดถึงกันนะ เราคิดถึงพ่อถึงแม่ถึงปู่ถึงย่าถึงยายของเรา มันเสียหายตรงไหน ไม่เสียหายหรอก เราคิดแล้ว เราคิดแล้วเขาบอกคนเราจะเจริญได้ต้องรู้จักชาติตระกูลของตัว ชาติตระกูลของตัวมาจากไหน แล้วมาจากไหนนะ เราจะดําเนินชีวิตของเราต่อไปอย่างใด ใครรู้ประวัติศาสตร์ชาติตระกูลของตัว มันจะมีจุดยืนของเรา ถ้าคนไม่รู้จักชาติตระกูลของเรา ก็มีเราคนเดียวไง เราเกิดมาจากกระบอกไม้ไผ่ไง เราไม่มีที่มาที่ไปเลยไง เราก็ไม่มีชาติไม่มีตระกูลอะไรของเราเลยหรือ

ฉะนั้น อุทิศส่วนกุศลมันคิดแบบนี้ ในพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าสอนแบบนี้ สอนว่า เรามีชาติมีตระกูล พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก พ่อแม่ของเราเป็นพระอรหันต์ของเรา พ่อแม่ของเราให้ชีวิตของเรามา แล้วถ้าเรามีครอบมีครัวล่ะ เราก็มีลูกมีเต้าของเราไป สายบุญสายกรรมมันมีอย่างนี้ พระพุทธเจ้าให้เชื่อกรรมๆ เชื่อกรรมเชื่ออย่างนี้ เรามีเวรมีกรรมต่อกัน เราทําคุณงามความดีอุทิศส่วนกุศลให้กัน ไม่เสียหาย

เวลาบวชมาเป็นพระ เขาบริหารทิศๆ ศึกษาแล้ว เป็นทิศ เป็นบัณฑิต บัณฑิต ครูบาอาจารย์เราอยู่เบื้องบน พ่อแม่อยู่เบื้องหน้า หมู่คณะอยู่เบื้องซ้ายเบื้องขวา บริษัทบริวารอยู่เบื้องล่าง เราบริหารทิศของเราอย่างไร พระพุทธเจ้าสอนหมดเลย

แล้วเวลาเผาศพก็เหมือนกัน เวลาพิธีการฝังหรือพิธีการเผา ถ้าเผาไปแล้วมันไม่เป็นภาระไง มันไม่เป็นหน้าที่ ลอยอังคารไปแล้วมันมีแต่นามธรรม มีแต่ความระลึกถึง มีแต่คุณงามความดีของเรา คุณงามความดี เราคิดถึงพ่อแม่ของเรา ไอ้ที่ฝังไว้มันก็เป็นประเพณีวัฒนธรรมของเขาใช่ไหม เทศกาลหนึ่งก็ โอ้โฮ! รถติดกันเป็นแพเลยเนาะ จะไปไหว้ศพ ไปไหว้บรรพชน

อันนี้ก็เป็นความเชื่อนะ เป็นความเชื่อ เป็นวัฒนธรรม เราไม่ได้พูดดูหมิ่นดูแคลนใครนะ วัฒนธรรมของเขา วัฒนธรรมของเขาเป็นพันๆ ปีมา เราก็เคารพ แต่ทีนี้ตามความเชื่อของเราบอกว่า ถ้าฝังอยู่แล้วมันจะไปไหนไม่ได้ มันต้องอยู่ที่นั่น แต่ถ้าเผาแล้วเขาจะมารับส่วนบุญกุศลเราตลอดไป...มันไม่ใช่ทั้ง ๒ ฝ่าย

๒ ฝ่าย หมายความว่า ถ้าเราเผาแล้ว ถ้าไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม ครูบาอาจารย์ หลวงตาท่านบอกเลย ไม่ต้องมาอุทิศให้นะ พร้อมแล้ว พอแล้ว ไม่เอาของใคร หลวงตาไม่เอาของใครหรอก อุทิศไปท่านก็ไม่เอา ท่านไม่รับของใครทั้งสิ้น แล้วอุทิศไหม

เราก็อุทิศกันอยู่ เราก็คิดถึงของเราอยู่ แต่ท่านบอกเอง บอกว่าไม่ต้องๆๆ ไม่ต้องอุทิศให้เรานะ ไม่ต้องมาทําบุญให้เรานะ ไม่ต้องทั้งนั้นเลย แต่เราคิดถึงไหม? คิดถึง เพราะเป็นอาจารย์ของเรา เราก็คิดถึง เราก็อุทิศให้ เพราะเราอุทิศ อยากทําบุญถึงครูบาอาจารย์ อยากทําบุญถึงเวลามรณภาพ เราก็อยากทําบุญกุศล เราระลึกถึงของเรา ผิดตรงไหนล่ะ ระลึกถึงของเราก็เพื่อเราไง

ถ้าหัวใจเราระลึกถึง หัวใจเรามีชาติมีตระกูลไง เรามีจุดยืนของเราไง เราทําเพื่อเราไง เราทําเพื่อเรา อุทิศส่วนกุศล อุทิศให้พ่อแม่ปู่ย่าตายายของเรา แต่ท่านไปเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม อู๋ย! สมบัติของท่านดีกว่าเราเยอะเลย สมบัติของท่านละเอียดลึกซึ้งมาก ของเรานี่หยาบๆ เลย ข้าวอย่างนี้เทวดาเขาไม่กินหรอก เขากินอาหารทิพย์ เขาไม่กินข้าวบูดๆ อย่างพวกเรากินหรอก เรากินข้าวบูดๆ กินแกงเขียวหวาน เทวดาเขาไม่กินด้วยหรอก เขากินอาหารทิพย์ แต่เราก็อุทิศให้เขา แล้วมันเสียหายตรงไหนล่ะ

มันดีตรงที่เรามีนํ้าใจ มันดี ในพระไตรปิฎกบอกว่าอุทิศไม่ได้ อุทิศไปทําไมกัน อย่างนี้ไม่ใช่ชาวพุทธ อย่างนี้ถือว่าไม่เข้าใจในเรื่องศาสนา...เข้าใจ สิ่งที่รับได้ รับได้ตามความเป็นจริงก็รับได้ สิ่งที่รับไม่ได้ มันเป็นเครื่องแสดงออก เป็นนํ้าใจของเรา ทีนี้เป็นนํ้าใจของเรา บอกว่า เวลาเผาไปแล้วเขาจะรับได้ตลอด มันก็ไม่จริง เวลาฝังศพไว้แล้ว ถ้ามันต้องอยู่ที่นั่นก็ไม่จริง ไม่จริงหรอก

มันจริงที่ว่าเวลาจิตออกจากร่างไป เขาก็เสวยภพเสวยชาติของเขา แต่จิตวิญญาณที่เรารู้เราเห็น ที่เห็นนิมิตเห็นต่างๆ มันเป็นความจริงอย่างนั้นไหม มันไม่เป็นความจริงอย่างนั้นก็ได้ ถ้าไม่เป็นความจริงนะ ถ้ามันเป็นความจริง คนจะมีสายบุญสายกรรม มี ตระกูลหนึ่งมีพี่น้อง ๓-๔ คน เวลาพ่อแม่เสียไปแล้วจะมาเข้าฝันคนคนเดียว อีก ๓-๔ คนไม่เข้าฝัน

ไอ้ลูกๆ ก็บอกว่าพ่อแม่ลําเอียง ไม่มาเข้าฝันเราเลย ไปเข้าฝันคนคนหนึ่ง ไอ้คนคนนั้นที่เขาเข้าฝัน แสดงว่าพ่อแม่เขาสื่อแล้วเขาได้ผลประโยชน์กับเขา แต่ไอ้ ๓-๔ คนนั้นมันไม่คิดถึงพ่อแม่มันเลย เวลามันไม่เคยทําบุญเลย มันไม่เคยอุทิศส่วนกุศลให้ใครเลย แล้วพ่อแม่จะเข้าฝันทําไมล่ะ เข้าไปแล้วมันก็ไม่ได้ให้อะไรเลย

ตัวเอง เวลาน้อยใจยังคิดว่าไปน้อยใจตัวเอง แต่ไม่ได้คิดพฤติกรรมของตัวเองทําอย่างไรพ่อแม่ถึงไม่มาเข้าฝันเลย

มีบางคนนะ ในตระกูลหนึ่ง คนคนหนึ่งจะฝันถึงพ่อถึงแม่ตลอดเลย อีก ๓-๔ คนไม่เคยฝันถึงพ่อถึงแม่เลย ทําไมไปโทษพ่อแม่ว่าไม่มาเข้าฝันตัว แต่ไม่โทษว่าตัวเองทําดีหรือทําไม่ดี ไม่โทษตัวเองเลย นี่คนคิดเข้าข้างตัวเองหมด นี่พูดถึงว่าความเห็นของเขา

ถ้าความเห็นของเขาอย่างนั้น ที่ว่า “ถึงบุญกุศลของญาติ ถ้าโดยพิธีการฝังและพิธีการเผา ถ้าพิธีการฝัง จิตวิญญาณนั้นจะอยู่ตรงนั้น ไปไหนไม่ได้ ไม่สามารถรับบุญที่อุทิศให้ได้ จะรับได้แต่ตอนที่เราเอาไปไหว้ตอนเทศกาล”

ตอนเทศกาลนะ ดูหน้าเราสิ เวลาเราพูด ต้องให้ดูหน้าเราก่อน เรานี่เจ๊กทั้งขี้เลยล่ะ แล้วบอกเทศกาลไปไหว้ๆ ไหว้ไหม เราเองเราเชื้อจีนนะ พ่อมาจากซัวเถา จีนนอกเลยแหละ แม่เป็นจีนในนี้ นี่จีนทั้งขี้เลยล่ะ ฉะนั้น เวลาพูดถึงพิธีกรรมๆ ตระกูลเราก็ทําอย่างนั้นมา แต่พอเราบวชแล้ว เราปฏิบัติแล้ว เราเห็นเรื่องอย่างนั้นเป็นเรื่องประเพณีวัฒนธรรมของเขา ถ้าจิตใจเขาคิดอย่างนั้นก็เรื่องของเขา เราเคยไปบอก แต่บอกแล้ว ธรรมดา วุฒิภาวะของจิตมันแตกต่างกัน

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าไปไหว้เทศกาลต่างๆ เทศกาลก็คือเทศกาล ของเรานะ ของเราชาวพุทธ เราก็มีเทศกาลสงกรานต์ นี่เป็นประเพณี เทศกาลสงกรานต์ เทศกาลเข้าพรรษาก็เป็นเทศกาลเหมือนกัน แต่เทศกาลเพื่อทําคุณงามความดีไง ไอ้นี่เทศกาลเวลาไปไหว้เคารพศพกันมันก็เป็นเทศกาลของเขา แต่ถ้าพูดถึงข้อเท็จจริง มันเป็นการชุมนุมญาติ มันก็เป็นวัฒนธรรมอันหนึ่ง แต่ถ้าเรื่องเป็นความจริง ไม่เป็นความจริง

ความจริง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่งอยู่โคนต้นโพธิ์องค์เดียว ตรัสรู้อยู่โคนต้นโพธิ์ในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง เราก็เหมือนกัน พวกเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าเราอยู่ที่ไหน จิตเราสงบที่ไหน ความสงบนั้น จิตเราสงบเอง แต่เราเคยสงบที่ไหน เราจะระลึกถึงสถานที่นั้นได้ว่าเราเคยสงบที่ไหน เราเคยชําระกิเลสที่ไหนเป็นขั้นเป็นตอนมา มันจะฝังใจมาก

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เขาถึงคราว เขาไปไหว้ไปอะไรกัน เทศกาลของเขา แล้วเขาบอกจะได้รับตอนนั้น

ไม่หรอก ถ้าเราอุทิศส่วนกุศลของเราตลอดเวลา มันได้ตลอดเวลา การอุทิศส่วนกุศลนะ ทีนี้อุทิศส่วนกุศลมันเป็นสิ่งที่มันเหมือนกับในพระพุทธศาสนาสอนให้เสียสละ สอนให้สังคมมีการเสียสละ ให้อภัยต่อกันต่างๆ สังคมจะร่มเย็น แต่นี่เราเสียสละ ใน ๓ แดนโลกธาตุเลย ตั้งแต่กามภพ รูปภพ อรูปภพเลย ๓ โลกธาตุ มีความสมานสามัคคีกัน โอ๋ย! มันยิ่งมีความสุขใหญ่เลย นี่อุทิศส่วนกุศลเพื่อเหตุนี้

แต่บอกว่า “อุทิศไม่ได้ มันคนละภพคนละชาติ มันคนละสถานะกัน”

อันนั้นมันเป็นข้อเท็จจริง แต่ถ้าใครคิด ใครอุทิศส่วนกุศลได้มากขนาดไหน ค่าของนํ้าใจมันแผ่ไป ๓ โลกธาตุ มันกว้างขวาง ระลึกถึงพรหม ระลึกถึงต่างๆ มันเป็นผลของค่านํ้าใจของเรา นํ้าใจของผู้ที่อุทิศ ถ้าอุทิศ ใจนี้มันไปได้ มันจินตนาการไปได้หมด มันไปได้ทั่ว ฉะนั้น อุทิศอย่างนี้เพื่อหัวใจของเรา แต่ข้อเท็จจริงว่าอุทิศได้ไม่ได้ นั่นเป็นข้อเท็จจริงระหว่างผลที่ได้ แต่ให้จิตใจเป็นสาธารณะเพื่อประโยชน์กับเรานี้นะ

ฉะนั้น “แต่ถ้าลอยอังคาร เวลาเผาแล้วลอยอังคาร จิตวิญญาณนั้นจะมีอิสระรับบุญของเราได้ตลอด”

เวลาจิตที่เผาแล้วนะ คนที่ทําบาปอกุศล เวลาเผาแล้วนะ เขาตกนรกอเวจี เขาโดนจองจําไว้นะ เขาจะมีอิสระมารับบุญของเราไหม จิตวิญญาณนั้นจะเป็นอิสระรับบุญของเราได้ตลอดเวลา...ถ้าจิตมันมีกรรม มันจะมีอิสระตรงไหน

กมฺมพนฺธุ กมฺมปฏิสรโณ มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นแดนเกิด มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย กรรมมันครอบงําไว้ มันจะไปรับที่ไหน

พูดถึงเวลาเผานะ เวลาเผาเวลาฝังมันอีกเรื่องหนึ่ง แต่ทีนี้ถ้าพูดถึงว่า เราก็เห็นว่าเผาดีกว่าฝัง เพราะเผาแล้วมันไม่เป็นภาระแล้ว แต่ถ้าฝังไว้ เราจะต้องไปดูไปแล มันเป็นภาระ

แต่ถ้าเราเผาของเรานะ เราเผาแล้ว อย่างสรีระ สรีระมันก็เป็นธาตุ ๔ เผาแล้ว สิ่งที่เหลือก็อุทิศไป ลอยอังคารไป แต่คุณงามความดี ความผูกพันระหว่างญาติพี่น้องมันไม่ขาดสูญไปไหนหรอก มันอยู่กับเรา มันเป็นนามธรรม แต่ถ้าฝังไว้ นั่นเป็นวัฒนธรรมของเขา นั่นเขาฝังไว้ ทีนี้ฝังไว้แล้ว สิ่งที่ว่าเขาฝังไว้ อย่างของเราฝังไว้ก็จบใช่ไหม แต่ลัทธิอื่นเขาฝัง เขาฝังรอคําพิพากษานะ เขาฝังรอฟื้นขึ้นมานะ เห็นไหม ความเห็นของศาสนาอื่นมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ผู้ที่เรานับถือศาสนาใด เรามีครูบาอาจารย์อย่างไร ต้องคิดถึงตรงนั้น นี่พิธีการฝังหรือเผา มันเป็นแค่พิธีกรรม

ถาม : เรื่อง “เพียงคําเดียว”

(คําถามเนาะ) กราบนมัสการหลวงพ่อ ลูกเริ่มปฏิบัติภาวนามาตั้งแต่ปี ๒๕๔๙ มีการพัฒนาจิตมาเป็นลําดับ จากพุทโธพร้อมลมหายใจ แล้วเหลือแต่ลมหายใจอย่างเดียว แล้วต่อมาก็ไม่ต้องใช้อะไรเลยก็ได้ (มันเป็นไปของมันเอง ไม่ได้ไปบังคับให้ไม่ใช้นะเจ้าคะ) แต่เดิมลูกก็ไม่เข้าใจ มาเข้าใจตอนฟังเทศน์หลวงพ่อ จิตจะละเอียดขึ้นเรื่อยๆ ลูกก็ เอ๊ะ! มันเป็นอย่างนี้นี่เอง

เมื่อวันที่ ๒๖ ลูกฟังเทศน์เรื่อง “สมาธิเป็นฐาน” วันที่ ๒ มกราคม ๒๕๕๓ ลูกโหลดธรรมหลวงพ่อฟังตลอด ในเรื่องนี้ก็ฟังมากี่รอบไม่เคยนับเจ้าค่ะ แต่ก็ไม่เคยสะดุดใจ เพิ่งมาสะดุดใจวันนี้เองเจ้าค่ะ หลวงพ่อพูดคําว่า “กําหนดรู้ก็ยังหยาบเลย กลับมา พับ! ใครเป็นคนกําหนด ใครเป็นคนส่งออก แล้วย้อนกลับมันมา”

คํากล่าวอ้างคําเดียวของหลวงพ่อได้สร้างชีวิตเพิ่มพลังจิตของลูกมาแล้วด้วยคําว่า “มีครูบาอาจารย์ที่ดี ตักใส่ช้อนแทบป้อนเข้าปากก็ไม่เอา โง่ตายห่า” (นี่พูดถึงเทศน์เรา เขาว่า คําถาม)

หลวงพ่อโปรดเมตตาป้อนลูกอีกคํา คือย้อนกลับมาแล้วยังมีต่อใช่ไหมคะ คําระลึก ลูกกราบแสดงความกตัญญูด้วยความเคารพ

ตอบ : นี่เขาปฏิบัติแล้วเขาได้ผล เวลาเขาได้ผล เขาก็ยกตูดมา เวลาเขาไม่ได้ผล เขาก็กระทืบซํ้ามา นี่เวลาตอบปัญหาไปนะ

ทีนี้เพียงแต่ว่ามันเป็นประเด็นที่เราจะตอบ ตอบที่ว่า แต่เดิมภาวนามาหลายปีแล้ว แล้วจิตมันละเอียดขึ้น เมื่อก่อนไม่เข้าใจว่ามันละเอียดอย่างไร พอมันอ๋อ! อ๋อ! อย่างนี้เองที่จิตมันละเอียด นี่คนภาวนาจะเป็นแบบนี้

คนภาวนานะ เริ่มต้นภาวนาไปเห็นสิ่งใดมันก็มหัศจรรย์ไปหมด แล้วก็บอกว่าสิ่งนี้เป็นอย่างไร จะให้ต่อยอดขึ้นไปๆ แต่เวลาทําไปแล้วล้มลุกคลุกคลาน แต่ถ้ามันปฏิบัติเข้าไป พอมันปล่อยอันนี้เข้าไป มันละเอียดเข้าไปนะ มันจะรู้ พอรู้แล้วมันจะสังเวชตัวเอง ทําไมเมื่อก่อนเราเซ่อขนาดนั้น ทําไมเมื่อก่อนเราไปทิฏฐิ เรามีความเห็นอย่างนั้น พอมันปล่อยเข้ามานะ ถ้าปล่อย

ถ้าไม่ปล่อยนะ มันจะยึดความเห็นอย่างนั้นแหละ แล้วก็ยืนกระต่ายขาเดียว “หลวงพ่อลําเอียง ครูบาอาจารย์ไม่รักกันจริง อู๋ย! อะไรก็ไม่ใช่ๆ” ถ้ามันยืนกระต่ายขาเดียวนะ มันจะเถียงวันยังคํ่าเลย แล้วมันก็ยึดความเห็นมันเป็นที่ตั้ง

แต่ถ้ามันปฏิบัติไปนะ พอมันปล่อยไป ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า เวลาเราเดินทางไกลไปเจอมูตรเจอคูถ เราก็แบกหามมา พอมากัน ๒ คน แบกมูตรแบกคูถมา พอมากลางทางนะ คนนั้นเขาไปเจอเหล็ก เขาทิ้งมูตรทิ้งคูถ เขาแบกเหล็กไป เออ! ไอ้คนที่มันแบกมูตรแบกคูถมา มันบอกแบกมาไกลแล้ว ไม่อยากทิ้ง มันก็แบกของมันไป

พอเดินทางไปอีกนะ ไอ้คนที่แบกเหล็กมามันไปข้างหน้าไปเห็นเงินนะ มันทิ้งเหล็ก มันจะแบกเงินต่อไป ไอ้คนแบกมูตรแบกคูถมาบอก เออ! ยิ่งไกลมากกว่านี้อีก ยิ่งไม่ทิ้งเลย มูตรคูถแบกมาไกลแล้ว เสียดาย แบกต่อไป

ไอ้คนที่พอเดินไปๆ มันแบกเงินมานะ พอไปเจอทอง มันเห็นทอง มันทิ้งเงินเลยนะ มันเอาทองแบกกลับบ้าน ไอ้คนแบกมูตรแบกคูถมาบอก อู๋ย! ยิ่งไกลใหญ่เลย ยิ่งไม่ทิ้งเลย อู๋ย! แบกมานานแล้ว ทิฏฐิมันเกิดนะ

ไปถึงบ้าน ไอ้คนแบกมูตรแบกคูถมานะ มันมีแต่มีมูตรมีคูถไป ภรรยาที่บ้าน โอ๋ย! เอ็ดเลยนะ ทําไมโง่ขนาดนี้ ไอ้คนที่มันแบกทองมา ไปถึงบ้าน แหม! ภรรยาชอบใจ ได้ทองคํา โอ๋ย! มันดีใจใหญ่เลย

นักปฏิบัติเป็นอย่างนั้นทั้งหมด มันแบกทิฏฐิมานะโดยที่มันไม่รู้ตัว เพราะมันไม่รู้ตัว มันถึงแบกทิฏฐิมานะว่ารู้ว่าเห็นอย่างนั้น ว่าปฏิบัติอย่างนั้นเป็นธรรมๆ มันจะแบกของมันอยู่อย่างนั้น แต่ถ้ามันรู้มันจริงนะ มันจะทิ้งมัน ทิ้งมูตรทิ้งคูถมาแบกเหล็ก ทิ้งเหล็กไปแบกเงิน ทิ้งเงินไปแบกทอง เอาทองคําเข้าบ้าน

นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติมา ถ้าจิตละเอียดๆ มันจะเป็นอย่างนั้น ทีนี้ถ้าละเอียดตามความเป็นจริงนะ แต่ที่เราจะพูดมันมีประเด็นหนึ่ง ประเด็นที่ว่า “แต่เดิมกําหนดพุทโธพร้อมลมหายใจ แล้วก็เหลือแต่ลมหายใจอย่างเดียว ต่อมาไม่ต้องใช้อะไรเลยก็ได้”

นี่ประมาทแล้ว ตรงนี้ต้องระวังที่สุด

คนเราเวลาปฏิบัตินะ ปฏิบัติไม่ได้สิ่งใดเลยก็อยากหาที่พึ่ง พอมีที่พึ่งนะ พอมีที่พึ่ง ที่พึ่งมันอยู่ที่ชายตลิ่ง อยู่ที่ตลิ่งนะ มันมีลูกมะพร้าวเกาะมันก็สบายทั้งนั้นแหละ มันออกทะเลใหญ่ไม่ได้หรอก ออกไปทะเล เรือไปเจอพายุ ล่มทั้งนั้นแหละ นี่ก็เหมือนกัน เวลามีลมหายใจเข้าออกนี่ดี๊ดี เมื่อก่อน เดี๋ยวนี้ไม่ต้องอะไรเลย ออกทะเลไป เดี๋ยวเจอไอ้หลามมันกินหมด

เราจะบอกว่า คําบริกรรมและลมหายใจทิ้งไม่ได้ นักปฏิบัติห้ามทิ้ง อย่าทิ้ง หลวงปู่มั่น หลวงตา ท่านสั่งประจํา “อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธไม่เสีย” จําคํานี้ไว้ให้ดี “อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ อย่าทิ้งพุทโธเด็ดขาด นักปฏิบัติห้ามทิ้งพุทโธเด็ดขาด ให้พุทโธชัดๆ ไว้”

เวลาหลวงตาท่านพิจารณาอสุภะนะ เวลาพิจารณาหาสิ่งใดไม่เจอ พิจารณาธาตุ ๔ มันละลายหมดแล้วล่ะ ทําลายไปหมดเลย แล้วหาสิ่งใดก็ไม่ได้ ติดอยู่ ๕ ปี

หลวงปู่มั่นถาม “จิตดีไหม”

“ดีครับ ดีครับ”

“มันดีอะไร มันดีเศษเนื้อติดฟันนั่นน่ะ มันดีอย่างนั้น”

“อ้าว! มันไม่ดีได้อย่างไร นี่มันสัมมาสมาธิ”

“สัมมาสมาธิของพระพุทธเจ้าไม่มีสมุทัย สัมมาสมาธิของท่านมีสมุทัยทั้งนั้น เห็นไหม”

ก็เลยออกค้นหา ค้นหาเจออสุภะ พอเจออสุภะ ทีนี้ใช้ปัญญาไปใหญ่เลย อู้ฮู! อยู่ในสมาธิ สมาธิโง่ตายห่า สมาธิไม่มีประโยชน์อะไรเลย เดี๋ยวนี้ออกใช้ปัญญาแล้ว ปัญญาไปเตลิดเปิดเปิงเลย ขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น บอกว่า “ติดสมาธิก็ติดสมาธินะ ตอนนี้ออกใช้ปัญญาแล้วแหละ ออกใช้ปัญญาจนไม่ได้หลับไม่ได้นอนเลย อู๋ย! ปัญญามันจะเอาเป็นเอาตายเลยน่ะ”

“นั่นน่ะไอ้บ้าสังขาร”

“อ้าว! บ้าได้อย่างไร ถ้ามันไม่บ้า มันไม่ใช้ปัญญามันก็แก้กิเลสไม่ได้น่ะสิ”

“นั่นแหละไอ้บ้าสังขาร”

เอาไม่อยู่ เอาไม่อยู่ ต้องกลับมาพุทโธ พุทโธแบบเด็กฝึกหัดเลย ถ้าไม่พุทโธ มันออกใช้ปัญญาทันที ต้องรั้งไว้ กําหนดพุทโธๆๆ พุทโธแบบฝึกหัดใหม่ พุทโธจนเอาจิตสงบได้ พอจิตสงบได้ มันได้พัก พอได้พัก ท่านบอกเหมือนถอดเสี้ยนถอดหนาม พอได้พัก มันมีกําลัง พอมีกําลัง มันกลับมาใช้ปัญญา คราวนี้ปัญญามันมีศีล มีสมาธิรองรับ มันก็เป็นสัมมาสมาธิ มันก็เป็นภาวนามยปัญญา มันก็เจริญงอกงาม

แต่ใช้ปัญญาจนไม่มีสมาธิรองรับ ท่านบอกว่า “นี่มันจะตายแล้วนะ มันใช้ปัญญาจนไม่ได้นอนเลย โอ๋ย! ปัญญานี่”

“อ้าว! นั่นแหละบ้าสังขาร”

“บ้าอย่างไรล่ะ ถ้าไม่ใช้ปัญญามันก็ชําระกิเลสไม่ได้ มันก็ใช้ปัญญาไง ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ปัญญาๆ”

ท่านบอกว่า “นั่นแหละไอ้บ้า นั่นแหละไอ้บ้าปัญญา ไอ้บ้า”

“เออ! น่าจะจริง”

พอน่าจะจริง ท่านมากําหนดพุทโธ

เราจะบอกว่า อนาคามิมรรคยังต้องกําหนดพุทโธ นี้คืออนาคามิมรรค ยังไม่เป็นอนาคามิผล แม้แต่อนาคามิมรรคยังต้องกําหนดพุทโธ ฉะนั้น พุทโธอย่าทิ้ง จะขั้นไหนก็แล้วแต่ ถ้าทําแล้วมันไม่สะดวก มันก้าวหน้าไม่ได้ กลับมาที่พุทโธทันที พุทโธนี่แหละมันจะเป็นตัวถอดเสี้ยนถอดหนาม ถอดความเบื่อหน่าย ถอดความละล้าละลัง ถอดความวิตกกังวลในใจ ตัวพุทโธนั่นล่ะจะมาเคลียร์ปัญหาในใจของเราได้ทั้งหมด แล้วถ้ามันมีปัญญาขึ้นมามันจะเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากสมาธิเป็นพื้นฐาน แล้วมันจะเป็นภาวนามยปัญญาที่คมกล้าที่เขาเอาไปชําระกิเลสเป็นชั้นเป็นตอน

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติขึ้นไป เริ่มต้นจะเป็นอย่างนี้ “แต่ก่อนกําหนดพุทโธพร้อมลมหายใจเข้าออก ตอนนี้ไม่ต้องใช้อะไรเลยก็ได้”

นี่มันประมาทแล้วล่ะ เพราะไม่ต้องใช้อะไรก็ได้ นักกีฬานะ ถ้าลงแข่งขัน ถ้าเป็นการแข่งขันที่มีกรรมการ กรรมการเป่าปรี๊ดๆ จนเดี๋ยวนี้ฟุตบอลมันต่อยกันทุกวันเลย กรรมการเป่าไม่ถูกใจ ฟุตบอลมันตีกันตลอดเลย กรรมการเป่าไม่ถูกใจไง

นี่ก็เหมือนกัน ลองไม่ต้องกําหนดพุทโธ ลองไม่ต้องกําหนดลมหายใจ ไม่ต้องมีกรรมการ โอ้โฮ! มันเล่นตามสบายใจของมัน ฟุตบอลมันชนะหมด มันจะจับลูกวิ่งเข้าไปวางในประตูฝ่ายตรงข้ามตลอด ใครจะทําอย่างไรไม่สน หนีบลูกได้ วิ่งไปเลย วางแล้ว ๑ ประตู หนีบลูกได้ วิ่งไปเลย ๒ ประตู

ถ้าไม่กําหนดพุทโธ ไม่กําหนดลมหายใจ มันจินตนาการไง มันคิดธรรมะเองไง มันไปของมันเองไง หนทางทําให้เสีย แต่ถ้ามีพุทโธ มันมีกรรมการ ค่าตัวจะกี่หมื่นล้านกี่แสนล้าน กรรมการเป่าจุดโทษได้ทั้งนั้นแหละ มึงจะใหญ่ขนาดไหนมา ปรี๊ด! มึงต้องหยุด มึงต้องหยุด ไม่หยุด ไล่ออก ใบแดง ไล่ออกเลย

พุทโธไว้ พุทโธ พุทธานุสติ มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่กับเรา หลวงปู่มั่น หลวงตา ท่านเน้นประจํา “อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ” เวลาหลวงปู่มั่นท่านเสีย หลวงตาไปนั่งอยู่ปลายเท้า “จิตดวงนี้มันดื้อนัก มันไม่เคยฟังใคร คนที่มันฟังก็นิพพานไปแล้ว” เสียอกเสียใจ นั่งร้องไห้ครํ่าครวญหลายชั่วโมง

สุดท้ายเวลามันคิดได้ ในเมื่อบัดนี้คนสอนเราก็ไม่มีแล้ว แต่คําสอนเป็นหลักของท่าน ท่านสอนบอก ถ้ามีสิ่งใดที่มันเป็นความสงสัย ให้เข้าสู่ภายใน อย่าส่งออก ถ้ามีสิ่งใดที่ปฏิบัติแล้วมันสงสัย มันอันตราย อย่าตามไป อย่าส่งออก ให้เข้าข้างใน ให้อยู่กับผู้รู้ ให้อยู่กับพุทโธ ท่านเน้นอย่างนี้ แล้วก็กราบ กราบศพหลวงปู่มั่น เอานี้เป็นเป้าหมาย เป็นคติ เป็นตัวอย่าง แล้วปฏิบัติต่อไป

นี่ก็เหมือนกัน เพราะคํานี้ คํานี้อันตรายมาก “แล้วต่อมาไม่ต้องใช้อะไรเลย ไม่ต้องใช้อะไรเลย” ไม่ต้องใช้อะไรเลย กรรมการไม่มีแล้ว ถ้ากรรมการไม่มี ไม่มีใครควบคุมนะ ปฏิบัติไป มันไปตามจินตนาการเลย

อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ แล้วสิ่งใดถ้าเกิดขึ้น เอาผู้รู้ถอดเสี้ยนถอดหนาม แล้วใช้ปัญญาของเราไป อันนี้สําคัญมาก สําคัญที่ว่า “ทําไมต้องพุทโธ ทําไมต้องพุทโธ”

พุทโธคือพุทธานุสติ พุทโธคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ถ้ามันจะเฉไฉไปไหนก็ให้มันอยู่กับผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ให้มันอยู่กับพุทโธของเรา ถ้าไม่เกิดปัญญาก็ยังไม่เสียหาย เรายังได้อยู่กับพระพุทธเจ้าอยู่

แต่ถ้ามันเกิดปัญญาโดยกิเลส กิเลสมันพาแฉลบออกไปหมดเลย ยุ่งตายเลย แล้วยุ่งตาย ใครได้ประโยชน์ ใครได้โทษ? ก็ใจเราเอง ใจคนที่ปฏิบัติเอง ใจของเรานี่แหละมันร้าย มันรู้ธรรมะ มันรู้หมด มันรู้ของพระพุทธเจ้าหมด แล้วมันสร้างภาพหมด แล้วมันไปเลย

ฉะนั้น อันนี้เพราะเขียนมาอย่างนี้ เขาเขียนมาชัดๆ เลย “แล้วต่อมานี้ไม่ต้องใช้อะไรเลย”

แหม! มันมั่นใจมาก มันมั่นใจมาก มันจะไม่มีกรรมการแล้วแหละ มันจะเล่นตามใจตัวแล้ว ฉะนั้น ต้องพุทโธ พุทโธไว้นะ

ทีนี้ต่อไป ต่อไปแล้วเขาดีขึ้นมา เขาบอกว่า “หลวงพ่อพูดว่ากําหนดรู้ก็ยังหยาบ กลับมาปั๊บ ใครเป็นคนกําหนดรู้”

อันนี้เวลาจิตมันละเอียดแล้ว จิตที่มันมีหลักเกณฑ์ มันจะเป็นไปได้ ถ้าจิตเรายังไม่มีหลักมีเกณฑ์ เรากําหนดพุทโธของเราไป แล้วพัฒนาของเราไป ฉะนั้น ที่ว่า ที่กําหนดรู้ ที่มันยังหยาบอยู่ กลับมาปั๊บ กลับมาผู้รู้

ถ้ากลับมาผู้รู้นะ ผู้รู้ คนถ้ามีสติ มีความชํานาญ ถ้าชํานาญในวสี มันจะทําได้ ถ้าเรายังไม่มีความชํานาญนะ เวลาทําสมาธิ ทุกคนทําสมาธิ เวลาสมาธิดี มีความสดชื่นมาก มีความสุขมาก เวลาจิตเสื่อม ทุกคนเสียใจมากๆ พอเสียใจ มันส่งออกแล้ว แล้วมันไปอยู่กับเสียใจ ไปอยู่กับผลที่เป็นอดีตไง มันส่งไปแล้ว ไม่รู้ตัวนะ

แต่ถ้ามันวางหมดเลย กลับมาที่พุทโธ กลับมาที่พุทโธ กลับมาที่ปัจจุบัน เพราะปัจจุบัน ใครเป็นคนระลึกรู้ ปัจจุบัน คําบริกรรม ใครเป็นคนบริกรรม มันเป็นปัจจุบัน เพราะปัจจุบันจิตมันไม่ส่งออก มันอยู่ที่นี่ พออยู่ที่นี่ปั๊บ มันพุทโธตลอด เดี๋ยวมันก็ลงได้

แต่ส่วนใหญ่พอจิตมันเสื่อมแล้วมันไม่อยู่ที่นี่ มันไปอยู่ที่อารมณ์เคยเป็นสมาธิ มันไปอยู่ที่ผลของเคยได้ มันไม่อยู่กับปัจจุบัน เราก็เสียใจๆ เสียใจยิ่งส่งออกไปใหญ่ ยิ่งทุกข์เข้าไปใหญ่ มันยิ่งทุกข์ยิ่งส่ง ยิ่งทุกข์ยิ่งไป มันก็กําลังจะสติขาดแล้วล่ะ แต่ถ้ากลับมาๆ ทิ้งหมดเลย แล้วกลับมาพุทโธ นี่พูดถึงนะ กลับมาที่ผู้รู้

บอกว่า สิ่งที่กําหนดพุทโธนี้มันก็ยังหยาบปั๊บ กลับมาที่ผู้รู้ ผู้รู้ ถ้ามีสติมีปัญญานะ ถ้ามันพุทโธจนพุทโธไม่ได้ มันอยู่ที่ผู้รู้ ละเอียดเข้าไป อัปปนาสมาธิก็เรื่องของมัน สักแต่ว่ารู้ แต่ถ้ามันคลายออกมา ต้องพุทโธใส่เข้าไปเลย พุทโธทันที พุทโธได้ เว้นไว้แต่เวลามันออกใช้ปัญญา ออกใช้ปัญญามันคนละวาระกัน วาระที่กําหนดพุทโธๆ ให้จิตสงบ เวลาจิตออกใช้ปัญญา มันไม่ใช้พุทโธ มันใช้ปัญญาแล้ว เรารู้ได้ รู้ได้ที่ว่า เวลาใช้ปัญญาไปแล้ว ปัญญามันจะคมกล้า มันพิจารณาสิ่งใดมันจะเป็นไปได้ พิจารณากาย กายมันจะแตกสลายไป พิจารณาสิ่งใดมันจะเป็น นั่นแหละสมาธิดี แต่ถ้าพิจารณาไปแล้วมันไปไม่ได้ รู้เลย นี่สมาธิอ่อนแล้ว เรากลับมาที่พุทโธ กลับมาสร้างสมาธิ อันนี้มันเป็นอย่างนั้น

ฉะนั้น คําถาม “หลวงพ่อได้เมตตาป้อนลูกมาอีกคําเดียวคือย้อนกลับมาแล้ว แล้วยังมีอะไรต่อ”

มันมีอีกมากมาย สิ่งที่จะมีอะไรต่อ มันจะต่อไปอีกมากนะ คําว่า “ต่อไป” จิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ไอ้สิ่งที่ใช้ปัญญาอย่างนี้ ปัญญามันเกิดขึ้น ที่ว่า พอมีปัญญา จิตละเอียดเข้าไป เรารู้ได้ นี่เป็นประโยชน์แล้ว ทีนี้ถ้าจิตเราใช้ปัญญา สิ่งที่เวลาหลวงตาท่านเทศน์นะ เวลาใครไปถามปัญหา ท่านจะบอกว่า ท่านจะตอบไปไกลๆ ถ้าตอบอย่างไรแล้วมันเป็นสัญญาแล้ว แบบว่ามันรู้เท่า มันจะสร้างภาพ ถ้ามันตอบไปไกลๆ แล้วให้เราค้นคว้าขึ้นมา ถ้าเราค้นคว้าขึ้นมา มันจะเป็นความจริงขึ้นมา

อย่างเช่นที่เราบอกนี้ บอกว่าเมื่อก่อนไม่รู้เรื่องเลย ฟังเทศน์หลวงพ่อมา ฟังมาแล้วกี่ร้อยกี่พันหนก็ไม่รู้ แต่พอมาฟัง พอมันสะดุดใจขึ้นมา อ๋อ! ขึ้นมาเลยนะ อ๋อ! มันเป็นอย่างนี้เอง ที่ฟังหลวงพ่อว่าจิตมันละเอียดขึ้นๆ มันละเอียดอย่างไร จิตเวลามันละเอียดขึ้น มันมีมาตรฐานอย่างไร แต่พอเรารู้ปั๊บ มันรู้ขึ้นมาทันที นี่ถ้ารู้ขึ้นมาทันที

เวลาที่หลวงตาท่านพูด ไม่รู้ถามไม่ได้ ไม่รู้ก็ตอบไม่ได้เหมือนกัน คนถามมันไม่มีความจริงมาถาม มันเอาสัญญามาถาม ถามอย่างไร ถามแล้วมันไม่ตรงกับความต้องการของใจหรอก แต่ถ้าใจมันเป็นนะ มันพูดออกมาจากใจนั้นเลย แล้วถ้าผู้ตอบฟังแล้วจะรู้ทันทีเลยว่านี้เป็นปุถุชน นี้เป็นกัลยาณชน

กัลยาณชน จิตมันสงบ มันรู้จักรูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร มันละรูป รส กลิ่น เสียงมา มันเป็นตัวของมันเอง แล้วถ้ามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นี่โสดาปัตติมรรค เห็นไหม จากปุถุชน กัลยาณปุถุชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มันคนละขั้นตอนกันนะ มันละเอียดหยาบต่างกันมหาศาลเลย พูดออกมานี่รู้หมด ถ้าคนเคยผ่าน

ถ้าคนไม่เคยผ่านนะ มันเป็นอักษรเขียนเหมือนกันไง ปัญญาก็คือปัญญา ปัญญาคําเดียวก็คือปัญญา จะขั้นตอนไหนมันก็คือปัญญา ปัญญาอันเดียว แต่ไม่มีปัญญาที่หยาบละเอียด ไม่รู้ ปัญญามันมีหยาบมีละเอียดเยอะแยะไปหมด นี่พูดถึงถ้ามันละเอียดนะ

ฉะนั้น บอกว่า ป้อนมาสักคําหนึ่ง ถ้าจะป้อนคําหนึ่งก็ป้อนให้มีสติมีปัญญา มีสตินะ ถ้าสติเราปฏิบัติขึ้นมา เพราะผลของการปฏิบัติที่เราปฏิบัติมาได้ เรารู้ได้ขนาดนี้ดีมาก ดีมาก หมายความว่า ถ้าปฏิบัตินะ ปริยัติคือการเรียนรู้ ถ้าปฏิบัติมันเห็นมรรคหยาบมรรคละเอียด มรรคหยาบๆ ความเพียร ความขยันหมั่นเพียรนี้เป็นมรรค มรรคนี้เป็นฆราวาสธรรม ฆราวาสธรรมคือสัมมาอาชีวะ แต่เวลาพระเราปฏิบัตินะ เขาบอกว่า “พระวันๆ ไม่ทําอะไรเลย เดินไปก็เดินมา นั่งเฉยๆ ไม่เห็นทํางานเลย”

นั่นล่ะเขาทํางานภายใน มรรคหยาบคือทํางานหน้าที่การงาน มรรคอันละเอียดมันเป็นอาการของใจ อาการของใจเกิด นั่งเฉยๆ แต่ถ้าคนไม่มีมรรคอันนี้ นั่งทั้งวันนี่นั่งไม่ได้ เดินจงกรมทั้งวันทั้งคืนเดินได้อย่างไรถ้ามันไม่มีมรรค ไม่มีปัญญาที่หมุนอยู่ภายใน

เรานั่งอยู่ปกติ นั่งอยู่พักเดียว เราก็เบื่อแล้ว ให้เดินอยู่กับที่ วันๆ เดินได้ไหม? ไม่ได้หรอก แต่ครูบาอาจารย์ของเราเดินเป็นปีๆ กายมันเดินไป แต่ในปัญญามันหมุนติ้วๆ มันเกิดขึ้นมา ถ้ามรรคอย่างนี้มันเกิด ถ้ามันเกิด มันจะเกิดอย่างไร

ถ้าโสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล แล้วโสดาปัตติมรรคกับสกิทาคามิมรรคแตกต่างกันอย่างไร สกิทาคามิมรรคกับอนาคามิมรรคแตกต่างกันอย่างไร แล้วมันมีสติ-มหาสติ ที่ว่าสติๆ เขาบอกว่า สติเวลาสร้างขึ้นมาจะหนาขึ้น อะไรขึ้น...นี่เป็นวัตถุ พูดเป็นวิทยาศาสตร์ ไอ้นี่เป็นปริยัติหมดแล้ว

แต่ถ้าเป็นปฏิบัตินะ สติ แล้วมหาสติกับสติมันแตกต่างกันอย่างไร สติระลึกรู้อยู่พร้อมเลย มหาสตินี่ โอ้โฮ! ละเอียดยิบ ดูสิ ความคิดเราเร็วขนาดไหน ความคิดน่ะ มันเร็วขนาดไหน สติมันยับยั้งได้หมด แล้วมหาสติ มึงอย่าแหยม ไอ้กิเลส มึงอย่าแหยม ขณะที่มันขึ้น มันแตกต่างกันตรงนั้น

ไม่ใช่ว่า แหม! สมาธิบาง สมาธิหนา

โอ้! คําพูดมันฟ้องแล้วว่าจริงหรือไม่จริง ถ้ามันจริงนะ มันเป็นความจริง มันจะจริงของมัน ถ้าไม่เป็นความจริงก็คือไม่เป็นความจริง อันนี้มันเป็นคําถามเนาะ ว่าขอคําเดียว เขาบอกว่า ป้อน ขอคําเดียว หลวงพ่อฟันธงคําเดียวเลย

ฟันธงทีเดียวก็ตั้งสติ ตั้งสติ ทําสมาธิแล้วทําต่อไป ทําต่อไปจะเป็นประโยชน์กับเราเนาะ

ขออีกข้อหนึ่ง

ถาม : เรื่อง “กราบขอบพระคุณที่เมตตาตอบคําถามครับ”

กระผมไม่มีคําถามอีกครับ เพียงแต่ต้องการกราบขอบพระคุณหลวงพ่อเป็นอย่างสูงที่เมตตาตอบคําถามให้ครับ รวมทั้งคําอธิบายต่างๆ ที่เทศน์อบรมสั่งสอน ตอนนี้ผมรู้สึกเคลียร์ทุกอย่าง มันเป็นความรู้สึกที่ราบเรียบ เพราะผมเข้าใจแล้วว่าการปฏิบัติของผมที่ผ่านมามันเป็นของพื้นๆ มาก ต่อไปนี้ผมจะเริ่มต้นปฏิบัติใหม่ครับ ให้จิตมันสงบลงจนเป็นสมาธิให้ได้เสียก่อน แล้วหากมีเหตุขัดข้องประการใด กระผมจะกราบเรียนถามใหม่ครับ

ตอบ : นี่พูดถึงคําถาม “กราบขอบพระคุณครับ”

เพราะคําถาม ทีแรกถามมาเรื่องที่เขารู้เขาเห็น เราก็ตอบไปหนหนึ่ง ตอบไปอย่างที่ว่า ตอบไปด้วยระหว่างภาคปฏิบัติด้วยกัน ด้วยการเห็นอกเห็นใจกัน ตอบไปนะ ตอบไปเพื่อให้มีกําลังใจ ตอบแล้วพยายามชี้นํา ทีนี้เขายังสงสัย เขาเลยถามกลับมาอีกรอบหนึ่ง ว่าที่เขาถามมานี้มันถูกต้องดีงามไหม เขาควรจะเป็นอย่างนั้น ควรจะเป็นอย่างนั้น เราถึงตอบครั้งหลังตอบแบบชัดเจนเคลียร์มาก

ตอบชัดเจนเลยว่า ถ้ามันเป็นโลกก็จะเป็นโลกอย่างนี้ ถ้าเป็นธรรมจะเป็นธรรม ถ้าเป็นโลกนะ มันจินตนาการ แล้วพอจินตนาการไป กิเลสมันร้ายนัก มันก็สร้างภาพอย่างนั้น นั่นอธิบายไปชัดมาก แล้วบอกว่าสิ่งที่ทํามาจะว่าผิดมันก็ไม่ผิด มันไม่ผิด หมายความว่า ผู้ที่เริ่มต้นประพฤติปฏิบัติใหม่จะเป็นอย่างนั้นทั้งนั้น มันเป็นเรื่องของโลกๆ

คําว่า “โลก” คือวิทยาศาสตร์ คือความจริงที่รู้ แบบพระที่มาบวช ที่เป็นวิทยาศาสตร์ ที่มีการศึกษามาก เขาพยายามจะเอาความรู้ความเห็นเขาเทียบเคียง ปฏิบัตินี้ยากมาก เพราะข้อมูลมันเยอะมาก บ้านหลังใหญ่ ความรู้เยอะ ความรู้มหาศาล จะทําอะไรก็สงสัย จะทําอะไรก็เปรียบเทียบๆๆ ทําได้ยากมาก

ฉะนั้น เวลาเขาปฏิบัติไปแล้ว เขาพยายามจะว่าสิ่งนั้นเป็นธรรมๆ เพราะบ้านเขาใหญ่ ปัญญาเขามาก เขาก็เทียบเคียงได้กว้างขวางมาก เทียบเคียงด้วยทางวิทยาศาสตร์ เทียบเคียงด้วยทางปัญญา มันจะกว้างขวางมากเลย แต่ไม่ลงสมาธิหรอก พอยิ่งเทียบเคียงไปมันยิ่งเห็นความละเอียด เห็นความกว้างขวางของธรรม เห็นคุณงามความดีของพระพุทธศาสนา โอ๋ย! มันยิ่ง “สิ่งนี้เป็นธรรม” ยิ่งไม่ใช่ใหญ่เลย

แต่ถ้าทําความสงบของใจเข้ามานะ พอใจสงบ สิ่งที่กว้างขวางคือจอมแห รวบกลับมาแล้วมันมีอยู่จุดเดียว จิตใจนี้มีหนึ่งเดียว พอมีหนึ่งเดียว จิตสงบแล้ว พอมันใช้ปัญญาของมันนะ มันใช้ปัญญา มันแยกแยะของมันนะ มันแตกต่างกัน ถ้ามันไม่แตกต่างกัน มันไม่มีโลกียปัญญากับโลกุตตรปัญญา

โลกียปัญญาคือปัญญาแบบวิทยาศาสตร์ ปัญญาที่เราศึกษากันอยู่นี่ มันเป็นปัญญาไหม? เป็น แต่เป็นโลกียปัญญา ปัญญาเกิดจากกิเลส ปัญญาเกิดจากภวาสวะ ปัญญาเกิดจากเรา ถ้ามันยังไม่สงบ ไม่สงบมันก็อยู่ในมิตินี้ พอมันสงบปั๊บ มันเป็นกลาง เป็นกลางจากโลกียปัญญา เป็นกลาง ถ้ามันซ้ายกับขวา ถ้ามันออกขวามันก็จะเป็นภาวนามยปัญญา ถ้าภาวนามยปัญญา มันก็จะเห็นความแตกต่างไป แต่ตรงนี้ เวลาคนถ้ายังไม่เป็น คนนั้นก็ยังไม่เข้าใจ

แต่ถ้าคนไหนเป็น อย่างเช่นปัญหาที่ว่าขอบคุณมา เขาเป็นอย่างนี้มา เราตอบครั้งแรกไป ตอบด้วยความให้กําลังใจ ด้วยความทะนุถนอม ด้วยการอยากให้นักปฏิบัติมันเจริญงอกงามไป ก็ตอบแบบไม่ฟันธง แต่พอถามซํ้ามา เพราะเราเห็นแล้วว่ามันจะออกนอกทางแล้ว เราก็เลยตอบแบบฟันธง ตอบแบบธรรมเลย ไม่มีลูบหน้าปะจมูกเลย

แล้วก็เป็นคําถามที่ว่า “ตอนนี้ผมเคลียร์ทุกปัญหาแล้วครับ การปฏิบัติของผมมันก็เป็นพื้นๆ มาก ต่อไปนี้ผมจะเริ่มต้นปฏิบัติใหม่”

ฉะนั้น สิ่งที่ตอบ พยายามบอก พยายามจะให้อยู่ในร่องในรอย การปฏิบัติแล้วให้มันเป็นธรรม ปริยัติให้ปฏิบัติ ปฏิบัติตามความเป็นจริง ฉะนั้น สิ่งที่ตอบนะ เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านจะทะนุถนอม ท่านจะดูแลพวกเรามาก ท่านจะสงสารมาก เพราะกิเลสมันร้ายนัก ท่านเคยผ่านมา ท่านเคยทุกข์เคยยากมามาก ฉะนั้น พวกเราจะกระเสือกกระสนไป เราจะเอาชนะกิเลสตัวนี้ เราจะทุกข์จะยากมาก

ฉะนั้น พ่อแม่เวลาเห็นลูกทุกข์ยาก พ่อแม่คนไหนก็ไม่อยากให้ลูกทุกข์ยากหรอก แต่ลูกก็ต้องทุกข์ยาก เพราะต้องเอาชนะกิเลสตัวเองให้ได้ ฉะนั้น เวลาจะทุกข์ยาก พ่อแม่ถึงจะทะนุถนอม จะทะนุถนอม เพราะคนจะภาวนาก็หายาก แล้วคนที่ภาวนาจะภาวนาได้เป็น ถ้าจะผ่านอุปสรรคไป ยิ่งยากใหญ่ พอยิ่งยากใหญ่ ครูบาอาจารย์ถึงจะต้องคอยประคอง คอยชี้แนะไป ฉะนั้น ถ้าเขาเคลียร์แล้วเราก็สาธุนะ

ฉะนั้น จะพูดนี้พูดเพราะเราก็สะเทือนใจไง สะเทือนใจว่า เวลาผมถามหลวงพ่อไป หลวงพ่อตอบทีแรกก็ แหม! มีกําลังใจนะ หลวงพ่อตอบครั้งที่ ๒ โห! ฝ่อเลย เพราะหลวงพ่อเล่นแรง

ก็ต้องการให้เราเผชิญกับความจริงไง ให้เราอยู่กับโลกความเป็นจริง ถ้าทะนุถนอมกันได้ ช่วยกันได้ก็จะช่วย แต่ถ้าถึงเวลาแล้วเห็นว่ามันไม่เป็นประโยชน์ ถึงจะต้องไม่ลูบหน้าปะจมูก จะต้องเด็ดขาด ถ้าเด็ดขาดแล้ว ถ้าเป็นประโยชน์อย่างนี้แล้วถือว่าได้ผลทั้งคู่ เอวัง

๓

สื่อใครใช้

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พักเว็บธรรมะ ยกเว้นเว็บหลวงพ่อ”

เว็บธรรมะเปลี่ยนไป ไม่ลดกิเลสแล้ว มีแต่เรื่องของผู้หญิงที่จะไปนรกกับทิด คิดว่าน่าจะปล่อยไป ไม่ต้องสนใจ มาสนใจที่จะช่วยเหลือตัวเองให้เดินถูกทางเพื่อให้พ้นทุกข์ ขอบคุณที่ยังมีเว็บหลวงพ่อ และยังมีธรรมะของครูบาอาจารย์ที่ท่านละสังขารแล้วให้ฟัง

ตอบ : เวลาเราพูด เวลาเราพูดถึงว่า เวลาให้ธรรมชนะซึ่งการให้ทั้งปวง เราก็เข้าใจกันสิว่าเวลาธรรมะ ทุกอย่างเป็นธรรมะ มันจะเป็นการแสวงหาการให้ มันจะเป็นประโยชน์ มันเป็นประโยชน์ต่อเมื่อมันเป็นธรรม แต่ถ้ามันเป็นอธรรมล่ะ อธรรม หมายความว่า สิ่งนั้นมันเป็นจริงหรือเปล่า ถ้าสิ่งนั้นมันเป็นจริง เราเผยแผ่ไป มันจะเป็นจริงหรือไม่เป็นจริงล่ะ ถ้าไม่เป็นจริง

ให้ธรรมะชนะซึ่งการให้ทั้งปวง ก็ถูกต้อง ถ้าเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นธรรมะของครูบาอาจารย์เราที่เป็นตามความเป็นจริง ถ้าเป็นตามความเป็นจริง มันให้ผลประโยชน์กับทุกๆ คน มันไม่ให้โทษกับใครหรอก แต่ถ้ามันเป็นตามความเป็นจริง เช่น ยาหมดอายุ เรามีเจตนาจะให้เป็นประโยชน์ เราให้ยาหมดอายุไป ยาหมดอายุทําให้คนเจ็บคนป่วยนั้นมีปัญหาขึ้นมาอีกต่างหาก แต่ถ้ายาที่มันเป็นยาที่มีคุณภาพมันก็เป็นประโยชน์ได้ ถ้ามันเป็นประโยชน์ได้

ถ้าจะให้ธรรมชนะซึ่งการให้ทั้งปวง เราถึงไง เวลาใครจะเอาอะไรมาให้ๆ ไม่ให้ เพราะสมัยเราอยู่กับหลวงตานะ สมัยนั้นท่านพูดเองว่าท่านมั่นใจว่าท่านสอนไม่ผิด ท่านพูดประจํา หลวงตาท่านบอกท่านสอนไม่ผิด ฉะนั้น ท่านมั่นใจในคําสอนของท่าน ฉะนั้น ใครจะเอาหนังสือของคนอื่นมาให้แจก สมัยก่อน หนังสือพระองค์อื่นท่านจะไม่รับเลย ไม่รับเลย มีแต่หนังสือของท่าน สมัยที่ยังไม่ออกมาช่วยชาตินะ

ฉะนั้น สิ่งที่พอออกมาช่วยชาติแล้ว ออกมาช่วยชาติท่านบอก ท่านบอกเป็น ๒ ประเด็น ประเด็นหนึ่ง ท่านสละชีวิตเพื่อจะเอาตัวรอด อีกประเด็นหนึ่ง สละชีวิตเพื่อช่วยชาติ

การสละชีวิตเพื่อช่วยชาติ ช่วยชาติ เพราะชาติมันเป็นเรื่องของสังคม ดูสิ ในชาติของเรามันเกี่ยวกับศาสนาต่างๆ มันมีความเชื่อ มีลัทธิต่างๆ มีศาสนาต่างๆ มีสังคมประกอบไปด้วยมนุษย์มีความคิดหลากหลาย ฉะนั้น เป็นเรื่องโลกๆ ฉะนั้น ท่านลงมา ท่านจะต้องผ่อนคลาย ท่านจะต้องผ่อนปรน ผ่อนปรนสิ่งที่เป็นธรรมที่สะอาดบริสุทธิ์ของท่านลงมาเป็นสิ่งที่ว่าให้โลกเขาเข้าใจสิ่งที่ท่านชี้นําได้ ฉะนั้น ออกมาแล้ว เรื่องความสะอาดบริสุทธิ์แบบ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์อย่างนั้นมันไม่เป็นแบบนั้นแล้ว ไม่เป็นแบบนั้น แต่ท่านก็ต้องสละชีวิตของท่านเพื่อจะช่วยชาติ ช่วยชาติคือว่ามันต้องถนอม ต้องพยายามชักนําเพื่อให้ทุกคนเป็นเอกภาพ ให้มีความร่วมมือกันเพื่อจะจรรโลงรักษาชาติของเรา ฉะนั้น มันเป็นอีกกระบวนการหนึ่ง

ฉะนั้น ตอนที่ท่านยังไม่ออกมาช่วยชาติ ท่านบอกว่าท่านสอนไม่ผิด ท่านมั่นใจว่าท่านสอนไม่ผิด ท่านสอนไม่ผิดแล้ว หนังสือที่มันมามันสอนผิด มันสอนผิด เพราะอยู่กับท่าน ท่านพูดให้ฟัง “คนนั้นก็เอาเราไปอ้างว่าเราว่าอย่างนั้น คนนี้ก็เอาเราไปอ้างว่าเราว่าอย่างนี้” ท่านพูดกับเรา เวลาพูดกับเรา ท่านพูดอย่างนั้นเลย

ทีนี้พูดอย่างนั้นปั๊บ ก็ย้อนกลับมาที่นี่ไง “เว็บธรรมะมันเปลี่ยนไป”

มันไม่ได้เปลี่ยนไปหรอก มันไม่ถูกมาตั้งแต่ต้น ไม่ใช่เปลี่ยนไป มันเป็นอย่างนั้นเอง แต่เราตาบอดเอง เราตาถั่ว เราสายตาเอียง เราสายตาสั้น เราสายตายาว เราไม่มีความสามารถรู้เองว่าอันนั้นจริงหรือปลอม ถึงบอกว่ามันเปลี่ยนไป มันเปลี่ยนตรงไหน มันไม่ได้เปลี่ยนเลย มันเป็นอย่างนั้นมาตั้งแต่ต้น แล้วพอถึงเวลาแล้วมันก็แสดงผลของมันออกมา แล้วเราก็มารู้มาเห็นเอาตอนนี้ แล้วบอกว่ามันเปลี่ยนไป

มันเปลี่ยนตรงไหน มันไม่ได้เปลี่ยนไปเลย มันเป็นของมันมาตั้งแต่ต้น เขาเปลี่ยนแปลงตรงไหนในตัวสื่อ ในข้อมูลที่เขาเผยแพร่มา มันเปลี่ยนตรงไหน ไม่เห็นมีอะไรเปลี่ยนเลย ก็คําพูดคําเก่า หนังสือก็หนังสือตัวเดิม เว็บไซต์ก็ช่องเดิม มันเปลี่ยนไปตรงไหน

มันไม่ได้เปลี่ยนไปเลย แต่เราต่างหากไปรู้ความจริงขึ้นมา เราต่างหากเปลี่ยนแปลง เราเปลี่ยนแปลงว่าสิ่งนั้นมันผิด สิ่งนั้นมันไม่ใช่ความจริง สิ่งนั้นไม่ใช่ความจริงมันก็คือยาที่หมดอายุ มันเป็นสิ่งที่ไม่มีคุณภาพ เราเพิ่งมารู้เองทีหลังไง เรารู้ของเราทีหลัง ไม่ใช่เว็บมันเปลี่ยนไป มันไม่ได้เปลี่ยนหรอก มันเป็นอย่างนั้นเอง

ฉะนั้น กรณีอย่างนี้ ในเรื่องการสื่อสารมวลชนนะ เรื่องอินเทอร์เน็ต เรื่องเว็บไซต์ เขาจะบอกเลย หนึ่ง ที่อยู่ของเรา ข้อมูลส่วนตัวของเรา อย่าให้ใครรู้เด็ดขาด สิ่งที่เราไปศึกษามาจากในเว็บไซต์ หนึ่ง ห้ามเชื่อเด็ดขาด เพราะว่าคนที่เขาสื่อสารมา เขามีความจริงแค่ไหน

นี่นักวิชาการเขาพูดเลย หนึ่ง เซิร์ฟเวอร์ของเรา ข้อมูลของเรา ห้ามให้ใครรู้เด็ดขาด ทีนี้พวกเรามันไม่เป็นอย่างนั้นสิ แหม! ส่งข้อมูลให้กัน อู๋ย! กลัวเขาจะไม่รู้จัก แหม! ยื่นให้เขาเลย

ในทางโลกยังหมดนะ ข้อมูลส่วนตนของเรา ถ้าเราแฮกได้นะ เขาเอาไปเบิกธนาคาร เขาเอาไปทําธุรกรรมของเขา เราเป็นหนี้หัวโตเลย แม้แต่ข้อมูลส่วนตัวทางโลกเขายังให้กันไม่ได้เลย แล้วนี่หัวใจของเรา เราเปิดในเว็บธรรมะไปศึกษา หัวใจของเรามันอยู่กับเรา ทําไมเราเอาหัวใจของเราให้เขาไปทั้งหมด เอาหัวใจของเราไปให้เขาทั้งหมด หลวงตาท่านบอกเลย ท่านจะไปไหนก็แล้วแต่ สิ่งที่ท่านไป ท่านไปเพราะนํ้าใจของคน ท่านไปเอาหัวใจของคน ท่านไม่ต้องการสิ่งใดเลย

ความเชื่อความศรัทธาของคน แล้วหัวใจของคนนั่นน่ะ ถ้ามันเป็นคุณงามความดี เขาจะมีความสุขของเขา ถ้าหัวใจของเขาเป็นพิษเป็นภัย หัวใจอันนั้นมันมีแต่โทษ มันทําให้เป็นความทุกข์ของเขา ท่านไป ท่านไปเพื่อไปเอานํ้าใจคน ไปเอาหัวใจของคน ถ้าหัวใจของคนนะ ท่านพยายาม เห็นไหม ธรรมะมันดับ ธรรมะมันดับไฟในใจของคน ท่านไปเพื่อเหตุนั้น ถ้าท่านไปเพื่อเหตุนั้น ท่านทําของท่านเพื่อเหตุนั้น

ถึงบอกไง นี่ยังดีนะ มีเว็บของครูบาอาจารย์

ถ้าเว็บของท่านน่ะใช้ได้ เราเอาอันนี้เป็นหลักไว้ แล้วเอาอันนี้เป็นหลักไว้แล้วนะ เมื่อก่อนเรามาใหม่ๆ จะมีคนเอาหนังสือของครูบาอาจารย์มาให้เราเยอะมาก ฉะนั้น เราจะพูดออกไปมันก็เหมือนกับว่าเราช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิดไง คือบอกว่านู่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่

เราจะพูดอย่างนี้ เมื่อก่อนใหม่ๆ เราจะบอกว่าให้เอาหนังสือของหลวงตา หนังสือธรรมะของหลวงตา กับหนังสือของครูบาอาจารย์ที่เราเชื่อมั่น เอามาเทียบเคียงกัน เอามาเทียบเคียงกัน ฟังสิ ในเสียงธรรมของหลวงตา วิทยุนี่ฟังสิ ฟังเทศน์หลวงตาเวลาท่านเทศน์สิ ท่านเทศน์จะเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา ไปฟังครูบาอาจารย์องค์อื่นเทศน์สิ ในวิทยุเสียงธรรมนี่แหละ มันก็ยังมีสิ่งที่บิดเบือนมาออกกันอยู่ “หา! จิตสงบแล้วจะเกิดปัญญาเอง ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง จะเป็นอริยสัจ โอ๋ย! กิเลสมันมีอยู่ในใจ” บ้าบอคอแตกน่ะ

เอามาเทียบกันสิ เวลาหลวงตาท่านเทศน์ เทศน์อย่างไร หลวงตาท่านพูด ท่านมีเหตุผลอะไร ท่านทําความสงบของใจอย่างไร แล้วท่านเห็นอริยสัจอย่างไร แล้วฟังอันอื่นเอามาเทียบกันสิ

เมื่อก่อนใครมาหาเรา เอาหนังสือคนนู้นมาคนนี้มา เราไม่รับ ใหม่ๆ จะไม่รับ เขาก็จะบอกว่าเหมือนกับว่าช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิด เหมือนกับว่าปฏิเสธเขาทุกเรื่องเลย แต่จะบอกว่าเขาผิดๆ ก็ไม่เชื่ออีก เพราะว่าวุฒิภาวะอย่างเรา เจ๊กบ้า ใครๆ จะเชื่อ ใครๆ จะเชื่อเจ๊กบ้าว่าเจ๊กบ้านี่มีกึ๋น เจ๊กบ้ารู้ได้อย่างไรว่าครูบาอาจารย์องค์ไหนถูกองค์ไหนผิด ฉะนั้น เราเข้าใจว่ามุมมองของโลกเขาไม่เชื่อเราหรอก เราจะไปเชื่อวัวเชื่อควายไหม เวลาวัวควายเขาเอาไว้ไถนา เขาไม่เชื่อหรอก วัวควายมันพูดไม่ได้

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เราเป็นพระเด็กๆ ใครเขาจะไปเชื่อไอ้เจ๊กบ้า ฉะนั้น เขาไม่เชื่อไอ้เจ๊กบ้า เราถึงบอกว่าหนังสือของครูบาอาจารย์องค์ใดก็แล้วแต่นะ เอามาเทียบเคียงกับหนังสือของหลวงตา ข้อมูลมันแตกต่าง เพราะเราเห็นชัดเจนขาวกับดําอยู่แล้ว แต่เขาก็รู้ไม่ได้อีกว่าอะไรขาวอะไรดํา อ่านไปแล้วก็เข้าข้างตัวเองว่ามันเหมือนกันๆ

มันจะเหมือนกันมาจากไหน มันก็เหมือน “เว็บเปลี่ยนไปๆ” มันเปลี่ยนไปที่ไหน มันก็เริ่มต้นมาอย่างนี้ มันนํ้าท่วมทุ่ง มันไม่มีอะไรเลย นํ้าท่วมทุ่ง

เราฟังศิลปินแห่งชาติที่เขาเขียนกวียังดีกว่าอีก เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ไปอ่านกวีของเขาสิ โอ้โฮ! อ่านแล้วยังชื่นใจอีก ไปอ่านหนังสือเนาวรัตน์ก็ได้ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ (เอ่ยชื่อเขานะ ขออภัยด้วย) เวลาไปอ่านของเขา เขายังมีเนื้อหาสาระอีกนะ ไอ้นี่ของเราอ่านไปแล้วมันมีอะไรขึ้นมาล่ะ มันไม่มีอะไรมาตั้งแต่ต้น แต่วุฒิภาวะเราอ่อน

ฉะนั้น หนึ่ง เริ่มต้นเราฟังธรรมนะ จากที่ว่าเราเป็นปุถุชน เราแยกแยะอะไรถูกอะไรผิดไม่เป็นหรอก ถ้าเราแยกแยะอะไรถูกอะไรผิดไม่เป็น เราฟังแล้วก็ฟังเพื่อปลูกศรัทธา ศรัทธา ศรัทธาคือความเชื่อ ศรัทธาเป็นสิ่งที่ชักนําให้เรามาศึกษา แต่ศึกษาแล้วเราต้องมีกาลามสูตร ไม่เชื่อว่าเป็นอาจารย์ของเรา ไม่เชื่อ อย่าเพิ่งเชื่อ

หลวงตาท่านไปอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านบอกนะ เวลาท่านสําเร็จ ท่านเรียนจบมหาแล้ว ท่านตั้งสัจจะว่าต้องออกปฏิบัติ ทีนี้พอจะออกปฏิบัติขึ้นมามันก็สงสัย มรรคผลจะมีจริงหรือเปล่า ทั้งๆ ที่ว่าตั้งใจนะ ถ้ามีครูบาอาจารย์องค์ไหนชี้ทางให้เราได้ เราจะฝากชีวิตไว้กับครูบาอาจารย์องค์นั้นเลย เราจะฝากชีวิตไว้กับครูบาอาจารย์องค์นั้น

ฉะนั้น พอไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเทศน์เลย “มหา มหาจะมาหามรรคผลนิพพานใช่ไหม มรรคผลนิพพานมันไม่ได้อยู่บนภูเขาเลากา ไม่ได้อยู่ในวัตถุสิ่งใดๆ มรรคผลนิพพานมันอยู่ในหัวใจนะ”

อืม! มั่นใจมาก นี่อาจารย์ของเราๆ ขนาดนั้นนะ แต่หลวงตาท่านพูดให้ฟังเอง หลวงปู่มั่นท่านเทศน์อะไรมันลงใจหมด แต่ด้วยการศึกษาว่าเป็นมหา ท่านจะเอาข้อมูล เอาข้อเท็จจริงไปเปรียบเทียบกับในพระไตรปิฎก ท่านก็เปรียบเทียบ หลวงตาท่านพูดเอง แม้แต่ว่าเป็นครูบาอาจารย์ของเรา เราก็เชื่อมั่น แต่เราก็ยังเปรียบเทียบเลย ยังมาตรวจสอบเลย ท่านบอกว่าตรวจสอบเปิดเข้าไปเปี๊ยะ! หลวงปู่มั่นทําอย่างไร พระไตรปิฎกชัดเจนๆๆ

เวลาเราศึกษากัน ดูสิ ปริยัติ เราศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม้สีฟันยาว ๔ นิ้วก็งงแล้ว ไม้สีฟันอะไรมันยาว ๔ นิ้ว พอเวลาไปประชุมกันในสังฆาธิการ มีพระป่าอยู่ในที่ประชุมนั้น ก็เปิดกระเป๋าเลย หยิบไม้เจียขึ้นมา นี่ไง ไม้สีฟันยาว ๔ นิ้ว งงนะ แล้วเวลาตัดเย็บจีวรต้องมีกระดุม ต้องมีกุสิ เขาทํากันอย่างไรล่ะ พระป่าเย็บผ้ากันทั้งวันน่ะ กระดุมนี่ถักจนมือไม่มีขนน่ะ

แต่เวลาปริยัติเรียนมาแล้ว เรียนจบนะ เพราะมันอยู่ในนักธรรมโท นักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอก เรียนจบแล้ว แต่ทําอะไรไม่เป็น จบมหามา ตัดเย็บผ้าก็ไม่เป็น ตัดไม่เป็นหรอก วินัยฝากเจ๊กไว้ ไปซื้อจากร้านเจ๊ก ตัวเองทําอะไรไม่เป็น นี่เวลาศึกษามาแล้วศึกษามา

แต่เวลาปฏิบัติ หลวงตาท่านบอกว่า เวลาเคารพหลวงปู่มั่นนี่เคารพมาก แล้วท่านก็เอามาเทียบเคียง เวลาฟังแล้วท่านเอามาเทียบเคียง กาลามสูตร มันไม่เสียหายหรอก ครูบาอาจารย์ของเรานี่เคารพไหม? เคารพ แต่ถ้ามีสิ่งใดแล้วเราก็เทียบเคียงกับพระไตรปิฎกได้ เทียบเคียงกับทางวิชาการได้ เราเทียบเคียงมาเพื่อความมั่นใจ แล้วถ้ามันผิด ผิดอย่างไร

บางทีนะ มันสะดุดกัน มันไม่ลงกัน ไม่ลงกันเพราะอะไร อ๋อ! มันเป็นจังหวะไง จังหวะระหว่างธรรม ดูสิ เราตัดเย็บผ้า กว่ามันจะเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา เราตัดแล้วมันก็เป็นชิ้น ชิ้นเล็กชิ้นน้อย แล้วเราก็เย็บแล้วมาต่อกัน พอต่อกันมันก็เป็นจีวรขึ้นมา จีวรขึ้นมายังใช้ไม่ได้ เพราะมันไม่มีกุสิ กุสิคือดามตรงขอบ พอดามขอบขึ้นมา โอ๋ย! มันสวยมันงาม มันแข็งแรง โอ๋ย! มันมีรังดุมอีก รังดุมติดเสร็จแล้ว อ๋อ! บิณฑบาต ถ้าออกจากวัดไปไม่ติดรังดุมเป็นอาบัติ แล้วรังดุมเป็นอย่างไร ตํารามันมีไว้หมด แต่ทําอะไรกันไม่เป็น พอมันทําเป็นขึ้นมา ทําเป็นขึ้นมาแล้วก็เทียบเคียงในพระไตรปิฎก

หลวงตาท่านทําอย่างนั้น มันก็เข้ากับกาลามสูตร เข้ากับกาลามสูตร กาลามสูตรใครเป็นคนสอนล่ะ? ก็ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเหมือนกัน อย่าเพิ่งเชื่อๆ เราปฏิบัติกัน แล้วปฏิบัติแล้วเราเป็นจริงขึ้นมานะ ตรวจสอบได้ ไม่ให้เชื่อนะ พระพุทธเจ้าไม่ให้เชื่อ ศาสนาจะมั่นคง มั่นคงตรงนี้ มั่นคงที่เวลาเราพูด อย่าเพิ่งเชื่อ เวลาใครมาหาเราเสร็จบอก “ผมไม่เชื่อหลวงพ่อ”

เราบอก เออ! ถูกต้อง ถ้ามึงเชื่อกูนะ มึงโง่ฉิบหายเลย ห้ามเชื่อ ฟังกูนะ แล้วมึงไปแยกแยะเอา หาเหตุผลเอา อย่าเชื่อๆ ถ้ามึงเชื่อนะ มึงโคตรโง่เลย เพราะอะไร เพราะนี่คือความเห็นของกู กูปฏิบัติของกูมา กูรู้อย่างนี้ มึงรู้จริงหรือเปล่า มึงเชื่อไปมึงก็ก็อปปี้ไปไง ก็มากู้ยืมเอาสตางค์ของเราไป เอ็งยังไม่ใช้ดอกเบี้ยนะมึง เวลาฟังกูเสร็จ มึงไปเล่าให้คนอื่นฟังต่อ ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ให้กูด้วย เวลาฟังกูไป แล้วก็ไปโม้ต่อ ไม่จ่ายค่าลิขสิทธิ์ได้อย่างไร ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ด้วย อ้าว! อย่าเชื่อ อย่าเชื่อก็อย่าเอาไปโม้ต่อ ทําให้เป็นขึ้นมา ถ้าเป็นขึ้นมาก็เป็นความจริง

นี่พูดถึงเวลาเขาพูดไง “เว็บธรรมะมันเปลี่ยนไป ไม่ลดกิเลสเลย มีแต่เรื่องผู้หญิง คิดว่าจะปล่อยไป ไม่สนใจ มาสนใจช่วยเหลือตัวเองดีกว่า เดินให้ถูกทางเพื่อพ้นทุกข์ ขอบคุณที่ยังมีเว็บของครูบาอาจารย์”

ถ้ามีเว็บครูบาอาจารย์ ฟังแล้วนะ ฟังแล้วถ้ามันกระตุ้น เวลากระตุ้นนะ พอจิตใจเราดีขึ้นมา ไปฟังแล้วมันจะกระตุ้นมาก โอ๋ย! ขนลุกขนพองเลย แล้วมันจะขวนขวายทําต่อเนื่อง ถ้าจิตใจมันหยาบนะ ฟังแล้วมันเบื่อ ฟังแล้วนะ ฟังซํ้าฟังซาก “ครูบาอาจารย์ก็น่าจะมีปัญญามากกว่านี้หน่อยหนึ่ง พูดให้เราเข้าใจ ทําไมครูบาอาจารย์ก็ทึบๆ พูดให้เราไม่เข้าใจ” มันยังไปติเขาอีกนะ “ครูบาอาจารย์สมองทึบๆ พูดอะไรแล้วก็ไม่เห็นเข้าใจเลย ครูบาอาจารย์น่าจะสมองดีกว่านี้นิดหนึ่ง จะพูดให้เราปลอดโปร่งได้” นี่เวลาจิตมันเสื่อมนะ

เวลาจิตมันดี เวลาจิตมันดี จิตมันผ่องแผ้ว พอฟังแล้ว โอ้โฮ! ทําไมคํานี้เมื่อก่อนไม่ได้ยินเลยล่ะ โอ้โฮ! ทําไมคํานี้มันดีมากเหลือเกินล่ะ เห็นไหม เวลาจิตมันเปลี่ยนแปลงไป ธรรมะของครูบาอาจารย์มันสว่างไสว มันชี้นําไปถึงที่สุด เอ๊ะ! ทําไมมันเป็นอย่างนี้ล่ะ พอจิตเราดีขึ้นนะ ถ้าจิตเราดีขึ้น ทําไมเทปนี้ก็ฟังทุกเที่ยวเลย ทําไมคํานี้เมื่อก่อนไม่ได้ยินล่ะ

ก็ฟังมาร้อยกว่ารอบแล้วมันไม่ได้ยินได้อย่างไร มันก็ได้ยิน แต่จิตใจมันทึบ จิตใจมันเข้าใจไม่ได้ ถ้าจิตใจมันปลอดโปร่ง มันว่างขึ้นมา มันจะเข้าใจได้ แหม! ทําไมคํานี้มันไม่เคยได้ยินเลย นี่เพราะจิตเราดีเอง

ฉะนั้น บอกว่า ยังมีธรรมะเว็บไซต์ของครูบาอาจารย์ให้เราฟัง เราก็กลับมาพัฒนาเราด้วย ถ้าจิตใจเราดีขึ้น เราไปฟังสิ่งนี้มันก็จะเป็นประโยชน์ไง ถ้าจิตใจเราทึบ มันไม่เป็นประโยชน์ มันก็ไม่เป็นประโยชน์ ไม่เป็นประโยชน์ เราก็ฝืนทําของเราไป

มนุษย์จะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร เรามีความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ มีความเพียร หมั่นคราดหมั่นไถ จิตใจมันต้องละเอียด มันต้องเข้ามา ถ้ามันจะท้อจะแท้ มันจะอะไรต่างๆ เราพยายามฝืนทนเอา ฝืนทน ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ขันติธรรม เราต้องมีขันติ มีอํานาจวาสนาบารมี พยายามทําของเราขึ้นมาให้มันเป็นจริงขึ้นมา ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาแล้ว ตอนนี้เราไม่ต้องพึ่งเว็บไซต์เลย เว็บธรรมะมันเปลี่ยนไป มันจะไม่เปลี่ยนเลย เราจะดีของเรา เราจะพัฒนาของเรา ถ้าพัฒนาของเรา

สิ่งนี้ ดูสิ ในตู้พระไตรปิฎก ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย ครูบาอาจารย์ของเราศึกษา หลวงปู่มั่นรื้อหลายรอบ หลวงตาเล่าให้ฟังเองว่าหลวงปู่มั่นค้นคว้าพระไตรปิฎกหลายรอบมาก แต่หลวงตาท่านศึกษามาเลยเพราะว่าท่านเป็นมหามาแล้ว เห็นไหม เรามารื้อมาค้น คนมารื้อค้นเพื่อประโยชน์กับตนเอง เพื่อประโยชน์กับใจหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านก็รื้อค้นของท่าน รื้อค้นเสร็จแล้ว ท่านก็ปฏิบัติของท่าน เวลามีปัญหาขึ้นมา ท่านก็ไปปรึกษากับเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านต้องค้นคว้าตรวจสอบตลอด ไม่ไว้ใจอะไรทั้งสิ้น เราไว้ใจกิเลสไม่ได้เลย ท่านพัฒนาของท่าน ท่านทําของท่านเป็นประโยชน์กับท่านขึ้นมา

ฉะนั้น ในพระไตรปิฎก ถ้าใครปฏิบัติ ใครค้นคว้าขึ้นมาเพื่อปริยัติ ปฏิบัติ เอามาปฏิบัติ เอามาแก้ไข เอามาดัดแปลงตนเอง แต่ถ้าใครไปรื้อค้นพระไตรปิฎกมา อื้อหืม! อันนี้มันสุดยอด เอาไปเขียนทางวิชาการกัน เขียนหนังสือขายกันนะ มีคนเขาบอกว่าขายหนังสือธรรมะ “อ้าว! ถ้าไม่ขายแล้วจะเอาอะไรกินล่ะ”

อ้าว! พูดไปนู่นน่ะ

“อ้าว! ถ้าเราไม่ขายจะได้หรือ”

แต่ถ้าเป็นหลวงปู่มั่น เป็นหลวงตา ท่านบอกว่าธรรมะนี่ให้กันไม่ได้หรือ เราให้กันเป็นธรรม สิ่งที่เป็นธรรมให้กันไม่ได้หรือ สิ่งที่ให้กันมันก็สะอาดบริสุทธิ์ เราไม่มีการซื้อการขาย ไม่มีสิ่งใดมาแลกเปลี่ยน ไม่ต้อง ไม่ต้อง เรามีนํ้าใจต่อกัน เช้าขึ้นมาพระบิณฑบาตไป ล้นบาตรมาเลย โยมเขามีนํ้าใจ เขาใส่บาตรมา เขาอยากได้บุญของเขา เขาใส่บาตรมาเต็มบาตรเลย เวลาพระเรามีมุมมอง มีปัญญาขึ้นมา มีธรรมจะแจกเขา ทําไมต้องซื้อต้องขายกัน ทําไมให้ไม่ได้

หลวงตาท่านพูดบ่อย ทําไมให้กันไม่ได้ ถ้าโลกนี้พระให้ไม่ได้ ใครมันจะให้ โลกนี้ก็มีแต่พระจะให้ก่อน เราเป็นผู้เสียสละ เราได้มา ได้ดํารงชีวิตมา ทําไมจะให้ไม่ได้ ถ้าให้มันก็จบ ถ้ามันจบแล้วมันก็เป็นประโยชน์

พอมันจะให้ได้ ทีนี้ก็อีกแหละ ทางโลก “ถ้าให้นี่มันไม่มีคุณค่า ถ้าอันนี้สัก ๕,๐๐๐ สัก ๗,๐๐๐ โอ้! ของดีเนาะ ถ้ายิ่งสักหมื่นหนึ่ง หมื่นยิ่งดีใหญ่เลย” อ้าว! ชอบอย่างนั้นอีก กรรมของสัตว์เนาะ ถ้ากรรมของสัตว์มันเป็นอย่างนั้นก็ต้องเป็นอย่างนั้น

ถ้ามันไม่เป็นกรรมของสัตว์ สื่อนี่ใครจะใช้ ถ้าสื่อ ถ้าธรรมะใช้ ถ้าครูบาอาจารย์อย่างหลวงตา ท่านก็สื่อของท่าน ท่านก็มีเว็บของท่าน ท่านสื่อของท่าน อย่างเช่นวิทยุร้อยกว่าสถานี ท่านบอกคราวนี้ธรรมมันจะได้ออกแล้ว ยิ่งภาคใต้มีปัญหากันเรื่อง ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ เวลามาขอวิทยุหลวงตา ท่านให้ ๑๐ กิโลเลยนะ ท่านให้ตั้งวิทยุที่นั่น ๑๐ กิโลวัตต์ ๒-๓ สถานี ท่านบอกว่ามันมีความขัดแย้งมาก ท่านอุตส่าห์ไปตั้งให้ แล้วถ้าเอาธรรมะไปเผยแผ่ให้ เห็นไหม ถ้ามันเป็นธรรมเพื่อประโยชน์ ประโยชน์กับสังคม ท่านให้ ท่านดูแล ท่านให้เพื่อสังคม ถ้าให้เพื่อสังคม สิ่งนั้นเป็นนํ้าใจของท่าน นํ้าใจของท่าน ท่านเสียสละของท่าน

ฉะนั้น เวลาเราไปเห็นแบบนี้ สื่อใครใช้ สื่อ ถ้าเป็นหลวงตา วิทยุร้อยกว่าสถานี ท่านยังมีเว็บไซต์ ท่านยังมีทีวีของท่าน ท่านเอาทุนเอารอนของท่านเป็นค่าใช้จ่ายเพื่อประโยชน์ เพื่อนํ้าใจของคน ถ้าธรรมใช้นะ ธรรมใช้สื่อนั้นจะเป็นประโยชน์

ถ้าโจรมันใช้สื่อ ใช้สื่อไป สื่อเพื่อปลิ้นปล้อน เพื่อหลอกลวง เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ ดูทางโลกสิ เขาโกงกัน เขาใช้สื่อ อย่าให้เขารู้ที่อยู่นะ เดี๋ยวมันจะมากล่อมเอาถึงบ้าน ถ้ามันกล่อมไปถึงบ้าน มันชักนําไป เวลาความโลภน่ะไปหมดเลย เขาเสียหายกันมาเยอะนะ พวกเรื่องสื่อ ถ้าโจรมันใช้ โจรมันใช้นะ พวกเห็นผลประโยชน์ส่วนตนมันใช้ ใช้สื่อสารมวลชนเพื่อหาประโยชน์ส่วนตน แต่ของเราเวลาครูบาอาจารย์ท่านใช้ สื่อใครใช้ ใช้เพื่อประโยชน์ไง

บอกว่า เว็บธรรมะมันเปลี่ยนไป ไม่ลดละกิเลสแล้ว แต่เดี๋ยวนี้ปล่อยหมด มันยังดี ขอบคุณที่ยังมีเว็บครูบาอาจารย์เพื่อให้เรายังได้ทําประโยชน์กับตนเอง เอาตรงนี้เป็นตัวหลักนะ แล้วเพื่อประโยชน์กับตัวเอง

ถาม : เรื่อง “เห็นแบบพิสดาร”

กราบเท้าพระอาจารย์ เมื่อก่อน ถ้าย้อนกระแสเข้ามาที่จิต ภาพนิมิตรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัสทั้งหยาบ กลาง ละเอียดจะดับหมด แต่เดี๋ยวนี้ย้อนกระแสเข้ามาแล้ว เห็นทั้งจิตตัวเอง และเห็นนิมิตรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัสไปพร้อมๆ กัน อย่างมีตาสับปะรดครับ แปลกมากและพิสดารมาก กราบเท้าพระอาจารย์ที่เคารพอย่างสูง

ตอบ : นี่เขาพูดถึงแจ้งผลการปฏิบัติมา

เขาบอกว่า เมื่อก่อน สิ่งที่เมื่อก่อน ถ้าย้อนเข้าไปที่รูป รส กลิ่น เสียง สิ่งต่างๆ มันจะดับหมด สิ่งที่ดับหมดนะ เริ่มต้นเราต้องการพัก เราต้องการจิตใจให้เราสงบ ถ้าจิตใจเราไม่สงบจากรูป รส กลิ่น เสียง รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร ถ้ารูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร รูป รส กลิ่น เสียงกับเราก็เป็นอันเดียวกัน ความคิดเป็นเรา สรรพสิ่งเป็นเรา เวทนาเป็นเรา สุขเป็นเรา ทุกข์เป็นเรา สรรพสิ่งเป็นเราทั้งนั้นเลย แต่มันก็เป็นเราจริงๆ นี่แหละ เป็นเราเพราะอะไร เป็นเราเพราะเราเป็นคนที่มีชีวิตจิตใจ ถ้ามีชีวิตจิตใจ มันก็รับรู้สิ่งใดเป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องธรรมดาเลย

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน พอท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านเคยอยู่กับสิ่งนี้ ท่านละวางสิ่งนี้ไม่ได้ ละวางสิ่งนี้ไม่ได้ ท่านบอกว่ากิเลสมันอยู่ที่เราๆ ก็เลยอดอาหาร อดอาหาร กลั้นลมหายใจต่างๆ เพราะจิตยังไม่สงบเข้ามา ท่านไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ กับฤๅษีชีไพร เข้าสมาบัติ เข้าต่างๆ มันก็สงบเข้ามา พอสงบเข้ามาแล้วเดี๋ยวมันออกมามันก็เหมือนปกติ มันไม่มีอะไรดีขึ้นเลย

ฉะนั้น พอปฏิบัติกับเจ้าลัทธิต่างๆ มา ๖ ปี พอ ๖ ปี กลับมาย้อนถึงว่า เราทําถึงที่สุดแล้ว มันไปไม่รอดแล้ว ก็คิดถึงโคนต้นหว้า พอโคนต้นหว้า ตอนเป็นราชกุมาร อานาปานสติ กําหนดลมหายใจ มันมีความสุข ความสงบ ความระงับอย่างนั้น ระลึกถึงสิ่งนั้นได้ ก็พยายามระลึกสิ่งนั้น

เริ่มต้นพอฉันอาหารของนางสุชาดา คืนนี้ถ้าเรานั่ง ถ้าไม่สําเร็จ ยอมตายคืนนั้นเลย พอยอมตายคืนนั้น อานาปานสติ กําหนดเข้ามา จิตมันก็สงบเข้ามา จิตสงบเข้ามาแล้ว จิตสงบเข้ามา เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จิตสงบเข้ามา สงบเข้ามาก็คือข้อเท็จจริง พอข้อเท็จจริงสงบเข้ามาแล้วมันก็ไปกระทบกับสิ่งภายใน คือข้อมูลจากใจ บุพเพนิวาสานุสติญาณมันก็เกิด

บุพเพนิวาสานุสติญาณ เกิดจากข้อมูลอันนั้น ข้อมูลอันนั้นมันก็เกิดจากข้อมูลอันนั้น ข้อเท็จจริงมันเป็นอย่างนั้น เอ๊ะ! มันก็ไม่ใช่ พอไม่ใช่ก็ดึงจิตสงบเข้ามามากขึ้น จิตสงบมากขึ้นก็ระลึกเข้าไป มันก็เป็นจุตูปปาตญาณ จิตที่ว่าจิตมันสงบเข้ามา ข้อมูลคืออดีตชาติ แต่ถ้าข้อมูลมันยังอยู่ มันมีข้อมูลของมัน ถ้ามันตายตอนนั้น เกิดในอนาคต อนาคตมันก็เกิดของมันอย่างนั้น ตามดูไปอย่างไรมันก็ไม่ใช่ ย้อนกลับเข้ามา ดึงจิตกลับมาอีก ให้มันสงบระงับเข้าไปอีก พอเกิดอาสวักขยญาณ อาสวักขยญาณ เกิดอริยสัจ เกิดมรรค เกิดต่างๆ มันทําของมันสิ้นกิเลส พอสิ้นกิเลสไป สิ่งที่เป็นจริงขึ้นมา ฉะนั้น พอเป็นจริงขึ้นมาถึงเข้าใจ ถึงเข้าใจ ถึงเห็นกระบวนการของจิตว่าจิตนี้มันเป็นอย่างใด

แต่ของเราเป็นปุถุชน เราศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตู้พระไตรปิฎกใครๆ ก็ค้น ถ้าค้นขึ้นมาเพื่อปฏิบัติ ค้นมาเป็นปริยัติ ศึกษามาแล้วเราจะปฏิบัติให้เป็นความจริงของเราขึ้นมา เราก็ค้นของเราขึ้นมา

แต่คนที่วุฒิภาวะด้อย ศึกษาขึ้นมาแล้วมันตื่นเต้น ตื่นเต้นเพราะนี่มันเป็นขุมทรัพย์ เพราะมันเป็นอริยสัจ มันเป็นกระบวนการจิตที่พระพุทธเจ้ารู้พระพุทธเจ้าเห็น แต่เราไม่รู้ไม่เคยเห็น เราไปเห็นเข้า เหมือนกับนักวิทยาศาสตร์ ความลับทางการค้าๆ ผู้ที่เขาทําการค้าขึ้นมา อู้ฮู! ธุรกิจของเขาเจริญงอกงามมากเลย เขามีความลับของเขา เขามีการวิจัย งานวิจัยของเขา เราก็ไปลักข้อมูลของเขา

นี่ก็เหมือนกัน พอค้นในพระไตรปิฎกมันก็ไปเห็นข้อมูลของเขาไง อ๋อ! เทคนิคทําอย่างนี้ เขาวิจัยมาอย่างนี้ อู๋ย! มันตื่นเต้นมาก ก็เอามาเขียนหนังสือกัน “ไม่มีใครรู้ พระพุทธเจ้ารู้อย่างนั้นๆ” เขียนกันไป นี่ปริยัติไง ปริยัติแล้วไม่เอามาปฏิบัติไง ปริยัติ พอไปรู้แล้วเอาปริยัติไปเผยแพร่ไง ไม่ปฏิบัติให้รู้จริงขึ้นมาไง

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ท่านศึกษามา ข้อมูลทางการค้า ความลับทางการค้าของเขานั่นเรื่องของเขา นั่นเป็นความลับของเขา แล้วเราพยายามพัฒนาของเรา เราไปรู้ข้อมูลแล้วเรามาวิจัยของเรา เรามาทําของเรา มันเป็นของเราขึ้นมาไหม ถ้ามันเป็นของเราขึ้นมา มันไม่มีความลับของใคร มันเป็นความเปิดเผยภายในหัวใจของเรา มันเป็นการเปิดเผย

กระบวนการที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทดสอบมาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็พยายามปฏิบัติของเรา ปริยัติมาปฏิบัติ พอปฏิบัติ กระบวนการมันเกิดขึ้น กระบวนการที่มันเป็น ศีล สมาธิ ปัญญามันเกิดขึ้น มรรคมันเกิดขึ้น มันเกิดขึ้น มันมีความลับไหม เราต้องไปเอาความลับทางการค้าของใคร มันเป็นความจริง โรงงานของเรา เราได้เปิดโรงงานของเรา เราได้ทําวิจัยของเรา เราได้ทําสินค้าของเราขึ้นมา มันก็เป็นความจริงขึ้นมา มันก็รู้ตามความเป็นจริง ปริยัติ ปฏิบัติ

นี่ก็เหมือนกัน คําถาม “เมื่อก่อนย้อนกระแสกลับไปเหมือนเห็นภาพนิมิตรูป รส กลิ่น เสียง ทั้งหยาบ กลาง ละเอียดจะดับหมด แต่เดี๋ยวนี้ย้อนกระแสเข้าไปเห็นจิตเป็นตัวเอง เห็นนิมิต เห็นรูป เห็นสัมผัสไปพร้อมๆ กัน อย่างกับมีตาสับปะรด”

ถ้าจิตมันสงบ ถ้าจิตสงบ ถ้าจิตไม่สงบ รูป รส กลิ่น เสียงเป็นเรา รูป รส กลิ่น เสียงเป็นเรา แต่ถ้าทําสมาธินะ สิ่งนี้จะดับหมด เพราะเราต้องปล่อยวางสิ่งนี้ รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร พอเราพิจารณาไป รูป รส กลิ่น เสียงไม่ใช่เรา

เวลาเรานั่งสมาธิ นั่งสมาธิ พุทโธๆ จนจิตสงบเข้ามา

ขณิกสมาธิ ได้ยินเสียงอยู่ รูป รส กลิ่น เสียง

อุปจาระ ละเอียดมากขึ้น แต่ก็ยังได้ยินเสียง รูป รส กลิ่น เสียงก็ยังมีอยู่นะ เรากําหนดพุทโธต่อเนื่องกันไป ถ้ามันได้ยินเสียง ถ้าจิตเราสงบเข้ามาแล้ว จิตมีหลักแล้ว จิตไม่กวัดแกว่ง จิตไม่กระวนกระวาย จิตมีความสุข เพราะมันเป็นอุปจาระ มันเป็นความสงบแล้ว แต่มันก็ได้ยินเสียงอยู่

พุทโธต่อเนื่องกันไป ถ้าเข้าสู่อัปปนาสมาธิ มันจะละเอียดขึ้นๆ จนเสียงนี้ดับหมด หูไม่ได้ยินสิ่งใดเลย ผิวหนังไม่สัมผัสรู้สิ่งใดเลย อายตนะนี่ตัดขาด จิตรวมลงสู่อัปปนาสมาธิ สักแต่ว่ารู้ สักแต่ว่ารู้ ความรู้สึกอยู่กลางหัวอกมันไม่รับรู้เรื่องร่างกาย แม้แต่กิริยาท่านั่งมันก็ไม่รับรู้ ไม่รับรู้อะไรเลย มันจะเด่นของมัน อยู่ของมัน สักแต่ว่า ถ้าบอกรู้ชัดๆ มันจะรู้ออกแล้ว มันสักแต่ว่าคือมันรู้ในตัวของมันเอง แล้วไม่กระจายออกด้วย นี่เป็นอัปปนาสมาธิ แล้วถ้ามันคลายออกมามันก็จะออกสู่อุปจาระ

จากอัปปนาสมาธิมันก็จะออกมาสู่อุปจารสมาธิ พอออกมาสู่อุปจารสมาธิ มันก็จะจับกาย เวทนา จิต ธรรม จับรูป รส กลิ่น เสียงได้ ถ้ามันจับรูป รส กลิ่น เสียงได้ ถ้ามันจับสิ่งนี้ได้ กระบวนการของมรรคมันจะเกิด เพราะจิตสงบแล้ว จิตเห็นอาการของจิต จิตจับต้องสิ่งใดๆ ได้ มันเกิดกระบวนการ เกิดการกระทํา เกิดอริยสัจ เกิดมรรค เกิดมรรค ๘ เกิดมีการกระทํา นี่อริยสัจเกิดตรงนี้ ถ้าอริยสัจเกิดตรงนี้ มันจะเป็นการจับแล้วพิจารณาได้แล้ว ถ้ามันพิจารณาได้ วิปัสสนาเกิดตรงนี้

เขาบอกว่า “กําหนดพุทโธๆ มันเป็นสมถะ มันไม่เกิดปัญญา ไม่เกิดต่างๆ”

มันไม่เกิดปัญญาหรอก เพราะมันจะเป็นแบบอันแรกนี่แหละ “แต่เดิมย้อนกระแสกลับมารูป รส กลิ่น เสียง ความสัมผัสหยาบ กลาง ละเอียดดับหมด” นี่สมาธิเป็นแบบนี้ มันจะดับหมด มันจะปล่อยเข้ามา เป็นขณิกะมันก็ปล่อยวางจากเดิม

อย่างเช่นรถยนต์ อย่างเครื่องยนต์ เรารู้ว่าเราใช้งานแล้วมันต้องมีการซ่อมบํารุง ขณะที่บางอย่างเราซ่อมบํารุงได้ต่อเมื่อเราไม่ต้องดับเครื่องยนต์ก็ได้ แต่ถ้าเครื่องยนต์ สิ่งที่เป็นแกนใน อย่างพวกเพลา พวกอะไรต่างๆ ลูกสูบต่างๆ เราจะซ่อมไม่ได้หรอกถ้าเราไม่ดับเครื่อง

จิตนะ พูดถึงถ้ามันสงบเข้ามา มันสงบเข้ามาเล็กๆ น้อยๆ มันก็ซ่อมบํารุงได้ของมัน มันก็พอรู้ของมัน แต่ถ้ามันจะดับ มันจะแก้ไข มันต้องเข้าสู่สมาธิ สมาธิก็คือดับเครื่อง

เครื่องยนต์ ถ้าเราติดเครื่องแล้วไม่เคยดับเลย เครื่องยนต์นั้นอายุใช้งานจะสั้น เครื่องยนต์เรารู้จักเก็บรู้จักรักษา รู้จักดูแลมัน เครื่องยนต์นั้นอายุการใช้งานมันจะยาว นี่เครื่องยนต์ แต่จิตของมนุษย์แปลกประหลาดกว่านั้นเยอะมาก จิตของมนุษย์ตั้งแต่วันเกิด ตั้งแต่ปฏิสนธิในไข่ มันติดเครื่องแล้ว แล้วไม่เคยดับจนกว่ามันจะตายออกจากชาตินี้ไป จิตนี้ไม่เคยดับ แม้แต่นอนก็ฝัน แต่เวลาเข้าสมาธิมันดับเครื่องได้ การดับเครื่องคือเข้าสู่สมาธิ

เวลาขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ มันไม่ถึงกับดับเครื่อง แต่มันก็ซ่อมบํารุงได้เล็กๆ น้อยๆ มันซ่อมบํารุงของมันไม่ได้ เราผ่าเครื่องไม่ได้ เราทําสิ่งที่ละเอียดไม่ได้ แต่ถ้าเราเข้าสู่สมาธิ แล้วพอมันดับเครื่อง มันได้พักเครื่อง แล้วต่อไปนี้การซ่อมบํารุงจะเกิดขึ้นแล้ว การซ่อมบํารุง การแก้ไขนั้นคือวิปัสสนาญาณ วิปัสสนามันจะแก้ไขชําระล้างหัวใจของเรา

ฉะนั้น ทําความสงบของใจ เขาบอก “ไม่ต้องทํา ทําแล้วไม่เป็นประโยชน์ ทําแล้วมันเป็นสมถะ มันไม่ใช่เป็นวิปัสสนา”

อันนั้นเป็นคําพูดของเขา ฉะนั้น เวลาถ้าจิตมันไม่สงบ มันไม่เข้าสู่มรรค มันไม่เข้าสู่ภาวนามยปัญญา มันเป็นโลกียปัญญา มันเป็นเรื่องปลีกย่อย เรื่องสามัญสํานึก เป็นเรื่องของโลกียะ ไม่เกี่ยวกับโลกุตตระเลย

แต่ถ้าจิตมันสงบเข้ามา สงบเข้ามา ถ้ามันยกขึ้นไม่เป็น จิตสงบมันเป็นสมถะ มันเป็นสัมมาสมาธิ มันก็เป็นเรื่องโลกๆ แต่มันเป็นพื้นฐานไง สมถกรรมฐาน-วิปัสสนากรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน งานในการรื้อภพรื้อชาติ งานในการแก้ไขจิตใจของเรา มันต้องมีข้อเท็จจริงของมัน มันถึงจะเป็นความจริงอันเดียวกัน

ฉะนั้น ศีล สมาธิ ปัญญา มันเป็นมรรค ๘ ฉะนั้น ศีล สมาธิ ปัญญา เราบอกว่าบางทีเขาก็ปฏิเสธสมาธิไปเลย แต่เวลาจนด้วยเหตุผล เขาบอกว่า “ทําไปเถอะ เดี๋ยวสมาธิมันจะเกิดเอง เพราะเวลาเกิดมรรคมันต้องเกิดสมาธิเอง ใช้ปัญญาไปแล้วเดี๋ยวสมาธิมันก็เกิด”

นี่มันถูลู่ถูกังไง คือจะรับก็ไม่รับ จะปฏิเสธก็ไม่กล้าปฏิเสธ ถ้าจะรับหรือ มันก็มีความจริงของมัน ถ้าจะปฏิเสธหรือ มันก็จะไม่เข้าสู่มรรค จะรับก็ไม่รับ จะปฏิเสธก็ไม่ปฏิเสธ ครึ่งๆ กลางๆ งูๆ ปลาๆ จะบอกงู มันก็บอกว่าปลา จะบอกปลา มันก็บอกว่างู

แต่ครูบาอาจารย์ของเรานะ งูก็เป็นงู งูเขาก็เอามาทํายาได้ ถ้าปลา ปลาเขาก็เป็นอาหารได้ งูเขาก็ใช้ประโยชน์ เอาพิษมาทําเซรุ่ม เอาพิษมันมาแก้ไขเพื่อเป็นยา เขาทําได้หมดแหละ

นี่ก็เหมือนกัน ทําสมถะเข้ามา สมถะก็เป็นสมถะ มันจะเป็นอะไรไป สมถะก็เพื่อความสงบระงับ ดับเครื่องมันก่อน ดับเครื่องแล้วเดี๋ยวจะผ่าเครื่อง ผ่าเครื่องจะเปลี่ยนลูกสูบ เปลี่ยนแหวน เปลี่ยนอะไรก็ได้ ถ้าเปลี่ยนขึ้นมามันก็ซ่อมเครื่องขึ้นมา พอซ่อมเครื่องขึ้นมามันก็ฝึกหัดขึ้นมา มันก็เป็นตทังคปหาน แต่ถ้าเราเปลี่ยนเลย เปลี่ยนลูกสูบเลย มันสมุจเฉทปหานไปเลย มันก็จบ มันก็เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

นี่พูดถึงว่ามันมี ๒ ขั้นตอนไง ขั้นตอนหนึ่งว่า เมื่อก่อนย้อนกระแสเข้ามา เห็นภาพนิมิตรูป รส กลิ่น เสียงทั้งหยาบ ทั้งกลาง ทั้งละเอียด มันจะดับหมด แต่เดี๋ยวนี้ย้อนกระแสเข้ามาแล้วจิตเห็นตัวเอง จิตเห็นนิมิตรูป รส กลิ่น เสียง แล้วเห็นอย่างตาสับปะรด

เห็นโดยความแตกต่างไง เห็นแบบโลกมันก็เห็นอย่างหนึ่ง เห็นแบบธรรม ตาสับปะรด ตาสับปะรดเดี๋ยวก็เสื่อมนะ

คําว่า “การปฏิบัติ” มันจะต้องถอยมาทําความสงบของใจให้จิตมันเข้มแข็ง พอเข้มแข็งขึ้นไปแล้ว ถ้าไปจับสิ่งใดได้ จับแล้วก็ฝึกหัดใช้ปัญญา อย่าไปตื่นเต้น พอจับแล้วตื่นเต้น แปลกประหลาดมหัศจรรย์ ทําแล้ว อู้ฮู! มันสุดยอด...มันแค่หญ้าปากคอก แค่เราเพิ่งไปเห็นมันเอง

เห็นแล้วนะ ตั้งจิตให้ดีๆ จับสิ่งนี้แล้วพยายามรําพึงใช้ปัญญาเทียบเคียง พอใช้ปัญญาไป วิปัสสนาญาณเกิดตรงนั้น ปัญญาญาณ ปัญญาญาณ มรรคมันเกิดตรงนั้น มรรคมันเกิด ถ้าเห็นนะ เห็นเป็นกายใช่ไหม เราก็พิจารณากาย น้อมรําพึงไปให้มันแปรสภาพ ให้มันเป็นไตรลักษณ์ เกิดขึ้น ตั้งอยู่ แล้วดับไป มันเปลี่ยนสภาวะอย่างไร ถ้ามีกําลังของสมาธินะ มันจะเปลี่ยนเร็วมาก แพลบๆๆ ละลายไป ขึ้นอืดขึ้นพองนะ มันจะเป็นไปถ้าจิตมีกําลัง

ถ้าจิตไม่มีกําลังนะ วางไว้แล้วกลับไปทําความสงบของใจให้มากขึ้น พอจิตสงบแล้วกลับมาจับอีก พิจารณาไป ต้องหมั่นคราดหมั่นไถ ทําอยู่อย่างนี้ แล้วถ้าจิตมันเห็น เห็นเป็นรูป รส กลิ่น เสียง เห็นเป็นความสัมผัส อันนี้มันเห็นด้วยปัญญา ถ้าจิตสงบแล้วเห็นปัญญา มันจับ พอมันจับ มันเป็นเนื้อเป็นหนัง เป็นเนื้อเป็นหนังคือว่ามันมีเป็นข้อเท็จจริง คือจับรูปก็คือรูปจริงๆ เสียง เสียงมันเป็นรูปของเสียงเลย จับเวทนา เวทนาความรับรู้ มันจับต้อง มันเหมือนจับสิ่งที่มีชีวิต มันดิ้นอยู่คามือเลยน่ะ มันมีชีวิต มันไม่ใช่ไปจับแร่ธาตุที่ไม่มีชีวิต มันตายตัว แต่ถ้ามันจับ มันดิ้นรนอย่างนั้น ถ้ามันมีชีวิตแล้วมันพิจารณาไม่ได้ ปล่อย กลับมาทําความสงบของใจ

แล้วถ้าใจสงบแล้ว ถ้าจับสิ่งนั้นแล้วแยก พอแยกไป รูป รส กลิ่น เสียง ขันธ์ ๕ กองของรูป กองเวทนา กองสัญญา กองสังขาร กองวิญญาณ มันแยกออกจากกัน อารมณ์มันมีปล่อยวางอย่างไร พอมันปล่อยแล้ว อารมณ์ความรู้สึกที่มันปล่อยขันธ์ จิตที่มันปล่อยขันธ์โดยสลัดทิ้ง มันมีความรู้สึกอย่างไร นี่ผลของการวิปัสสนา ผลของการวิปัสสนามันจะมีรสชาติ ธรรมโอสถ ธรรมรส อู้ฮู! มันจะตื่นเต้น มหัศจรรย์มาก

การวิปัสสนา การปฏิบัติธรรม ถ้ามันเป็นความจริงนะ มันจะเป็นความมหัศจรรย์ มันดูดดื่มมาก รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง ไม่อย่างนั้นครูบาอาจารย์ของเราท่านจะทุ่มเทได้อย่างไร หลวงปู่ตื้อนั่งทีหนึ่ง ๗ วัน ๗ คืน หลวงปู่ตื้อนี่สุดยอด สุดยอดของความเพียร หลวงปู่ตื้อ หลวงปู่ชอบ หลวงปู่แหวน ครูบาอาจารย์ของเราสุดยอด สุดยอดของความเพียร ไอ้พวกเราขี้ไก่ จับจด ทําเล่นๆ บอกว่า “อ้าว! เดี๋ยวนี้มันเจริญแล้ว ปัญญาชน โอ้โฮ! ทําด้วยปัญญา สุดยอด”

พวกเราไม่ได้ขี้ตีนของครูบาอาจารย์เลย เพราะครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นคนจริง คนจริงเพราะอะไร เพราะสหชาติ ใครได้เกิดร่วมกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นสหชาตินะ ครูบาอาจารย์ของเราท่านเกิดร่วมสมัยกับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านได้สร้างบุญญาธิการมามาก ใครได้เกิดร่วม เกิดร่วม เกิดมาพบ เกิดมาเห็น เกิดมามีครูบาอาจารย์ชี้นํา ท่านได้สร้างบุญสร้างกรรมร่วมกันมา อย่างพวกเรา เราเกิดรุ่นหลัง เราไม่ได้เกิดร่วม แต่มีร่องมีรอยของครูบาอาจารย์ที่ท่านวางไว้ เราก็ยังภูมิใจ

ต่อไปนะ ดูสิ ตอนนี้ศาสนามีปัญหามาก เพราะใครเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ก็จะเอาแต่มรรคแต่ผลมาอวดมาอ้างกัน แต่ไม่มีข้อเท็จจริง แล้วกระแสสังคมก็จะกลืนไม่ลงๆ แล้วก็จะไม่มีใครทํา แล้วพอเราจะมาทํา เขาก็หัวเราะเยาะ พอหัวเราะเยาะขึ้นมา เราก็ไม่กล้าปฏิบัติแล้ว พอไปวัดขึ้นมา “อู๋ย! เขาหลอกกันขนาดนี้ พวกนี้ยังไปอีกเนาะ” มันไม่กล้าไปนะ ต่อไปจะไม่กล้าไปวัด นี่ไง เพราะว่าอะไร เพราะมันเสื่อมถอยไปเรื่อยๆ ไง นี่ผู้ที่เกิดร่วมยังไม่มีใครเชื่อเลย

หลวงปู่มั่นท่านพยายามทําของท่าน แล้วท่านสั่งสอนของท่าน ท่านชักนําของท่านจนสําเร็จกันไปหมดแล้ว นั่นล่ะท่านมีบุญกุศลของท่าน นี่ครูบาอาจารย์ของเรา แล้วเราล่ะ เราเกิดมา เราจะเห็นร่องเห็นรอยอยู่นะ ฉะนั้น เราปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นความจริงอย่างนี้

ถ้าจิตมันเป็นอย่างนี้นะ เริ่มต้นตั้งแต่รูป รส กลิ่น เสียงทั้งหยาบ ทั้งกลาง ทั้งละเอียดที่มันดับหมดนั้นเป็นขั้นของสมถะ เป็นขั้นของทําความสงบของใจ ถ้าใจมันสงบแล้ว เวลามันไปเห็น เห็นรูป รส กลิ่น เสียง เห็นความสัมผัสแบบตาสับปะรด มันแปลกมาก มหัศจรรย์มาก นี่แค่เห็นนะ แค่เห็นนะ เห็นแล้วเรายังต้องมาฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้าปัญญาเราเกิดนะ เพราะอะไร

เพราะว่าเวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกไง ถ้านั่งอยู่หน้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไม่ถาม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาธรรมธาตุในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสะอาดบริสุทธิ์ ในใจของครูบาอาจารย์ก็สะอาดบริสุทธิ์เหมือนกัน

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราปฏิบัติไปแล้วเราก็ต้องรู้เหมือนกัน ความรู้ความเห็นเหมือนกัน ทีนี้ความรู้ความเห็นเหมือนกัน ทําไมมันจะไม่มหัศจรรย์ ทําไมมันจะไม่พิสดาร มันพิสดาร มันมหัศจรรย์ มันมหาศาล แล้วมหาศาลกับมหาศาล ในหมู่ของผู้ที่ปฏิบัติเป็นเขาคุยกัน เขารู้กัน ในหมู่ที่ไม่เป็น มันมหัศจรรย์แต่แก้วแหวนเงินทองไง มันไปมหัศจรรย์ลาภยศ ทั้งลาภทั้งยศ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ มันไปมหัศจรรย์กันตรงนั้นน่ะ มันไม่มหัศจรรย์ในหัวใจ ถ้าใจมันมหัศจรรย์นะ ถ้าปฏิบัติไปเขาบอกว่าเห็นเป็นพิสดารมาก

แต่ถ้าพิสดาร ถ้ามันเป็นความจริงนะ ขอให้เป็นการปฏิบัติตามความเป็นจริง เราจะต้องเป็นสุภาพบุรุษ สิ่งใดเกิดขึ้นในใจ สิ่งใดปฏิบัติในใจ ให้ปฏิบัติตามความเป็นจริงของเราเพื่อประโยชน์กับใจดวงนั้น เอวัง

๔

คนไร้ราก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “หลวงปู่คนนั้นน่ะ”

(คําถามนะ) หลวงพ่อคะ นี่เป็นคําถามแรก หนูมีเรื่องอยากจะถามหลวงพ่อให้หายสงสัย ตอนนี้หนูยอมรับว่าศรัทธาคนคนนั้นมาก จนมีเรื่องถึงข่าวอื้อฉาวขึ้น จากเมื่อก่อนหนูเคยศึกษาอ่านประวัติของคนคนนี้ว่าท่านปฏิบัติดีมาตลอด จนตอนนี้มีข่าวฉาวออกมา ทําให้ศรัทธาของหนูเริ่มจะหมดและเริ่มผิดหวัง หนูอยากจะรู้ค่ะว่าคนคนนี้ท่านเป็นคนแบบไหนกันแน่ เพื่อความสบายใจของลูก จึงเข้ามาถามค่ะ แล้วถ้าเป็นแบบนี้ ศาสนาจะเสื่อมหรือไม่

ตอบ : คนคนนี้เป็นคนไร้ราก ถ้าคนไร้รากแล้วมันไม่มีประโยชน์อะไรเลย เพียงแต่ว่าสังคมมันเป็นแบบนี้ สังคมมันเป็นแบบนี้

เพราะว่าสมัยหลวงปู่มั่น สมัยหลวงปู่มั่นท่านออกปฏิบัตินะ หลวงปู่มั่นนี่หลวงปู่เสาร์ไปเอามา แล้วถ้าพูดถึงหลวงปู่มั่น มันก็ต้องเริ่มมาตั้งแต่พระจอมเกล้าฯ พระจอมเกล้าฯ เวลาบวชเข้ามาแล้ว พระจอมเกล้าฯ พยายามจะหาทางออก แล้วเห็นพฤติกรรมของพระที่ปฏิบัติอยู่มันไม่เข้ากับธรรมวินัย ท่านพยายามจะศึกษาแล้วค้นคว้าของท่าน แล้วพยายามปฏิบัติของท่าน

ทีนี้การปฏิบัติของท่าน เพราะเป็นปุถุชน เป็นมนุษย์ด้วยกัน มันก็มีผิดมีถูกเป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องธรรมดานะ พระจอมเกล้าฯ เวลาบวชแล้วไปศึกษาในพระไตรปิฎกแล้ว ก็บวชซํ้าๆ เพราะว่าท่านไปผูกแพอยู่ที่หน้าวัดมหาธาตุ ผูกแพอยู่กลางแม่นํ้า อุทกุกเขปสีมา สีมานํ้า แล้วบวชมันก็มีความผิดถูกเป็นธรรมดา นี้จะพูดถึงว่าเริ่มตั้งแต่นั่น แล้วก็พยายามศึกษาพยายามค้นคว้ากันมาด้วยความเป็นนักปราชญ์ ด้วยความค้นคว้า ค้นคว้ามาก็สืบต่อกันมาๆ จนมาถึงหลวงปู่เสาร์ เจ้าคุณอุบาลีฯ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น

พอหลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์นี่หลวงพ่อพุธท่านเล่าไว้เอง เวลาหลวงปู่เสาร์ออกธุดงค์ มีแม่ชีไปด้วย มีปะขาวไปด้วย เขาเสียดสี เขาเสียดสีว่า “ครอบครัวนี้จะไปไหน” เขาทั้งเสียดสี ทั้งดูถูกทั้งดูแคลน แล้วเวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านห่มผ้าสีดําๆ มันก็ตื่นเต้น เราต้องพูดสิว่าผ้าสีกรักๆ สมัยโบราณเขาไม่ได้ห่มกันเลย เขาห่มผ้าสีพื้นๆ ของเขานั่นแหละ ทีนี้พอมีผู้ที่มาค้นคว้า มันก็มีแรงเสียดสีมาก

หลวงตาท่านบอกว่า ในประวัติหลวงปู่มั่นเขียนแค่ ๗๕ เปอร์เซ็นต์ อีก ๒๕ เปอร์เซ็นต์ไม่เขียน เขียนแต่แง่บวก แง่บวก หมายถึงว่า ประสบการณ์ความเป็นจริงของหลวงปู่มั่น แต่เวลาหลวงปู่มั่น เขาจะตั้งให้เป็นเจ้าคณะจังหวัดอุบลฯ ท่านก็ไม่ยอมรับ ท่านก็หนี ไปตั้งเป็นเจ้าอาวาสที่ไหนท่านก็หนี เวลาเขาตั้งให้เป็นพระครูที่วัดเจดีย์หลวง เวลาท่านจะออกปฏิบัติท่านบอกว่า พระครูอยู่ที่นี่นะ เราหลวงปู่มั่นจะออกเข้าป่าไป ท่านเสียสละ ท่านไม่แสวงหาเรื่องทางโลก ท่านเสียสละมาตลอด แล้วท่านค้นคว้าของท่านมาตามความเป็นจริงของท่าน

เราจะบอกว่า เพราะมันมีของจริง มันมีความเป็นจริงขึ้นมา สังคมถึงเริ่มซึมซับ สังคมเริ่มซึมซับ ในสังคมจะพูดกันว่า “อย่าปฏิบัตินะ ถ้าปฏิบัติไม่มีครูบาอาจารย์ ระวังบ้านะ” ทุกคนเขาจะตอกยํ้าอย่างนั้นเพราะอะไร เพราะก่อนที่จะมีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น การประพฤติปฏิบัติมันปฏิบัติกันไปโดยไสยศาสตร์ ไสยศาสตร์ หมายความว่า ความเชื่อ ใครมีฤทธิ์มีเดชอย่างไร ใครทําอย่างไรได้ประโยชน์ เขาก็เชื่อกัน

หลวงตาท่านบอกว่า การขี่เสือ เรื่องไสยศาสตร์ เรื่องเครื่องรางของขลังมันมีมาแต่ไหนแต่ไรอยู่แล้ว มันมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย สมัยที่มีการรบทัพจับศึก คนเราก็ต้องมีเครื่องรางของขลังเพื่อความมั่นใจ มันมีมาแต่ไหนแต่ไรอยู่แล้วแหละ ฉะนั้น เวลาปฏิบัติมาเขาก็ปฏิบัติกันอย่างนั้นแหละ ทีนี้พอปฏิบัติมา ถ้าคนไม่มีหลักมันก็จะไหล ไหลลงไปสู่ไสยศาสตร์นั้น

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยายามของท่าน ท่านรื้อค้นของท่าน เราจะบอกว่า คนมีรากไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยายามปฏิบัติของท่าน แล้วหลวงปู่มั่นท่านบอกว่าท่านปรารถนาเป็นพุทธภูมิ ท่านปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้า หลวงปู่เสาร์ท่านปรารถนาเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า

ทีนี้หลวงปู่เสาร์เวลาปฏิบัติไป หลวงปู่มั่นจิตใจท่านมหัศจรรย์มาก เวลาท่านลาพระโพธิสัตว์แล้วท่านปฏิบัติของท่านไป เวลามาถามหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์บอกว่า “เราแก้ไม่ได้หรอก ท่านต้องแก้ตัวท่านเอง” เห็นไหม บารมีของพระโพธิสัตว์กับบารมีของพระปัจเจกพุทธเจ้ามันแตกต่างกัน ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านไป ท่านจะมีความมหัศจรรย์ในจิตของท่าน เพราะท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์

พระโพธิสัตว์ คือหมายความว่า สร้างบุญกุศลมามหาศาล แล้วเวลาสร้างบุญกุศลมามหาศาล มันก็มีสิ่งที่กิเลสในหัวใจมหาศาลเหมือนกัน มหาศาล หมายความว่า ถ้านํ้าแห้ง นํ้าน้อย สวะในนํ้าก็อยู่แค่นั้นแหละ ถ้านํ้ามาก มันยกสูงขึ้น สวะบนนั้นมันก็สูงขึ้น คนมีบารมีมาก กิเลสในหัวใจมันก็เพิ่มตามอํานาจวาสนาบารมีไป คนบารมีน้อย นํ้าน้อย กิเลสมันก็อยู่บนนํ้านั้น กิเลสมากกิเลสน้อยมันอยู่ในใจ มันท่วมท้นใจอยู่ทั้งนั้นแหละ ทั้งคนบารมีเล็กน้อย ทั้งคนบารมีมาก กิเลสมันควบคุมหมดล่ะ

ทีนี้พอหลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านขนาดนั้น เวลาถ้ามีปัญหาขึ้นมา ท่านไปถามหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์บอกว่า “เราแก้ไม่ได้หรอก ท่านต้องแก้ของท่านเอง” ทีนี้ท่านก็แก้ของท่านเอง แล้วท่านก็พยายามรื้อค้นมากับเจ้าคุณอุบาลีฯ เจ้าคุณอุบาลีฯ ก็ปรารถนามาเป็นพระโพธิสัตว์เหมือนกัน

เจ้าคุณอุบาลีฯ ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ เพราะเราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนอุปัฏฐากหลวงปู่มั่นที่วัดเจดีย์หลวง หลวงปู่เจี๊ยะท่านเล่าให้ฟังว่า หลวงปู่มั่นเวลาท่านแก้เจ้าคุณอุบาลีฯ ที่วัดเจดีย์หลวง อยู่ในโบสถ์ ตัวต่อตัว ล่อกัน นี่พระโพธิสัตว์แก้พระโพธิสัตว์ พุทธภูมิแก้พุทธภูมิ “เกิดตายๆ มันทุกข์นะ เกิดตายๆ มันทุกข์นะ” ด้วยเหตุด้วยผล อัดกันอยู่ที่ในโบสถ์วัดเจดีย์หลวง นี้หลวงปู่เจี๊ยะเล่าให้ฟัง เพราะหลวงปู่เจี๊ยะท่านอยู่ในเหตุการณ์ด้วย

สิ่งที่แก้ไขกันมา เวลาครูบาอาจารย์ของเรา ด้วยรากเหง้า ด้วยรากเหง้าของพระพุทธศาสนา ด้วยรากเหง้าของการประพฤติปฏิบัติ ด้วยรากเหง้าไง เพราะมันมีรากเหง้าขึ้นมา พอมีรากเหง้าขึ้นมา สังคมก็มีความเชื่อถือศรัทธา ถ้าสังคมมีความเชื่อถือศรัทธา เพราะมันมีรากเหง้า ถ้ามีรากเหง้า หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้ ที่มูลนิธิหลวงปู่มั่น “ต่อไปมันไม่เอาเยี่ยง มันจะเอาอย่าง” คือมันไม่ปฏิบัติ แต่มันอยากมีชื่อเสียง มันอยากดังอยากใหญ่

หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้ หลวงตาท่านบอกว่า เพราะหลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์นะ หลวงตาบอกว่าหลวงปู่มั่นท่านเทศน์ท่านจะไม่พูดถึงมรรคผลเลย ท่านจะพูดถึงเหตุการปฏิบัติ ท่านจะอธิบายของท่าน หลวงปู่มั่นไม่เคยประกาศว่าท่านเป็นพระอรหันต์ แต่พระในลูกศิษย์หลวงปู่มั่นเชื่อว่าหลวงปู่มั่นเป็นพระอรหันต์ทั้งนั้นเลย เพราะอะไร เพราะเวลาท่านพูด ท่านเห็นของท่านว่าถ้าพูดอะไรไปแล้ว กิเลสมันร้ายนัก กิเลสมันจะเอาสิ่งนี้ไปอ้างอิง ไปอ้างอิง

เวลาท่านพูดไว้ ท่านพูดไว้ ที่มูลนิธิหลวงปู่มั่น มันไม่เอาเยี่ยง มันไม่ปฏิบัติ มันไม่ค้นคว้า มันจะเอาอย่าง คือมันอยากดัง มันอยากดังมันอยากใหญ่ มันอยากอ้างอิง พอมันอยากอ้างอิง เวลาจิตท่านสงบลง ท่านบอกเลย มันมีแต่แซงหน้าแซงหลัง คือเอาคําพูดของท่าน เอาคุณงามความดีของท่านไปอ้างไปอิง เดี๋ยวนี้พระเยอะมาก เป็นลูกหลวงปู่มั่น เป็นหลานหลวงปู่มั่น เป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น มีอดีตชาติผูกพันกับหลวงปู่มั่น มันผูกพันกันไปหมด

แต่ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ มนุษย์ที่เวียนตายเวียนเกิดมาไม่มีเวรมีกรรมต่อกัน ไม่มีเลย จิตที่เวียนตายเวียนเกิดในวัฏฏะมันมีเวรมีกรรมต่อกันมาตลอด เพราะอะไร เพราะการเวียนตายเวียนเกิดไม่มีต้นไม่มีปลาย มันเวียนตายเวียนเกิดมามากน้อยขนาดไหน แล้วมันจะไม่มาเกิดเป็นมิตร เป็นเพื่อน เป็นฝูง เป็นอะไร มันไม่มีเลย แต่ภพใดชาติใดเท่านั้นเอง

นี่ในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าอ้างในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเป็นญาติกันโดยธรรม เราเป็นญาติกันโดยธรรม เป็นญาติกันเพราะเราเป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์เดียวกัน พระบวชด้วยกันก็บวชจากอุปัชฌาย์องค์เดียวกัน ก็เป็นพี่เป็นน้องกัน มันมีมาตลอด แต่นี้ไปอ้างไปอิงกันหมด ท่านถึงบอกว่า ต่อไปมันจะแซงหน้าแซงหลัง อ้างแต่ว่าเป็นลูกเป็นหลาน เป็นญาติ

ถ้าเป็น ทําไมไม่ส่งเสริมล่ะ ถ้าเป็น ทําไมไม่ทําตามท่านล่ะ ถ้าเป็น หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยออกมาอยู่เมืองเลย หลวงปู่มั่นท่านถือธุดงควัตรตลอดชีวิต ท่านฉันมื้อเดียว จนขนาดหลวงปู่มั่นท่านชราภาพ พระทั้งหมดไปอ้อนวอน บอกว่าชราภาพแล้ว ไม่ต้องบิณฑบาตได้ไหม ขอ ขอหลวงปู่มั่นไม่ต้องบิณฑบาต ชราภาพขนาดนี้แล้ว รักขนาดนี้ อยากถนอมหลวงปู่มั่นไว้เป็นหลักชัย

“ไม่ได้ ไม่ได้”

บิณฑบาตจนบิณฑบาตไม่ไหว เดินไม่ไหว เดินไม่ไหวแล้วทําอย่างไร ขอแค่ปากประตูวัดที่หนองผือ

หลวงตาท่านเล่านะ เวลาหลวงตาท่านเล่า น่าเศร้ามาก น่าเศร้า หมายความว่า ท่านมีหลัก หัวใจท่านเข้มแข็งมาก ทีนี้เพียงแต่ท่านจะต่อสู้กับวัยชราภาพของท่าน ต่อสู้กับโรคชรา ต่อสู้กับร่างกาย มันเป็นเรื่องสุดวิสัย เพราะโลกมันเป็นแบบนี้ คนเรามีความชราภาพเป็นธรรมดา แม้แต่หัวใจเป็นพระอรหันต์ หัวใจจะมีความสุขรื่นเริงขนาดไหน แต่มันก็ต้องอาศัยร่างกายนี้

ขอนะ มีพระ หลวงตาท่านเล่า อาจารย์กงมาแบ่งเป็นกลุ่มเป็นคณะมา หลวงปู่ฝั้นก็เป็นหมู่เป็นคณะมา ไปอ้อนวอนท่าน ไปขอท่าน บอกว่า ชราภาพแล้ว เฒ่าแล้ว ไม่ต้องบิณฑบาตได้ไหม

“ไม่ได้ อย่างไรก็ไม่ได้” ท่านก็พยายามของท่าน บิณฑบาตของท่าน

เวลาไม่ได้แล้วก็ครึ่งทาง นัดโยมเขามาครึ่งทาง มาครึ่งทาง สุดท้ายไม่ได้ ไม่ได้ก็ถึงเอาแค่ปากประตูวัด สุดท้ายแล้วบนศาลา บิณฑบาตบนศาลา นี่ท่านทําเป็นแบบอย่างไว้ เราทํากันหรือเปล่า เดี๋ยวนี้นะ จะกินแต่หูฉลาม จะกินแต่อาหารเหลา เป็นอย่างนั้นหรือ

เวลาหลวงปู่กงมาท่านไปเยี่ยมพระวัดหนึ่ง ไปเห็นอาหารที่อุดมสมบูรณ์ ท่านร้องไห้เลย นี้หมู่คณะท่านเล่าต่อๆ กันมา เพราะหลวงปู่กงมา หลวงตาท่านบอกว่า กงไปกงมา ตรงเปี๊ยะ เวลาไปเห็นพระที่วัดไหนอาหารอุดมสมบูรณ์ อาจารย์กงมาร้องไห้

พระถามว่า “ท่านอาจารย์ร้องไห้ทําไม”

“กรรมฐานมันหมดแล้วล่ะ กรรมฐานมันจะไม่เหลือแล้วล่ะ”

กรรมฐานมันหมดแล้ว เพราะอาหารนั้นเวลากินแล้วมันถูกลิ้น กินแล้วมันอร่อย กินแล้วมันอุดมสมบูรณ์ แต่การภาวนามันเกิดไหม คนภาวนามา เขารู้ว่าการภาวนามันทุกข์ยากแค่ไหน มันจะต้องควบคุมดูแลตัวเองขนาดไหน อาจารย์กงมาไปเห็นแต่อาหารสมบูรณ์ ท่านยังร้องไห้ นี่พูดถึงว่า ถ้าเป็นลูกศิษย์ลูกหาหลวงปู่มั่น ลูกศิษย์ลูกหาหลวงตา ในสายของกรรมฐานทําตัวกันอย่างใด ถ้าคนมีรากมีเหง้านะ มันจะทําตามรากเหง้า เหมือนคนมีชาติมีตระกูล คนมีชาติมีตระกูลมันจะต้องเชื่อปู่ย่าตายายของเรา

ทีนี้ในสมัยปัจจุบันนี้เราก็บอกเลย ปู่ย่าตายายเรามันสมัยโบราณ สมัยนี้โลกเจริญ

แล้วทุกข์มันเจริญไหมล่ะ ถ้าโลกมันเจริญ ธรรมะมันเจริญในใจไหมล่ะ ถ้ามันเจริญในใจ มันถึงเกิดเหตุการณ์อย่างนี้ขึ้นมาได้อย่างใด เหตุการณ์อย่างนี้เกิดขึ้นมาเพราะมันลืมตัว คนไร้ราก คนไม่มีราก คนไม่มีรากมันถึงเป็นแบบนี้ ฉะนั้น พอเป็นแบบนี้ ถึงว่า คําถามคําแรก ไม่เคยเข้ามาในเว็บไซต์เลย ครั้งนี้ครั้งแรก ครั้งแรกเพราะอะไร ครั้งแรกเพราะผิดหวังใช่ไหม ผิดหวังใช่ไหม เพราะอะไร

เพราะตัวเองคิดเอง ตัวเองคิดเอง เพราะครูบาอาจารย์ของเรามีชื่อเสียงไง มีศักยภาพ คนล้อมหน้าล้อมหลังไง มีทุกอย่างพร้อมไง ไปไหน รถเป็นขบวนๆ ไง ไปไหนไปเครื่องบิน โอ๋ย! ไปรอบโลกไง ไอ้พระที่อยู่ป่าอยู่เขา ไอ้พระที่ประพฤติปฏิบัติ ไอ้พวกนั้นมันขี้ครอก ไอ้พวกนั้นมันไม่มีปัญญา ไม่มีวาสนา ไอ้พวกนั้นมันไม่มีบารมี ไอ้เรามันคนมีบารมีใช่ไหม นี่โลกเป็นใหญ่ คนไร้ราก ไร้รากจากธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ไปพอกพูนเรื่องกิเลสตัณหาความทะยานอยาก

โมฆบุรุษตายเพราะลาภ โมฆบุรุษ บุรุษที่ไม่มีสติปัญญา มีลาภมีสักการะ อยากมีชื่อเสียง อยากมีลาภ อยากให้คนนับถือ อยากให้คนยอมรับ ยอมจํานน นี่โมฆบุรุษ ไอ้บุรุษหัวโล้น ไม่มีประโยชน์ เพราะเราเชื่อกันไง คําถามคําแรกไง คําถามคําแรกใช่ไหม เมื่อก่อนชอบใช่ไหม ไปไหนนี่ล้อมหน้าล้อมหลังกัน ชอบใช่ไหม

หลวงปู่มั่นบอกว่าอย่าคลุกคลี สัปปายะ ๔ หมู่คณะเป็นสัปปายะ คนที่เป็นสัปปายะเขาจะหลีกเร้น เขาจะหลบหลีก เขาจะไม่คลุกคลีกัน ถ้ามันยังคลุกคลีสุมหัวกัน อันนั้นมันคืออะไร? นี่คนไร้ราก พอไร้รากขึ้นมา มันก็ไม่มีสิ่งใดจะมาเปรียบเทียบกับพฤติกรรมของเราใช่ไหม

แต่ถ้าคนมีรากมีเหง้า อาจารย์ทําอย่างนั้นไหม ครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านเป็นธรรม ท่านทําอย่างนั้นไหม หลวงปู่มั่นท่านทําเป็นแบบอย่างไว้ “มันไม่เอาเยี่ยง มันจะเอาอย่าง” เอาอย่างคืออยากดัง อยากดังอยากใหญ่

หลวงปู่มั่นท่านดังคับฟ้า หลวงปู่มั่นท่านชราภาพ เวลาท่านเทศน์ท่านถามว่า “เราก็ทําประโยชน์กับโลกมาเยอะมากแล้ว มีหมู่คณะคนใดคิดถึงผลงานของเราไหมล่ะ คิดถึงการกระทําของผมไหม”

หลวงตาท่านบอกว่า “คิดอยู่เต็มหัวอก คิดอยู่เต็มหัวอก แต่ตอนนี้งานของตนยังไม่สําเร็จ งานของตนยังมีอยู่”

“ถูกต้องๆ เอางานของตัวให้ได้ก่อน” เอางานของตัวได้ พองานของตัวได้แล้ว เสร็จแล้วพอหลวงปู่มั่นท่านเสียไป หลวงตาท่านอุตส่าห์ ท่านไม่เคยยุ่งกับใคร ปฏิบัติไม่เคยยุ่งกับอะไร ท่านอุตส่าห์ไปเรียนพิมพ์ดีด ท่านบอกไปเรียนพิมพ์ดีดเพื่อจะมาเขียนประวัติหลวงปู่มั่น

พระที่สิ้นจากกิเลสไปแล้ว พระที่เอาตัวรอดไปแล้ว ทําไมต้องไปเรียนพิมพ์ดีด แล้วเรียนพิมพ์ดีด เรียนมาทําไม? ก็เรียนมาเพื่อจะสนองคุณหลวงปู่มั่นไง เรียนมาเพื่อจะสนองบุญคุณของท่าน ท่านได้ทําคุณงามความดีฝากไว้กับโลก

หลวงตาท่านบอกว่า คนไม่รู้เขียนไม่ได้ คนไม่เข้าใจเรื่องธรรมะจะเขียนธรรมะออกมาให้เป็นตามความเป็นจริง เป็นไปไม่ได้ คนที่ไม่รู้จักรสของเกลือ จะไม่รู้ว่ารสเกลือเป็นอย่างไร คนที่ไม่รู้จักรสอาหาร จะไม่รู้จักรสอาหารเป็นอย่างไร คนไม่เคยได้กินอาหารนั้น แล้วจะมาบอกว่ารสอาหารนั้นเป็นอย่างไร มันเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้

ฉะนั้น หลวงตาท่านรู้ของท่านว่าใครเป็นใคร ธรรมเป็นธรรม คนมีรากก็คือคนมีราก คนไร้รากก็คือคนไร้ราก ท่านถึงอุตส่าห์ไปเรียนพิมพ์ดีดๆ ท่านบอกเรียนพิมพ์ดีดมาแล้วก็มาเขียนประวัติหลวงปู่มั่น พอพิมพ์ประวัติหลวงปู่มั่นเสร็จแล้วโยนทิ้งเลย เรียนมาเพื่อเหตุนี้โดยเฉพาะ

ฉะนั้น เวลาบอกว่า หลวงปู่มั่นท่านถามว่า “เราทําประโยชน์ไว้กับโลก มีใครคิดถึงบ้างไหม”

ไอ้คนคิดถึงก็จดจารึกกันไว้ แล้วก็ไปเขียนประวัติกัน นี่คนไร้ราก เขียนประวัติ หลวงปู่มั่นชมว่าคนเขียนนี้เป็นเทวดา หลวงปู่มั่นชมว่าคนเขียนนี้เป็นคนเก่ง หลวงปู่มั่นชมๆ...ไปดูเวอร์ชั่นประวัติหลวงปู่มั่นสิ มันเขียนกันมามันก็แปลกๆ

แต่ประวัติหลวงปู่มั่นโดยการเขียนของหลวงตา เพราะหลวงตาท่านมีราก รากของท่านมันเจริญงอกงามมาจากพระพุทธศาสนา

เวลาท่านเกิดมา ท่านเกิดมาแล้วท่านบวชของท่าน ท่านไปเรียนธรรมะ เรียนบาลี อยากไปสวรรค์ พอไปสวรรค์มันจะดีอย่างนั้น พอศึกษาไป อืม! พรหมมันดีกว่าสวรรค์ อยากจะไปพรหม พอศึกษาไปๆ อืม! นิพพานมันดีกว่าพรหม อยากจะไปนิพพาน นี่รากเหง้ามันมาจากนั่น อ่านพุทธประวัติไปแล้วก็ร้องไห้ สงสารพระพุทธเจ้า สงสารเวลาท่านทําความเพียรของท่าน อ่านประวัติองค์ใดไปท่านก็ซาบซึ้งๆ เห็นไหม มันมีราก มีรากจากพระพุทธศาสนา

แล้วเวลามาปฏิบัติกับหลวงปู่มั่น “มหา มหาเรียนมาจนถึงเป็นมหานะ ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี่สุดยอดมากเลย เราต้องเคารพบูชาไว้ เก็บใส่ลิ้นชักไว้นะ แล้วลั่นกุญแจมันไว้ อย่าให้มันออกมา แล้วปฏิบัติไปๆ ถ้าปฏิบัติไปแล้ว ถึงที่สุดแล้ว ธรรมความเป็นจริงของเรากับธรรมที่ศึกษามาจากขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันจะเป็นอันเดียวกันเลย มันจะเป็นอันเดียวกัน”

ท่านก็ปฏิบัติของท่านล้มลุกคลุกคลานมาตลอด หลวงปู่มั่นท่านปั้นมา ท่านพยายามขวนขวายมา ท่านพยายามส่งเสริมมา นี่คนมีราก มีรากมาจากพระพุทธศาสนา แล้วยังเจริญงอกงาม เพาะขึ้นมาจากต้น จากกรรมฐาน จากต้นจากครอบครัวกรรมฐาน หลวงปู่มั่นรดนํ้าพรวนดินจนใจนี้มันงอกงามขึ้นมา มันมีรากมีเหง้ามาไง มันถึงซาบซึ้งบุญคุณ

พอมันซาบซึ้งบุญคุณ เวลาจะเขียนประวัติหลวงปู่มั่น ท่านบอกท่านเขียน ๗๕ เปอร์เซ็นต์ เขียนถึง ๗๐ เปอร์เซ็นต์ ๗๕ เปอร์เซ็นต์อย่างมาก อย่างมาก หมายถึงว่า เวลาหลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติไป ท่านล้มลุกคลุกคลานอย่างไร แล้วพอหลวงตา หลวงปู่มั่นปั้นมา หลวงตาก็รอยโครอยเกวียนมันจะไปทับรอยเดียวกัน คือในรอยของอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มันจะเป็นร่องรอยเดียวกัน อริยสัจมันมีหนึ่งเดียว ใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็มาร่องรอยอันนี้ มาจากอริยสัจอย่างนี้ เวลาใจของหลวงปู่มั่น ใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาก็ร่องรอยนี้ ใจของหลวงปู่เสาร์ ใจของหลวงปู่มั่นมันก็มีร่องรอยนี้ พอใจของหลวงตา ใจของครูบาอาจารย์ของเรามันก็มาร่องรอยนี้ ถ้ามาร่องรอยนี้ เวลาจะเขียนประวัติ มันถึงเข้าใจไง นี่ไง รสของธรรมไง

เวลาเขียน เขียนแต่คุณงามความดี เขียนแต่เวลาหลวงปู่มั่นทุกข์ยากอย่างไร ไปอยู่ป่าอยู่เขาอย่างไร ปฏิบัติมาล้มลุกคลุกคลานอย่างไร นี่ประวัติหลวงปู่มั่น แต่หลวงปู่มั่นเวลาโดนเขาเสียดสี ตั้งให้เป็นเจ้าคณะจังหวัดก็ไม่ยอมเป็น ตั้งให้เป็นพระครูก็ไม่เอา ตั้งให้เป็นอุปัชฌาย์ก็หนี หนีเขาไปหมดเลย

แล้วในการปกครองเขาก็อยากจะให้มีคนดีๆ มาปกครอง อันนี้มันเรื่องโลกนะ เรื่องโลกๆ ก็น่าเห็นใจใช่ไหม ในการปกครองของโลกก็อยากให้ผู้นําเป็นผู้นําที่ดีทั้งนั้นแหละ ถ้าผู้นําที่มีคุณธรรม สังคมนั้นก็ร่มเย็น นั้นเป็นสังคมของโลก

แต่ธรรมะมันเป็นสังคมของธรรม มันเป็นสังคมของวัฏฏะ มันเป็นสังคมตั้งแต่พรหมลงมา เวลาพรหมก็ยังต้องมาฟังธรรมหลวงปู่มั่น เวลาเทวดา อินทร์ พรหม เวลาพวกจิตวิญญาณเวลาตกทุกข์ได้ยากมาเข้าข่ายของหลวงปู่มั่น ให้หลวงปู่มั่นท่านได้ช่วย คนไปตกนรกอเวจี คนไปทุกข์ไปยากมา ก็มาเข้าข่ายหลวงปู่มั่น ให้บอกญาติบอกโยมทีหนึ่งว่าไม่มีบุญกุศล ให้ส่งบุญกุศลมา

หลวงปู่มั่นท่านก็บอกในประวัติหลวงปู่มั่น ก็ไปสืบไปถามว่า เคยมีตระกูลนี้ไหม เคยมีตระกูลนี้ไหม วันเวลามันแตกต่างกันไง บางที่ก็จะบอกใช่ๆๆ พ่อแม่คนนั้นตายไปเป็นอย่างนั้น ชื่อนั้นๆๆ เออ! ท่านก็อุตส่าห์ใช้อุบายไปบอกเขาว่าอย่างนั้นๆ แต่ไปถามเป็นบางที่นะ เขาบอก เออ! เคยมีเมื่อเกือบ ๑๐๐ ปีที่แล้ว แถวนี้มันมีหมู่บ้าน มันมีคนชื่อนั้นๆ อยู่เหมือนกัน เห็นไหม กาลเวลามันไม่เหมือนกัน นี่เวลาท่านรู้เห็น

นี่ไง เวลาเราต้องการคนดีปกครอง มันก็เป็นเรื่องหนึ่งของโลกไง แต่ถ้ามันเป็นเรื่องของธรรม มันเป็นผลของวัฏฏะตั้งแต่เทวดา อินทร์ พรหมมาจนนรกอเวจี เขาก็ต้องอาศัยพระพุทธศาสนา อาศัยธรรม อาศัยคุณงามความดี ฉะนั้น หลวงปู่มั่นท่านมีงานของท่านมหาศาลขนาดนี้ ท่านจะมาเอาเจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอําเภอ จะเอาพระครู เอาอุปัชฌาย์ ไอ้นี่มันเรื่องการปกครองของโลก การปกครองของสงฆ์ การปกครองของโลกนี้

แต่ครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นหลักชัย ท่านเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เป็นที่พึ่งอาศัย สตฺถา เทวมนุสฺสานํ เป็นครูของเทวดา อินทร์ พรหม เป็นไปหมด นี่คนมีรากเขาไม่ตื่นเต้น ไม่ใช่คนโมฆบุรุษ ไอ้พวกโมฆบุรุษ ไอ้ไม่มีราก ไอ้คนไร้รากมันทําแต่ปัญหา ฉะนั้น ปัญหามันถึงเกิดไง แต่ถ้าเป็นความจริงมันไม่เป็นแบบนี้หรอก ความจริงก็คือความจริง

นี่บอกว่า คําถามคําแรก เพราะไม่รู้มันถึงถามมา พอถามมาแล้วมันเป็นอย่างนี้ไหม “หลวงพ่อคะ นี่เป็นคําถามคําแรก หนูมีเรื่องอยากถามหลวงพ่อให้หายสงสัย ตอนนี้หนูยอมรับว่าเคยศรัทธาคนคนนี้ จนเดี๋ยวนี้มีข่าวฉาวขึ้นมา”

อ้าว! เราศรัทธา เราก็ศรัทธา เพราะว่าศรัทธาเราไม่มีปัญญา ศรัทธากับกระแสสังคม กระแสโลก การศรัทธา ในปัจจุบันนี้ถ้าคนมีหิริมีโอตตัปปะ เขาจะพูดความจริงของเขา คนไม่มีหิริโอตตัปปะ เขาก็เกี่ยว นี่เป็นญาติกับหลวงปู่มั่น เป็นญาติ เป็นกันมาหมดน่ะ

ถ้าเป็นในแง่บวก เป็นแล้วเราก็ซาบซึ้ง เพราะเราเป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน ดูสิ ในโลกนี้ ดูชนชาติอื่นเขาก็นับถือศาสนาพุทธเหมือนกัน เขาก็เป็นบริษัท ๔ เหมือนกัน เป็นก็คือเป็น ถ้าเป็นแล้วทําไมต้องไปตื่นเต้นล่ะ ถ้าเขาเป็นแล้วเราไม่ได้เป็นหรือ เราก็เป็นใช่ไหม เราไปศรัทธาเขา เราก็เป็นชาวพุทธเหมือนกัน เราก็เป็นลูกศิษย์พระพุทธเจ้าเหมือนกัน แล้วไปตื่นเต้นอะไรล่ะ ทําไมต้องไปตื่นเต้นเขา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดไว้เอง กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อแม้แต่เป็นอาจารย์ของเรา ไม่ให้เชื่อ แล้วนี่หนูศรัทธามากค่ะ หนูเชื่อมากค่ะ หนูก็เจ็บมากหน่อยค่ะ เออ! เจ็บก็คือเจ็บสิคะ แล้วทําไมล่ะ ก็โง่เอง อ้าว! โง่ก็คือโง่ โง่แล้วจะโทษใครล่ะ อ้าว! โง่ก็ต้องโทษตัวเองสิ เพราะตัวเองโง่ไปเอง ถ้ามันศึกษาจริงๆ มันก็ไม่โง่ไง

ครูบาอาจารย์ของเราสอนให้ฉลาดนะ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หรือหลวงตาท่านสอนให้คนฉลาด ท่านไม่ได้สอนให้คนโง่ ถ้าคนฉลาด เราจะทําอย่างนั้นไหม ถ้าเราเป็นจริง เราทําอย่างนั้นไหม ถ้าเขาทําอย่างนั้น มันต้องไม่จริงใช่ไหม ถ้าไม่จริง เราไปเชื่อเขาทําไม ถ้าเราไม่เชื่อก็จบ

“จากเมื่อก่อนหนูเคยศึกษาประวัติของเขา”

ประวัติใครก็เขียนได้ เดี๋ยวนี้มีคนอยากเขียนประวัติกันทั้งนั้นแหละ แล้วประวัติเขียนมาทําไมล่ะ อ้าว! ก็เรื่องของตัว ตัวเองยังไม่รู้ ไปถามใคร ดูสิ บอก “รู้จักพ่อกูไหม รู้จักพ่อกูไหม”

มึงยังไม่รู้จักพ่อมึงเลย กูจะรู้ได้อย่างไร

อ้าว! เด็กๆ มันถามกันนะ “มึงรู้จักพ่อกูไหม”

แล้วไม่ถามกลับ “มึงไม่รู้จักพ่อมึงหรือ ถ้ามึงไม่รู้จักพ่อมึง มาถามกูทําไม”

นี่ก็เหมือนกัน ประวัติหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านปรารถนาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์ต่อๆ ไป แต่ด้วยบุญญาธิการ ด้วยเหตุด้วยผล เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกกึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง คําว่า “เจริญ” คนโง่ๆ มันจะจรรโลงศาสนาไม่ได้หรอก ฉะนั้น กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง นี้อยู่ในพระไตรปิฎกเลยล่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์ไว้เลยว่ากึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง นั้นคือการพยากรณ์มาตั้งแต่ ๒,๐๐๐ กว่าปีแล้ว

ฉะนั้น ๒,๐๐๐ กว่าปีนี้ หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์มา ท่านก็ปฏิบัติของท่านมาตลอดเหมือนกัน ทีนี้พอมาเกิดในชาติปัจจุบันนี้ท่านก็มีสติปัญญา เพราะหลวงปู่มั่นท่านบวชตั้งแต่เป็นเณรแล้วสึกไป สึกไป เวลาสึกไป ๒ ปี หลวงปู่เสาร์ท่านก็เพียรนะ เพียรไปธุดงค์แถวนั้น แล้วก็ไปชักนํากลับมาบวชใหม่ พอกลับมาบวชใหม่แล้ว หลวงปู่มั่น ในประวัติหลวงปู่มั่น ตอนเป็นพระหนุ่มๆ ก็ล้มลุกคลุกคลานเหมือนกัน หลวงปู่เสาร์ท่านก็พาออกวิเวก ไปที่ไหนหลวงปู่เสาร์ท่านก็ไปคอยดูแล ก็ดึงออกมาๆ พอดึงออกมา มาประพฤติปฏิบัติของท่าน

เวลามาปฏิบัติของท่าน สิ่งที่ว่ากึ่งพุทธกาล คนที่จรรโลงศาสนามันต้องเป็นคนมีปัญญา คนมีปัญญา ท่านรื้อค้นของท่าน รื้อค้นของท่านนะ เวลารื้อค้นขึ้นมาแล้ว ปฏิบัติไป มันไปไม่ได้ พิจารณากายไปแล้วมันก็ไปไม่ได้ มันเป็นเพราะอะไร มันพิจารณากายออกมาแล้วมันก็เหมือนเดิม นี่พระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์มันก็เข้าได้แต่ฌานโลกีย์ มันไปไม่ได้ๆ ออกมาแล้วมันตรวจสอบ เหมือนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เวลาไปปฏิบัติกับอุทกดาบส อาฬารดาบส ได้สมาบัติ ๖ ได้สมาบัติ ๘ อาฬารดาบสบอกว่าเจ้าชายสิทธัตถะมีความรู้เหมือนเราเลย อ้าว! แล้วคิดดูสิ เราไปศึกษาที่ไหนแล้วอาจารย์ชมเรา เราหางชี้ไหม? หางชี้ทั้งนั้นแหละ เราปฏิบัติที่ไหนอาจารย์ชมนะ โอ้โฮ! หางนี้ชี้ฟ้าเลย เวลาอุทกดาบสชมเจ้าชายสิทธัตถะ บอกว่า “ได้สมาบัติ ๘ เหมือนเรา เป็นศาสดาได้ สอนได้แล้ว” เจ้าชายสิทธัตถะไม่เอา เพราะกิเลสของเรามันคลายตัวออกมาแล้วมันก็ทุกข์เหมือนเดิม ต้องมารื้อค้นของเจ้าชายสิทธัตถะเอง

หลวงปู่มั่น เวลาท่านพิจารณาของท่านไปแล้ว ทีนี้ปล่อยวางขนาดไหนมันก็ไม่ใช่ ปล่อยวาง นี่คนต้องมีวาสนา อย่างของเราปฏิบัติกันอยู่นี่ “ว่างๆ ว่างๆ นี่คืออะไร ว่างๆ นี่นิพพานๆ ใช่ไหมครับ ว่างๆ นี่นิพพาน”

ว่างๆ ก็ขี้ลอยนํ้าไง ว่างๆ นั่นน่ะขี้ลอยนํ้า มันจะว่าง มันมีอะไรว่างล่ะ แต่ถ้าคนมีปัญญาขึ้นมา พอมันเป็นอะไรขึ้นมาแล้วมาเทียบไง “เอ๊ะ! ว่างๆ แล้วกูก็ยังทุกข์หรือ เอ๊ะ! ว่างๆ ก็ยังสงสัย ว่างๆ ใจมันก็ยังแย่อยู่ แล้วทําอย่างไรล่ะ” หลวงปู่มั่นท่านถึงว่า “เอ๊ะ! นั่นเป็นเพราะอะไร” เป็นเพราะอะไร ถึงสุดท้ายแล้วท่านลาพุทธภูมิของท่าน แล้วมาพิจารณากาย พอมันทะลุทะลวงเข้าไป “อ๋อ! อันนี้ใช่” เห็นไหม อันที่ใช่กับอันที่ไม่ใช่

เวลาปฏิบัติมามันเป็นมาตลอด มันทําน่าให้หลงนะ น่าให้หลงมากเลย น่าให้หลง น่าให้เป็นไปเลย แต่ทําไมท่านมีสติปัญญา “มันไม่ใช่ๆๆ” แต่พอท่านลาพุทธภูมิแล้วท่านมาปฏิบัติของท่าน ท่านพูดขึ้นมาเลยว่า “อันนี้ใช่ ใช่แล้ว” เพราะอะไร เพราะมันสํารอก มันเริ่มขัดเกลาแล้ว มันเริ่มคายของมัน สํารอกคายออก อันนี้ใช่ พออันนี้ใช่ มันก็สมบุกสมบันเข้าไป

คนที่จะจรรโลงศาสนาต้องเป็นคนที่มีปัญญานะ ไม่ได้ปัญญากับคนอื่นเลย ปัญญากับกิเลสเรา ปัญญากับความหลอกหลอนในใจของเรา ใจของเรา เรามีกิเลสอยู่แล้ว มันจะหลอกหลอนอยู่แล้ว มันจะไหลลงตํ่าอยู่แล้ว แต่ถ้าเรามีอํานาจวาสนา มันมีอันนี้มาทบทวน ทบทวนว่าอะไรใช่ อะไรไม่ใช่ แล้วไม่ใช่ มันก็จะเข้าไป

เห็นไหม คนที่จะเชิดชูจรรโลงศาสนามันต้องเป็นคนมีปัญญา มันไม่ใช่คนไร้รากอย่างนี้ เพราะเราดูข่าวอยู่ เห็นข่าวเหมือนกัน ไร้สาระ มันไม่น่าเชื่อว่าคนน่าจะไปเชื่อได้เลย พฤติกรรมมันก็ไม่ใช่ คําพูดมันขัดแย้งกันไปหมด มันไม่มีอะไร

จะบอกว่า คนที่มีศีล ๘ เขายังไม่ทําอย่างนั้นเลย ศีล ๕ เขาไม่โกหกนะ แค่ศีล ๕ มันยังไม่มี นี่โกหกมดเท็จ พูดจามดเท็จไปหมดเลย แล้วไปเชื่อกันได้อย่างไรล่ะ มันเชื่อกันไปเองไง แล้วจะมาโทษศาสนา โทษกรรมฐาน โทษธรรมยุต โทษพระป่า ไม่ใช่หรอก

โทษคนคนนั้น โทษคนคนนั้น คนคนนั้นคนเลว ไม่ใช่ศาสนาเลว ไม่ใช่วงกรรมฐานของหลวงปู่มั่นเลว ไม่ใช่ คนคนนั้นเลว เพราะคนคนนั้นเลว นี่เขียนประวัติ “หนูเคยอ่านประวัติของท่านมา มันดีมาตลอดเลย จนมามีข่าวฉาว รู้สึกว่าผิดหวัง”

ในวงการทุกวงการ เวลาเขียนประวัติเขาจะเขียนแต่เรื่องดี น้อยคนนัก ถ้าคนเป็นคนซื่อสัตย์ คนซื่อสัตย์ คนต่างๆ เขาจะเขียนเวลาเขาล้มลุกคลุกคลาน แต่ในสังคมเขาจะเขียนในแง่บวกทั้งนั้นแหละ ฉะนั้น ประวัติ ทําไมต้องให้คนเขียน

หลวงตาท่านพูดเอง ประวัติของท่าน ท่านไม่ให้มี ไม่ให้มีหรอก เพราะอะไร ประวัติของเรามันไม่มีความจําเป็น ท่านบอกเลย บอกว่าถ้าใครอยากศึกษา ให้ศึกษาธรรมะของท่าน ธรรมะอันนั้นมันเป็นธรรมะที่ว่าท่านพยายามประพฤติปฏิบัติของท่านขึ้นมา แล้วถ้าเราจะได้ประโยชน์ขึ้นมา เราปฏิบัติธรรมของเรา เราก็จะได้ประโยชน์อันนั้นขึ้นมา

ทําไมต้องไปศึกษาประวัติๆ เพราะอะไรล่ะ เพราะประวัติที่เขียนๆ กันมา เราว่าโกหกเกือบทั้งนั้นแหละ

ยกเว้นแต่ประวัติหลวงปู่มั่น เพราะอะไร เพราะหลวงปู่มั่นท่านทําเพื่อประโยชน์ แล้วท่านไม่ได้ทําเพื่อตัวท่านเองเลย แล้วท่านเป็นพระอรหันต์ล่วงไปแล้ว แล้วท่านบอกท่านทําประโยชน์ไว้กับศาสนามาก มีใครคิดถึงไหม หลวงตาบอกว่าท่านคิดถึง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เลย แต่งานของตัวยังไม่จบ แล้วท่านก็ปฏิบัติของท่านจนงานของท่านจบ จบแล้วท่านถึงมาเขียน

เราถึงบอกว่าพระอรหันต์เขียนถึงประวัติพระอรหันต์มันจะไม่มีสิ่งที่เป็นอกุศลหรอก มันไม่มีสิ่งที่เป็นอกุศลเข้าไปเจือปน เว้นไว้แต่คนที่เอาไปเรียบเรียงใหม่ คนที่จะเอาไปดัดแปลงตัดต่อเติมใหม่ อันนั้นอีกเรื่องหนึ่งต่อไปในอนาคต แต่ตอนนี้ นั่นคือประวัติของคุณงามความดี

แต่อันนี้มันไม่ใช่ “หนูเคยศึกษาประวัติของคนคนนี้”

ประวัติ เพราะว่าเขาเริ่มต้นเจตนาไม่บริสุทธิ์มาตั้งแต่ต้น ฉะนั้น การเขียนประวัติ ประวัติเขาก็เขียนเอาเชิดชู แต่เรื่องนี้เราไม่เคยดู ไม่เคยรู้ว่าเขาเขียนกันอย่างไร แล้วไม่เคยเห็นด้วย แล้วไม่สนใจ ไม่สนใจแล้วไม่เคยคิดว่ามันจะมีคุณงามความดีแม้แต่นิดเดียวตั้งแต่ต้นมาแล้ว ไม่เชื่อ ไม่เชื่อสิ่งนี้มาเลย เพราะเจตนา คนถ้ามีคุณงามความดีนะ เขาจะอ่อนน้อมถ่อมตนของเขา เขาจะอยู่ในความสุขสงบระงับในธรรมของเขา

สุขอื่นใดเท่าจิตสงบไม่มี จิตถ้าสงบระงับมันจะมีความสุขตั้งแต่เป็นสัมมาสมาธิ แล้วมันก็จะมีความสุขสงบระงับจากที่เกิดมรรคเกิดญาณขึ้นมา เขามีความสุข ความสงบ ความระงับของเขา เขาไม่ออกมาเหมือนหมาบ้าอย่างนี้หรอก เหมือนหมาบ้า ซ่านไปทั่วสังคม ไม่เห็นมี

ถ้าพูดอย่างนี้พูดถึงหลวงตา หลวงตาก่อนที่จะออกมาช่วยชาติ ท่านไม่เคยออกมายุ่งกับใครเลย แต่สุดท้ายแล้วในเมื่อชาติมันมีปัญหาขึ้นมา ท่านถึงสละความสงบของท่าน สละสิ่งที่ท่านอยู่วิเวกของท่านออกมาแบกโลก ออกมาแบกโลก ท่านบอกว่าออกมาแบกโลกแล้วไปเล่นกับขี้ ขี้มันต้องเหม็นเป็นธรรมดา ออกมาแบกโลก มีคนโจมตี มีคนไม่เห็นด้วยว่าท่านออกมาทํา ท่านบอกว่าในเมื่อออกมาแล้ว ออกมาคุ้ยขี้ ออกมาแบกโลก มาคุ้ยขี้ กลิ่นของขี้มันเหม็นอยู่แล้ว ในเมื่อเราจะมาคุ้ยขี้ เราต้องยอมรับกลิ่นเหม็นนั้น ท่านถึงไม่หวั่นไหวกับสิ่งนั้น

ถ้าบอกว่า ออกมาแล้วมันจะเสียหายๆ

ดูสิ หลวงตาท่านออกมามันเสียหายตรงไหน มันช่วยนะ มันไม่ได้ช่วยโลกด้วยข้าวของเงินทอง มันช่วยโลกด้วยธรรมะ ช่วยโลกด้วยธรรมะว่า เวลาคนทุกข์จนเข็ญใจ เวลาคนตกงาน คนที่คนคนเดียวเป็นหลักชัยของครอบครัว คนคนเดียวที่หาเลี้ยงครอบครัว แล้วต้องตกงาน ไม่มีกิน ไม่มีต่างๆ เขาทําร้ายชีวิตของเขา เขาทําลายตัวของเขา หลวงตาท่านออกมาปลุกปลอบหัวใจให้หัวใจมันเข้มแข็ง ให้คนมีนํ้าใจต่อกัน ให้คนเจือจานต่อกัน ท่านให้ธรรมอันนั้นเป็นประโยชน์ แล้วไอ้เรื่องข้าวของเงินทองมันมาทีหลัง

คนเราถ้ามีรากนะ ทําสิ่งใด แม้แต่เป็นเรื่องโลกๆ ก็ไม่เสียหาย เรื่องการก่อสร้างนะ ถ้าเรื่องการก่อสร้าง ไอ้การก่อสร้างของเขามันเศษเล็บ การก่อสร้างของหลวงปู่ศรี หลวงปู่ศรีท่านสร้างผานํ้าย้อย มันกี่พันล้าน หลวงปู่ศรีท่านสร้างของท่านไปเบียดเบียนใคร หลวงปู่ศรีสร้างของท่าน สํานักของท่านเป็นร้อยๆ สํานัก แล้วหลวงปู่ศรี ไปดูสิ ที่ผานํ้าย้อย ท่านสร้างวิหารของท่าน ท่านสร้างไว้เพื่อศาสนานะน่ะ ในประเทศไทยมีใครเดือดร้อนบ้าง ในประเทศไทยมีใครเดือดร้อนกับการที่หลวงปู่ศรีท่านสร้างคุณงามความดีของท่าน ท่านสร้างศาสนสถานของท่าน มีใครเดือดร้อนบ้าง? ไม่มี สงบ ร่มเย็น แล้วสิ่งปลูกสร้างนั้นก็สําเร็จสมบูรณ์ ไม่มีใครเดือดร้อนเลย

คนมีราก คนมีรากนะ ทําสิ่งใดไม่เบียดเบียนใคร แล้วเป็นสัมมาทิฏฐิ ความถูกต้องดีงาม คนที่เขามาทําบุญกุศลของเขา เขามาช่วยเหลือเจือจานของเขา สร้าง สร้างที่ผานํ้าย้อย พวกกรมศิลป์ พวกศิลปากรจ้างช่างมาน่ะ ไปดูสิ ไปดูงานประติมากรรมที่ของหลวงปู่ศรี ไปดู ถ้าคนมีรากมันไม่เสียหรอก

นี้เราจะไปโทษว่ามันเป็นเรื่องนั้นๆ...ไม่ใช่หรอก ใจของคนมันชั่ว ถ้าใจมันชั่ว เรื่องธรรมก็ชั่ว ไปเรื่องโลกก็ชั่ว เรื่องสิ่งใดมันก็ชั่ว ถ้าใจมันชั่ว ทําสิ่งใดชั่วไปทั้งนั้น

ถ้าใจมันดี เห็นไหม ถ้าใจมันดี แม้แต่การภาวนา การทําต่างๆ มีการอ่อนน้อมถ่อมตน สร้างแต่คุณงามความดี แม้แต่สร้างศาสนสถานถาวรวัตถุ เป็นพันๆ ล้านนะน่ะ แต่หลวงตาท่านไม่ทํา หลวงตาท่านทําแบบหลวงปู่มั่น ดูสิ อายุ ๙๐ กว่าก็ลงมาฉันที่ศาลาทุกวัน ลงมาฉันนะ ตักอาหารจนมือสั่น ตักอาหารจนตักไม่ไหว ท่านก็ทําเป็นแบบอย่างให้

สิ่งที่หลวงตาทําไว้ ถ้าใครมีหูมีตานะ สิ่งนั้นมันเป็นสิ่งที่มันจะเป็นประโยชน์ ท่านสอนด้วยการกระทํา ท่านสอนด้วยการกระทํา อายุ ๙๐ กว่าก็ยังลงมาฉันมื้อเดียวเป็นปกติ ท่านบิณฑบาตไม่ไหวแล้ว เพราะบิณฑบาตมันเทถ่ายบาตรแล้วมันวิงเวียนศีรษะ ท่านบอกว่ามันวิงเวียน ถ่ายบาตรๆ ไปเดี๋ยวก็ล้ม ถ้าล้มไปมันก็เจ็บไข้ได้ป่วย ท่านก็รักษาไว้ๆ รักษาไว้เพื่อเรา รักษาไว้เพื่อลูกศิษย์ลูกหา ท่านทําของท่านไว้ นั่นน่ะท่านทําไว้ให้เป็นแบบอย่าง นี่ถ้าเป็นแบบอย่าง

เวลาพูดถึงธรรม ถ้าท่านแสดงธรรมก็เป็นแบบอย่างที่ดีงาม ถ้าใจดี ถ้าแสดงธรรมทางวัตถุ ถ้าใจเป็นธรรม มันก็เป็นสิ่งที่ว่าเป็นความดีงาม คือไม่เบียดเบียน ไม่เบียดเบียนตนและไม่เบียดเบียนผู้อื่น

ถ้าใครจะช่วยเหลือเจือจาน ใครจะเสียสละ อย่างเช่นการช่วยชาติ ถ้าใครให้บ่อยๆ ท่านบอกว่า “ที่เราพูดนี้” หลวงตาท่านพูดอย่างนี้นะ “ที่เราพูดนี้เราพูดแต่ผู้ที่มี แล้วเขาตระหนี่ถี่เหนียว เราถึงพูดให้เขาเสียสละ แต่ผู้ที่เสียสละแล้ว แก้วแหวนเงินทองมันหามาด้วยนํ้าพักนํ้าแรง มันไม่ใช่หามาง่ายๆ หรอก ให้ทําแต่พอประมาณ ให้ทําแต่พอประมาณ เรานี่นะ ทําความบอบชํ้าให้กับลูกศิษย์ลูกหา”

ท่านพูด ท่านทําความบอบชํ้าให้กับลูกศิษย์ลูกหา เพราะต้องแสวงหาเงินทองเพื่อมาช่วยเหลือเจือจานโลก ท่านได้ทําความบอบชํ้าให้กับลูกศิษย์ลูกหา แต่ความบอบชํ้านี้ถ้าคนมีกําลัง ความบอบชํ้านี้เพื่อกระเทือนกิเลส มันก็เพื่อประโยชน์กับตนเองนั่นแหละ แต่ท่านก็รู้ไง

คนที่มีสติปัญญา ท่านมองตั้งแต่ใจ มองทั้งเรื่องหัวใจ มองทั้งเรื่องวัตถุ มองคนที่มีและคนที่ไม่มี คนที่จิตใจเป็นธรรมนะ คนที่จิตใจดีงาม ท่านมองละเอียดลึกซึ้ง เว้นไว้แต่คนจิตใจมืดบอด เห็นแก่ตัว เอาแต่ผลประโยชน์ เอาแต่ความเอารัดเอาเปรียบ สิ่งนั้นมันเป็นเรื่องใช้ไม่ได้ ฉะนั้น ใช้ไม่ได้ คนที่มีคุณธรรมมันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้น มันไม่ใช่เป็นสิ่งที่วิเคราะห์วิจัยกันไป เพราะเรื่องนั้นไม่ใช่หรอก มันเพราะเรื่องใจมันชั่ว เรื่องของกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ไม่มีเรื่องสิ่งใดเลย มันเป็นการฉ้อฉลในหัวใจ

“หนูอยากจะรู้ค่ะว่าคนคนนี้ท่านเป็นพระแบบไหน เพื่อความสบายใจของลูก จึงถามมาค่ะ”

ก็เป็นแบบที่เป็นข่าวก็จบแล้ว ข่าวมันก็ชัดเจนขนาดนี้ จะเป็นแบบไหนอีกล่ะ ถ้ามันไม่เป็นมันก็ไม่เป็นข่าว ก็ข่าวมันเป็นอย่างนี้แล้วมันจะเป็นแบบไหนอีกล่ะ มันก็เป็นแบบอย่างที่เป็นข่าวนั่นแหละ ก็จบ

นี่ไง สายบุญสายกรรมเนาะ วัวใครเข้าคอกมัน สมัยพุทธกาลนะ มันก็มีลัทธิศาสนาต่างๆ มหาศาล แล้วก็เวียนตายเวียนเกิดไง พอเวียนตายเวียนเกิดมา มันก็มีความรู้ความเห็นของมัน สิ่งที่ทิฏฐิมานะมันก็เป็นแบบนั้นแหละ

เราไม่เห็นเรื่องนี้เป็นเรื่องแปลกประหลาดมหัศจรรย์อะไรเลย มันเป็นอย่างนี้ เราไม่เชื่อมาตั้งแต่ต้น เพียงแต่ว่าคิดไม่ถึงว่ามันจะลงลึกกันขนาดนี้ไง มันจะลงลึกจนสังคมนั้นมันสะเทือนขนาดนี้ มันสะเทือนขนาดนี้

เพราะเราคิดของเราเองนะ เพราะมันมีของจริง เพราะมีหลวงปู่เสาร์ มีหลวงปู่มั่น แล้วมีหลวงตามายืนยัน มายืนยันเรื่องมรรคเรื่องผล ทําให้สังคมมั่นคงในศาสนา แล้วมันก็มีมนุษย์แปลกประหลาดมาแสวงหาประโยชน์กับความเชื่อของคน มันมีมนุษย์แปลกประหลาดมาแสวงหาจากความเชื่อของคน แต่ความเชื่อความมั่นคงอันนี้มันเกิดจากครูบาอาจารย์ของเรายืนยันว่ามันมีมรรคมีผล

ที่สังคมสะเทือนมาก เราคิดว่ามันเป็นเพราะเหตุนี้ เป็นเพราะว่ามีมหาบุรุษ บุรุษอาชาไนย หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตา ครูบาอาจารย์ของเราที่เป็นจริง ท่านเป็นบุรุษอาชาไนย ท่านเป็นมหาบุรุษ ท่านได้มาปักหมุดความเชื่อในสังคม แล้วมีมนุษย์แปลกประหลาดมาแสวงหาประโยชน์จากความเชื่อของสังคม

เรามองอย่างนี้ ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์ของเราปักหมุดให้สังคมเชื่อมั่น ความคดโกง ความหลอกลวงของมนุษย์แปลกประหลาดมันจะไม่ทําได้ลึกซึ้งขนาดนั้น เพราะคนเวลาเขาคิดของเขา เขาก็คิดถึงความมั่นคงจากความเชื่อ จากครูบาอาจารย์ที่ท่านปักไว้ในสังคม แล้วก็คิดว่าพวกบุรุษแปลกประหลาดนี้จะมีความดีงามเหมือนบุรุษอาชาไนยแบบครูบาอาจารย์ของเรา

แต่เขาเป็นมนุษย์แปลกประหลาด เขาเป็นสัตว์มหัศจรรย์ เขาถึงได้ทําลายสังคมได้ขนาดนั้น เขาเป็นมนุษย์ประหลาด เขาเป็นสัตว์มหัศจรรย์ เขาไม่ใช่สัตว์อาชาไนย เขาถึงทําความเสียหายกับสังคมแบบนั้น

นี่พูดถึงว่าทําไมเขาถึงเป็นแบบนั้นไง เพราะเขาเป็นคนไร้ราก เขาเป็นคนไม่มีประโยชน์ ไม่มีประโยชน์กับศาสนา แล้วทําลายหัวใจของสังคม ทําลายหัวใจของสัตว์โลก เอวัง

๕

นี่ปฏิบัติ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เราเอาอันนี้ก่อนเลยเนาะ ไอ้ที่ว่า

ถาม : หลวงพ่อคะ อยากถามปัญหา คืนวันหนึ่งโยมภาวนาตอนหัวคํ่า ภาวนาอารมณ์ไม่พอใจค่ะ พอตกดึกทําไมมันถึงด่าออกมาล่ะคะ

ตอบ : ถ้าตอบนะ อารมณ์ไม่พอใจมันก็เป็นกิเลสอยู่แล้ว แล้วเราไปพิจารณามันอีกไง เราพิจารณาความไม่พอใจ ไปกระตุ้นมัน ยิ่งกระตุ้นมันก็ยิ่งแรง ถ้ายิ่งกระตุ้นก็ยิ่งแรง เวลาจําเป็นต้องใช้ ต้องใช้นะ อย่างเช่น เช่น เวลาหลวงตาท่านพิจารณาอสุภะ พิจารณาอสุภะจนไม่มีเลย เงียบหมดเลย แล้วมันไม่มีเหตุไม่มีผลไง ท่านบอกอย่างนี้ไม่เอา เพราะอะไร เพราะท่านศึกษามาจนเป็นมหา พิจารณาอสุภะจนปล่อยอสุภะหมดเลย แต่มันไม่มีเหตุมีผลไง ถ้าไม่มีเหตุผล ท่านก็เอาสุภะ

โดยทางโลกเขาพิจารณาอสุภะ เขาไม่ได้พิจารณาสุภะหรอก ถ้าพิจารณาสุภะแล้วเสียคนเลย เพราะพิจารณาสุภะแล้วมันก็ยิ่งรักยิ่งชอบ ยิ่งไถลไปเลย ถ้าใครพิจารณาแต่ความสวยความงาม เพราะคนมันชอบอยู่แล้ว มันตรงกับกิเลส มันก็ไป

ทีนี้เราปฏิบัติธรรม เราปฏิบัติธรรมมันก็พิจารณาอสุภะ ท่านบอกพิจารณาอสุภะมันปล่อยวางหมด ปล่อยวางหมดเลย เงียบ มันจะไม่มีอะไรเลย พอไม่มีอะไรเลย ท่านบอกว่า อย่างนี้ไม่เอา เพราะมันไม่มีเหตุมีผล

ผลของการศึกษามันมีประโยชน์ตรงนี้ ประโยชน์ตรงที่ว่า เวลาถึงที่สุดแล้ว ถ้ามันสงสัยนี่ไม่เอา ไม่เอา พอไม่เอาแล้วทําอย่างไรดี ทําอย่างไรดี หันรีหันขวางอยู่ไง ก็เลยเอาสุภะ เอาสุภะคือเอาที่มันชอบใจ เอาที่มันชอบใจ เอาที่มันสวยงาม เอาขึ้นมามัดไว้กับใจ ท่านบอกวันสองวันแรกมันก็ยังอึดอัด พอวันที่ ๓ ขยับเลย ขยับคือมันรับรู้แล้ว นี่ไง ไหนว่าไม่มี ไหนว่าไม่เจอมันไง ขยับก็ออกมารับรู้ไง มันเสพอารมณ์แล้ว พอมันจะเสพอารมณ์ นี่กามฉันทะ แล้วกามราคะมันก็ไปเสพข้างนอก นี่พูดถึงว่าเวลาเอามาใช้ประโยชน์

เราจะบอกว่า เทคนิคมันมีนะ ขณะเทคนิคหยาบๆ มันก็เรื่องหนึ่ง พอละเอียดขึ้นมา โอ๋ย! มันมีเล่ห์มีกล กิเลสมันก็ต้องใช้เฉพาะ ใช้เฉพาะแล้วใช้ตรงกับเวลาที่มันเป็นมันถึงได้ประโยชน์ ถ้าใช้ไม่เป็น ตอนนี้เราบอกว่าพุทโธๆ กันอยู่นี่ เราพยายามจะให้มันสงบ แต่มันไม่สงบ แล้วทําไมมันใช้ไม่ได้ประโยชน์ๆ ล่ะ

แต่ถ้าเวลาคนเป็นแล้วนะ พุทโธนี่ระลึกปั๊บ ได้เลย ได้เลย ชํานาญมาก ชํานาญมาก ชํานาญเพราะเขาทําจนชํานาญ ชํานาญมันก็ใช้ตรงประเด็นใช่ไหม แต่นี่บอกว่าเราไปพิจารณาความไม่พอใจ มันก็เป็นกิเลสอยู่แล้ว แล้วพอดึกขึ้นมามันก็กระตุ้น มันกระตุ้นมันก็ยิ่งแรงขึ้นไป พอแรงขึ้นไปก็ด่าออกมาเลย พอด่าออกมาเลย ทําอย่างไรล่ะ

ถ้าด่า เวลาไม่พอใจ เราพิจารณา เราไม่ได้พิจารณาความไม่พอใจ เราพิจารณานี่หลงไปแล้ว เวลาเราพิจารณาไม่พอใจ เรารู้ว่าเรากินยาพิษไปแล้ว เราต้องคายทิ้ง การพิจารณา เขาพิจารณาเพื่อถอดเพื่อถอน เพื่อคายมัน ไม่ใช่พิจารณากระตุ้นให้อารมณ์มันฝังใจ

ถ้ามันฝังใจ มันด่าออกมา ถ้าด่าออกมาแล้ว ปล่อยวางแล้ว กลับมาที่พุทโธ ไม่ต้องไปพิจารณามัน ถ้าพิจารณามัน มันใช้จังหวะ มันเป็นที่ว่าจังหวะนี้ โอกาสนี้ไม่ใช่การพิจารณากระตุ้นอารมณ์ เพราะจิตใจเราอ่อนแอ ถ้าจิตใจเราอ่อนแอ เราต้องเสริมสร้างกําลังของใจก่อน คือพยายามให้มันสงบก่อน ถ้ามันสงบได้ พอสงบได้ มันก็ไม่พิจารณาความไม่พอใจหรอก เพราะอะไร เพราะมันสงบ พอสงบแล้วมันสุข มันสุขแล้วมันพอใจ มันพอใจมาก ความสุขความสงบเป็นแบบนี้ แล้วมันจะไปพิจารณาความไม่พอใจไหม

คนเราพอมันสงบแล้ว มันมีความสุขแล้ว มันจะไปพิจารณาความทุกข์ไหม ความไม่พอใจไหม? มันก็ไม่ไป แต่นี้พอเราพิจารณาไป พิจารณาความไม่พอใจไป ไปกระตุ้นมัน มันก็เต็มที่น่ะสิ

จะบอกว่ามันใช้ไม่ได้เลย มันก็ไม่ใช่ จังหวะที่มันต้องใช้นะ เวลาแบบว่ามันไปติดสุข มันสงบจนมันไม่เอาไหนเลย ติดสุขจนไม่ขยับเลย ก็เอาอันนี้ไปเปรียบเทียบ มันเปรียบเทียบ การปฏิบัติมันต้องเป็นจังหวะ จังหวะและโอกาสที่การใช้งาน เวลาใช้สมาธิ เวลาต้องการสมาธิ ต้องทําความสงบให้ได้ เวลาออกใช้ปัญญาต้องออกใช้ปัญญาให้เป็น งานมันคนละหน้าที่กัน งานมันคนละอย่างกัน แต่มันก็ต้องก้าวเดินไปพร้อมกัน ฉะนั้น เวลาทํามันต้องทําอย่างนี้

นี่พูดถึงว่า ทําไมพิจารณาไปแล้วมันถึงด่าออกมาเลยล่ะ

การด่าออกมาอย่างนี้เพราะเรากระตุ้น เราพิจารณาของเรา แต่เวลาคนที่เขาพอเข้าใกล้พระแล้วจิตใจเขาต่อต้าน อันนั้นกรรมเก่า ถ้ากรรมเก่านะ กรรมเก่าคือจิตดวงนี้เวลาเวียนตายเวียนเกิดไม่มีต้นไม่มีปลาย ไม่รู้ว่าชาติใดหนใดเราเคยไปมีความบาดหมางอะไรกับใครไว้ เวลามันฝังใจมา พอฝังใจมานะ พอมาปฏิบัติ มันมีพระสมัยพุทธกาล ไปนั่งอยู่ที่ไหนจะมีเงาของผู้หญิงนั่งอยู่ข้างหลัง จนเขารํ่าลือนะ

แล้วพอพระเขาสงสาร เขาไปแจ้งพระเจ้าแผ่นดิน พระเจ้าปเสนทิโกศล ไปแจ้งพระเจ้าแผ่นดิน พระเจ้าแผ่นดินเขาก็ตามย่องไปดูไง ไปแอบดูท่าน แล้วท่านย่องเข้าไปดู เห็นจริงๆ เห็นพระองค์นี้นั่งอยู่นะ มีผู้หญิงนั่งอยู่ข้างหลัง ก็ย่องเข้าไปดู

เขาเป็นกษัตริย์ เขาไม่เชื่อ ก็เข้าไปดู พอเข้าไปใกล้ ไม่มี พอเข้าไปใกล้ ไม่มีนะ ก็ถอยหลังออกมา พอถอยออกมา เห็นอีกแล้ว พอเห็นก็เดินเข้าไปอีก เข้าไปใกล้ ไม่มี พอไม่มี ท่านรู้แล้ว มันเป็นเงา พอเป็นเงาปั๊บ ก็ไปถามพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าบอกว่า ในอดีตชาติเขาเคยใส่ไคล้พระเรื่องมาตุคาม แล้วพอใส่ไคล้ พอเขามาเกิดในชาติในสมัยพระพุทธเจ้ามาบวช กรรมอันนั้นมันให้ผลมา

พระเจ้าปเสนทิโกศลเป็นกษัตริย์ พอเป็นกษัตริย์นะ เขาสงสารมาก พอสงสารมากก็เลยไปสร้างกุฏิไว้ในราชวัง แล้วนิมนต์พระองค์นี้ไปอยู่ที่นั่น เพราะถ้าพระองค์นี้อยู่ในสังคมนะ สังคมต้องติฉินนินทาไปตลอด นี่มันเป็นกรรมของเขาที่เขาสร้างกรรมของเขามา มันก็จะให้ผลอย่างนั้น นี่เรายกตัวอย่างขึ้นมาเฉยๆ

ทีนี้พอยกตัวอย่างขึ้นมาเฉยๆ เวลาพวกเรา มีคนจะมาถามมาก เวลาจิตมันสงบหรือว่าเข้าใกล้พระ ทําไมมันมีอาการต่อว่าต่อขาน คือด่า ด่าเรื่องศาสนา ด่าเรื่องนั้นเรื่องนี้

นี่มันมีเวรมีกรรมมา ถ้ามีเวรมีกรรมมาอย่างนี้ เราต้องอโหสิกรรม คือว่าทําวัตร รตนตเยฯ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ขอขมาลาโทษ เพราะสมัยที่ทํามามันขาดสติ มันทําไปแล้ว ในปัจจุบันนี้เราเกิดมาเป็นชาวพุทธ เราได้สร้างบุญญาธิการมาในพระพุทธศาสนา เราจะขอขมาลาโทษ ขอขมาลาโทษให้มันอ่อนลง ให้จิตใจมันเบาบางลง จิตใจเบาบางลง เบาบางลงเพราะว่ามันเป็นการฝังใจ แล้วสิ่งที่ว่ามันด่า มันโต้แย้งออกมา มันจะเริ่มแก้ไขๆ ไป เพราะมันเป็นเรื่องสุดวิสัย มันเป็นเรื่องกรรม

เรื่องกรรมนะ มันเป็นอจินไตย มันลึกลับมหัศจรรย์ ไม่รู้ว่าเป็นช่วงไหนตอนไหนที่มันจะมาตอบสนองเรา แล้วเราพยายามผ่อนคลายๆ เพราะในปัจจุบันเรามีสติ แต่ถ้าเราขาดสติไปนะ มันก็ตีโพยตีพายไป “นับถือพระพุทธศาสนาแล้วก็ยังมาทุกข์ร้อนในใจ ตอนนี้ก็เป็นคนดี เป็นชาวพุทธ ออกมานับถือพระพุทธศาสนา พอนับถือพระพุทธศาสนาแล้วเราเข้าไปใกล้พระแล้วก็มีการโต้แย้งในใจ”

มันไม่โทษถึงกรรมที่ทํามานู่นเลยนะ มันโทษเรื่องศาสนาเลยนะ โทษเรื่องเราใกล้พระ

นี่พูดถึงว่า ถ้ามันด่าออกมาอย่างนั้นอีกเรื่องหนึ่ง แต่นี้มันเป็นเรื่องที่เราไปขุดคุ้ยขึ้นมาเอง อันนี้ถ้าเราแก้ไขอย่างนี้มันก็จบตรงนี้

ถาม : หลวงพ่อคะ ไม่ทราบว่าความโกรธกับความกลัวเป็นอารมณ์เดียวกันไหมคะ ที่พระท่านไปอยู่ป่าช้าก็เพื่อแก้อารมณ์นี้ใช่ไหมคะ

ตอบ : ความโกรธนะ เวลาความโกรธมันเป็นโทสะ เป็นความโกรธ เวลาความกลัว เพราะเรามี จิตใต้สํานึกมันกลัว ถ้ามันกลัวนะ เวลาคนกลัวผีกลัวสาง นี่ความกลัว

ความกลัว เวลาแก้นะ ความกลัวมันจะเป็นประโยชน์ ความกลัวเป็นประโยชน์ตรงไหน ตรงที่ขณะที่ว่าเราไม่กลัว เราก็คิดฟุ้งซ่านไปทั่ว แต่ถ้าเรากลัว เราไม่กล้าคิดอะไรเลย ฉะนั้น เวลาเขาไปเที่ยวป่าช้า ไปอยู่ในป่าในเขา เวลาสิ่งที่มันกลัว มันกลัวต่างๆ ถ้ากลัวแล้วหาที่พึ่งที่ไหน ถ้ากลัวก็มาอยู่กับพุทโธๆๆ พุทโธจนสงบได้

ไปอยู่ป่าอยู่เขานะ ธรรมดาธรรมชาติของสัตว์ สัตว์ก็กลัวมนุษย์ ธรรมชาติของสัตว์ สัตว์มันไม่เข้ามาใกล้มนุษย์หรอก แต่พอเราไปอยู่ป่าอยู่เขาปั๊บ เราก็กลัวมันเป็นธรรมดา เพราะว่าเราไม่มีสิ่งใดป้องกันตัว อาศัยบุญอาศัยกรรม ถ้ามีบุญมีกรรมต่อกัน มันก็มีเหตุร้ายต่อกัน ถ้าเราไม่มีเวรมีกรรมต่อกัน เขาก็ไม่มาใกล้ชิดเรา ทั้งๆ ที่เขาก็กลัวมนุษย์เหมือนกัน นี่อาศัยความกลัวเพื่อเป็นประโยชน์ เพื่อประโยชน์กับการกําหนดพุทโธ

ถ้าเราอยู่โดยปกติ มันเร่ร่อน มันไม่ค่อยจริงจัง ก็อาศัยความกลัวนั้น ถ้าความกลัวนั้น เวลาจิตมันสงบแล้วมันปล่อยวางความกลัวได้ เวลาจิตสงบแล้วมันปล่อยวางความกลัว

ฉะนั้น ความโกรธกับความกลัวนี้เป็นอันเดียวกันหรือเปล่า

มันเกิดจากจิตเหมือนกัน แต่จะว่าเป็นอันเดียวกันมันก็ไม่ใช่ เพราะเวลาเราโกรธ โกรธเป็นฟืนเป็นไฟ โกรธเพราะอะไร โกรธเพราะมันกระตุ้นมาจากสิ่งปฏิฆะ สิ่งที่มันขัดแย้งใจ มันขัดแย้งกับความพอใจของเรา มันก็โกรธขึ้นมา

แต่ถ้าความกลัว ความกลัวมันก็เกิดจากจิตใต้สํานึก เกิดจากความไม่รู้เท่าต่างๆ ก็กลัว กลัวในที่มืด กลัวต่างๆ กลัวเหตุการณ์เฉพาะหน้า มันวิตกกังวลไปหมดเลย อันนี้ก็เป็นอีกอันหนึ่ง ถ้าเป็นอีกอันหนึ่ง สิ่งนี้มันจะแก้ไขได้ด้วยมีปัญญา

ถ้าเรามีปัญญา เราพิจารณาของเรา อย่างเช่นความโกรธ ความโกรธ ถ้าเราว่าโกรธไปแล้วมันได้ประโยชน์อะไร เวลาเราโกรธ เราได้ประโยชน์อะไร? ไม่ได้ประโยชน์อะไรเลย หนึ่ง ถ้าเราปล่อยตามอารมณ์นั้นก็กระทบกระเทือนกัน แต่ถ้าเราไม่ปล่อยตามอารมณ์นั้น เราพยายามข่มไว้ ข่มไว้มันก็ทําให้เกิดความเครียด ให้ร่างกายนี้มันเกิดโรคภัยไข้เจ็บได้ มันไม่มีประโยชน์อะไรเลย แต่เราก็โกรธ

ฉะนั้น ความกลัว ความกลัวก็ไม่มีเหตุมีผลอะไรเลย แต่ถ้ามีสติปัญญาแล้วมันมีเหตุมีผลนะ เวลาโกรธนะ นี่บ้าแล้ว เวลากลัวนะ กลัวนี้เสียความรู้สึกไปแล้ว ถ้ามันมีสติปัญญานะ มันแก้ไขมา มันต้องแก้ไข พอแก้ไขขึ้นมา ความกลัวนั้นจะเบาลงๆ จนมีสติปัญญาเท่าทัน ถ้าเท่าทันนะ

ถ้าทําสิ่งใดไม่ได้เลย ยังไม่ต้องใช้ปัญญา กําหนดพุทโธไปเรื่อยๆ ก่อน ถ้ามีกําลังขึ้นมา พอพุทโธ จิตมันสงบแล้ว พอมันจะใช้ปัญญา มันจะเห็นได้ แต่ถ้าจิตไม่สงบ เวลาใช้ปัญญา ปัญญายิ่งไปกระตุ้นความกลัวมากขึ้น

คนกลัวอยู่แล้วใช่ไหม ไปคิดถึงผี ก็วาดภาพผีเสียใหญ่โตไปเลย แต่ถ้าคนมันมีสติปัญญาใช่ไหม พอกลัวถึงผี เราก็ผีตัวหนึ่ง ใจเราเวลาตายไปก็เป็นผี ทําไมไม่กลัวตัวเอง ทําไมกลัวคนอื่น มันก็เริ่มเบาลง เออ! ก็จริงนะ นี่พอมันจริงขึ้นมา

เวลาโกรธขึ้นมา โกรธอย่างนี้เมื่อก่อนก็โกรธมาแล้ว เมื่อวานก็โกรธมา วันนี้ก็โกรธอีกแล้ว ความโกรธมันซํ้าๆ ซากๆ สมบัติเก่าๆ ทําไมยังพอใจความโกรธอยู่ล่ะ อืม! ก็จริงเนาะ เออ! โกรธอยู่เรื่อยเลย โกรธอยู่เรื่อย มันหลั่งสารมา มันก็ทําลายให้เราเจ็บไข้ได้ป่วย โกรธมาทําไม นี่พอมันมีปัญญาขึ้นมา

พูดมันพูดง่าย โยมอย่ากระดุกกระดิกนะ เดี๋ยวเวลาเราโกรธ เอาเดี๋ยวนี้เลยนะ เวลาสอนคนอื่นให้ไม่โกรธๆ ไอ้เรานี่แหละเดี๋ยวพุ่งก่อนเลย ฟิวส์ขาดก่อนเลย

กรณีอย่างนี้ถ้ามีสติปัญญามันรู้เท่า แล้วจะใช้เพื่อประโยชน์อะไร หลวงตาท่านบอกนะ นํ้าสกปรกสาดไปที่ไหนมันมีแต่ความสกปรก นํ้าที่สะอาดบริสุทธิ์ชําระล้างสิ่งใดๆ ได้ กิริยาการแสดงออกเราก็ดูแต่ว่าโกรธๆ ไง แต่ถ้ากิริยาแสดงมาเพื่อประโยชน์ล่ะ มันเป็นประโยชน์นะ สิ่งใดต้องมีหนักมีเบาไง เราเอาแต่โอ้โลมปฏิโลมกันอยู่ มีแต่โอ๋กันอยู่อย่างนี้ แล้วมันก็ไม่ได้สํานึกกันสักที มันก็ต้องลงค้อน ลงหนักลงเบา นี่เวลาครูบาอาจารย์ท่านใช้ ท่านใช้อย่างนั้น

ฉะนั้น ถามว่า โกรธกับกลัวนี้เป็นอันเดียวกันไหม เป็นอารมณ์เดียวกันไหม

ไม่ใช่ มันไม่ใช่อยู่แล้ว แล้วเวลาถ้าไปอยู่ป่าอยู่เขา เขาไปแก้ใช่ไหม แก้ทุกอย่าง เพราะความกลัวมันก็กลัวแบบพื้นๆ พอมันแก้ไข พอมันชําระล้างไปได้นะ เดี๋ยวมันก็มีความกลัวอย่างละเอียด ถึงที่สุดแล้วนะ มันไปเฉา ไปเหงา ไปหงอยในใจของตัวเองนะ กลัว กลัวตัวเองจะไม่พ้นทุกข์อีก เวลามันกลัว มันก็กลัวไปร้อยแปด มันเป็นไปได้ทั้งนั้นแหละ นี่พูดถึงความกลัว ฉะนั้น ถ้าเวลามันพิจารณาไปแล้ว มันจะปล่อยวางเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป อันนี้จะเป็นประโยชน์กับเรา

มันต้องถึงว่า มันกลัว กลัวเรื่องอะไร ถ้าว่าแก้เรื่องกลัว มันต้องมีเหตุมีผลของมันไง ถ้ามันกลัวเรื่องอะไร แล้วพิจารณาไป กลัวตาย เพราะเวลาคนคิดว่าเวลากลัวแล้วนะ พอพิจารณาไปแล้วมันปล่อยนะ คิดว่าตัวเองได้มรรคได้ผล...ไม่ใช่ ความกลัวก็คือความกลัว ไม่ใช่สังโยชน์

สังโยชน์คือสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ปฏิฆะ กามราคะ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา ไม่ใช่ความกลัว ความกลัว เดี๋ยวก็กลัว เดี๋ยวก็หายกลัว ความกลัว แล้วถ้าหายกลัวแล้วเดี๋ยวก็กลัวใหม่อีก เพราะเชื้อไขมันไม่ได้แก้ไข มันไปแก้ไขที่ปลายเหตุ ความกล้า ความกลัว มันแก้กิเลสไม่ได้

แต่ถ้าเป็นปัญญา พอมันแก้กิเลสไปแล้ว เวลามันชําระล้างกิเลส สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส กามราคะ ปฏิฆะ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา นี่สังโยชน์ ถ้าฆ่าสังโยชน์ได้มันถึงจะชําระล้างกิเลสได้ตามความเป็นจริง นี่พูดถึงอารมณ์

จะตอบอันนี้

ถาม : เรื่อง “ไม่ก้าวหน้า”

เรียนถามหลวงพ่อ เวลาเดินหรือนั่งจะชอบหลับตานึกถึงนิ้วมือ เท้า ขา แขน หัว ซี่โครงที่เป็นกระดูกของตัวเอง เหมือนกับที่เห็นแขวนอยู่ที่วัด และจะเพลินเย็นใจ เป็นอย่างนี้นานแล้ว เคยถามพระภาคอีสานนานมาแล้วว่าจําเป็นต้องพิจารณาอาการ ๓๒ หรือปฏิจจสมุปบาทหรือไม่ ท่านบอกไม่ต้อง แต่ตัวเองกลัวเสียเวลา

เคยพยายามพิจารณาตัดชิ้นส่วนร่างกายเหมือนหลวงปู่เจี๊ยะ แต่ไม่มีอะไรเกิดขึ้น เลยไปดูล้างป่าช้า เผาศพกลางแจ้ง อสุภะแบบต่างๆ การผ่าศพที่อธิบายเกี่ยวกับเอ็น ทางเดินอาหาร ทางเดินหายใจ เกี่ยวกับภายในร่างกายต่างๆ ว่าทํางานอย่างใด สลับกับการฟังธรรมทางอินเทอร์เน็ต แต่ถ้าว่าง ไม่ทําอะไร ก็จะชอบดูกระดูกเหมือนเดิม ทําไมจึงชอบดูกระดูก ไม่ไปที่อื่น

ตอบ : นี่พูดถึงคําถามเรื่อง “ไม่ก้าวหน้า”

คําว่า “ก้าวหน้า” นะ อย่างการปฏิบัติ นี่คือการปฏิบัติ สิ่งที่เราศึกษามาๆ ทฤษฎีทั้งนั้นแหละ ทีนี้คือการปฏิบัติมันอยู่ที่อํานาจวาสนาไง ถ้าคนมีอํานาจวาสนา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติง่ายรู้ง่าย แต่คนที่เวไนยสัตว์ เราต้องถูต้องไถกัน ต้องอาบเหงื่อต่างนํ้า การอาบเหงื่อต่างนํ้า แต่ทําแล้วประสบความสําเร็จ มันก็ยังได้เป็นประโยชน์ นี่คือการปฏิบัติ การปฏิบัติมันเกิดตามข้อเท็จจริง

แต่ถ้าเป็นภาคปริยัติ การศึกษามา แล้วทางโลกปฏิบัติ ปฏิบัติโดยที่ไม่มีครูบาอาจารย์ ก็ปฏิบัติกันไปโดยความเข้าใจ ความเข้าใจของตัวเองด้วย ความเข้าใจของครูบาอาจารย์เราด้วย ถ้าครูบาอาจารย์มีความเข้าใจอย่างนั้นก็สอนกันตามแบบนั้น แล้วพอทําถึงกับครบกระบวนการมาแล้วก็บอกว่านั่นคือการปฏิบัติ แล้วปฏิบัติแล้วได้ผลอะไร? ได้ผลว่าต่างคนต่างไม่เข้าใจอะไรเลย

แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์ของเรา ครูบาอาจารย์ของเราท่านปฏิบัติของท่านมาแล้ว แล้วท่านชําระล้างกิเลสเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นมา ท่านจะรู้เลยว่า ถ้าจิตมันไม่สงบขึ้นมา ปัญญาอย่างนั้นมันเป็นโลกียปัญญา ถ้าดีที่สุดมันก็เป็นจินตมยปัญญาเท่านั้น

จินตมยปัญญามันก็มีความซาบซึ้ง มันก็มีความพอใจของมัน ความพอใจเพราะคนอ่อนด้อย มันไม่มีอํานาจวาสนาบารมี มันก็เข้าใจว่าสิ่งนั้นเป็นธรรมๆ พอสิ่งนั้นเป็นธรรม พอทําอย่างนั้น พอเข้าใจสิ่งนั้นว่าเป็นธรรม มันก็ชะล่าใจ พอมันชะล่าใจ เดี๋ยวก็เสื่อม พอมันเสื่อมขึ้นมาก็เสียใจทุกที พอมันเสื่อม มันเสื่อมไปแล้วไง ปฏิบัติขึ้นมาสูงส่งได้แค่นั้นแหละ เสร็จแล้วมันคาราคาซังกันอยู่อย่างนั้นแหละ ถ้าคาราคาซัง นี่ทางธรรมนะ

ถ้าทางโลก “ปฏิบัติมาขนาดนั้น คาราคาซังได้อย่างไร ปฏิบัติมามันมีความสุข มันมีความพอใจ มันก็ซาบซึ้งๆ”

ซาบซึ้งมันก็ซาบซึ้งเป็นธรรม วัฒนธรรมประเพณีก็เป็นแบบนั้นน่ะ คนทําคุณงามความดี ดูสิ เวลาเราพลัดพรากจากกัน เวลาเราเจอกัน เราก็ซาบซึ้งเหมือนกัน ซาบซึ้งแล้วเดี๋ยวก็พลัดพรากกันอีก นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติธรรมไปเจอ ไปสัมผัส เดี๋ยวก็พลัดพรากจากกัน เพราะมันไม่เป็นความจริงไง

เราจะบอกว่า นี่ปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติมันต้องเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสันทิฏฐิโก ถ้ามันไม่เป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ปฏิบัติแล้วจะเริ่มต้นอย่างไร

ฉะนั้น เขาถามไง เขาถามว่า เขาปฏิบัติขึ้นมา เขาชอบหลับตา ชอบพิจารณาเกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ ถ้าพูดอย่างนี้ ถ้าเห็นอย่างนี้ แล้วเวลาปรึกษา ไปปรึกษาพระ พระก็ตอบไม่ได้ แต่ตัวเองกลัวว่าตัวเองจะเสียเวลา กลัวเสียเวลาก็พยายามจะพิจารณา ถ้าพิจารณา นี่ปฏิบัติ ปฏิบัติมันอยู่ที่ข้อเท็จจริงไง ถ้าจิตมันสงบได้ เวลามันรู้มันเห็นของมันได้ มันจะซาบซึ้งกว่านี้

เวลาบอกว่า เวลาพิจารณาไปแล้วมันเข้าใจ มันดี แต่มันไม่ก้าวหน้า

มันไม่ก้าวหน้าก็ต้องกลับมา ถ้าพิจารณานะ นี่หลวงปู่เจี๊ยะท่านสอนอย่างนี้ สอนว่า ให้ไปตามกระดูกข้อ ตั้งแต่กระดูกนิ้วมือ กระดูกข้อนิ้วมือ ข้อนิ้วมือเข้าไปถึงกระดูกข้อ กระดูกข้อศอกขึ้นไปหัวไหล่ ขึ้นไป ขึ้นไปบนศีรษะแล้ววนออกมา วนอยู่อย่างนี้ ท่านบอกว่า วนอยู่อย่างนี้เป็นสมถะ เป็นสมถะก็เหมือนกับท่องพุทโธนี่แหละ เป็นสมถะเพราะอะไร

เป็นสมถะเพราะว่าเวลาจิตมันเดินอยู่ตามข้อ ถ้ามีสติ มันอยู่ตามข้อ ก็เหมือนพุทโธอยู่กับเรา เรากําหนดพุทโธๆๆ พุทโธก็อยู่กับเรา แต่เวลาพุทโธๆ แล้วมันเผลอไง มันไปคิดอย่างอื่นแล้วพุทโธหายไป

เวลาจิตมันเดินตามกระดูกข้อนิ้วมือ มาข้อแขน ข้อศอก ถ้ามีสติ มันก็เดินตามข้อ แต่พอขาดสติ มันก็แฉลบ นี่ท่านบอกเป็นสมถะ เดินตามข้อนี่เป็นสมถะ เรานึกถึงข้อกระดูกแล้วให้จิตอยู่ หลวงปู่เจี๊ยะท่านจะเน้นตรงนี้มาก เพราะเราฟังหลวงปู่เจี๊ยะ ท่านบอกว่าต้องให้อยู่อย่างนี้เป็นชั่วโมงๆ นะ ถ้าจิตมันอยู่ตามข้อ ตามข้อในโครงสร้างของกระดูกเป็นชั่วโมงๆ ก็คือกําหนดพุทโธเป็นชั่วโมงๆ ไง ถ้าเรากําหนดพุทโธเป็นชั่วโมงๆ นะ เวลาสงบก็สงบสัก ๕ นาที ถ้าพุทโธๆ ๒ ชั่วโมงนะ เวลาสงบ สงบครึ่งชั่วโมง ถ้าพุทโธๆ สัก ๓ ชั่วโมง เวลาสงบมันสงบเกือบๆ ชั่วโมง มันอยู่ที่เหตุไง ถ้าเหตุเราดี ผลมันจะตามมา

ฉะนั้น หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกว่าให้พิจารณา ให้พิจารณาไปตามข้อ ให้จิตอยู่อย่างนั้น ท่านบอกเป็นสมถะ พอจิตมันสงบแล้ว เวลามันรู้มันเห็นของมัน จิตมันเห็นมันรู้ มันเห็นข้อนั้น แต่นี้เวลาเรากําหนดจิต เราอยู่ตามข้อ เพราะจิตของเราอยู่ตามข้อ อยู่ตามกระดูก บังคับจิตให้มันอยู่ ถ้าอยู่อย่างนี้มันก็เหมือนพุทโธต่อเนื่อง พุทโธต่อเนื่อง

เหมือนกัน เวลาภาวนาไป คําว่า “เหมือนกัน” กรรมฐาน ๔๐ ห้อง นี่ปฏิบัติ แล้วแต่จริตนิสัยของคน ใครจะทํามามากน้อยขนาดไหน ถ้าจิตกําหนดพุทโธก็ได้ ปัญญาอบรมสมาธิก็ได้ กําหนดตามข้อ กําหนดสิ่งต่างๆ ถ้ามีสติ สติมันก็เป็นการวิตก วิจาร มันก็เป็นองค์ของสมาธิ ถ้ามันเข้ามาได้มันก็เข้ามา ถ้าเข้ามาไม่ได้มันก็ได้แค่นั้น ได้แค่นั้นมันก็บอกว่านี่ปฏิบัติ

ปฏิบัติมันอยู่ที่อํานาจวาสนา อยู่ที่คนมีอํานาจวาสนาบารมีมากน้อยแค่ไหน อยู่ที่มีสติปัญญามากน้อยแค่ไหน ถ้ามีสติปัญญามากน้อย มีสติปัญญาดี มันก็เข้าสู่ธรรม เข้าสู่สัจธรรม

ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล เราถือให้เป็นปกติมันก็มีศีล เวลาถ้าเราปฏิบัติแล้วมันก็เกิดสมาธิ สมาธิกับจิตเป็นอันเดียวกัน จิตเป็นสมาธิ สมาธิเป็นจิต เวลาถ้าสมาธิมันเสื่อมไป จิตก็ยังอยู่ จิตเสื่อม เวลาจิตกับสมาธิเป็นอันเดียวกัน จิตมันมีสมาธิ เวลาสมาธิเสื่อมไป จิตมันก็ยังอยู่ จิตมันก็ฟุ้งซ่าน จิตมันก็ทุกข์ของมัน ถ้าทุกข์ของมัน นี่อยู่ที่อํานาจวาสนา ถ้าอํานาจวาสนาของคนมันมี มันจะเข้าไปอยู่ที่นี่ อยู่ที่จิต อยู่ที่จิต จิตมันก็พยายามจะกําหนด พยายามจะทําของมันให้ตามความเป็นจริง แต่จิตที่ไม่มีอํานาจวาสนา เวลาทํามันก็สักแต่ว่าทํา ทําไปโดยขาดสติ ทําไปโดยพลั้งเผลอ พลั้งเผลอแล้วก็จะมาเรียกร้องเอาสัจจะเอาความจริงกันมา

ถ้าเราจะทําความจริง เราทิ้งเลย ทิ้งผลทั้งหมด แล้วมาอยู่กับเหตุ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ อยู่กับเหตุ สร้างเหตุให้มันสมบูรณ์ของมัน ผลมันต้องตามมาแน่นอน เหมือนหลวงตาท่านพูด เวลาท่านจิตเสื่อม ไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นบอกว่า “เป็นไงล่ะ”

“จิตมันเสื่อม”

“อ๋อ! จิตนี้มันเหมือนเด็กๆ มันไปเที่ยว เด็กมันต้องกินอาหาร ฉะนั้น ไม่ต้องไปตามนะ ยิ่งวิ่งตามเด็กนะ เด็กมันก็วิ่งหนีไปไกลมากขึ้น ปล่อยมันไปนะ แล้วกลับมาดูแลอาหารของเด็ก คือมาพุทโธๆๆ อย่างนั้นแหละ ถ้าจิตมันหิว เดี๋ยวมันกลับมาเอง ถ้าจิตมันหิว เดี๋ยวมันกลับมาเอง”

ท่านก็ทิ้งเลยนะ จิตเสื่อมอยู่นาน เดือดร้อนมาก สุดท้ายไปฟ้องหลวงปู่มั่น ว่าอย่างนั้นเลย หลวงปู่มั่นบอก “อืม! จิตมันเหมือนเด็กๆ มันไปเที่ยวเล่น ไม่ต้องไปตามมัน ยิ่งตามมัน มันยิ่งหนี ให้ดูแลอาหารของมัน คือพุทโธไว้ๆ ถ้าเดี๋ยวมันหิว เดี๋ยวมันก็กลับมาเอง”

ท่านก็พุทโธของท่านไปเรื่อย พุทโธๆๆ สุดท้ายแล้วพอพุทโธๆ พอจิตมันสงบ จิตมันหิวไง มันหิวมันกระหายมันก็ฟุ้งซ่านไปไง พอพุทโธๆ อาหารมันเต็มที่มันก็วิ่งกลับมาไง มันสงบหมดนะ พอสงบแล้วท่านพูดเอง นี่หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง ท่านบอกว่า เวลาเราภาวนาไม่เป็น จิตเสื่อมก็ไม่รู้ว่าจิตเสื่อม ไปหาท่าน ไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านสอนแบบเด็กอนุบาลเลย สอนเหมือนทารกเลย ท่านสอนเลยบอกว่า มันหิวมันกระหาย มันก็ฟุ้งซ่านของมันไป ยิ่งตามมันไป ยิ่งตามไปมันก็ยิ่งหนีเราไปไกล ให้รักษาอาหารมันไว้ พุทโธไว้ พอพุทโธๆ ถึงที่สุดมันกลับมา เวลาสงบมันก็สงบขึ้นมา ท่านบอกว่าท่านสอนเหมือนเด็กๆ เลย นี่เวลาเริ่มต้นการภาวนา

อันนี้ก็เหมือนกัน ในเมื่อเราจะพิจารณาของเรานะ ถ้าเราคิดว่าเราหลับตาแล้วเห็นข้อเท้า ข้อแขน เราพิจารณาเรื่องซี่โครงกระดูก แล้วถ้ามันดีของเรามันก็ไม่เสียหาย มันก็พิจารณาของมันไปได้ ฉะนั้น เวลาพิจารณาไปได้ เวลาไปถามพระ พระเขาบอกว่าต้องพิจารณา แล้วพิจารณาอย่างไรล่ะ? พิจารณาอาการ ๓๒ เขาก็พูดตามตําราไง

ถ้าเราจะพิจารณาของเรา ถ้าจิตเราสงบแล้วเราเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิตตามความเป็นจริง เราค่อยพิจารณา ถ้าเราพิจารณาตอนนี้ เราก็พิจารณาเป็นปัญญาอบรมสมาธิ พิจารณาแบบหาเหตุหาผลว่า จิตทําไมมันไม่สงบ ถ้ามันไม่สงบ เราก็ตั้งสติปัญญาของเรา

ถ้ามันสงบแล้วเราก็พยายามรําพึงให้เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ถ้าตามความเป็นจริง มันก็เป็นการปฏิบัติ นี่ปฏิบัติ ปฏิบัติมันจะมีเหตุมีผล ปฏิบัติแล้วมันมีข้อเท็จจริงของมัน ถ้ามีข้อเท็จจริง สันทิฏฐิโก ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกมันจะเกิดกับเรา แต่ถ้าไม่เกิดกับเรา ปฏิบัติแล้ว เราปฏิบัติพอเป็นพิธี ปฏิบัติพอเป็นพิธีมันไม่มีเหตุมีผล

คนที่มีเหตุมีผลมันพูดได้ คนที่มีเหตุมีผลเข้าใจได้ ถ้ามีเหตุมีผลแล้วกิเลสหลอกไม่ได้ แต่ถ้าเพราะไม่มีเหตุมีผล กิเลสมันยังหลอกเอาไง หลอกเอาก็ล้มลุกคลุกคลาน ล้มลุกคลุกคลานอยู่อย่างนี้ นี่ปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติมันจะเป็นแบบนี้ เป็นแบบนี้

เพียงแต่ถามมา มันไม่ก้าวหน้า แล้วจะทําก้าวหน้าอย่างไรล่ะ

ถ้าก้าวหน้ามันก็ต้องก้าวหน้าเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกกับใจดวงนั้น ถ้ามันก้าวหน้านะ แล้วก้าวหน้าไปไหน ถ้าเราบอกพุทโธๆ พุทธานุสติ แต่ถ้าเรากําหนด กําหนดเป็นข้อกระดูก เป็นแขน เป็นขา ถ้าเรากําหนดได้ กําหนดไปเรื่อยๆ ใครจะว่าอย่างไรมันเรื่องของเขา แต่เราเป็นคนกําหนด กําหนดแล้วจิตเราดีใช่ไหม จิตเราถ้ามันอยู่ เห็นไหม

เวลาเขาไปสวดศพ ไปเที่ยว ไปอยู่ป่าช้า เขาก็ไปเพื่อให้จิตสงบ เวลาไปเที่ยว กาย เวทนา จิต ธรรม เพื่ออย่างนั้น แล้วเรากําหนดอยู่อย่างนี้ มันไม่ออกนอกเรื่องนอกราว มันเป็นประโยชน์กับเราแล้ว เราทําแล้วได้ประโยชน์ ใครจะว่าอย่างไรมันเรื่องของเขา นั้นมันเป็นเรื่องของว่า ไปถามพระ พระก็ตอบไปอย่างหนึ่ง ถ้าไปถามพระที่เป็น เขาก็ตอบไปอีกอย่างหนึ่ง ถ้าพระที่ไม่เป็นเขาก็พูดไปตามทฤษฎีไง “จิตสงบแล้วก็พิจารณากายสิ ทําให้จิตสงบ จิตสงบแล้วก็พิจารณากาย”

แล้วถาม “พิจารณาอย่างไรล่ะ”

“ก็พิจารณากายสิ”

“แล้วพิจารณาอย่างไรล่ะ”

“ก็พิจารณากายสิ”

เราเจอไอ้เถรส่องบาตรมาเยอะ “จิตสงบแล้วก็พิจารณากายสิ”

สงบ เขายังไม่รู้ว่าสงบเป็นอย่างไรเลย แล้วพิจารณากายพิจารณาอย่างไรล่ะ ถ้าพิจารณากายก็เหมือนหมอ นักศึกษาแพทย์มาเรียนกับอาจารย์ใหญ่ พิจารณากายอย่างนั้นสิ...ไอ้นั่นมันวิชาชีพ พูดน่ะมันง่าย แต่เวลาทํา ถ้าคนไม่เป็น มันไม่มีเทคนิค วิธีการทําอย่างไร แต่ถ้าคนเป็นนะ มันบอกได้หมด

แล้วพอพิจารณากาย พิจารณากายเป็นส่วน พิจารณากายเป็นทั้งร่างกาย พิจารณากายเฉพาะอวัยวะ อู๋ย! พิจารณากายนี้มันแตกแขนงไปอีกเยอะมากเลย แม้แต่พิจารณากายองค์เดียวนั่นแหละ แต่ละครั้งแต่ละคราวก็ไม่เหมือนกัน ไม่มีเหมือนกันหรอก มันทําแตกต่างกันเยอะมาก เวลาคําพูดมาได้แค่นี้ “จิตสงบก็พิจารณากายสิ” แล้วพิจารณากายอย่างไรล่ะ

นี่ปฏิบัติมันรู้ได้ มันรู้ได้เลยว่าคนพูดมันพูดออกมาจากความจริงหรือพูดออกมาจากความจํา ถ้าพูดออกมาจากความจําก็พูดออกมาเพื่อจะแก้หน้ากันไปอย่างนั้นแหละ ก็บอกเขาไปว่าผมไม่เคยเป็น ผมแก้ไม่ได้ อย่างเช่นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์เวลาหลวงปู่มั่นไปถามท่านนะ หลวงปู่เสาร์ท่านบอกเลย “ผมแก้ท่านไม่ได้หรอก เพราะท่านมั่นท่านมีปัญญามาก ท่านต้องแก้ตัวเอง” นี่สุภาพบุรุษมากนะ แต่ถ้าเราเป็นอาจารย์ ลูกศิษย์มาถามมันก็ต้อง อู้ฮู! แถไปเรื่อยล่ะ

นี่หลวงปู่เสาร์ท่านพูดเลย “เราแก้ท่านไม่ได้หรอก ท่านต้องแก้ตัวเอง เพราะท่านปัญญามาก” หลวงปู่เสาร์พูดกับหลวงปู่มั่นอย่างนี้ ถ้าไม่เป็นก็บอกเขาสิว่าผมไม่เป็น ไปหาคนเป็นสิ

“จิตสงบก็พิจารณากาย จิตสงบแล้วพิจารณากาย”...มันจะรู้อะไร

นี่พูดถึงมันไม่ก้าวหน้า เราทําของเราไปแล้วจะก้าวหน้าของเราเอง

ถาม : เรื่อง “เรื่องที่เล่ามีทั้งคําถาม แล้วแต่หลวงพ่อจะตอบหรือสรุปก็ได้ค่ะ”

ตอบ : จะสรุปเอาเนาะ เพราะว่ามันเป็นเรื่องส่วนตัว ไม่อยากเอามาเป็นที่สาธารณะ

ถาม : หลวงพ่อคะ หนูได้มีโอกาสไปกราบหลวงพ่อ ฟังเทศน์หลวงพ่อตอนเช้ากับหลวงพ่ออยู่ ๒ ครั้ง ครั้งแรกที่ไป ไม่รู้การปฏิบัติของวัดป่าสักเท่าไร จนหลวงพ่อเทศน์ก่อนฉันอาหารและหลังฉันอาหาร จึงได้รู้เรื่อง เข้าวัดฟังธรรมมา ๒ ครั้ง ทําให้จิตหนูคิดถึง

ตอบ : แน่ะ คิดถึงนี่ไม่พูดแล้ว เขาคิดถึง คิดถึงครอบครัวของเขา คิดถึงสิ่งที่เขาเคยเป็น พรรณนามาจนจบ

ถาม : และมีอีกเรื่องค่ะ ถามถึงตัวหนูเองค่ะ (โทรหาสิ่งที่เขาพูดถึง นี่เขาพูดถึงนะ สิ่งที่เขาเป็นข้อสรุป) เรื่องที่เล่านี้มีทั้งคําถาม แล้วแต่หลวงพ่อจะตอบและข้อสรุปค่ะ

ตอบ : ข้อสรุป หมายความว่า สิ่งที่เขาถามมา เห็นไหม “เวลาไปฟังเทศน์หลวงพ่ออยู่ ๒ ครั้ง ไม่รู้ถึงข้อปฏิบัติของวัดป่าเลย แต่เวลาหลวงพ่อเทศน์แล้ว เทศน์ก่อนฉันและหลังฉัน หนูถึงรู้เรื่อง”

เวลาเราเข้าใจ เราคิดถึง เราเข้าใจกันเอง ไปวัดจะเป็นอย่างไร ไปวัดจะเป็นอย่างไร ฉะนั้น เวลาไปวัด ไปวัด วัดโดยทั่วๆ ไป วัด เขาบอก บวร วัด บ้าน โรงเรียน แล้วสรรพสิ่งสมัยโบราณ ทางวิชาการทั้งหมดอยู่ที่วัดหมด เพราะสมัยโบราณ การศึกษาเริ่มต้นเริ่มจากการศึกษาประชาบาล เริ่มต้นมาจากวัด เพราะประเพณีวัฒนธรรมของเราเป็นแบบนี้ แต่เวลาทางยุโรป ทางวิชาการเขาเจริญ เขาก็แยกโรงเรียนออกจากวัดไป ฉะนั้น พอเราเจริญขึ้นมา เราก็จะทําแบบนั้น แต่โบราณของเรา บวร วัด บ้าน โรงเรียนอยู่ด้วยกัน ฉะนั้น เวลาไปวัดมันจะมีทุกอย่าง ไปวัดมีทางวิชาการ มีศิลปวัฒนธรรม มีต่างๆ อยู่ที่วัด ไปศึกษากันอย่างนั้นมันก็เป็นวัดอย่างนั้น

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ ตรัสรู้อยู่ในป่า ตรัสรู้อยู่โคนต้นโพธิ์ อยู่ในป่าเพราะอะไร เพราะต้องการความสงบความสงัด เพราะผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเขารู้ว่าจิตของเรามันจะเกาะเกี่ยว มันจะติดพันกันไปหมด ถ้าไม่แยกจิตนี้ออกไปเป็นส่วนตน การปฏิบัติเวลามรรคมันเริ่มต้น มรรคมันเริ่มเคลื่อนออกไป ปัญญามันเกิดขึ้น มันต้องการความสงบต้องการวิเวก มันแตกต่างกัน ฉะนั้น วัดป่าเขาต้องสงบสงัด วัดป่า เวลาเขาไปเขาจะเคารพกัน เขาจะหาที่วิเวกกัน เขาจะไม่กระทบกระเทือนกัน เวลาข้อวัตรปฏิบัติของวัดป่า

ฉะนั้น เขาบอกเวลาไปวัดใหม่ๆ เขาไม่เข้าใจเลย เพราะไปวัดก็คิดว่าไปวัด พอไปวัดขึ้นมาแล้ว “เรามาวัด เราจากบ้านมาวัดแล้วนะ วัดเป็นสถานที่สาธารณะนะ วัดต้องอํานวยความสะดวกเพื่อให้โยมเขาติดใจ โยมจะได้ไปวัดบ่อยๆ นะ” นี่โลกเขาคิดกันแบบนั้น

แต่เวลามันพัฒนาขึ้นไปแล้ว สิ่งที่ไปวัดๆ ก็ไปเป็นประเพณีวัฒนธรรม ไปเพื่อทําบุญกุศล แต่ถ้าวัดป่าๆ เขาจะปฏิบัติ เขาจะชําระล้างกิเลส มันก็ไปอีกเรื่องหนึ่งนะ เรื่องหนึ่งเขาก็ต้องมีข้อวัตร เขาต้องมีสถานที่ของเขาแยกส่วนกัน ใครภาวนาขนาดไหน ภาวนาขนาดไหน เขาจะกันกัน กันกัน หมายความว่า เขาจะไม่ให้คนอื่นเข้าไปรบกวน

ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นนะ ท่านจะให้คนปฏิบัติ ถ้าถึงจริงๆ แล้ว หลวงปู่มั่นเวลาอยู่ที่หนองผือ พระองค์นี้ควรจะไปอยู่ป่านั้น พระองค์นี้อยู่ถํ้านั้น ท่านแยกออกไปเลย แล้วถ้าปฏิบัติแล้วถ้ามีปัญหาจะกลับมาถามท่าน ท่านจะแก้ให้เป็นชั้นเป็นตอน เพราะเวลามันพัฒนาอย่างนั้น มันพัฒนา พัฒนา เวลาจิตมันสงบมันพิจารณาของมันไปแล้ว ปฏิบัติแล้วมันติดขัดอะไร เข้ามาก็จะแก้ให้ๆ นี่พูดถึงว่าวัดป่าเป็นอย่างนี้ไง

“ทําไมถึงต้องเป็นวัดบ้าน-วัดป่า ไปแยกอะไร วัดก็เหมือนวัด พระก็เหมือนพระ มันแยกกันตรงไหนล่ะ”

มันแยกกันตรงที่ข้อวัตร มันแยกกันที่เจตนาเป้าหมาย เป้าหมายพระป่าๆ เขามีเป้าหมายว่าจะพ้นจากทุกข์ เป้าหมายของเขา เขาจะเกิดมรรคในหัวใจ เขาไม่ใช่วัดบ้าน วัดบ้านมีการศึกษา ศึกษาก็ศึกษาทางทฤษฎีใช่ไหม ศึกษามาแล้วก็วิเคราะห์วิจัย ขยายความย่อความเพื่อความชัดเจนของข้อมูลนั้น นั่นพูดถึงทางวิชาการ

เวลาวัดป่าๆ วัดป่าเขาศึกษามาแล้วเขาก็จะปฏิบัติในหัวใจขึ้นมา ถ้าหัวใจของเขาขึ้นมา เขาก็เกิดมีศีล มีสมาธิ มีปัญญาขึ้นมา มีมรรคมีญาณขึ้นมา เขาต้องมีครูบาอาจารย์ วิปัสสนาธุระๆ ครูบาอาจารย์เขาจะชี้นําของเขา ถ้าชี้นําของเขา เขาวัดกันที่หัวใจ วัดที่คุณธรรมในใจไง

มันถึงบอกว่า ไม่รู้เรื่องเลย ไม่รู้เรื่อง ไม่รู้เรื่องดี

ดี หมายความว่า ตั้งสติไว้ ดูเขาก่อน ไปที่ไหน ดูประเพณีวัฒนธรรมของเขา เขาจะพากันไปไหน ถ้าเขาจะพากันวนอยู่ในวัฏฏะ เขาก็ศึกษามา ศึกษามาเพื่ออํานาจวาสนาบารมี ศึกษามาเพื่อความเข้าใจในศาสนา ว่าเรานี่เป็นชาวพุทธๆ

แต่ผู้ที่ปฏิบัติเขาจะออกจากวัฏฏะ เขาจะออกจากวัฏฏะ เขาพยายามจะเอาใจของเขาออกจากความผูกพัน ออกจากความยึดมั่นถือมั่นในใจ เขาต้องมีความสงบระงับมากกว่า เขาต้องมี เห็นไหม

มันก็เหมือนโรงพยาบาล โรงพยาบาลนะ โรงพยาบาลถ้าคนเจ็บไข้ได้ป่วยเข้ามาแล้ว คนไข้นอกมาถึงรับยาก็กลับบ้านๆ ถ้าคนไข้ใน อันนี้กําลังจะตายแล้ว ต้องฟื้นฟูเพื่อจะเอาเข้าห้องผ่าตัด ห้องผ่าตัดเขาต้องเป็นห้องปลอดเชื้อ ห้องปลอดเชื้อ เครื่องมือแพทย์เขาต้องมีการอบเพื่อไม่ให้มีเชื้อโรค นี่ก็เหมือนกัน เขาจะผ่าตัด เขาจะผ่าตัดกิเลส เขาจะต่างๆ เขาก็ต้องเข้มงวดกว่านั้น

นี่พูดถึงว่า ถ้าเขาบอกมาวัด ๒ หนแล้วเข้าใจมากขึ้น อันนี้เห็นด้วย ถ้าเข้าใจมากขึ้นมันก็ดี ฉะนั้น สิ่งที่เข้าใจมากขึ้น นี่พูดถึงพระปฏิบัตินะ

แล้วเขาก็พูดถึงว่า มีพระของเขาบอกว่าการปฏิบัติต้องนั่งสมาธิไป ทําไมต้องไปอยู่ป่าอยู่เขา อยู่ป่าอยู่เขา นี่ไง เขาบอกว่าไปอยู่ป่าอยู่เขาเพราะว่ามันเสี่ยงกับความกลัวต่างๆ

เรื่องนี้ครูบาอาจารย์ท่านผ่านมาก่อนแล้ว แล้วถ้าบอกว่า อยากจะให้พระองค์นี้มาปฏิบัติกับเรา

อันนี้มันอยู่ที่วาสนานะ ถ้าอยู่ที่วาสนา ถ้าจิตใจของคน ถ้าจิตใจของคนมันฝักใฝ่ใฝ่ดี เหมือนเช่นสมัยที่ว่าหลวงตาท่านจะไปหาหลวงปู่มั่น ทุกคนก็บอกว่าหลวงปู่มั่นดุมาก ดุมาก

หลวงตาท่านมีความคิดในใจของท่านขึ้นมา ถ้าเสียงรํ่าลือว่าหลวงปู่มั่นเป็นพระอรหันต์ พระอรหันต์จะทําร้ายคนที่ไหนมันจะมี เขาจะรํ่าลือกันมากว่าหลวงปู่มั่นดุมาก ดุมาก ใครๆ ก็ไม่กล้าเข้า แต่หลวงตาท่านจะเข้า ท่านอยากพิสูจน์ว่าในเมื่อคนที่มีคุณธรรมมันจะมีจิตใจลําเอียง จิตใจจะทําร้ายใคร มันจะเป็นไปได้อย่างไร

ท่านเข้าไป เข้าไปก็โดนเต็มๆ เลยล่ะ ผลัวะ! เต็มๆ เลยนะ “มหามาหาอะไร” ใส่เต็มที่เลย เพราะคนใฝ่ดี คนตั้งใจดี ผู้รับก็รับด้วยความเต็มที่ เต็มที่จริงๆ ถ้าใฝ่ดีแล้ว สิ่งที่เป็นครูบาอาจารย์ของเราท่านจะชี้แต่เรื่องดีๆ ถ้าเขามีความตั้งใจ มีความใฝ่ดี เขาแสวงหาเอง โยมไม่ต้องทุกข์ใจ

เขาทุกข์ใจมาก เขาทุกข์ใจว่าเขาอยากจะให้พระของเขามาศึกษากับเรา เขาเขียนว่าอย่างนั้นนะ แต่เขาไม่ยอมมา ไม่ยอมมาหรอก เพราะไม่อยากหน้าแตกไง ถ้าไปหาหลวงพ่อล่ะหน้าแตกอยู่แล้ว

หน้าแตกกับกิเลสแตก มันแตกต่างกันนะ ถ้าว่าหน้าแตก เราก็เกิดทิฏฐิมานะ แต่ถ้าเรามีความสําคัญผิด แล้วมีคนมาชี้ถึงความสําคัญผิดของเรา เราหน้าแตกหรือ

เราไม่ใช่หน้าแตกหรอก ทิฏฐิมานะของเราแตกต่างหาก ความทิฏฐิมานะอหังการว่าสิ่งนี้ถูกต้องดีงาม แล้วสิ่งที่เราเห็นผิด เราก็คิดว่าสิ่งนั้นเป็นสิ่งที่ผิด เป็นมิจฉาทิฏฐิ แต่เวลาครูบาอาจารย์ท่านชี้มาเลยว่าสิ่งที่บอกว่ามิจฉาทิฏฐินั่นน่ะมันเป็นความถูกต้อง เป็นความถูกต้องตามธรรม แต่เพราะเรามีกิเลส กิเลสของเรามันไปสําคัญตน มันเลยไปยึดมิจฉาทิฏฐิว่าเป็นสัมมา แล้วเราก็ยึดความเป็นมิจฉาทิฏฐิว่าเป็นสัมมา แล้วเราก็ยึดของเราไว้ แล้วมีคนมาชี้บอกว่านั่นเป็นความถูกความผิด อย่างนี้เขาเรียกว่าหน้าแตกหรือ อย่างนี้มันกิเลสแตกต่างหาก แต่ถ้ากิเลสมันมาก มันยึดของมัน มันไม่กล้าไปหรอก

ฉะนั้น สิ่งที่โยมถามมาบอกว่า เขาไม่ยอมมาหาหลวงพ่อ เขากลัวหน้าแตก

ไม่ต้องมาหรอก ถึงเวลาแล้วมันเป็นเอง โยมไม่ต้องทุกข์ใจไป ไม่ต้องทุกข์ใจ

อีกเรื่องหนึ่ง คําถามของหนูนะ เขาบอกว่า สิ่งที่เขาโทรหากัน ปรึกษากัน

ถ้าสิ่งที่โทรหากันด้วยการปรึกษาธรรมะสิ่งต่างๆ เราว่ามันไม่ผิดหรอก แต่ถ้าโทรหากัน การพูดเลยเถิดไปมันก็ไม่ดีงาม

เพราะเขาแสวงหาธรรม พระของเราบวชไปแล้วเพื่อแสวงหาธรรมของเขา ถ้าเขาแสวงหาธรรมของเขา เขาปฏิบัติของเขา เขาปลอดโปร่งของเขา ถ้าเราพูดเพื่อประโยชน์นะ เพื่อประโยชน์ เพื่อส่งเสริมกัน ส่งเสริมคือพูดให้กําลังใจเขา ส่งเสริมว่าเราขอฟังธรรม ถ้าเขาปฏิบัติธรรมแล้วจะมาโปรดเราด้วย กระตุ้นให้เขามีความมุมานะ กระตุ้นให้เขาประพฤติปฏิบัติ

แต่ถ้าเราไปรําพันต่อกันนะ ฉันก็ทุกข์ พระก็ทุกข์ เออ! ทุกข์ก็ทุกข์ เราก็ไปอยู่ในกองทุกข์ เดี๋ยวมันก็วิ่งมากองกัน

เราอย่ามากองกันนะ เราแยกจากกันไป ถ้าแยกจากกันไป

เวลาพูด เขาถามว่า เวลาโทรศัพท์หากันผิดไหม

จะบอกว่าผิดมันก็ไม่ผิด เพราะอะไร เพราะว่าเขาเรียกว่าลับหูลับตา ถ้าลับหูลับตา อยู่ด้วยกัน มันก็ผิดเหมือนกัน มันผิดไง อนิยต ๒ อนิยต ๒ นะ ถ้าภิกษุอยู่กับผู้หญิงตัวต่อตัว ถ้ามีบุคคลที่เชื่อถือได้มาบอกเรื่องอาบัติข้อใด ให้ปรับข้อนั้น นี่อยู่ในอนิยต ๒ ฉะนั้น อยู่ในอนิยต ๒ แล้ว ถ้าอนิยต ๒

ทีนี้เราบอกว่าสิ่งนั้นมันเป็นพระกับเราเคยสนิทคุ้นเคยกันมา ถ้าเราบอกคุ้นเคยกันมา สิ่งที่สื่อสารมวลชน อย่างสื่อสารเขาสื่อกันอยู่แล้ว นี่เขาใช้กันโดยโลกใช่ไหม เราก็ใช้ได้ เราก็ใช้เป็นประโยชน์ไง คือเราจะเป็นผู้ที่มีสัมมาทิฏฐิ เราทําด้วยความเป็นธรรม เราว่าถูกต้อง ถ้าเราตั้งใจ สิ่งที่เวลาใช้โทรศัพท์คุยกับพระ ถ้าเราคุยด้วยความเป็นธรรม คุยด้วยการสื่อสาร ในเมื่อสื่อสารมันมีอยู่แล้ว เราก็ถือว่ามันไม่ผิด แต่ถ้าเราคุยเลยเถิดไปมันก็ให้โทษ มันให้โทษทั้งเราและเขา แล้วมันก็มีอนิยต ๒ มาเป็นบรรทัดฐาน ถ้ามีอนิยต ๒ เป็นบรรทัดฐาน ถ้าผิด ถ้ามันไม่สมควร เราก็ไม่ควรทํา แต่ถ้าเราคุยเพื่อเป็นประโยชน์ เราบอกว่าใช้ได้ เอวัง