คํานํา

หนังสือธรรมะเก็บตก ๑๕ รวมรวมจากเทศนาธรรมของท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ที่ท่านเมตตาแสดงถึงหนทางแห่งธรรม นับแต่การเสียสละ จากฆราวาสสละโลกออกบวชเป็นพระธุดงค์ปฏิบัติธรรมตามป่าตามเขา การรักษาพระธรรมวินัยและธุดงควัตรด้วยความเคร่งครัด การทําข้อวัตรปฏิบัติตามแนวทางของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น การฝึกหัดสติและปัญญา เพื่อให้จิตใจมั่นคงก้าวเดินสู่สัจธรรม และการปฏิบัติให้รู้ธรรมตามความเป็นจริง นับแต่ขั้นต้น คือ สมาธิธรรม จนถึงขั้นสูงสุด คือ วิมุตติธรรม ดังพระพุทธเจ้า พระอรหันตสาวก ล้วนเป็นผู้เสียสละ เป็นผู้ทรงคุณธรรม และเป็นผู้ให้ธรรมเป็นทาน จนพระพุทธศาสนาเจริญมั่นคงแข็งแรงและอลังการด้วยคุณธรรม

พระธรรมเทศนาของท่านพระอาจารย์ เป็นนํ้าอมตธรรม เพราะเป็นธรรมแท้จากคุณธรรมภายในใจอันบริสุทธิ์ ซึ่งเกิดจากการประพฤติปฏิบัติธรรมอย่างอุกฤษฏ์สมบุกสมบัน ธรรมที่ท่านเมตตาแสดง ทําให้ผู้ฟังได้แลเห็นหนทางแห่งธรรมได้อย่างชัดเจน เป็นการให้ธรรมเป็นทาน ให้สติปัญญา มีประโยชน์อย่างมากต่อนักปฏิบัติธรรมที่มุ่งแสวงหาธรรม แสวงหาครูบาอาจารย์ผู้ชี้ทาง สมดัง ธรรมทานชนะทานทั้งปวง

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มีนาคม ๒๕๖๐

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมเนาะ ให้ธรรมเป็นทานๆ มันมีคุณธรรมที่ไหนเอามาให้เป็นทานล่ะ ถ้ามันมีคุณธรรมให้เป็นทาน จิตใจมันจะร่มเย็นเป็นสุขไง ถ้าจิตใจร่มเย็นเป็นสุข ออกมาด้วยนํ้าอมตธรรมมันเป็นความอบอุ่น มันเป็นความร่มเย็น ไม่ใช่ออกมาแบบไฟ

เวลาออกเป็นไฟ ไฟมันเผาผลาญไปทั้งหมดล่ะ เวลาโทสะมันรุนแรง มันทําร้ายเขาไปทั่ว ทําลายเขาไปทั่ว แต่เวลาหลวงปู่มั่นเวลาท่านแสดงธรรมๆ นํ้าอมตธรรมนะ มันชุ่มชื่นไปหมด ถ้าคําว่า “ชุ่มชื่นไปหมด” นะ มันชุ่มชื่นมาจากไหนล่ะ มันชุ่มชื่นมาจากหัวใจดวงนั้น หัวใจดวงนั้น ถ้าหัวใจดวงนั้นมันมีคุณธรรมในใจดวงนั้น มันเหนือโลกไปทั้งหมดล่ะ สิ่งที่เราอาศัยกันอยู่นี่ทางโลกเขาว่ามันเป็นกิริยาๆ

คําว่า “กิริยา” มันก็ต้องอาศัยนะ แต่ของเรามันไม่ใช่กิริยา ของเรามันเป็นความจริง ความจริงเพราะอะไร ความจริงเพราะเรายึดมั่นถือมั่นมันไง มันจะได้ดิบได้ดีมาเพราะเหตุนี้ มันจะได้ดิบได้ดีเพราะเหตุนี้

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านสอน มันจะได้ดิบได้ดีมาด้วยการเสียสละ มันจะได้ดิบได้ดีมาด้วยการละทิ้ง ด้วยการละทิ้ง แต่ไม่มีใครกล้าละทิ้งหรอก เพราะมันไม่มีการละทิ้งได้เพราะมันไม่มีหนทางจะเดินไง มันต้องยึดของมันไว้ๆ มันทิ้งไม่ได้ มันไม่ยอมทิ้ง

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติ ท่านทิ้งหมด พอทิ้งหมดแล้วมันเสียสละได้ทุกๆ อย่าง คนเสียสละได้ทุกๆ อย่างแล้ว ไอ้ของกิริยา ไอ้เครื่องอาศัยอย่างนี้มันแค่ดํารงชีวิตไปเท่านั้นน่ะ แล้วดํารงชีวิตไว้เพื่อประโยชน์ด้วยนะ ถ้าครูบาอาจารย์จริงๆ ท่านดํารงชีวิตไว้เพื่อประโยชน์กับโลกๆ

แต่ถ้าของเรา เราอยู่หนักโลก หนักไปเปล่าๆ น่ะ คนหนักโลกไม่มีประโยชน์อะไรทั้งสิ้น มันมีอะไร ถ้าคนเราตายไป โลกมันจะได้สูงขึ้นไง นี่เวลาโลกเขาเบื่อหน่าย เห็นไหม แต่ท่านเป็นครูบาอาจารย์ของท่าน มันเป็นสัจจะๆ สัจจะให้ธรรมเป็นทาน ให้ธรรมเป็นทานคือให้สติสัมปชัญญะ ให้สติสัมปชัญญะด้วยการไม่ต้องสอนไง เวลาไม่ต้องสอนนะ การกระทําเป็นตัวอย่างนั้นน่ะดีกว่าคําสอน ดีกว่าทุกๆ อย่าง มันทําได้อย่างไรน่ะ เวลาสังคม สังคมที่มันเดือดมันร้อนกันอยู่นี่เพราะเหตุใด เราบอกว่าสังคมรังแกเราๆ แล้วสังคมมันเกิดมาได้อย่างไร

มนุษย์เป็นสัตว์สังคมไง ถ้ามนุษย์เป็นสัตว์สังคม เวลาสังคมมันโหดร้าย สังคมที่เห็นแก่ตัว แล้วเราล่ะ แล้วเราล่ะ มันย้อนกลับมาที่นี่ไง เพราะอะไร เพราะเราก็เป็นแบบเขา ถ้าเราไม่เป็นแบบเขา เราจะไม่เดือดร้อนไปกับเขา ถ้าเราเดือดร้อนไปกับเขา เพราะเราเป็นแบบเขาไง เราเป็นแบบเขามันก็แย่งชิงกันไง สิ่งใดที่มันต้องการปรารถนามันก็หยิบฉวยกันไป

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ ขึ้นมา เราไม่หยิบฉวยไปกับใคร เราไม่หยิบไม่ฉวยใดๆ ทั้งสิ้น ถ้าหัวใจมันเป็นธรรมแล้ว หัวใจเป็นธรรม แผ่นดินธรรมๆ แผ่นดินธรรม เราปรารถนาให้ความร่มเย็นเป็นสุขกับเขา เราปรารถนาให้ความร่มเย็นเป็นสุขกับเขา แต่เขาไม่เข้าใจ ดูสิ เวลาเขาช่วยสุนัขกัน แล้วตอนนี้เป็นข่าวใหญ่โต ใครๆ ก็ไปช่วยสุนัข ใครๆ ก็ไปช่วยสุนัข เราไปช่วยสุนัขกัน ช่วยสุนัขด้วยจิตใจเป็นเมตตาไง ถ้าจิตใจเมตตามันช่วยสุนัขๆ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เราเห็นคนที่มันหยิบมันฉวย คนที่มันเห็นแก่ตัว มันก็เอาเปรียบเขา มันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ มันเป็นอย่างนั้น เรามองว่าเขาเป็นอย่างนั้น แต่เขาไม่รู้ตัวว่าเขาเป็นอย่างนั้นไง ถ้าเขาไม่รู้ว่าเขาเป็นอย่างนั้น แล้วมันก็กัดมันก็ฉีกกันไง มันกัดมันฉีกกันมันก็แย่งชิงกันในสังคมไง มันแย่งชิงด้วยอะไร แย่งชิงด้วยความคิด ด้วยความเห็นภายในไง มันทํามาด้วยความเคยชิน

แต่ถ้าจิตใจเราเป็นธรรม จิตใจเราเป็นธรรม เป็นธรรมตรงไหนล่ะ เป็นธรรมต้องเป็นที่เรานี่ก่อน แล้วเราล่ะ แล้วเราทําอย่างใด ถ้าเราทําของเรานะ เราสงบระงับในใจของเราให้ได้ ถ้าเราสงบระงับในใจของเราขึ้นมา ต้องสงบระงับมาให้ได้

เวลาคนนุ่มนวลอ่อนหวานแต่ภายนอก ข้างในมันเดือดเป็นไฟนะ ข้างในมันเดือดเป็นไฟๆ แล้วเวลาแสดงธรรมออกมา ไฟทั้งนั้นน่ะ มันแผดเผาเขาไปทั่ว มันมีหน้าฉากหลังฉากไง แต่ถ้าเป็นความจริงๆ ขึ้นมามันไม่มีหน้าฉากหลังฉาก มันมาอย่างไรมันก็ไปอย่างนั้นน่ะ มันมาอย่างไรมันก็ไปอย่างนั้นน่ะ มันเป็นเรื่องของกิริยา เรื่องของโลก เรื่องของความเป็นไปของโลก เราอยู่กับเขาๆ เราต้องดํารงชีวิต เราไม่ใช่คนโง่

เวลาหลวงตาท่านพูดประจํา ธรรมนี้เข้าได้กับเม็ดหินเม็ดทราย มันเข้าได้กับทุกวัตถุธาตุ มันเข้าได้หมดน่ะ ธรรมมันเข้าได้หมด เราไม่ใช่คนโง่ เราเป็นคนมีสติมีปัญญา ถ้ามีสติมีปัญญา สิ่งที่เราแสวงหามานี้แสวงหาเพื่อดํารงชีพ ดํารงชีพไว้ขวนขวายของเรานะ ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติใช่ไหม เราอยากประพฤติปฏิบัติ เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันต้องฝึกหัดขึ้นมาไง ถ้าไม่ฝึกหัดขึ้นมามันจะมีคุณธรรมขึ้นมาในใจได้อย่างไร ถ้ามีคุณธรรมขึ้นมาในใจได้มันต้องฝึกหัดๆ

ทีนี้การฝึกหัดของเรา เวลาการฝึกหัดของเรา สัปปายะ ๔ หมู่คณะเป็นสัปปายะ อาหารเป็นสัปปายะ อาหารเป็นสัปปายะก็เลือกเอาสิ สิ่งใดที่มันกินแล้วมันเบา ฉันแค่ดํารงชีวิต มีก้อนข้าวตกใส่กระเพาะเท่านั้นแหละ ให้มันดํารงชีพไว้ได้ๆ ดํารงชีพไว้ได้แล้วเราจะประพฤติปฏิบัติไง

เราดํารงชีพไว้เพื่อทําไม เราดํารงชีพไว้เพื่อแสวงหาไง เราไม่ได้ดํารงชีพไว้ให้มันหนักโลกไง ให้มันหนักโลก ให้กิเลสมันข่มขี่หัวใจเอา ถ้ามันไม่หนักโลก มันไม่หนักโลกมันก็ไม่หนักหัวใจเรา ถ้ามันไม่หนักหัวใจเรา อะไรมีค่า อะไรมีค่า

เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินะ เวลามีค่ามาก เราต้องการเวลา เราต้องการเวลาเพื่อจะค้นคว้า เพื่อจะฝึกหัดปฏิบัติของเรา เวลานี้สําคัญมาก เวลาสําคัญมาก ทีนี้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เวลามันล่วงไปเร็วมากนะ แป๊บๆ แป๊บๆ เดี๋ยวสว่าง เดี๋ยวมืด ทําไมมันเร็วขนาดนั้น เวลาจิตใจถ้ามันดี มันรวดเร็วมาก เราอยากได้เวลานั้นมา อยากให้เวลามันยืดออกไปอีก เวลาคนทํางานๆ อยากได้วันหนึ่ง ๘๔ ชั่วโมง ไม่ใช่ ๒๔ อยากให้ได้ ๘๔ เลย อยากให้มีเวลาเยอะๆ อยากได้ทํางานเยอะๆ แล้วมันเป็นไปได้ไหม มันก็เป็นไปไม่ได้ทั้งนั้นน่ะ มันเป็นข้อเท็จจริงอย่างนั้น

แต่ถ้าเวลาเราปฏิบัติ เราอยากได้เวลาอันนั้นมา ถ้าอยากได้เวลาอันนั้นมา สัปปายะ ๔ ครูบาอาจารย์ สิ่งใดดํารงมา วัดในศาลาโรงธรรม มันมีข้อวัตรนะ ข้อวัตรของเรา วัดในกุฏิวิหารที่เราอยู่เราก็ต้องทําความสะอาดของเราในบริเวณรอบๆ นั้น วัจจกุฎีวัตร วัตรในห้องนํ้าห้องส้วม เราใช้สอยแล้วมันต้องมีของมัน วัตรในโรงธรรม นํ้าล้างเท้า นํ้าต่างๆ มันมีอยู่ในข้อวัตรปฏิบัติ ในเสขิยวัตรหมดเลย มันมีอยู่ในเสขิยวัตร เห็นไหม สิ่งที่กระทําอย่างนี้เราทําเพื่ออะไรล่ะ เราทํากันเพื่ออะไร ที่ว่าถ้ามีข้อวัตรปฏิบัติ วัดไม่ร้างๆ

ถ้าเราไปวัดไปวา วัดทั่วไปวัดสวยงามด้วยวัตถุก่อสร้าง ด้วยถาวรวัตถุ นั่นศาสนวัตถุ เวลาวัดไหนที่เขาทําพิธีกรรมนุ่มนวลอ่อนหวานนะ นั่นศาสนพิธี ถ้าวัดปฏิบัติๆ ถ้ามันมีในหัวใจขึ้นมา มันรับผิดชอบของมัน มันดูแลของมัน มันรับผิดชอบที่ไหน รับผิดชอบในหัวใจนี้ไง ที่ว่าจิตใจเป็นธรรมๆ ไง ถ้าจิตใจเป็นธรรม เป็นสุภาพบุรุษ ทําผิดแล้วยอมรับผิด

ขนาดเราประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ นะ ถ้ามีอะไรเราจะไปถามเลยว่ามีอะไรผิดพลาดไหม มีอะไรผิดพลาดไหม กลัวจะผิดไง กลัวจะไปบาดหมางนํ้าใจเขา กลัวจะไปกระทบกระเทือน แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ นี่นะ ไอ้เรื่องนี้สําคัญมาก สําคัญเพราะอะไร ชวน หูตามันจะดีมาก เวลาเราปฏิบัติเราอยากให้มีสติสัมปชัญญะ ถ้ามีสติสัมปชัญญะนะ หูมันได้ยินหมด เหมือนหูแว่วเลย เสียงอะไรได้ยินไปหมดล่ะ เขาคุยกันก็ดันไปเอามาเป็นฟืนเป็นไฟเผาตัวเอง นี่ชวนมันดี เสียงก็ได้ยินดี ตาก็คม ตาก็รู้ก็เห็นขึ้นมา มันกระทบกันง่าย มันกระทบกันง่าย ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านจะคอยระวังตรงนี้ไง อย่าให้กระทบกระเทือนกัน

เวลาใครประพฤติปฏิบัติแล้ว ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เรามาสนทนาธรรมกัน เราหาหนทางกัน หาช่องทางกัน การคุยกันเพื่อหาช่องทาง ใครมีช่องทางอย่างไร เออ! ฟังเหตุฟังผลของเขา ช่องทางของเขากับช่องทางของเรา อันไหนมันจะราบรื่นกว่ากัน คุยกันเพื่อเหตุเพื่อผลอย่างนี้ นี่ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ

แต่เวลาครูบาอาจารย์ท่านถ้าเป็นนักปฏิบัติจริงๆ ท่านห่วงว่าอย่าคุยกัน พอมันคุยกันเดี๋ยวมันเกิดทิฏฐิมานะไง เกิดทิฏฐิมานะ เกิดขบเกิดเหลี่ยมกัน มันมีปัญหาไปทั้งนั้นน่ะ

วางไว้ เรื่องของเขา มนุษย์เป็นสัตว์สังคม ถ้ามนุษย์เป็นสัตว์สังคม สังคมรังแกเรา สังคมจะดีจะชั่วมันก็เรื่องของสังคมนั้น ถ้าคน สังคมมันเกิดจากใคร มนุษย์เป็นสัตว์สังคมใช่ไหม แล้วมนุษย์เป็นสัตว์สังคม เราก็เป็นมนุษย์คนหนึ่งใช่ไหม เราเป็นมนุษย์คนหนึ่งแล้วเรามาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราต้องเข้าสังคมใช่ไหม แล้วสังคมของเรา สังคมที่มีข้อวัตรปฏิบัติ สังคมที่ไม่ร้าง สังคมที่ไม่ร้าง วัดก็ไม่ร้าง จิตใจก็ไม่ร้าง มีสามัญสํานึก สําคัญมาก สําคัญตรงสามัญสํานึกนี่ ถ้ามีสามัญสํานึกขึ้นมามันจะเริ่มโอกาส เริ่มหนทางแห่งการประพฤติปฏิบัติ

ถ้ามันไม่มีสามัญสํานึก มันลอยลมไง วันๆ ก็ล่วงไปนะ แล้วพอวันๆ ช้ามาก เมื่อไหร่มันจะสว่าง เมื่อไหร่มันจะมืด นับวันนับคืน นับวินาทีเลย ถ้ายิ่งนั่งภาวนาด้วย มันจะทุบนาฬิกาทิ้งเลย แหม! เดินช้ามาก อยากให้นาฬิกาเดินเร็วๆ อยากจะไปอวดเขาว่านั่ง ๕ ชั่วโมง นั่ง ๑๐ ชั่วโมงไง

ไอ้นั่นมันนาฬิกา ไปดูร้านขายนาฬิกาสิ แขวนไว้เต็มร้านเลย มันก็เดินของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ นาฬิกาเป็นนาฬิกา หัวใจเรามีคุณค่ามากกว่านั้นน่ะ ถ้าหัวใจเราทําไมตํ่าต้อยกว่านาฬิกาล่ะ อยากจะทุบมันทิ้งเลย ถ้าหัวใจมันไม่มีหลักมีเกณฑ์ วันเวลามันช้านัก มันอมทุกข์ อมทุกข์แล้วเรามาทําไมล่ะ

ถ้ามีสามัญสํานึก มีสตินะ พอมีสติ ไอ้ที่ว่าอมทุกข์ๆ เบาทันทีเลย เอ๊อะ! เห็นไหม แล้วเราล่ะ แล้วเรา ถ้ามีสามัญสํานึก สามัญสํานึกขึ้นมาแล้ว เริ่มต้นจากตรงนี้ สามัญสํานึกมันเก็บหอมรอมริบนะ สิ่งใดที่เป็นข้อวัตรปฏิบัติ สิ่งใดที่ทิ้งไว้เรี่ยราดรายทาง เราเก็บ เราดูแลของเรา มันเป็นข้อวัตรของเรา มันเป็นหัวใจของเรา มันเป็นความภูมิใจของเราไง ถ้าเป็นความภูมิใจของเรา มันเป็นความภูมิใจนะ ความภูมิใจที่ไหน ความภูมิใจที่เราเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเธอ”

แล้วเสขิยวัตร ใครเป็นคนบัญญัติไว้ ก็องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บัญญัติไว้ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกธรรมวินัยที่ท่านบัญญัติไว้จะเป็นศาสดาของเรา แล้วเราทําตามนั้น เราจะภูมิใจไหม แต่เราปิดทองก้นพระไง ไม่ต้องให้ใครเห็น ไม่ต้องให้ใครรู้ ทําไมต้องให้มันรู้ จะทําเอาหน้ากับมันหรือ เราทําเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราไม่ได้ทําเพื่อใครทั้งสิ้น

แต่พอไม่ทําเพื่อใครทั้งสิ้น วัดที่มีข้อวัตรปฏิบัติ เวลาบริษัท ๔ ผู้ที่ทําบุญทําทานเขาไปแล้วเขาก็ชื่นอกชื่นใจของเขา เขาไปแล้วเขาก็สะดวกใจของเขา เวลาไปวัดไปวาสิ่งใดที่มันสกปรกโสโครก ไปแล้วมันก็อึดอัด เขาไม่สะดวกสบายใจของเขา เห็นไหม

เราทํา เราทําเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราทําเพื่อเคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราบูชาพุทธะในหัวใจของเรา แล้วชาวพุทธด้วยกันเขาได้ใช้ได้สอย เขาได้เห็นของเขา เขาก็ชื่นอกชื่นใจของเขา ไม่ต้องมีใครพูดอะไรเลย ไม่ต้องมีใครพูดอะไรเลย มันรับรู้ได้โดยหัวใจ มันรับรู้ได้หมด มันรับรู้ได้ มันรับรู้ได้ การรับรู้ได้อย่างนี้ ถ้ามีสามัญสํานึก เราทําคุณงามความดีของเรา ฟังธรรมๆ

เวลาของจะมีค่า เราก็ไปดูว่าเพชรนิลจินดากันนั่น แต่ถ้าครูบาอาจารย์ของเรา สิ่งที่มีค่านะ ไม่ประมาท ไม่ขาดสติ ดูแลหัวใจของตนมีค่ากว่า มีค่ากว่าเยอะเลย แล้วมีค่ากว่า เพราะมีเรามันถึงมีทรัพย์สมบัติทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลาตายไป ทรัพย์สมบัติก็ทิ้งไว้อยู่ที่นี่ จะไปกับเราก็ความดีความชั่วในใจเราเท่านั้นน่ะ แล้วความดีความชั่วในใจของเรา ถ้ามันทําของมันได้ มันมีคุณค่าขึ้นมาทันที มีค่ามากๆ มีค่ามากๆ แต่เราไม่เห็นค่ากันหรอก ไม่มีเพชรนิลจินดา ยิ่งเป็นพระด้วย ถ้าไม่มีพัดแหลมมานี่ไม่มีค่า ต้องพัดแหลมๆ แล้วแบกมาทําไม

แต่ถ้ามันเป็นคุณค่าในหัวใจของตนนะ คุณค่าในหัวใจของตน หลอกใครหลอกได้หมดล่ะ หลอกตัวเองไม่ได้ หลอกตัวเองไม่ได้หรอก ความลับไม่มีในโลก หลอกใครทั้งหมดในโลกนี้หลอกได้ทุกคน แต่หลอกตัวเองไม่ได้ แล้วตัวเองมันสุขหรือมันทุกข์ล่ะ ถ้ามันหลอกตัวเองไม่ได้ ฟังธรรมๆ ก็เพื่อเหตุนี้ไง เราจะเปิดหัวอกเราไง เราจะพยายามผ่อนคลายมันไง เราจะเอาธรรมโอสถในหัวใจของเราไง หลอกใครไม่ได้ ร้อนในหัวใจ หลอกใครไม่ได้ หน้าชื่นอกตรมทั้งนั้นน่ะ

หน้าที่ของเราก็หน้าที่ของเรา มีครอบครัวก็เป็นพ่อเป็นแม่คน ก็ดูแลรักษาของเรา เรามีหน้าที่ของเรา เราทําหน้าที่ของเราตามความสามารถของเรา แล้วถึงเวลาแล้วเราดูแลหัวใจของเรา ถ้าหัวใจของเรามันอยู่ไหนล่ะ หามันให้เจอ หามันให้เจอไง ถ้าหาให้มันเจอ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคตไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เห็นอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ประพฤติปฏิบัติอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์อย่างนี้ แล้วเราเองเราก็จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ในหัวใจของเราไง เราจะช่วยเหลือหัวใจของเราไง

เวลาเราช่วยเหลือคนอื่น ช่วยเหลือเขาไปทั่ว ที่นั่นคนทุกข์คนยาก ที่นั่นคนจนเข็ญใจ ช่วยเขาไปทั่ว คนมีความทุกข์ ไปปลอบประโลมเขาเลย แล้วใจเอ็งล่ะ หามันเจอไหม มันอยู่ที่ไหน ได้คุยกับมันบ้างหรือเปล่า ได้รักษามันบ้างไหม มีสติสัมปชัญญะได้ดูแลมันบ้างหรือเปล่า ปล่อยให้มันว้าเหว่อยู่นั่น แล้วเวลาจะพึ่งก็ไปพึ่งข้างนอก ไปดูแลคนอื่นๆ แล้วใจของมึงล่ะ ใจของมึงล่ะ นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนที่นี่ไง

เวลาหลวงตาท่านสอนประจํา สิ่งที่สัมผัสธรรมได้คือความรู้สึกของคนเท่านั้น คือหัวใจเท่านั้น สิ่งที่เป็นสื่อ สื่อนั่นเป็นสื่อ สื่อมันคือสื่อ เพียงแต่ว่าเวลาเขาสื่อโดยทุจริตหรือสุจริตเท่านั้น ถ้าสื่อโดยสุจริตมันก็เป็นสื่อที่ดี ถ้ามันสื่อโดยทุจริตก็สื่อเพื่อผลประโยชน์ สิ่งที่เราเห็นเป็นสื่อทั้งนั้นน่ะ แล้วหัวใจเราล่ะ หัวใจของเราที่เราแสวงหา แสวงหาสื่อที่ดี แสวงหาสื่อที่ดี เราทําสิ่งที่ดีเกิดขึ้นมา ถ้าเราทําสิ่งที่ดีเกิดขึ้นมา เราเป็นคนทําเอง หลอกใครหลอกได้หมด หลอกคนได้ทั่วโลก แต่หลอกตัวเองไม่ได้หรอก หลอกตัวเองไม่ได้ ถ้ามันรู้มันเห็นของมันตามความเป็นจริง มันเปิดเผยในกลางหัวใจไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิบัติไปแล้ว ไม่มีกํามือในเรานะ ท้าพิสูจน์ตลอด แบตลอดเลย ใครก็ได้ ใครก็ได้ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เหมือนกันหมด ถ้ามันเหมือนกันหมด มันเป็นความจริงอย่างนั้น เห็นไหม หลอกตัวเองไม่ได้ ถ้าหลอกตัวเองไม่ได้ ฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ไง ฟังธรรมขึ้นมา เราถึงจะต้องมาประพฤติปฏิบัติของเราด้วยหัวใจของเรา ด้วยการประพฤติปฏิบัติของเราไง เราเอาใจของเราให้ได้ เอาหัวใจของเราให้ได้

ถ้ามันยังเป็นวัตถุเกินไป วัตถุ อย่างคําว่า “ข้อวัตรๆ” เป็นวัตถุหมดล่ะ มันจับต้องๆ ให้มันพาดพิงๆ นี้ไว้ แต่เวลามันเห็นคุณค่าขึ้นมา เห็นคุณค่าจริงๆ นะ เห็นคุณค่ามาก

เวลาใครก็แล้วแต่จะมีบ้านเรือนจะสูงส่งขนาดไหน มันต้องมีผู้ทําความสะอาดทั้งนั้นน่ะ ไอ้คนทําความสะอาดมันจะตํ่าต้อยขนาดไหน บ้านเขาจะเล็กจะน้อยขนาดไหน แต่เขาทําความสะอาดที่ดี เขาซื่อสัตย์ที่ดี เขาก็รักษาทั้ง ๒ บ้าน บ้านของเขาด้วยและบ้านของผู้ที่จ้างวานเขาด้วย เห็นไหม ต้องมีคนทําความสะอาดทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาสิ่งจริงๆ ขึ้นมาแล้ว สติ สมาธิ ปัญญาในใจสําคัญที่สุด มันจะทําความสะอาดหัวใจดวงนั้นไง ถึงเวลาไปแล้วมันต้องเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ต้องทําด้วยตัวเองไง เพราะทําด้วยตัวเอง เวลาไปเจอยมบาลถามว่ารู้จักธรรมะไหม รู้จักธรรมะจะไปบอกว่ารู้ ก็ทํามากับมือทั้งนั้นน่ะ นี่พูดถึงว่าคนที่ยังต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนะ แต่ถ้าคนที่เวรกรรมหนักหนาเวลาทําไปแล้ว นรกอเวจีมันดูดไปเลย เวลาคนที่ทําบุญกุศลมหาศาลก็ไปเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม ไม่ต้องไปผ่านยมบาลตรงนี้

แต่เวลาถ้าผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันมีอริยทรัพย์ในหัวใจแล้ว มันยิ่งไม่ต้องไปผ่านเลย ไม่มีต้องไปผ่าน ไม่ผ่าน ไม่รับรู้ มันเหนือหมด พอเหนือโลกๆ ใจมันเหนือโลกได้ เหนือโลกได้ด้วยคุณธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เหนือโลกได้ด้วยการประพฤติปฏิบัตินะ เหนือโลกได้เพราะข้อวัตรปฏิบัติเรานี่แหละ ข้อวัตรปฏิบัติจะฝึกหัดเด็กใหม่ขึ้นมา ฝึกหัดผู้มาใหม่ ฝึกหัดเข้ามา พอฝึกหัดแล้ว ฝึกหัดขึ้นมา ฝึกหัดขึ้นมาเพื่อให้จิตใจเขามั่นคง พอมั่นคงขึ้นมาแล้ว เขามีคําบริกรรมของเขา คําบริกรรมก็ทําให้ใจเขาสงบเข้ามาได้ พอใจสงบเข้ามาได้ ถ้าเขายกขึ้นสู่วิปัสสนาตามความเป็นจริง เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เพราะจิตมันเห็นจิตมันรู้

พอจิตมันเห็นจิตมันรู้ จิตมันฟู จิตมันกระเทือนหัวใจ มันกระเทือนกิเลส พอกิเลสมันโดนต้อนด้วยศีล สมาธิ ปัญญา มันจะโดนมรรคโดนผลกระทํา ธรรมาวุธ อาวุธจะฟาดฟันมันไง ฟาดฟันมันก็หลบมันก็หลีก มันก็หลบซ่อนในใจไง พอหลบซ่อนในใจมันก็ว่างๆ ว่างๆ ไง ว่างๆ มันก็หลบซ่อนอยู่นั่น เห็นไหม มีการรื้อค้นๆ ขึ้นมา จนถ้ามันสํารอกมันคาย มันคายตรงไหนล่ะ เวลาสํารอกมันสํารอกที่ไหนล่ะ มันสํารอกในหัวใจนั่นน่ะ มันรู้มันเห็นของมัน เห็นไหม ความลับไม่มีในโลกๆ แล้วถ้าคนไม่มีการกระทํา คนไม่มีมรรค มันจะเอาผลมาจากไหน มันไม่เคยทําขึ้นมา มันไม่มีเหตุไม่มีผล เอาอะไรมา มันไม่มีความจริงในหัวใจของมันเลยไง

ถ้าทําความจริงๆ ขึ้นมา คุณค่าของหัวใจที่มันเรียกร้องการช่วยเหลือๆ เราต้องช่วยเหลือ ช่วยเหลือด้วยมรรคด้วยผลขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เราทําขึ้นมาเป็นผลของเรา เราทําขึ้นมาเป็นสมบัติของเรา ไม่มีกํามือในเรา แบหมด แบหมดไง ใจมันเป็นๆ มันเป็นขึ้นมาในใจไง เป็นขึ้นมาจากความวิริยะ ความอุตสาหะ เป็นขึ้นมาจากสามัญสํานึก เพราะมีสามัญสํานึก จิตใจความรู้สึกมันก็มี ถ้าไม่มีสามัญสํานึก จิตใจมันไปไหนล่ะ เร่ร่อนไปหมด เร่ร่อนไปหมดก็เหมือนกับธรรมชาติ ความคิดเกิดดับมันเรื่องของธรรมชาติ แล้วแต่มันจะหมุนเวียนของมันไป เร่ร่อนของมันไป ไม่มีเหตุไม่มีผล เร่ร่อนของมันไป ความคิดเร่ร่อนมันไปโดยไม่มีใครควบคุมมัน แต่เรามีสติปัญญา มันก็เป็นเหตุผลขึ้นมา แล้วถ้าเกิดทําได้จริงมันก็เป็นมรรคผลขึ้นมาในใจ นี่ไง มันเป็นของใจดวงนั้น

โกหกใครโกหกได้หมดล่ะ โกหกตัวเองไม่ได้ แล้วถ้ามันเป็นคุณธรรมขึ้นมาในหัวใจมันก็เป็นกังวานกลางหัวใจเหมือนกัน มันก็กังวานกับใจดวงนั้นเหมือนกัน ถ้าเอาใจดวงนั้นที่เรียกร้องการช่วยเหลือๆ เราก็จะช่วยเหลือด้วยคุณธรรมของเรา ด้วยการปฏิบัติของเรา ด้วยความเพียร ด้วยความวิริยะ ด้วยความอุตสาหะของเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๗ กันยายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะนะ ตั้งใจฟังธรรม เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ให้ธรรมเป็นทานชนะซึ่งการให้ทั้งปวง เราให้สติปัญญากันไง ให้สติปัญญา ให้แก้ไขปัญหาชีวิต ให้แก้ไขความขุ่นข้องหมองใจของตน นี่ให้ธรรมเป็นทาน ให้ธรรมเป็นทานไง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรียบง่ายมากนะ ละชั่วทําดี ทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว เท่านี้ แต่เวลาล่วงเลยมาเป็นคําสอน เห็นไหม หลากหลายมาก พอทํานะ ประสาเรา เพราะเราไม่เข้าใจ เพราะเราลังเลสงสัย เราทําสิ่งใดเลยงุ่มๆ ง่ามๆ ไง พองุ่มๆ ง่ามๆ เขาศึกษาทฤษฎีสิ่งใดขึ้นมาเราก็เชื่อๆๆ ไปไง

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราทําความสงบของใจ อยู่ที่ไหนก็ทําได้ ละชั่วทําดี ละชั่วทําดี ละความชั่วของเรา ถ้าความชั่วในใจของเรา เราละมันๆ ละมันไม่ได้ไง แต่ความเห็นผิดๆ ไง ความเห็นผิดของเรา เราก็คิดว่าความดีเป็นความชั่ว ความชั่วเป็นความดีไง เราไปมองอย่างนั้นไง เราไปมองตรงข้ามหมดเลย อะไรที่เป็นผลประโยชน์ เป็นความดี อะไรที่เป็นการเสียสละ อะไรที่เป็นประโยชน์สังคม มันขัดผลประโยชน์ของเรา นี่ไง เราไปมองข้ามหมดเลย มันเป็นมายาภาพ มารยาสาไถย พอมารยามันเกิดที่ไหนล่ะ มารยามันเกิดจากหัวใจของเราไง

จิตใจของคนที่มีวุฒิภาวะที่สูงส่ง เขาเห็นความดีที่ละเอียดลึกซึ้ง ความดี มีนํ้าใจต่อกันนี่ นั่งเฉยๆ แต่มีนํ้าใจระลึกถึงกัน เห็นไหม ไอ้นํ้าใจๆ นี่แหละสําคัญมากที่สุดเลย ถ้ามีนํ้าใจแล้วนะ ทําสิ่งใดกระทบกระเทือนกันเล็กๆ น้อยๆ มันมองข้ามหมดล่ะ แต่ถ้ามันมีมารยาสาไถยนะ มันนั่งอยู่แล้วมันขวางเขาไปหมดเลย แล้วอะไรไม่ได้ไปทั้งนั้น อะไรติดขัดไปทั้งหมด ทําสิ่งใด แต่ถ้ามันมีนํ้าใจต่อกัน ทําสิ่งใดเรียบง่าย เห็นไหม

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เชื่อกรรมนะ เชื่อการกระทํา พอกรรมแล้วเราคิดแต่กรรมชั่วๆ ไง ทุกคนเวลาตกทุกข์ได้ยากบอกว่ากรรมของเราๆ

แล้วกรรมดีไม่มีเลยหรือ เราไม่ทําความดีไว้บ้างเลยใช่ไหม กรรมคือการกระทําไง ละชั่วทําดีๆ นี่คือกรรม คือการกระทํา คือกรรมของเรานี่แหละ เราทํากรรมของเรา เราทําความดีของเรา เว้นไว้แต่เราระลึกไม่ได้ รู้เท่าไม่ถึงการณ์ ทําไปโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ความรู้เท่าไม่ถึงการณ์เพราะจิตใจเรามันหยาบ มันไม่ละเอียดลึกซึ้งเหมือนจิตใจของครูบาอาจารย์ท่าน

ถ้าจิตใจของเราหยาบนะ เราทําสิ่งใดที่ผิดพลาดไปแล้วนะ ระลึกได้สิ่งนั้นนะ เราก็ตอกยํ้าในใจเรา นี่ไง ฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ ฟังธรรมเพื่อเหตุนี้ สิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง สิ่งได้ยินได้ฟังทุกวันเลย ฟังทุกวันเลย เข้าหูซ้ายทะลุหูขวา แล้วไม่พัฒนาตัวเองเลย เห็นไหม ฟังทุกวันเลย พอฟังทุกวันแล้วตอกยํ้าๆ ตอกยํ้าหัวใจนี้

อย่างน้อยเราก็ต้องทดสอบก่อนสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเสียสละของท่านมา เป็นพระโพธิสัตว์เสียสละชีวิต เสียสละทุกๆ อย่างมา ดูสิ ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เวลามีการพลัดพราก สิ่งนี้มันสะเทือนหัวใจมากนะ เห็นไหม เรามีเป้าหมาย มีโครงการไว้มหาศาลเลย สุดท้ายแล้วมันพลัดพรากจากกันไป สิ่งนั้นเดินต่อไปอีกไม่ได้ มันสะเทือนหัวใจไหม สิ่งที่มันหลุดจากไม้จากมือเราไป มันพลัดพรากจากเราไป มันสะเทือนไหม

ถ้ามันสะเทือน เราทําคุณงามความดีๆ เพื่อประโยชน์กับเรา แต่ถึงที่สุดแล้ว สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง ไม่มีอะไรแน่นอนหรอก ไม่มีอะไรแน่นอน สักวันหนึ่งมันต้องพลัดพรากไปแน่นอน สักวันหนึ่งที่พลัดพรากไปแน่นอน แล้วเราก็ยังจะจําเจกับมันอยู่อย่างนี้ใช่ไหม ถ้าเรามีสติมีปัญญา แล้วอะไรที่เป็นความดีๆ ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนล่ะ

ไฟไหม้บ้านๆ ชีวิตหนึ่งๆ กาลเวลามันกลืนกินเราตลอดเวลา สักวันหนึ่งเราต้องพลัดพรากจากมันไป สิ่งที่เป็นความจริงที่แน่นอนคือต้องพลัดพรากจากกันแน่นอน สิ่งที่เป็นความจริงแน่นอนคือต้องพลัดพรากแน่นอน แล้วก่อนที่จะพลัดพราก เราจะทําอะไรเป็นที่ระลึกถึงกันล่ะ เราทําสิ่งใดเพื่อเป็นประโยชน์ต่อกันล่ะ เห็นไหม นี่เขาเห็นความดีที่ละเอียดกว่า ความดีที่ละเอียดกว่า เราจะมีสิ่งใดระลึกถึงกัน เราจะมีสิ่งใดที่มีความสัมพันธ์ต่อกัน เราทําอะไรเพื่อประโยชน์กับเราๆ

ถ้าเราจะเชื่อหรือไม่เชื่อว่าพรุ่งนี้มันมี วันนี้มันมี พรุ่งนี้มันก็ต้องมี ชาตินี้มี ชาติหน้ามันก็ต้องมีไง ถ้าชาตินี้มี ชาติหน้ามันมี ชาตินี้เราทําสิ่งใดที่ไม่ประสบความสําเร็จ ชาตินี้เราทําสิ่งใดที่ขาดตกบกพร่องนะ เราก็สะสมคุณงามความดีของเรา สะสมคุณงามความดีของเราให้มันเป็นจริตให้เป็นนิสัยขึ้นไป ให้เกิดภพชาติถัดไปเราจะสร้างคุณงามความดีของเราต่อเนื่องไปๆ

ทุกคนที่ประพฤติปฏิบัติส่วนใหญ่จะถามว่า ตายไปแล้วจะไปปฏิบัติต่อเนื่องอีกหรือเปล่า

เวลาชาติปัจจุบันนี้นะ เวลาเราทําของเรา เราประพฤติปฏิบัติของเรามันเป็นจริตเป็นนิสัย ทําบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เป็นจริตของเรา ให้เป็นความผูกพันในใจของเรา เวลาตายไป ไปเกิดชาติใหม่นะ เกิดในประเทศอันสมควร เกิดในพ่อแม่ที่เป็นสัมมาทิฏฐิ

ไปเกิดที่พ่อแม่เป็นมิจฉาทิฏฐิ ลําบากทุกข์ยากนะ พ่อแม่จะพาไปทางโลกทั้งนั้นน่ะ พ่อแม่ก็จะทําแต่ไปทางโลก ไอ้ลูกก็มีความคิดแตกต่างกันไป เวลาไปเกิดในลัทธิศาสนาอื่นขึ้นมามันยิ่งมีความเห็น

ดูสิ เรามีความแปลกใจกันมาก ทําไมฝรั่งเขามาบวชเยอะแยะ ฝรั่งเขามาบวชเยอะแยะไง ทําไมเขาไปเกิดในประเทศอย่างนั้นล่ะ เวลาเขาจะบวชจะเรียนเขาต้องขวนขวายมาของเขา เขาต้องมีจริตมีนิสัยของเขา แล้วมีจริตนิสัยของเขาแล้วเกิดมาในชาติปัจจุบันนี้เขาเกิดเป็นปัญญาชน เขามีการศึกษานะ ส่วนใหญ่ที่มาบวชๆ ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยทั้งนั้นน่ะ เพราะเขาไปค้นคว้าตํารา ไปค้นคว้าแล้วพระพุทธศาสนามันมีเหตุมีผลไง ถ้าเหตุผลอย่างนี้มันลงใจ

กิเลสมันกลัวเหตุกลัวผล เพราะเหตุผลคือธรรม กิเลสมันกลัวธรรมมาก ไม่กลัวอะไรเลย ถ้ามันไม่มีเหตุมีผลมันหัวเราะเยาะอีกต่างหาก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรียบง่าย ละชั่วทําดี ทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว แล้วละอย่างไรล่ะ ทําอย่างไรให้มันละล่ะ

นี่เวลามันละ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนกรรมฐาน ๔๐ ห้องไง ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ถ้าใจมันสงบระงับเข้ามา ถ้าใจสงบระงับเข้ามา ทําไมถึงต้องสงบระงับล่ะ เพราะความสงบระงับนั้นมันมีสติมีปัญญาพร้อมที่จะทํางานไง แต่ในปัจจุบันนี้เราทํางานเหมือนกัน ความคิดมันทํางานตลอดเวลา ไม่เคยหยุดหรอก แต่ความคิดอย่างนี้เป็นโลกๆ ไง ความคิดมันเกิด เกิดจากอวิชชา เกิดจากสัญชาตญาณของเราไง

เพราะสัญชาตญาณทําอะไรก็ยังไม่แน่ใจใช่ไหม ทําอะไรก็มีความผิดพลาดใช่ไหม เราทําความสงบของใจเราเข้ามา ถ้าใจสงบระงับขึ้นมาแล้วมันมีความสุขไง จิตใจที่มันทุกข์มันยากอยู่นี่ จิตใจที่มันวุ่นวายอยู่นี่ ถ้ามันสงบระงับเข้ามาบ้าง เราก็มีเวลาหายใจหายคอ ถ้าเรามีเวลาหายใจหายคอ เราจะทําอะไรขึ้นมามันก็มีโอกาสใช่ไหม คนหิวคนกระหายทําสิ่งใดมันก็ทําด้วยความบีบบังคับใช่ไหม คนอิ่มหนําสําราญ จิตที่มันสงบคือมันอิ่มในอารมณ์ไง มันอิ่มพอในตัวมันเองไง ไอ้ที่มันหิวมันกระหาย สงสัยไปหมด อยากไปหมด เสวยไปหมด ตะครุบไปหมด อะไรคว้าไปหมด ไฟทั้งนั้น

พุทโธๆ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิให้มันอิ่มเต็มของมันไง ของที่มันเต็ม มันสมบูรณ์ของมัน มันไม่ขาดแคลน อะไรผ่านมามันก็คัดก็เลือกใช่ไหม อารมณ์ที่จะเกิดขึ้นมามันก็ไม่เสวย ไม่ไขว่คว้าทั้งหมดใช่ไหม อะไรที่เกิดขึ้นมันก็มีสติปัญญา “ใช่หรือไม่ใช่ จริงหรือไม่จริง” มันได้คิดไง มันได้คิด มันได้ยับยั้ง ได้คัดเลือกไง เราจะคิดไหม คิดให้มันเจ็บชํ้านํ้าใจใช่ไหม

ถ้าเรามีสติปัญญา จิตสงบแล้วนะ ไอ้นี่มันทําให้เราเจ็บชํ้านํ้าใจ เอามันมาคิด เอามาคิดเพราะอะไร เพราะจิตมันสงบแล้ว จิตสงบ จิตมันอิ่มเต็มแล้วนะ เอ็งคิดทําไม ความคิดนี้เป็นสังขาร ความปรุง ความแต่ง สังขารมันเกิดจากอะไร สังขารมันเกิดจากสัญญา สัญญาคือมันซับไว้ในจิต

ดูสิ เวลาโดยอายตนะ ตา หู จมูก ลิ้น กาย มันต้องได้ผลกระทบมันถึงมีความรู้สึกใช่ไหม จิตของเราๆ ความสงบในใจของเรา เวลาไม่มีอะไรกระทบมันเลย มันก็ไปล้วงข้อมูลเดิมๆ ในใจมันน่ะ สัญญาๆ ที่มันจํามา สัญญาๆ ที่มันได้กระทบมาไง

แล้วสิ่งใดที่กระทบมาถ้ามันเป็นความชอบ ความชอบก็จริตนิสัย จริตนิสัยเพราะมันเกิดมาแต่ละภพแต่ละชาติ พันธุกรรมที่มันตัดแต่งมาแต่ละภพแต่ละชาติไง นี่มันเป็นความชอบความเห็นของมัน มันก็ไปล้วงมาน่ะ มันก็ไปล้วงมา ถ้าล้วงมา ถ้าจิตเราสงบแล้ว จิตเราสงบแล้ว สิ่งใดที่ชอบ สิ่งใดที่ผูกพันกับหัวใจ เอามาพิจารณา ถ้ามันจะพิจารณามันพิจารณาอย่างนี้ เพราะอะไร เพราะจิตมันอิ่มหนําสําราญ จิตมันไม่หิวกระหาย จิตมันมีกําลังของมัน มันก็พอทําประโยชน์ได้

จิตมันหิวมันกระหาย จิตมันหิวโหย อะไรมามันก็ตะครุบๆ ก็บอก “ก็พิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ไง ก็พิจารณาสติปัฏฐาน ๔”

สติปัฏฐาน ๔ อะไรของเอ็งนั่นน่ะ ดีแต่ปาก มันไม่มีสัจจะความจริงในการกระทําอันนั้น ถ้ามีสัจจะความจริงในการกระทําอันนั้น หัวใจดวงใดไม่มีมรรค คือหัวใจดวงใดไม่มีศีล สมาธิ ปัญญาโดยสัจจะความจริง มันคายออกไม่ได้หรอก มันมีแต่ผูกมัดเข้าไปเพราะมันหิวมันกระหาย

มันหิวมันกระหาย คนมันหิวมันกระหาย คนที่พึ่งตัวเองไม่ได้ มันสะสมหมดล่ะ มันไปกว้านมาหมดล่ะ แล้วกว้านไปไหนล่ะ กว้านมานี่ตัณหาความทะยานอยาก ตัณหาความทะยานอยากมันล้นฝั่ง ล้นไม่มีขอบไม่มีเขต ไม่มีสิ่งใดที่จะให้มันสมบูรณ์ได้ ไม่มี ไม่มี ถมเท่าไรไม่เต็ม ความคิดถมเข้าไปเถอะ ไม่มีวันจบ

พุทโธๆ เห็นไหม ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีคําบริกรรม จบ เต็ม เพราะอะไร เพราะสมถะคือสมาธิมันมีขอบเขตของมัน ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ สมาธิก็คือสมาธิไง แต่สมาธิมันอิ่มเต็มของมัน ถ้ามันฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญามันก็จะเป็นวิปัสสนาญาณไง มันเกิดญาณวิถี มันเกิดความรู้อันประเสริฐ

ประเสริฐตรงไหนล่ะ

ตําราก็คือตําราไง เวลาครูบาอาจารย์สอนก็ครูบาอาจารย์สอนไง เวลามันเกิดในใจของเรามันเกิดอย่างไรล่ะ ถ้าไม่เกิดก็สงสัย “เอ๊ะ! อาจารย์ท่านสอนอย่างนี้ ท่านบอกอย่างนี้ ของเราไม่เหมือนท่านเลย เอ๊ะ! ของเราดีกว่าด้วยนะ ของเรามันแพรวพราวๆ”...แพรวพราวโดยกิเลสไง

แต่ถ้ามันเป็นความจริงๆ จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ ครูบาอาจารย์ที่ท่านรู้ของท่าน ท่านผ่านมาแล้ว ใครพูด เหมือนทันทีเลย ใครพูด อันเดียวกันหมดเลย

แต่ถ้ามันไม่เคยเห็น ไม่เคยผ่าน เป็นไปไม่ได้ที่จะพูดให้เหมือน พูดให้เป็นไป เป็นไปไม่ได้ เป็นไปไม่ได้ ของไม่เคยเห็น ของไม่เคยเห็น ของไม่เคยรู้ไง แต่ถ้ามันรู้มันเห็นขึ้นมา มันเป็นความจริงไง ความจริงอันนี้ไง

นี่ไง สิ่งที่ถ้าไม่มีการกระทํา ศาสนาไหนไม่มีมรรค คือดวงใจที่ไม่มีการกระทําอย่างนั้นมันเป็นความจริงขึ้นมาไม่ได้ ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมาก็เป็นความจํา ความจําไม่ใช่ความจริง แต่ความจํามันก็จํามา ดูสิ การศึกษา การวิเคราะห์วิจัยเกิดจากความจําทั้งนั้นน่ะ เกิดจากข้อมูลของเรา เราจะต่อยอดให้เป็นปัญญาของเรา ถ้าเป็นปัญญาของเรานะ ปัญญาทางโลกมันก็เป็นทางวิชาการ มันก็เป็นการวิตกวิจารณ์ของเรา เป็นสมบัติของเรา ลิขสิทธิ์ของเรา

แต่เวลามันเป็นธรรมๆ ขึ้นมา มันเป็นธรรมขึ้นมา เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันสํารอกมันคาย มันเป็นความจริงขึ้นมา ทีนี้ความจริงขึ้นมา นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนง่ายๆ ละชั่วทําดี ทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว

ละชั่วทําดี แต่เราไม่รู้อะไรดีอะไรชั่วไง เพราะอะไร เพราะมารยาสาไถยในใจมันหลอกลวงไง เพราะมารยาสาไถยของเราในใจมันว่าอันนี้ดีๆ ถ้าชอบ ดี ถ้าไม่ชอบ ไม่ดี ถ้าเป็นความโลภ ดี ถ้าเป็นทาน ไม่ดี นี่ไง มันเกิดมารยาสาไถย อวิชชา ความไม่เป็นจริงของมันไง

ฉะนั้น ทําความดีของเราก็ทําความดีของเด็กๆ เนาะ เราก็ระดับของทาน ระดับฆราวาสธรรม เราเป็นนักบวชๆ เขาบอกว่า “ดูสิ โยมเขายังทําบุญกุศลเลย พระไม่ได้ทําอะไรเลย แล้วพระจะเอาบุญมาจากไหนล่ะ แล้วพระจะเอาอะไรเป็นเครื่องหล่อเลี้ยงหัวใจล่ะ”

นี่ไง ศีล สมาธิ ปัญญาไง ระดับของทาน ระดับของเรา เรามีสมาธิของเรา ถ้ามันเป็นความจริงในใจขึ้นมามันดีกว่านั้นเยอะแยะเลย เพราะถ้ามันไม่ดีกว่านั้นเยอะแยะ พอจิตสงบแล้วทําไมผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเข้าใจว่าเป็นนิพพานได้ เข้าใจว่านี่เป็นคุณธรรมได้ มันมีความสุขของมันไง มันอิ่มเต็มของมัน

ที่ว่าเวิ้งว้างๆ ก็พูดกันไป ถ้าเวิ้งว้างๆ เวิ้งว้างที่ไหนล่ะ แล้วเวิ้งว้างคืออะไรล่ะ แล้วใครรู้เวิ้งว้างล่ะ แล้วเวิ้งว้างมันเกิดขึ้นมา ตั้งอยู่อย่างไร แล้วดับไปอย่างไรล่ะ แล้วไอ้ก่อนที่เวิ้งว้างมันมีแต่ความฟุ้งซ่าน มันมีแต่ความทุกข์ ความทุกข์ไปไหนล่ะ แล้วเวลาความทุกข์อยู่กับมัน ความทุกข์ ทุกคนรู้จักมันหมดเลย แต่เวลาความทุกข์มันระงับไป มันไม่รู้ระงับอย่างไรหรือ ความทุกข์ระงับไปแล้วมันเหลืออะไรล่ะ

อ้าว! มันก็เหลือจิตไง ถ้าจิตมันมีสติปัญญามันก็เป็นสัมมาทิฏฐิไง มันก็เป็นสัมมาสมาธิไง มันเหลือจิตไง ถ้าจิตมันขาดสติมันก็เป็นมิจฉาไง เป็นมิจฉามันก็เป็นหัวตอไง มันก็สมาธิหัวตอไง ถ้ามันลึกกว่านั้นก็เป็นภวังค์ไง มันก็ตกภวังค์ไปเลยไง

จิตเหมือนกัน จิตอันเดียวนี่แหละ คนมีสติปัญญารู้เท่าหรือเปล่า ถ้าคนมีสติปัญญารู้เท่า มันพัฒนาจิตของมันให้เป็นประโยชน์กับจิตของเรา จิตของเราแท้ๆ นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้ก็เพื่อเหตุนี้ รื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ มันรื้อสัตว์ด้วยการกระทํา ด้วยความเพียรของผู้นั้น ถ้าผู้นั้นทําขึ้นมามันก็เป็นความจริงในใจของผู้นั้น เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรียบง่าย ละชั่วทําดี ทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะนะ ตั้งใจฟังธรรมะ เราศึกษา เราค้นคว้าหาสัจธรรมกัน การค้นคว้าหาสัจธรรม เวลาเขาบอกโลกนี้เจริญเพราะการศึกษา...ใช่ โลกนี้เจริญเพราะการศึกษา เวลาศึกษามาๆ ศึกษามาเป็นภาคปริยัติ ศึกษามา เวลาเราจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราค้นคว้าหาสัจจะหาความจริงไง

ความคิดๆ ความคิดก็คือกิเลสนั่นแหละ ความคิดของเรานี่กิเลสตัณหาความทะยานอยากทั้งนั้น ความคิดของเรานี่ ทีนี้เราศึกษาๆ มา ศึกษามาด้วยความคิดไง ถ้าศึกษามาด้วยความคิด มันด้วยภาคปริยัติไง ภาคปริยัติศึกษามาแล้ว ศึกษามางงไหม ศึกษามาแล้วงงมาก

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์นะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน เขามาบูชาด้วยเครื่องหอม บูชาด้วยดอกไม้ธูปเทียนมหาศาล เขาบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ “บอกเขา บอกให้เขาปฏิบัติบูชาเถิด”

การศึกษาๆ มา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมมา ๔๕ ปี วางรากฐานไว้มากน้อยขนาดไหน ถ้าวางไว้มากน้อยขนาดไหน เวลาสุภัททะๆ จะมาถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ศาสนาไหนก็ว่าแน่ ศาสนาไหนก็ว่ายอด ศาสนาไหนก็ว่าดี”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย “สุภัททะ อย่าถามให้มากไปเลย ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ศาสนาไหนไม่มีการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันไม่มีผลหรอก”

วันนั้นให้พระอานนท์บวชให้ พอบวชให้ คืนนั้นปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคืนนั้น คืนนั้นเขาได้เป็นพระอรหันต์ขึ้นมา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน เวลาปรินิพพาน ยังเทศนาว่าการสั่งสอน สั่งสอนรื้อสัตว์ขนสัตว์จนสัตว์โลกได้เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาอีกองค์หนึ่งน่ะ เป็นขึ้นมาเพราะอะไรล่ะ เป็นขึ้นมาเพราะการปฏิบัติไง ถ้าเป็นขึ้นมาเพราะการปฏิบัติ

เราศึกษามาๆ ศึกษามาเรื่องกิเลสตัณหาความทะยานอยากทั้งนั้น ทั้งๆ ที่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา สัจธรรมอันนั้นทําใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ววางสิ่งนี้ไว้ๆ เราก็ศึกษากัน ศึกษามา ศึกษามาด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ศึกษามาก็คาดก็หวัง ศึกษามาแล้วก็จินตนาการ การจินตนาการกิเลสทั้งนั้น

ถ้าเอาจริงๆ คันถธุระ วิปัสสนาธุระ เวลาวิปัสสนาธุระนะ เวลาบวชขึ้นมา ถ้าอุปัชฌาย์องค์ใดไม่บอกกรรมฐาน ๕ ไม่บอกถึง รุกฺขมูลเสนาสนํ ไม่บอกถึงการประพฤติปฏิบัติ การบวชนั้นไม่สมบูรณ์ การบวชนั้นไม่สมบูรณ์ เห็นไหม

เราศึกษาๆ ทางวิชาการ คนสงเคราะห์สงหา เราส่งเสริมกันทั้งนั้นน่ะ พอส่งเสริมขึ้นมา ยกห้องๆ เวลาให้ประกาศนียบัตรกันไปไง เราศึกษาขึ้นมาเราก็ช่วยกันส่งเสริมๆ เราส่งเสริมขึ้นมาแล้วมันปฏิบัติไหมล่ะ มันเอาจริงเอาจังไหมล่ะ

ถ้ามันเอาจริงเอาจังขึ้นมา เวลาสํานักที่ศึกษาเขาต้องสร้างเพื่ออํานวยความสะดวกมหาศาล วิจิตร อลังการ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อยู่โคนต้นโพธิ์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกประพฤติปฏิบัติอยู่ในป่าในเขา ไปอยู่ในป่า ในเงื้อมผา ในถํ้า ในเรือนว่าง เราไปในสถานที่ที่ว่าเราไม่กวนเขา เขาก็ไม่กวนเราไง

เวลาหลวงตาท่านออกประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ท่านบอกเลย บ้านใหญ่ๆ ก็ไม่ไปอยู่นะ เพราะบ้านใหญ่ๆ ไปอยู่มันสะดวกสบาย บ้านใหญ่ๆ เป็น ๕๐-๖๐ หลังคาเรือน เขาดูแลรักษาทั้งนั้นน่ะ แต่ตกเย็นขึ้นมาเขาก็มาขอคุยธรรมะเพราะเขาก็ทุกข์ก็ยากทั้งนั้นน่ะ เห็นไหม เราไปกวนเขา เขาก็กวนเรา

ถ้าเราไม่กวนเขา หา ๒ หลัง ๓ หลังก็พอ ด้วยวัฒนธรรมของเขา เห็นพระมาเขาก็ต้องใส่บาตร ใส่บาตรมาก็เลี้ยงชีพเท่านั้น เรากวนเขาน้อยๆ เขาก็ไม่มากวนเรา นี่ก็เหมือนกัน เวลาสํานักปฏิบัติขึ้นมาเขาก็มีแต่เรือนว่าง มีสถานที่พอซุกหัวนอน แล้วเราก็ค้นคว้าหาสัจจะความจริง เห็นไหม เราไม่กวนเขา เขาก็ไม่มากวนเราไง ถ้าเขาไม่กวนเราๆ เราก็มีเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาใช่ไหม นี่เพราะเราไม่กวนเขา

ศาสนากวนบ้านกวนเมืองไง ถ้ากวนบ้านกวนเมืองก็เพื่อส่งเสริมๆ ไง เพราะการส่งเสริมนั้นก็ต้องลากกันมาทั้งยวงไง แต่ถ้ามันประพฤติปฏิบัติก็คนเดียว เราคนเดียว หัวใจเรานี่ เราเอาของเรา เราคนเดียวๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ตรัสรู้ขึ้นมาองค์เดียว เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ ปัญจวัคคีย์ ๕ คนเท่านั้น

ศาสนานี้มั่นคงแข็งแรง อลังการ อลังการที่ไหนล่ะ อลังการในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อลังการในใจของพระอรหันต์ไง ศาสนาพุทธเราอลังการคุณธรรม มันอลังการในความรู้สึกอันนั้น แล้วความรู้สึกอันนั้นมันอยู่ที่ไหนล่ะ ตะครุบเงากัน

ถ้าพูดถึงเรื่องกิเลส กิเลสก็ความคิด ความคิดความอ่านนี่กิเลสทั้งนั้นน่ะ เวลาความคิด ศึกษามาแล้วก็คิดมาก เป็นสมุทัย ผลของมันคือทุกข์ทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาศึกษามามหาศาลเลย ศึกษาตํารามามากมายมหาศาลเลย ผลของมัน เวลาทําขึ้นมาก็ทําความสงบของใจ ถ้าใจสงบขึ้นมา สิ่งที่เป็นทุกข์เป็นยากดับหมด สิ่งที่เป็นทุกข์เป็นยากดับหมดแล้วทําอย่างไรต่อไป ทําอย่างไรต่อไปมันก็เกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา

ปัญญาไม่ใช่เกิดจากการค้นคว้าการวิจัยต่างๆ นั้นมันเกิดจากอวิชชา เกิดจากความไม่รู้ของเราทั้งนั้นน่ะ แต่เราก็ต้องศึกษาๆ ไง เพราะคนเราบวชมาแล้ว คนเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันก็กลัวผิดพลาดทั้งนั้นน่ะ เวลาผิดพลาดไป ศึกษามาขนาดไหน ศึกษามาก็พร้อมกับตะครุบเงา พร้อมกับตะครุบเงา พร้อมกับกิเลสของเรา จินตนาการไปทั่ว เวิ้งว้างไปหมด ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลย

เวลาเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา เห็นไหม มีพระสมัยหลวงปู่มั่นน่ะ เขาไปรํ่าลือกันว่าเขาเป็นพระอรหันต์นะ สมเด็จมหาวีรวงศ์ท่านก็ตั้ง ๙ ประโยคมา ๔ องค์ ๕ องค์มาตรวจสอบ ตรวจสอบแล้วตรวจสอบเล่า ตรวจสอบอย่างไรก็ตรวจสอบไม่ได้หรอก ๙ ประโยคเรียนมาจบแล้ว การศึกษาของพระพุทธศาสนาจบแล้ว แล้วก็มาตรวจสอบพระปฏิบัติองค์หนึ่ง ตรวจสอบไม่ได้ ตรวจสอบอย่างไรก็ไม่ได้

หลวงปู่มั่นลงมาจากเชียงใหม่ สมเด็จมหาวีรวงศ์ให้พาไปหาหลวงปู่มั่น ให้เขาพูดถึงการปฏิบัติของเขา พอพูดจบ หลวงปู่มั่นพูดคําเดียว “มันติดสมาธิ”

นี่มันว่างๆ ว่างๆ พอว่างๆ ขึ้นมาก็ต่างคนต่างจํามาใช่ไหม ต่างคนต่างจํามา ว่างๆ ว่างๆ ก็ว่างด้วยกันไง แล้วมันว่างอย่างไร มันมีอะไรให้ว่างล่ะ แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรา มันว่างเพราะอะไร มันมีเหตุมีผลอะไรที่มันว่าง มันไม่มีเหตุมีผล มันว่างอย่างนั้น ดูสิ ดูคนบ้ามันก็ว่าง แล้วมันมีสติปัญญาตรงไหน แต่ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา มีสติปัญญา ถ้าว่างเป็นสมาธิ ถ้าเป็นสมาธิขึ้นมาแล้วทําไมไม่ยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้ายกขึ้นวิปัสสนา เขาก็ต้องพูดถึงการวิปัสสนาของเขา ถ้าเขาไม่มีวิปัสสนาของเขา เขาไม่ได้ทําของเขา เขาจะเอาอะไรมาพูด ถ้าเขาพูดไม่ได้ขึ้นมา

ภาคปฏิบัติไม่กวนใครทั้งสิ้น กวนแต่กิเลสในใจ กิเลสในใจมัน เราเอามรรคเอาผลกวนมัน ดูแลมัน ทําลายมัน ทําลายแต่กิเลสของเรา แล้วทําลายแล้วเป็นผู้ประเสริฐไง

เรามาวัดมาวากัน เรามาทําไม เรามาวัดมาวา ระดับของทานก็มาเพื่อเสียสละ เพื่อเสียสละนี้เป็นอามิส เห็นไหม ที่เป็นอามิสๆ ที่เราเสียสละกันอยู่นี่ เป็นอามิสมันก็เป็นบุญกุศล เป็นบุญกุศลก็เหมือนนํ้ามัน นํ้ามันเติมรถก็เต็มถัง เติมมากมันก็ล้นถัง แล้วเวลาวิ่งไป นํ้ามันก็หมดถัง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราทําเป็นอามิสๆ เพราะการกระทําของเราใช่ไหม เราศรัทธาครูบาอาจารย์องค์ไหน เราปลื้มใจมาก เราทําแล้วมันฝังใจมาก ฝังใจมากนี่บุญกุศลมหาศาล มหาศาลไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม พอหมดอายุขัย เราก็มาเกิดใหม่ นี่ไง นํ้ามันหมด เวลานํ้ามันหมดแล้วมันก็เวียนลงมา เวียนแล้วเวียนเล่าอยู่อย่างนั้นน่ะ การเวียนในวัฏฏะ เวียนในวัฏฏะก็ทําคุณงามความดีมันก็เป็นความดี ผลของวัฏฏะๆ เพราะวัฏฏะมันมีของมันอยู่อย่างนั้น ใครจะเชื่อหรือใครจะไม่เชื่อก็เป็นความจริงของมันอย่างนั้น ใครทําดีทําชั่วมันก็เป็นความจริงของมันอย่างนั้น เวลาคนทํากรรมขึ้นมา กรรมให้ผลขึ้นมา กรรมก็ให้ผลอย่างนั้น

แต่เวลาเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วเราทําคุณงามความดีของเรา เราสร้างกรรมดีของเรา กรรมดีๆ กรรมดีหรือกรรมชั่วที่เป็นอดีตมา เราไปแก้ไขมันไม่ได้ ถ้าเราแก้ไข เราแก้ไขในปัจจุบันนี้ ถ้าแก้ไขในปัจจุบันนี้ แล้วเรากระทําของเราด้วยมีสติปัญญาของเรา นี่ไง เป็นธรรม

ความคิดเป็นกิเลสหมดแหละ กิเลสกับธรรมในหัวใจของเราไง เราเป็นชาวพุทธๆ เรากราบนะ ทุกคนกราบบูชาพระรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นรัตนตรัยของเรา รัตนตรัยของเรา เราก็กราบก็ไหว้ ถ้ากราบถ้าไหว้ ดูสิ ทางโลกเขา เขาก็บูชาของเขา ในลัทธิศาสนาใดเขาก็บูชาของเขา เขาก็บูชาของเขา แต่ในพระพุทธศาสนาของเราบูชาแล้วให้ปฏิบัติ ให้สวดมนต์ แล้วสวดมนต์เสร็จแล้วให้นั่งภาวนา ให้นั่งหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทโธ พุทธะ

พุทธะคือใคร พุทธะก็คือความรู้สึก พุทธะก็ผู้รู้ ผู้รู้ก็คือหัวใจของเรา ที่หัวใจของเราเพราะมันมืดบอดมันถึงได้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จะกล้าขนาดไหน จะกลัวขนาดไหน จะรังเกียจขนาดไหน มันก็ต้องเกิด เพราะเวลามันเกิดมันไม่รู้ตัว ถ้ารู้ตัวมันไม่เกิด

อวิชชาคือความไม่รู้ มันจะกล้า มันจะกลัว มันจะรังเกียจ มันจะชอบ มันจะไม่ชอบ เกิดหมด มันต้องเกิดตามกรรมของมันน่ะ การกระทํานั้นน่ะ สสารสิ่งนั้นมันมีอยู่ ภวาสวะ ภพ ปฏิสนธิวิญญาณ ปฏิสนธิวิญญาณมันทําของมันไว้ ทําบุญกุศลมันก็เป็นประโยชน์กับมันใช่ไหม แต่เวลาเราทําบุญกุศลเราก็เข้าใจ

นักปฏิบัตินะ เขาไม่อยากไปเกิดบนพรหม ไม่อยากไปเกิดบนเทวดา เพราะมันต้องใช้อายุขัยยาว เขาอยากจะเกิดเป็นมนุษย์ เพราะมนุษย์อายุแค่ ๑๐๐ ปี แล้วเขาอยากจะปฏิบัติ เขาอยากปฏิบัติ เขาอยากจะพ้นจากทุกข์ เขาไม่อยากไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม นรกไม่ต้องพูดถึงมัน ยิ่งไม่อยากใหญ่เลย มันไม่อยากอยู่แล้ว แต่สวรรค์ก็ไม่อยาก เพราะเราไปเพลิดเพลินอยู่อย่างนั้นน่ะ ไปเพลิดเพลินอยู่อย่างนั้นตลอดเวลา นี่พูดถึงนักปฏิบัติเขาหูตาสว่าง เขาคิดของเขาอย่างนี้นะ แล้วเวลาเราเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์ถึงเป็นอริยทรัพย์

ทําไมถึงเกิดเป็นมนุษย์ล่ะ มนุษย์มันต้องมีอากาศหายใจ มนุษย์มันต้องมีอาหาร ถ้ามนุษย์ขาดอาหาร มนุษย์อยู่ไม่ได้ นี่ไง เพราะต้องมีอากาศหายใจ ต้องมีอาหาร ต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัย มันถึงกดดันเราไง มันถึงบีบคั้นเราให้เราทุกข์ไง ถ้าบีบคั้นให้เราทุกข์ จะทําให้เราตื่นตัวไง ให้เราเห็นโทษของมันไง ถ้าเห็นโทษของมันแล้วเราก็พยายามแสวงหาไง พยายามศึกษาค้นคว้าหาทางออก ค้นคว้าหาทางออกนี่เป็นหนทาง เสร็จแล้ววางไว้ เสร็จแล้วต้องหาหนทางของเรา

รัฐบาลที่ดีเขาทําสาธารณูปโภคที่ดี เราสะดวกสบาย นี่ก็เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้เป็นแนวทาง แต่ทางของเรามันไม่มีไง อันนั้นเป็นทางขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าถนนเอกชน ถนนของเรา ถนนส่วนบุคคล ถนนส่วนบุคคลของเรามันไม่มีขาย นี่ไง มันไม่มีขาย แต่ทางโลกมันช่วยเหลือเจือจานกันได้ใช่ไหม ไอ้นี่มันไม่มีขาย สติก็ไม่มีขาย สมาธิก็ไม่มีขาย ปัญญาก็ไม่มีขาย

ดูสิ เวลาทางโลกเขา ในสุขภาพ ถ้าสุขภาพแข็งแรงมันก็อยู่ที่การออกกําลังกาย สุขภาพจิตที่ดีๆ คนเขาถามประจํา อยากจะฉลาด อยากจะไบรท์ อยากจะมีปัญญามาก แล้วบอกว่าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เขาบอกมันจะฉลาดได้อย่างไรล่ะ มันยิ่งโง่เข้าไปใหญ่เลย ไอ้หลับหูหลับตาพุทโธนี่โคตรโง่เลย

โคตรโง่เลย หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เราท่านสําเร็จเป็นพระอรหันต์หมดนะ ความสําเร็จเป็นพระอรหันต์ต้องมีภาวนามยปัญญา ปัญญารู้เท่าความคิดของตน ปัญญารู้เท่ากิเลสตัณหาของตน ปัญญาการเพิกถอนกิเลสในใจของตนมันโง่ที่ไหนวะ ไอ้ที่มันฉลาดๆ นั่นแหละกิเลสทั้งนั้นน่ะ เพ้อเจ้อ ไอ้ที่ว่าโง่ๆ โง่ๆ โง่ๆ ก็สํานึกตนไง โง่ๆ ก็คิดถึงตัวเราไง โง่ๆ ก็เพื่อจะรักษาตัวไง โง่ๆ ก็เพื่อจะหาความสุขในตัวของตัวไง โง่ๆ ก็หาบ้านของเราไง

ถ้าเรามีบ้านมีเรือนขึ้นมา เรามีที่พึ่งอาศัย ใครทําสมาธิได้ก็มีคูหา คูหาของจิตคือมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่ง คนที่มีบ้านมีเรือนหลังหนึ่ง ฝนตกแดดออกมันก็มีที่พึ่งอาศัยนะ คนที่ไม่มีบ้านมีเรือนมันอยู่กลางแดดกลางฝน ฝนตกแดดออกมันก็ต้องทนเอาๆ ไง การทนเอาอย่างนั้นแล้วบอกว่างๆ ว่างๆ

ว่างๆ มึงนอนผึ่งแดดอยู่นี่ มึงนอนกลางแดด ว่างๆ อะไรของมึงน่ะ นี่ไง กิเลสทั้งนั้น คิดเอาๆ นี่พูดถึงภาคปริยัติ ถ้าปริยัติ กิเลสกับธรรมๆ แล้วธรรมเป็นอย่างไรล่ะ แล้วหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธนี่โง่ๆ

ลูกหลานของเรานะ ถ้ามันฉลาด มันเท่าทันตัวมันเอง มันเอาตัวรอด มันโง่หรือมันฉลาด ลูกหลานของเราคบเพื่อนมหาศาลเลย แล้วก็ไปให้คนอื่นเขาปอกลอกมัน มันฉลาดหรือมันโง่ เพื่อนมันดีๆ ทั้งนั้น เพื่อนมันปอกลอกมันทั้งนั้น แล้วเราบอกลูกหลานเราฉลาดหรือ

แต่ถ้าลูกหลานเรามีสามัญสํานึก ลูกหลานเรามันเอาตัวมันรอดได้ นี่ก็เหมือนกัน ถ้าหัวใจเรามันฉลาด หัวใจเราเป็นอิสระ หัวใจเราไม่ให้กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันชักจูงไป ความคิดมันชักจูงไปไง อยากจะไปนู่น อยากจะไปนี่ อยากจะได้นั่น อยากได้นี่ อยากเป็นนู่น อยากเป็นนี่ อยากไปหมดเลย แต่ไม่ทําอะไรเลย โดนเขาหลอกหมด

แต่ถ้าวันไหนนะ มันหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันพยายามทําตัวของมันขึ้นมานะ ลูกหลานเราเป็นคนดี จิตใจเราเป็นคนดีไง ถ้าจิตใจเราเป็นคนดี ธรรมะไม่มีขาย อยากได้ต้องทําเอา แล้วธรรมมันทําที่ไหน ธรรมก็ไปศึกษาไง ไปจํามาไง ไปจํามาแล้วก็มาถากมาถางกัน

มนุษย์เกิดมามีอาวุธมหัศจรรย์มาคนละหนึ่งด้ามคือมีปาก ปากคือขวานถากเขาไปทั่ว มีปากถากเขาไป ถางเขาไป ถากเขาไปทั่ว ศึกษามาแล้วอวดเก่งอวดรู้ไปหมด นี่ไง ลูกหลานเรามันโดนเพื่อนมันปอกลอก ไอ้นี่หัวใจมันโดนกิเลสปอกลอก แล้วปอกลอกก็อ้างธรรมะด้วยนะ อ้างธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลยนะ อ้างพุทธพจน์ๆ

เวลาใครมาหาเรา เราบอกว่าพุทธพจน์แขวนไว้ก่อน แขวนไว้ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กิเลสมึงกับกิเลสกูมาชนกัน กิเลสทั้งนั้นน่ะ อ้างพุทธพจน์ๆ กิเลสเต็มหัว

พุทธพจน์ สาธุ เราเคารพพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึกของเรานะ แก้วสารพัดนึก หมายถึงว่า หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านขวนขวายของท่าน ท่านได้เป็นพระอรหันต์ของท่าน นั่นสูงสุด ไอ้ของเรานะ ไอ้ระดับปานกลางขึ้นมา เราขวนขวายของเรา แก้วสารพัดนึกของเรา หัวใจเรานึกได้แค่ไหน หัวใจเราสร้างได้แค่ไหน เราจะได้ผลตอบแทนเท่านั้น

หัวใจของเราหยาบคาย หัวใจของเราไม่เชื่อถือสิ่งใด แก้วสารพัดนึก แก้วมันก็อยู่กับดินนั่นแหละ แก้วมันก็อยู่ในแร่ธาตุนั่นน่ะ เราก็เดินเหยียบยํ่ากันไป เราจะไม่ได้อะไรเลย แก้วสารพัดนึกๆ ใครนึก แก้วสารพัดนึก ใครเป็นคนทํา แก้วสารพัดนึก ใครเป็นคนขวนขวายขึ้นมา แก้วสารพัดนึกของใคร

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นศาสดาของเรา สาธุ พุทธพจน์ๆ สาธุนะ เขาศึกษามาให้เล่าเรียน “สุภัททะ เธออย่าถามให้มากไปเลย ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ถามเอามาไม่ได้”

ถามเลยนะ “ศาสนาไหนดีมาก ศาสนาไหนดีน้อย ศาสนาไหนว่าดีไปหมด”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไม่ต้องถามๆ ปฏิบัติเอาๆ ให้พระอานนท์บวชให้ คืนนั้นเป็นพระอรหันต์เลย

ถามมาทั้งชีวิตนะ เขาเป็นพราหมณ์ที่มีปัญญามาก ศึกษามาทุกลัทธิ ศึกษาไปหมด รู้ไปหมด ศึกษามาแล้วตัดสินใจไม่ได้ สุดท้ายแล้วต้องมาถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะข่าวรํ่าลือว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะนิพพานคืนนี้

เขาถือตัวถือตนเขามาก เขาว่าเขามีปัญญามาก ฉะนั้น เวลาความคิดเขา เขายังมีโอกาส เขาคิดว่าถ้าวันนี้ไม่ถามพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าจะนิพพานคืนนี้แล้ว ถ้าไม่ถามพระพุทธเจ้า เขาก็ต้องสงสัยไปตลอดชีวิต วันนั้นน่ะทําให้เขาบากหน้าไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วถามคํานี้ขึ้นมา

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้อยู่แล้ว อนาคตังสญาณ รู้อดีตอนาคต รู้หมด เพียงแต่ว่ามันเป็นสมบัติของเขา มันเป็นกิเลสในใจของเขา มันเป็นโอกาสของเขา เขาจะยอมหรือไม่ยอม นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณ พุทธกิจ ๕ ใครที่มีอํานาจวาสนาแล้วชีวิตสั้น มีโอกาส ไปเอาคนนั้นก่อน ไอ้นี่มันมีวาสนา แต่ทิฏฐิมานะมันไม่ฟัง ไปพูดมันก็ไม่ฟัง แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน มันเป็นโอกาสของมันเอง โอกาสของมัน ถ้ามันไม่ถามก็จบ ไม่ถามก็จะต้องลังเลสงสัยไปตลอดชีวิต ก็มาถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าไม่ต้องถามให้มากไปเลย หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ที่เรียนมาเยอะๆ ที่มีปัญญามากๆ นั่นน่ะ วางเอาไว้ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เอาจิตสงบให้ได้ ถ้าจิตสงบได้ จิตเป็นอิสระจากกิเลสได้ จิตจะมีอิสระในการใช้ปัญญาของตน

ถ้าจิตยังเป็นอิสระไม่ได้ คิดสิ่งใด ทําสิ่งใดมีสมุทัย มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากเจือปนมาตลอด ความคิดของเราไม่สะอาดเพราะความหวัง ความคาดหมายของเรา มันจะสมบูรณ์ไปไม่ได้ มรรคจะสามัคคีไม่ได้ มันจะเป็นสัจธรรมไม่ได้

แต่ถ้าเขาทําความสงบของใจเข้ามา กิเลสมันสงบตัวลง กิเลสมันปล่อยให้จิตนี้เป็นอิสระ จิตสงบคือจิตที่เป็นอิสระจากการควบคุมของกิเลสชั่วคราว จิตสงบคือการปล่อยวางกิเลสให้เป็นอิสระชั่วคราว แต่ชั่วคราวนั้นเราใช้ปัญญาเป็นหรือไม่ ชั่วคราวนั้นเรายกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็นหรือไม่

ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็น เราจะเกิดมรรคเกิดผลในใจ ถ้ามันเกิดมรรคเกิดผลในใจ ถึงที่สุดแล้วถ้ามรรคสามัคคีมันจะเกิดสมุจเฉทปหาน มันจะเกิดการประหัตประหารกันกลางหัวใจ มันจะเกิดการประหัตประหารของมรรค ทําลายกิเลสในใจ มันจะเป็นปัจจัตตัง มันจะเป็นสันทิฏฐิโก มันจะเบิกบานกลางหัวใจดวงนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะอนุโมทนากับจิตอย่างนั้น จิตประเภทนั้น จิตที่พ้นจากการครอบงําของอวิชชา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๙ ตุลาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะนะ วันนี้วันพระ วันพระ เห็นไหม วันพระ วันโกน โบราณของเราไปวัดไปวา ไปวัดไปวาเพื่อตักตวงเอามรรคเอาผล เอาบุญกุศลของเราไง ถ้าบุญกุศลของเรา บุญมันคืออะไร บุญต้องแลกเปลี่ยนด้วยอะไร

บุญคือเจตนาของใจ พอใจมันมีเจตนาอยากจะทําบุญกุศล บุญเกิดตรงนั้นน่ะ ถ้าบุญเกิดตรงนั้นนะ นั่นคือมโนกรรม มโนกรรมขึ้นมาแล้วมันจะเสร็จสมบูรณ์ของมัน เราจะเสียสละอะไร ถ้าเสียสละอะไร เขาเตรียมอาหารวันโกน สมัยโบราณเขาต้องทําอาหารกันเอง มันไม่มีอาหารถุง

เจตนา เจตนาทําคุณงามความดีตลอด เจตนาเราจะไปวัดไปวา เจตนาเราจะไปเห็นสมณะ เห็นสมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ การเห็นสมณะเป็นมงคลอย่างยิ่ง เป็นมงคลชีวิตของเราไง ชีวิตของเรา เราอยู่กับโลกเราก็เจอแต่มนุษย์นี่แหละ เราก็เจอแต่คนนี่แหละ มีแต่แข่งขัน มีแต่แย่งชิงกัน

ถ้าไปวัดไปวาไปเจอพระเจอเจ้านะ พระได้เสียสละจากฆราวาสมาเป็นพระ เป็นพระขึ้นมา ท่านมุ่งเน้นของท่านเพื่อจะค้นคว้าหาสัจธรรมในใจของท่าน ถ้าค้นหาสัจธรรมในใจของท่าน เราไปทําบุญกุศลกับท่าน ถ้าท่านได้ศีล ได้สมาธิ ได้ปัญญา ได้ความสุขใจของท่าน เกิดจากความส่งเสริมของเรา เกิดจากบุญกุศลของเราไง นี่คนที่เขามีปัญญาๆ เขาไปวัด ไปวัดอย่างนี้ เขาไปเพื่อตักตวงเอามรรคเอาผล เอาความสุขใจ เอาความสุขใจ เอาความพอใจของเราไง

เราอยู่กับโลกเราต้องแข่งขัน เราต้องเห็นหน้ากันทุกวันๆ มันมีการแข่งขัน มันคู่แข่งขันทั้งนั้นน่ะ เราไปวัดไปวานี่ไม่ใช่ ท่านเสียสละแล้ว ท่านไม่แข่งขันแบบเราไง ท่านออกจากสนามไปแล้ว ท่านออกจากสนามไปแล้วท่านขวนขวายของท่านน่ะ เราไปส่งเสริมท่านๆ แล้วท่านทําประโยชน์ของท่านขึ้นมาได้ เกิดจากการส่งเสริมของเรา บุญกุศลมันเกิดตรงนี้ไง นี่วันพระ เห็นไหม

เราเกิดเป็นมนุษย์นะ เกิดเป็นมนุษย์เกิดในประเทศอันสมควรนะ ในประเทศอันสมควร เราเกิดในชุมชนที่นับถือพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเรื่องบุญกุศล เรื่องบุญกุศล เรื่องหัวใจของเรา ได้มากได้น้อยมันอยู่ที่นํ้าใจของเรา ไม่ต้องไปแข่งขันกับใครเรื่องวัตถุ แข่งขันกับเขาเรื่องเจตนาของเรา เรื่องหัวใจของเราน่ะ ถ้าหัวใจของเรา ของมันจะน้อย ของมันจะไม่มีค่า ก็ของเราน่ะ สุดความสามารถของเรามันมีค่ายิ่งใหญ่ มันยิ่งใหญ่ ยิ่งใหญ่ที่เจตนาอันนั้นไง เราไปวัดไปวากันที่นั่นนะ

เราเกิดในประเทศอันสมควร ดูข่าวนะ เวลาพายุมันเข้า ตายทีหนึ่งเกือบพัน ๘๐๐ กว่าศพ นั่นไง ตาย ประเทศอันไม่สมควร เห็นไหม เวลาพายุมันเข้ามาไม่มีทางต่อต้านใดๆ ได้เลย ยืนเผชิญกับความเสียชีวิต เพราะมันพัดกระหนํ่าเข้ามามันจะหลบซ่อนที่ไหน มันเป็นไปหมด นี่ประเทศอันไม่สมควรไง แต่ประเทศอย่างนั้นเขาก็อยู่กันอย่างนั้น แต่ของเรา เราเกิดในประเทศอันสมควร

ดูชีวิตสิ ตายทีเดียวพร้อมกันเป็นพันๆ คน แล้วเราล่ะๆ ชีวิตของเรามันมีค่าแค่ไหนล่ะ ถ้าชีวิตมีค่าแค่ไหน ถ้าเราคิดได้อย่างนี้ปั๊บ ความที่ว่ามันแบกทุกข์แบกยาก แบกทุกข์แบกโศกในหัวใจของเรามันจะเบาบางลงไง มันเบาบางลงทันทีนะ แต่นี่เวลาเราทุกข์เรายากในหัวใจของเรา เราคิดตอกยํ้าแต่ความคิดแต่ในใจของเรานั่นน่ะ มันไม่มีสิ่งใดที่จะมาลดทอนเลยหรือ ถ้ามันมีสิ่งใดมาลดทอนๆ นี่ไง บุญกุศล ถ้าบุญกุศล บุญกุศลมันสร้างอํานาจวาสนามามันจะมีเจตนา มันจะมีมุมมองของมัน

ถ้ามุมมองของเรา มุมมองของเราคือมันเกิดปัญญา ถ้าปัญญามันมีสํานึกขึ้นมาได้ ชีวิต ดูสิ เรามีปู่มีย่า มีพ่อมีแม่ แล้วก็มีเรา มันกี่ชั่วอายุคนล่ะ มันก็เป็นอย่างนี้ โลกเขามีการแข่งขันกันอย่างนี้ แต่เวลาเราเกิดมา เกิดมาจากพ่อจากแม่เป็นสัมมาทิฏฐิ พ่อแม่เป็นสัมมาทิฏฐิก็สอนลูกให้เป็นคนดี ถ้าลูกเป็นคนดี สังคมเขาจะตราหน้าว่าเราเป็นคนจน เราเป็นคนรวย นั่นก็เรื่องของสังคมทั้งนั้นน่ะ ถ้าเรื่องมันจะดีมันจะชั่วมันก็ดีชั่วในใจของเรานี่แหละ ถ้าในใจของเรา

อภิชาตบุตร บุตรที่เกิดมาดีจากพ่อจากแม่ เกิดมาแล้วพ่อแม่มีความสุขมีความพอใจ เกิดมานี่ เวลาพ่อแม่จะมีความสุขๆ เพราะลูกของเรามีความสุข ลูกของเรามีที่ยืนในสังคม แค่นี้พ่อแม่ก็มีความสุขแล้ว นี่ความสุข แล้วไอ้เรื่องที่ประสบความสําเร็จทางโลกๆ อันนั้นวาสนาบารมีของคน

ถ้าวาสนาบารมีของคน คนเราได้สร้างสมสิ่งใดมามันก็มีโอกาสมีจังหวะของเขา แล้วของเรา เราหลุดไม้หลุดมือของเราไปบางครั้งบางคราว เราก็พยายามทําของเราไง ดูสิ เวลาเขามาบวชเป็นพระๆ มนุษย์เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร คนเรามันจะประสบความสําเร็จมันต้องมีความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะแล้วมันต้องมีสติปัญญา สติปัญญาที่ทําให้มันชอบธรรม สุจริตชน ความสุจริตจะคุ้มครองเราไง ถ้าเรามีความสุจริต

ฉะนั้น เวลาความคุ้มครองเรานะ ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมะจะคุ้มครอง เห็นไหม ผู้ถือศีลๆ ศีลจะคุ้มครองเราไง ศีลธรรมจะคุ้มครองมนุษย์นะ คุ้มครองที่ไหนล่ะ คุ้มครองที่เราไม่ได้ทําตั้งแต่ต้น ถ้าเราไม่ได้ทําตั้งแต่ต้น

มันมีคนที่ไม่ได้ทําความผิดแล้วติดคุกๆ เวลาคนเขาติดคุกเขาไปสัมภาษณ์นะ ไม่ทําความผิดทําไมติดคุก แล้วยอมรับหรือ แต่คนถ้าเขามีสติปัญญาเขาบอกว่ามันก็เป็นกรรมเก่า เขายอมรับ ถ้าเขายอมรับมันก็ไม่เดือดร้อนจนเกินไปนัก คนที่ไม่ทําความผิดติดคุกก็มี

นี่พูดถึงว่าเวลาทํามาๆ สิ่งที่ทํามาๆ สิ่งที่เขาทํามาเขาประสบความสําเร็จของเขา ถ้าประสบความสําเร็จของเขา อนุโมทนาทานๆ เราทําได้ไหม ถ้าเราทําไม่ได้ ถ้าเรามีศีลมีธรรมของเรา ศีลธรรมจะคุ้มครองหัวใจของเรานี่ไง ถ้าศีลธรรมมันคุ้มครองหัวใจ

เราไปหาของศักดิ์สิทธิ์ๆ กัน ของศักดิ์สิทธิ์มันจะมีที่ไหนล่ะ ของศักดิ์สิทธิ์ ดูสิ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ รัตนตรัย แก้วสารพัดนึกของเราไง ถ้าแก้วสารพัดนึกของเรา เห็นไหม เราจะแจกหนังสือหลวงปู่จวนๆ ดูสิ ชีวิตประวัติของท่าน ท่านสมบุกสมบันมาขนาดไหน แล้วเราไม่ต้องไปสมบุกสมบันขนาดนั้น เราไม่ได้ว่าเราต้องดําเนินชีวิตแบบนั้นๆ แต่การดําเนินชีวิตแบบนั้น คนที่เขามีเจตนา มีความมั่นคงของท่าน ท่านทําของท่าน ดูสิ ครูเอกของโลก ครูเอกของโลกก็องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นกษัตริย์นะ สถานะเป็นถึงกษัตริย์ ละทิ้งนั้นออกมา ออกมาเป็นขอทาน เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เมื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยบุญกุศล ด้วยอํานาจวาสนาบารมีของท่าน ทุกคนก็อยากพบอยากเห็น อยากอังคาสด้วยมือของตน อยากทําบุญกุศล นี่ไง ชีวิตเรามันมีลุ่มๆ ดอนๆ อย่างนั้นไง

นี่ก็เหมือนกัน ประวัติครูบาอาจารย์ของเรา ท่านบุกบั่นมา ท่านสมบุกสมบันมา สมบุกสมบันมาจนเป็นรัตนตรัยของเรา เป็นพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งของเราไง เราอ่านแล้วเป็นคติเป็นแบบอย่างของเรา ไม่ใช่ว่าต้องทําตัวแบบนั้นๆ มันทําไม่ได้หรอก ก็อปปี้มาไม่ได้ ของมันไม่ชอบ จริตนิสัยมันชอบสิ่งใดๆ

นี่ก็เหมือนกัน คนที่จะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันมีความชอบ มีความผูกพันอย่างใด เราต้องแก้ความผูกพันอันนั้น แก้ความผูกพันอันนั้น นี่ไง เราไม่ได้ไปก็อปปี้อย่างนั้นมา แต่เราอ่านเป็นคติธรรม เป็นคติเป็นแบบอย่าง แล้วเอามาใช้กับชีวิตของเราไง

ชีวิตของเรานะ เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ครูบาอาจารย์ของเราท่านสมบุกสมบันอย่างนั้นเพื่อท่านจะพ้นจากทุกข์ ไอ้ของเราไม่ต้องสมบุกสมบันขนาดนั้น เราจะสร้างอํานาจวาสนาบารมีของเราเพื่อให้หัวใจของเรามันมีร่มโพธิ์ร่มไทรไง

ครูบาอาจารย์ท่านพูดนะ ถ้าจิตดวงใดก็แล้วแต่ทําสมาธิได้ มีสมาธิ มีความสงบสุขในหัวใจ ถ้ามีบ้านมีเรือนนะ จิตใจของคนที่มีบ้านมีเรือนกับจิตใจของคนเร่ร่อน คนข้างถนน คนข้างถนนเขาทําความผิดพลาดมา เขาไม่มีบ้านไม่มีเรือน เขาต้องมานอนข้างถนน เวลาฝนตกแดดออกเขาต้องคอยหลบคอยหลีก คนที่มีบ้านมีเรือนขึ้นมาเขามีที่พึ่งที่อาศัยในบ้านในเรือนของเขา มีความอบอุ่นในบ้านของเขา

จิตใจของเราๆ ถ้าเราทําความสงบของใจเข้ามา นี่ไง ผู้ที่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมะจะคุ้มครอง มีศีล ศีลก็คุ้มครองเรา ถ้ามีสมาธิ สมาธิก็คุ้มครองเรา ถ้าเกิดมีปัญญามันยิ่งคุ้มครองเราใหญ่เลย ความคุ้มครองเรา นี่รัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ไง เป็นแก้วสารพัดนึกของใจไง ใจดวงใดมีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน ระลึกถึงได้มากน้อยแค่ไหน จะสร้างสมคุณประโยชน์กับใจของเราได้มากน้อยแค่ไหน ใจของเราๆ ทั้งนั้นน่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอน สอนถึงมนุษย์ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ทุกข์เกิดที่ไหน ทุกข์ดับที่นั่น ถ้าทุกข์เกิดที่ไหน ทุกข์ดับที่นั่น เห็นไหม สิ่งที่สัมผัสธรรมะได้คือความรู้สึกของเราเท่านั้นน่ะ

ทีนี้เราก็ไปมองกัน ศาสนวัตถุ ศาสนบุคคล ศาสนวัตถุก็วัดวาอารามไง สร้างกันวิจิตรพิสดารขึ้นไป อันนั้นมันเป็นเรื่องของโลกนะ มันเป็นวัฒนธรรม อันนั้นก็สาธุ เป็นเรื่องของเขา ศาสนบุคคลๆ บุคคลที่จะเป็นผู้นํา บุคคลที่จะชี้แจงต่อเรา บุคคลคนนั้นเขามีความรู้จริงในหัวใจหรือไม่

ถ้ามีความไม่รู้จริงในหัวใจ ในหัวใจ ถนนหนทาง ไปถนนยังหลงทางกันเลย แล้วก้าวเดินของใจ ใจจะก้าวเดินเข้าไปสู่อริยสัจ ใจจะก้าวเดินไปสู่สัจจะความจริง ครูบาอาจารย์ของเราท่านถึงแสวงหาๆ แสวงหาครูบาอาจารย์ผู้ชี้นํา แสวงหาครูบาอาจารย์ผู้ชี้นําไง

แต่ของเราปัจจุบันนี้โลกเจริญ ทางการศึกษาเจริญ อ้าว! ก็มีตํารับตําราอยู่แล้ว ตํารับตํารา สิ่งที่เป็นตํารับตํารา ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเราศึกษาๆ ศึกษาก็ศึกษาด้วยกิเลสของเรา กิเลสของเราเวลาศึกษาแล้ว ถ้าชอบใจก็ว่าใช่ ถ้าไม่ชอบใจก็ว่าไม่ใช่ ด้วยความชอบและไม่ชอบนั้นน่ะมันถึงเป็นกลุ่มเป็นหมู่เป็นเหล่า พอเป็นกลุ่มเป็นหมู่เป็นเหล่าแล้วมันก็เกิดเป็นนิกาย เกิดเป็นหมู่คณะ เกิดเป็นนั้นไป

แต่เวลาหลวงปู่มั่นเราประพฤติปฏิบัติธรรมขึ้นมา ไก่มันก็ยังมีชื่อ ไก่ยังมีสายพันธุ์เลย สายพันธุ์ของไก่ แล้วเป็นคนล่ะ เออ! เราเป็นคน เราไม่ใช่ไก่ อะไรที่เป็นความจริงๆ เราต้องการความจริงต่างหาก เราไม่ต้องการสายพันธุ์ใดทั้งสิ้น เราต้องการความสัจจะจริงอันนั้นไง ถ้าความสัจจะจริงอันนั้น วิธีการประพฤติปฏิบัติจะประพฤติปฏิบัติมาจากไหนก็แล้วแต่ ถ้ามันเข้าสู่สัจจะความจริงก็เป็นความจริงอันเดียวกันๆ มันเป็นจริตนิสัย

ฉะนั้นถึงบอกว่า เราศึกษาครูบาอาจารย์ของเรา ไม่ใช่ว่าต้องก็อปปี้จะเอาแบบนั้นๆ เลย ไม่ได้หรอก ไม่ได้เพราะมันไม่ถูกจริตเราไง มันไม่ถูกจริตเรามันก็ไม่ใช่ทุกข์ของเรา ถ้าไม่ใช่ทุกข์ของเรา เราก็แก้ทุกข์ของเราไม่ได้ ไอ้ทุกข์ของเราๆ นั่นน่ะ ไอ้ตรงกับความรู้สึกเราอันนั้นน่ะ แล้วอันนั้นน่ะ เราจะประพฤติปฏิบัติเอาอันนั้นไง ถ้าอันนั้นแล้วจะถอดถอนอย่างนั้น

ถ้าถอดถอน ไอ้การถอดถอนนั่นน่ะคืออันเดียวกัน เวลาถอดถอนได้จริงเป็นอันเดียวกัน อริยสัจมันมีหนึ่งเดียวๆ อริยสัจต้องเป็นอันเดียวกันทั้งนั้นน่ะ แม้แต่อันเดียวกัน เห็นไหม สมณะที่ ๑ สมณะที่ ๒ สมณะที่ ๓ สมณะที่ ๔ สมณะมันขึ้นต้นตรงไหนแล้วมันจบลงตรงไหนล่ะ มันต้องขึ้นต้นได้แล้วจบลงได้ ขึ้นต้นได้แล้วจบลงได้มันถึงจะเป็นสัจจะความจริง

แต่เวลากระทํา สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ใช่ สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา เพราะความเป็นอนัตตา สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา เป็นกุปปธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ๆ แต่เวลาสอนแล้ว เวลาสมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ ถ้ามันเป็นจริงแล้วต้องสอนอีกไหม

เวลาไม่ต้องสอนเลย พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเวลาสําเร็จไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประกันด้วย มันเป็นสัจจะความจริงในใจของพระสารีบุตร ในใจของพระโมคคัลลานะ นี่เป็นความจริงๆ เป็นความจริงก็เป็นความจริง

สิ่งที่ว่าเราศึกษาๆ มา ศึกษาความชอบไม่ชอบอันนี้มันอีกเรื่องหนึ่ง มันถึงเป็นจริตเป็นนิสัย ฉะนั้น เราศึกษามาเพื่อประโยชน์กับเราเนาะ

เราอุตส่าห์เก็บรวบรวมมา นี่พูดถึงตํารับตํารานะ ประวัติครูบาอาจารย์ ทีนี้เอามาศึกษา ไม่ใช่ว่าจะเอามาอย่างนั้นแล้วเราจะต้องทําตัวอย่างนั้น ไม่ใช่ๆๆ เพราะเวลาครูบาอาจารย์ท่านหลากหลาย ท่านมีจริตนิสัยต่างๆ อํานาจวาสนาคนมันไม่เหมือนกัน แต่เป็นคตินะ

๑. เป็นคติ

๒. มีผู้เดินไปข้างหน้า

เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นไป “มันจะเป็นไปได้อย่างไร มันจะเป็นไปได้อย่างไร”

ครูบาอาจารย์ของเราท่านปฏิบัติอยู่ข้างหน้า ท่านเดินไปข้างหน้า แล้วท่านจูงเราไปๆ ถ้ามันมีคนจูง มีคนชี้ทาง มีคนบอกทาง อืม! มันก็น่าเดินเนาะ ทุกข์ก็ทุกข์ขนาดนี้ ยังมืดบอดอีก ทําไปมีแต่ความทุกข์ยาก แล้วใครรู้ช่วยบอกที ใครรู้ช่วยบอกทีนะ

เวลาบอกทีๆ เวลาถ้าเป็นจริงมันต้องการอย่างนั้นน่ะ แต่กิเลสมันก็อยู่กับเราน่ะ เวลาบอกมามันก็เคลือบแคลงสงสัย ไม่จริง ไม่แน่นอนทั้งนั้นน่ะ ถ้าแน่นอน แน่นอนมันก็จะก็อปปี้อีกแล้ว ก็อปปี้ไม่ใช่

เวลาฟังมา แล้วเวลาพิจารณาขึ้นมาเป็นจริงอย่างนั้นมันยังเป็นสัญญาเลย มันเกิดจากสัญญาไง ถ้าเกิดจากสัญญา เกิดจากสัญญาบ่อยครั้งเข้าๆ จนเราเห็นโทษ เกิดจากสัญญา เริ่มต้นจากข้อมูลเดิม แล้วเราพิจารณาของเราไป เอ๊ะ! มันก็ดีน่ะ แต่มันไม่ลงสู่จิตใต้สํานึก มันไม่ลงสู่กิเลสแท้ๆ ในใจของเรา

แต่ถ้าเราจับของเรา เราพิจารณา สิ่งที่เป็นสัญญาๆ พิจารณาซํ้าแล้วต้องซํ้า ซํ้าเพื่ออะไร จากสัญญา จากที่นักเรียนเรียนมาจากครูใช่ไหม แล้วครูให้ฝึกหัดใช่ไหม พอฝึกหัดแล้วมันก็ทําขึ้นมาถูกต้องใช่ไหม แล้วเราล่ะ สมองของเราล่ะ เราจะทําอย่างไร

เราก็ทําซํ้าๆ ขึ้นไป เดี๋ยวมันจะมีช่องทาง ช่องทาง เออ! อันนี้เราทําได้ ทําได้เพราะครูสอน ถ้าเราพลิกแพลงจะเป็นของเราล่ะ พลิกแพลง มันจะลึกเข้าไปๆ เวลาปัญญามันเกิดมันจะเกิดอย่างนั้น ถ้าปัญญาเกิดอย่างนั้นน่ะ คนภาวนาไปแล้วที่ว่าโลกุตตรธรรมๆ โลกียปัญญา โลกุตตรปัญญา มันจะรู้มันจะเห็นของมัน มันชัดเจนของมันๆ นะ ชัดเจนของมัน เพราะชัดเจนของมัน มันถึงเข้าถึงจิตใต้สํานึกนั้น เข้าไปถึงก้นบึ้งของกิเลสนั้น แล้วถ้ามันสํารอกมันคายนั่นน่ะ อกุปปธรรมๆ มันจะอนัตตาตรงไหน

ถ้ามันอนัตตา สมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ มันก็ต้องคลอนแคลนสิ สมณะที่ ๔ ก็ต้องร่วงหล่นมาเป็นสมณะที่ ๓ สมณะที่ ๓ ก็ร่วงมาเป็นสมณะที่ ๔ มันหมุนไปหมุนมาอย่างนั้นหรือ...ไม่

อฐานะๆ หนึ่งก็เป็นหนึ่งตลอดไป มีแต่ขึ้นเป็นสอง สองก็เป็นสองตลอดไป มีแต่ขึ้นเป็นสาม ไม่ลงตํ่า ถ้าสามก็สามแค่นั้น ถ้าจะขึ้นก็ขึ้นสี่ พอจบจากสี่แล้วมรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ เอวัง