คํานํา

หนังสือธรรมะเก็บตก ๑๔ ได้รวบรวมเทศนาธรรมช่วงเช้าของท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ซึ่งท่านได้เมตตาแสดงถึงคุณค่าของใจและคุณค่าของธรรม แม้เป็นเทศน์ช่วงสั้นๆ แต่เป็นธรรมที่ละเอียดลึกซึ้ง กระชับ และกินใจผู้ฟังได้เป็นอย่างดี

เพราะใจมีคุณค่าและสําคัญมาก ใจเป็นที่สถิตของธรรมทั้งปวง และธรรมเกิดขึ้นที่ใจเท่านั้น พระโพธิสัตว์ก็บําเพ็ญบารมีลงที่ใจพระพุทธเจ้าก็ตรัสรู้ธรรมที่พระหทัยหรือใจ พระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าทุกกัณฑ์ทุกคําก็สอนลงที่ใจ พระอริยเจ้าก็บรรลุธรรมที่ใจ ท่านก็มีคุณธรรมและความสุขในใจ พระสงฆ์สาวกบิณฑบาตเลี้ยงชีพรักษาชีวิตก็เพื่อศึกษาค้นคว้าหาใจ แม้การเข้าวัดทําบุญกุศลของชาวพุทธก็เพื่อบํารุงรักษาใจเป็นสําคัญ

ส่วนธรรมมีคุณค่ามหาศาล คุณค่าของธรรมเหนือโลก เหนือสงสาร เหนือทุกๆ อย่าง พระพุทธเจ้าจึงกราบได้แต่ธรรม ให้เชื่อและแสวงหาธรรมในใจ เพราะใจเท่านั้นที่สัมผัสธรรมได้ การฟังธรรมก็เพื่อย้อนดูใจ แล้วน้อมนําธรรมนั้นมาสอนให้ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ให้เสียสละ ส่วนการปฏิบัติธรรมอันเป็นงานยากและหนักที่สุด แม้ชีวิตมีค่าสูงสุดก็ต้องยอมสละ เพื่อเฝ้าพุทธะที่กลางหัวใจ และเพื่อ เอโก ธมฺโม ธรรมอันเอกมาครองใจ

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มีนาคม ๒๕๖๐

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๙ มิถุนายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ สัจธรรมเป็นสัจธรรม ใครที่มีอํานาจวาสนาเท่านั้นที่จะแสวงหาสัจธรรมสิ่งนั้นได้ ถ้าแสวงหาสัจธรรมสิ่งนั้นได้ก็แสวงหาในใจของตนเท่านั้น ในใจของตนเท่านั้นนะ

นักศึกษา เห็นไหม นักเรียนนักศึกษาไปศึกษามาเพื่อความรู้ เราศึกษากัน ศึกษาเพื่อเอาความรู้ เอาความรู้แล้วต้องเป็นวิชาชีพ วิชาชีพเราต้องพยายามฝึกหัดของเราเพื่อประกอบสัมมาอาชีวะ ถ้าใครประกอบสัมมาอาชีวะขึ้นมาเพื่อเป็นประโยชน์กับชีวิตนี้ ถ้าชีวิตนี้มันมีประโยชน์ มีประโยชน์เพื่ออะไร ประโยชน์เพื่อชาติเพื่อตระกูลเท่านั้น

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา รื้อภพรื้อชาติ รื้อภพรื้อชาติ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย แล้วสิ้นแล้ว แล้วจบแล้ว นี่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีคุณค่ามหาศาล แต่พวกเรามันไปคุ้นชินไง พอคุ้นชินขึ้นมา สิ่งสัจธรรมอันนั้นมันก็ด้อยค่าลงไป ด้อยค่าลงไปที่ไหน ที่ว่าฉันรู้แล้วๆ ไง ฉันรู้แล้ว ฉันเข้าใจทั้งนั้นน่ะ แต่เข้าใจขึ้นมาสิ่งใดมีแต่ความทุกข์ในหัวใจทั้งนั้นน่ะ

ดูสิ นักวิทยาศาสตร์ สภาวะแวดล้อม เขาศึกษาอากาศนะ อากาศมันให้อาหาร ถ้าสภาวะอากาศที่ดีจะให้อาหารของคน คนเราอยู่ได้ สภาวะอากาศสมบูรณ์ อากาศที่ดี อากาศที่ดี สภาวะแวดล้อมๆ เวลานักวิทยาศาสตร์เขาศึกษาทิศทางของลม ทิศทางของอากาศว่าสภาวะแวดล้อมมันจะให้ผลประโยชน์หรือจะให้โทษกับสิ่งมีชีวิต เขาค้นคว้าของเขาๆ ถ้าใครค้นคว้าของเขา ใครคุมความรู้นั้น เขาคาดการณ์ล่วงหน้าได้หมดเลย พอเขาคาดการณ์ล่วงหน้า เขาเป็นคนกําหนดความเป็นไปของโลก นี่พูดถึงนักวิทยาศาสตร์เขาคิดของเขานะ

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา นี่สภาวะแวดล้อมในหัวใจ การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะที่เรามืดบอด ที่เราไม่เข้าใจ แล้วไม่มีใครเข้าใจได้ ถ้าไม่มีใครเข้าใจได้ เราเข้าใจได้อย่างไร ถ้าเข้าใจได้ เรามาวัดมาวากันมาเพื่อสิ่งใด มาเพื่อเสียสละทาน การทําทานของเรานี้ทําทานเพื่อให้จิตใจมันเข้มแข็งขึ้นมา ถ้าจิตใจเข้มแข็งขึ้นมา มันมีเหตุมีผลไง

ทุกคนบอกเป็นคนดี แล้วทุกคนต้องไปวัดๆ ไปทําไม ไปทําไม ไปวัดทําไม อยู่บ้านเมียก็ด่าอยู่แล้ว ไปวัดก็ให้พระด่าซํ้าเข้าไปอีก แล้วมันจะมีความหมายอะไร นี่ไง เวลาคิด คิดไปอย่างนั้นน่ะ อยู่ที่บ้าน เมีย ครอบครัวมีปัญหานั้น เพราะมันเป็นความเข้าใจผิดกัน มันเป็นความไม่ลงรอยกัน

ไปวัดไปวา เวลาจะชี้เข้ามา ชี้ขุมทรัพย์ๆ แต่ถ้าเราชี้ขุมทรัพย์ เราไม่รู้จักขุมทรัพย์ขึ้นมา ไปวัด เวลาเทศน์ เทศน์คือการสั่งสอน การสั่งสอนขึ้นมาก็ว่าติว่าเตียน ว่าติว่าเตียนแล้วก็มีความรู้ๆ ความรู้ที่ไหน

อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา ไม่คบคนพาล ถ้าคบคนพาล คนพาลพาลพาไปหาผิด เวลาคบเพื่อน เพื่อนพาไปก็พาไปแต่สิ่งทางโลกของเขา แล้วทางโลกของเขายิ่งส่งออกเท่าไร ยิ่งขวนขวายเท่าไร ยิ่งว่าเป็นสมบัติของตน แล้วมันได้สิ่งใดมา

ถ้ามันเป็นความถูกต้องดีงามเขาเรียกว่าบารมีธรรม ถ้ามีคุณธรรม ธรรมาภิบาล ได้มาถูกต้องดีงามขึ้นมา มันก็เป็นความถูกต้องดีงามของโลก ถ้าได้มาด้วยอกุศลขึ้นมา ด้วยความทุกข์ความยากขึ้นมา มันได้แต่บาปแต่กรรมทั้งนั้นน่ะ ไปกว้านเอาสิ่งนั้นมาเผาตนเอง

เวลาความรับรู้ในหัวใจขึ้นมา เวลาอวิชชา ดูสิ เวลาคบมารๆ มารจากในหัวใจไง สภาวะแวดล้อมภายในไง ถ้าสภาวะแวดล้อมภายใน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะมารื้อค้น จะรื้อค้นที่นี่ไง

เวลาเข้าใจ คนเราเวียนว่ายตายเกิด เพราะเราเวียนว่ายตายเกิด เพราะทรมานตนๆ อยู่นั่นน่ะ การทรมานก็ทรมานโลก ทรมานร่างกาย ทรมานสมบัติที่เราได้มาเป็นมนุษย์ การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ เวลาบอกการเกิดเป็นมนุษย์นี้เป็นอริยทรัพย์ มันเป็นอริยทรัพย์ตรงไหนล่ะ เราเกิดเป็นมนุษย์มันเป็นอริยทรัพย์ตรงไหน

อริยทรัพย์โดยการเกิดนั่นแหละ เพราะเกิดขึ้นมาได้ภพได้ชาติมา ได้ภพได้ชาติมาทําไม ได้ภพได้ชาติมา ดูสิ ได้ภพได้ชาติมาก็เป็นทารกไร้เดียงสา ถ้าพ่อแม่ไม่คุ้มครองดูแล ตายหมด เวลาสัตว์มันเกิดขึ้นมา มันเกิดขึ้นมามันเลี้ยงชีพได้เป็นบางชนิด ไม่ต้องอาศัยพ่ออาศัยแม่ มันเลี้ยงชีพมันได้เลย

ไอ้นี่เกิดมาพ่อแม่ไม่เลี้ยง ตายหมดแหละ แล้วพ่อแม่ต้องเลี้ยงมา เลี้ยงมาเพราะสายบุญสายกรรมไง เพราะเราเกิดมา อภิชาตบุตร บุตรที่ดีกว่าพ่อกว่าแม่ไง สิ่งที่เกิดมาแล้วทําลายครอบครัวของตนไง นี่ไง นี่มันมาจากไหนล่ะ มันมาจากไหน ใครไปสร้างให้ กรรมทั้งนั้นน่ะ การกระทําของเรานั่นล่ะมันสร้างมา สายบุญสายกรรมขึ้นมาไง พอเกิดขึ้นมาแล้ว พ่อแม่เลี้ยงดูฟูมฟักมา ถ้าฟูมฟักขึ้นมา พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูกเพราะให้ชีวิตนี้มา นี่ไง มันมีค่าไง

เวลาอยู่ในท้อง ๙ เดือนก็มีค่าแล้ว คลอดออกมาให้มีชีวิตมาก็มีค่าแล้ว เวลาดื่มกินเลือดในอกก็มีค่าแล้ว แล้วยังให้มีการศึกษามาอีก ให้ศึกษามาแล้วให้มีอาชีพขึ้นมา ถึงว่าเป็นพระอรหันต์ของลูกไง เป็นพระอรหันต์ของลูก แต่เป็นพระอรหันต์ของลูกก็เป็นพระอรหันต์ในวัฏฏะไง ก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง เพราะเราก็เป็นพ่อเป็นแม่คนทั้งนั้นน่ะ

เราเกิดมาเป็นลูก เพราะเรามีพ่อมีแม่ แล้วถ้ามีครอบครัวขึ้นมา เราก็จะเป็นพ่อเป็นแม่เขา แล้วมันก็เป็นสายเวรสายกรรม มันก็จะต่อเนื่องกันไป นี่ไง มันต่อเนื่องกันไป การเกิดเป็นมนุษย์มันมีคุณค่า มันมีคุณค่าตรงไหน เพราะเกิดเป็นมนุษย์มันมีร่างกายนี้ไง

เกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหมนะ เขากินทิพย์สมบัติ ทิพย์สมบัติคือว่ามันไม่มีตลาด ไม่มีการแลกเปลี่ยน ไม่มีสิ่งใดทั้งสิ้น มันเกิดมาจากบุญกุศล ถ้าเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม ถึงเวลาแล้วเทวดา อินทร์ พรหมเขาวัดกันด้วยสมบัติ เวลาพระอินทร์ก็ปกครองเทวดา มาใส่บาตรพระกัสสปะเพราะอะไร เพราะว่าเทวดาของเขา แสงเขามากกว่า คือทรัพย์เขามากกว่า ผู้ปกครองทรัพย์น้อยกว่า

นี่ไง เวลาพระกัสสปะเวลาเข้าฌานสมาบัติ ออกจากฌานสมาบัติมาจะไปโปรดคนจนๆ ไง จะไปโปรดช่างทอหูก พระอินทร์ปลอมเป็นคนจนไง ปลอมเป็นนายช่างทอผ้า ทําเป็นทุกข์เป็นยาก พระกัสสปะมาก็จะไปโปรดไง เวลาใส่บาตรมาแล้ว พระอินทร์น่ะ ปลอมอย่างไร ของจากเทวดามาใส่บาตรมันก็คุณค่าแตกต่างกับเขา เวลาแตกต่างกับเขา พระกัสสปะกําหนดจิตดูเลย “มหาบพิธ มหาบพิธอย่าขี้โกงสิ เขาจะโปรดคนทุกข์คนยาก”

“ข้าพเจ้านี่แหละคนทุกข์คนยาก” พระอินทร์นี่แหละคนทุกข์คนยาก ยากเพราะอะไร ยากเพราะเราด้อยกว่าเขา มันมาใส่บาตรก็เพราะต้องการบุญอันนี้เพื่อจะเอาแสงไง

เวลาทิพย์สมบัติๆ เขาอยู่กันอย่างไร เวลาโลก โลกเขาอยู่อย่างไร ทิพย์สมบัติของเขา เขาไม่ต้องแลกเปลี่ยนของเขา เขามีทิพย์สมบัติของเขา แต่เวลาเขาหมดอายุขัยของเขา เขาหมดอาหารของเขา เวลาเขาตายไป เขาตายไปเขาไปเกิดที่ไหน เพราะเขาใช้บุญกุศลของเขาไปแล้วจะไปเกิดที่ไหน

นี่ไง เราเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์มันมีร่างกาย ร่างกายมันบีบคั้นมา ถ้าร่างกายบีบคั้นมา ด้วยความเสมอภาคๆ โลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ ความเสมอภาคกับเขา เราก็ปากกัดตีนถีบเพื่อความเสมอภาคกับมนุษย์ ประชาธิปไตยๆ แต่ทําอะไรไม่ประสบความสําเร็จสักที เพราะมันไม่มีบุญกุศลของมันไง

แต่เราเกิดเป็นมนุษย์ เรามีสิทธิมีเสรีภาพ มีการกระทํา ถ้าใครมีสติปัญญา เวลาทํามาหากิน เราทุกข์เรายาก ทําไมต้องมาบากบั่นอยู่อย่างนี้ บากบั่นอยู่อย่างนี้แล้วทําคุณงามความดี สร้างคุณงามความดี เกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหมก็แล้วแต่ หมดอายุขัยก็ต้องเวียนมาเกิดอีก เกิดเป็นมนุษย์สร้างทรัพย์สมบัติไว้มหาศาลเลย เพราะใช้จ่ายเฉพาะปัจจัย ๔ เราเท่านั้น ทําไมเราต้องมาตรากตรําอยู่อย่างนี้ ทําไมเราต้องตรากตรําอยู่อย่างนี้ ถ้ามีสติมีปัญญามันคิดไง นี่ไง สมบัติทางโลกๆ

อํานาจวาสนาบารมี เห็นไหม คนเราคาบช้อนเงินช้อนทองมาเกิด เกิดมาเพราะบุญกุศลพาเกิด คนเกิดมาด้วยความทุกข์ความยาก เวลาดูเด็กกตัญญูๆ สิ มันบากบั่นของมัน มันเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ มันมาเช็ดขี้เช็ดเยี่ยวปู่ย่าตายายของมัน มันทําอะไร เพราะจิตใจเขาสูงส่ง จิตใจเขาดี เด็กกตัญญูๆ เขาทําของเขาๆ เพื่อประโยชน์กับเขา นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีความรู้สึกนึกคิดของเรา เราจะเอาประโยชน์กับเรา มันอยู่ที่ไหนล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมโดยชอบ โดยสภาวะแวดล้อมภายในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สัญญาอารมณ์ที่มันเกิดขึ้นมามันเป็นกิเลสทั้งนั้น กิเลสเพราะอวิชชามันพาคิดพาทํา ใครจะมีความรู้ความเห็นมากน้อยขนาดไหนมันเป็นโลกียปัญญา ปัญญาของโลกทั้งนั้นน่ะ ปัญญาของโลกคือทรัพย์สมบัติแสวงหามาเพื่อตนๆ เพื่ออยู่กับโลกนี้ไง ใครเกิดมา เกิดมาก็อยากมีศักยภาพ อยากเป็นจักรพรรดิ จะเป็นผู้ที่สูงส่ง...ตายหมดเลย

แล้วเกิดเป็นมนุษย์มีคุณค่า คุณค่าตรงนี้ไง คุณค่าตรงที่เรามีการกระทํานี่ไง ถ้าคุณค่าที่มีการกระทํา คุณค่าที่มันมีสติปัญญา เราเกิดมาเป็นมนุษย์ มนุษย์เวลาเกิดมา พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะได้เฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการจนเป็นพระอรหันต์ไปทั้งหมด

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เป็นมนุษย์ไง เพราะมนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มันบีบคั้น คนเกิดมาต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัย มันต้องมีอาหารการกิน สิ่งนี้มันเตือนเราตลอดเวลา มันทุกข์ๆๆ มันเตือนเราตลอดเวลา แต่เราไม่รู้ เราจะเอาสุขๆๆ แล้วเราก็บอกทําบุญกุศลแล้วก็ให้รํ่าให้รวย ให้มันมากมาย

รํ่ารวยนี่มันเป็นพาหะ มันเป็นเครื่องดําเนินน่ะ ชีวิตของคนเรา เราก็ยังมีความสุข ความสงบ ความระงับใช่ไหม พระเราบวชมา พระมีอํานาจวาสนาบารมีไปอยู่ที่ไหน ปัจจัยเครื่องอาศัยมันก็ไม่ขาดไม่แคลนจนเกินไป พระเราบางองค์ถ้ามันไม่มีอํานาจวาสนา อํานาจวาสนาเขาแค่นี้ มันก็แล้วแต่อํานาจวาสนาของเราไง มันจะมีสิ่งใดเราก็พอใจ พอใจกับความเป็นไปของเรา เพราะเราสร้างมาอย่างนี้ๆ

เราเป็นคนสร้างมา เราทํามาทั้งนั้น แล้วถ้าเราทํามาทั้งนั้น เราไม่มีบุญกุศลขึ้นมา ดูสิ เขาใส่บาตรอยู่ทุกวัน เวลาเป็นพระมา เราบิณฑบาตพรุ่งนี้ก็ได้อยู่แล้ว บังเอิญพรุ่งนี้เขาไปธุระ เขาไม่อยู่ นี่เขาทําของเขาอยู่ ถ้าเป็นอํานาจวาสนามันทําให้คลาดเคลื่อนไปตลอด มันทําให้เปลี่ยนแปลง ทําให้ขาดแคลนไปตลอด ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนา คนที่สร้างบุญกุศลมาอย่างนั้น

แต่คนที่เขาสร้างอํานาจวาสนามานะ ไม่รู้มาจากไหน วันนี้เขาอยากทําบุญของเขา วันนี้เขาอยากจะมาใส่บาตร มันได้ไปทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าไม่มีอํานาจวาสนา เขาจะตั้งใจจะใส่ เขาใส่ทุกวัน วันนั้นบังเอิญเขาติดธุระ ไม่ใส่ มันเกิดจากอะไรล่ะ มันเกิดจากอะไร ใครไปบังคับบัญชามัน ใครไปบงการมันล่ะ มันเกิดขึ้นเองๆ ความเกิดขึ้นเองอันนั้นมันมีเหตุมีปัจจัยของเขา ฉะนั้น มันเป็นเรื่องของโลก เราไม่ไปสนใจ เราสนใจสภาวะแวดล้อมในใจของเราไง ทุกข์ไหม

เพราะทุกข์อยู่นี่ไง เราเกิดเป็นมนุษย์ไง สัตว์ประเสริฐมีสติปัญญาไง เราถึงแสวงหาของเราไง เราเชื่อธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเราให้เสียสละๆ ความเสียสละนี้มันเป็นธรรมะที่จะออมชอมสังคมให้ร่มเย็นเป็นสุขไง ไม่เห็นแก่ตัวไง คนที่ไม่เห็นแก่ตัวอยู่ร่วมกันมันมีความสุขไหม

ทุกคนมีแต่เห็นแก่ตัว ทุกคนต่างเม้มไว้ ทุกคนต่างซ่อนเร้นไว้ ทุกคนมีแต่ได้ แล้วก็ให้คนทุกข์คนยาก แล้วของก็กองไว้อยู่นั่นน่ะ ให้มันเน่าให้มันเสียอยู่นั่นน่ะ

แต่ถ้ามันมีการเสียสละขึ้นมา มีนํ้าใจ มีนํ้าใจขึ้นมา มันเกิดอํานาจวาสนาบารมีขึ้นมาแล้ว เราก็ยังมีนํ้าใจต่อเขา พอมีนํ้าใจต่อเขา เขาไว้วางใจต่อเรา มันพูดคุยสิ่งใดมันก็ราบรื่นไปหมด มันจะพูดคุยสิ่งใดมันก็เข้าใจกันทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันระแวงต่อกัน มันไม่ไว้ใจต่อกัน พูดสิ่งใดมันก็ไม่เข้าใจกันทั้งนั้นน่ะ

นี่ไง การเสียสละทานก็เพื่อสังคม ถ้าสังคมสงบร่มเย็นนะ สมณะชีพราหมณ์จะได้มีโอกาสประพฤติปฏิบัติ ถ้าเกิดศึกเกิดสงคราม เกิดการแย่งชิงกัน จะมานั่งพุทโธๆ อยู่หรือ จะพุทโธๆ อยู่ต่อเมื่อสังคมมันสงบระงับ สังคมร่มเย็น ร่มเย็นมาจากไหนล่ะ

นี่ร่มเย็น สหชาติ ใครเกิดพร้อมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกอย่างจะดีงามไปหมด ถ้าดีงามไปหมดนะ ขนาดดีงามไปหมด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังทิ้งพระไปจําพรรษาอยู่กับช้างอยู่กับลิง เพราะมนุษย์ คน คนมีปัญหาไปทั้งนั้น แล้วทุกคนก็มีปัญหาไปทั้งนั้นน่ะ ทีนี้ปัญหาของเราไง ถ้าปัญหาของเรา เราจะแก้ไขของเราไง นี่ไง อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐตรงนี้ไง

ลัทธิศาสนาอื่นเขาจะเชื่อพระเจ้า เชื่อคนบงการ เชื่อคนชี้นํา อย่างนั้นเราไปเข้าเจ้าเข้าทรงเขาก็ พ่วง! เหมือนกัน ทุกข์ขนาดไหนมา พ่วง! “ลูกช้างมีความสุขไหม”

“มี”

กลับไปยิ้มมีความสุข เขาบังคับให้มันสุข

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ทําคุณงามความดีจะได้ไปเกิดเป็นพระเป็นเจ้า ไปเกิดเป็นสูงเป็นส่งขึ้นไปเพราะคุณงามความดีของเรา ทําบาปอกุศลจะตกนรกอเวจีจะลงไปตํ่าต้อยของเรา ถ้าทําคุณงามความดีของเรา บุญกุศลของเรา เรามาเกิดเป็นมนุษย์ เป็นมนุษย์ขึ้นมาก็เป็นมนุษย์ที่ตํ่าต้อย ถ้าเป็นมนุษย์ที่สูงส่ง มนุษย์สูงส่งตํ่าต้อยตรงไหน ตรงที่หัวใจนี่ไง ตรงที่ความคิดดีงามนี่ไง

ความคิดที่ดีงามๆ คนเราจะแก้ไขทุกสิ่งทุกอย่างด้วยปัญญา คนมีสติมีปัญญามันแก้ไขของมัน มีเหตุขัดข้อง มันแก้ไขได้ จะทําสัมมาอาชีวะ มันก็มีสติมีปัญญาของมันทั้งนั้น จะทําสิ่งใด ปัญญาๆ นี่แหละ แล้วปัญญาอย่างนี้เป็นปัญญาโลกียปัญญา ปัญญาทางโลกไง

แต่ถ้าจะประพฤติปฏิบัติต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบระงับขึ้นมามันพ้นจากอวิชชา พ้นจากการเห็นแก่ตัว พ้นจากตัวตนของตน ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตน ไม่ใช่เรา ไม่ใช่เขา แล้วมันคืออะไรล่ะ? สัมมาสมาธิ

ถ้าสัมมาสมาธิมันฝึกหัดของมัน มันเกิดปัญญาขึ้นมา จะเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา ถ้าเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา ภาวนาเกิดขึ้นจากสติปัฏฐาน ๔ คําว่า “สติปัฏฐาน ๔” เกิดจากสัมโพชฌงค์ เกิดจากต่างๆ ธรรมะมันเป็นขั้นเป็นตอนของมันขึ้นไป ถ้าเป็นขั้นเป็นตอน มันจะเป็นความจริงขึ้นมาอย่างนี้ ถ้าเป็นความจริงขึ้นมาอย่างนี้ ที่เรามาวัดมาวากัน มาเพื่อตรงนี้ มาวัดมาวาเพื่อหัวใจของเราให้มันเข้มแข็งขึ้นมา เพื่อหัวใจให้มีหลักขึ้นมา

แล้วถ้ามันเกิดปัญญาขึ้นมา ให้มันเกิดเป็นปัญญาจากมรรคจากผล ไม่ใช่เกิดจากสัญญา เกิดจากความจํา เกิดจากขี้โกง เห็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ ฉันก็รู้หมด นี่ไง สภาวะธรรมชาติไง สภาวะแวดล้อมของโลกไง ทุกคนเกิดมาก็ใช้ร่วมกันไง อากาศหายใจ หายใจร่วมกันไง เวลาเป็นสารพิษมันเป็นคาร์บอนไดออกไซด์ หายใจเข้าไปสิ วิ่งหนีทําไมล่ะ

นี่ก็เหมือนกัน ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ มันก็เป็นสัจจะความจริงอันนั้นน่ะ แต่เวลามันเกิด มันเกิดในใจเรานะ ถ้าจิตมันสงบแล้วมันเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา มันเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา

ฉะนั้น เวลาสูงส่งขึ้นมา ศีล สมาธิ ปัญญา ทาน ศีล ภาวนา เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านถึงสอนให้ โยมบากบั่นกันมา เสียสละกันมา เสียสละเพื่อทาน แล้วถ้ามีความปกติของใจมันก็มีศีลในใจของตน แล้วถ้าเกิดมีภาวนามยปัญญา ปัญญาที่รื้อถอนนะ

เห็นไหม เรียนกันอยากจบดอกเตอร์ เวลาภาวนามยปัญญา เวลาเกิดขึ้นน่ะ เอโก ธมฺโม ธรรมอันเอกปักอยู่กลางหัวใจ หน่อของพุทธะ เวลามันเกิดขึ้นมาแล้วมันต้องไปแสวงหาใคร เราทําของเราขึ้นมาเองทั้งนั้นน่ะ ที่มาฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ ฟังธรรมเพื่อย้อนกลับมาที่หัวใจเรานี่แหละ

ครูบาอาจารย์ขึ้นมาก็สาธุ เคารพบูชานะ เพราะท่านประพฤติปฏิบัติของท่านมา พอประพฤติปฏิบัติของท่านมา ท่านมีหลักมีเกณฑ์ของท่าน ท่านถึงพยายามโน้มน้าวชี้นําเราอยู่นี่ไง หัวใจที่สูงส่งพยายามจะชักนําให้เราสูงขึ้นไปนะ สูงขึ้นไปในสัจธรรม ไม่ใช่สูงขึ้นมาจากธาตุ จากวัตถุ จากชื่อเสียงเกียรติศัพท์เกียรติคุณ เราทิ้งมันมาทั้งนั้นน่ะ เราทิ้งมันมาแล้วกลับไปหามันนี่น่าเศร้า

เราทิ้งโลกมา แล้วมาบวชเป็นพระ แล้วแสวงหาอะไรถ้าไม่แสวงหาสัจธรรม ไม่แสวงหาสัจธรรม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอโก ธมฺโม ธรรมอันเอก แล้วสั่งสอนเราๆ ทุกคนเป้าหมายอยู่ที่นั่น แต่มันไพล่ไปทําอะไรกัน

นี่พูดถึงเวลาถ้าเรามีสติมีปัญญาขึ้นมา มันเตือนตนได้ทั้งนั้นน่ะ ถ้ามันเตือนตนได้ เตือนตนได้นี่เรื่องของสัญญาอารมณ์นะ แล้วเกิดมรรคเกิดผลในใจขึ้นมา อันนี้ประเสริฐมาก แล้วประเสริฐขึ้นมา มันเกิดขึ้นมาจากหัวใจของตน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงว่าให้เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ไม่เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อแม้แต่ครูบาอาจารย์ของเราสอน ถ้าจิตมันมีสติปัญญาขึ้นมาแล้ว แต่เริ่มต้นเราก็เชื่อฟังไปก่อน เชื่อฟังไปก่อนแล้วฝึกหัดๆ

พอฝึกหัด ถ้ามันตามทันแล้วนะ ถ้าอาจารย์โกหกนะ โอ้โฮ! อาจารย์โกหกกูว่ะ ถ้าเราเป็นจริงมันเทียบได้เลย มันรู้ทันที มันรู้หมด ถ้ามันไม่รู้มันจะเป็นวิชชา เป็นสัจธรรมขึ้นมาได้อย่างไร ถ้ามันรู้ขึ้นมา เป็นความจริงขึ้นมา อันนั้นน่ะ สัจธรรมอันนั้นน่ะที่เราแสวงหากัน แสวงหาเพื่ออันนี้ เพื่อประโยชน์กับใจของเรา

วันนี้วันพระ พระเป็นผู้ประเสริฐ พุทธะอยู่กลางหัวใจของเรา พุทธะอยู่กลางหัวอกนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสถิตอยู่กลางหัวใจเรานี่ ถ้าเรารื้อค้นเจอพุทธะของเรา เจอธรรมะของเรา เจอสังฆะของเรา เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในหัวใจของเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เอาเนาะ ตั้งใจฟังธรรมะ เรามาให้ภัตตาหารเป็นทาน ให้ภัตตาหารเป็นทาน ให้ชีวิต สิ่งที่ให้ชีวิต แก้โรคความหิว ความหิวความกระหายไง เราได้ปัจจัยเครื่องอาศัยเพื่อดํารงชีพ เราให้ภัตตาหารเป็นทาน

เวลาไปถึงวัด เราคบบัณฑิต พระให้ธรรมเป็นทาน ให้ธรรมเป็นทานก็เทศน์นี่ให้ธรรมเป็นทาน ให้ธรรมเป็นทานเพื่อสติเพื่อปัญญาของเรา เพื่อชีวิตของเรา เพื่อความรุ่งเรืองในชีวิตของเราไง รุ่งเรืองที่ไหน รุ่งเรืองในหัวใจของเรานะ เราจะตํ่าต้อยในสายตาของชาวโลกขนาดไหนก็แล้วแต่ แต่ในหัวใจเราเบิกบาน หัวใจเรามีความสุขของเรา เรามีสัจธรรมในหัวใจ เวลาทุกข์เวลายาก เราทุกข์ยากทางโลกไง แต่ธุดงควัตรๆ เป็นประเพณีของพระอริยเจ้า

เราอยากมีคุณธรรมในหัวใจ พระอริยเจ้าเขาทําตัวกันอย่างไร ถึงเราจะทําตัวไม่ได้ เราก็พยายามจะปีนบันได เราพยายามจะทําตัวเราให้มีคุณค่าขึ้นมา ถ้าเรามีคุณค่าขึ้นมา มันจะทุกข์มันจะยากขนาดไหน เห็นไหม มนุษย์เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ถ้ามีความเพียร มีความวิริยะ ความอุตสาหะ นี่ประเพณีของพระอริยเจ้า ธุดงควัตรเป็นประเพณีของพระอริยเจ้า พระอริยเจ้าดํารงชีพอย่างไร ดํารงธาตุขันธ์อย่างไร

ท่านดํารงชีพของท่านด้วยคุณธรรมในใจของท่าน ในใจของท่านเพราะมีธรรมของท่าน ท่านมีความสุขในใจของท่าน แต่ร่างกายมันต้องการอาหาร ร่างกาย ปัจจัยเครื่องอาศัย มนุษย์ เราบิณฑบาตเลี้ยงชีพ เลี้ยงชีพไว้ทําไม เลี้ยงชีพไว้ศึกษามันไง ศึกษาชีวิตนี้ ศึกษาจิตใจของเรานี่ ศึกษาการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี่ สิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดมันมาจากไหน เวลาคนที่มีคุณธรรม มีคุณธรรมที่ไหน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ตรัสรู้ธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ในใจนั้นมันสว่างโพลงขึ้นมาไง ในใจนั้นมีศรัทธามีความเชื่อ ไปค้นคว้ามากับเจ้าลัทธิต่างๆ ๖ ปี ทําขนาดไหน เขาชื่นชมยกย่องขนาดไหน โลกธรรม ๘ เขาชื่นชมเขายกย่องนะ “เจ้าชายสิทธัตถะมีความรู้เสมอเรา มีปัญญาเหมือนเรา ให้เป็นศาสดาได้ๆ” อาฬารดาบส อุทกดาบสยกย่องเจ้าชายสิทธัตถะ

เจ้าชายสิทธัตถะไม่เอา เพราะอะไร เพราะว่าจิตใจมันไม่สว่างโพลงไง จิตใจมีความลังเลสงสัย จิตใจมันอมทุกข์อยู่ จิตใจยังมีสิ่งใดฝังรากอยู่ในใจ ท่านมากําหนดอานาปานสติ แล้วท่านมาใช้สติปัญญาของท่าน เวลาจิตมันสงบแล้ว บุพเพนิวาสานุสติญาณ ระลึกอดีตชาติไปได้ยาวไกลไม่มีต้นไม่มีปลาย ไม่มีที่สิ้นสุดเลย นี่การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ดึงกลับมาๆ เวลาจุตูปปาตญาณ ถ้าจิตมันไม่สิ้นกิเลสแล้วมันต้องเกิดของมัน ต้องเกิดของมันเพราะมันมีเวรมีกรรมของมัน

พระโพธิสัตว์ก็สร้างแต่คุณงามความดีมาก็ต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แต่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะด้วยคุณธรรม เวียนว่ายตายเกิดด้วยคุณงามความดี ถ้าเกิดมาก็ไม่ต้องมาทุกข์มายากจนเกินไป ถ้าไม่ทุกข์ไม่ยากขึ้นมา ไม่ทุกข์ไม่ยาก เป็นพระเวสสันดรโดนเขาขับไล่ออกไปจากราชวัง ไม่ทุกข์ไม่ยาก ไม่ทุกข์ไม่ยากด้วยการดํารงชีพไง เพราะเป็นพระโพธิสัตว์มีอํานาจวาสนาบารมีไง แต่มันทุกข์มันยากในหัวใจ

คนมีคุณงามความดีขนาดไหน ยกย่องขนาดไหน มันมีคุณภาพขนาดไหน มันมีความรับผิดชอบมาก ถ้ารับผิดชอบมากก็อยากจะสร้าง อยากจะทําสิ่งใดที่เป็นคุณประโยชน์ให้มากขึ้นๆ มันมีความทุกข์ๆ ตรงนั้นไง ความทุกข์ที่คุณงามความดีไง ถ้าคุณงามความดีอย่างนั้น เราเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง แล้วเลี้ยงชีพไว้ทําไม ก็เลี้ยงชีพไว้ศึกษาไง ศึกษาหัวใจของเราไง หัวใจที่มันสุขมันทุกข์อยู่นี่ไง ถ้ามันสุขมันทุกข์อยู่นี่

เราเกิดมาเป็นฆราวาส เราเกิดมา เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราก็ปรารถนาความสุขของเรา ถ้าความสุขทางโลกของเขา คนที่จิตใจเขาตํ่าต้อย เขาหาสิ่งใดพอประทังชีวิตของเขาได้ เขาก็มีความสุขของเขา คนที่มีสถานะทางสังคมสูงส่ง เราจะหามาขนาดไหน เราก็ยังอยากจะได้มากขึ้นไปกว่านี้ นั่นคือตัณหาความทะยานอยากไง

แต่หน้าที่การงานของเรามันเป็นหน้าที่การงานของเรา มันเป็นมรรค เป็นมรรคคือว่ามันเป็นการวัดคุณภาพของคนไง คนเราจะมีคุณภาพเพราะมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่การงานของตนใช่ไหม ใครมีหน้าที่การงานของตนแล้วทําหน้าที่การงานของตนประสบความสําเร็จ ทํางานหน้าที่ของตนดีงาม นั่นไง เขาวัดกันตรงนั้นไง คนเรามีคุณภาพ มีคุณภาพที่การแสดงออกของหัวใจนั้นไง

ถ้าหัวใจนั้นแสดงออก ถ้ามันมีความทุกข์ความยากขนาดไหน มันมีความทุกข์ความยาก ความทุกข์ความยาก เรามีศรัทธามีความเชื่อในศาสนา เวลาเรามาประพฤติปฏิบัติในวัด มาในวัดในวา ผู้ที่บวชมาแล้วมาอดนอนผ่อนอาหาร พยายามขวนขวายของเรา กระทําของเรา มันเป็นความทุกข์ไหม มันเป็นความทุกข์ทั้งนั้นน่ะ แต่ความทุกข์อย่างนี้ทําไมมันรื่นเริงอาจหาญล่ะ

เวลาความทุกข์ของเรา ครูบาอาจารย์ของเราท่านเดินจงกรมทั้ง ๗ วัน ๗ คืนอย่างนี้ ดูหลวงปู่ตื้อท่านนั่งภาวนา ๒๔ ชั่วโมงอย่างนี้ ท่านทําทําไม มันทุกข์มันยากไหม

ถ้าเราทุกข์เรายาก เรามาวัดมาวาเราก็จะมาสุขสบายของเรา มาผ่อนคลายของเรา มาผ่อนคลาย มาผ่อนคลายอะไร

นี่ไง เรามาค้นหาสิ เรามาค้นหาโรคภัยไข้เจ็บในหัวใจของเรา ถ้าเรามาค้นหาโรคภัยไข้เจ็บในหัวใจของเรา ใครมีจริตนิสัยอย่างไร ดูสิ โทสจริต โมหจริต โลภจริต คนโลภจริตลุ่มหลงไปทั่ว ใครจะยังไม่ทันเสนอสิ่งใด เชื่อเขาไปก่อนแล้ว คนโลภจริตมันจะเอาอย่างเดียว ฉันจะดัง ฉันจะใหญ่ ฉันจะมีอํานาจ ไอ้โทสจริตมันก็มีแต่ความโกรธ นี่ไง มันจริตนิสัย จริตนิสัยมันมาจากไหนล่ะ

กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน การกระทําของเรา เราฝึกหัดของเรา แล้วในชาติปัจจุบันนี้ถ้าเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็ยับยั้งของเราด้วยสติด้วยปัญญา ด้วยสติด้วยปัญญาของเรา ยับยั้งของเรา นี่ธรรมโอสถๆ ธรรมโอสถมันเกิดจากไหน

เวลาเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี่ฉลากยาๆ เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราเป็นบริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง กล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

ท่านเผยแผ่ธรรมมา ๔๕ ปี พอสุดท้ายมารก็ดลใจมาตลอดๆ วันมาฆบูชาไง เวลามารมาออดอ้อนออเซาะไง

“มารเอย บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ อีก ๓ เดือนข้างหน้าเราจะนิพพาน”

พอปลงอายุสังขารเท่านั้นน่ะ โลกธาตุหวั่นไหวหมดเลย พระอานนท์ โอ้โฮ! มีอะไรเกิดขึ้น ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “สิ่งใดเกิดขึ้น สิ่งที่ไม่เคยมีไม่เคยเป็นมันเป็นแล้วพระเจ้าข้า สิ่งที่ไม่เคยมีไม่เคยเป็น”

“มันเป็นเช่นนี้เองอานนท์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ ปลงอายุสังขาร ปรินิพพาน โลกธาตุจะหวั่นไหวอย่างนี้”

พระอานนท์รู้เข้า คุกเข่าเลย “ขออาราธนาให้อยู่ต่อ ขออาราธนาให้อยู่ต่อ”

“อานนท์ เราบอกเธอมาถึง ๑๖ ครั้ง ที่นั่นๆๆ ให้เธออาราธนาเรา ถ้าเธออาราธนาเรา เราจะปฏิเสธเธอถึง ๒ ครั้ง ครั้งที่ ๓ เราจะรับอาราธนาของเธอ เธอไม่นิมนต์เราเลย เธอไม่นิมนต์เราเลย แต่เราปลงอายุสังขารแล้ว เธอจะมาขอ มันเป็นไปไม่ได้”

กษัตริย์ตรัสแล้วไม่คืนคํา สัจจะ คนมีสัจจะพูดคําไหนคํานั้น เวลาตกลงไปแล้วก็ตกลงไปแล้ว จะมาออเซาะฉอเลาะกันอย่างนี้ไม่ได้ เวลาบอกเป็นเล่ห์ บอกให้เข้าใจได้ คนที่ฉลาดมันก็เข้าใจได้ แต่มารมันดลใจไง

นี่ไง อุบาสก อุบาสิกา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับเรา บริษัท ๔ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับเราเป็นมรดกตกทอดมา ถ้ามรดกตกทอดมา ในท้องถิ่นก็เป็นตํานาน ตํานานว่าพระพุทธเจ้าเคยมาที่นั่น พระพุทธเจ้าเคยมาที่นี่ มันเป็นตํานานท้องถิ่น ตํานานนั้นก็เป็นตํานาน เป็นประเพณีวัฒนธรรม เป็นไว้ให้เราปลื้มใจไง

เราปลื้มใจ เราเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยเสด็จมาที่นั่นๆ เราก็ปลื้มใจๆ ปลื้มใจ เราก็เก็บไว้ในหัวใจของเราไง เป็นประเพณีวัฒนธรรม

แต่เวลาเรามีสติปัญญาขึ้นมา เราจะค้นคว้าของเรา เราจะศึกษาของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับเราเป็นมรดกธรรม แต่เรามาวัดมาวา เห็นใจมากนะ ขวนขวายมา มาวัดมาวานี่เห็นใจมาก ต้องปากกัดตีนถีบ ต้องขวนขวาย ต้องเจาะจง มันถึงจะมาได้ไง วัดข้างๆ บ้าน พระเดินผ่านหน้าบ้านมันก็ยังไม่อยากจะใส่ มันต้องวิ่งไปนู่น เพราะอะไรล่ะ เพราะมันลงใจๆ ตรงนี้ไง ลงใจ อริยประเพณีๆ ไง เป็นประเพณีของพระอริยเจ้าไง ไอ้พวกเราก็ปากกัดตีนถีบอยากจะเป็นบ้างไง พยายามจะทรงธรรมวินัยอันนั้นไว้ไง นี่ไง เหงื่อไหลไคลย้อยอยู่นี่ไง

เหงื่อไหลไคลย้อยมันก็เรื่องของร่างกายไง รักษาชีวิตไว้ทําไม รักษาชีวิตเพื่อจะวิเคราะห์วิจัยมันไง วิเคราะห์วิจัยตรงไหน วิเคราะห์วิจัยหัวใจของเรานี่ไง ชีวิตมันคืออะไร ชีวิตคือพลังงาน ชีวิตคือไออุ่น ชีวิตคือพุทธะ แล้วมันอยู่ไหนล่ะ มันอยู่ไหน

เราพูดเทียบเคียงทางวิทยาศาสตร์ได้ ทางวิทยาศาสตร์ก็ศึกษามาแล้ว เป็นคําพูดของพระสารีบุตร พระสารีบุตรเวลาถามนักบวชนอกศาสนา โต้ปัญหากัน “หนึ่งไม่มีสองคืออะไร” เขาตอบไม่ได้

แต่เวลาเขาถามพระสารีบุตร พระสารีบุตรตอบได้หมดเลย แล้วถามว่า “หนึ่งไม่มีสองคืออะไร” เขาตอบไม่ได้

“อยากรู้ไหม อยากรู้มาบวช” บวชแล้วท่านสอนไง

ชีวิตคือไออุ่น ไออุ่นตั้งอยู่บนกาลเวลา กาลเวลาก็อายุขัยเรานี่ไง ไออุ่นนี้ตั้งอยู่บนกาลเวลา มันสืบต่อเป็นสันตติมา มันเป็นสิ่งมีชีวิต เวลามันอุบัติ ๔ อุบัติเป็นมนุษย์ เป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เวลามันอุบัติ มันเกิด กําเนิด ๔ กําเนิดแล้วมันถึงมีชีวิตมา

แล้วชีวิตมานี่ เราได้ชีวิตมาด้วยอํานาจวาสนานะ การเกิดเป็นมนุษย์นี้เป็นอริยทรัพย์ เพราะมนุษย์มีกฎหมายคุ้มครอง มนุษย์มีสิทธิทําสิ่งใดก็ได้ มนุษย์นี้มีปัญญา แต่ปัญญาของมนุษย์เขาใช้ปัญญาทางโลก เพราะมนุษย์สร้างอํานาจวาสนามา ดูสิ เวลาเด็กไอคิวมันดี มันศึกษา ปัญญามันดีมาก มันเรียน มันมีปัญญามาก แต่ปัญญาอย่างนั้นมันก็อมทุกข์ของมันนะ คนจะมีปัญญามากน้อยขนาดไหนมันจะมีความทุกข์ในหัวใจไปทุกๆ ดวงใจ ในการเกิด เห็นไหม ในสโมสรสันนิบาตทุกดวงใจว้าเหว่ ทุกดวงใจ แม้แต่อยู่ในสโมสรสันนิบาต

แต่นี้เราเป็นชาวพุทธใช่ไหม เรามีสติมีปัญญาของเรา เราไปวัดไปวาของเรา ไปวัดเป็นวัดปฏิบัติ เป็นข้อวัตรปฏิบัติในหัวใจของเรา เราขวนขวายมา ขวนขวายมาเพื่อเสียสละ เสียสละสิ่งที่เป็นยา ปัจจัยเครื่องอาศัยนี่แก้โรคหิว โรคหิวโรคกระหาย เราไปบรรเทา บรรเทาใคร บรรเทาผู้ทรงศีล ผู้ทรงศีลใช้ปัจจัยนั้นไว้ทําอะไรต่อ

ผู้ทรงศีลใช้ปัจจัยนั้น ในพระไตรปิฎกสอนไว้เลย ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนว่า ภิกษุทําภัตกิจเสร็จแล้วเข้าสู่โคนไม้ เข้าสู่เรือนว่าง เข้าสู่ต่างๆ ค้นคว้าหาใจของตน นี่ไง รักษาชีวิตไว้เพื่อค้นคว้ามัน เพื่อดูแลมันไง ถ้าเราค้นคว้าชีวิตนี้

เวลาเราเป็นชาวพุทธใช่ไหม เราอยากจะมีความสุขเป็นวิมุตติสุข เราจะมีคุณธรรมในหัวใจ คุณธรรมในหัวใจมันมาจากไหนล่ะ มันมาจากการประพฤติปฏิบัตินะ ถ้าใครมีสติ เราฝึกหัดสติของเรา ฝึกหัดๆๆ ถ้าฝึกหัดสติของเรานะ เวลามีสิ่งใดกระทบขึ้นมา ถ้าเผลอปั๊บ มันไปสักพักหนึ่ง พอได้สติก็เท่าทันอารมณ์ตัว มันหยุดหมด พอหยุดหมด อืม!

พอฝึกหัดไปๆ มันจะเห็นคุณค่าไง มันจะเห็นคุณค่าของสติ แล้วมันเห็นคุณค่าของปัญญาของเรา ปัญญาคืออะไร ปัญญาคือเหตุผลในหัวใจของเราไง เหตุผลที่มันคิด อารมณ์อะไร คิดอะไร ทําอะไร ทําเพื่อใคร ทําแล้วได้อะไร ปัญญามันจะคิดของมันไปไง ถ้ามันคิดอย่างนี้ คิดอย่างนี้รู้เท่าทันความคิดมันก็หยุดๆ นี่ไง ค้นหาชีวิตของตนๆ นี่ไง รักษาชีวิตไว้เพื่อศึกษามัน ถ้าศึกษามัน ใครเข้าสู่สัมมาสมาธิได้มันจะมีความสุข ความสงบ ความระงับ มีความสุข ความสงบ ความระงับ เพราะสุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

ดูสิ มันขวนขวาย เราทํางานเหนื่อยยากมาก เหงื่อไหลไคลย้อยเลยเพื่อหาปัจจัยเครื่องอาศัย จิตมันหมุนติ้วๆๆ เลย เร็วกว่าความคิดมันน่ะ นี่ไง สิ่งที่ว่ามันคิดอยู่นี่ มันหมุนไปกับอารมณ์ความรู้สึกตลอดเวลา มันเสวยตลอด มันโดนฉุดกระชากลากไปตลอด เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เราใช้พุทโธๆ ให้มันสงบเข้ามา มันก็เหมือนหยุดงานไง จิตที่มันหยุดงาน จิตที่มันไม่ทํางาน จิตที่มันทรงตัวอยู่ของมันได้ มันไม่พาดพิงอารมณ์สิ่งใดๆ ทั้งสิ้น มันทรงตัวของมันอยู่นี่ มันสงบนิ่งเหมือนเรานอนหลับ เราได้นอนหลับพักผ่อนมา ทํางานมา ทํางานมาทุกข์มายาก เสร็จงานแล้วอาบเหงื่อต่างนํ้า อาบนํ้าอาบท่า ร่างกายสะอาด ได้พักได้ผ่อนมันก็มีความสุข

จิตมันก็เหมือนร่างกาย มันก็ทําของมัน แต่เราไม่ได้ศึกษามัน เราไม่รู้มันไง เราคิดว่าเวลาเหนื่อยก็เหนื่อยเพราะเราทํางานนี่ไง เหนื่อยเพราะทํางาน เวลาหยุดงานมันก็จบไง แต่จบแล้วจิตมันก็ไม่จบไง ไปนั่งอยู่นั่นมันก็ยังคิดอยู่นั่นน่ะ นั่นยังไม่เสร็จ นี่ยังไม่เสร็จ นี่ยังไม่ได้ มันก็ยังคิดอยู่อย่างนั้นน่ะ เราหยุดแล้ว มันไม่หยุด ร่างกายหยุดแล้ว จิตมันไม่หยุด มันไม่ยอมหยุด

นี่ไง ธรรมโอสถๆ เรากําหนดพุทโธ บังคับมัน ถ้าใหม่ๆ ต้องฝึกหัด การฝึกหัด เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากมรดกธรรมไว้กับเรา ฝากไว้กับเราๆ เราศึกษามาเก่งหมด แต่ไม่รู้จักตัวเองเลย เวลาฝึกหัดๆ ขึ้นมา เวลามันสงบขึ้นมามันปล่อยหมด

พุทโธๆ มันก็เป็นงานอันหนึ่ง งานของจิต ถ้าเราไม่พุทโธ มันคิดอย่างอื่น ถ้าเราไม่พุทโธ มันก็ไปกว้านเอาพิษเอาภัยมาสู่มัน ให้มันพุทโธเสีย พุทธานุสติ คบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะ นี่ไง พลังงานไง พลังงานให้มันเกี่ยวกับพุทธะ เกี่ยวกับคําบริกรรม บริกรรมบ่อยครั้งเข้าๆ เวลามันเริ่มละเอียดขึ้น มันก็ยังบริกรรมอยู่ แต่มันละเอียดขึ้นๆ จนมันบริกรรมไม่ได้ คือมันวาง พอมันวางได้ มันก็เป็นตัวของมันเอง เหมือนเราทํางานเสร็จแล้วเราได้พักผ่อนนอนหลับ เราก็สุขสบายของเรา

จิตเวลามันทํางานของมันโดยธรรมชาติของมัน มันไม่เคยหยุด หลวงตาบอกว่าคนเกิดมาเหมือนติดเครื่องยนต์แล้วไม่เคยดับเลย ความคิดเราเหมือนเครื่องยนต์ เครื่องยนต์มันติด แล้วไม่เคยดับเลย มีเครื่องยนต์อะไรบ้างทําแล้วไม่เคยดับเครื่องเลย ทําตลอดชีวิต ดับเมื่อไหร่ก็ตายเมื่อนั้น แล้วเวลามันหยุด มันดับเครื่องได้ หยุดได้ แล้วมันยังอยู่กับเรา เรายังไม่ตาย มหัศจรรย์ขนาดไหน ถ้ามหัศจรรย์

นี่ไง เราบิณฑบาตเลี้ยงชีพ เลี้ยงชีพไว้ศึกษาชีวิต ศึกษาหัวใจของเรา ถ้าศึกษาหัวใจของเรานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมก็ตรัสรู้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เทศนาว่าการธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกกัณฑ์ ทุกคํา ชี้เข้าไปที่หัวใจของสัตว์โลก สิ่งที่สัมผัสธรรมได้ๆ คือหัวใจของเรา หัวใจของเรานี่ ใครสัมผัสเข้าไปแล้วนํ้าตาไหลพราก ขนพองสยองเกล้า มันสัมผัสธรรมได้ไง

มีอะไรสัมผัสธรรมได้ ดวงตาหรือ ดวงตาก็ดูหนังสือ หนังสือแล้วอ่านมันไป อะไรสัมผัสธรรม แต่เวลาจิตมันมีสติ จิตมันมีสมาธิ จิตมีปัญญา ยิ่งเกิดภาวนามยปัญญานะ เวลาหลวงตาท่านสอน ธรรมจักร ปัญญามันหมุนติ้วๆ มันมหัศจรรย์นัก มันมหัศจรรย์

คนเรามันจะได้มรรคได้ผล มันจะได้ผลตอบแทนอยู่แค่ชั่วเอื้อมๆ อื้อหืม! มันหมุนติ้วๆๆ มันชั่วเอื้อมๆ แต่จับไม่ติด จับแล้วหลุดมือๆ ชั่วเอื้อมๆ มันฝึกหัดๆ เข้าไป มันทําของมันเข้าไป มันรู้มันเห็น มันมีเหตุมีผล มันเป็นสัจธรรมความจริง สิ่งนี้มันเกิดมาจากไหน ก็เกิดมาจากการกระทําทั้งนั้นน่ะ

สิ่งที่สัมผัสธรรมได้ๆ คือหัวใจของเราไง หัวใจของเราสัมผัสธรรม อันนั้นเป็นสัจธรรม เป็นพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วกราบธรรมๆ แสดงธัมมจักฯ ขึ้นมา พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมไง แล้วพระสงฆ์เราถ้าประพฤติปฏิบัติเข้าไปถ้ามีดวงตาเห็นธรรม ถ้าได้สัมผัสธรรมอันนั้นมามันจะเห็นคุณค่าของมันไง

ธรรมะเหนือโลกๆ มันมีคุณค่าเหนือทุกๆ อย่าง ในโลกสิ่งที่มีอยู่นี่สู้ธรรมะไม่ได้ ถ้ามันสู้ธรรมะได้ มันเหนือกว่าธรรมะ พระจะไม่เหลือเลย พระไปอยู่กับสิ่งที่มันเหนือกว่าธรรมะนะ

พระเวลาสละโลกมา แล้วพยายามขวนขวายอยู่นี้เพราะมีเป้าหมาย เพราะมีเป้าหมาย เป้าหมายคือสิ่งสัจธรรมอันนั้น สิ่งสัจธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้นั้น แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้ เรามีเป้าหมายของเรา เราถึงขวนขวายไง จะทุกข์จะยาก จะทุกข์จะยากเพื่อจะเข้าหาเป้าหมายนั้น จะทุกข์จะยากเพื่อจะพ้นจากทุกข์นั้น ไอ้ของเรามันทุกข์มันยาก มันซํ้าซาก ทุกข์อย่างนี้ ทุกข์แล้วทุกข์อีก ทุกข์หมุนเวียนอยู่นั่นน่ะ ทุกข์ไม่จบไม่สิ้น แต่อันนี้ทุกข์แล้วสิ้นนะ

ทุกข์กับโยม ทุกข์กับงานการทางโลก งานการทางโลก หลวงตาท่านพูดประจํา อย่าพูดนะ ถ้าใครยังไม่ประพฤติปฏิบัติ อย่ามาพูดว่าทํางานหนักๆ ถ้าทํางานหนัก ทางจงกรม นั่งสมาธิหนักหนาสาหัสสากรรจ์เพราะอะไร เพราะมันต้องสละชีวิต หนักหนาสาหัสสากรรจ์เพราะมันต้องสละชีวิต

ถ้ากิเลสมันหลอก สิ่งใดจะตายก่อนๆ ขอดูหน้า อะไรตายก่อน ชีวิตนี้สละเลย เอาชีวิตนี้แลกมา เอาชีวิตนี้แลกมา ทีนี้มันแลกมา นี่ทํางานอย่างนี้ พูดอย่างนี้บอก โอ๋ย! ไม่ปฏิบัติ กลับบ้านดีกว่า กลัว

พูดถึงเวลาเข้าไปถึง มันถึงมีคุณค่าไง คําว่า “ธรรมะมีคุณค่าเหนือโลกๆ” มันเหนือโลกเพราะมันมีคุณค่าเหนือทุกๆ อย่าง

เห็นไหม ลูกหลานเรา ปู่ย่าตายายพอได้ลูกหลานคนแรก โอ้โฮ! เห่อกัน อุ้มกันน่าดูเลย นั่นมีการเกิด ที่ไหนมีการเกิด ที่นั่นมีความทุกข์ เวลามันสิ้นกิเลสไปแล้วมันไม่เกิด ไอ้เกิดกับไม่เกิดนี่แหละ เวลาเรามีลูกหลาน ลูกหลานเกิด โอ้โฮ! ไข่แดงนะ ชื่นชม รับขวัญๆ

เกิดมาด้วยการกํามือนะ ของกูๆ นะ ร้องไห้ กําเต็มที่เลยนะ เวลาคนมันตายเนาะ แบหมดเลย จงดูข้า ไม่มีสิ่งใดอยู่ในมือเลย เวลาคนตายนี่แบหมดเลย แบหมดเลย แต่เวลาเด็กมันเกิดมันกํานะ กํา มันยึดมั่นถือมั่นของมัน

เวลาเราก็ชื่นชมกันๆ ไง แต่เวลาตายล่ะ สิ่งที่ธรรมะเหนือโลกๆ เหนือตรงนี้ไง เหนือโลกเหนือสงสาร เหนือทุกๆ อย่าง ฉะนั้น เวลาคนทํามันต้องทําจริงๆ ไง ทําจริงๆ

โลกเรา เห็นไหม ประเพณีวัฒนธรรมของชาวพุทธก็เรื่องหนึ่ง ปฏิบัติตามประเพณี ครูบาอาจารย์ของเรามากระตุ้นให้สังคมมีความเชื่อมั่น ถ้าปฏิบัติ ปฏิบัติกันพอบรรเทาทุกข์ อันนั้นก็ปฏิบัติเป็นการสมัครเล่น ปฏิบัติเหมือนออกกําลังกายตอนเช้าเพื่อรักษาสุขภาพร่างกาย ไอ้นี่ก็ปฏิบัติเพื่อรักษาสุขภาพจิต รักษาสุขภาพจิตไม่ให้เห็นจิต เพราะจิตมันไม่ให้เห็น

แต่ถ้าปฏิบัติตามความเป็นจริง จิตเห็นอาการของจิต จิตภาวนาขึ้นมาใช้วิปัสสนาญาณเข้าไป เข้าไปชําระล้างขึ้นไป เวลากิเลสมันต่อต้าน อย่างที่ว่าต้องสละชีวิตกันเลย

ถ้าไม่สละชีวิต มันบอกว่าตายๆๆ เลิก จะได้จะเสีย เลิกทุกที จะได้จะเสีย พักไว้ก่อน ไม่กล้าเอาจริงเอาจังไง

แต่เวลาเอาจริงเอาจัง อะไรตายก่อน พอผลัวะ! กิเลสตาย คนไม่ตาย กิเลสตาย ถ้ากิเลสตาย เห็นไหม นี้คือมาตรฐานของครูบาอาจารย์ของเราไง

แต่อย่างพวกเราลูกศิษย์ลูกหาก็พยายามมีจุดยืนของเรา ต้องมีจุดยืน มีสติปัญญานะ อย่าให้ใครปั่นหัว อย่าให้ใครชักนํา กาลามสูตร ไม่เชื่อแม้แต่อาจารย์ของตนสอน ไม่เชื่อแม้แต่พระสงบพูด เราฟังแล้วกลับไปวิเคราะห์วิจัย มันจะเป็นสติปัญญาของเราได้หรือไม่ เราไปคิดใคร่ครวญดู จริงหรือไม่จริง เป็นประโยชน์หรือไม่เป็นประโยชน์ มันเป็นประโยชน์กับเรา สิ่งนั้นเก็บไว้ สิ่งใดที่ไม่เป็นประโยชน์ โยนทิ้งมันไป อย่าเชื่อ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ กันยายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ตั้งใจฟังธรรมๆ ไง ฟังธรรม เห็นไหม เราไปพักผ่อน ไปที่อากาศบริสุทธิ์ หายใจเข้าเต็มปอดๆ นี่ก็เหมือนกัน เราอยู่บ้านอยู่เรือน เราต้องทําหน้าที่การงานของเรา เราไปวัดไปวา ไปวัดไปวา วัดเป็นสถานที่ของผู้ทรงศีล ผู้ทรงศีลเข้าวัดไป เข้าขอบเขตวัดไป ถ้าเข้าขอบเขตวัดไป สถานที่มันบอกถึงคนที่อยู่สถานที่นั้น

ถ้ามีข้อวัตรปฏิบัติไม่ใช่วัดร้าง ถ้าวัดร้างเข้าไปแล้วไม่มีใครรับผิดชอบ ไม่มีใครดูแลทั้งสิ้น แล้วเป็นวัดเป็นวาเป็นอาราม อารามเป็นที่อยู่ของผู้ทรงศีลไง ผู้ทรงศีล อารามิก ไม่มีบ้านไม่มีเรือน ถ้าไม่มีบ้านไม่มีเรือน ผู้ทรงศีลเขาอยู่ในวัดในวา สิ่งนั้นถ้าเราไปแล้ว ถ้าเราไปในอากาศที่สดชื่น ในอากาศที่ออกซิเจนสมบูรณ์ หายใจเต็มปอดๆ ไง

นี่ก็เหมือนกัน เราไปวัดไปวาเพื่อทําบุญกุศลของเรา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก ถ้าเธอจะทําบุญ เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ ถ้าพอใจที่ไหนทําที่นั่น ที่ไหนพอใจไง ถ้าที่ไหนเราพอใจ ที่ไหนมันสะดวกสบาย ทําที่นั่น เพราะทําที่นั่นมันใกล้บ้านใกล้เรือนเรา มันสะดวกสบายไง ถ้าเราไปขวนขวายไปๆ แม้แต่ทําใกล้ๆ บ้านมันยังไม่อยากจะทํา นี่ไง กิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของคน ในใจของคน เห็นไหม

แล้วถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อ ความศรัทธาความเชื่อ ถ้าศรัทธาความเชื่อเข้าไป เข้าไปขวนขวาย เข้าไปศึกษา ถ้าศึกษาแล้ว คนศึกษาแล้วมันคัดแยกไง สิ่งใดที่เป็นประโยชน์และไม่เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์มากหรือเป็นประโยชน์น้อย ถ้าเป็นประโยชน์มาก ทุกคนก็ขวนขวายสิ่งที่เป็นประโยชน์มาก ถ้าประโยชน์มากมันมากตรงไหนล่ะ มันมากตรงไหน มันมากที่การโฆษณาชวนเชื่อใช่ไหม มันมากในข้อเท็จจริงของมันไง

ถ้าข้อเท็จจริงของมัน เห็นไหม นํ้า นํ้าที่สะอาดบริสุทธิ์ทําสิ่งใดก็เป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ ถ้านํ้าเสียๆ นํ้าเสียเขาเอาไว้ทําไม แม้แต่รดต้นไม้ยังรดไม่ได้เลย รดต้นไม้ ต้นไม้ตายหมด ถ้านํ้าเสีย นี่ไง เราก็ต้องการนํ้าที่สะอาดบริสุทธิ์ เราต้องการนํ้าที่ดี

นี่ก็เหมือนกัน เราทําบุญกุศลของเราทําเพื่ออะไร ทําเพื่อหัวใจดวงนี้ไง ถ้าหัวใจดวงนี้ เวลาทุกข์เวลายาก ใครเป็นคนทุกข์คนยาก เวลาทางโลกเราก็ดูกันแต่ความประสบความสําเร็จทางโลก ความประสบความสําเร็จทางโลก ดูสิ คนจะอยู่ตึกสูงส่งขนาดไหน อยู่ชั้นสูงสุดยอดขนาดไหน เวลามันทุกข์มันก็ทุกข์อยู่บนยอดตึกนั้นน่ะ เราอยู่โคนไม้ๆ อยู่โคนไม้ของเรา ถ้าเราทําหัวใจของเราได้

กษัตริย์สมัยพุทธกาลเวลาออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาสิ้นสุดแห่งทุกข์ “ที่นี่สุขหนอ สุขหนอ” แล้วความเป็นกษัตริย์ ราชวังของเขา เขาต้องประณีตอยู่แล้ว เวลาเขามาอยู่โคนต้นไม้เขาว่ามีความสุขๆ เพราะอะไรล่ะ ความสุขเพราะเขามีคุณธรรมในหัวใจไง มันมีตรงนี้นะ ถ้าไม่มีคุณธรรมในหัวใจมันว้าเหว่ มันได้เท่าไรมันก็ไม่พอมันหรอก ไม่พอตรงนั้นน่ะมันทุกข์ มันทุกข์ตรงที่มันไม่พอ มันตะเกียกตะกายนั่นน่ะ

แต่ถ้าเราขวนขวายของเราด้วยคุณงามความดีของเรา ด้วยคุณงามความดีนะ เวลาคนที่มีสติปัญญาเป็นผู้ใหญ่แล้วเขาทําบุญทิ้งเหวๆ ไง ทําบุญแล้วก็แล้วกัน ยื่นเสียสละไปแล้วนะ จบ ทําบุญทิ้งเหวๆ นี่ปฏิคาหก ผู้ให้ให้แล้วมันชื่นบานในหัวใจไง ไม่ต้องวิตกกังวลใดๆ ทั้งสิ้น เพราะเราคัดเลือกของเราแล้ว เราได้คัดแยกของเราแล้ว สิ่งใดที่เราพอใจของเรา เราคัดเลือกของเราแล้ว ถ้ามีผลหรือไม่มีผลนั้น มีผลหรือไม่มีผลมันรู้ได้ๆ ระยะทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน เวลามันพิสูจน์หมดแหละ ถ้าเวลามันพิสูจน์ขึ้นมา ความจริงอันนั้นๆ เวลามันกลืนกินชีวิตของเราไปนะ

นี่ก็เหมือนกัน เวลามันก็พิสูจน์คนนะว่าคนนั้นมันจริงหรือไม่จริง ธรรมะที่เผชิญกับไฟแล้วมันยังคงที่อยู่ไหม ถ้าธรรมะเหลวไหล นี่ไง เวลาเจอแดดเข้าไป อ่อนไปหมดเลย อ่อนปวกเปียกไปเลย ธรรมะอย่างนั้นมันพึ่งอาศัยได้ไหม ถ้ามันพึ่งอาศัยไม่ได้ เราแสวงหาของเรา เราเป็นคนคัดเลือกของเรา เราเป็นคนคัดเลือก เราเป็นคนคัดแยก เราเป็นคนพอใจของเรา ทําบุญกุศล ทําบุญกุศลที่ไหนล่ะ ก็เพื่อหัวใจของเรา ถ้ามีศรัทธาความเชื่อ คนมีศรัทธามีความเชื่อนี่นะ มันสํานึกถึงตนนะ

คนเวลามันส่งออกๆ มันทิ้งตัวเราไง จิตใจไปอยู่ที่ข้าวของเงินทอง ไปแสวงหาอยู่ที่เราแสวงหานั่น มันส่งไปอยู่นู่น แล้วมันประมาทเลินเล่อนะ มันขวนขวายสิ่งอยู่ภายนอกไง แล้วก็มาทิ้งหัวใจของมัน ทิ้งศีลทิ้งธรรมไป

“อ้าว! มีศีลมีธรรมมันจะมาพอกินเมื่อไหร่ล่ะ มีศีลมีธรรมไม่พอกิน เราขวนขวายของเราเพื่อเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง”

เลี้ยงปากเลี้ยงท้อง สิ่งนั้นน่ะ ทําสิ่งใดที่เป็นสุจริตธรรม สุจริต ทางโลกเขาต้องการธรรมาภิบาลๆ ไง ความสะอาดบริสุทธิ์ของมันไง ถ้าความสะอาดบริสุทธิ์ของมัน เราทําของเรา มันจะได้มากได้น้อยด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ของเรา เห็นไหม ถ้าความสะอาดบริสุทธิ์ของเรา กาลเวลาพิสูจน์ได้ ทุกอย่างพิสูจน์ได้ พิสูจน์ได้ทั้งนั้นน่ะ ถ้าพิสูจน์ได้ ความสุจริตมันคุ้มครองตัวเราๆ ถ้ามีศีล ถ้ามีศีล ถ้ามีธรรม

ถ้ามีธรรม เราทําของเราๆ ถ้าคนที่จิตใจที่ประเสริฐๆ แล้ว ทางโลก งานทุกอย่างเราก็ทําของเราแล้ว เราทําของเราแล้วนะ ปากกัดตีนถีบของเราเพื่อความมั่นคงในชีวิตของเราน่ะ ถ้ามั่นคงในชีวิตของเราแล้ว ผู้ที่เห็นภัยในวัฏสงสารมาเสียสละทั้งหมด ดูสิ สมัยพุทธกาล กษัตริย์เขาละทิ้งความเป็นกษัตริย์มาเป็นพระธุดงค์ มาอยู่โคนไม้ มันจะมีความสุขได้อย่างไร แต่เวลาประพฤติปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันสุขหนอๆ จนพระที่เป็นปุถุชนไม่เชื่อ เพราะพระที่เป็นพระปุถุชนก็ยังอาบเหงื่อต่างนํ้า พระเป็นปุถุชนอยู่ เราก็ต้องมีข้อวัตรปฏิบัติ ต้องบังคับจิตใจของเรา

ว่าพระองค์นี้เขาคงคิดถึงราชวัง ไปฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรียกเข้ามาเลย “เธอพูดอย่างนั้นจริงหรือ”

“จริง”

“ทําไมถึงพูดอย่างนั้นล่ะ”

โอ้โฮ! เมื่อก่อนเป็นกษัตริย์นะ มันต้องแบกรับภาระไปทั้งหมด แล้วอํานาจ ทุกคนมันแย่งชิงทั้งนั้นน่ะ มันระแวงไปหมด ไม่มีความสุขเลย นอนสะดุ้งทุกคืน นอนแต่ความสะดุ้ง จะปกครองคุ้มครองดูแลขนาดไหนมันก็ยังระแวงตลอด แต่เวลาอยู่โคนไม้ๆ ขึ้นไป โคนไม้ตั้งแต่คนที่มาบวชนะ เวลาบวชขึ้นมาแล้วอุปัชฌาย์ อุปัชฌาย์ถ้าบวช เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ ต้องบอกกรรมฐาน ๕ บอก รุกฺขมูลเสนาสนํ ให้โอกาสไง

ทุกคนมาบวช ทุกคนมีสิทธิใช่ไหม ถึงบอกโอกาสไว้ก่อนไง คนที่จะศึกษาจะค้นคว้า ถ้าค้นคว้าตามความเป็นจริง เพราะความเป็นจริง อยู่โคนไม้มันไม่มีใครมาตบแต่งให้ทั้งสิ้น โคนไม้ก็คือโคนไม้ จะเศรษฐีกุฎุมพี คนทุกข์จนเข็ญใจอยู่โคนไม้ก็คือโคนไม้ โคนไม้มันก็มีแต่ร่มเงาของต้นไม้เท่านั้นน่ะ ถ้าอยู่โคนไม้แล้ว สิ่งใดถ้ากิเลสมันท่วมหัวมันก็น้อยเนื้อตํ่าใจทั้งนั้นน่ะ มันดีดดิ้นของมัน ถ้าเรามีสติปัญญารักษาของเรา รักษาของเรา ถ้ามีศีลก็มีขอบรั้วของมัน เราเป็นพระ พระใช้ดํารงชีวิตต่างจากคฤหัสถ์

คฤหัสถ์ ดูสิ เวลานายพรานป่าเขาเข้าป่าของเขาไป เขามีอาวุธพร้อมเข้าไป เขาล่าสัตว์ เขาทําอะไรเพื่ออาชีพของเขา เราเป็นภิกษุ เรามีศีลมีธรรมเป็นอาวุธ เราพยายามจะค้นหาหัวใจของเรา ถ้าเราค้นหาหัวใจของเรา ภิกษุเราไม่ดํารงชีวิตแบบคฤหัสถ์เขา แบบฆราวาสไม่ได้ ภิกษุคือแตกต่างจากคฤหัสถ์ในการดํารงชีพ ในการดํารงชีพ ในการแสวงหา แล้วแสวงหาด้วยปลีแข้ง บิณฑบาตเลี้ยงชีพ เลี้ยงชีพแล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันจะค้นคว้าเข้ามาในหัวใจ ถ้ามันค้นคว้าในหัวใจ

เราต่างจากคฤหัสถ์ แล้วเราก็ไม่ใช่สัตว์ เราเป็นมนุษย์ สัตว์ป่ามันอยู่ในป่า อยู่ในป่ามันก็ล่าสัตว์ของมัน มันก็อยู่ตามธรรมชาติของมัน นี่สัตว์ป่าๆ พระป่าๆ เป็นสัตว์หรือ เป็นมนุษย์ เป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส มีสติมีปัญญา ถ้ามีสติปัญญาค้นคว้าของเรา มันจะค้นคว้าเข้ามาในใจนี้ไง ถ้าค้นคว้าเข้ามาในหัวใจ อยู่โคนไม้ๆ โคนไม้มันเสมอภาคกันทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าโคนไม้ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมามันจะรักษาของมัน มันจะขวนขวายของมัน ถ้ามันขวนขวายของมัน มันทําของมัน นี่มันเกิดมรรค

เวลาเขาบอกว่าปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ปฏิบัติโดยมรรค ๘...มรรค ๘ เพ้อเจ้อ ความเพ้อเจ้อไม่ใช่มรรค ความเพ้อเจ้อ ดูสิ กุศล อกุศล เวลาเราคิดเป็นกุศลหรือเป็นอกุศล เวลาเราพูดเป็นมิจฉาหรือเป็นสัมมา

เวลาทําจริงขึ้นมามันเป็นความจริงขึ้นมา สติมันก็ยับยั้งความคิดได้ ยับยั้งได้หมด สิ่งที่ทุกข์ที่ยาก สิ่งที่วิตกกังวล ถ้ามีสตินะ เราจะไปกังวลทําไม ปัจจุบันนี้เราอยู่โคนไม้นี้ เหตุใดเกิดในจักรวาลนี้มันก็เกิดอยู่จักรวาลนี้ เราไปทําอะไรเขาไม่ได้หรอก เราอยู่โคนไม้ เราไปไหนไม่ได้หรอก ชีวิตนี้มันอยู่ที่นี่ เหตุมันเกิด มันเกิดปัจจุบันนี้ ไม่ต้องวิตกกังวลสิ่งใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ต้องคิดออกไปไกล ไม่ต้องส่งไปไกล ให้อยู่กับเรานี้ พุทโธไว้ พุทโธไว้ มีปัญญาอบรมสมาธิไว้ ถ้ามีสติปัญญามันสงบได้ ศีล สมาธิ ปัญญา

เวลามันเกิดปัญญาๆ ขึ้นมา ดูสิ พระที่เป็นกษัตริย์เขาปกครองดูแล เขาบริหารจัดการทั้งนั้นน่ะ กษัตริย์เวลาปกครองดูแล ขุนนางมหาศาลเลย นักปราชญ์ทั้งนั้นน่ะ ยังปกครองได้เลย แต่เวลาจะปกครองตนเอง เวลาจะมีสติปัญญาเท่าทันกับกิเลสของตน เกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่ละเอียดลึกซึ้ง ปัญญาที่เป็นมรรคขึ้นมา เขาเรียกว่าเป็นมรรคๆ ไง

แต่ถ้ามีปัญญาๆ เป็นกษัตริย์ไม่มีปัญญาหรือ เป็นกษัตริย์นะ มีปัญญาด้วย แล้วเป็นกษัตริย์ที่ประเสริฐด้วย เพราะอะไร เพราะละทิ้งความเป็นกษัตริย์ สละราชบัลลังก์ออกมาบวช คนที่เป็นกษัตริย์แล้วจะสละออกมาโดยไม่ใช่เขาขับไล่นะ ถ้าเขาขับไล่ เขาขับไล่ออกมาเลย ไอ้นี่มันเป็นกษัตริย์นะ เห็นเป็นกษัตริย์ นั่นสมบัติของเราๆ มันมีสติปัญญาสามารถละได้ วางได้ วางที่สมบัตินี่วางได้ วางแล้วมาบวช วางแล้วมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลามันเกิดปัญญาๆ ขึ้นมา ปัญญาที่ลึกซึ้งกว่าอย่างนั้นไง ปัญญาที่เป็นกษัตริย์ ปัญญาที่บริหารจัดการนั้น ถ้ามันเป็นปัญญาก็เอาตัวรอดได้ มันต้องเอาความสุขมาใส่ใจได้สิ

เวลาเป็นกษัตริย์มีแต่ความทุกข์ความยาก เวลาบวชมาแล้ว เวลาเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เท่าทันกิเลสนะ ถ้าปัญญาที่ไม่เท่าทันกิเลสมันก็ยังอาลัยอาวรณ์อย่างที่พระที่เป็นปุถุชนที่ไปฟ้องพระพุทธเจ้านั่นแหละ เพราะอะไร เพราะทางโลกมองกันไง มองกันว่าสถานะของกษัตริย์มันสูงส่งไง สถานะของกษัตริย์ต้องมีความประณีต ต้องมีความสุขหมดไง มันก็เป็นวัตถุนั่นน่ะ เป็นปัจจัยเครื่องอาศัยนั่นแหละ แต่หัวใจมันเร่าร้อน หัวใจมันเร่าร้อน

เขามีสติปัญญาของเขา เขาละของเขา เวลาเขามาประพฤติปฏิบัติ มาบวชใหม่ๆ เป็นพระเป็นปุถุชน ปุถุชนคนหนา คนหนาวิตกกังวลไปหมด ทุกข์ยากไปทั้งนั้นน่ะ มันต้องมีสติปัญญาควบคุมดูแลหัวใจของเราไง ถ้าควบคุมดูแลหัวใจของเรา ถ้าใจมันสงบเข้ามา สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

จิตสงบนี้เป็นสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน เวลาเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญามันจะเกิดบนฐานนี้ เกิดบนภวาสวะ บนภพ บนสิ่งมีชีวิตนี้ สิ่งมีชีวิตที่อวิชชาครอบงําอยู่นี้ ถ้าครอบงําอยู่นี้ มันทุกข์มันยากเพราะว่าอวิชชามันครอบงําไง เพราะความไม่รู้ ไม่รู้ในอะไร ไม่รู้ในตัวมันเองมันก็ตะปบไปหมดแหละ ตะครุบเงาไปเรื่อย ธรรมะนี่สติปัฏฐาน ๔ มรรค ๘ เพ้อเจ้อ เพราะมันไม่มีความจริง

ถ้าเป็นความจริงขึ้นมามันยับยั้งได้ๆ ยับยั้งความคิดได้ ภาวนาพุทโธ มีคําบริกรรมจนจิตสงบได้ มันเป็นสติ เป็นสัมมาสติ เป็นสัมมาสมาธิ ถ้ามันเป็นมิจฉาๆ ว่างๆ ว่างๆ มิจฉาทั้งนั้นน่ะ มันว่างๆ แต่มันมิจฉาคือมันหลงผิดไง ความหลงผิดในความรู้ของเราก็เป็นมิจฉา ความเห็นผิดก็เป็นมิจฉา ทั้งๆ ที่ข้อเท็จจริงมันมีของมันอยู่ แต่เห็นผิดไปทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าเห็นถูก เห็นถูกอย่างไร

ถ้าสติเป็นสัมมาขึ้นมามันเท่าทัน มันเท่าทันเพราะมันสมบูรณ์ในตัวมันเอง พอตัวมันเองขึ้นมา ถ้ามันบริกรรมของมัน จิตมันสงบเข้ามามันเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิ สัมมาถูกต้องดีงามมีสติสมบูรณ์ มีสติ มีสมาธิ แล้วถ้ามันฝึกหัดใช้ปัญญา นี่แนวทางสติปัฏฐาน ๔ โดยความรู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริง

ถ้ารู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริงมันจะเป็นจริง ไม่ใช่ตามตํารา ไม่ใช่ตามข้ออ้าง ไม่ใช่ตามกิเลสมันหลอก กิเลสมันสมอ้าง สมอ้างว่าเป็นอย่างนั้นๆ แล้วก็อ้างอยู่อย่างนั้นน่ะ ไม่เป็นความจริงๆ

ถ้าเป็นความจริง เงียบ ความจริงเงียบเพราะอะไร เพราะมันมหัศจรรย์ไง ความมหัศจรรย์เกิดขึ้นมันเกิดขึ้นมาอย่างนี้ ถ้ามันเกิดขึ้นมาอย่างนี้ เราทําของเราๆ

สิ่งที่เราทํามาๆ กาลามสูตร อย่าเพิ่งเชื่อ อย่าเชื่อๆ แม้แต่มันเป็นจริง เป็นจริงต้องทดสอบ เห็นไหม ดูสิ ครูบาอาจารย์ที่ประพฤติปฏิบัติมาแล้วท่านทําซํ้าๆ ไง ประสบการณ์ของมันทําซํ้าแล้วซํ้าเล่า ซํ้าขนาดไหนทําไมมันละเอียดไปเรื่อยๆ ล่ะ ของที่มันมีอยู่ ของที่เราฝึกหัดของเราอยู่ ถ้ามันมีสสารมีวัตถุที่เราจับต้องได้ เราบริหารจัดการขึ้นไป เราทําให้มันดีขึ้น ดีงามขึ้นๆ มันจะดีงามทุกเที่ยวๆ ไปเพราะมันมีความชํานาญขึ้น จะเห็นการขาดตกบกพร่องมา

ทําในครั้งปัจจุบันนี้ แหม! มันเรียบร้อย มันวิจิตรพิสดาร พอทําครั้งต่อไปเห็นความบกพร่องครั้งที่แล้ว ยิ่งทําต่อเนื่องไปๆ มันจะเห็นความบกพร่องครั้งที่ทําๆ มา มันจะละเอียดเข้าไปๆ นี่ไง ทําซํ้าๆ ตทังคปหานมันจะปล่อยวางขนาดไหน มันจะเป็นความจริงขนาดไหน คนที่ไม่มีประสบการณ์ของมัน มันโดนกิเลสหลอกหมดล่ะ

เวลาเป็นคนดีๆ คนดีทะเลาะกัน คนดีก็เอาทิฏฐิของตนมาคะคานกัน ใครดีกว่าใครไง

ดี ทําไมไม่วาง

ดี ทําไมไม่รู้เท่า

ดี ทําไมไม่รู้จักความคิดของตน

ดี ทําไมต้องให้กิเลสมันยุมันแหย่

นี่ไง อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกอย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า พระอริยเจ้ารู้ถึงความรู้สึกนึกคิด รู้ถึงการพูดออกไปแล้วมันมีผลประโยชน์หรือไม่มีผลประโยชน์ มันมีผลกระทบหรือไม่มีผลกระทบ เว้นไว้แต่เวลาแสดงธรรมๆ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านแสดงธรรมขึ้นมา ฟ้าผ่าๆ ฟ้าผ่ามันเพราะอะไรล่ะ มันหมั่นเขี้ยว กิเลสแท้ๆ มันซุกอยู่ในใจเรา ทําไมไม่ทํา ทําไมไม่ทํา ทําไมไปส่งออกไปนอกนู่นน่ะ

มันก็เหมือนทางบ้านเราน่ะ งานในบ้านไม่ทํา งานในบ้านไม่ทํา ยุ่งแต่บ้านคนอื่น งานของตนไม่สนใจ บ้านของตัวไม่รู้จักดูแลรักษา เที่ยวไปยุ่งแต่บ้านคนอื่น เที่ยวแต่จะไปจัดการคนอื่น เที่ยวแต่จะจัดการคนอื่น แล้วบ้านของตนปล่อยให้มันโสโครก มันหมั่นเขี้ยวไง

แต่ถ้าเป็นจริงๆ ขึ้นมา บ้านของเราๆ ดูแลหัวใจของเราสิ ทําหัวใจของเราสิ ถ้าทําหัวใจของเรา ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก เห็นไหม ศาสนทายาท ธรรมทายาท ธรรมเกิดตรงนี้ ถ้าเกิดตรงนี้เป็นธรรมๆ ขึ้นมาแล้ว ใจดวงนั้นมีแต่คุณธรรมนะ ใจที่มีคุณธรรมน่ะ

อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า เพราะอะไร เพราะคุณธรรมอันนั้นมันเหนือโลกเหนือสงสาร นี่ไง เวลามโนสัญเจตนาหาร มันเสวยไง เวลาหลวงตาท่านพูดนะ เวลาท่านจะคิดจะไตร่ตรองเหมือนแบกท่อนซุง คนที่จะไปแบกท่อนซุง ท่อนซุงคือขันธ์ ๕ ท่อนซุงคือรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

สังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่ง เวลาจิตมันจะเสวย เหมือนแบกท่อนซุง ใครอยากแบกอยากหาม มันวางหมด วางหมดมันจบใช่ไหม ท่อนซุงเราก็ไม่ไปแบกไม่ไปหามมัน มันก็กองอยู่นั่นน่ะ

เวลาท่านพูดนะ เราฟังแล้วซึ้งมาก ท่านบอกเวลาเสวยอารมณ์ เวลาจะคิด เหมือนแบกท่อนซุงนะ เราอยู่ของเราโดยปกติ เราจะไปแบกหามมันน่ะ หนักนะ ซุงทั้งท่อน ซุงทั้งท่อนน่ะ ความคิดๆ ที่มันเกิดบนจิตนี่แหละซุงทั้งท่อน แล้วใครจะไปแบกไปหามมันล่ะ แบกให้มันหนักหรือ ก็วางไว้นั่น วางไว้นั่น นี่ธรรมเหนือโลก นิ่ง ความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า นิ่ง สุข สงบ ระงับ นี่ตามความเป็นจริงไง แล้วอยู่ไหนล่ะ อยู่กับจิตใจที่ทุกข์ๆ ยากๆ นี่ เพราะเราทุกข์เรายาก

เราเป็นชาวพุทธ เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนา หน้าที่การงานก็ทําของเรา แต่สิ่งที่เราจะทําๆ ธรรมะนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ ธรรมะเป็นแบบนี้ ธรรมะนี้ประเสริฐมาก ประเสริฐมาก แต่โดยทั่วไป เธอควรทําบุญที่ไหน มันเป็นประเพณีวัฒนธรรม แข่งกัน แข่งกันด้วยความประณีต แข่งกันอลังการ แข่งกัน แข่งกันชิงดีชิงชั่ว ไม่มีดี มีแต่ชั่ว

ทําความจริงๆ ของตน ไม่ต้องแข่งกับใคร บ้านของตนๆ ดูแลรักษาให้ดี บ้านของตน จิตใจของตนรักษาให้ดี แล้วรักษาให้ดี ดูสิ ดูกษัตริย์อยู่โคนไม้ นี่ก็เหมือนกัน เราต้องการความสงบความระงับเพื่อจะไม่ตะครุบเงา จะค้นคว้าหาตัวมัน ถ้าได้ตัวมัน เห็นไหม ได้ตัวมัน ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก เราเอาที่นี่ เอาของเรา เอาสัจจะของเรา เอาความจริงของเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๓ กันยายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ เรามาวัดมาวา มาวัดมาวามาค้นหาหัวใจของตน หัวใจของตนมันซึมซับพฤติกรรมของใจๆ ใจที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันทําสิ่งใด คนเคยทําสิ่งใด เวลาพระสมัยพุทธกาลนะ เวลาภาวนา ฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหนเดียว เขาไปถามว่าเป็นเพราะอะไรๆ

เขาเคยทําไว้ เขาเคยทําไว้ไง เคยทําความดีของเขา เขาทําของเขา มันซับลงที่ใจๆ เวลาเขาทําบาปทํากรรมอกุศลของเขาไว้มันก็ซับลงที่ใจๆ ไง

ทําไมเทวทัตเป็นอย่างนั้น

โอ๋! เทวทัตเริ่มต้นมาตั้งแต่เป็นพ่อค้าขายของเล่นมาด้วยกัน

นี่เราซึมซับๆ มา พันธุกรรมของจิตๆ มันซับมาๆ ในหัวใจ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ ปัจจยาการในใจ ปัจจยาการในใจอันนั้นน่ะเป็นสัญญาอันละเอียด แต่เวลาเราเกิดมาเป็นมนุษย์ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ สัญญาๆ สัญญาที่เราจําในภพชาตินี้ไง

ในทางจิตวิทยาเขาจะให้ระลึกถึง ระลึกถึงเมื่อปีที่แล้ว ๑๐ ปีที่แล้ว ระลึกถึงเด็ก ระลึกถึง ให้ระลึกถึงๆ ย้อนไปๆๆ มันระลึกได้ สัญญามันจําได้ตั้งแต่ตอนเราเป็นเด็กไง พอโตขึ้นมาๆ มันก็เปลี่ยนแปลงไปๆ มันเปลี่ยนแปลงไป มันซับของมัน เห็นไหม นี่พูดถึงว่าสิ่งที่พันธุกรรมของใจๆ

ที่เราฟังธรรมะๆ ของเรา เราฟังธรรมะของเราให้เรามีศรัทธามีความเชื่อของเรา ถ้ามีศรัทธาความเชื่อของเรานะ มันพยายามขวนขวายของตน ขวนขวายของตนเข้าไปสู่สัมมาสมาธิ ถ้าเข้าไปสัมมาสมาธิ เอาจิตของเราออกค้นคว้าออกทํางานขึ้นมา มันจะเป็นการเป็นงานขึ้นมาไง ถ้ามันจะเป็นการเป็นงานขึ้นมามันจะเป็นความจริงนะ

ในสมัยปัจจุบันนี้นะ เวลาที่เขาบอกว่าทําสิ่งใดมันก็ง่าย ทําสิ่งใดมันก็จะประสบความสําเร็จ แล้วทําอย่างไรล่ะ

“จําไม่ได้ เลยนิพพาน”

มันจําไม่ได้ เขาว่านิพพานเขาสิ้นกิเลสไป แล้วทําอย่างไรล่ะ

“จําไม่ได้ จําไม่ได้”

มันไม่มีที่มาที่ไป แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพูดของท่าน มันมีที่มาที่ไปหมดล่ะ ทําอย่างไรจิตมันถึงจะสงบได้ สงบแล้วถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้มันทําอย่างไร ถ้าทําเสร็จแล้วมันชัดมันเจนของมัน นี่อริยสัจ จิตดวงใดไม่มีอริยสัจ ไม่มีการกระทํา มันจะไม่มีมรรคไม่มีผล แต่นี่เขาทําให้ๆ

เวลาของเรา เราทุกข์เรายากของเรา เวลาสิ่งใดที่มันเจ็บชํ้านํ้าใจไม่ลืมหรอก ของดีๆ จําได้แป๊บเดียว แต่ไอ้ของที่มันเจ็บชํ้านํ้าใจมันจําอยู่อย่างนั้นน่ะๆ มันไม่ลืมสักที

พอลืมนะ ถ้ามันลืมไป มันเบาบางไป เออ! สบายใจหน่อยหนึ่ง นี่สบายใจหน่อยหนึ่ง มันสบายใจเพราะอะไร เพราะมันลืมไป ถ้าลืมแล้วดีหมดเลย แต่ถ้าจําได้ๆ เจ็บปวดแล้ว เจ็บชํ้าอีกแล้ว นี่คือมันลืมไปไง สิ่งที่มันลืม ลืมนี่มันเป็นการปฏิเสธ มันไม่เป็นความจริงขึ้นมาทั้งสิ้น

แต่ความจริงๆ จะลืมอย่างไรก็แล้วแต่ มันฝังลงที่ใจๆ ดูสิ พันธุกรรมของจิตๆ เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ทําคุณงามความดีมากขนาดไหนมันก็ฝังลงที่นั่นไง ไม่อย่างนั้นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย มันจะไม่ยืนยันมาอย่างนั้น

เวลายืนยันมา ดูเจ้าชายสิทธัตถะเกิดที่สวนลุมพินี “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” เพราะอํานาจวาสนาอันนั้นเป็นพระโพธิสัตว์มา เป็นพระเวสสันดรมา สละมาทั้งหมดแล้ว สละนางมัทรี สละกัณหา ชาลี สละมาทั้งสิ้น การสละมาๆ ไม่ใช่สละมาด้วยความไม่รู้

สละมา เวลาจะสละนะ รู้เลยว่าถ้าให้กัณหา ชาลีเขาไป มันจะมีปัญหาไง ให้มัทรีไปเก็บผลไม้ ไปเก็บผลไม้ สิ่งที่ว่าชูชกเอากัณหา ชาลีไปแล้ว เดี๋ยวมัทรีกลับมาเขาจะเสียใจ พอคําว่า “เสียใจ” นะ กลับมาดุก่อนเลยนะ พอกลับมาว่า “ทําไมมาชักช้า” คือกลัว ลูกมันพลัดพรากไปแล้ว ลูก ๒ คนออกจากอกไป ใครมันไม่เจ็บชํ้า แล้วเสียสละไปเพื่ออะไรน่ะ เสียสละไปเพื่อความเห็นแก่ตัวหรือ

ไม่เห็นแก่ตัว มันเป็นบุญกุศลร่วมกันไง ความเห็นแก่ตัวที่ไหน มันเป็นความรับผิดชอบนะ มันเจ็บชํ้านํ้าใจทั้งนั้นน่ะ แต่ความเจ็บชํ้านํ้าใจอันนี้มันเป็นของเล็กน้อย คําว่า “เล็กน้อย” คือว่ามันสะเทือนหัวใจไง มันเป็นสิ่งที่ฝังลงกลางหัวใจ เราจะหาพระโพธิญาณ เราจะหาความเป็นพระโพธิสัตว์ เราจะหาถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ เราต้องมีสติปัญญาของเรา การเสียสละอย่างนี้เสียสละไว้เป็นหนทางๆ หนทางให้ใจมันมีอํานาจวาสนาบารมีขึ้นมา

ขนาดมีอํานาจวาสนาบารมีมา เกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะยังเจ็บชํ้านํ้าใจขนาดนั้นน่ะ เจ็บชํ้านํ้าใจสิ เวลาจะออกบวช นางพิมพาคลอดสามเณรราหุล เข้าไปดูไม่ได้ๆ

ย้อนกลับไป ย้อนกลับไปพระเวสสันดรสิ เวลาเขาขอกัณหา ชาลีไป มันเจ็บชํ้าอย่างไร นี่มันก็มาเจ็บชํ้าแล้วเจ็บชํ้าอีก เจ็บชํ้านี่ผลของวัฏฏะ ผลของโลกไง ถ้าผลของโลกขึ้นมา ถ้าเรามีปัญญาของเรา มันไม่ลืมหรอก ไอ้ที่ว่าลืมๆๆ นั่นน่ะมันปฏิเสธ มันกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันเห็นแก่ตัว มันเห็นแก่ตัว มันจะสร้างอํานาจวาสนากําลังของมัน กําลังของมัน มันทําให้เราพลั้งเราเผลอ ทําให้เราอยู่ในอํานาจของมัน ฉะนั้น มันจะครอบงําเราตลอดไปไง

แต่ถ้าทางโลกนะ “ลืม นึกไม่ได้ นึกไม่ได้นะ ว่างหมดเลย”

แล้วทําอย่างไรล่ะ

“จําไม่ได้ นิพพานนี้จําไม่ได้ แต่เป็นนิพพานนะ”

แต่ครูบาอาจารย์เราไม่ทําอย่างนั้น ครูบาอาจารย์ของเราท่านทําจริงทําจังของท่าน เวลาจริงจังของเราขึ้นมาเราก็บอกว่าอันนี้มันเป็นความทุกข์ความยาก

ความเพียรชอบ ศาสนาสอนถึงความวิริยะ ความอุตสาหะนะ แล้วความวิริยะ ความอุตสาหะแล้วมันต้องมีความชอบธรรมด้วย ถ้ามีความเพียรชอบ ความชอบธรรมของเขา เวลาของเขา ของกิเลสก็เรื่องหนึ่งนะ ถ้าของธรรมเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้น ความวิริยะ ความอุตสาหะ นี่ความเพียรชอบ คนเรา มนุษย์เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร เราจะทําสิ่งใดประสบความสําเร็จมันก็เป็นความเพียรของเรา ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะขึ้นมา ถ้าอุตสาหะแล้วมันต้องมีสติมีปัญญาของเราด้วย ถ้ามีสติปัญญา เราก็แยกแยะของเรา อะไรผิดนะ มันทําแล้วผิด ครั้งหน้าเราจะไม่ทํา ครั้งหน้าเราพยายามจะหลบหลีก เราจะทําสิ่งที่มันดีงาม แต่มันดีงามได้ไหมล่ะ พอมันดีงามมันก็เดินหลบจากกิเลสไง แล้วกิเลสมันเดินหลบไหม มันโดดกอดเลย

แต่เวลาจะเป็นธรรมๆ เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน สิ่งใด สติคือเบรก รถสําคัญมากคือเบรก ไอ้คันเร่งๆ มันยังพอแก้ไขได้ ไอ้เบรก ถ้ามันมาเบรกแตก เบรกไม่ได้ ชนแหลกเลย

นี่เหมือนกัน สติยับยั้งความรู้สึกนึกคิดของเรา สิ่งที่ตัณหามันล้นฝั่งๆ สิ่งที่มันไปกว้านเอาแต่ความทุกข์ความยากมา เหยียบเบรกมันไว้ เหยียบเบรกมันไว้ๆ เราต้องทําเองทั้งนั้นน่ะ สติเราเหยียบเบรกเราไว้

แต่เราทําคุณงามความดีๆ ถ้าเป็นคุณงามความดีถูกต้องดีงาม เหยียบคันเร่งเลยๆ เวลามันทําขึ้นไปแล้ว มันทํามันก็เป็นวรรคเป็นตอน เป็นวรรคเป็นตอนคือสิ่งที่มันดีงามก็ทําสิ่งที่ดีงามขึ้นมา แต่เวลากิเลสมันพอกพูนขึ้นมานะ เสียดาย ไม่น่าทําอย่างนั้นเลย ไม่น่าทําอย่างนั้นเลย นั่นเวลากิเลสมันย้อนมา

แต่กิเลสมันไม่มีเหตุผลเหนือธรรมไปได้ มันเสียดายๆ ก็เสียดายเรื่องกิเลสไง แต่มันจะมีเหตุผลเหนือธรรมไปไม่ได้ เราทําคุณงามความดีๆ ความดีของเรา เราทํามาขนาดไหนล่ะ เวลามันนึกโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันเสียดาย มันพยายามจะลืม มันลืมไม่ได้หรอก แล้วเวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ “เธอทําสิ่งใดระลึกได้ทีหลัง เสียใจ ร้องไห้ สิ่งนั้นไม่ดีเลย”

นี่กิเลส เวลากิเลสทําสิ่งใดที่มันผิดพลาด ทําสิ่งใดที่มันไม่ดี นึกแล้วเสียใจร้องไห้ นึกแล้วเสียใจร้องไห้ทุกทีเลย ไม่ควรทําๆ แต่ก็ทําไปแล้ว ไม่ควรทําๆ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า เวลากระทําให้มีสติปัญญา สิ่งใดที่ทําแล้วระลึกถึงทีหลังว่ามันไม่ดีๆ ไม่ควรทําๆ ทั้งสิ้น แต่สิ่งใดที่มันทําแล้วดีงามๆ แต่กิเลสมันมาคิดแล้วเสียดายๆ เราทําไปทําไม เราทําไปทําไม เห็นไหม กิเลสมันสู้ธรรมะไม่ได้หรอก มันจะเหนือธรรมไปไม่ได้ สัจธรรมๆ สัจจะความจริงๆ ทุกอย่างไม่มีอะไรจะปะทะกับความจริงได้ ความจริงเป็นความจริง ความจริงอย่างนี้เป็นความจริงวิทยาศาสตร์

แต่ถ้าความจริงในธรรมๆ นะ ดูสิ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ที่เป็นนามธรรมๆ ความรู้สึกของเรามีคุณค่ามาก แล้วมันเป็นนามธรรม คําว่า “นามธรรม” เราจับต้องแทบไม่ได้เลย มันอยู่ไหนล่ะ หัวใจของเรามันอยู่ไหน เราพยายามค้นคว้าหาใจของเรา ใจมันอยู่ไหน หาอย่างไรก็หาไม่เจอ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงให้บริกรรมไง ถ้าระลึกพุทโธๆ ให้ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราพยายามทําความสงบของใจของเราเข้ามา ถ้าใจสงบเข้ามาแล้วเราจะได้ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวใจของเรา กลางหัวใจของเรา พุทธะ

ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้เอง บอกบริษัท ๔ พระอานนท์ถามว่าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว เวลาบริษัท ๔ ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะไปกราบไหว้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ไหน

เธอจงไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ นี่เป็นการเตือนใจ เตือนใจคนที่ไม่มีที่พึ่ง คนที่เหลวไหล

แต่ของเรามันมีที่พึ่ง เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึกเป็นที่พึ่งใช่ไหม ถ้าเรามีที่พึ่งของเรา เราจะค้นคว้าหาความจริงของเราขึ้นมา

ปริยัติศึกษามาๆ ศึกษามาเพื่อปฏิบัติใช่ไหม ถ้าปฏิบัติ การประพฤติปฏิบัติ ปฏิบัติเพื่ออะไร ก็ปฏิบัติเพื่อจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวใจนี้ไง ถ้าระลึกพุทโธๆ นี่เป็นชื่อขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาพุทโธจนพุทโธไม่ได้เลย ตัวเป็นความรู้ ธาตุรู้เสียเอง นั่นล่ะตัวขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวใจของเรา

เวลาคนเขาไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ เขามาเล่าให้เราฟังทั้งนั้นน่ะ เขาเป็นชาวพุทธ แต่พอเขาไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ เขาปลื้มใจ ปลื้มใจมากๆ เลย เพราะคิดว่ามันเหมือนกับได้เฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาปลื้มใจเลย นี่เขาปลื้มใจของเขา เขาปลื้มใจมันเป็นเรื่องโลกๆ แล้วเดี๋ยวมันก็จําได้ เดี๋ยวมันก็ลืมไป ก็ต้องไปเรื่อยๆ ไปเรื่อยๆ

แต่เราพุทโธๆ ของเรา ผู้ใดกําหนดพุทโธๆ พุทโธจนพุทโธไม่ได้ พุทโธจนเป็นตัวพุทโธเสียเอง จิตใจของใครเข้าไปสงบระงับในใจของตน หาใจของตนเจอ โอ้โฮ! สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

ปริยัติศึกษามาเพื่อปฏิบัติ ศึกษามาก็งง ศึกษามาก็มันจะมีจริงหรือไม่มีจริง ศึกษามาแล้วทําได้หรือทําไม่ได้ ศึกษามาแล้วเราจะมีวาสนาหรือไม่มีวาสนา เวลาทําไปๆ ก็ล้มลุกคลุกคลาน ทําได้บ้างไม่ได้บ้าง แต่พอมันทําของมันได้ พอมันสงบเข้าไปนะ โอ้โฮ! ไอ้ที่ว่าปลื้มๆ ปลื้มใจมันเหมือนปริยัติ เหมือนการศึกษาน่ะ เวลาลืมก็ต้องทบทวนๆ ไง ทบทวนก็ต้องไปบ่อยๆ ไง

แต่ถ้าใครเข้าไปสู่ความสงบของใจของตน เห็นไหม พุทธะ จิตสงบแล้วมันจะเชื่อมั่นในพระพุทธศาสนามาก มันจะเชื่อมั่นไง เชื่อมั่นว่ามันเป็นทางสายเดียวกันไง ความรู้สึกอันนี้ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์ไง รื้อสัตว์ขนสัตว์ก็รื้อสัตว์ในหัวใจนี้ไง

เพราะรื้อสัตว์ขนสัตว์ เราก็เป็นสัตว์มนุษย์ เป็นสัตว์เดรัจฉานไง ก็ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาจะมารื้อสัตว์ขนสัตว์ไง ก็จะมาสร้างยานอวกาศจะขนกันไปไง

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ด้วยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชี้เข้าไปในใจอันนั้นไง ชี้เข้าไปที่หัวใจอันนั้นไง ถ้าหัวใจอันนั้นได้สัมผัสไง ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคตไง มันเป็นแนวทางปฏิบัติไง

ปริยัติศึกษามา ศึกษามาเพื่อปฏิบัติ เวลาปฏิบัติขึ้นมามันเกิดขึ้นมา กลางหัวใจนี้ ไอ้ที่เขาไป เขาปลื้มๆ แต่ของเรานะ มัคโค ทางอันเอกไง

ทุกคนเกิดมาแล้วบอกขอโอกาสเป็นคนดี ทุกคนเกิดมาแล้วขอโอกาสทําให้ประสบความสําเร็จ ทุกคนขอโอกาสไง แล้วนี่เราเห็นช่องทางของเรา เราเห็นช่องทางของเรา เราเห็นทางเดินของเรา เราเห็นเป็นความจริงขึ้นมา นี่ไง ใจอันนี้มันสําคัญตรงนี้ไง นี่ไง การประพฤติปฏิบัติไง เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวใจนี้ไง เฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยการระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยการบริกรรมพุทโธๆ เข้าไปไง เวลาจิตมันสงบเข้าไปมันเป็นผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคตไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะก็เป็นแบบนี้ไง แต่ในใจของเราก็เป็นแบบนี้ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ไง

สัตว์คือสัตตะผู้ข้อง จิตใจที่มันข้องมันก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง ใจดวงนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหมก็เคยเป็นมา เกิดมาเป็นมนุษย์ก็เคยเป็นมา เกิดเป็นสัตว์นรกก็เคยเป็นมา เพราะมันเคยทําผิดพลาดของมันมา ในปัจจุบันนี้มาเกิดเป็นมนุษย์อยู่นี่ไง

นี่พุทธะอันนี้ไงที่เวียนว่ายตายเกิด รื้อสัตว์ขนสัตว์ ไอ้สัตว์นั้นมันเป็นวิบากไง มันเป็นผลของการที่จิตนี้ไปเกิดไง แล้วจิตนี้มันเป็นศูนย์กลาง ศูนย์กลางของจักรวาล ศูนย์กลางของการเกิด แก่ เจ็บ ตาย ถ้ามันเข้ามาสู่ศูนย์กลางของการเกิด แก่ เจ็บ ตาย ศูนย์กลางของอํานาจไง แต่อํานาจนี้มันโดนครอบงําโดยอวิชชาไง อวิชชาครอบงําศูนย์กลางอํานาจ อวิชชาอันนี้มันถึงทําให้จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ทําให้จิตนี้ระหกระเหินไปไง

แต่ถ้าในปัจจุบันนี้ถ้าเรามีพุทโธเข้ามาถึงหัวใจดวงนี้ไง เข้าไปศูนย์กลางของมันก็ศูนย์กลางของใจอันนี้ไง นี่พุทธะ ในการประพฤติปฏิบัติเป็นอย่างนี้ ถ้าการประพฤติปฏิบัติเป็นอย่างนี้ ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา พอเป็นจริงขึ้นมามันซาบซึ้งมาก ไอ้ที่ว่า แหม! ไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ แล้ว แหม! มันปลื้มใจนะ อู้ฮู! เหมือนกับได้เฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปีหน้าไปใหม่ ปีต่อไปจะไปอีก ไปให้มันมากขึ้น

การไป เราไม่ได้พูดถึงความเสียหาย เราพูดถึงวุฒิภาวะของความรู้สึก วุฒิภาวะของคนที่สูงตํ่า คนที่ไม่มีหลักเกณฑ์ก็ต้องทํากันอย่างนั้น คนที่มีหลักมีเกณฑ์เขาก็มีจุดยืนของเขา ดูสิ ฤๅษีชีไพรเขาประพฤติปฏิบัติในป่าของเขา เขาจะไปเฝ้าใคร

ครูบาอาจารย์ของเราประพฤติปฏิบัติในป่านะ ดูสิ หลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นไง เวลาท่านทําสิ่งใด ท่านสงสัยสิ่งใด ท่านย้อนไปเลยนะ เวลาท่านบรรลุธรรมต่างๆ ท่านมีเกร็ดของธรรมประกาศกลางหัวใจ พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลมาอนุโมทนา มาอนุโมทนาเพราะอะไร เพราะหวังพึ่ง หวังให้ศาสนทายาทสืบต่อกันไปไง ถ้ามันมีคนชี้นํา มีคนชักนําขึ้นมา มันจะมีคนที่ขวนขวาย คนที่ขวนขวายแล้วไม่มีอํานาจวาสนา ขวนขวายขนาดไหนก็มืดบอดไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยายามขวนขวายของท่าน ท่านทุกข์ยากของท่าน พยายามจะปรึกษากัน หาทางออกกัน มีอํานาจวาสนามากน้อยขนาดไหนไง แต่หลวงปู่มั่นท่านพยายามขวนขวายของท่าน ท่านพิสูจน์ในใจของท่าน ท่านทําของท่านเป็นความจริงของท่าน เป็นความจริงของท่านแล้วท่านจะเทศนาว่าการ

หลวงปู่ตื้อท่านเป็นคนสอนง่ายๆ หรือ หลวงปู่พรหม ในประวัติของท่าน ท่านพูดเอง ท่านเป็นเศรษฐีเก่านะ เวลาชื่อเสียงหลวงปู่มั่นรํ่าลือมหาศาล พอท่านไปเจอหลวงปู่มั่นครั้งแรกน่ะ “โอ้โฮ! ชื่อเสียงคับฟ้า ตัวเล็กๆ” นี่เวลาหลวงปู่เจี๊ยะก็เล่า หลวงตาก็เล่า

แต่ถึงเวลาหลวงปู่มั่นท่านรู้ถึงความคิดไง เวลาหลวงปู่พรหมเข้ามานะ “อย่าดูคนที่ภายนอก อย่าดูคนที่รูปลักษณะ” นี่หลวงปู่มั่นท่านแย็บนะ สุดท้ายแล้วท่านแก้ไข ท่านชี้ทางจนหลวงปู่พรหม เพราะว่าเวลาท่านเผาแล้วอัฐิท่านเป็นพระธาตุหมด นี่! นี่ลูกศิษย์หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเป็นคนขวนขวาย ท่านเป็นคนชี้นําๆ

เวลาคนที่จะชี้นํา หลวงปู่มั่นท่านทําของท่านมาขนาดไหน ท่านขวนขวายของท่าน ท่านทําของท่านมาด้วยอํานาจวาสนาของท่าน ท่านปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้าเหมือนกัน ท่านมีอํานาจวาสนามาถึงทําของท่านได้ไง

นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมามันลึกซึ้งๆ จะสอนใครได้หนอ จะบอกเขาได้อย่างไร

แต่เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรียบง่าย เป็นจริง มันเหมือนกับเส้นผมบังภูเขา มันอยู่ในหัวใจของเรานี่แหละ มันอยู่ที่ธาตุรู้นี่แหละ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ จะรื้อสัตว์ขนสัตว์หัวใจของเรา จะรื้อสัตว์ในใจนี้ เราพยายามฝึกฝนของเรา ควบคุมหัวใจของเราให้เข้าใกล้สู่พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึกเป็นที่พึ่งที่อาศัย เราช่วยตัวเองไม่ได้ เราก็อาศัยพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง

เวลาคนโบราณ เวลาคนเขาตกใจ พุทโธๆ ตลอด เขาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราต้องระลึกของเรา รักษาของเรา ดูแลของเรา ดูแลของเราเพื่อให้เราเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธในใจไง วุฒิภาวะไง เราจะเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวอกนี้ เราจะหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ อยู่ที่ความสงบสงัดมันก็มีความสุข ไม่ต้องไปหาความสุขที่อื่นหรอก สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าจิตสงบระงับอยู่ในบ้านเราก็สุข อยู่ที่ไหนก็สุข แต่ที่มันทุกข์มันยากเพราะกิเลสมันทิ่มมันตํา กิเลสมันพยายามจะทําให้เราไป แล้วก็โฆษณาชวนเชื่อ เห็นเขาไปเห็นเขามากันแล้วอยากจะเป็นอย่างเขา

สุขๆ อยู่อย่างนี้ จะไปทุกข์อย่างเขาใช่ไหม อยู่สงบระงับอย่างนี้มันมีความสุขอย่างนี้ จะต้องไปแบกหามกับเขาใช่ไหม จะต้องไปเดือดร้อนอย่างนั้นหรือ เขามีแต่หาความสงบระงับ เขาไม่ได้ไปหาความเดือดร้อน

ถ้าหาความสงบระงับ เราต้องสงบระงับเข้ามาในหัวใจของเรา ถ้าหัวใจมันสงบระงับ ครูบาอาจารย์ท่านเป็นจริงๆ แล้ว ท่านมีความสุขของท่าน ใจนี้มีความสุข อันนี้สําคัญ หัวใจมันสงบระงับแล้วทําไมจะต้องเดือดร้อนล่ะ ทําไมจะมาปั่นป่วนให้มันเดือดร้อนกันนัก ไอ้ที่มันเดือดร้อนเพราะมันไม่สงบไง ถ้าไอ้สงบแล้วมันสงบได้ สงบแล้วรื้อสัตว์ขนสัตว์ในใจของเรา เอวัง