คํานํา

ในหลวง ทรงมีพระบุญญาธิการและอํานาจวาสนาบารมีมากล้น ทรงพิสูจน์ธรรมะขององค์พระบรมศาสดา “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” ด้วยพระราชปณิธาน “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” การครองราชย์ด้วยทศพิธราชธรรมอันยาวนาน ๗๐ ปี แม้มีปัญหาเกิดวิกฤติการณ์ร้ายแรง และมีอุปสรรคนานัปการ ก็ผ่านพ้นด้วยพระบารมีและด้วยหลักนิติรัฐ นิติธรรม แผ่นดินไทยจึงสงบร่มเย็นเป็นสุข เป็นแผ่นดินธรรม แผ่นดินทอง

ด้วยพระสติปัญญาอันอัจฉริยะชาญฉลาด จึงทรงเป็นปราชญ์ในทุกๆ แขนง ในการพัฒนาประเทศ จึงเกิดโครงการพระราชดําริที่เป็นประโยชน์ต่อชาวไทยมากมาย โดยเริ่มจากทรงฟื้นฟูให้คนไทยมีสุขภาพแข็งแรง และต่อมาทรงสอนหลักเศรษฐกิจพอเพียงในการดําเนินชีวิตทรงเสียสละเหน็ดเหนื่อยทั้งชีวิต ทรงอุทิศพระวรกายและพระหทัย เพื่อชาติ ศาสนา และประชาชนอย่างแท้จริง จนผลงานประจักษ์ดังไปทั่วโลก โดยต่างสดุดีชื่นชมและทูลเกล้าถวายรางวัลมากมาย ทั้งเคารพยกย่องสูงสุดว่าทรงเป็น “พระมหากษัตริย์ที่ดีและยิ่งใหญ่ ที่ทรงครองราชย์ยาวนานและทรงงานหนักที่สุดในโลก” เพราะคุณธรรมและคุณงามความดีชนิดปิดทองหลังพระของพระผู้ทรงเป็น “พระธรรมิกราชโพธิญาณ” ผู้ทรงเผยแผ่และพิสูจน์สัจธรรม “ทําดีได้ดี” จนประจักษ์

เมื่อในหลวงเสด็จสวรรคต จึงเป็นการสูญเสียที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของชาวไทยและชาวโลก ต่างพากันโศกสลดไว้ทุกข์ องค์การสหประชาชาติถึงกับออกแถลงการณ์สดุดีให้ยืนก้มหัวคารวะ แม้สามโลกธาตุก็ยังต้องคารวะ ด้วยพระคุณอันมากเหลือล้น คําว่า “เราจะก้าวตามรอยเท้าพ่อ” จึงเกิดขึ้นทั่วแผ่นดินไทย และคําว่า “พ่อของแผ่นดิน” จะสถิตในดวงใจชาวไทยด้วยความจงรักภักดีและเคารพรักเทิดทูนบูชาไปตลอดกาล

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มีนาคม ๒๕๖๐

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๕ ตุลาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ สัจธรรม เห็นไหม สัจจะ ในหลวงท่านสวรรคตไป เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเรามีบุญกุศลแล้ว เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แต่เกิดมาท่ามกลางแผ่นดินของในหลวงไง ถ้าในหลวงท่านปกครองดูแล ถ้าท่านปกครองดูแล แค่ความร่มเย็นเป็นสุข บุญคุณนี้เหลือล้นๆ มาก แล้วความยิ่งใหญ่ของท่านนะ ความยิ่งใหญ่ของท่าน ความยิ่งใหญ่นี้มันมาจากไหนล่ะ ความยิ่งใหญ่นั้นมันมาจากการกระทําของท่านไง ความยิ่งใหญ่ การปกครองของท่าน ท่านบริหารจัดการของท่าน

โลกนี้มีปัญหา มีปัญหาเพราะความเหลื่อมลํ้า ความเหลื่อมลํ้ามันได้ผลประโยชน์เฉพาะกระจุกเดียวเท่านั้นแหละ แต่ด้วยความของท่าน เศรษฐกิจพอเพียงๆ เศรษฐกิจพอเพียงให้เราทํามาหากิน เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนให้มักน้อยสันโดษ แต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันกระตุ้นให้คนอยากรํ่าอยากรวย อยากเอาชนะคะคานกัน ถ้าอยากเอาชนะคะคานก็มีการแข่งขัน การแข่งขันก็เป็นทุนนิยมไง ถ้าทุนนิยม ใครกําปั้นใหญ่มันก็เอารัดเอาเปรียบไปทั้งนั้นน่ะ แต่ท่านเป็นคนขัดขวาง ท่านเป็นตัวปะทะไว้ไง ตัวปะทะไว้ ลดล้างความเหลื่อมลํ้า ลดล้างความเหลื่อมลํ้า ถ้าลดล้างความเหลื่อมลํ้า เศรษฐกิจพอเพียงๆ ไง ถ้าเศรษฐกิจพอเพียง ถ้าเศรษฐกิจพอเพียงได้มันต้องอยู่ที่คนที่มีคุณธรรมในหัวใจไง คนที่มีคุณธรรมในหัวใจคือกิเลสมันไม่กระตุ้นจนเกินไปไง

มันหาอยู่หากินนะ เวลาคนทุกข์คนยาก คนไม่มีอาหารการกินนะ ปัจจัยเครื่องอาศัย ชีวิตนี้แสนทุกข์แสนยากมาก แต่ถ้าเขามีปัจจัยเครื่องอาศัยพอ เขาดํารงอาชีพของเขาได้ เขามีความสุขของเขา ความสุขของเขา แต่การสื่อสาร การโฆษณาประชาสัมพันธ์กระตุ้นๆๆ กระตุ้นนะ พอกระตุ้นขึ้นไป พอกระตุ้น จิตใจของเรามันก็อยากเป็นอย่างนั้นน่ะ เห็นไหม คุณภาพชีวิตๆ มันก็เป็นกําปั้นใหญ่ มันก็หลอกไป คุณภาพชีวิต ตอนนี้อาหารขยะมันโรคอ้วน คุณภาพชีวิตหรือ

คุณภาพชีวิตของเรา อาหารการกินของเรา ความอยู่ของเราเป็นความจริงทั้งนั้นน่ะ แต่ในเมื่อกําปั้นเราเล็ก กําปั้นใหญ่ๆ ผู้ที่จะมาปะทะกับความเป็นไปของกระแสโลก ถ้ากระแสโลกมันรุนแรงขนาดนั้น แล้วท่านปกครองคุ้มครองดูแลไอ้คนโง่ๆ เซ่อๆ ไอ้อยากรํ่าอยากรวยไปกับเขานั่นน่ะ อยากหมดเนื้อหมดตัว อยากรวยเร็วๆ โดนเขาหลอกเขาฉกฉวยโอกาสไปนั่นน่ะ ความเหลื่อมลํ้าๆ ไง

เศรษฐกิจพอเพียง ความยิ่งใหญ่ของท่าน ความยิ่งใหญ่ของท่านนะ แม้แต่ยูเอ็นต้องยืนไว้อาลัย ยูเอ็นมันเป็นร้อยกว่าประเทศทั่วโลกยืนไว้อาลัยกับมหาบุรุษผู้หนึ่ง นี่คือความยิ่งใหญ่ เจ้าหน้าที่รัฐต่างๆ เขาไว้อาลัยๆ ความยิ่งใหญ่นี้มันเกิดมาจากไหนล่ะ เกิดมาจากอํานาจวาสนาของท่าน อํานาจวาสนาของท่านนะ ท่านสร้างสมของท่านมา ท่านทําของท่านมาไง

สิ่งที่มันจะยิ่งใหญ่ มันยิ่งใหญ่ ไม่มีใครบันดาลให้ ไม่มีใครให้ พระพุทธศาสนาสอนอย่างนั้น พระพุทธศาสนาสอนทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ผู้ที่ทําคุณงามความดี ความดีต้องเป็นความดีนะ แต่ความดีจะทําในถํ้า ทําในบาดาล จะทําที่ไหนมันก็คือความดีไง ความดีของท่าน ความดีไม่ต้องอวดใครไง ความดีไม่ต้องประกาศ ไม่ต้องโฆษณาไง ความดีที่ท่านกระทําของท่าน ความดีล้วนๆ ไง ถ้าความดีอันนั้น ดูสิ สิ่งที่เป็นคุณงามความดี ความยิ่งใหญ่มันยิ่งใหญ่ตรงนั้นไง มันยิ่งใหญ่ที่มันไม่ใช่การโฆษณาประชาสัมพันธ์อวดอ้างว่าเป็นคนดีๆ ไง อวดอ้างว่าคนดีๆ คนดีเฉพาะกลุ่มของเขาไง

แต่ถ้ามันความดีของธรรม ความดีของธรรม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ พอพระอาทิตย์ขึ้น แสงนั้นไม่ลําเอียง แสงสว่างไม่เคยลําเอียงเข้าบ้านใคร ไม่เข้าบ้านใคร แสงสว่างไปเสมอภาคหมด ความยิ่งใหญ่มันยิ่งใหญ่ตรงนี้ไง ยิ่งใหญ่อยู่ที่คุณธรรมของท่านไง ถ้าคุณธรรมของท่าน เห็นไหม

ทุกคนบอก ทุกคนบอกเลยนะ ถ้าเสียสละได้จะขอตายแทนไง ขอให้ท่านอยู่ๆ ทุกคนคิดอย่างนั้นเพราะคิดว่าคนดีอยากอยู่กับคนดี อยากได้ผู้บริหารที่ดีตลอดต่อเนื่องกันไป แต่สัจจะความจริงไง นี่ไง มันเป็นสัจจะ นี่ไง เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด มีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด”

เราเป็นชาวพุทธใช่ไหม ชาวพุทธสอนถึงการเวียนว่ายตายเกิดใช่ไหม คนเวียนว่ายตายเกิด ถึงเวลาแล้วมันก็ต้องดับขันธ์ไปเป็นเรื่องธรรมดา แต่การดับขันธ์เป็นเรื่องธรรมดา มันดับขันธ์เป็นเรื่องธรรมดาในสายตาของพระอัญญาโกณฑัญญะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม ดวงตาเห็นธรรมอันนั้นน่ะกิเลสมันตาย สิ่งที่ฝังอยู่ในใจ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นต้องดับเป็นธรรมดา มันซักมันฟอกออกเป็นธรรมดาไง แต่ในผลของวัฏฏะ ในการเวียนว่ายตายเกิดของมนุษย์เราไง มนุษย์เราเกิดมามันก็ต้องตั้งอยู่แล้วก็ดับไปเป็นเรื่องธรรมดาไง ถ้าเป็นเรื่องธรรมดา เราศึกษาธรรมๆ มา ทุกคนก็พูด ทุกคนก็เข้าใจ ทุกคนก็เข้าใจว่าคนเกิดมาแล้วต้องตายหมดๆ แต่ทุกคนก็ไม่อยากให้ท่านเสีย ทุกคนก็อยากให้ท่านอยู่คํ้าฟ้า ทุกคนก็อยากให้ท่านบริหารจัดการ ด้วยความรักความผูกพัน เพราะความดีของท่าน เพราะความดีๆ ทั้งนั้นน่ะ นี่คุณงามความดีไง ถ้าคุณงามความดีนั้นเกิดขึ้น เราถึงมีความผูกพัน

นี่ไง ดูสิ พระเจ้าอโศกมหาราช เวลายกกองทัพไปแว่นแคว้นเพื่อความเป็นจักรพรรดิ ได้หมดแหละ แต่เห็นการฆ่าการฟันแล้วท่านสลดใจของท่านนะ สุดท้ายแล้วท่านเผยแผ่โดยธรรมไง ให้ประเทศแว่นแคว้นใดก็แล้วแต่ ให้ผู้ปกครองเป็นคนดี ให้ต่างๆ เผยแผ่โดยธรรมๆ โอ๋ย! มันสงบมันร่มเย็น มันไปเต็มที่เลย มันไปเต็มที่ มันยั่งยืนไง

นี่ก็เหมือนกัน คุณงามความดีของท่านบังคับเราหรือ ท่านบังคับให้เรารักท่านไหม ท่านบังคับให้เราระลึกถึงท่านไหม ท่านไม่ได้บังคับเลย แต่ท่านทําความดีของท่าน ท่านทําความดีของท่าน ความดีของผู้ใหญ่นะ แล้วเวลาทําความดีของผู้ใหญ่ เวลากระแสโลก ลมทางการเมืองมันพัดเปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา ถ้ามันพัดเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ด้วยอํานาจวาสนาบารมีนะ ท่านถึงพาให้เรารอดจากปากเหยี่ยวปากกามา

เราพูดบ่อย เพราะเราบวชใหม่ๆ เราไปทางอีสาน เราไปเห็นพวกคนป่า คุยกันมาอะไรมา เห็นมาตลอด เห็นมาตลอดนะ เห็นเรื่องอย่างนี้มาตลอดใช่ไหม แล้วถ้าเห็นเรื่องอย่างนี้มาตลอด สิ่งที่คนจะพาชาติรอดจากความกระทบกระทั่ง พาชาติรอด ลมการเมืองมันเปลี่ยนแปลงไปตลอดนะ แล้วลมการเมืองเปลี่ยนแปลงตลอด คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาพาหลบอย่างนี้ไม่ได้

เราไปทางอีสานนะ เวลาพวกคนที่อพยพมาน่ะ อพยพมาจากลาว เราบอกว่า ทําไมเมืองลาว โอ้โฮ! อากาศมันบริสุทธิ์ มันน่าอยู่ทั้งนั้นเลย

เขาบอกว่าเขาไม่อยู่หรอก เพราะอะไร เพราะสมัยเป็นเมืองขึ้นเขาเก็บภาษีที่อยู่อาศัย

บ้านของเราแท้ๆ บ้านของเราแท้ๆ เราต้องจ่ายเงินอยู่ในบ้านของเราน่ะ แล้วเขาอพยพกันข้ามมา อพยพจากลาว อพยพมาทางอีสาน ทางอีสานเต็มไปหมดนะ ทั้งเวียดนาม ทั้งกัมพูชา ทั้งอะไร เขาอพยพมาๆ มองอย่างนี้แล้วมันสะเทือนใจมาก

คนที่จะพาชาติรอดๆ แล้วการกระทําอย่างนั้นท่านทําเพื่อใคร ทําเพื่อใคร ท่านทําอย่างไร แต่เราไม่เห็นคุณงามความดีเลยหรือ ยูเอ็นมันยืนไว้อาลัยนะ เราจะบอกว่าคนทั้งโลกยืนขึ้นแล้วเคารพ นี่พูดถึงคุณงามความดีๆ ไง แต่ของเรา เราก็ว่าดีของเรา เราก็ผูกพันของเรา แต่มันดีจริงๆ มันเป็นความดีที่มันดีในตัวมันเองไง ถ้าในตัวมันเองนะ

การปกครอง ดูสิ เรื่องความเหลื่อมลํ้าสําคัญมาก แต่ธรรมดาใช่ไหม ประเทศชาติก็ต้องเจริญใช่ไหม ความเจริญนั้นมันก็ต้องด้วยความเป็นธรรมๆ ฉะนั้น ความเป็นธรรมอันนี้ ถ้าพูดถึงความเป็นธรรม ทีนี้คนถ้าเสียประโยชน์ก็ว่าผิด ถ้าคนได้ประโยชน์มันก็ว่าถูก แต่สิ่งที่ได้ประโยชน์และไม่ได้ประโยชน์ เราถอยออกมาแล้วใช้เวลาพิสูจน์ไง ระยะทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน ชีวิตคนคนหนึ่งนะ ชีวิตคนคนหนึ่ง เราคบกันใหม่ๆ เราก็ว่าดีทั้งนั้นน่ะ วันเวลามันเปลี่ยนแปลงไป นิสัยมันเปลี่ยนแปลงไปหมด ถ้านิสัยเปลี่ยนแปลงไปหมดเพราะว่าเขาไม่มีจุดยืนของเขาไง

ถ้ามีจุดยืนของเขา ดูสิ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พวกเราชาวพุทธๆ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราอยากเป็นนะ เราอยากได้วิมุตติสุขๆ สุขเหนือโลก สิ่งที่เป็นโลกๆ สุขเวทนา ทุกขเวทนา ทุกคนได้สัมผัสทั้งนั้นน่ะ แต่สิ่งที่เหนือโลกๆ มันเหนือโลกที่ไหนล่ะเวลาเหนือโลกขึ้นมา

เราเกิดมานะ เราเป็นญาติกันโดยธรรมนะ เราเกิดมาเรามีชีวิต เรามีปากมีท้องเหมือนกัน เราเป็นญาติกันโดยธรรมๆ เราเป็นญาติเป็นพี่เป็นน้องกันหมดเพราะเราเสมอภาคกันด้วยปากด้วยท้อง คําว่า “เสมอกันด้วยปากด้วยท้อง” สิ่งที่ความบีบคั้นในหัวใจของเรา สิ่งนี้ทุกขเวทนา สุขเวทนา สิ่งที่เป็นเวทนาๆ สิ่งที่ถ้ามันจะมาเหนือโลกๆ เราจะบอกว่ามันเสมอภาคไง

คนเกิดมา คนเกิดมามีกายกับใจเหมือนกันทุกๆ คน ไอ้เรื่องความมั่งมีศรีสุข เรื่องอัตคัดขาดแคลนมันเป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ ถ้าเวรกรรมของสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร สิ่งใดที่มันเกิดขึ้นมันกระทบกระทั่งหัวใจของเรา เรามีสติปัญญาของเรา เรามีสติยับยั้งไว้ เจ็บปวดไหม เจ็บ ทําไมจะไม่เจ็บปวด เรื่องในหัวใจ สิ่งกระทบ ทําไมไม่เจ็บปวด แต่ความเจ็บปวดของคน ถ้าคนมีสติปัญญามากขึ้นมันก็ยับยั้งของมันได้ใช่ไหม แต่คนที่สติอ่อน สิ่งใดที่กระทบมันก็ออกไป สิ่งนี้ๆ สิ่งที่ว่าเราเสมอกันโดยธรรมๆ คือมันสิทธิ มีโอกาส วิมุตติสุข สุขจริงๆ

เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วพระพุทธศาสนา ดูสิ ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แม้แต่ลงอุโบสถอยู่ แม้แต่กษัตริย์มา ราชามา ยกเว้นได้ไง เพราะอะไร เพราะว่าท่านมีอํานาจ ท่านปกครองของท่าน

ถ้าพูดโดยปกตินะ เวลาลงอุโบสถลุกไม่ได้ ลุกเป็นอาบัติปาจิตตีย์ทันทีเลย ทําสังฆกรรมอยู่ สังฆกรรมนั้นยังไม่จบสิ้น ลุกไม่ได้ เว้นไว้แต่ราชามา ถ้าราชามา โดยการปกครองด้วยความเป็นธรรมๆ ถ้าสัจธรรมอันนี้มันเข้าถึงหัวใจของผู้ปกครอง หัวใจของสัตว์โลก มันอยู่กันด้วยความร่มเย็นเป็นสุขทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราเวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เพราะมันมีผลเวรผลกรรมกันมาไง ถ้าบอกว่าเราเสมอภาคกันโดยธรรม เสมอภาคๆ กัน แต่มันไม่เสมอภาคกันที่กรรมเก่ากรรมใหม่ มันไม่เสมอภาคกับการสร้างสมบุญญาธิการมาไง จริตนิสัยๆ พันธุกรรมของจิตๆ จิตนี้มันได้ตัดแต่งมา มันได้มีความคิดอย่างนี้มา มันฝังรากความคิดนี้มา จิตที่มันตัดแต่งมาดี พระโพธิสัตว์ๆ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ท่านสร้างแต่คุณงามความดีของท่านมา ท่านสร้างแต่คุณงามความดีของท่านมาจนถึงที่สุดท่านมาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ

ดูสิ พระศรีอริยเมตไตรยก็ต้องมาเกิดเป็นพระศรีอริยเมตไตรยเพราะท่านสร้างของท่านมาๆ ถ้าท่านสร้างของท่านมา มุมมองความคิดรู้สึกอันนี้มันจะบวกๆๆ ตั้งแต่พระพุทธเจ้าพยากรณ์แล้วมันจะบวกๆๆ ไปตลอด แต่ถ้าพระพุทธเจ้ายังไม่พยากรณ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านบอกว่าท่านเคยตกนรก คนเราเวลาสิ่งที่มันบีบคั้น ที่ความเจ็บชํ้านํ้าใจ ถ้าไม่มีสติยับยั้งมันก็ทําตอบโต้ ทําตอบโต้มันก็มีเวรมีกรรมไง กิเลสยุแหย่ให้สร้างกรรม เวลาทําขึ้นมา จิตเป็นคนทํา ทําเสร็จแล้ววิบากมันตกอยู่ที่จิตนี่ไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาที่มันเจ็บชํ้านํ้าใจๆ มันเจ็บปวดๆ เจ็บปวดมันก็มีผลมา มันต้องมีที่มาที่ไป มันมีผลกระทบมา แต่ที่มันกระทบมา ทางวิทยาศาสตร์เราก็ต้องโต้ตอบเพื่อความเสมอภาคไง แต่ถ้าเป็นธรรมๆ นะ สิ่งนั้นมันมีเหตุมีผลสิ สิ่งนั้นมันมีการกระทํามา เราทําไป เราเสวยธรรม เราพยายามอยู่กับธรรม เราใช้ปัญญาไง ระงับๆๆ เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรม สิ่งใดที่เกิดขึ้น แต่เรามีสติปัญญาแก้ไข เราแก้ไขมันถูกต้องดีงามทั้งนั้นน่ะ

มีคนมาถามปัญหาบ่อยว่า เขาเป็นเจ้าหนี้ เจ้าหนี้จะไม่ทวงหนี้ ยกให้เขาเลยหรือ

เราบอกว่าเราก็ต้องทําสุดความสามารถของเรา แต่ถ้ามันสุดความสามารถแล้วไม่ได้มันก็จบไป นี่บอกว่ายกให้เขาๆ มันไม่มีหรอก เราต้องทําด้วยวิทยาศาสตร์ ด้วยความปัจจุบัน ด้วยความเสมอภาค ด้วยผลทางกฎหมาย ด้วยผลการกระทําจนถึงที่สุด กรรมมันจะให้ผลตรงนั้นน่ะ จนถึงที่สุด สุดวิสัย สิ่งที่แก้ไม่ได้นั่นแหละคือกรรม แต่ถ้าสิ่งที่มันแก้ได้ๆ นะ ใครจะไปงอมืองอเท้าใช่ไหม เราก็ต้องทําของเราเต็มที่ใช่ไหม แต่เรามีคุณธรรมในใจไง เรามีธรรมในใจ มันไม่ทําให้เราทุกข์ยากจนเกินไปไง

ฉะนั้น ความเจ็บชํ้านํ้าใจอย่างนี้มันมีสติมีปัญญารักษา ธรรมโอสถๆ ไง แล้วมันได้ผลคืออะไร ผลของมันคือระงับ ระงับเวรกรรมที่ต่อเนื่อง ระงับกรรมที่มันจะเกิดต่อเนื่องกันไปไง มันระงับสิ่งนั้น แต่เราก็สร้างคุณงามความดีของเราไปไง นี่พันธุกรรมของจิตๆ ไง ถ้าจิตมันมีสติปัญญามันแก้ไขอย่างนี้ได้ไง

แต่ถ้ามันไม่มีสติไม่มีปัญญา ไม่ได้สร้างสมขึ้นมา ไม่ได้สร้างสมขึ้นมาอย่างที่ว่าพระโพธิสัตว์ๆ เคยตกนรก เคยตกนรกคือไปทําผิดพลาดไง มันระงับไม่ได้ มันมีสติเท่าทันอันนั้นไม่ได้ มันก็ทําสิ่งนั้นไปๆ ทําแล้วมันต้องให้ผลทั้งนั้นน่ะ การกระทําไง

เวลาเราเกิดสิ่งใดขึ้นมาเราจะน้อยเนื้อตํ่าใจ เสียใจทั้งนั้นน่ะ เสียใจหมดเลย ทําดีไม่ได้ดีๆ...เราทํามาทั้งนั้น อย่างเช่นพระสงบนี่เขาด่าทั่วบ้านทั่วเมืองเลย ก็เราไปโต้แย้งเขา ทําไมเขาจะไม่ด่า เออ! ก็กูทํามา เราทําของเรามา ใครจะติฉินนินทาอย่างไร สาธุ! สําหรับเรานะ เออ! ก็เราทํามา ก็เราไปโต้แย้งเขา มันก็เรื่องธรรมดา ทีนี้คนที่เขาได้ยินได้ฟังเขาก็ทนไม่ได้ นี่ไง ก็เราทํามา เราทํา

กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา ทํากรรมดีมามันก็ได้ผลดี ทํากรรมชั่วมามันก็ผลชั่ว แต่เราทําคุณงามความดีๆ แต่คุณงามความดีในสังคมอย่างใด สังคมที่มันมีความเห็นที่แตกต่าง แล้วเราไปชี้ถูกชี้ผิด แล้วในสังคมอย่างนั้นเขาจะโต้แย้งมามันก็เป็นมุมมองของเขา แต่เราก็ว่าเราก็ทํา จะว่าทําดีเนาะ ธรรมดีนี่เป็นมูลนิธินะ มูลนิธิธรรมดี

เราว่าเราทําดีๆ เพราะเราทําด้วยสติปัญญาของเราไง มันถูกหรือผิดไง เวลามันพิสูจน์กัน แต่พอทําไปแล้วเขาก็โต้แย้งเพราะขัดผลประโยชน์ของเขา ถ้าขัดประโยชน์ของเขา นี่ไง ระงับๆ เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรมกับใคร แต่เรามีสติปัญญาของเรา เราก็ทําของเราไป ถ้าจะทํานะ

ถ้าไม่ทําอะไรเลย คนที่ไม่เคยผิด ไม่ผิดเลยก็คือคนที่ไม่ทําอะไรเลย เออ! คนที่จะมีบารมีมันก็ต้องเป็นคนทํา ถ้าคนทํามันก็มีผลกระทบ แต่ผลกระทบนี่ไง แผ่นดินธรรมไง ถ้าแผ่นดินธรรมแล้ว ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ ทําสิ่งใดกระทบ ท่านก็เผชิญหน้าทั้งนั้น แล้วเวลาท่านเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าเธอโดนโลกธรรมรุมเร้ารุนแรงขนาดไหน ให้เธอดูเราตถาคตเป็นตัวอย่าง ให้ดูเราตถาคตเป็นตัวอย่าง”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมขึ้นมา มันมีลัทธิศาสนาอื่นที่เขาเป็นเจ้าถิ่นอยู่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ไปลบล้างเขาหมดเลย ล้างบาป ไม่มีใครล้างได้ ถ้าล้างบาปได้ ปลาในแม่นํ้าเป็นพระอรหันต์หมดแล้ว เพราะมันอยู่ในนํ้า เออ! เอ็งทําอะไรมา ลบล้างหมดเลย แล้วคิดดูสิ ความศรัทธาจะมีไหมล่ะ

ท่านก็โดนผลกระทบๆ ผลกระทบเพราะท่านจะทํางานน่ะ ท่านปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์ แล้วสัตว์โลกมันโง่เง่าเต่าตุ่น สัตว์โลกมันเชื่อตามๆ กันมาน่ะ สัตว์โลกให้เขาจูงจมูกอยู่น่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ ก็พยายามให้สติให้ปัญญา เอาสติเอาปัญญาเข้าไปในสมองของมนุษย์ แล้วไอ้สัตว์โลกที่มันโดนเขาครอบงําอยู่มันก็เชื่ออย่างนั้นๆ ไอ้คนที่ขัดผลประโยชน์มันก็มีผลประโยชน์

นี้พูดถึงว่า “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าเธอโดนโลกธรรมกระทบรุนแรง ให้เธอมองเราเป็นตัวอย่าง ให้เธอมองเราเป็นตัวอย่าง” นี่กระทบรุนแรงๆ นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ย้อนกลับมาในหลวง เวลาลมการเมืองมันรุนแรง ลมการเมืองมันรุนแรง ผลกระทบมันขนาดไหน ถ้าผลกระทบนะ แต่ท่านก็ยังมีสติยืนหลักการมั่นอยู่ แก้ความเหลื่อมลํ้าไม่ให้เขามาเอาเปรียบ เวลาท่านพูดนะ “ไม่ให้ใครมารังแกประชาชนของฉันนะ”

เวลาเราฟังท่านสัมภาษณ์ “ไม่ให้ใครมารังแกประชาชนของฉัน ประชาชนของฉัน” ท่านพูดอย่างนี้น่ะ แล้วเวลาเราตกทุกข์ได้ยาก เราก็พึ่งฎีกา เขียนเข้าไปได้ทุกคน ใครทุกข์คนจนได้รับการดูแล ได้ทุกอย่าง ถ้าใครระลึกถึงท่าน ท่านก็ให้ผลตอบแทน

นี่พูดถึงว่าท่านยิ่งใหญ่เพราะการกระทําของท่าน ถ้าการกระทําของท่าน ท่านเหน็ดเหนื่อยทั้งชีวิตนะ แบกชาติไว้ ไอ้ของเราจะทําคุณงามความดีเล็กๆ น้อยๆ แล้วมันทุกข์มันยาก เราแบกอะไร แบกแต่พ่อแต่แม่ แต่เรื่องในบ้านมันก็ปวดหัวแล้ว

ฉะนั้น วันนี้ในหลวงท่านสิ้นไปแล้ว เอาเป็นแบบเอาเป็นอย่าง เอาเป็นคติสอนใจเรา เราเกิดมา สาธุนะ เกิดมา สมณะชีพราหมณ์ ประเทศชาติร่มเย็นเป็นสุข เราถึงได้มีโอกาสประพฤติปฏิบัติกัน เพราะสังคมร่มเย็นเป็นสุข เราถึงมีโอกาสได้ทํางานกัน เพราะสังคมร่มเย็นเป็นสุข เราถึงได้มีหน้าที่การงาน เราไม่ต้องหอบเสื้อผ้าแล้วอพยพหลบหนีภัย หลบไป หนีภัย หนีไปทุกข์ไปยาก ได้มาพึ่งพระโพธิสมภาร สุดยอดๆ ความยิ่งใหญ่อันนี้มันไม่ได้ยิ่งใหญ่ด้วยการแจกเงินไง ถ้าแจกแบงก์ โอ๋ย! คนนี้คนดี ถ้าไม่แจกแบงก์ ไม่ดี แต่นี่ท่านคุ้มครองเราด้วยกฎด้วยกติกา คุ้มครองเราด้วยความเป็นธรรม

ฉะนั้น สิ่งที่เป็นธรรมๆ สาธุนะ เราก็เคารพท่าน เราก็รักท่าน ฉะนั้น วันนี้วันสําคัญ ขอให้ได้พูดนิดหนึ่ง แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ มนุษย์ทั้งหลาย สัตว์โลกทั้งหลาย แม้จะดื่มนํ้าด้วยกะลามะพร้าว แม้จะดื่มนํ้าด้วยจอกทองคํา แม้จะมีชีวิตรุ่งเรืองสูงส่งขนาดไหน สุดท้ายต้องบ่ายหน้าไปสู่ความตายทั้งหมดทั้งสิ้น ฉะนั้น เราจงมีคุณธรรม เราจงมีธรรมเป็นที่พึ่ง ธรรมนั้นจะคุ้มครองเรา ถึงที่สุดแล้วเราก็ต้องบ่ายหน้าไปสู่ความตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น

การจะบ่ายหน้าไปสู่ความตายทั้งหมดทั้งสิ้น เรามีสมบัติสิ่งใด เรามีคุณธรรมสิ่งใดเป็นสมบัติของเราบ้าง เราต้องเดินทางในวัฏฏะนะ ต้องมีบุญมีกุศล มีสิ่งใดเป็นปัจจัยเครื่องอาศัยกับชีวิตนี้ไป เราจะเวียนว่ายตายเกิดก็ให้เวียนว่ายตายเกิดให้มันไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไป จะเชื่อไม่เชื่อนั้นก็เป็นสิทธิ์ของคน แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนแบบนี้ “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด”

เราก็ศึกษาสิ ศึกษาธรรมะ ศึกษาให้มันมีคุณธรรมในใจของเรา ถ้าเรามีคุณธรรมในใจของเรา มันมีที่พึ่ง มีสติมีปัญญา เห็นไหม

เสียใจ ใครไม่เสียใจ ของรัก ของที่เราเคารพรักพลัดพรากไป ใครไม่เสียใจ เสียใจทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันมีธรรมเป็นที่พึ่ง เห็นไหม มันเป็นอย่างนี้ สัจจะมันเป็นอย่างนี้ สัจจะมันเป็นอย่างนี้ เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๖ ตุลาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมเนาะ วันนี้วันสําคัญทางพระพุทธศาสนา เพราะวันนี้เป็นวันพระใหญ่ วันพระใหญ่นี้จะเป็นวันออกพรรษา ผู้ที่ตั้งใจในพรรษา ผู้ที่ตั้งใจในพรรษางดเหล้าอดบุหรี่ยังทําต่อเนื่องไปได้นะ ออกพรรษาแล้วก็ทําได้

แล้ววันเข้าพรรษา วันนี้วันสําคัญทางพระพุทธศาสนา วันนี้วันพระเป็นพระใหญ่ เรามาทําบุญกุศลกัน บุญกุศลมันคืออะไร ที่เราแสวงหา เราแสวงหาอะไร เราแสวงหาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นกษัตริย์นะ สร้างสมบุญญาธิการมา เสียสละๆ มา ไปเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย ในราชวังน่ะ “เราต้องเป็นเช่นนั้นหรือ เราต้องเป็นเช่นนั้นหรือ” เป็นกษัตริย์ เพราะเป็นกษัตริย์ไง ความเป็นกษัตริย์มีสถานะสูงที่สุดในทางโลก แต่ถ้ามีสถานะสูงสุดทางโลกเขาว่าเป็นความสุขๆ ว่าความสุขถ้าเรามองกันผิวเผินไง แต่หน้าที่รับผิดชอบ ความเป็นหน้าที่รับผิดชอบ ท่านเสียสละสิ่งนั้นมา เสียสละสิ่งนั้นมา ท่านพยายามแสวงหาของท่าน แสวงหาของท่าน แสวงหาโมกขธรรม แสวงหาความสุขจริงๆ น่ะ

ความสุขที่ทางโลกเขาว่ากันว่าเป็นความสุขๆ ที่เขาแสวงหากันนั่นน่ะ ความสุขอย่างนั้นมันเป็นผลของวัฏฏะ มันเป็นความสุขในกรงขังไง เป็นความสุขในกรงขัง เป็นความสุขในความรู้สึกของคนไง รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณคือความรู้สึกนึกคิดไง มันมีความสุขความสบายในความรู้สึกนึกคิดของคน มันไม่ใช่วิมุตติสุขไง มันไม่ใช่ความสุขจริงไง ความสุขในกรงขังคือความสุขในความรู้สึกนึกคิด ถ้าความรู้สึกนึกคิดอย่างนั้น ความสุขความทุกข์เราแสวงหากันอย่างนั้น

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะแสวงหาความจริงๆ ออกแสวงหาโมกขธรรม ประพฤติปฏิบัติอยู่ ๖ ปี เวลาท่านบรรลุธรรมๆ บรรลุธรรมในหัวใจของท่าน เวลาบรรลุธรรมในหัวใจของท่าน ความสุขทางโลกๆ ความสุขในกรงขัง กรงขังคือความรู้สึกนึกคิด เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ตรัสรู้ธรรมในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิมุตติสุขๆ มันทําไมไม่ใช่กรงขังล่ะ

มันไม่ใช่กรงขังเพราะมันไม่ใช่ความรู้สึกนึกคิด ความรู้สึกนึกคิด รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ความรู้สึกอารมณ์นี้มันเป็นความรู้สึกนึกคิด อารมณ์มันเป็นเปลือกส้ม มันห่อหุ้มผลส้มนั้นไว้ ขันธ์ ๕ มันห่อหุ้มผลส้มนั้นไว้ แล้วขันธ์ ๕ ขันธ์ที่เป็นทุกข์เป็นยาก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมามันไม่ใช่ขันธมารไง มันเป็นวิบากของขันธ์ คําว่า “วิบากของขันธ์” คือพระอรหันต์แต่ละองค์มีจริตนิสัยแตกต่างกัน

วิบากของขันธ์ วิบากคือความเคยชิน วิบากคือเปลือก รูปร่างอย่างไร ผลส้มชนิดใด ผลส้มพันธุ์ใดไง เปลือกมันไม่เหมือนกันๆ ไง แต่มันก็เปลือกส้มเหมือนกันไง ถ้าเปลือกส้มเหมือนกัน เห็นไหม เวลาความสุขความจริง ความสุขในวิมุตติสุขนั้นมันเป็นวิมุตติสุขที่เนื้อของส้มนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสวงหาสิ่งนั้น

นี่พูดถึงว่าวันสําคัญทางพระพุทธศาสนา เรามาทําบุญกุศลกันเพื่อให้เรามีสติปัญญา สติปัญญาของเรามันจะย้อนกลับไป ย้อนกลับไปให้รู้เท่าทันความรู้สึกนึกคิดของเรา นั่นจะเป็นการปฏิบัติในพระพุทธศาสนา

แต่เวลาทําบุญกุศลแบบนี้ เรามาเสียสละทานแบบนี้ มันเป็นผลของวัฏฏะ เขาเรียกว่าเป็นอามิสๆ ไง สุขเกิดจากอามิส สุขเกิดจากการได้เสพ สุขเกิดจากการที่มีคนยกย่องสรรเสริญ สุขจากคนยกตูด สุขแบบนี้สุขแบบโลกๆ ไง แต่สุขแบบนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้ๆ

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒,๐๐๐ กว่าปีนะ ๒,๐๐๐ กว่าปียังทนต่อความตรวจสอบ ทนต่อความพิสูจน์ ถ้าใครพิสูจน์ แล้วพิสูจน์ที่ไหน ใครพิสูจน์ ก็พิสูจน์ในใจของตน ถ้าใครพิสูจน์ในใจของตนนั่นคือการปฏิบัติธรรม ถ้าการปฏิบัติธรรมมันจะเป็นสัจจะความจริง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒,๐๐๐ กว่าปี ๒,๐๐๐ กว่าปี ปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ แล้วมันธรรมดาในโลก ประเพณีวัฒนธรรม ความเชื่อของคนมันก็แล้วแต่ความเชื่อของคน ใครมีอํานาจก็แยกเป็นก๊กเป็นเหล่ากันไป มันก็เสื่อมสภาพไป กึ่งพุทธกาลๆ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมารื้อค้นของท่าน รื้อค้นของท่านๆ รื้อค้นของท่านรื้อค้นที่ไหน ก็รื้อค้นในหัวใจของท่านไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วางธรรมวินัยนี้ไว้เป็นทฤษฎี ทฤษฎีแล้วมันก็เลือนรางกันไปบ้าง เลือนรางไป เลือนรางที่ไหน เลือนรางในทิฏฐิมานะของตนไง ความรู้ความเห็นของตนไง ทุกคนก็ว่าเป็นนักปราชญ์ไง ทุกคนก็ว่ามีสติปัญญาไง ก็เอาความเห็นของตนบวกเข้าไป มันก็เลยยิ่งเป็นสัทธรรมปฏิรูปนั่นน่ะ คือมันห่างไปเรื่อยๆ ไง

แต่เวลาครูบาอาจารย์จะทํา ไปทําที่ไหน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านธุดงค์ของท่าน อยู่ในป่าในเขาของท่าน ท่านทําของท่านขึ้นมา ท่านจะค้นคว้าในใจของท่านไง นี่ก็เหมือนกัน เราก็มีของเรา เราก็มีหัวใจของเราเหมือนกัน ที่เรามาวัดมาวา เราก็มาสร้างอํานาจวาสนาบารมีของเราให้มันฉุกคิด สามัญสํานึก สํานึกได้ สํานึกว่าความสุขมันอยู่ที่ไหน สํานึกว่าความจริงมันอยู่ที่ไหน เราจะหาความจริงกันๆ

เราไปวัดไปวา ครูบาอาจารย์ท่านบอก “เศรษฐีธรรมๆ” เราไปดูความเป็นเศรษฐีธรรมของคนอื่นไง เรามั่นใจในครูบาอาจารย์ของเรา เราก็ไปดูเศรษฐีธรรม ธรรมในใจของท่าน ธรรมในใจของท่านไง แต่ธรรมในใจของเราล่ะ ถ้าธรรมในใจของเรา เราต้องประพฤติปฏิบัติเอา

นี่พูดถึงว่าธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒,๐๐๐ กว่าปียังคงทนต่อการพิสูจน์นะ พระศรีอริยเมตไตรยจากอนาคตกาลก็จะมาตรัสรู้ธรรมอันนี้ไง ธรรมอันนี้มันธรรมอะไร ธรรมในการประพฤติปฏิบัติ ถ้าเป็นความจริงๆ นะ ๒,๐๐๐ กว่าปียังคงทนต่อการพิสูจน์ไง เวลาพิสูจน์ขึ้นมา ผู้ที่มีอํานาจวาสนาบารมีนะ คนเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เวลาเกิดเป็นมนุษย์มีบุญกุศล แล้วเกิดมาร่วมวาสนากับกษัตริย์ กับในหลวงของเรา แล้วในหลวงของเรา ทั้งชีวิตของท่านๆ ท่านก็เป็นชาวพุทธ เป็นกษัตริย์ที่ได้ออกประพฤติปฏิบัติ เป็นกษัตริย์ที่ได้บวชเรียน พอบวชเรียนขึ้นมา ด้วยคุณธรรมของท่าน ด้วยธรรมะในใจของท่าน ท่านพิจารณาของท่าน แล้วท่านให้เราเศรษฐกิจพอเพียงๆ ให้พอเพียงในของเรา

อันนี้ ๒,๐๐๐ กว่าปีคงทนต่อการพิสูจน์ เวลาพิสูจน์แล้วมีผู้ยิ่งใหญ่องค์หนึ่งมาเกิดเป็นกษัตริย์ พอเกิดเป็นกษัตริย์ขึ้นมาแล้วพยายามจะค้นคว้า ค้นคว้าของเราแล้วพยายามจะให้ชาวพุทธได้เข้าไปพิสูจน์ๆ ไง

เศรษฐกิจพอเพียง มันพอเพียงที่ไหนล่ะ ถ้ามันจะพอเพียง มันพอเพียงในพระพุทธศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันก็เป็นการประหยัดมัธยัสถ์ เป็นการสันโดษ มักน้อยสันโดษต่างๆ

การมักน้อยสันโดษ เศรษฐกิจพอเพียง เราพอเพียงก็ต้องงอมืองอเท้าใช่ไหม พอเพียงก็ต้องรอให้คนอื่นมาอุ้มใช่ไหม...ไม่ใช่ พอเพียงๆ คือขยันหมั่นเพียรไง ความขยันหมั่นเพียร คนที่ทุกข์ที่ยากขึ้นมามันก็มีเศรษฐกิจของเขา เขาทําระบบของเขาให้เขามีอยู่มีกินของเขา เศรษฐีมหาเศรษฐีทําเศรษฐกิจพอเพียง พอเพียงก็เป็นธรรมไง

เป็นธรรม ดูสิ ถ้ามันเป็นประหยัดมัธยัสถ์มันก็เรื่องสุขภาพ เรื่องบุญกุศลในใจของตน ถ้ามันพอเพียงๆ คําว่า “พอเพียง” คือไม่เอารัดเอาเปรียบ พอเพียงมันเป็นธรรมไง ไม่ใช่หน้าเลือด ขูดรีด อันนั้นน่ะไม่พอเพียง ถ้ามันพอเพียง คนที่เป็นธรรมๆ เป็นประโยชน์ นี่ท่านพยายามทําความเสมอภาคๆ

นี่พูดถึงว่า ๒,๐๐๐ กว่าปี ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยังคงทนต่อการพิสูจน์ นี่ไง ในหลวงของเราปกครองในประเทศชาตินี้ ท่านพยายามเสนอทฤษฎีของเรา เสนอความเสมอภาค ถ้าความเสมอภาค ความเสมอภาคมันจะทําได้มันก็ต้องคนที่มีจิตใจเป็นธรรม จิตใจที่เป็นธรรมมันเห็นไง

บอกว่าถ้าเศรษฐกิจพอเพียงๆ ดูสิ หมอดินต่างๆ เขาก็มีการดํารงชีพของเขา เขายังเผยแผ่ของเขา เขายังชักนําของเขา เขาเป็นตัวอย่างไง ตัวอย่างว่าถ้าทํามาหากินอย่างนี้ยังมีอยู่มีกินไง ไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไปไง ถ้ามันพอเพียง มันพอเพียงที่นี่ไง

เวลาที่ว่ามักน้อยสันโดษ มักน้อยสันโดษในคู่ครองของตน มักน้อยสันโดษในการเบียดเบียนเขา มักน้อยสันโดษในการไปหยิบฉวยของคนอื่น แต่เวลาถ้าทําเป็นของเราล่ะ ถ้าทําเป็นของเรานะ เราต้องขยันหมั่นเพียร

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม มนุษย์เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ มนุษย์เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียรของเราๆ เรากระทําของเราไง เศรษฐกิจพอเพียงๆ พอเพียงก็ขยันหมั่นเพียรไง ขยันของเรา ขยันของเราแล้วมันไม่ทุกข์ไม่ร้อนในหัวใจ ถ้ามันไม่ทุกข์ไม่ร้อนในหัวใจ มันมีอยู่มีกินน่ะ ถ้ามันพอเพียง ถ้ามันพอเพียงที่กิเลสมันไม่กระตุ้นไง กิเลสมันไม่กระตุ้นว่าต้องเท่าเขา ต้องเสมอเขา

นิ้วคนยังไม่เท่ากัน อํานาจวาสนาคนมันแตกต่างกัน แต่ความสุขในใจของคนมันมีความสุขความทุกข์เหมือนกัน ถ้ามีความสุขความทุกข์เหมือนกัน ถ้าเรามีสติปัญญา เรารักษาของเรา มันก็มีความสุขของเราได้ ความสุขของเราไม่ต้องไปอยู่บนก้อนเมฆ ที่ว่ามีความสุขๆ ดูสิ ตึก ๑๐ ชั้น ๑๐๐ ชั้น มันก็ไปมีความทุกข์อยู่บนตึกนั่นน่ะ มันจะไปสูงกว่าใคร ใครจะไปสูงกว่าใคร แต่ถ้ามีคุณธรรมในหัวใจ ถ้าเศรษฐกิจพอเพียงท่านสอน มันก็เป็นหลักธรรมนี่แหละ

ถ้าพูดถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมมา ๒,๐๐๐ กว่าปี ศาสนาจะอยู่คงทนไปเรื่อยจนกว่าพระศรีอริยเมตไตรยจะมาตรัสรู้ข้างหน้า ความเป็นธรรมๆ ความเป็นธรรมนะ ถ้าความเป็นธรรมมันพิสูจน์ได้ตลอดเวลา จะพิสูจน์ที่ไหนก็ได้ ความจริงก็เป็นความจริง ความถูกต้องดีงามอยู่ที่ไหนมันก็ความถูกต้องดีงาม จะอยู่บนสวรรค์ อยู่ในนรก อยู่ในอเวจีไหนมันก็เป็นความถูกต้อง บนสวรรค์ สวรรค์ก็ทําคุณงามความดีไง ทําคุณงามความดี ทําคุณงามความดี

เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอก สวรรค์มันไม่มีตลาดนะ สิ่งที่จะเป็นได้ เป็นได้เพราะบุญกุศล เพราะบุญกุศลไปแล้วเป็นทิพย์สมบัติ ทิพย์สมบัติแล้วมันก็เสวยทิพย์สมบัติอันนั้น นรกอเวจีมันมาจากไหน ใครยัดเยียดให้ นรกอเวจีก็เทวทัตไง เทวทัตมันทําลาย ทําลายเขามาตลอด ทําลายเขามาทุกอย่าง คิดว่าจะปกครอง คิดจะแย่งชิง แต่เวลาทําลายเขาแล้ว ผลของมัน นรก นี่ไง พิสูจน์ความจริงๆ ความจริงบนสวรรค์มันก็เป็นความจริงของมัน ความจริงในนรกมันก็เป็นความจริงในนรกนั่นน่ะ

ไม่ได้ทําๆ ดูสิ ติดคุก “ฉันไม่ได้ทํา ฉันไม่ได้ทํา” แต่ไม่ได้ทํา นี่พูดถึงทางกฎหมาย แต่ถ้าเป็นกฎแห่งกรรมๆ สัจจะ เพราะเราทําเอง เรารู้ ความลับไม่มีในโลก เวลาตายไป ตายไปกับความทุกข์ความยากนะ ตายไปก็ด้วยความผูกพันในหัวใจนะ หัวใจมันรู้ มันก็ไปตามนั้นน่ะ นํ้าหนักของมัน ทําบุญกุศลของเรานะ มันจะหนักหน่วงขนาดไหน ถ้าพูดถึงทางโลกเขาติเตียน แต่มันเบาสบาย เราไม่ได้ทํา เราทําแต่ความดี ความดีมันให้ผล

นี่ไง โลกธรรม ๘ ไง นินทากาเลก็เรื่องของเขา เอ็งจะพูดอย่างไรพูดไปเลย ความจริงมันก็คือความจริง นั่นคือเสียง นั่นคือนินทากาเล นินทาก็คือนินทาไง ความจริงก็เป็นความจริงวันยังคํ่า เขานินทาก็เรื่องนินทาของเขา ถ้าเขาส่งเสริม ส่งเสริมถ้าเราไม่ได้ทํามันก็ไม่มีผล ถ้าส่งเสริมๆ ส่งเสริมเยินยอขนาดไหนถ้าไม่เป็นความจริงมันก็ไม่เป็นความจริงไง นั่นเป็นโลกธรรม ๘ แต่ถ้าเป็นความจริงก็เป็นความจริง ความลับไม่มีในโลก เราเป็นคนทํา นี่ไง ถ้าเราเป็นคนทํานะ ยิ่งประพฤติปฏิบัตินี่ชัดเจนกว่านี้นะ

เราสงสัยกันใช่ไหมว่าเรานั่งกันอยู่นี่เราเกิดมาจากไหน เรามากันจากไหน เวลาจิตมันสงบไปแล้วมันจะไปรื้อค้นของมัน มันจะไปเห็นของมันน่ะ ถ้าไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น ทุกคนสงสัยไหม สงสัย คนที่มีความสงสัยบรรลุธรรมได้ไหม คนที่สงสัยบรรลุธรรมได้หรือเปล่า

มันจะบรรลุธรรม มันพ้นจากความสงสัย แล้วมันสงสัยเรื่องอะไร มันเจาะเข้าไป เจาะเข้าไปทุกเรื่อง ทุกเรื่องที่มันสงสัย ศีล สมาธิ ปัญญา ภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา พอปัญญาเกิดจากการภาวนาเป็นปัญญาญาณ ปัญญาญาณมันจะเจาะเข้าไปในฐีติจิต ฐีติจิต นี่ไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง มันเจาะเข้าไปถึงฐีติจิตแล้วมันจะมีอะไรปิดลับ มันมีอะไรลึกลับในใจบ้าง ถ้ามันยังมีอะไรลึกลับในใจ แสดงว่าเราติดตรงนั้น แต่ถ้ามันจะทะลวงไปหมดแล้ว มันจะมีอะไรเป็นความลึกลับในใจ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกในศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราแบมือตลอด แบมือตลอดนะ สัจธรรมไม่มีความลับ เปิดเผยให้ทุกคนพิสูจน์ พิสูจน์ๆ นี่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เราจะบอกว่า ๒,๐๐๐ กว่าปี ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยังคงทนต่อการพิสูจน์ แล้วถ้าใครพิสูจน์นะ นั่นคือธรรมโอสถ ธรรมโอสถจะเข้าไปสํารอก จะเข้าไปคายกิเลสตัณหาความทะยานอยาก

กึ่งพุทธกาลนะ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยายามค้นคว้าของท่านเป็นความจริงของท่าน ในหลวงของเราท่านมีศรัทธามีความเชื่อของท่าน ท่านก็พยายามประพฤติปฏิบัติของท่าน แต่ท่านเป็นผู้ปกครองใช่ไหม ท่านก็เสนอทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงใช่ไหม ให้ประชาชนมีความสุข มีความพอเพียงในชีวิต

ชีวิตของคน ชีวิตของคนนะ ถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ จริตนิสัยของคนมันไม่เหมือนกันใช่ไหม ความปรารถนาของคนมันไม่เหมือนกันใช่ไหม ความต้องการของคนไม่เหมือนกันใช่ไหม จะให้มันเสมอกันได้อย่างไร ถ้าเสมอกันโดยลัทธิคอมมิวนิสต์มันเสมอกันโดยกฎหมาย เสมอกันโดยขีดเส้นไง แต่หัวใจมันไม่เสมอหรอก

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ นะ จะสูงส่งขนาดไหน ทุกข์จนขนาดไหน เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน จิตใจสะอาดบริสุทธิ์เหมือนกัน จะยากดีมีจน การประพฤติปฏิบัติขึ้นมาในใจของตนมันจะมีความสุขของมันในใจดวงนั้น แต่เราคิดกันทางวิทยาศาสตร์ไง เห็นเขาแล้วว่าไม่มีความสุขๆ

ในสมัยพุทธกาลนะ มีกษัตริย์มาบวช เวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา “สุขหนอๆ” ความสุขจากโคนไม้มีความสุขตรงไหนล่ะ จนพระเขาไม่เชื่อ เขาไปฟ้องพระพุทธเจ้า บอกกษัตริย์คงคิดถึงในราชวังถึงได้มาบ่นว่าสุขหนอๆ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรียกมาแล้วถามว่า “เธอพูดอย่างนั้นจริงๆ หรือ”

“จริง”

“แล้วเธอรําพันมาว่าสุขหนอๆ”

“ก็มันสุขจริงๆ”

“ทําไมถึงสุขล่ะ”

โอ้โฮ! เป็นกษัตริย์นะ ปกครองดูแลในราชวังมีแต่ความทุกข์ทั้งนั้นเลยล่ะ เวลามันละมันวางขึ้นมานะ ถ้าปฏิบัติไม่ได้มันยิ่งทุกข์เข้าไปใหญ่ พอปฏิบัติได้แล้ว พอสิ้นกิเลสไปแล้วสุขหนอๆ อยู่โคนไม้ก็สุขไง

นี่เราก็มองสิ คนทุกข์คนจนเขามีความทุกข์ความยาก ความทุกข์ความยากมาจากไหนล่ะ ความทุกข์ความยากคือกิเลสตัณหาความทะยานอยากบีบในหัวใจนั้น แต่ถ้าเขามีคุณธรรมในใจของเขา จะเศรษฐีกุฎุมพีขนาดไหน ถ้าเขามีคุณธรรมในหัวใจของเขา เขามีความสุข

ไม่ใช่เศรษฐีทุกข์ตลอดไป คนจนทุกข์ตลอดไป มันอยู่ที่เศรษฐกิจพอเพียง อยู่ที่ความพอของใจไง อยู่ที่ใจมันพอ ในหลวงท่านเสนอตรงนี้ไง เสนอตรงที่คนที่มันพอ มันพอ แล้วอยู่ตรงไหนล่ะมันพอ เศรษฐีก็พอได้ คนจนก็พอได้ คนไหนก็พอได้ไง ท่านเสนอตรงนี้ ท่านเสนอตรงนี้นะ

เราจะบอกว่า กึ่งพุทธกาล ๒,๐๐๐ กว่าปีแล้ว ศาสนานี้ยังคงทนต่อการพิสูจน์ ทีนี้ในหลวงของเราท่านล่วงไปแล้วนะ ท่านเสนอไว้ เศรษฐกิจพอเพียง ถ้าเราระลึกได้ เราจําได้ นี่คือในหลวงในดวงใจของเรา ในหลวงในดวงใจของพวกเราได้สั่งได้สอนไว้ เราอยากจะให้คนระลึกไว้ในหัวใจไง อย่าลืม ให้ฝังใจไว้

นี่ไง ศาสนาพุทธเป็นศาสนาที่เสมอภาค ศาสนาที่มีเหตุมีผลไง แต่เวลาในหลวงท่านเข้ามาเสนอของท่าน เห็นไหม ให้ประหยัด ให้มัธยัสถ์ ให้มีความพอ แต่ไม่ใช่ความพอแบบงอมืองอเท้า ถ้างอมืองอเท้า ท่านไม่ทําโครงการพระราชดําริทั่วประเทศหรอก ท่านก็ไปช่วยไปเหลือ ไปขวนไปขวายให้ทุกคนมีอาชีพ ให้ทุกคนมีหน้าที่การงาน ให้ทุกคนมีอาหาร มีปัจจัยเครื่องอาศัย เห็นไหม พอเพียงไหม

ในหลวงก็พอเพียง ท่านเป็นเจ้าของทฤษฎีเอง ท่านเป็นเจ้าของทฤษฎีพอเพียง แต่โครงการพระราชดําริเป็นหลายพันโครงการเลย เพราะอยากให้พอเพียงในหัวใจของประชาชนไง ท่านก็พอเพียงในใจของท่านแล้ว ท่านถึงได้ทําของท่านได้ไง เพราะท่านประหยัดมัธยัสถ์เป็นตัวอย่าง

เราจะเน้นยํ้าว่า อย่าลืม อย่าลืมในหลวงของเรา อย่าลืม เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๙ ตุลาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่ามหาบัว ญาณสัมปันโน
ต.ทองหลาง อ.ห้วยคต จ.อุทัยธานี

ตั้งใจฟังเทศน์เนาะ ฟังเทศน์ เทศน์ว่าวันนี้เรามาทอดกฐินไง วันนี้จะเป็นวันทอดกฐินของวัดป่ามหาบัว ญาณสัมปันโน การทอดกฐินเพื่อบุญกุศลนะ แต่ตอนนี้ประเทศชาติกําลังเศร้าโศกไง ในหลวงท่านสวรรคต ถ้าในหลวงท่านสวรรคตนะ ตอนนี้ประเทศไทยไว้ทุกข์ มันเป็นทุกข์ของประเทศไทยไง ประเทศไทยมีความทุกข์ ถ้ามีความทุกข์อย่างนี้ เราจะมาทอดกฐิน เพราะทอดกฐิน ทางรัฐบาลเขาไม่ให้มีงานรื่นเริง แต่เขาให้มีงานเทศกาลบุญ ถ้าเทศกาลบุญ เราจะทําบุญกุศลน่ะ เราจะทําบุญกุศล แม้แต่ในหลวงท่านสวรรคตไปแล้ว ท่านสร้างคุณงามความดีไว้มาก แต่ประเทศชาติยังต้องดําเนินการต่อไป ชีวิตยังต้องเดินต่อไปไง ถ้าชีวิตยังเดินต่อไป

คนเราเกิดมา เกิด แก่ เจ็บ ตาย เวลาเกิด แก่ เจ็บ ตาย เวลาเกิด วันเวลามันกลืนกินชีวิตของคนไปทั้งนั้น ถ้าชีวิตของคน คนที่มีอํานาจวาสนา การเกิดเป็นคนมีคุณค่ามากๆ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เกิดเป็นมนุษย์ ถ้าการเกิดเป็นมนุษย์ คนคิดบวก คิดบวกคิดถึงบุญกุศลของตน ถ้าคิดถึงบุญกุศลของตน มันมีความรู้สึกนึกคิดอยากจะทําคุณงามความดีไง

ถ้าคุณงามความดีของโลก ทางโลกเขาทําคุณงามความดีของเขา เขามีนํ้าใจต่อกัน นั่นเป็นความดีของโลกเขา แต่ความดีของหัวใจไง ความดีของธรรม ถ้าความดีของธรรม การเกิด แก่ เจ็บ ตาย อะไรพาเกิด อวิชชาในหัวใจของคนมันพาเกิด ถ้าอวิชชาในหัวใจของคนมันพาเกิด เรามาค้นคว้า เราจะมีอํานาจวาสนาเข้าไปรื้อค้นในใจของเรา ถ้าคนจะมีอํานาจวาสนารื้อค้นในใจของตน คนต้องมีจิตใจละเอียด ถ้าคนมีจิตใจละเอียด มันคิดนี่ไง มันคิดถึงการเสียสละๆ ถ้าทางโลกเขาเห็นการเสียสละเป็นคนที่เสียเปรียบ คนที่ได้ประโยชน์ๆ การได้ประโยชน์อย่างนั้น ถ้าได้ประโยชน์แบบโลก แบบโลก ถ้าเป็นธรรมาภิบาลมันก็ยังสะอาดบริสุทธิ์ไง

แต่ถ้าเป็นทางธรรมล่ะ ทางธรรม การเสียสละของเรา เราจะทอดกฐินกันนะ ถ้าเราจะมาทอดกฐินกัน มันต้องมีอะไร มันต้องมีพระจําพรรษาครบสงฆ์ก่อน ถ้าพระจําพรรษาครบสงฆ์ ถ้าพระจําพรรษาครบสงฆ์แล้วพระอยู่ในพรรษาครบสงฆ์ครบ ๑ พรรษา ออกไตรมาสแล้วเขาจะมีกรานกฐิน กรานกฐินนี้เป็นพุทธานุญาตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาถ้าจะมีศาสนาต้องมีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อน ถ้ามีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดที่ไหน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเกิดนะ สร้างอํานาจวาสนาเป็นพระโพธิสัตว์ๆ มา เวลาเกิด เกิดที่สวนลุมพินีวัน เกิดในป่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดในป่า ครองเรือนอยู่ มีสามเณรราหุล

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะออกบวชๆ คําว่า “ออกบวช” นะ เพราะอยู่ในทางโลก ไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย ถ้าเราเป็นใช่ไหม เราเป็นกษัตริย์ใช่ไหม เราเป็นกษัตริย์ เราทําคุณงามความดีของเรา เราก็ต้องเกิด แก่ เจ็บ ตายอย่างนี้เหมือนกัน เวลามันกลืนกินสัตว์โลกไปทั้งนั้น เวลามันกลืนกินสัตว์โลกไปทั้งนั้น ท่านถึงสร้างอํานาจวาสนามา ท่านถึงพยายามหาทางออกของท่าน ท่านพยายามแสวงหาทางออกของท่าน

เวลาท่านจะหาทางออกของท่าน ท่านออกบวช ไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เห็นสมณะ ความทางออกๆ นั้นเป็นทางสมณะนี้จะเป็นทางออกได้ ท่านถึงขวนขวาย ท่านถึงออกบวช ออกบวชค้นคว้าอยู่ ๖ ปี ค้นคว้าในใจของตน ค้นคว้ากับเจ้าลัทธิต่างๆ ค้นคว้ามาขนาดไหนมันก็ไม่ใช่ทางๆ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะมาตรัสรู้ ตรัสรู้อยู่ที่โคนต้นโพธิ์นั้น

เวลาโคนต้นโพธิ์นั้น ตรัสรู้ที่โคนต้นโพธิ์นั้น แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ ตรัสรู้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอาศัยโคนต้นโพธิ์นั้น อาศัยป่านั้นเป็นที่ค้นคว้า เป็นชัยภูมิการฝึกฝนใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน ปรินิพพานในป่า ป่าเขามันเป็นของคู่เคียงกับศาสนา ศาสนาจะยั่งยืนได้ ศาสนาจะยั่งยืนได้มันต้องมีชัยภูมิในการค้นคว้า ศาสนาเจริญได้ เจริญที่ไหน

ถ้าเจริญในทางปริยัติ ในทางการศึกษา ศึกษามาแล้วก็งงๆ เวลาศึกษามาแล้วในปริยัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ สอนถึงปริยัติ สอนถึงการศึกษา คนจะเจริญได้ต้องมีการศึกษา ศึกษาแล้วต้องประพฤติปฏิบัติ ศึกษาแล้วค้นคว้า การศึกษานี้ศึกษามาให้ค้นคว้าในหัวใจของตนไง ถ้าค้นคว้าในหัวใจของตน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค้นคว้าๆ ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

บุพเพนิวาสานุสติญาณ เข้าไปในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระลึกถึงอดีตชาติๆ ไป ตั้งแต่อดีตชาติมันเห็นหมด นี่คือสมบัติๆ สมบัติที่เรามาทํากันอยู่นี่ สมบัติคือบุญกุศลที่มาทํากันอยู่นี่ จิตใจเจตนาอันนั้นมันเป็นคนทํา บุญกุศลอันนั้นมันซับลงไปที่ใจนั้น ซับลงไปที่ใจนั้น ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย สร้างสมบุญญาธิการมาอย่างนั้น สร้างสมบุญญาธิการมาอย่างนั้น เวลาค้นคว้ามันถึงมีอํานาจวาสนาบารมีไง ขณะเข้าไปบุพเพนิวาสานุสติญาณ ถ้าประพฤติปฏิบัติไม่ถึงที่สุดมันเป็นจุตูปปาตญาณ เวลาเข้าไปมันยังต้องเกิดต่อไป ยังมีอนาคตไง เกิด แก่ เจ็บ ตาย ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย มันเกิดแล้ว แล้วมันยังมีอนาคตต่อไปๆ

เวลาเกิด เกิดมาจากอดีต มาเป็นปัจจุบันนี้ก็เพลิดเพลินกับชีวิตนี้ไป เวลาอนาคต เวลาตายไป มันก็ยังต่อเนื่องกันไป ดึงกลับมาๆ เวลาจะเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา เกิดอาสวักขยญาณในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเกิดที่ไหน มันเกิดในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม การทําบุญกุศลก็ทําบุญกุศลเพื่อเหตุนี้ไง ทําบุญกุศลขึ้นมาให้จิตใจเรามีอํานาจวาสนาบารมี เราเห็นความดีที่ละเอียดลึกซึ้ง เราไม่เห็นความดีที่เป็นวัตถุ เราไม่เห็นความดีที่เป็นโลกธรรม ๘ เสื่อมลาภ มีลาภเสื่อมลาภ มียศถาบรรดาศักดิ์ มันของชั่วคราวทั้งนั้น กาลเวลามันกลืนกินไปหมด แต่ถ้าทําคุณงามความดี เราเสียสละ เสียสละอย่างนี้ มันเสียสละเพื่อหัวใจดวงนั้นไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา อาสวักขยญาณไง ตรัสรู้ธรรมขึ้นมาอันนั้นแล้วมีความสุขวิมุตติสุขๆ สุขในศาสนาไง ถ้าสุขเรื่องธรรมะ เรื่องธรรมแล้วมันเป็นความสุขส่วนตน เป็นความสุขในใจของตน ถ้าเป็นความสุขในใจของตน แล้วตน คําว่า “ตน” ทุกคนรักตน เขาคดโกง เขาติฉินนินทากัน แต่ในหัวใจของเราลังเลสงสัย ความลังเลสงสัย ความเคลือบแคลงใจ ธรรมะมันจะเข้าไปแยกแยะของมันในหัวใจถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้ามันแยกแยะความจริงอย่างนี้ขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเสวยวิมุตติสุข

คําว่า “เสวยวิมุตติสุข” เสวยวิมุตติสุขที่ไหน เสวยวิมุตติสุขในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ต้องให้ใครรับประกัน ไม่ต้องให้ใครการันตี ไม่ต้องให้ใครรับรอง ไม่ต้องให้ใครเข้ามายุ่ง มันเป็นในดวงใจดวงนั้น เพราะดวงใจดวงนั้นเวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะก็ดวงใจดวงนั้นเป็นคนไปเกิด ดวงใจดวงนั้นน่ะ ดวงใจดวงนั้นมันไปเกิด มันเหมือนของสาธารณะ แต่จริงๆ แล้วมันมี มันมีสติมีปัญญาของเรารักษา ถ้ารักษาได้รักษาเป็น รักษาได้รักษาเป็น เราจะมาทําคุณงามความดีกัน เราจะมาทอดกฐินกันไง ถ้ามาทอดกฐิน ทอดกฐินเพราะอะไรล่ะ ทอดกฐินเพราะว่าในหัวใจของตน เพราะตนทําความดีของตน ทําความดีของตน แล้วทําความดีของตน ถ้ามันไม่มีเหตุให้ทํา มันทําอย่างไร

ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันต้องมีเหตุสิ ถ้ามันมีเหตุ มันมีพระจําพรรษา แล้วพระนี้มาจากไหน พระนี้ก็เป็นพุทธานุญาตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระมาจําพรรษา มาจําพรรษาในป่าในเขา มาทําไม ก็มาเพื่อฝึกหัดตนไง ฝึกหัดตนๆ น่ะ

พระก็มีงานของพระ พระก็มีหน้าที่ของพระ พระก็ประพฤติปฏิบัติของพระ ถ้าพระประพฤติปฏิบัติของพระนะ เราเห็นคุณงามความดีอันนั้น เราเป็นฆราวาส เราเป็นฆราวาส เราเห็นคุณงามความดีนั้น เราถึงส่งเสริมไง

การส่งเสริม เราทําคุณงามความดีในใจของเรา แต่มันก็ส่งเสริม ส่งเสริมศาสนา ส่งเสริมความมั่นคงของศาสนา ถ้าความมั่นคงของศาสนา ถ้ามีคนที่คุ้มครองดูแล คนที่คุ้มครองดูแลทําให้เจริญงอกงามขึ้นมา เห็นไหม ถ้ามันไม่มีคนคุ้มครองดูแล ต่างคนต่างอยู่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาด้วยพระองค์เอง ตรัสรู้เองโดยชอบ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง ตรัสรู้ด้วยตนเอง ตรัสรู้เองโดยชอบ โดยชอบธรรม เพราะอํานาจวาสนาบารมีอย่างนั้นไง พวกเรามันสาวกสาวกะได้ยินได้ฟัง ศาสนามีอยู่แล้ว ศาสนาวางไว้อยู่แล้ว เรายังออกนอกลู่นอกทางกันไง

ถ้าเราจะเข้ามาในทางๆ เราทําในทาง แต่ทําบุญกุศล ทําคุณงามความดี มีแต่คนติฉินนินทาไปทั้งนั้นน่ะ เขาก็จะชักนําไปทางของเขา การชักนําถ้ามันทางของกิเลสไง กิเลสเป็นใหญ่ๆ โลกเป็นใหญ่ ความคิด คิดถึงโลก โลกเป็นใหญ่ทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ ล่ะ เป็นธรรมมันเป็นธรรมตรงไหนล่ะ เป็นธรรมมันอยู่ที่เจตนานะ มันอยู่ที่ความรู้สึกนึกคิดในหัวใจของเรานะ ไอ้เรื่องวัตถุสิ่งของนั้นมันเป็นของนอกกาย เป็นของปลายเหตุ ถ้าของปลายเหตุ จะมีมากมีน้อยขนาดไหน ถ้ามันไม่มีใครคิดเสียสละ มันเสียสละไม่ได้หรอก ของมันก็เป็นของเท่านั้นน่ะ

แต่ถ้ามันเป็นความจริงๆ มันเกิดจากหัวใจดวงนี้ ถ้าเกิดจากหัวใจดวงนี้ เราเกิดเป็นคน เกิดเป็นคนเป็นผู้ที่มีอํานาจวาสนา มีอํานาจวาสนาจริงๆ เพราะคน ดูสิ สรรพสิ่งในโลกนี้ใครเป็นคนทํา มนุษย์ทั้งนั้น มนุษย์เป็นคนทํา แล้วมนุษย์ทําขึ้นมา มนุษย์ก็มาหลงสิ่งที่ตัวเองสร้างมา สร้างสมมา ของที่มนุษย์สร้างมา มนุษย์ก็หลงใหลกัน

แต่เวลาเป็นความจริงๆ เวลาทําศีล สมาธิ ปัญญา มันของในหัวใจของสัตว์โลก เราทํากันไม่ได้ แล้วทําได้ก็ไม่มีใครเห็น แต่มีครูบาอาจารย์ท่านรู้ ท่านรู้ของท่าน ท่านรู้ความจริงของท่าน ถ้าความจริงของท่าน ท่านทําของท่านมาเป็นประโยชน์อย่างนั้น นี่เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดในป่า ตรัสรู้ในป่า ปรินิพพานในป่าไง นี่พูดถึงว่าพระปฏิบัติ

ทีนี้เราปฏิบัติ เราก็มาในป่ากันไง มนุษย์เกิดมา ป่าเป็นแหล่งอาหารของมนุษย์ ป่าเป็นที่ฟอกอากาศ ป่าเป็นที่ให้สิ่งสําคัญกับชีวิตทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าทางโลกเขาแสวงหา เขาต้องการประโยชน์ของเขา นี่พูดถึงการเกิดไง การเกิดของคนนะ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กันนะ เกิดมั่งมีศรีสุข เกิดคนทุกข์ คนจน คนยากไร้ ไอ้นี่มันเป็นเวรเป็นกรรมของคน ถ้าเป็นเวรเป็นกรรมของคน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องกรรม

รัฐบาลก็พยายามจะทําให้เสมอภาค รัฐบาลก็พยายามส่งเสริม ส่งเสริมให้คนมีอาชีพ ส่งเสริมให้คนมีหน้าที่การงาน นั่นก็เป็นการส่งเสริม นั่นก็เป็นคุณงามความดีอันหนึ่ง แต่เรื่องของกรรมๆ มันให้ผลมากนัก ส่งเสริมขนาดไหนมันก็ขาดตกบกพร่องไปตลอดแหละถ้าเรื่องของกรรมมันให้ผลของมัน แต่เราก็ทําของเราไง

เราจะบอกว่า ถ้าเราเป็นธรรมๆ เป็นธรรมก็ให้เสมอภาคสิ เป็นธรรมก็ให้เสมอกันสิ

ทุกคนอยากให้เสมอภาคทั้งนั้นน่ะ แม้แต่พระอรหันต์นะ พระอรหันต์เป็นพระอรหันต์เสมอกันโดยคุณธรรม แตกต่างกันด้วยอํานาจวาสนา ถ้าการแตกต่างกันด้วยอํานาจวาสนาอย่างนั้น นั่นเป็นสิ่งที่ท่านทําของท่านมา พระสีวลีท่านเป็นหัวหน้าทําบุญๆ มาตลอด พอมาชาติสุดท้ายเป็นพระสีวลี เป็นพระที่มีลาภสักการะมากที่สุด เพราะนั่นก็เป็นการทํามา ท่านทําของท่านมาทั้งนั้น

นี่เหมือนกัน เราก็มาทําของเรา เราจะมาทอดกฐินของเรา แต่ทอดกฐินของเราตอนนี้มันเป็นที่ประเทศที่เขาไว้ทุกข์ ทุกข์ของประเทศชาตินะ เวลาในหลวงท่านสอน สอนถึงเศรษฐกิจพอเพียง การเศรษฐกิจพอเพียงก็คือการประหยัดมัธยัสถ์ การประหยัดมัธยัสถ์ต้องมีความขยันหมั่นเพียร ถ้าเศรษฐกิจพอเพียงมันต้องมีความขยัน มีความหมั่นเพียรของท่าน นี้ในหลวงสอนนะ แล้วในหลวงก็บอก จะทําให้คนทุกคนดีเสมอกันไม่ได้ แต่ต้องให้คนที่เป็นคนดีต่างหากเป็นผู้คุ้มครองดูแลประเทศชาติไง

จะทําให้ทุกคนดีเสมอกันมันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นไปไม่ได้เพราะอะไรล่ะ เพราะคนทํามามันแตกต่างกัน แต่ในหลวงก็พยายามๆ แล้วท่านพยายามทั้งชีวิตของท่านน่ะ ท่านก็เป็นเจ้าอยู่หัวนะ ท่านเป็นคนดีคนหนึ่งนะ ท่านสร้างให้ประเทศชาติของเรามั่นคง ประเทศชาติของเรามั่นคงเพื่อประโยชน์กับเรา

นี่ท่านก็สวรรคตไปแล้ว ถ้าท่านสวรรคตไปแล้ว ประเทศชาติถึงต้องไว้ทุกข์ มันต้องมีเหตุไง ประเทศชาติไว้ทุกข์นะ ทุกข์ของประเทศเลย แต่เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยไว้ให้พระๆ พระต้องปฏิบัติตามธรรมตามวินัย ถ้าปฏิบัติตามธรรมวินัย แล้วพระเท่านั้นใช่ไหมที่จะประพฤติปฏิบัติดีเท่านั้น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตอบโต้กับมาร พญามารมันมาดลใจนะ มาดลใจว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าธรรมะนี้ประเสริฐมาก นิพพานมีความสุขมาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ก็นิพพานไปสิ มีความสุขก็พยายามแสวงหาความสุขให้มากขึ้นๆ มายุ่งอะไรกับโลกนี้ล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง...” ยังไม่เข้มแข็งคือมันยังโง่ มันไม่มีจิตใจที่มั่นคง มันไม่มีจิตใจแยกผิดแยกถูกได้ไง ท่านบอกว่า “...เรายังไม่นิพพาน” ท่านถึงวางธรรมวินัยๆ เพราะมันละเอียดลึกซึ้งไง มันเป็นเรื่องของความรู้สึก

เวลาในหลวงท่านสวรรคตไป เวลาคนที่เขาไปคารวะศพของในหลวง ฝนตกไปทั่วเลย ทําไมเขาไม่หนีล่ะ ทําไมเขาไม่หนี เขาบอกว่าเข้าไปแล้วก็จะเข้าไปในราชวังไม่ได้ แต่ก็ขอมาอยู่ใกล้ๆ ขอมาอยู่ใกล้ๆ ฝนตกแดดออก เขาไม่หนีทั้งนั้นน่ะ เขามีนํ้าใจ เขาคิดถึง ทําอะไรก็ได้เพื่อเป็นประโยชน์ๆ ในหลวงสอนมาอย่างไร สิ่งต่างๆ ที่เขาเกิดขึ้นมาเขาบอกว่าเขาจะไปทําความดีเพื่อในหลวง เขาจะเปลี่ยนแปลงชีวิตของเขาเพื่อในหลวง เพื่อในหลวงๆ นี่คืออะไรล่ะ เพราะว่าเขาระลึกถึงคุณงามความดีไง จิตใจของคนเวลามันระลึกคุณงามความดี สิ่งที่ระลึกถึงสิ่งที่ดีๆ ไง ท่านถึงสอนให้ประหยัด สอนให้มัธยัสถ์ สอนให้สามัคคี สอนให้รักกัน ในหลวงไม่ได้สอนให้รักในหลวงเลย

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมมันจะเกิดในดวงใจดวงนั้น ดวงใจดวงนั้นมันจะมีคุณธรรมในใจดวงนั้น ถ้าดวงใจดวงนั้นมีคุณธรรมในใจดวงนั้น ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ภิกษุอยู่ที่แว่นแคว้นที่กันดาร ที่ห่างไกล ถ้าประพฤติปฏิบัติตามที่เราพูด ปฏิบัติตามที่เราสั่งสอน เหมือนอยู่ใกล้เรา เหมือนกอดเราไว้เลย ภิกษุอยู่กับเรา ไม่ปฏิบัติตาม ไม่ทําตาม มันเหมือนอยู่ห่างไกลๆ นี่ไง ถ้าเป็นวัตถุ วัตถุมันอยู่ข้างนอก แต่ถ้าเป็นเรื่องของหัวใจ เรื่องของความรู้สึกนึกคิดนี้สําคัญมาก ถ้าความรู้สึกนึกคิดสําคัญมาก

เวลาในหลวงท่านสอนของท่าน ท่านสวรรคตไปแล้ว สิ่งที่สวรรคตไปแล้ว สิ่งที่เหลือไว้มันจะเหลือไว้ในความทรงจําของเรา ในความทรงจําที่ได้เกิดร่วมนะ ในสมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเขาเรียกสหชาติ ใครได้เกิดร่วมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีบุญกุศลมาก

เวลาเราทําบุญกุศลกัน ในปัจจุบันนี้ทุกคนบอกทําบุญกุศลแล้วจะขอให้ไปเกิดร่วมกับพระศรีอริยเมตไตรย พระศรีอริยเมตไตรยจะมาเกิดเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในภัทรกัปนี้เป็นองค์ที่ ๕ แล้วเกิดแล้วจะปฏิบัติง่ายรู้ง่าย ปฏิบัติง่ายรู้ง่าย การปฏิบัติง่ายหรือปฏิบัติยากมันก็ตรัสรู้อริยสัจอันเดียวกัน อริยสัจมีหนึ่งเดียว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสมณโคดมเป็นองค์ที่ ๔ ก็ตรัสรู้อริยสัจเรื่องนี้

อริยสัจคืออะไร ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ แต่การสร้างอํานาจวาสนามาของพระศรีอริยเมตไตรยท่านสร้างของท่านมามาก ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย การสร้างมากสร้างน้อย การสร้าง ยิ่งสร้างมากมันยิ่งจะมีสติปัญญา ยิ่งมีอํานาจวาสนาบารมีการรื้อค้นอันนั้น ถ้าการรื้อค้นอันนั้นมันถึงจะปฏิบัติรอด ปฏิบัติง่าย แต่ของเราถ้าจะเป็นอย่างนั้น เราก็ต้องสร้างบุญญาธิการขึ้นมาให้เสมอกันถึงจะเกิดสหชาติได้

ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเขาเรียกว่าเกิดสหชาติ ใครเกิดมาร่วมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ชี้ค้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้เล็งญาณ พุทธกิจ ๕ เช้าขึ้นมาเล็งญาณก่อนว่าใครมีอํานาจวาสนาแล้วอายุขัยเขาสั้น ไปเอาคนนั้นก่อน ต้องมีอํานาจวาสนานะ ถ้าไม่มีอํานาจวาสนา มันพูดไม่รู้เรื่อง พูดคนละประเด็นเดียวกัน พูดเหมือนกัน แต่ตีความแตกต่างกัน

แต่ถ้าคนมีอํานาจวาสนานะ แม้แต่ไม่ต้องพูด พระสารีบุตรไปเห็นพระอัสสชิเดินบิณฑบาตอยู่ ศึกษามากับสัญชัยๆ มาตลอด เขาสั่งสอนขนาดไหน ปัญญามันก็รู้เท่าคิดได้ตลอด มันก็คิดของมันไง แต่มันไม่มีทางออก มันสงสัยๆ นั่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่ ไม่ใช่ก็คือไม่ใช่ แต่มันไม่มีเหตุมีผลไง เห็นพระอัสสชิเดินบิณฑบาตอยู่ กิริยามาสงบเรียบร้อย มันน่าเคารพบูชา นี่คนมีปัญญาๆ แค่เห็นการเดิน การเคลื่อนไหว มันยังเคารพศรัทธา ตามพระอัสสชิไป “ท่านบวชกับใคร”

พระอัสสชิเป็นพระอรหันต์ “เราเพิ่งบวชใหม่ เราไม่มีความรู้มาก”

“ถ้าบวชใหม่หรือบวชนานหรือบวชเร็ว มีความรู้ขนาดไหนก็บอกแค่นั้น เรื่องที่จะใช้ปัญญาเป็นหน้าที่ของข้าพเจ้า เป็นเรื่องของพระสารีบุตรเอง”

“องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน เย ธมฺมาฯ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้าจะดับต้องไปดับที่เหตุนั้น”

สัญชัยไม่เคยสอน ไม่ใช่ก็คือไม่ใช่ มันสิ้นสุดที่กระบวนการของมัน แต่มันไม่มีเหตุ ไม่มีที่มาที่ไป ไม่มีการดับต้นเหตุ ไม่มีการดับที่เกิด เวลาพระสารีบุตรใช้ปัญญาตามไปเป็นพระโสดาบันๆ

นี่พูดถึงถ้าอํานาจวาสนามี มันมองออก มันเข้าใจ มันรู้ได้ อยู่ที่มุมมองของตน ดูสิ ความรู้สึกนึกคิดของสังคมเรามันแตกต่างมันหลากหลายเพราะว่าเขาทํามาๆ มันเป็นประวัติศาสตร์ มันเป็นอดีตที่เราแก้ไขไม่ได้ เขามีมุมมอง เขามีความรู้สึกนึกคิดแบบนั้น ถ้าเขามีมุมมอง เขามีความรู้สึกนึกคิดแบบนั้น

ในหลวงบอกว่าต้องให้คนดีเป็นผู้ปกครอง จะทําให้ทุกคนเป็นคนดีไม่ได้ ไม่มีใครมีความสามารถจะทําให้ทุกคนเป็นคนดีเท่ากันเสมอกัน แต่เราต้องให้คนดีเป็นผู้ปกครอง คนดีเป็นผู้ที่คุ้มครองจะได้สังคมที่ร่มเย็นเป็นสุขไง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าใครปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมนั้นจะสถิตในหัวใจดวงนั้น ถ้าธรรมนั้นสถิตในหัวใจดวงนั้น เราจะต้องประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงๆ ของเรา เพื่อประโยชน์กับเราๆ ไง ประโยชน์กับเรา เห็นไหม เราทํา

ตอนนี้เมืองไทยไว้ทุกข์นะ ประเทศชาติไว้ทุกข์ มันทุกข์ของประเทศชาติเลยล่ะ แต่ประเทศชาติไว้ทุกข์เพราะระลึกถึงบุญคุณของในหลวง ระลึกถึงบุญคุณของกษัตริย์ที่ปกครองคุ้มครองดูแลให้ประเทศชาติเราร่มเย็นเป็นสุข ให้ชีวิตของเราไม่โดนเขาเบียดเบียน เพราะมันมีกฎหมายบังคับใช้ได้ ถ้าประเทศชาติล้มเหลว มันบังคับใช้กฎหมายไม่ได้ ถ้าบังคับใช้กฎหมายไม่ได้ ใครที่มีกําลังมากกว่ามันก็รังแกผู้ที่กําลังอ่อนกว่า มันรังแกมันทําลายเขาไปทั้งนั้นน่ะ แต่เพราะอะไร เพราะว่ามีนิติรัฐ มีองค์ในหลวงที่เป็นหลักอยู่ เราถึงร่มเย็นเป็นสุขกันมา ๗๐ ปี ตอนนี้จะเปลี่ยนแผ่นดิน แผ่นดินกําลังจะเปลี่ยนแปลง แต่เปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นมันก็จะทําให้ประเทศชาติร่มเย็นเป็นสุขมากขึ้น

ฉะนั้น เรามาทอดกฐินๆ ในระหว่างที่ประเทศชาติไว้ทุกข์ แต่บุญกุศลนี้เราทําเพื่อเรา เราทําเพื่อเรา ดูสิ เวลาวันเฉลิมๆ เราทําบุญเพื่อในหลวง เราทําบุญเพื่อในหลวง ทุกคนทําบุญกุศลเพื่ออุทิศในหลวง แต่เป็นคุณงามความดีของผู้กระทํานั้น ถ้าผู้กระทํานั้นไม่มีสิ่งใดจะอุทิศ จะเอาอะไรไปอุทิศไง

เวลาวิญญาณาหาร อาหาร ๔ ในวัฏฏะ กําเนิด ๔ อาหาร ๔ กวฬิงการาหาร อาหารที่เราได้กินตอนเช้าเขาเรียกว่าอาหารเป็นคําข้าว อาหารเทวดา อาหารนี้เป็นวิญญาณาหาร อาหารบนพรหมนี่ผัสสาหาร มโนสัญเจตนาหาร อาหารของวัฏฏะที่การสื่อสารกัน

เวลาเขาไปเกิดเป็นเทวดา วิญญาณาหารๆ เราก็นึกว่าเราคิดเอาเอง วิญญาณคือความรู้สึกนึกคิด วิญญาณ เห็นไหม รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ สัญญาก็ปรุงแต่งขึ้นมาเอง...ขี้โกง มันคิดได้ตอนนี้ไง เวลามันจะตายมันคิดไม่ได้ เวลาคนใกล้ตายมันกลัวตาย มันจะไปคิดอะไร แล้วมันคิดสิ่งที่มันไม่มีสิ่งที่สัญญาในหัวใจ ไม่มีสิ่งที่มันทํามา มันคิดไม่ออก มันคิดไม่เป็น มันคิดไม่ได้

จิตวิญญาณนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราถึงจินตนาการเรื่องสวรรค์ได้ จินตนาการเรื่องพรหมได้ จินตนาการเรื่องนรกได้ มันเลยมีข้อมูล เลยกลัวไง กลัวผีๆ อยู่ไง ฉะนั้น จิตใจทุกดวงใจ จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตนี้ไม่เคยสัมผัสนิพพาน จิตนี้ถึงระลึกถึงนิพพานไม่ได้ ระลึกถึงไม่เป็น มันไม่ได้ มันเลยจินตนาการกันผิดๆ ถูกๆ อยู่นั่นไง

ถ้ามันเป็นความจริงในใจ ถ้าของไม่รู้ไม่เห็นมันนึกไม่ได้ แต่ถ้ามันเป็นความจริง ที่เรามาสร้างบุญกุศลกันอยู่นี่ เราจะมาสร้างบุญกุศล เราจะมาทอดกฐิน ทอดกฐินเพราะมีสงฆ์จําพรรษาครบสงฆ์ สงฆ์จําพรรษาครบ ๑ พรรษา ๑ ไตรมาส ๑ ไตรมาสแล้ว เวลาในสมัยพุทธกาล ออกพรรษาแล้วได้รับกรรมฐานจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วเข้าป่าเข้าเขาไป ประพฤติปฏิบัติจนมีข้อสงสัย มีสิ่งใดที่มันเป็นปมในใจ ออกพรรษาแล้วจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันหน้าฝนอย่างนี้ เวลามันไป ไปเปียกๆ แฉะๆ กัน ผ้าขาดรุ่งริ่งมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่าให้อยู่จําพรรษา แล้วออกพรรษาแล้วให้รับกฐินก่อน ทําให้มันรอบคอบ เสร็จแล้วถึงไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถึงมีกฐินนี้ขึ้นมาไง

เห็นไหม ฝนตกๆ เวลาวันนี้ ชาติในปัจจุบันนี้ประเทศชาติไว้ทุกข์ แม้แต่สวรรค์ยังรับรู้นะ มีความโศกสลดมาด้วยกัน ฝนตกๆ แล้วเวลาฝนตก เมื่อคืน เห็นไหม เมื่อคืนใครนอนตากฝน ใครนอนต่างๆ ให้ระลึกย้อนกลับที่สนามหลวง สนามหลวงเขายืนตากฝน เขารอเฝ้า เขายืนได้ เขาไม่หนี

โดยปกติฝนตก ทุกคนหลบหมด ทําไมเขาอยู่ได้ล่ะ เขาอยู่ได้เพราะจิตใจเขามั่นคงไง นี่ก็เหมือนกัน เวลาเมื่อคืนฝนตก เรานอนตากฝน เรามีจิตใจที่มั่นคง สิ่งใดมันเป็นเรื่องเล็กน้อย เรื่องเล็กน้อยมาก จิตใจนี้ยิ่งใหญ่มาก จิตใจที่มันมีหลักมีเกณฑ์ของมัน มันมีจุดยืนของมัน มันยิ่งใหญ่มาก แล้วจิตใจของคนทําความสงบของใจ มันนุ่มนวล เวลาจิตมันมีความสงบนะ มันนุ่มนวลของมัน มันมีพลังงานของมัน มันมีปัญญาของมัน เพราะมันมีของมัน สัมมาสมาธิถึงยกขึ้นสู่วิปัสสนา

จิตของคนไม่มีสัมมาสมาธิ จะบอกว่า ดูสัตว์เดรัจฉานสิ สัตว์เดรัจฉานมันเป็นสัตว์ เพราะมันไม่มีศีลไม่มีธรรมมันถึงเป็นสัตว์ ทั้งๆ ที่มันมีคุณงามความดีนะ สัตว์มันรักลูกของมัน มันดูฝูงของมัน มันทําความดีของมัน มันก็เป็นสัตว์ เพราะมันเป็นสัตว์ไง

แต่เราเป็นมนุษย์ ถ้าเราเป็นมนุษย์ เรามีสมอง ถ้าเรามีสมองของเรา แล้วเรามีสติมีปัญญาของเรา มีสติมีปัญญานะ มันคัดมันเลือก มันแยกมันแยะไง ถามตัวเองสิว่าอะไรมันสุขจริง สุขเทียม สุขของโลกนี้เขาหาได้ทั้งนั้นน่ะ สุขในโลกนี้หาได้ แต่สุขในศาสนา สัมมาสมาธิ ถ้ามันสงบของมันลง ถ้าจิตมันสงบแล้วมันมีสติมันมีปัญญาของมัน แล้วถ้ามันมีกําลังของมัน ถ้ายกขึ้นสู่ นั่นน่ะปฏิบัติในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ มันต้องมีสัมมาสมาธิคือจิตตั้งมั่น

จิตตั้งมั่นมันเป็นอะไร จิตเป็นสากลนะ ทุกศาสนาบอกว่าสอนทําสมาธิ ทุกศาสนาเขาจะอวดอ้างว่าเขาก็ทําสมาธิ แต่ทําสมาธิแบบนั้นมันเป็นมิจฉา มันเป็นมิจฉาเพราะอะไร เพราะสมาธิเป็นสมาธิ อยู่กับสมาธิไง แต่ในพระพุทธศาสนา สัมมาสมาธิเป็นบาทเป็นฐาน สมถกรรมฐานยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน จะยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐานมันต้องมีจิตใจของเรา เห็นไหม

เราจะเกิดเป็นคนเพราะอะไร เราจะเกิดเป็นคนเพราะเรามีกรรม แล้วมีพ่อมีแม่ มีดีเอ็นเอของพ่อของแม่ มีไข่ มีสเปิร์ม แล้วมีจิตปฏิสนธิจิต มันถึงเกิด มันถึงปฏิสนธิในไข่ ในครรภ์ ในนํ้าครํา ในโอปปาติกะ มันถึงเกิดเป็นคน

สัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิมันมีบาทมีฐานของมัน มีสมถกรรมฐาน มันยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน มันถึงเป็นปฏิบัติในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ เพราะมันมีพ่อมีแม่ มีที่มาที่ไป

แต่เวลาปฏิบัติของเขา ปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ แนวทางสติปัฏฐาน ๔ มันนึกเอาเองทั้งนั้นเลย มันนึกเอาเองทั้งนั้น มันเป็นบุคคลไร้สัญชาติ มันเป็นบุคคลที่คุ้มครองตัวเองไม่ได้ ศาลสั่งว่าเป็นบุคคลที่ช่วยตัวเองไม่ได้ มันจะทําอะไร แล้วก็บอกว่าปฏิบัติในแนวทางสติปัฏฐาน ๔

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนว่าให้ศึกษามีภาคปริยัติ แล้วให้ฝึกหัดปฏิบัติ เวลาปฏิบัติไป ไอ้ที่ว่าแนวทางสติปัฏฐาน ๔ แนวทางสติปัฏฐาน ๔ มันสังเวช มันสังเวชแบบพระสารีบุตรไปฟังพระอัสสชิน่ะ ฟังสัญชัยมาๆ นั่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่ แล้วสัญชัยรับประกันเลยว่า “มีความรู้เหมือนเรา มีปัญญาเหมือนเรา เป็นอาจารย์ได้เหมือนเรา”

พระสารีบุตรไม่เอา เพราะว่ามันมีความลังเล มันมีความสงสัยอยู่ลึกๆ ไอ้สงสัยลึกๆ นั่นน่ะมันพาเกิด ไอ้สงสัยลึกๆ นั่นแหละมันเวียนว่ายตายเกิด เพราะตัวจิต ตัวไม่ตาย ไอ้ตัวลึกๆ นั่นน่ะ ตัวจิตมันไม่ตาย ไอ้ความคิดเกิดดับ ความคิดเรา อารมณ์เรามันเกิดดับทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น แนวทางสติปัฏฐาน ๔ เราจะทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบเข้ามา เราจะรู้จักของเรา เราจะรู้จะเห็นของเรา

เราจะบอกว่าการปฏิบัติธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายกไว้ให้กับเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก รู้เฉพาะตนในใจของตน แล้วตน ตนถ้ามีอํานาจวาสนา ที่บําเพ็ญมาเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย เพราะมันมีความมั่นคงอย่างนั้น สิ่งใดที่ความสงสัยสิ่งใด ดูสิ เจ้าชายสิทธัตถะ อาฬารดาบส อุทกดาบส “เธอมีความรู้เหมือนเรา มีความเห็นเหมือนเรา สอนได้เหมือนเรา เข้าสมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ ได้”

เจ้าชายสิทธัตถะปฏิเสธหมดเลย ไม่เอาๆๆๆ เพราะอะไร เพราะมันสงสัยๆ ไง เวลาเจ้าชายสิทธัตถะมาตรัสรู้ มาตรัสรู้เองโดยชอบในใจของเจ้าชายสิทธัตถะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม

นี่ก็เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในป่า วางธรรมวินัยนี้ไว้ พระเราบวชมาแล้ว พระป่าเป็นลูกศิษย์ของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ใหญ่ของเรา แล้วก็ลูกศิษย์ครูบาอาจารย์ที่ตามๆ กันมา ครูบาอาจารย์ท่านมารื้อมาค้นของท่าน ท่านวางแนวทางของท่าน วางข้อวัตรปฏิบัติของท่าน เราจะมาประพฤติปฏิบัติกัน เรามาอยู่ป่าอยู่เขาไม่ใช่มาเพื่อโอ้เพื่ออวด มาเพื่อยึดครอง มาเพื่อใดๆ ทั้งสิ้น เพราะสถานที่มันเป็นสมบัติของชาติ

ตอนนี้ชาติไว้ทุกข์ๆ นะ ชาติมีความทุกข์มาก ชาติมีความโศกสลดกับองค์ในหลวงที่ท่านสวรรคตไป ชาติทั้งชาติไว้ทุกข์ แล้วเราจะมาสนุกครึกครื้นรื่นเริงกันอยู่ไม่ได้ เราจะต้องตื่นตัว เราจะต้องตื่นตัวของเรา พระที่มาประพฤติปฏิบัติก็พยายามมาค้นคว้า มาขวนขวายเพื่อเอาความรู้จริงในใจของตน

เราเป็นชาวพุทธ เราได้ข่าวได้คราวว่าออกพรรษาแล้ว พระจําพรรษาแล้วจะมีกฐิน เราจะมาทอดกฐินกัน ทอดกฐินเพื่อส่งเสริม ส่งเสริมเจตนาของเรา ส่งเสริมหัวใจของเราให้เข้มแข็ง ให้เชิดชู ให้มีหลักมีเกณฑ์มากขึ้น แล้วส่งเสริมเชิดชู มีบุญกุศลนี้ ทอดกฐินแล้วอุทิศส่วนกุศลๆ

ตอนนี้ชาติกําลังไว้ทุกข์ ชาติกําลังมีความทุกข์อยู่นี่ เราจะมีนํ้าใจต่อกัน เราจะมีความระลึกถึงต่อกัน เราทอดกฐินนี้ทอดกฐินเพื่อชาติ ศาสนา เพื่อพระมหากษัตริย์ และเพื่อตัวเรา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๓๐ ตุลาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ตั้งใจฟังธรรมเพื่อปลอบหัวใจไง ปลอบประโลมหัวใจของเรานะ ประเทศชาติโศกสลด เวลาโศก โศกเพราะอะไรล่ะ เห็นไหม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เพราะคุณงามความดีไง คุณงามความดีมันสะเทือนหัวใจนะ มันสะเทือนถึงก้นบึ้งของหัวใจเลย ก้นบึ้งของหัวใจมันสะเทือน สะเทือนเพราะอะไร สะเทือนเพราะความดีของท่าน

ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว คนทําความดี ดูทําความดีทางโลก ทําดีที่อยากให้เขายอมรับ ทําดีเขาไม่ยอมรับหรอก แต่ของท่าน ท่านสอนเอง ทําดี ให้ประชาชนรักกัน ให้คนอื่นรักกัน ไม่ต้องไปรักท่าน ทําเพื่อคนอื่น ไม่ได้ทําเพื่อตัวเอง ทําเพื่อชาติๆ

เราดูพวกที่มีความสามารถนะ เขาบอกในหลวงท่านเสียสละมาก ท่านชอบเรื่องการดนตรี ท่านชอบอะไรต่างๆ มากเลย ถ้าให้ท่านทํานะ มันมีสิ่งที่งานกับวงดนตรีมหาศาล แต่ท่านเสียสละ ท่านชอบอะไร ท่านรักอะไรโดยชีวิตของท่านนะ ท่านเสียสละ เสียสละเพื่อประชาชนไง ไปดูความทุกข์ความยากของเขา ไปแบกรับสังคมของเขา ท่านเสียสละไง เพราะท่านเสียสละอย่างนั้น ถ้าท่านไม่เสียสละอย่างนั้น ท่านทําแต่ความชอบของท่านนะ ท่านจะมีผลงานของท่านมหาศาลเลย แต่ที่ท่านเสียสละไว้ ท่านทําของท่านพอว่ามีผลงาน แต่ท่านก็วางแล้วไปทําอย่างอื่นๆ ต่อ นี่คนทําเพื่อสังคม คนทํา ความดีมันถึงสะเทือนหัวใจพวกเราไง

พอสะเทือนหัวใจของเรานะ เวลาท่านเสียไป ท่านสวรรคต พอท่านสวรรคตไป มันผลัดแผ่นดิน คําว่า “ผลัดแผ่นดิน” เพื่อให้สังคมของเราได้เห็น ได้เห็นว่าเวลาเรามีสถาบันกษัตริย์ เวลาผลัดแผ่นดิน ถึงคราวมันเป็นอย่างไร แต่นี่ท่านครองราชย์มา ๗๐ ปี ๗๐ ปี ท่านทําคุณงามความดีมามาก ทําความดีมามาก นี่พูดถึงว่าเวลาประเทศชาติโศกสลดนะ

ประเทศชาติไว้ทุกข์ๆ เราก็ไว้ทุกข์ แต่ไว้ทุกข์นะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด จงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” ก็นี่เป็นความจริงไง ความจริงตรงไหนล่ะ ความจริงก็เกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นความจริง มันเป็นธรรมนะ มันเป็นสัจธรรมอันหนึ่งนะ ถ้ามันเป็นสัจธรรมอันหนึ่ง “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” หมายความว่า ความจริงมันเป็นแบบนี้ ถ้าความจริงเป็นแบบนี้ เราไม่ฝืนหลักความจริง ถ้าเราไม่ฝืนหลักความจริงนะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน ทุกคนก็อยากจะรั้งไว้ทั้งนั้นน่ะ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างประโยชน์มหาศาล สร้างประโยชน์มหาศาลนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานนะ พระอานนท์บอกเลย “ดวงตาของโลกดับแล้ว”

ฟังดูสิ รถไม่มีไฟมันไปได้อย่างไร รถไม่มีไฟ กลางคืนมันเป็นปัญหาไปทั้งนั้นน่ะ มันไปไม่รอดหรอก มันไม่มีไฟ นี่ก็เหมือนกัน ดวงตาของโลกๆ คนไม่มีดวงตา “ดวงตาของโลกดับแล้ว ดวงตาของโลกดับแล้ว”

แล้วเราศึกษาในพระไตรปิฎกนะ ใครจะมีปัญหาอะไร จะทุกข์ยากอย่างไร ที่ไหนฝนแล้ง มีโรคระบาด นิมนต์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปนะ ไปบําบัดภัยพิบัติเขาได้หมดนะ แล้วคนที่มีทุกข์มียากขึ้นมาในหัวใจ นี่ไง ดวงตาของโลกๆ เราทําอะไรไม่ถูก ทําอะไรไม่เป็นไง ดวงตาของโลกคอยบอก คอยสั่งคอยสอนไง คอยบอกเรา “ดวงตาของโลกดับแล้ว”

แต่ถึงเวลาท่านนิพพานไปแล้ว พระกัสสปะมาเฝ้าไม่ทันๆ พอเฝ้าไม่ทัน สิ่งที่ชาวบ้านเขาเดินผ่านมาไง เขาถือดอกไม้ ดอกไม้สวรรค์ที่ว่ามางานศพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระกัสสปะถามว่า “ได้ข่าวเรื่องศาสดาของเราหรือไม่”

“โอ๊! เพิ่งนิพพานไปเมื่อ ๗ วันที่แล้ว ดอกไม้ที่ถือมาก็ถือมาจากงานนั้น”

ถือมาจากงานนั้นๆ ไง พระที่มากับพระกัสสปะ ถ้าเป็นพระที่มีคุณธรรม เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด ถ้ามีธรรมเป็นที่พึ่งเถิดก็ธรรมสังเวชไง แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ต้องปรินิพพาน มันปลงธรรมสังเวช แต่พระที่ยังเป็นปุถุชนอยู่เขามีความทุกข์ความยากในหัวใจเป็นธรรมดา แต่มีหลวงตาอยู่องค์หนึ่ง “ดีแล้วแหละ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว มันจะได้ไม่ต้องมีใครคอยจี้คอยไชไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ ทํานู่นก็ไม่ได้ ทํานี่ก็ไม่ได้ ผิดไปหมด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่อยู่แล้วเราได้อยู่สุขสบายกันไง”

มันสะเทือนหัวใจของพระกัสสปะมาก สะเทือนหัวใจของพระกัสสปะมาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพิ่งนิพพานไปเดี๋ยวนี้นี่เอง ยังมีคนคิดอย่างนี้ๆ

ทีนี้เราจะย้อนกลับมาสังคมของเราไง เวลาในหลวงท่านสวรรคตไปแล้ว คนดีก็คือคนดี คนดีมันก็สะเทือนหัวใจทั้งนั้นน่ะ มันสะเทือนใจๆ เราก็อยากอยู่กับคนดี อยากอยู่กับความร่มเย็นเป็นสุข เราก็อยากจะสังคมร่มเย็นทั้งนั้นน่ะ แต่มันเป็นข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงเป็นแบบนี้ นี่ปลงธรรมสังเวช ผู้ที่ยังเป็นปุถุชนอยู่มันก็สะเทือนใจ เราอยากดีไปหมดแหละ แต่เราไม่ต้องการสิ่งใดที่มันผิดหวังเลย สิ่งที่ผิดหวังไม่ชอบ สิ่งที่เป็นทุกข์ไม่เอา จะเอาดีๆ ทั้งนั้นน่ะ มันไม่มีหรอก ไอ้หลวงตานั่นน่ะบอกเลย “นิพพานไปน่ะดีแล้ว มันจะได้ไม่ยุ่งกับเราอีก”

ไม่ยุ่งกับเรา ดูสิ แล้วเอ็งจะเอาชีวิตรอดอย่างไร เอ็งมีความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้เอ็งทําอย่างไร ทําไม่ได้หรอก คนทําไม่ได้ คนช่วยตัวเองไม่ได้ เราจะบอกว่าในสังคมมีทั้งคนดีและคนเลว คนที่ดีๆ มันเห็นแต่เรื่องดีๆ คนที่เลว คนที่เลวมันจะหาผลประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ เวลาหาผลประโยชน์เสร็จแล้วมันเอาแต่ผลประโยชน์ของมันใช่ไหม อยู่ในเรือนั้นเอาแต่ผลประโยชน์ เวลาเรือมันจะจมมันถีบเรือทิ้งเลย

นี่ก็เหมือนกัน ประเทศชาติๆ ประเทศชาติมันของใคร ประเทศชาติ ดูสิ เวลาเราเกิดมาแล้วเป็นสุข ประเทศชาติของใคร ประเทศชาติไม่ใช่ของเรา แต่เราก็อยู่ในประเทศนี้ไง เราเกิดในประเทศนี้ เวลาพลเอกเปรมพูด เราต้องตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน เราต้องตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน เราเกิดกับแผ่นดินนี้ เราอาศัยความร่มเย็นเป็นสุขจากแผ่นดินนี้ เราทํามาหากินจากแผ่นดินนี้ เราอยู่สุขสงบจากแผ่นดินนี้ แผ่นดินนี้ๆ ไง แล้วเอ็งไม่รู้จักคุณของแผ่นดินนี้เลยหรือ

นี่ไง ความกตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี ถ้าความกตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี มันดีที่ไหน มันดีที่หัวใจดวงนั้น ถ้าหัวใจดวงนั้นมันดีขึ้นมา มันคิดสิ่งใดทําสิ่งใดเป็นสิ่งที่ดีงาม สิ่งที่ดีงาม ความดีทําได้ยาก ความชั่วทําได้ง่าย ถ้าความชั่วไม่ต้องไปคิดสิ่งใดเลย ปล่อยไปตามความพอใจของตน สํามะเลเทเมาไป มันหาประโยชน์มันได้ตลอดไป

แต่ทําคุณงามความดีทวนกระแส ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม เราเกิดเป็นฆราวาส เราเกิดเป็นคน เกิดมาเป็นคนดีแล้วไปวัดทําไม ก็เป็นคนดีๆ มันก็ดีของคนไง มันดี ไปวัดไปวาทําไม ไปวัดไปวาเพื่อฟังธรรมๆ นี่ไง ฟังธรรมเตือนถึงการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ คนเรามันมีการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วถ้ามันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันก็ซํ้าๆ ซากๆ อยู่นี่ไง

คําว่า “ซํ้าๆ ซากๆ อยู่นี่” สร้างคุณงามความดี คําว่า “ซํ้าๆ ซากๆ” แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ทําบุญกุศล ถ้าบุญกุศลทําให้เกิดดี ทําให้เกิดแล้วประสบความสําเร็จ พอเกิดซํ้าเท่าไรมันก็ต้องพลัดพราก ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เวลามันจะพลัดพรากไปจะไปเกิดเป็นอะไรก็ไม่รู้ ทุกคนหวั่นวิตกว่าเราจะเกิดเป็นอะไรไม่รู้ในอนาคต แต่มันก็ต้องเกิด ปฏิเสธว่าไม่เกิดไม่ต่างๆ มันไปของมันโดยธรรมชาติของมัน ใครจะเหนี่ยวรั้งมันไม่ได้ ธาตุรู้ๆ มันหมุนของมันไป เพราะอะไร เพราะมีอวิชชา

ธาตุรู้มันปิดหูปิดตาด้วยอวิชชาคือความไม่รู้ตัวมัน มีธาตุรู้ แต่ไม่รู้ตัวมัน เพราะมันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะอย่างนี้ไง กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมจําแนกสัตว์เพราะการกระทําอันนั้นมันเป็นผลบุญผลกรรมของใจดวงนั้นไง ถ้าใจดวงนั้นมีมากมีน้อย ผลของกรรม กรรมดีกรรมชั่ว พลังงาน พลังงานที่มันจะหมุนของมันไปไง ถ้าหมุนของมันไป มันหมุนไปในวัฏฏะไง

ถ้าการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ กรรมดีกรรมชั่วมันหมุนของมันไป ถ้าหมุนของมันไป ซํ้าๆ ซากๆ แต่ถ้าอาศัยคุณงามความดี เพราะเรามีความสามารถเท่านั้นไง บัว ๔ เหล่า อยู่โคลน ตายอยู่กับโคลนนั้นน่ะ พอโผล่ขึ้นมาให้เป็นอาหารของเต่าไง เวลามันจะโผล่ขึ้นมาพ้นนํ้า บัว ๔ เหล่า ในหัวใจของคนมันมีความรู้ความสามารถแค่ไหนไง ถ้ามันมีความรู้ความสามารถแค่ไหน จะทําคุณงามความดีทวนกระแส เห็นไหม

เราเกิดเป็นฆราวาส เราเกิดเป็นฆราวาสนะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าเป็นบุรุษเกิดมาแล้วไม่ได้บวชไม่ได้เรียนนี่เหยียบแผ่นดินผิดๆ เพราะเวลาคนที่เป็นโรคเป็นภัยเขาจะหาหมอรักษาเขา เขาจะหาครูบาอาจารย์เพื่อจะดูแลรักษาเขา

นี่เหยียบแผ่นดินผิดๆ เกิดมาแล้วมันต้องเวียนว่ายตายเกิด โรคอวิชชา โรคหิวโรคกระหาย โรคทุกข์โรคยาก โรคประจําหัวใจไง แล้วสิ่งที่จะแก้ไขได้ก็คือธรรมโอสถไง ถ้าธรรมโอสถ สิ่งที่มีคุณธรรม มีอริยสัจ มีสัจธรรม มันสามารถจะแก้ไขสิ่งนี้ได้ ทําไมไม่แสวงหา

ถ้าแสวงหา เหยียบแผ่นดินผิดๆ ไปโรงพยาบาลก็อยากให้มีหมอ ไปถึงโรงพยาบาลก็ว่า “โรคนี้หายไหม โรคหายไหม” แล้วเรามีอวิชชาความไม่รู้ คือความทุกข์ความยากในหัวใจนี้ก็เป็นโรคอันหนึ่ง แล้วมีธรรมโอสถๆ ให้เป็นที่รักษา

ถ้าคนบวชคนเรียน คนขวนขวายขึ้นมาเพื่อจะรักษา เกิดมาไม่เหยียบแผ่นดินผิด เพราะเกิดมาแล้วมันมีธรรมโอสถ มันมีโอกาส มีการกระทําไง แต่เราก็กระทําแต่หน้าที่การงานของเรา กระทําแต่ทางโลกไง ทําแต่ความมั่นคงของชีวิตๆ แต่ไม่มีอะไรมั่นคง ตายหมด

ความมั่นคงของชีวิตไง แต่ความมั่นคงของชีวิต การกระทํา ที่มีสติมีปัญญา พอบวชขึ้นมา บวชขึ้นมา เวลาธรรมะสมัยพุทธกาลนะ มันมีเจ้าลัทธิต่างๆ ที่มีฤทธิ์มีเดชมหาศาลเลย แต่มาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้ฤทธิ์ปราบฤทธิ์เสร็จแล้ว แล้วเวลาปราบเสร็จแล้ว เธออยากศึกษาไหม อยากเรียนไหม สิ่งที่ดีกว่าๆ

ถ้าดีกว่าคืออะไรล่ะ ดีกว่าก็หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธไง ดีกว่าก็บวชมา บวชมาแล้วสอนอริยสัจไง สอนอริยสัจ ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล วิธีการปฏิบัติในโลกนี้ไม่มี สิ่งที่ปฏิบัตินั้นเป็นฌานโลกีย์ เป็นเรื่องของโลก เป็นเรื่องของจิตวิญญาณ เรื่องของผี เรื่องของไสยศาสตร์ ไม่มีอะไรเป็นความจริงทั้งนั้นเลย

แต่เพราะมีธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีมรรคมีผล พอมีมรรคมีผล มีการกระทํา พอมีการกระทํา เขาก็อ้างอิงๆ ว่าเหมือนๆ ไง พยายามพูดให้เหมือน แต่ไม่เหมือนไง เหมือนไม่ได้ เหมือนไม่ได้เพราะมันไม่มีความจริงไง

ฉะนั้น ถ้าศึกษา หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เวลาบวชขึ้นมาแล้ว บวชขึ้นมานี่ทวนกระแสๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทวนกระแสโลก ทวนกระแสโลก โลกเขาวัดกันด้วยความมั่งมีศรีสุข วัดกันด้วยโลกธรรม ๘ เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีแต่เสียสละ ละเท่าไร ทําลายเท่าไร สละออกเท่าไร ค้นออกเท่าไรนั้นต่างหากถึงจะเป็นสัจจะความจริง พระเราต้องมีมรรคมีผลนะ เป็นสมบัติไง อัตตสมบัติ สมบัติในใจของตนไง สมบัติในใจของตน ไม่ใช่สมบัติยศถาบรรดาศักดิ์ สูงส่งแค่ไหนก็ต้องตาย

แต่เวลาตายขึ้นมา ถ้าคําว่า “เหยียบแผ่นดินผิด เหยียบแผ่นดินถูก” ถ้าเราจะตายๆ ตายแล้วมีอะไรติดไม้ติดมือไป เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติจะรู้เลย จิตตคหบดี เขาทําบุญของเขามาก ในสมัยปัจจุบันนี้ก็มี คนที่นี่แหละ เวลาเขาจะตายไปเขาเห็นเลยว่ารถม้า รถเทียมม้ามาเลย เขาจะมารับไปนิมมานรดี คนที่นี่แหละ ย่าเขาจะตาย เขาบอกว่าย่าเขา เขาเหมือนจะไปปิกนิกนะ เขาบอก “ย่าจะไปแล้วนะ”

ไอ้เราคนจะทุกข์ คนจะยาก คนจะตายนะ มันต้องวิตกกังวลนะ แต่นี่เขาบอกว่า “ย่าจะไปแล้วเนาะ”

แล้วลูกหลานถามว่า “ไปไหน”

“จะไปนิมมานนรดี”

“ไปอย่างไรล่ะ”

“นู่นไง รถเทียมม้ามารับน่ะ”

มันก็เข้าไปจิตตคหบดี เวลาจะตาย รถเทียมม้ามาเลย นี่เพราะเขาทําบุญกุศลของเขา เขาทําคุณงามความดีของเขา บุญกุศลนั้นมันพร้อม เขาไปสวรรค์ๆ เราจะไปไหน คนที่เขาจะไปสวรรค์ๆ เขาเห็นกับตาเลย เขาเห็นเฉพาะของเขา เขาเห็นเฉพาะคนคนนั้นไง เพราะบุญของเขา

แต่เราไม่เห็นหรอก อยู่ด้วยกัน ๒ คน คนหนึ่งเห็น คนหนึ่งมองไม่เห็นหรอก มองไม่เห็นเพราะอะไร เพราะตาของโลกไง ตาเนื้อมันเห็นแต่เรื่องโลกนี่ไง แต่ตาธรรมๆ เขาไม่มี บุญกุศลของเขาในใจของเขาไม่ได้ทํา ถ้าบุญกุศลเขาทําของเขา เขาเป็นประโยชน์กับเขา นี่เวลาเขาไปเขายังไปเลย เขาไปสวรรค์ของเขา เพราะบุญกุศลของเขา เขาทําของเขา

ฉะนั้น คนที่มีธรรมๆ เขารู้ ถ้าคนที่มีธรรม คนที่มีสัมมาสมาธิ จิตสงบแล้วเวลามีปัญหาขึ้นมาเขาจะอยู่ของเขา เขาไปเกิดบนพรหม แต่ถ้าคนที่มีคุณธรรมในหัวใจที่เขามีมรรคมีผลของเขา นี่ไง มีมรรคมีผลของเขามันมีที่ไหน ก็มันมีที่หัวใจนี้ หัวใจนี้มันทุกข์มันยาก หัวใจนี้ นี่ไง เขาเหยียบแผ่นดินไม่ผิด นี่แผ่นดินโลกนะ

แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ใจสงบเข้ามา ใจที่สงบนั้นน่ะ ภวาสวะ ภพ สถานที่ สถานที่ที่จะรื้อจะค้น สถานที่ที่มันทุกข์มันยาก ถ้าใครเห็นสถานที่มันทุกข์มันยาก เรากลับบ้านเรา เรากลับบ้านเรา เราทําความสะอาดบ้านเรา เรามาอยู่นี่ เรามาวัดมาวา เรามาคุยกัน เรามาคุยกันวิธีเข้าบ้านเรา วิธีเปิดประตูบ้านเรา วิธีทําความสะอาดบ้านเรา แล้วทําที่ไหนล่ะ บ้านใครบ้านมัน สําหรับเรา พระไม่มีบ้าน อารามิกชน อยู่วัดอยู่วา ไม่ใช่สมบัติของตน แต่ก็ต้องหาคูหาของใจให้เจอ หาหัวใจของตนให้พบ ถ้าหาหัวใจของตนพบ นั่นล่ะบ้านเรา นั่นล่ะสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน

ถ้าเข้าบ้านแล้วเปิดประตูบ้านให้ได้ ทําสัมมาสมาธิหาบ้านหาเรือนของตนให้เจอ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า ใครทําความสงบของใจได้จะมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่งไว้เป็นที่หลบฝนหลบแดด ถ้าคนที่ยังหาหัวใจของตนไม่เจอ ทําสัมมาสมาธิไม่เป็น เป็นคนเร่ร่อน เป็นคนไร้บ้าน คนเร่ร่อน คนไร้บ้านนอนตามถนนหนทาง ไปนอนตากแดดตากฝนกลางป่ากลางเขาเพราะไม่มีบ้าน แต่ใครทําพุทโธๆ ใครทําสมาธิ ถ้าจิตมันสงบได้ คนมีบ้านหลบแดดหลบฝน ฝนจะตกขนาดไหนก็หลบแดดหลบฝน

นี่ไง เวลาเราปรึกษากันๆ ว่าจะเข้าบ้านเรา จะรักษาบ้านเรา ไปตบแต่งบ้านเรา ไปทําความสะอาดในบ้านเราไง บ้านเรา ถ้าสัมมาสมาธิ ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันจะเริ่มวิปัสสนา วิปัสสนาญาณ วิปัสสนาคือมีความรู้แยกแยะ แยกแยะในใจของตน ในใจของตนมีอะไร บ้านของเรามันมีที่ไหนรั่ว มีที่ไหนที่มันจะชํารุดเสียหาย บ้านของเรานี่ซ่อมๆๆ จนบ้านเราแข็งแรงไง ถ้าบ้านเราแข็งแรง เราทําให้มากขึ้นๆ เวลาถึงที่สุดนะ บ้านของตนก็ต้องทําลาย มันทําลายทั้งหมดเลย ถ้าไม่ทําลายทั้งหมด ภวาสวะ ภพ มีสถานที่อยู่ไม่ได้

ต้องค้นหาบ้านของตนให้เจอ ค้นหาบ้านของตนให้เจอ ทําบ้านของตนให้สะอาดผ่องแผ้ว เห็นไหม จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส ผ่องใส ใสเรืองแสง เป็นนามธรรม เป็นบ้านเรืองแสง เป็นบ้านไม่ใช่บ้านแบบวัตถุบ้านเรือนของเรา เห็นไหม สุดท้ายแล้วต้องทําลายทั้งนั้นๆ นี่เวลาคนที่เขามีคุณธรรมของเขา มีคุณธรรมในใจของเขา เขารู้ของเขาหมด ถ้าเขารู้ของเขาหมด เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นในหัวใจของเรา ฉะนั้น พอมันมีสิ่งใดเกิดขึ้น มีสิ่งใดสะเทือนหัวใจ เราก็เข้าใจได้ เราเข้าใจได้

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน พระที่เป็นพระอรหันต์ตั้งแต่พระกัสสปะลงไป ธรรมสังเวช มันสะเทือนใจไง สะเทือนใจ แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ต้องปรินิพพานไปแล้ว แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านก็เตือนไว้ตลอดนะ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหลายทั้งปวงต้องดับไปเป็นธรรมดา สิ่งใดที่มีเกิดขึ้น ทั้งวัตถุ ทั้งสิ่งต่างๆ ในโลกนี้มันต้องแปรสภาพไปเป็นธรรมดา เป็นธรรมดา

แต่พวกเรานะ จะอยู่อาศัยกัน เราก็ดูแลรักษาเป็นเรื่องธรรมดา การดูแลรักษา พระ พระเอาของของสงฆ์มาใช้ ถ้าไม่รักษา ไม่ดูแล เป็นอาบัติทุกกฏ นี่เอาของของสงฆ์มาใช้เสร็จแล้วจะเก็บจะอะไร ต้องทําความสะอาดของสงฆ์ เป็นของของสงฆ์ ของที่บํารุงรักษาเพื่อใช้ต่อไปเป็นความประหยัดมัธยัสถ์ เราก็ต้องทํา

แต่โดยข้อเท็จจริงแล้ว สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงนั้นต้องมีการดับไปเป็นธรรมดา มันต้องย่อยสลายเป็นธรรมดา ถ้าเรามีหลักมีเกณฑ์ในหัวใจของเรา เราฝึกฝนหัวใจของเราไว้แล้ว เราเห็นความย่อยสลายในหัวใจของเราไง เห็นความแปรปรวนในหัวใจของเราไง เห็นการถอดถอนกิเลสในหัวใจของเราแล้ว มันจะไปสงสัยอะไร มันได้ทําลายไปหมดแล้ว

บ้านของเขา เขาต้องแสวงหาบ้านของเขา เขาต้องพยายามรักษาบ้านของเขา เขาต้องทําคุณงามความดีบ้านของเขา แต่บ้านของเรา เราก็ได้ทํามาหมดแล้ว เราแสวงหาเจอแล้ว เราได้ทําความสะอาดเสร็จแล้ว เราได้ซ่อมแซมบํารุงรักษาจนดีแล้ว แล้วเราก็ได้ทําลายหมดแล้ว เรือนยอดของเรือน ๓ หลังนั้นคือความโลภ ความโกรธ ความหลง เราได้หักเรือนยอดของมันแล้ว มันมีอะไรเหลือ มันมีสิ่งใดอยู่ในโลกนี้ มันมีสิ่งใดในวัฏฏะ แต่สิ่งนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย” เราก็แสวงหากันอยู่นี่ไง

เราเกิดมาเป็นชาวพุทธนะ เกิดเป็นชาวพุทธ เกิดมาในร่มโพธิ์ร่มไทรของในหลวง ประเทศชาติสงบร่มเย็นตามอัตภาพ เพราะคนมันเยอะ คนมันเยอะ แนวทางมันเยอะ มันก็ทิ่มก็ตําเป็นเรื่องธรรมดา แล้วกระแสการเมืองของโลกมันผ่านมา ลมการเมือง ลมตะวันตก ลมตะวันออก ลมแดง ลมประชาธิปไตย มันพัดไปตลอด ทุกคนแสวงหาผลประโยชน์ทั้งนั้น ผู้นําที่ไม่เข้มแข็ง ผู้นําที่ไม่มองทะลุปรุโปร่ง จะเอาชาติเรารอดมาได้อย่างนี้หรือ ลัทธิการเมืองมันพัดมากี่รอบแล้วในโลกนี้

ตอนนี้ทุนนิยมมาแรง แล้วตอนนี้ทุนนิยมทางเศรษฐศาสตร์เขาก็บอกแล้ว ไปไม่รอด ไปไม่รอด ระบบเศรษฐกิจมันจะต้องซักฟอกกันทีหนึ่ง คือมันต้องยกเลิกระบบเงินของโลกนี้หนหนึ่งแล้วเริ่มต้นกันใหม่ นี่ทางเศรษฐศาสตร์เขาคํานวณกันไว้

การเงินของโลกเรามันมีปัญหามาก ต่างคนต่างเอาเปรียบ ต่างคนต่างเห็นกับประโยชน์ของตน มันต้องสร้างระบบกันใหม่สักทีหนึ่ง ให้ความเป็นธรรมๆ ไง นี่ไง แต่เวลาเขากลัว เขากลัวในหลวง เศรษฐกิจพอเพียงคือความประหยัดมัธยัสถ์ ความถือสันโดษในพระพุทธศาสนา สหประชาชาติบอกว่าทางรอดของโลกคือทางนี้ คือทุกชาติ ทุกชาติเขายืนอยู่ได้ ทุกชาติไม่เป็นเมืองขึ้นทางเศรษฐกิจ ทุกชาติไม่โดนเขาไปแสวงหาผลประโยชน์ ทุกชาติๆ ต้องยืนโดยตัวเองได้ไง สหประชาชาติเขาก็ยังยอมรับๆ แต่เพราะประเทศเรามันเป็นประเทศที่ว่าไม่ใช่มหาอํานาจ มันก็อยู่เย็นเป็นสุขในประเทศของเราไง ไม่ได้คิดจะไปแย่งชิงสมบัติของใคร แต่โลกเขาเป็นอย่างนั้น

นี่จะบอกว่า เราเกิดมาอยู่ในร่มโพธิ์ร่มไทร อยู่ในความคุ้มครองดูแลของในหลวง ท่านก็สวรรคตไปแล้ว เราก็ต้องมีหัวใจ มีคุณธรรมเพื่อให้อยู่กับความเป็นจริง ให้อยู่กับความเป็นจริงด้วยสติด้วยปัญญา เอาชีวิตเราให้มีความสุขตามอัตภาพของเรา

วันนี้วันพระนะ เราเป็นชาวพุทธนะ ชาวพุทธให้ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึก นึกอะไรไม่ออกนึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วใช้สัจธรรม สัจจะข้อเท็จจริง สัจธรรม ธรรมะนี่ไง แล้วค่อยคิดค่อยหาทางออกของเรา ทางออกของชีวิตนี้ไง

อย่าให้ชีวิตนี้อัดอั้นตันใจ ต้องมีทางออกของเราทั้งนั้นน่ะ ชีวิตนี้ยังต้องดําเนินการต่อไป ต้องเดินหน้าต่อไป เราต้องมีชีวิตอยู่จนกว่าถึงที่สุดหมดอายุขัยของแต่ละบุคคลไปเป็นคนๆ ไป แต่จิตนี้ไม่เคยตาย มันจะเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะของมันตลอดไป แต่เราก็ได้เห็นน่ะ ได้เห็นเวลาเจริญ เจริญทางศีลทางธรรม เจริญด้วยนํ้าใจ ไม่ได้เจริญด้วยวัตถุ ไม่ได้เจริญ เห็นไหม เขาบอกว่า ตอนนี้นะ ฝรั่งต้องหันมามองหมดเลย กรุงเทพฯ เกิดอะไรขึ้น เขางงน่ะ มันไม่มีอยู่ในโลก

นี่เกิดจากคุณธรรม เกิดจากนํ้าใจของคน ฝรั่งมันงง กรุงเทพฯ เขาเป็นอะไรกันไปน่ะ หยุดหมดเลย

เขาหยุดเพราะเขามีหัวใจของเขา เขาระลึกถึงพ่อของเขา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เอานะ ตั้งใจฟังธรรมะนะ เราจะฟังธรรม ฟังธรรมกัน เราไปวัดไปวาก็เพื่อสัจธรรม ดูในหลวงของเราสิ ท่านทําให้เห็นสัจธรรม สัจธรรม ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วไง ทําดีต้องได้ดี แต่การทําดีนะ กว่าจะทําดีได้เป็นการยืนยันสัจธรรมนะ แต่การยืนยันสัจธรรมนั้นต้องใช้ชีวิตทั้งชีวิตพิสูจน์นะ กว่าจะพิสูจน์กันได้

เราไปวัดไปวา เราเชื่อในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราเป็นชาวพุทธ เราเชื่อในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึกของเราไง เราเชื่อในสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว

คนทําชั่วต้องได้ชั่ว แต่ทางโลก เห็นไหม ทําดีได้ดีมีที่ไหน ทําชั่วได้ดีมีถมไป เราก็เห็นๆ กัน เราก็รู้ๆ กันอยู่ คนมันเลวทรามทําไมมันมีชื่อเสียงมีเกียรติศัพท์เกียรติคุณ นั่นน่ะ แล้วมันก็ไปขัดแย้งกับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกทําดีได้ดี แล้วนี่บอกทําดีได้ดีมีที่ไหน ทําชั่วได้ดีมีถมไป เขาว่ากันไปนะ

แต่นี่เป็นการยืนยันสัจธรรมนะ ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แต่การทําคุณงามความดีนั้นแสนยาก ดูสิ เหรียญมีสองด้าน คนเราเกิดมามันมีคนปรารถนาดี คือเรามีจิตใต้สํานึกที่ใฝ่ดีอยู่ แต่มันก็มีกิเลส เหรียญมีสองด้านๆ ทําความดี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านทวนกระแสมานะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านย้อนอดีตของท่านเป็นพระโพธิสัตว์ บุพเพนิวาสานุสติญาณไม่มีต้นไม่มีปลาย ท่านย้อนอดีตชาติท่านไป ท่านสร้างสมมาขนาดนั้น ท่านสร้างสมมาขนาดนั้น

เวลาเป็นชาติสุดท้ายมาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” เกิดที่สวนลุมฯ นั่นน่ะ “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย เกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” ท่านเพิ่งเกิด ท่านยังไม่เป็นพระพุทธเจ้า แต่เพราะอํานาจวาสนาบารมีของคนๆ “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย”

แล้วถึงเวลาแล้วพระเจ้าสุทโธทนะก็ธรรมชาติของพ่อ พ่อก็อยากให้เป็นจักรพรรดิ พยายามสร้างสมให้อยู่ทางโลก ท่านเองท่านก็ต้องพยายามรักษาอุดมการณ์ของท่าน ท่านก็ต้องพยายามรักษาความปรารถนาของท่าน จะออกบวชๆ ไปเห็น เวลามันไปกระตุ้น เห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย แล้วเห็นสมณะ อ๋อ! สมณะนี้เป็นทางรอดพ้นจากการเกิด แก่ เจ็บ ตาย ออกมาประพฤติปฏิบัติอยู่ ๖ ปี นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านขวนขวายของท่านนะ แล้วยืนยันๆ ยืนยันในสัจธรรมอันนี้ แล้วยืนยันในสัจธรรมอันนี้

ดูสิ ในชีวิตของในหลวงท่านทําของท่าน นี่ไง ทําดีต้องได้ดี ยืนยันๆ ตลอด ทําดีต้องได้ดี แต่ทําความดี ความดีเราต้องทวนกระแสๆ คําว่า “ทวนกระแส” ก็ทวนการเรียกร้องในใจของเรานี่ไง จิตใจเราทําไมต้องลําบากขนาดนี้ ทําไมเราต้องมาทุกข์ยากอย่างนี้ ทําไมเราต้องมาลําบากลําบนอย่างนี้ นี่เวลามันเหนี่ยวรั้งในใจ ความจริงเหนี่ยวรั้งในใจ กิเลสมันก็เหนี่ยวรั้งในใจอยู่แล้ว เราทวนกระแสๆ มันต้องทวนกระแสจากความคิดเราก่อน อุดมการณ์ อุดมคติมันต้องทวนกระแสอันนี้ให้ได้ไง พอทวนกระแสแล้วไปทําข้างนอก ไปทําเพื่อคุณงามความดีๆ

ในหลวงท่านทํานี่นะ มันมหัศจรรย์นะ มหัศจรรย์ ดูสิ โลกทั้งโลกต้องก้มหัวให้ องค์การสหประชาชาติต้องออกแถลงการณ์ ต้องก้มหัวให้ ก้มหัวให้เพราะอะไร ดูสิ ในประเทศในโลกนี้มันลุ่มๆ ดอนๆ มันบ้านแตกสาแหรกขาดมาเท่าไร ในหลวงท่านพาชาติร่มเย็นเป็นสุขมา คําว่า “ร่มเย็นเป็นสุขมา” มันต้องไปเปลี่ยนทัศนคติของคนนะ การเปลี่ยนทัศนคติของคน อวิชชาในใจของเรา เราก็แย่อยู่แล้ว ต้องไปเปลี่ยนทัศนคติ

ท่านไปอยู่ ชาวเขาชาวดอยเขาทําอะไร เขาปลูกฝิ่น เขาทํายาเสพติด เขาหาเงินของเขาด้วยอย่างนั้น แล้วไปเปลี่ยนทัศนคติของเขาบอกให้มาปลูกพืชไร่ คําว่าตรงนี้ เปลี่ยนทัศนคตินี่สําคัญมาก คนเราเคยอยู่มาทั้งชีวิต เคยทําอย่างนั้นมาตลอด หาอยู่หากินมาอย่างนั้น แล้วมีบุคคลคนหนึ่งไปถึงก็ไปเปลี่ยนแปลงเขา ไปเปลี่ยนแปลงเขา ไปให้อาชีพเขา ไปเปลี่ยนทัศนคติของเขา แล้วใครมันจะเชื่อ ปลูกผักจะขายให้ใคร ใครจะมารับซื้อ

การเปลี่ยนทัศนคติมันแสนยาก การเปลี่ยนอุดมการณ์ของคน การเปลี่ยนพฤติกรรมของสังคมมันจะเปลี่ยนอย่างไร แล้วท่านทําของท่านมาๆ ไปเปลี่ยนทัศนคติ แล้วพอเปลี่ยนทัศนคติ เวลาทําคุณงามความดีต้องมีอุปสรรคๆ เวลาอุปสรรค ไอ้คนที่มันหาผลประโยชน์ หาผลประโยชน์จากความไม่รู้ของคน ทัศนคติสังคมอย่างนั้นมันก็มาฉกมาฉวย มาเอาประโยชน์ของมัน เวลามันมีอุปสรรค มันมีอุปสรรคทับซ้อนกันหลายชั้นหลายตอน อุปสรรคแรกเลยก็อุปสรรคทัศนคติของคน อุปสรรคที่สอง ไอ้คนที่ได้ผลประโยชน์ ไอ้คนที่มันแสวงหาประโยชน์ของมัน มันก็ไปทําลายผลประโยชน์ของมัน

อุปสรรคมันมากมายมหาศาลน่ะ แล้วท่านทําของท่านมาๆ นี่ไง ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แต่มันทําแสนยาก ทําแสนยาก การทําคุณงามความดีนี้แสนยาก แต่คนที่จะทําอย่างนี้ได้ต้องมีอํานาจวาสนาบารมี ด้วยอํานาจวาสนาบารมีอย่างนั้น ท่านทําของท่านอย่างนั้น มันยืนยันในสัจจะ โลกทั้งโลกต้องก้มหัวให้ โลกทั้งโลกต้องก้มหัวให้เพราะอะไร เพราะชาติเขาเห็นไง ทัศนคติ นโยบายมันเอาชาติรอดได้ไง ถ้ามันเอาชาติรอดได้ การทําอย่างนี้ ทําดีต้องได้ดี ถ้าการทําดี ทําดีมีอุปสรรค อุปสรรคอย่างไร

ถ้าอุปสรรคมันต้องมีอํานาจวาสนา มีอํานาจวาสนามันต้องมีจุดยืนของท่าน เวลาท่านทําของท่าน ท่านทําประโยชน์ของท่าน ทําโดยที่ว่าเรามองนโยบายมันเป็นนามธรรม นโยบาย ไอ้คนแจกเงินมันเป็นรูปธรรม ไอ้คนที่หาผลประโยชน์มันรูปธรรมทั้งนั้นน่ะ แล้วทัศนคตินโยบายอย่างนี้ แล้วนโยบายกว่ามันจะเป็นรูปธรรม มีการประพฤติมีการปฏิบัติจนมันมา พอมาขึ้นมา เวลาเข้ามาอยู่ในเมืองไทย ใครมาอยู่เมืองไทยโชคดีมากนะ โชคดีว่าเรื่องการกระทบกระทั่งกันมันมีน้อยมาก มีน้อยมากเพราะอะไร เพราะหัวหน้าฉลาด หัวหน้าฉลาดสมานให้คนสามัคคีกัน ให้คนอย่าเหยียบยํ่ากัน อย่าทําลายกัน เห็นไหม คนเหมือนกันๆ

ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเป็นญาติกันโดยธรรมๆ คนเกิดมาเป็นมนุษย์เหมือนกัน มีปากมีท้องเหมือนกัน มีความรู้สึกนึกคิดเหมือนกัน จะมีคติแตกต่างกัน มีความเชื่อแตกต่างกัน อันนั้นมันเป็นความเชื่อของคน แต่คนก็คือคน

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล ๕ ไม่ให้ทําลายชีวิตใดๆ ทั้งสิ้น สิ่งมีชีวิตรักความสุข เกลียดความทุกข์ รักชีวิตของตนทั้งนั้น ศีล ๕ ถึงปาณาติปาตา ห้ามทําลายทั้งสิ้น ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดทําลายใครทั้งสิ้น ไม่ทําลายทั้งสิ้น ให้ทําคุณงามความดี ทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว นี่พระพุทธศาสนาสอน สอนอย่างนี้ไง แล้วเวลาสอนอย่างนี้แล้ว แล้วมันจะเป็นรูปธรรมอย่างไร มันจะเป็นการยืนยันอย่างไร มันจะเป็นสิ่งที่ประจักษ์อย่างไรไง

นี่ไง เวลาคนเรามันทําสิ่งที่ประจักษ์ ประจักษ์ที่ไหนล่ะ ประจักษ์กับชาตินี้ไง ประจักษ์กับความเห็นของเรานี่ไง ถ้าความเห็นของเรา เราถึงว่า เกิดมาในร่มโพธิ์ร่มไทร เกิดมามีผู้ที่มีสติปัญญาคุ้มครองเรา มันเป็นประโยชน์อย่างนี้ ถ้ามันเป็นประโยชน์อย่างนี้ เราเอาสิ่งนี้เป็นคติเป็นแบบอย่าง

ทําดีต้องได้ดี แต่ทําดีแล้ว ทําดีแล้วมันไปขัดแย้งกับคนอื่น ทําดีมันไปขัดแย้งกับสังคม เพราะความดีของเราก็มี ความดีส่วนตัวของเราก็เยอะของเราใช่ไหม ความดีของสังคม สังคมมีความรู้ความเห็นอย่างไรใช่ไหม แล้วเราจะไปขัดไปแย้ง การขัดการแย้งมันต้องมีอํานาจวาสนามา ถ้ามีอํานาจวาสนามามันเป็นประโยชน์ตรงนี้ไง

ยืนยันๆ ยืนยันในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ยืนยันในสัจธรรมอันนั้น ถ้าสัจธรรมอันนั้นมันเป็นความจริงอย่างนั้น เราถึงเอาอันนี้เป็นเครื่องยืนยัน ทั้งๆ ที่เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่มันไม่มีแบบอย่าง ไม่มีสิ่งใดที่เป็นรูปธรรมที่เราจะจับต้องได้ไง นี่มันยืนยัน ยืนยันอย่างนี้

แล้วเวลาทํา ดูสิ ท่านมีหลักการของท่าน ทําดีเพื่อความดี ความดีไม่ต้องให้ใครนับหน้าถือตา ทําความดีไม่ต้องให้ใครรับรู้ ท่านทําของท่านมาตั้งแต่ว่าไม่มีใครรู้เรื่องเลย ท่านทํามาตลอดๆ ทําดีเป็นความดีไง แต่พวกเราบอกทําดีแล้วมีความทุกข์

เวลาทําดี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านสอนนะ ทําดีให้ทิ้งเหว คําว่า “ทําดีทิ้งเหวๆ” ทําดีก็คือทําดี ทําดีแล้วก็จบ ทําดีแล้วมันคือจบไง ในหลวงท่านทําให้เป็นความเห็น การทําของในหลวงทําดีแบบทิ้งเหว ทําดีแบบไม่หวังผลตอบแทน ทําคุณงามความดีไม่ต้องการให้ใครมาเคารพบูชา ทําความดี ทําความดีก็เป็นความดี แล้วให้พวกเธอๆ พวกที่ได้รับผลประโยชน์นั้นน่ะ ให้รักษาให้สงวนนั้นไว้ ให้รักษาสงวน

ดูสิ เวลาสิ่งที่เราไปทํากว่าจะเป็นสิ่งที่ประจักษ์ขึ้นมา การประจักษ์ขึ้นมา ดูสิ จากที่ว่าทัศนคติของเขา เขาเคยดํารงชีวิตอยู่อย่างนั้น เพราะมันมีแต่คนหลอกคน มันมีแต่คนหลอกคน มีแต่คนกินคน เขาปลูกสิ่งที่ผิดกฎหมายมาก็มีคนไปรับไปซื้อ ไปอะไรต่างๆ แล้วถ้าเขามาปลูกพืชเศรษฐกิจ ใครมันจะมารับ ใครมันจะมาซื้อล่ะ

แต่ท่านก็ทําของท่าน บากบั่นของท่าน ทําให้เห็นผลๆ พอมันเห็นผลแล้ว สิ่งที่เห็นผลแล้ว เวลาคนเราขึ้นมา คนทุกข์คนยาก ถ้าพูดถึงในหลวงไม่ได้ทําไว้นะ ในชนบทต่างๆ มันจะมีคนทุกข์คนจน มันจะมีคนกินคนกันมาตลอด แต่เพราะท่านไปทําของท่านๆ จนคนเป็นคนขึ้นมา คนมีอาชีพขึ้นมา คนยืนขึ้นมาได้ พอคนยืนขึ้นมาได้ ทุกคนก็อยากได้ ไปขอโครงการท่านๆ ขอโครงการทั้งนั้นน่ะ ถ้าขอโครงการนั้น คนทุกข์คนยาก คนทุกข์คนยากที่ได้สิ่งนั้นมามันปลื้มใจนะ

เวลาคนที่กอดรูปในหลวงแล้วร้องไห้นั่นน่ะ เพราะเขาได้ผลประโยชน์ ชีวิตเขาได้ฟื้นมา ครอบครัวเขาอยู่ด้วยกันร่มเย็นเป็นสุข เขาไม่ต้องบ้านแตกสาแหรกขาด เขามีความสุขของเขา ความสุขอันนี้มันเกิดจากไหนล่ะ เกิดจากนํ้าใจของเขา

ไอ้คนที่ไม่รู้มาจากไหนก็จะมาตักตวงผลประโยชน์ “ฉันต้องได้อย่างนั้น ฉันต้องได้อย่างนั้น ฉันจะเอาอย่างนั้น” ไอ้นี่คนมันไม่ทุกข์ไม่ยากมา มันจะเอาของมันอย่างเดียวน่ะ นี่ไง เวลาคนเห็นผลประโยชน์แล้วจะเข้ามาฉกมาฉวย พอเห็นผลประโยชน์แล้ว เวลาทําโครงการต่างๆ ขึ้นมามันก็ไอ้คนที่หาผลประโยชน์ ทั้งๆ ที่ท่านทําความดี นี่ทําดีทิ้งเหวๆ ขนาดทําคุณงามความดีมันยังมีคนเข้ามาฉกฉวยผลประโยชน์ ยังมีคนเข้ามาเอาผลประโยชน์ในโครงการนั้น

ฉะนั้น เราก็ย้อนกลับมา ย้อนกลับมาที่ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ทําบุญทิ้งเหวๆ เราไม่หวังผลตอบแทนใดๆ ทั้งสิ้น ทําดีคือทําดีไง ทําดีที่สะอาดบริสุทธิ์ไง นี่ระดับของทานนะ

เวลาระดับของการภาวนา เรานั่งสมาธิภาวนา เราทําเพื่อใคร เราทําเพื่อหัวใจดวงนี้ เป็นการยืนยันปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกไง ถ้าจิตมันสงบได้มันก็สงบในใจของเรานั่นน่ะ แล้วถ้าจิตมันสงบได้มันมีความสุขมหาศาลนะ สติ สมาธิ ปัญญาไม่มีซื้อขายในท้องตลาด ใครอยากได้ใครอยากดีต้องประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเอาเอง ต้องพยายามฝึกฝนขึ้นมา พยายามปฏิบัติขึ้นมา การปฏิบัติขึ้นมามันถึงมีระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของการภาวนา

ระดับของภาวนาเป็นการยืนยันในหัวใจนั่นน่ะ ถ้ามันไม่มีซื้อไม่มีขาย ถ้าไม่มีซื้อไม่มีขาย การพยายามประพฤติปฏิบัติ การพยายามทําขึ้นมาให้เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ให้มันเกิดขึ้นมากลางหัวใจ ถ้ามันเกิดขึ้นกลางหัวใจ เห็นไหม

สติ ถ้าเราคนภาวนานะ เวลามันมีสติขึ้นมามันควบคุมตัวเองได้มันก็มหัศจรรย์นะ อืม! มนุษย์นี้มหัศจรรย์มาก มันดีงามไปหมด แล้วเวลามันฟุ้งซ่าน เวลามันขาดสตินะ มันจําไม่ได้เลย “ทําไมเป็นอย่างนี้ ทําไมเป็นอย่างนี้” มันทุกข์มันยาก เวลามันฟุ้งซ่าน เวลามันมีกิเลสเหยียบยํ่าหัวใจ มันเจ็บชํ้านํ้าใจ มันเจ็บมันปวด “ภาวนามา ๑๐ ปี ๒๐ ปี ทําไมเราเป็นคนอย่างนี้ ทําไมเราทํามาตลอด ทําไมเราไม่พัฒนาขึ้น” นี่เวลามันขาดสติไง

แต่เวลาถ้ามันฝึกฝนจนมันทบทวนจนสติกลับมานะ ควบคุมได้อีกแล้ว พอควบคุมได้ ถ้ามันพุทโธๆ จนจิตมันสงบเข้ามาได้ มันจิตสงบ “โอ้โฮ! ทําไมมันมีความสุขขนาดนี้ โอ๋ย! จิตของมนุษย์มันมหัศจรรย์ขนาดนี้ ทําไมธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐขนาดนี้ เราจะไม่ทําความชั่วอีกเลย เราจะไม่ทําชั่วอีกเลย” พอเดี๋ยวจิตเสื่อม ล้มลุกคลุกคลานน่ะ นี่มันเป็นการประจักษ์ในหัวใจไง ระดับของการประพฤติปฏิบัติไง ถ้าระดับของการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา

เรามองทางโลกสิ ถ้ามองทางโลก ดูในหลวงท่านเป็นตัวอย่าง ท่านทําของท่านทั้งชีวิตของท่านนะ ท่านทําด้วยความพอใจของท่าน ท่านทําด้วยความสุขของท่าน ท่านทําแล้วท่านทิ้งเหวไว้ ท่านทิ้งไว้ให้พวกเราไง

เวลาพวกราชสํานักเขาพูดนะ เขาบอกในหลวงท่านสั่งไว้ บอกงานของท่านยังไม่เสร็จ งานมันยังไม่เสร็จ ต้องทําต่อไปไง งานมันไม่เสร็จก็งานในประสบการณ์ที่ท่านได้วางโครงการไว้ งานในการที่เราจะทําต่อเนื่องกันไป งานยังไม่เสร็จนะ ท่านยังฝากให้ทําต่อเนื่องกันไปๆ นี่งานยังไม่เสร็จ

ท่านพอใจทําของท่าน ขนาดท่านทําทั้งชีวิตของท่าน งานของท่านยังไม่เสร็จ เพราะงานของชาติ งานของการพัฒนามันไม่มีวันจบวันสิ้น นี่พูดถึงท่านยังพอใจ ท่านยังภูมิใจ ท่านยังทําของท่านด้วยนํ้าใจของท่าน

ท่านเลือกได้ ท่านมีปัญญามาก ปัญญามาก หมายความว่า ท่านจะทําสิ่งใด ถ้าท่านตั้งใจทําของท่าน ท่านวิจัยของท่าน มันจะประสบความสําเร็จ ทุกโครงการที่ท่านจะทํานะ ท่านจะหาช่องทาง มันจะมีอุปสรรคไปทั้งนั้นน่ะ ถ้ามีอุปสรรคขนาดไหน ท่านใช้สติปัญญาของท่าน ท่านแก้ไขของท่าน มันก็ประสบความสําเร็จ เพราะท่านมีปัญญาของท่าน ท่านมีบารมีของท่าน ท่านมีความอดทนของท่าน

ย้อนมาเรา เราขึ้นมา ไอ้สิ่งนั้นมันเป็นประจักษ์ๆ เป็นเรื่องประจักษ์ในเรื่องคําสั่งสอน เรื่องสัจจะ ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แต่ทําคุณงามความดี ถ้าทําคุณงามความดีเรียกร้องเพื่ออยากให้คนเขายอมรับเรา เรียกร้องให้คนเห็นความดีของเรา ทุกข์ ๒ ชั้น ยังไม่ได้ทําอะไรเลย ทุกข์ก่อนแล้ว “เอ๊! ทําแล้วเขาจะเห็นหรือเปล่า ทําแล้วเขาจะรู้หรือเปล่า”...ยังไม่ทันทํามันก็ทุกข์แล้ว แล้วทํามันก็ยังทําด้วยความทุกข์ ทําด้วยความลังเลสงสัยอีก พอทําเสร็จแล้วขึ้นมา “ทําดีไม่เห็นได้ดีเลย”...มันจะได้ดีอะไรล่ะ เพราะเหมือนเราเล่นการพนัน เราต้องการความดีตอบแทนไง

แต่ถ้าเป็นความดีของเราๆ ความดีที่ทางโลก ดูสิ เขาไปเสียสละทานกัน เขามีนํ้าใจกันไป เขาเสียสละ ให้มีคนรับจากมือเขา เขาก็พอใจแล้ว ไอ้คนรับไปแล้วก็มีความสุขแล้ว นี่ระดับของทานไง ระดับของสติ ระดับของสติ ถ้าเราควบคุมชีวิตของเราได้ไง

ระดับของสมาธิ เห็นไหม สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มีไง ถ้าจิตมันสงบขึ้นมา อ๋อ! จิตสงบขึ้นมานี่เกิดมาจากไหนล่ะ ทําสมาธิๆ กัน ที่เขาไปทํากัน ดูสิ ลัทธิศาสนาอื่นเขาก็สอน เขาก็ทําสมาธิ แต่ทําสมาธิเพื่อบูชาพระเจ้าของเขา ทําสมาธิเพื่อส่งออกไง เพื่อยอมรับในอาตมันไง อัตตาไง ตัวตนไง มันอวตารไง มันยังหวังไปข้างนอกนู่นไง มันไม่เข้ามาข้างในหรอก ถ้าทําสมาธิเป็นมิจฉาสมาธิ มันสมาธิทําอะไร ผู้ที่เขาทายโชคชะตาเขาก็ทําสมาธิทั้งนั้นน่ะ ใครที่มีสมาธิ เขาทําสมาธิ สมาธิอย่างนั้นสมาธิอะไร นี่พูดถึงสมาธิอย่างนั้นสมาธิแบบโลกๆ นะ เป็นฌานโลกีย์ เป็นเรื่องของโลก เรื่องของโลกคือเรื่องของโลกทัศน์

แต่ถ้าสัมมาสมาธิมันเป็นสากล แล้วสัมมาสมาธิมันจะเกิดขึ้นมาได้อย่างไร อะไรยืนยันว่าเป็นสัมมาสมาธิ

สัมมาสมาธินะ ถ้าเรามีสติปัญญาพุทโธของเรา พุทโธของเรา จิตจะสงบเข้ามา จิตเป็นเอกัคคตารมณ์ จิตตั้งมั่น จิตเป็นหนึ่ง จิตเป็นหนึ่งโดยมีสติปัญญา จิตนี้ไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น ถ้ามันพาดพิงอารมณ์นั่นน่ะส่งออก การส่งออก อยากรู้อยากเห็น อภิญญา รู้วาระจิต รู้ต่างๆ มันมีความรู้ของมันขึ้นมา

แต่ถ้ามันเป็นความรู้ในตัวของมันเอง ความรู้ของเราไม่พาดพิงอะไร แล้วไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น ตั้งมั่นของมัน แล้วมีสติที่เราจะบริหารจัดการได้ นี่สัมมาสมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา

ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าปัญญามันเกิดจากสมาธิที่เป็นบาทฐานอย่างนี้ นี่สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ถ้าสมาธิอย่างนี้ เวลาเราน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม การเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม เห็นสติปัฏฐาน ๔ ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อค้นอย่างนี้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดที่สวนลุมฯ “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” การเกิดนั้นเกิดมาด้วยอํานาจวาสนาบารมี เกิดมาด้วยอํานาจของพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์เวลาออกค้นคว้า ออกรื้อค้นของท่าน เวลาท่านเกิดมรรคเกิดผลของท่านในใจ เกิดมรรคญาณๆ อาสวักขยญาณ ญาณการชําระล้างกิเลส “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” แต่ชาติสุดท้ายมันต้องชาติสุดท้ายด้วยอาสวักขยญาณ ชาติสุดท้ายด้วยมรรค ๘ ด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากสัมมาสมาธิ ปัญญาที่เกิดจากจิตของเรานี่แหละ ปัญญาที่จิตของเรา

เราเห็นคุณงามความดีของในหลวงที่ทําให้ดู นี่เป็นความดีในเชิงประจักษ์ ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แม้แต่ ๓ โลกธาตุยังต้องยอมคารวะความดีอันนั้นน่ะ

แล้วถ้าความดี มรรคญาณๆ เกิดในใจมันจะปราบปรามพญามารน่ะ มารที่มันครอบคลุมในหัวใจของสัตว์โลก สัตว์โลกที่โดนพญามารที่มันครอบคลุมไว้ อวิชชาที่ความไม่รู้ของมัน เราเกิดปัญญาญาณขึ้นมามันวิเคราะห์วิจัยของมัน เพราะเราเกิดมา ชีวิตของเรา เราเกิดมาเป็นญาติกันโดยธรรม มีกายกับใจๆ หัวใจนี้อุบัติขึ้นในไข่ ในครรภ์ ในนํ้าครํา การอุบัติโดยโอปปาติกะ มันต้องไปโดยธรรมชาติของมัน

เพราะมันมีปัญญาญาณ ปัญญาญาณที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อค้นอยู่นี่ ปัญญาญาณในพระพุทธศาสนานี่ไง หลวงตาท่านบอกว่า พระพุทธศาสนาเท่านั้นที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์ ลัทธิศาสนาอื่นเขาไม่เคยปฏิญาณตน เขาไม่เคยรับรู้ เขาไม่เคยรับรู้ เขาเคยว่าเขาเป็นผู้พิพากษ์ ผู้บัญญัติ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธหมดๆ นะ ให้มันเป็นสัจจะความจริงขึ้นมาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปแล้ว เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะไปลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไง “เธอจงเห็นสมควรแก่เวลาของเธอเถิด” มันเป็นสัจจะเป็นข้อเท็จจริงระหว่างจิตดวงหนึ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตดวงหนึ่งที่เป็นผู้รู้เห็น จิตดวงหนึ่งที่เป็นผู้ถอดผู้ถอน จิตดวงหนึ่ง จิตดวงนั้นเท่านั้น เวลามันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะแล้วมันถอดมันถอนขึ้นมา นี่การประพฤติปฏิบัติในเชิงประจักษ์ ในเชิงประจักษ์มันก็เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกในหัวใจนั้นไง

ฉะนั้น หัวใจนี้มันต้องมีระดับ ระดับทาน ศีล ภาวนา ระดับของทาน ระดับของโลกๆ เราเกิดมาในสังคม เกิดในโลกแล้ว ก็อยากให้สังคมร่มเย็นเป็นสุขใช่ไหม สมณะชีพราหมณ์จะได้มีโอกาสประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ถ้ามีโอกาสประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราพยายามทําความจริงของเรา

เราเกิดมาในโลกนี้ ถ้าเราเป็นพุทธมามกะ เราจะมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง เราจะมีรัตนตรัยของเราเป็นที่พึ่ง มีแก้วสารพัดนึก เราจะพึ่งทางไหน เราจะพึ่งได้มากน้อยแค่ไหน เราจะมีความสามารถได้แค่ไหน ถ้าเราทําคุณงามความดีทางโลก เราทําเพื่อสังคม เพื่อความร่มเย็นเป็นสุข เราก็อยากทํา นิสัยของคนดี นิสัยของคนกตัญญูกตเวทีมันจะเห็นคุณของคน เห็นคุณของประเทศ เห็นคุณของผู้นํา เห็นคุณของสังคม สังคมร่มเย็นเป็นสุขให้เราได้พึ่งพาอาศัย เห็นไหม

มนุษย์เป็นสัตว์สังคม อยู่ด้วยตัวคนเดียวไม่ได้ มนุษย์เป็นสัตว์สังคม เลือกสัตว์สังคมที่อบอุ่น เลือกสังคมที่มีเมตตา เลือกสังคมที่ดี อยู่ในสังคมนั้น ถ้าอยู่ในสังคมนั้นแล้วเรามีโอกาสได้ประพฤติปฏิบัติ สังคมนั้นร่มเย็นเป็นสุข เรามีโอกาสของเรา

กราบพระ ไหว้พระแล้วก่อนนอนนั่งสมาธิฝึกหัดภาวนาของเรา ทางโลกเขาให้ฝึกหัด พยายามออกกําลังกายเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง เราเป็นชาวพุทธไง เราไหว้พระสวดมนต์แล้วเราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ พยายามทําให้จิตใจเราแข็งแรง ทําให้จิตใจของเราเป็นตัวตนของเรา ให้จิตใจเรามันพึ่งตัวเราได้

ร่างกายแข็งแรงแล้วเราพยายามฝึกหัดให้จิตใจเราแข็งแรง จิตใจแข็งแรงแล้วถ้ามันสงบระงับได้ จิตใจของเราหัดฝึกงานของเรา หัดฝึกงาน หัดฝึกงานรื้อถอนไอ้ความไม่รู้ของใจ ไอ้มืดบอด เพราะความไม่รู้อวิชชาถึงพาให้เวียนว่ายตายเกิดไง ถ้ามันเปิดตาขึ้นมาแล้วมันสะอาดบริสุทธิ์ มันสว่างไสว มันรู้เท่าทันของตัวเอง มันจะไปไหน

คนเรานะ เวลามันเห็นภัยข้างหน้า ถ้ามันมีหูมีตา มันไม่เผชิญภัยหรอก มันไม่ไป ไอ้คนมืดบอด ไอ้คนตาบอดมันเก่ง มันอวดดี มันบอกว่ามันเก่ง มันจะไปเผชิญกับสัจจะความจริง...ตายหมด ไอ้คนตาบอดไปไม่รอด

ไอ้เราฝึกหัดหัวใจของเราให้มันสว่างไสว ให้มันเปิดตาใจของเราขึ้นมา แล้วพอมันสว่างไสว มันไม่มีอวิชชาปิดบังในใจ มันจะไปไหน มันจะไปไหน มันก็อยู่ตัวมันเองไง มันก็อยู่ในของมันเอง แล้วอยู่ได้ด้วย แต่ถ้าไม่มีสติปัญญา มันตื่น มันไปกับเขา นี่พูดถึงฝึกหัดของเราขึ้นมานะ

ความจริงเชิงประจักษ์ เราภูมิใจมาก ภูมิใจที่ว่าในหลวงท่านทําดีแล้วสังคมทั่วโลกยอมรับ ให้เห็นว่ามันเป็นเชิงประจักษ์ในสัจจะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เอานะ ทําใจให้สงบแล้วนั่งเฉยๆ ไม่ต้องกังวลสิ่งใด เสียงนี้มันจะเข้าไปถึงหูของเราเอง เพราะเขาทําไว้ให้พร้อมแล้ว เราเป็นแค่ผู้มารับ ผู้มารับนะ รับอะไร รับสัจธรรมเข้าในหัวใจของเราไง

วันนี้เขาจะทอดกฐิน การทอดกฐินมันเป็นบุญใหญ่ของชาวพุทธ ถ้าบุญใหญ่ โดยปกติเขาทําบุญได้ทุกวัน แต่การทอดกฐินเขามีเวลาของเขา ออกพรรษาแล้วให้ภายใน ๑ เดือนไง แล้วภายใน ๑ เดือนแล้วยังจะต้องมีพระจําพรรษาครบสงฆ์นั้น เพื่อให้สงฆ์นั้น นี่ความยั่งยืน การคํ้าจุนกัน

ในเมื่อเราเป็นฆราวาสญาติโยมใช่ไหม เราอยากได้บุญกุศลใช่ไหม มีพระมาจําพรรษา เราก็ดูแลรักษาท่าน รักษาท่านในพรรษานั้น ท่านมีความสามัคคีกันในสงฆ์นั้น ออกพรรษาแล้ว สมัยพุทธกาล พระถ้าประพฤติปฏิบัติแล้วมีสิ่งใดตกค้างในใจก็จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หมดจากฝนขึ้นมา เวลาพระเข้าไป ผ้าผ่อนมันไม่ปกติ ท่านก็ให้รับกฐินนี้ก่อน การรับกฐินก่อน ได้พุทธานุญาตจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เราถึงบอกว่ามันเป็นบุญใหญ่ๆ บุญใหญ่ของชาวพุทธไง ๑ ปีมี ๑ เดือน แต่ถ้าทําบุญโดยปกติเราจะทําบุญได้ตลอดเวลาไง จะทอดผ้าป่าเมื่อไหร่ก็ได้ จะทําสิ่งใดก็ได้ ฉะนั้น งานกฐินเลยกลายเป็นบุญใหญ่ แต่เป็นบุญใหญ่นั้นมันก็เป็นเรื่องของทาน ทาน ศีล ภาวนา ในพระพุทธศาสนานะ

เรามีแบบอย่าง แบบอย่างของเราตอนนี้คือในหลวง ในหลวงท่านเพิ่งสวรรคตไป ท่านทําดีของท่านตลอดชีวิต ทําคุณงามความดี เห็นไหม แล้วท่านทําคุณงามความดีของท่าน ท่านบอกให้ทําคุณงามความดีไม่ต้องระลึกถึงท่าน

เวลาในหน่วยราชการของเราทําบุญอุทิศในหลวง ทําบุญอุทิศวันเฉลิมพระชนมพรรษา เราทําบุญอุทิศทั้งหมดเลยนั้น นั้นเป็นการที่ว่าเป็นต้นเหตุให้เราได้ขวนขวายทําคุณงามความดีของเรา การทําคุณงามความดีของเราก็คือของเราทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เราเป็นชาวพุทธ เราชาวพุทธ นํ้าใจของคนๆ พระพุทธศาสนาสอนให้มีการเสียสละ การเสียสละนั้นเพื่อความสงบร่มเย็นของสังคม ถ้าสังคมนั้นร่มเย็น บ้านของเราถ้าเพื่อนบ้านเราเป็นคนที่ดี เพื่อนบ้านเราเป็นคนที่ไว้วางใจได้ เรามีความสุขมากนะ แต่ถ้าเพื่อนเรา ถ้าเพื่อนบ้านเราไม่น่าไว้วางใจเลย เราอยู่ที่ไหนด้วยความสะดุ้งกลัวตลอดเวลา นี่ไง นี่พูดถึงระดับของหัวใจของคน ถ้าหัวใจของคน พระพุทธศาสนาสอนที่นี่

เวลาในหลวงขึ้นมาท่านก็มาศึกษาพระพุทธศาสนา แล้วท่านทําตัวของท่านเป็นตัวอย่างไง คําว่า “ทําตัวของท่านเป็นตัวอย่าง” นี่พ่อของแผ่นดินๆ แล้วมันน่าภูมิใจนะ เราภูมิใจเรื่องในหลวงมาก ภูมิใจที่ไหน เพราะคนทั้งโลกคารวะในหลวง องค์การสหประชาชาติต้องก้มหัวให้ ที่อื่นต้องก้มหัวให้ ก้มหัวให้เพราะอะไร

เราไม่มีอํานาจ เราไม่มีอาวุธ เราไม่มีสิ่งใดที่จะไปบังคับให้ใครเขาเห็นดีเห็นงามกับเราได้ แต่เพราะคุณงามความดีของท่าน เพราะคุณงามความดีที่ท่านทํา เขายอมจํานนกับคุณงามความดีอันนั้น เขายอมรับความดีอันนั้น ความดีอันนั้นท่านทําของท่าน ปิดทองหลังพระๆ

นี่พูดถึงว่าเราทําบุญกุศลกัน เวลาทําบุญกุศล ทําบุญกุศลเพื่อตัวเรานี่แหละ แต่เวลาเราทําเราก็อ้าง เราก็มีที่อ้างอิง อ้างอิงว่าทําเพื่อในหลวง เวลาเราจะทําบุญๆ ของเราก็จะทําบุญถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่ระดับของทาน ถ้าระดับของทานใช่ไหม เราทําทานกันๆ แต่วันนี้มันเป็น ๑ ปีมีหนหนึ่งใช่ไหม เราก็ขวนขวายกันว่าเป็นบุญใหญ่ของเรา บุญใหญ่ของเราก็เพื่อความมั่นคงในชีวิตของเรา เพื่อความสุขของเรา ความสุขจริงๆ เรามาแล้วเรามีแต่นํ้าใจต่อกันมันจะมีความสุข ไม่มีความขัดแย้งใดๆ ทั้งสิ้น นี่ระดับของทาน

ระดับของศีล ศีลคือความปกติของใจ พระพุทธศาสนาเวลาสอน สอนเรื่องทานนะ เรื่องทานแล้ว ทําทานแล้วให้มีศีล มีศีล มีศีลแล้วให้หัดภาวนา การภาวนานี่คือหัวใจของพระพุทธศาสนา หัวใจของพระพุทธศาสนาเพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมด้วยมรรคญาณในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยมรรคญาณนะ

ก่อนเข้าพรรษาๆ เรามีหนังสือแจกนะ หนังสือตั้งแต่เจ้าคุณอุบาลีฯ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงปู่ตื้อ แล้วก็มีท่านอาจารย์สิงห์ทอง ตอนนี้มีหลวงปู่จวน นี่แจกๆ เอามาแจกๆ

เวลาก่อนจะเข้าพรรษา พระที่จะเข้าพรรษาเขาจะอธิษฐานเข้าพรรษา พออธิษฐานเข้าพรรษา เขาก็จะอธิษฐานธุดงค์ของเขา ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัตินะ เวลาท่านประพฤติปฏิบัติ ทาน ศีล ภาวนา หัวใจของศาสนา หัวใจของศาสนาคือมรรคญาณ หัวใจของศาสนานี่ ในประวัติหลวงปู่จวน “ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์”

วิธีการดับทุกข์ๆ วิธีการดับทุกข์มันหามาจากไหน วิธีการดับทุกข์มันจะมาจากไหน นั่นท่านทําของท่าน ท่านทําเพื่อประโยชน์ของท่าน

พระจะจําพรรษาๆ เวลาอธิษฐานธุดงค์ ในสมัยพุทธกาล พระจักขุบาลท่านก็อธิษฐานพรรษาของท่าน เวลาท่านประพฤติปฏิบัติของท่านไป ท่านเกิดการเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมา ต้องรักษาตาของท่าน เวลารักษาตาของท่าน ท่านอธิษฐานของท่านแล้วด้วยจิตใจที่เข้มแข็งของท่าน หมอที่รักษาเขารักษาแล้ว หมอชั้นเอกรักษาแล้วมันรักษาหายได้ทุกๆ คน อย่างไรก็ต้องหาย เขาว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องเล็กน้อยมาก แต่เวลาเขารักษาแล้วมันไม่หาย มันไม่หายเพราะว่าท่านไม่ได้นอนไง นอนเพื่อหยอดตาไง ท่านนั่งของท่านเพราะอธิษฐานธุดงค์ว่าท่านจะไม่นอน

ฉะนั้น หมอบอกว่าถ้าอย่างนั้นแล้วให้ช่วยพูดว่า ถ้าใครมาถามบอกว่าไม่ใช่เขารักษา เขากลัวเสียชื่อเสียงของเขา พระจักขุบาลก็รับปากเลย ต่อไปจะบอกว่าไม่ใช่หมอคนนี้รักษา ท่านรักษาตัวท่านเอง เวลาถึงที่สุดของท่าน ท่านภาวนาของท่านด้วยความเข้มแข็งของท่าน ด้วยความจริงจังของท่าน

เพราะมันมีอุปสรรคใช่ไหม เวลาโรคเจ็บตามันมีอาการเจ็บปวดเป็นเรื่องธรรมดา มีเรื่องวิตกกังวลเป็นธรรมดา คนเราคนตาดีๆ นะ แล้วอนาคตตาจะบอด มันมีความวิตกกังวลหรือไม่ มันมีทั้งนั้นน่ะ คนตาดีๆ แล้วตามันจะบอดทั้งๆ ที่เรารู้ เราจะยอมจํานนอย่างนั้นหรือไม่ อันนี้มันเรื่องของกิเลสไง

แต่โดยข้อเท็จจริงของท่าน ท่านก็รับรู้ของท่านโดยใช้ปัญญาของท่าน ถ้าคนมีสติมีปัญญาเขาไม่สนใจเรื่องวัตถุเลย แม้แต่ร่างกายท่านพิจารณาของท่านแล้วมันยังกลายเป็นซากศพ กลายเป็นต่างๆ การกลายเป็นซากศพ กลายเป็นซากศพขณะที่มรรคญาณ ขณะที่มันเห็น แต่มันไม่ได้เป็นหรอก

เพราะถ้ามันเป็นซากศพนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ ครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นพระอรหันต์นะ ท่านพิจารณาร่างกายของท่านจนแหลกเหลวไปหมดแล้ว พิจารณาร่างกายของท่านจนเป็นไตรลักษณ์ไปหมดแล้ว แล้วมันเหลืออะไรล่ะ ก็เหลือร่างกายอันเก่าไง แต่สิ่งที่มันบุบสลาย สิ่งที่มันถอดถอนไปคือความยึดมั่นถือมั่นไง คือกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจอันนั้นไง มันโดนถอดถอนออกไปด้วยมรรคญาณในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดนถอดถอนไปด้วยครูบาอาจารย์ของเรา

นี่เวลาท่านพิจารณาของท่าน พระจักขุบาลท่านพิจารณาของท่าน เวลาพิจารณาของท่านมันมีทุกอย่าง สิ่งเร้า มีทุกอย่างที่จะทําให้ท่านยกเลิก ทําให้ท่านท้อถอย แต่ท่านไม่ท้อถอย ท่านทําของท่านไป พอถึงที่สุดแล้ววันออกพรรษา โรคตามันรุนแรงขึ้นมาทําให้ตานั้นบอดไปเลย

แต่ตาบอดไปเลย ด้วยปัญญาของท่าน มันวิกฤติ เวลามันวิกฤติขึ้นมามันใช้ปัญญาโดยความละเอียดรอบคอบของท่าน เวลาตานั้นบอดไปเลย แต่กิเลสมันก็โดนทําลายไปเลยเหมือนกันด้วยมรรคญาณในใจของพระจักขุบาล นี่มันทําลายอันนั้นไป เวลาทําลายอันนั้นไปเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา นี่เวลาพระจําพรรษา เวลาพระเขาจะจําพรรษาเขาจําพรรษาขึ้นมาเพื่อจะประพฤติปฏิบัติ เพื่อจะค้นคว้าหาจิตใจของตน หาจิตใจของตนๆ เวลาประพฤติปฏิบัติ

เวลาศึกษามา ศึกษามาเป็นปริยัติ ศึกษามา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าศึกษามา สาธุ นั่นเป็นการจํามาๆ นั่นเป็นทฤษฎีทั้งนั้นน่ะ ความที่ทฤษฎีนั้นน่ะ โลกเจริญ เจริญการศึกษา ไม่มีใครคัดค้านในเรื่องการศึกษา แต่การศึกษาขึ้นมา คนที่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากสูงส่ง การศึกษานั้นเป็นอาวุธ เป็นการทําลายกัน เป็นการเอารัดเอาเปรียบ เห็นไหม

แต่ถ้าคนมีการศึกษา ศึกษาด้วยสติปัญญา ศึกษาด้วยอํานาจวาสนา ดูในหลวงเป็นตัวอย่างนะ ท่านก็มีการศึกษา ท่านเป็นนักปราชญ์ ปราชญ์ทุกๆ แขนงเลย แต่ท่านเวลาน้อย เวลาผู้ที่วิชาชีพต่างๆ เขาจะบอกว่าในหลวงมีปัญญาแบบในวิชาชีพของเขา แต่เพราะท่านรักประชาชน เพราะประชาชนเดือดร้อน ท่านถึงต้องเสียสละความชอบของท่านเพื่อไปค้นคว้า เพื่อความบรรเทาทุกข์ประชาชนน่ะ นี่ท่านมีปัญญาของท่าน

นี่ก็เหมือนกัน เวลามีการศึกษา ศึกษามานะ ศึกษาถ้ามันเป็นประโยชน์ ดูอย่างในหลวงท่านศึกษามาเพื่อประโยชน์ ประโยชน์กับตัวท่าน เพราะท่านมาสร้างคุณงามความดีของท่าน ท่านปิดทองหลังพระของท่าน ท่านทําเพื่อประโยชน์ของท่าน ประชาชนทั้งหมด ชาวโลกทั้งหมดต้องค้อมคารวะท่าน คารวะเพราะคุณงามความดีของท่าน

นี่ก็เหมือนกัน เราเป็นชาวพุทธๆ ถ้าเราทํา เราทําเพื่อหัวใจของเราไง ถ้าเรามีการศึกษา ศึกษามาเพื่อความเจริญงอกงาม ศึกษามาเพื่อทางวิชาการ แต่ถ้าใจเป็นธรรมๆ การศึกษานั้นจะเป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์กับเราๆ เป็นประโยชน์กับเราเพราะเราไม่มีความวิตกกังวล

อวิชชาคือความไม่รู้ ถ้าเราไม่รู้สิ่งใด เราเผชิญหน้าสิ่งใด เราก็มีแต่ความวิตกกังวลว่าเราจะเข้าใจหรือไม่เข้าใจ เราจะผิดพลาดหรือไม่ผิดพลาด แต่คนถ้ามีสติปัญญาแล้ว สิ่งที่เผชิญหน้ามันแก้ไขได้ทั้งหมดเลย ปัญญาอย่างนี้เขาเรียกโลกียปัญญา มันเป็นวิชาชีพ มันเป็นปัญญาการเลี้ยงชีพ มันเป็นปัญญาของเรา ปัญญาใบกระดาษ เอากระดาษมาคนละหลายๆ ใบ มาอวดกันว่ามีปัญญา แต่มันเอาตัวมันไม่รอด

การเอาตัวรอด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ศึกษาวิชาการมา ศึกษามา ๑๘ วิชาการ ศึกษามาเป็นจักรพรรดิ ศึกษาจะไปเป็นกษัตริย์ ศึกษามาตลอดนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปรื้อค้นมา ๖ ปี ศึกษามา ศึกษามาด้วยอํานาจวาสนาบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยอํานาจวาสนาบารมี ไปปฏิบัติ ไปศึกษากับเจ้าลัทธิใดเขาก็ส่งเสริม เขาก็ยกย่องสรรเสริญว่าเป็นลูกศิษย์ที่ดีๆ ท่านไม่สนใจ ไม่สนใจเพราะว่าท่านมีสติมีปัญญา มีอํานาจวาสนาบารมี เห็นไหม เพราะเรายังสงสัยอยู่ เรายังมีความวิตกกังวลในใจอยู่ เรายังไม่รู้ว่าเราจะเกิดจะตายเมื่อไหร่ มันไม่รู้ ความไม่รู้คืออวิชชา เราไม่รู้ว่าเราจะตายเมื่อไหร่ เราไม่รู้ว่าตายแล้วจะไปที่ไหน เราไม่รู้ว่าเราจะไปไหน เราไม่รู้

ปัญญามาก ศึกษามา ๑๘ วิชาการทางโลกนะ เสร็จแล้ววางหมดเลย เวลาค้นคว้ามา ค้นคว้าในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาค้นคว้าขึ้นมา ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญาคือมรรค เวลาศีล สมาธิ ปัญญา เราก็ตั้งศีล สมาธิ ปัญญากัน แล้วเราก็มาวิเคราะห์วิจัยศีล สมาธิ ปัญญา แล้วเราก็ไม่ได้อะไรในหัวใจเลย เพราะมันเป็นการส่งออก จิตเวลามันคิดมันส่งออกหมดแหละ เวลามันส่งออก ความคิด เห็นไหม

สมาธิคือจิตที่ตั้งมั่น จิตที่ตั้งมั่นคือไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น ไม่พาดพิงอารมณ์ใดทั้งสิ้น มันเป็นอิสระในตัวของมัน ถ้ามันเป็นอิสระในตัวของมัน ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ในตัวของสมาธิมันจะเป็นพลังงานที่มีสติปัญญาควบคุมมัน มันถึงเป็นสัมมาสมาธิ

แต่ถ้ามีสมาธิแล้วรู้ส่งออกๆ นั้นเป็นวิชาชีพ เป็นอาชีพอาชีพหนึ่ง อาชีพทาย อาชีพพยากรณ์ เขาก็ต้องใช้สมาธิของเขาเหมือนกัน แต่การใช้สมาธิมันส่งออก พยากรณ์มันส่งออกไหม สิ่งที่ค้นคว้าออกไปส่งออกไหม ส่งออกทั้งนั้น

ทีนี้เวลาเป็นสมาธิแล้วมันมีสัมมาสมาธิกับมิจฉาสมาธิ ถ้าเป็นสัมมาสมาธิมันถึงจะเข้ามรรค ถ้าเป็นมิจฉาสมาธิมันส่งออกไป แล้วจิตที่มันเป็นมหัศจรรย์ หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้ จิตนี้มหัศจรรย์นัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้เวลามันมีความสุข ความสุขมหาศาล จิตนี้เวลามันทุกข์มันยาก จิตนี้เวลามันวิตกกังวล อุปาทาน ไม่เป็นโรคอุปาทานจนเป็นโรค อุปาทานจนตัวเองทุกข์ยากไปน่ะ เห็นไหม จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้มหัศจรรย์นัก

แล้วจิตนี้เรามีสติมีปัญญา เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราก็ว่าเราทําของเรา เราภาวนาของเรา พอจิตมันสงบมันเหมือนคนป่ามีปืนน่ะ จิตที่มันมหัศจรรย์นักมันมีสมาธิขึ้นมาเป็นฐานน่ะ มันมีฐาน มันรับรู้ไปหมด มันส่งออกไปหมด มันรู้ทุกอย่างที่ส่งออกไปเลย แต่ไม่เห็นตัวมันเอง ไม่รู้จักตัวมันเอง การจะรู้จักตัวมันเองมันจะมีสติมีปัญญาของมัน ถ้าเป็นมิจฉาสมาธิ จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก ครูบาอาจารย์ของเราท่านภาวนามาแล้วท่านถึงเห็นโทษของมันไง ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านจะสั่งจะสอน เห็นไหม

เรามีหนังสือแจกนะ หนังสือนั้นมันเป็นถึงการค้นคว้าของท่าน มันเป็นประโยชน์กับชาวพุทธไง แต่มันเป็นเรื่องที่ทุกข์ยาก มันเป็นเรื่องความจริง มันเป็นเรื่องอดทน มันเป็นเรื่องขวนขวาย เหมือนในหลวงพูดเลย ต้องประหยัด ต้องอดทน ต้องค้นคว้า ต้องมีการกระทํา ท่านพูดอย่างนั้น คนเรามันจะดีได้ มันจะดีได้จากตัวของเราไง ดีได้โดยตัวของเรา แล้วมีสติปัญญาของเรา ถ้ามีสติปัญญาของเรา เราจะมีสติปัญญาของเรา

คําว่า “สติ” นะ ถ้าสติแล้ว ความคิดที่ฉ้อฉล ความคิดที่มันพยายามยุแหย่เรามันเกิดขึ้นมาไม่ได้หรอก เพราะเราก็รู้อยู่ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ เขายกย่องสรรเสริญว่า “เจ้าชายสิทธัตถะมีปัญญาเหมือนเรา มีความเห็นเหมือนเรา”

เจ้าชายสิทธัตถะปฏิเสธหมดเลย ไม่รู้ ไม่เอา ไม่ใช่ เวลาจะเอาจริงๆ ขึ้นมาท่านต้องใช้ปัญญาของท่านมารื้อค้นของท่าน

บุพเพนิวาสานุสติญาณ ปฐมยาม เวลาทําจิตของท่านสงบเข้ามา เห็นไหม เวลาไปรื้อค้นกับเจ้าลัทธิต่างๆ ขึ้นมา ๖ ปี ทุกข์ยากมาขนาดไหน เขาทําขนาดไหน ที่ในอินเดียที่โยมไปเที่ยวกันน่ะ ไอ้นี่ทุกรกิริยาท่านทํามาหมดแล้ว ไอ้ที่ไปเที่ยวอินเดียกันแล้วไปเห็นแล้วตื่นเต้นน่ะ พระพุทธเจ้าตรวจสอบมาหมดแล้ว แล้วไม่ใช่ทาง ไม่มีทาง

เวลาท่านทําของท่านเอง ฉันอาหารของนางสุชาดา นี่สหชาตินะ คนที่เกิดร่วมกันแล้วมีความเห็นร่วมกัน มีความเห็นดีๆ เขาเรียกว่าสหชาติเกิดร่วมกัน การเกิดร่วมกัน ดูสิ พ่อแม่ปู่ย่าตายายเกิดร่วมกันต้องมีบุญกุศลนะ มีสายบุญสายกรรมร่วมกันถึงได้มาเกิดร่วมกัน การเกิดร่วมกันขึ้นมาก็อยู่ในสังคมเดียวกัน เราก็อยากปรารถนาสังคมที่ดีทั้งนั้นน่ะ

การเกิดร่วมกัน สหชาติ เห็นไหม นางสุชาดาก็ปรารถนาอยากได้ลูกชาย แล้วพอได้ลูกชายก็จะแก้บนไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเริ่มต้นตัดสินใจแล้วว่าจะกลับมาฉันอาหาร เพราะอดอาหารมา ๔๙ วัน ได้ฤทธิ์ได้เดชมาทั้งนั้นน่ะ แต่ท่านรู้ว่ามันไม่ใช่ทาง เวลามาฉันอาหารของนางสุชาดาฟื้นฟูร่างกายขึ้นมา เวลาท่านปฏิบัติของท่าน ปฐมยาม คืนนี้ถ้านั่งแล้วถ้าไม่ได้มรรคได้ผลจะยอมตายสละชีวิต

ไม่เห็นบอกว่าง่ายๆ เลย ไม่เห็นบอกว่าจะได้ลอยฟ้ามาจากไหนเลย พระพุทธเจ้าทําของท่านเอง เห็นไหม เวลาทํามันทําจริงๆ มรรคผลมันต้องเป็นอย่างนี้

เราจะบอกว่าชาวพุทธต้องเข้มแข็ง ชาวพุทธต้องมีสติปัญญา ชาวพุทธอย่าเป็นเหยื่อ มันแมลงเม่าน่ะ แมลงเม่าบินเข้ากองไฟ ทั้งๆ ที่พระพุทธศาสนานี้มีค่ามาก พระพุทธศาสนานะ เวลาเจ้าชายสิทธัตถะไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตายน่ะ เราจะหาฝั่งตรงข้ามที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย การที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายมันก็ต้องมีเหตุมีผลสิ มีเหตุมีผล เอาที่เรานี่ เอาที่หัวใจเรานี่ ที่เราสงสัยนี่ เอาที่มันตกค้างในใจนี่ ถ้ามันทําตรงนี้ได้ ถ้ามันทําได้จริงขึ้นมามันจะเห็นจริงของมันไง

บุพเพนิวาสานุสติญาณ ดูสิ เวลากําหนดบุพเพนิวาสานุสติญาณคือกําหนดอดีตชาติได้ตลอด มันไม่มีปัญญาใดๆ ทั้งสิ้น เวลามันกําหนดได้หมด หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้ “จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก” โดยธรรมชาติของคนจิตสงบแล้วมันมีนิมิต มันรู้มันเห็นของมัน บุพเพนิวาสานุสติญาณ ถ้ารู้ว่ามันไม่ใช่ พอไม่ใช่ ท่านดึงกลับมา พอทําให้จิตสงบมากขึ้น ลึกขึ้น จุตูปปาตญาณมันไปของมัน ถ้าจิตนี้ไม่มีมรรคไม่มีผลมันจะเกิดอย่างนี้ๆๆ เพราะมันมีเหตุมีผล มีปัจจัยของมัน มันมีธาตุรู้ สสารที่เป็นธาตุรู้ สันตติน่ะ

ในทางสัจจะ ความรู้สึกของเราทําลายไม่ได้ ความรู้สึกของเรามันมีกับเราตลอดไป สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจังที่มันต้องทําลายตัวมันเองทั้งหมด แต่ความรู้สึกนี้บอกให้ทําลายตัวมันเอง บอกให้ทําลายตัวมันเอง ไม่มีทาง แล้วมันมีอวิชชา มีความไม่รู้ มันไปของมัน นี่จุตูปปาตญาณ

เวลาสุดท้ายแล้วอาสวักขยญาณของท่าน ท่านกําหนดของท่าน ปัจฉิมยาม ถึงที่สุดแล้วท่านทําความเป็นจริงในใจของท่าน เวลาทําความจริงในใจของท่าน เวลาท่านเทศนาว่าการ มีคนมาถามว่าเรียนจากใครมาๆ

เราตรัสรู้เองโดยชอบ เราตรัสรู้เอง ไม่เคยเรียนจากใครมา เพราะมันไม่มีใครรู้ได้จริง

เราจะพูดว่าศาสนาพุทธของเรา ดูสิ เวลาในหลวงท่านพูด “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม โดยธรรม”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมะ กราบสัจธรรม กราบอริยสัจ กราบข้อเท็จจริง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม มีดวงตาเห็นธรรม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ศาสนาจะเกิดขึ้นมาเพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม สัจธรรมที่มันมีอยู่ๆ แต่คนต้องขวนขวาย คนต้องทําความหมั่นเพียร คนต้องทําให้มันเป็นความจริงของเรา ศาสนาของเรามันถึงมีมรรคมีผลไง ศาสนาของเราถึงไม่เลื่อนลอยไง

ศาสนาของเราไม่ใช่การโฆษณาชวนเชื่อ เขาว่าศาสนาเป็นยาเสพติดๆ แล้วมึงเสพติดไหมล่ะ มันติดในใจเอ็งบ้างหรือเปล่า ถ้ามันติดมันก็ติดแต่ผลประโยชน์ไง โมฆบุรุษตายเพราะลาภ อยากมีลาภ อยากมีชื่อเสียง อยากมียศถาบรรดาศักดิ์ มันทําลายอํานาจวาสนาบารมีของตนที่ทํามาเพื่อแสวงหาเพื่อค้นคว้าความจริงในใจของตน

ถ้ามันค้นคว้าความจริงในใจของตนนะ เราไม่ใช่โมฆบุรุษ โมฆบุรุษคือคนว่างเปล่า คือคนไม่มี คนไม่มีสิ่งใดในหัวใจ แต่มันประกาศโครมๆๆ ว่ามันไม่มี แต่ถ้าเป็นความจริงๆ มันต้องมีสัจจะความจริง สัจจะความจริงที่ไหน สัจจะความจริงนะ เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านตรวจสอบลูกศิษย์ของท่าน หลวงปู่มั่นกําหนดรู้หมดล่ะ

มีพระองค์หนึ่งท่านเข้าใจว่าท่านเป็นพระอรหันต์ แล้วก็ไปเที่ยวโฆษณาว่าเป็นพระอรหันต์ไง ไปถึงวัดพระศรีฯ วัดพระศรีฯ เขาตั้ง ๙ ประโยค ๔-๕ องค์ไปตรวจสอบ ตรวจสอบไม่จบหรอก ไล่กันอยู่อย่างนั้นไม่มีวันจบหรอก

หลวงปู่มั่นท่านลงมาจากเชียงใหม่ สมเด็จฯ ท่านพาพระองค์นี้ไปหาหลวงปู่มั่น พอไปหาหลวงปู่มั่น พอพูดจบ หลวงปู่มั่นบอกเอ็งติดสมาธิ เอ็งติดแค่นั้น ว่างๆ ว่างๆ จิตที่ไม่มีแก่นสารน่ะ ถ้ามันไม่มีมันก็คือไม่มีไง แต่ถ้ามันมีของมัน มีอย่างไร ถ้ามันมี มันมีอย่างไร สมาธิเป็นอย่างไร สมาธินี่ สมาธิที่คุยๆ กันอยู่นี่มันเป็นอย่างไร

“ว่างๆ ว่างๆ”...ว่างๆ เราทําอารมณ์ว่างก็ได้ เราทําให้ใจเราว่างๆ สิ เราคิดถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันก็ว่างนะ การศึกษา เวลาศึกษา คนมีทุกข์มียากนะ มาศึกษาปริยัติ ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านํ้าตาไหลนะ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดสัจจะพูดข้อเท็จจริงทั้งนั้นน่ะ แต่มันเป็นข้อเท็จจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นข้อเท็จจริงของธรรม

แต่ในใจของเรามันโดนกิเลสตัณหาความทะยานอยากบีบคั้นในใจ เรามีความทุกข์ความยากอยู่ในใจ เวลามันไปศึกษาข้อเท็จจริงมันก็เห็นตาม พอเห็นตามมันก็ปล่อยวางได้ชั่วคราว ว่างๆ อย่างนั้นหรือ ไอ้อย่างนั้นเป็นสมาธิหรือ

สมาธิต้องเกิดจากอานาปานสติ สมาธิต้องเกิดจากกรรมฐาน ๔๐ ห้อง จิตมันต้องทํา ไม่มีใครจะได้ของฟรีๆ ของฟรีในโลกนี้ไม่มี ใครทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครทําคุณงามความดี คนนั้นจะได้คุณงามความดี ใครทําความชั่วของเขา ขณะปัจจุบันบุญมันเสริมส่งอยู่ ทําสิ่งใดก็ไม่มีใครรู้ไม่มีใครเห็น ทําสิ่งใดก็ว่าตัวเองมีผลประโยชน์ เดี๋ยวเวลาบุญมันเบาบางลง ถึงเวลากรรมมันให้ผลน่ะ “ทําไมมันเป็นอย่างนั้น ทําไมมันเป็นอย่างนั้น”

ถ้ามันมีจริงของมันคือจิตมันต้องทําไง มันไม่มีของฟรี ไม่มีใครทําสมาธิให้เราได้ ไม่มีใครทําศีล สมาธิ ปัญญาให้เราได้ ไม่มีใครจะยกให้เราเป็นพระอริยบุคคลได้ ไม่มีใครๆ ทั้งสิ้น เพราะจิตมันอยู่ในร่างกายนี้

หมอเขาผ่าตัดนะ เขาก็เห็นแต่หัวใจที่มันเต้นสูบฉีดเลือดเท่านั้นน่ะ มันไม่เห็นใจของคนหรอก จิตแพทย์เขาก็คํานวณเอาโดยวิชาการของเขา แต่จิตของเรามันเป็นนามธรรม ถ้านามธรรม เราต้องพามัน พามัน ฟังสิ พาจิตนี้ตั้งสติกําหนดพุทโธ กําหนดพุทโธ เห็นไหม

ในหลวงท่านสวรรคตไปแล้ว ถ้าใครจะทําคุณงามความดีถวายในหลวง ใครจะระลึกถึงความดีของท่าน จะทําความดีต่อไปก็ทําความดีต่อไป กําหนดพุทโธๆ ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะคือผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะยังมีครอบครัวนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีพุทธะกับพระธรรม พระอัญญาโกณฑัญญะเวลามีดวงตาเห็นธรรม ฟังจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีดวงตาเห็นธรรม จากอริยสงฆ์ เห็นไหม ถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สมบูรณ์

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราระลึก ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นกรรมฐาน ๔๐ ห้อง เป็นการระลึก เป็นการโน้มน้าว เป็นการโน้มน้าวจิตใจของเรา เราพาใจของเรา เราพาใจของเราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หรือพุทโธธรรมดาก็ได้ กําหนดลมหายใจก็ได้ เราต้องทํา ถ้าจิตมันทํา จิตมันขวนขวาย จิตมันจะคายตัวมันเอง คายสิ่งที่เป็นภาระในใจ มันคายของมัน คายของมันด้วยสติด้วยปัญญา เวลามันคายของมัน มันเป็นของมันโดยข้อเท็จจริง

คนเรามันทําความดีความชอบมาแตกต่างกัน ลายนิ้วมือของคนไม่เหมือนกัน คนทําบุญทํากรรมมาแตกต่างกัน ไม่มีใครทําแล้วเหมือนกัน ไม่มี ใครทําอย่างไรได้อย่างนั้นเพราะมันเป็นสัจจะ มันเป็นข้อเท็จจริงในใจดวงนั้น ถ้าใจดวงนั้นนะ เวลาพุทโธไป พุทโธไปมันเห็นนิมิต มันเห็นต่างๆ นั่นก็เป็นข้อเท็จจริง เป็นอํานาจวาสนาของเขา มันก็ต้องแก้ไขกันตามความเป็นจริง

เวลาพุทโธๆ จิตมันกําหนดพุทโธจนพุทโธไม่ได้ ฟังสิ จนพุทโธไม่ได้ ทําไมถึงพุทโธไม่ได้ล่ะ แต่มันต้องอาศัยพุทโธ พุทโธคืออารมณ์ไง ความรู้สึกของเรานี่ไง สิ่งรับรู้นี่ไง จิตมันรู้อารมณ์ไง เวลาเราทุกข์เรายากก็เพราะอารมณ์ไง มันทุกข์มันยากเพราะความคิดไง เราไม่ให้มันคิดเรื่องนั้น เราให้มันคิดพุทโธ เราระลึกถึงพุทโธ พุทโธก็คือเราคิดขึ้นมา วิตก วิจารขึ้นมา ถ้าวิตก วิจาร จิตมันทําๆ เห็นจิตมันทําไหม

สมาธิมันต้องเกิดจากการกระทํา สมาธิมันต้องเกิดจากจิต สมาธิไม่มีในตํารา สมาธิไม่มีในอักษร สมาธิไม่มีในพระไตรปิฎก ในพระไตรปิฎกเขียนศีล สมาธิ ปัญญานั้นมันเป็นชื่อ ส.เสือ ต.เต่า สระอิ เป็นสติ แล้วสติอย่างนั้นแก้ไขอะไรเราได้ เราไปอ่านแล้วเราฝึกหัดของเรา ถ้าจิตมันเป็นสมาธิขึ้นมา สมาธิมันเกิดจากจิตของเรา ถ้าสมาธิเกิดจากจิตของเรามันเป็นอย่างไร

ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันเป็นสมาธิขึ้นมา เรามีความสุขแล้ว สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี จิตสงบนะ จิตสงบ เวลาจิตมันสงบ จิตสงบนี้ไม่มีหญิง ไม่มีชาย ไม่มีอริยบุคคล ไม่มีปุถุชน สงบก็คือสงบ สมาธิก็คือสมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา แต่สมาธิมันเสื่อมได้ สมาธิเจริญได้ก็เสื่อมได้เป็นเรื่องธรรมดา ของเราพอมันมีได้มันก็จนได้ คนจนก็เป็นคนรวยก็ได้ คนรวยใช้สอยไม่เป็นมันก็เป็นคนจนได้

ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ นี่ไง พระสารีบุตรตามพระอัสสชิไป “ใครเป็นศาสดาของเธอ ใครสั่งสอนเธอ มันดูกิริยามันน่าเคารพนับถือนัก”

“เราเป็นผู้บวชใหม่” พระอรหันต์นะ พระอรหันต์จริงๆ ท่านอ่อนน้อมถ่อมตน พระอรหันต์จริงๆ ท่านเคารพธรรม เคารพธรรมคือเคารพความรู้สึกนั้น ถ้าพระอรหันต์นะ ท่านจะรู้ถึงความเป็นพระอรหันต์ของท่าน แล้วปุถุชนมันหนาขนาดไหน ปุถุชนมันไม่รับรู้ขนาดไหน ไปพูดกับมันไม่รู้เรื่องหรอก

ฉะนั้น เวลาท่านพูด “เราเพิ่งบวชใหม่”

“ถ้าจะบวชใหม่ บวชกับใคร”

“บวชกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

“องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างใด”

“เย ธมฺมาฯ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ”

เราจะบอกว่าสมาธิก็มาแต่เหตุ การจะเป็นพระโสดาบัน เป็นพระสกิทาคามี เป็นพระอนาคามี เป็นพระอรหันต์ มันต้องมีเหตุให้เป็น มันต้องมีที่มา มันต้องมีที่ไปที่มา ไม่ใช่เป็นด้วยความคิดของตน เป็นด้วยหมู่คณะของตน เป็นไปด้วยการส่งเสริมของตน เป็นด้วยการหลิ่วตาข้างหนึ่งว่าพวกเราเป็น ไม่มี เป็นจริงมันต้องเป็นจริงอย่างนั้น ถ้าเป็นจริงอย่างนั้น เห็นไหม

วันนี้พยายามจะพูดให้เห็นว่าศาสนาของเรามันมีค่า ถ้ามีค่าขึ้นมา เราก็เอาไว้บนหิ้ง เวลาอยู่บ้านนะ หิ้งพระไว้ข้างบน แล้วธรรมะจะไว้บนหิ้งนั่นหรือ

ธรรมะเป็นของสูงของส่ง ของสูงส่ง ของมีคุณงามความดีมาก แต่มนุษย์ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพที่จะทําให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นในใจของเราได้ เพราะธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมมานะ มารพยายามนิมนต์ให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าวิมุตติสุขมันสุขมาก มันดีมาก เหมือนเรามีสมบัติอยู่เยอะ มารบอกไปเอาที่สมบัตินั้น อย่ามายุ่งกับโลก สมบัตินั้นดีมาก ถ้านิพพานดีก็ไปสิ มาสั่งสอนอยู่อย่างไร

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านก็พยายามสั่งสอนของท่าน เวลาถึงวันตั้งแต่มารดลใจมาตลอด “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง สามารถมีสติปัญญากล่าวแก้คําลัทธิต่างๆ ได้ คําจาบจ้วง คําถากถาง คําดูถูกดูแคลนของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

ท่านเผยแผ่มา ๔๕ ปี ติดอาวุธไว้ จากลูกศิษย์ลูกหา พระกัสสปะ พระอรหันต์ทั้งนั้นน่ะ ติดอาวุธไว้น่ะ “อานนท์ อีก ๓ เดือนข้างหน้า เธอจะได้เป็นพระอรหันต์” ติดอาวุธไว้ๆ

นี่ไง สุดท้ายแล้วมารก็นิมนต์มาตลอด วันมาฆบูชา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “มารเอย บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรา ของเราคือขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้มแข็ง มีสติปัญญาสามารถกล่าวแก้คําจวบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ อีก ๓ เดือนข้างหน้าเราจะนิพพาน”

โลกธาตุนี่ไหวหมดนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่นิพพานเลย โลกนี้ ใบไม้นี้หงอยหมดเลย เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน พระอานนท์เศร้าใจมาก ทั้งๆ ที่พระอานนท์เป็นพระโสดาบันนะ พวกเรายังไม่มีอะไรเป็นสมบัติในใจที่ยืนยันว่าเราจะมั่นคง พระอานนท์เป็นพระโสดาบันครํ่าครวญร้องไห้ “เรายังมีกิเลสอยู่ เราต้องการผู้ชี้นําอยู่ เราต้องการผู้ที่ชักจูงอยู่ บัดนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็มานิพพานไปเสียแล้ว ดวงตาของโลกดับแล้ว ดวงตาของโลกดับแล้ว” ท่านใคร่ครวญของท่าน ครํ่าครวญๆ ของท่าน นั่นท่านทําคุณงามความดีของท่าน เห็นไหม เราพยายามจะเน้น

เรามีหนังสือแจกนะ หนังสือนี้ประวัติอาจารย์จวน ประวัติอาจารย์สิงห์ทอง ประวัติหลวงปู่ตื้อ ไปดูความมุมานะความบากบั่นของท่าน นี้พระอรหันต์ในสมัยปัจจุบันนี้

เวลาในพระไตรปิฎกบอกว่ากึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง ศาสนาจะเจริญด้วยวัดวาอารามใช่ไหม อันนั้นเป็นศาสนวัตถุ เจริญด้วยการศึกษาใช่ไหม เจริญด้วยพิธีกรรมใช่ไหม แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ๒ องค์เข้าป่าบุกบั่นไปค้นคว้าธรรมในใจของท่าน บากบั่นนะ บากบั่น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบากบั่นอยู่ ๖ ปี หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบากบั่นของท่าน ท่านได้ความจริงในใจของท่าน ท่านถึงมาสั่งสอนลูกศิษย์ลูกหาของท่าน แล้วสั่งสอนลูกศิษย์ลูกหา พระกรรมฐานที่สิ้นกิเลสๆ ไปคุยไปถามได้ ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นทั้งนั้น เวลาศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่งมันเจริญในหัวใจไง มันเจริญในความสุขความทุกข์เรานี่ไง มันเจริญนํ้าใจเรานี่ไง หัวใจของคนนี่ไง หัวใจของคน เห็นไหม ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคตไง

พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมไง สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงนั้นต้องดับเป็นธรรมดา สิ่งที่เกิดขึ้นมาทั้งหมดในโลกนี้มันต้องสลายไปเป็นธรรมดา เว้นไว้แต่ใจของพระโสดาบันได้ ๗ ชาติ สกิทาคามี ๓ ชาติ พระอนาคามีเกิดบนพรหม จิตใจของพระอรหันต์ไม่มีการเสื่อมสลาย มั่นคงอยู่อย่างนั้น มันถึงวิมุตติสุขไง สุขที่ไม่คลาดเคลื่อน สุขที่ไม่ผิดพลาด สุขที่ไม่มีการเจือปน สุขแท้ๆ เลยอยู่ในพระพุทธศาสนานี้

เราเป็นอุบาสกอุบาสิกานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับเรา เหมือนกับเราได้รับมรดกตกทอดกันมา เราได้แต่พินัยกรรมนั้นมา แต่เรายังหาสมบัตินั้นไม่เจอไง เราพยายามหาสมบัตินั้นของเราให้ได้ เรามีพินัยกรรมกันมาแล้ว เราขวนขวายของเราเพื่อหาสัจจะความจริงของเรา

ย้อนกลับมาที่การทอดกฐินนี้ การทอดกฐินก็เป็นการสร้างอํานาจวาสนาบารมีของเรา คนที่มีอํานาจวาสนาบารมี ใครจะมาชักจูงง่ายๆ ไม่ได้ เพราะเรามีปัญญา เรามีสติปัญญา มันไม่จริง ถ้ามันเป็นความจริงนะ ของจริงเขาเก็บไว้บ้านหมดแหละ ของจริงเขาเก็บไว้ในตู้เซฟ ของจริงเขาเก็บไว้ในธนาคาร ไม่มีใครเอามาแจก ไม่มี ของจริงเราต้องค้นคว้า เราต้องหา สิ่งที่เขาเอามาแจกนั้นมันเอามาไม่ได้ เอามาไม่ได้เพราะมันเป็นความรู้สึก แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมีของท่าน เอ็งก็เอาความรู้สึกของเอ็งมา

หลวงปู่ขาวกับหลวงปู่แหวนท่านธุดงค์ไปแล้วท่านจะกลับไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่ขาวท่านถามหลวงปู่แหวนว่า “เราไปนี่ หลวงปู่มั่นท่านจะรู้วาระจิตเราหรือไม่” ปรึกษากัน ๒ องค์

เวลาเข้าไปถึงหลวงปู่มั่นนะ “จิตของตนล่ะไม่ดู อยากให้คนอื่นดูให้ จิตของตนล่ะไม่ดู”

หัวใจของเรา เราต้องรักษาเอง แล้วใครจะรู้ไม่รู้กับเราในหัวใจของเราที่มันทุกข์มันยากนี่ ที่มันต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี่ ที่มันสมบุกสมบันมาจนเราไม่รู้เหนือรู้ใต้ แต่มันทุกข์นะ แล้วนี่มันมีธรรมโอสถขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อริยสัจ ธรรมโอสถมันสามารถแก้ไขได้ คนไข้คนป่วยที่มันมียารักษา เราทําไมนิ่งนอนใจกัน เราทําไมไม่เอายามารักษาในหัวใจของเรา ถ้ารักษาหัวใจของเรา เราจะมีโอกาสไง

การเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนานี้มีโอกาสมากนะ ฉะนั้น เวลามาทําบุญกุศลสร้างอํานาจวาสนาที่นี่ สร้างบารมีของเราให้จิตใจเราเข้มแข็ง อย่าให้ใครชักนํา อย่าให้ใครโน้มน้าว คนไม่ใช่แมลงเม่า แมลงเม่ามันบินเข้ากองไฟนะ เราเป็นคนต้องมีสติต้องมีปัญญาคัดเลือกคัดแยกสิ่งใดผิดสิ่งใดถูก

เราเชื่อในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เพราะเราบวชเป็นพระ เราต้องเชื่อพระพุทธเจ้าสิ ถ้าไม่เชื่อพระพุทธเจ้า เราเป็นพระได้อย่างไร เราต้องขาดจากพระ นี่เราบวชพระนะ เราเชื่อในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แต่เราก็อยากให้บริษัท ๔ มีสติมีปัญญาเข้มแข็งสามารถแยกแยะได้ อย่าเป็นแมลงเม่า เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมเนาะ ตั้งใจฟังธรรมเพื่อสัจธรรม เพื่อชีวิตของเรา เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วนะ เวลาบวชพระ นิสสัย ๔ อกรณียกิจ ๔ สิ่งที่ทําได้ ๔ อย่าง อยู่รุกขมูล ร่มไม้ บิณฑบาตเป็นวัตร สิ่งต่างๆ ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าปัจจัย ๔

ถ้ามีปัจจัย ๔ ชีวิตนี้ดํารงอยู่ด้วยปัจจัย ๔ ถ้าปัจจัย ๔ เราติดที่ปัจจัย ๔ เราก็ว่าต้องมีความร่มเย็นเป็นสุขในการดํารงชีวิต ในการดํารงชีวิตนี้มันเป็นปัจจัยเครื่องอาศัยไง ถ้าปัจจัยเครื่องอาศัยนะ พระในสมัยพุทธกาล เวลาเกิดมา ดูสิ พระสีวลีรวยด้วยลาภสักการะมหาศาล แต่พระที่บวชมาที่เป็นพระอรหันต์โดยที่ว่าเป็นทุคตะเข็ญใจก็มี สิ่งที่มีอย่างนี้ สิ่งที่มีมันไม่ได้สมบูรณ์แบบไปทั้งหมดหรอก มันไม่สมบูรณ์แบบเพราะอะไร เพราะมันมีเวรมีกรรมไง กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน คนทําเวรทํากรรมมาสิ่งใด เห็นไหม ผลของกรรมๆ

ถ้าผลของกรรมทําคุณงามความดีมาขนาดไหน เราจะทํามักน้อยสันโดษขนาดไหนมันก็มีมากมายมหาศาลอย่างนั้น ถ้ามีมากมายมหาศาลอย่างนั้น ท่านก็ไม่ติดในสิ่งนั้นไง แต่ถ้าคนมันทุกข์มันยาก คนมันทุกข์มันยาก สิ่งที่มันทุกข์มันยาก เราก็ทํามาอย่างนั้น แต่จิตใจของเราไง จิตใจของเราถ้ามันประเสริฐ จิตใจของเราถ้ามีคุณค่าขึ้นมา เราเห็นค่าของนํ้าใจที่มากกว่า ถ้าคุณค่าของนํ้าใจที่มากกว่ามันไม่เอาปัจจัยเครื่องอาศัยนั้น มันไม่มากดถ่วงในชีวิตของเราไง

ถ้าเป็นชีวิตของเรานะ มีปัจจัยเครื่องอาศัย เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันเรื่องของกิเลสตัณหาความทะยานอยากทั้งนั้น ถ้าเรื่องของกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ดูสิ การอยากประพฤติปฏิบัตินี้เป็นกิเลสหรือไม่

การอยากประพฤติปฏิบัติอยากทําคุณงามความดีไง ถ้าอยากทําคุณงามความดี ทําความดี ความดีเป็นเครื่องอาศัย ถ้าทําชั่วๆ มีแต่คนติฉินนินทา กลิ่นของศีลกลิ่นของธรรมหอมทวนลมๆ หอมทวนลมเพราะการประพฤติปฏิบัติอันนั้น ถ้าการปฏิบัติอันนั้นเป็นคุณธรรม

นี่พูดถึงปัจจัย ๔ ถ้าปัจจัย ๔ นี้มันเป็นเรื่องโลก คติโลก คติธรรม คติโลกก็เรื่องของโลกๆ ไง โลกก็ทําคุณงามความดีของเรา ไปวัดไปวาทําบุญกุศลขึ้นมาเพื่อบุญกุศล เพื่อประสบความสําเร็จในชีวิต เพื่อความสุขในโลกของเราไง แต่ความสุขขนาดไหน ถ้ามีความสุขขนาดไหนมันก็ไปทุกข์ไปยากอยู่บนกองเงินกองทองนั่นแหละ

แต่ถ้ามันจะทุกข์จะยากขนาดไหน ทุกข์ยากเราก็ขวนขวายของเรา ถ้าขวนขวายของเรานะ มีสิ่งใดที่มันประสบความสําเร็จในชีวิตของเรา เวลามันทําหน้าที่การงานสิ่งใดทั้งสิ้นก็จบแล้ว แล้วชีวิตนี้มันเหลืออะไรล่ะ สิ่งต่างๆ ก็ทําหมดแล้วๆ

ดูสิ เวลาในหลวงท่านมีความนึกคิดของท่าน ท่านบอกว่าจะพัฒนาประเทศ ถ้าพัฒนาประเทศมันต้องพัฒนาสุขภาพของประชาชนก่อน ประชาชนสมัยก่อนนะ สมัยก่อนสุขภาวะมีอายุขัยก็สั้น โรคภัยไข้เจ็บก็มหาศาล ก็พยายามฟื้นฟูไง ฟื้นฟูตั้งแต่อาหารการกิน ตั้งแต่สภาวะแวดล้อม ตั้งแต่การบํารุงรักษาทางการแพทย์ ทางการแพทย์เพื่อบํารุงรักษาให้คนร่างกายแข็งแรง ถ้าสุขภาพแข็งแรง สุขภาพแข็งแรงทําหน้าที่การงานขึ้นมาก็ทําได้ง่าย ถ้าสุขภาพไม่แข็งแรงจะพัฒนาประเทศไปได้อย่างไร จะพัฒนาประเทศได้ก็ต้องสุขภาพแข็งแรงๆ

คําว่า “สุขภาพแข็งแรง” เห็นไหม ฉะนั้น เวลาเมืองไทยของเราถ้าพูดถึงวิชาการแพทย์ของเรา เราเทียมหน้าเทียมตาประเทศทั่วโลก เพราะเราส่งเสริมกันมาตั้งแต่ต้น ส่งเสริมมาตั้งแต่ต้นเพราะเราเห็นเรื่องปัจจัยเครื่องอาศัย เรื่องสุขภาวะ เรื่องสุขภาพ เรื่องความแข็งแรงของประชาชน ถ้าประชาชนแข็งแรง เศรษฐกิจพอเพียงๆ มันก็ประหยัดมัธยัสถ์นั่นน่ะ ถ้าเศรษฐกิจพอเพียงๆ มันจะพอเพียงมาจากไหน

ชาวไร่ชาวนาขึ้นมา พอเพียงกันมาได้อยู่นี่เพราะความเป็นหนี้ หนี้สินมันบีบคั้นน่ะ มันจะไปพอเพียงตรงไหนล่ะ มันต้องหามาใช้หนี้ใช้สินก่อนมันถึงจะพอเพียงไง คําว่า “หนี้สินๆ” หนี้สินมันมาจากไหนล่ะ หนี้สินขึ้นมาก็เพราะความโลภ อยากได้มาก อยากกระทํามาก กู้หนี้ยืมสินมาๆ มันเป็นเครดิตนะ เวลาทางการตลาด พวกเรามีเครดิตดีมาก มีบัตรเครดิตคนละ ๒๐ ใบ อู๋ย! เครดิตดีมากเลยนะ อวดกัน ยกย่องสรรเสริญกัน ทําไปแล้วมีแต่เอาเงินอนาคตมาใช้ทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าของเรานะ เราประหยัดมัธยัสถ์ของเรา นี่สุขภาวะทางจิตใจ ถ้าสุขภาวะจิตใจ คนเรานะ เราเกิดมาเป็นญาติกันโดยธรรมๆ นะ มีปากมีท้องเหมือนกัน ความเป็นอยู่เหมือนกัน แต่คนที่จิตใจเขาสูงส่งนะ เขาทําอย่างไรเขาไม่มีความน้อยเนื้อตํ่าใจของเขา เขาอยู่ของเขาด้วยความสุขความสงบของเขานะ

ของเราอยากจะเทียมหน้าเทียมตาเขาๆ เราใช้น่ะ สิ่งที่เราจะไปใช้เทียมหน้าเทียมตาเขามันไม่สะดวกกับเราเลย สมัยโบราณของเรานะ เวลาบ้านอยู่ริมนํ้า บ้านอยู่ในที่ลุ่ม เขาปลูกบ้านเรือนสูง เวลานํ้ามาเขาอยู่สบายของเขา

อยากจะเทียมหน้าเทียมตาเขาไง ทรงสเปนไง ยุโรปไง เวลานํ้าท่วมมาก็ไปหาเงินมาซ่อมบํารุงอยู่นั่นน่ะ เทียมหน้าเทียมตาเขา มันไม่ได้มองความเป็นไปของความเป็นจริงเลย ถ้ามองความเป็นไปของความเป็นจริง ผู้ที่เขามีสติมีปัญญาของเขาจะพัฒนาประเทศๆ มันต้องมีสติมีปัญญา ถ้ามีสติปัญญาแล้ว สติปัญญามันลํ้าหน้าประชาชนไป ลํ้าหน้าสังคมไป ถ้าลํ้าหน้าสังคมไป พูดสิ่งใดใครก็ไม่เชื่อฟังทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าเวลาความจริงมันประจักษ์ เวลาเขามาทวงหนี้ทวงสินต้องคอยหลีกลี้เขา เวลาทุกข์ยากขึ้นมาต้องคอยเอาชีวิตนี้ฟันฝ่าไป ถ้าความทุกข์มันบีบคั้นขึ้นมา แล้วถ้าใครทําสิ่งนั้นได้ ใครทําสิ่งนั้นแล้วมันมีความสุขความสงบเข้ามา มันเป็นเชิงประจักษ์แล้วเราถึงยอมเชื่อกันไง เพราะความคิดของท่านลํ้าหน้าเราไปๆ ลํ้าหน้าเราไปที่ไหนล่ะ ลํ้าหน้าเราไป ลํ้าหน้ากิเลสของเราไปไง

ถ้าเป็นความจริงๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒,๐๐๐ กว่าปีแล้ว ให้รู้จักประหยัดมัธยัสถ์ สุขที่พ้นจากความเป็นหนี้ ความเป็นหนี้เป็นสินนี้เป็นทุกข์อย่างยิ่งนะ ความเป็นหนี้เป็นสินเป็นทุกข์อย่างยิ่ง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตอกยํ้ามาแล้ว ๒,๐๐๐ กว่าปีนะ ไอ้พวกเราภูมิใจ เครดิตดี กู้ได้เยอะ เครดิตดี ถึงเวลาเขายึดหมดน่ะ เวลาเขายึดหมดแล้ว สงครามทางเศรษฐกิจไง ถ้าสงครามเศรษฐกิจ ถ้าใครมีสติปัญญา แล้วมันมาจากไหนล่ะ

เราจะเศรษฐกิจพอเพียงขึ้นมาได้ เราก็ต้องมีสติปัญญาของเรา ถ้ามีสติปัญญาของเรา สิ่งที่ว่ามันมีความบีบคั้นอยู่ด้วยความเป็นหนี้ๆ เราก็หาทางชดใช้เขาไป ชดใช้เขาไปเพราะอะไร เพราะเราไปกู้หนี้ยืมสินเขามาเองไง ถ้าเรารู้จักประหยัดมัธยัสถ์มันจะเข้ามานี่แล้ว มันจะเข้ามาเรื่องกิเลสของคนๆ นะ

วัฒนธรรมประเพณี ถ้าวัฒนธรรมของคนนะ ดูสิ ครูบาอาจารย์ของเราท่านบอกเลย ท่านยังเกิดทัน สมัยโบราณของเรามันเจือจานกันหมดทั้งหมู่บ้าน ในหมู่บ้านเขาสัมพันธ์กันไปหมดน่ะ เขาทําสิ่งใดเขาเจือจานกัน มันไม่มีโจรไม่มีขโมย มันรู้หมดเลยใครทําอะไร ในสมัยปัจจุบันนี้ต่างคนต่างอยู่ ต่างคนต่างปรารถนาตามกิเลสตัณหาของตน มันขวนขวายๆ ขวนขวายไปไง ขวนขวายไปแล้วมันเป็นยุคเป็นคราวของมัน นี่เวลาโลกเจริญๆ โลกเจริญแล้วธรรมะล่ะ ธรรมะในใจของเราล่ะเห็นไหม

เวลาฟังธรรมๆ ให้ธรรมเป็นทานๆ เขาให้วิชาการ ให้ความรู้ไง ให้รู้จักเท่าทันตัวเองไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาถึงที่สุด อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ถ้าตนเป็นที่พึ่งแห่งตนนะ เราทําบุญกุศลมามากมายมหาศาลขนาดไหน เวลาจะพ้นจากทุกข์ๆ มันต้องภาวนาทั้งนั้นน่ะ

ระดับของทานๆ ระดับของทานทําถึงที่สุดแล้ว เวลาทําทานแล้วมันมีความสุขมีความพอใจมาก ทําไปๆ มันก็จืดชืดของมัน ระดับของศีลๆ นั่งปกติของเรา เราทําทานๆ ขึ้นมา ถึงที่สุดแล้วเราให้คนอื่นทําแทน คนอื่นทําแทน นางวิสาขาเป็นพระโสดาบัน มีหลานเป็นผู้ที่ทําบุญกุศลแทนนางวิสาขา เวลาหลานตายไปๆ ผู้ที่ทําการแทนตายไป ร้องไห้ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

“วิสาขา เธอเป็นอะไร”

“หลานตายไป”

“โอ๋ย! ถ้าคนทั้งในนครราชคฤห์เป็นหลานของเธอ เธอไม่ต้องร้องไห้ทุกวันหรือ” เพราะมันมีคนตายอยู่ทุกวันไง ใครทําหน้าที่แทนกันก็แทนกันได้ทางโลกเท่านั้นน่ะ เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมาก็ต้องประพฤติปฏิบัติตามความจริงของตน ถ้าปฏิบัติตามความจริงของตน เห็นไหม ศีล สมาธิ ปัญญา

จิตดวงใดไม่มีปัญญา จิตดวงใดไม่มีสติยั้งคิดในใจของตน จิตดวงใดไม่มีสมาธิ จิตดวงใดไม่มีมรรคมีผลขึ้นมา ถ้าดวงใจดวงใดมันไม่มีมรรคมีผลขึ้นมามันฉลาดขึ้นมาได้อย่างไร มันจะพ้นทุกข์ขึ้นมาได้อย่างไร

ถึงที่สุดแล้วเรื่องระดับของทานๆ เรื่องของศีลก็เรื่องของศีล เรื่องของปัญญาๆ แล้วปัญญาขึ้นมา ครูบาอาจารย์ของเราถ้าเป็นปัญญาขึ้นมา โปฐิละๆ ใบลานเปล่าๆ ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สั่งสอนลูกศิษย์ลูกหามหาศาล ไปไหนมีแต่คนนับหน้าถือตาทั้งนั้นน่ะ เวลาไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “ใบลานเปล่ามาแล้วหรือ โปฐิละใบลานเปล่ามาแล้วหรือ”

อ่านให้มากๆ ยิ่งอ่านยิ่งโง่ อ่านใบลานเปล่าๆ มันไม่มีสิ่งใดอยู่ในหัวใจของตนเลย ปริยัติเขาศึกษาให้มาปฏิบัติ เวลาปฏิบัติเป็นจริงขึ้นมา เพราะถึงเวลาแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคอยเคาะ คอยเคาะคือคอยสะกิด

เราเวลาทําสิ่งใดเราก็ว่าเราทําถูกทั้งนั้นน่ะ แต่มันไม่มีครูบาอาจารย์คอยสะกิดให้เราเข้าใจว่าอะไรถูกอะไรผิด อะไรควรไม่ควร มันควรจะพัฒนาขึ้นไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป ระดับของอะไร ดูสิ พุทธตามทะเบียนบ้านก็ไม่สนใจสิ่งใดทั้งสิ้น คนที่ไปวัดเป็นคนที่มีปัญหาทั้งนั้น เราเป็นคนดีๆ

คนดีมีอะไร คนดีก็สมบัติเดิมไง กินของเก่า ของที่เคยทํามา มนุษย์สมบัติเป็นของเก่าทั้งนั้นน่ะ สิ่งที่ได้บุญกุศลขึ้นมา ทําขึ้นมาแล้วเป็นของเก่า กินของเก่าอยู่นั่น เราเป็นคนดีๆ ไง เวลาไปวัดไปวาขึ้นมานั่นของเก่า ของเก่าก็เราทํามาเราถึงได้เกิดเป็นมนุษย์ พอเกิดเป็นมนุษย์ขึ้นมา ใครมีสติปัญญาขึ้นมามันจะขวนขวายหยิบฉวยทรัพย์สมบัติได้มากน้อยแค่ไหน

ถ้าหยิบฉวยทรัพย์สมบัติทางโลก บุญกุศลมันเป็นอามิส มันเป็นทรัพย์สมบัติทางโลก มันเป็นสมบัติทางโลก แล้วทรัพย์สมบัติที่เป็นอริยทรัพย์ล่ะ ทรัพย์สมบัติที่จะเป็นสมบัติของเราล่ะ

ถ้าทรัพย์ที่เป็นจริง ดูสิ การเกิด แก่ เจ็บ ตาย มันต้องเกิด แก่ เจ็บ ตายทั้งสิ้น แล้วที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายมันอยู่ที่ไหนล่ะ พระพุทธศาสนาสอนที่นั่นไง ถ้าสอนที่นั่น เราถึงขวนขวายของเรา ถ้าขวนขวายของเรา เรื่องของโลกเราก็ทําของโลก นี่เรื่องระดับของทาน ระดับของศีลขึ้นมาเราก็ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบเข้ามา เห็นไหม

ดูสิ โปฐิละใบลานเปล่าๆ ศึกษามีความรู้มาก สั่งสอนใครไม่มีผิดหรอก พระพุทธเจ้าก็ยังอยู่ เพราะพระพุทธเจ้ายังอยู่ ฟังโปฐิละแล้วก็ไปถามพระพุทธเจ้าก็ถูกต้องทั้งนั้นน่ะ แต่เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง โปฐิละใบลานเปล่าๆ นั่นมันสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ใช่สมบัติของเธอ

สุดท้ายแล้วเวลาโปฐิละได้สติปัญญาขึ้นมา ไปสํานักปฏิบัติ ไปหาครูบาอาจารย์ที่ปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติท่านปฏิบัติเงียบๆ ของท่าน ท่านอยู่ป่าอยู่เขาของท่าน ท่านรักษาในใจของท่าน ท่านมีภาวนามยปัญญา ปัญญาที่ชําระล้างกิเลสของท่าน ท่านสงบเสงี่ยม เศรษฐกิจพอเพียงๆ พอเพียงในใจของท่าน ท่านเป็นพระอรหันต์น่ะ สงบระงับทั้งนั้นน่ะ

เวลาโปฐิละมีชื่อเสียงเกียรติศัพท์เกียรติคุณจะไปศึกษา เจ้าอาวาสบอกว่า เราอยู่ป่า เราไม่มีชื่อเสียง ไม่มีเกียรติศัพท์เกียรติคุณ ใครจะรู้จัก คงไม่มีความสามารถสอนได้หรอกมั้ง

ก็ไล่ไปเรื่อยๆ ไง องค์ที่ ๒ ก็ไล่ไปเรื่อยๆ ทุกคนไม่มีเกียรติศัพท์เกียรติคุณทั้งนั้นน่ะ เขาพอเพียงในใจของเขา สุดท้ายแล้วไปถึงสามเณรน้อย ตั้งแต่หัวแถวยันท้ายแถวเป็นพระอรหันต์ทั้งวัดเลย นี่ความพอเพียงในใจของท่าน ท่านไม่มีชื่อเสียงเกียรติศัพท์เกียรติคุณเพราะอะไร เพราะสิ่งนั้นมันเป็นโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ สรรเสริญนินทา ยกย่องสรรเสริญ ประจบสอพลอกันอยู่ในสังคมโลกไง มีแต่หน้ากาก มีแต่หัวโขน ไม่มีความจริงในใจเลย

สุดท้ายแล้วเวลาเจ้าอาวาสก็บอกสามเณรน้อย ถ้าโปฐิละเขามีปัญญามาก เขาอยากจะประพฤติปฏิบัติก็ลองเขาหน่อย คําว่า “ลอง” ให้ลองประพฤติปฏิบัติดู

ถ้าประพฤติปฏิบัติดู ถ้าสั่งสอน สั่งสอนอะไร ฉันรู้หมดแล้ว เพราะฉันจําได้หมด ฉันสอนลูกศิษย์ลูกหามหาศาล แล้วจะมาสอนอะไร ใกล้เกลือกินด่าง เอาของพื้นๆ มาสอนมันจะมีปัญญาอะไรล่ะ

แต่สามเณรน้อยนี้เป็นพระอรหันต์นะ เป็นพระอรหันต์สามเณรน้อย ถ้าจะสอน อ้าว! อย่างนั้นตกลงว่าจะสอน แล้วจะสอนนะ เราต้องมีเครื่องมือสอนนะ ก็จะขอให้ไปตัดไม้ ตัดไม้ก็ตัดกอไผ่ ให้ห่มจีวรเข้าไป

โดยข้อเท็จจริงมันเข้าไปได้อย่างไรล่ะ เข้าไปจีวรมันเกี่ยวผ้าขาดหมด แล้วผ้าสมัยพุทธกาลมันหาได้ยากไง

“เราต้องการไม้นั้น ให้เอามีดเข้าไปตัด”

หยิบมีดจะวิ่งเข้าไปตัดเลยนะ

“ไม่เอาแล้ว พอ” เพราะเขาไม่ต้องการ เขาต้องการลดทิฏฐิมานะ ไอ้ที่ว่ารู้มากๆ นั่นน่ะ ไอ้ที่ว่าศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่วมหัวนั่นน่ะ

“อย่างนั้นไม่เอาแล้ว เราจะเอานํ้า” ก็ให้ห่มผ้าลงไปในคลองจะไปตักนํ้า พอลงไปถึงใกล้ๆ คลอง “ไม่เอาแล้วๆ ไม่เอา ขึ้นมา” แสดงว่าทิฏฐิมานะมันลดลง ทิฏฐิมานะถือตัวถือตนว่าตัวเองรู้ ตัวเองเก่ง ตัวเองเข้าใจมันลดลง

พอมันลดลง อย่างนั้นเราจะเริ่มสอนนะ ร่างกายนี้เปรียบเหมือนจอมปลวก จอมปลวกมันมีรูอยู่ ๖ รู ปิดเสีย ๕ รู เหลือรูไว้รูหนึ่งคอยจับเหี้ยตัวนั้นน่ะ เหี้ยในจอมปลวกนั้นน่ะ

เรียนมาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สอนมาหมด พระไตรปิฎกรู้หมด สอนเขา ลูกศิษย์ลูกหาเต็มบ้านเต็มเมือง เวลาพระอรหันต์จะสอน สอนเรื่องจอมปลวก อ้าว! ไม่สอนธรรมะพระพุทธเจ้าเลย ไม่สอนพระไตรปิฎก ไม่สอนเรื่องอริยสัจหรือ โอ๋ย! ไม่สอนเรื่องมรรคผลนิพพานเชียวหรือ มันต้องสอนมรรคผลนิพพานสิมันถึงจะจริง นี้เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นพุทธบัญญัติ นี่สมมุติบัญญัติ บัญญัติมาเป็นเรื่องวิถีแห่งจิต เวลาจิตมันเป็นไป วิถีแห่งกิเลส จิตที่มันส่งออก จิตที่มันมีอุปาทานของมัน นั่นน่ะท่านพูดถึงความรู้สึกนึกคิดของเราทั้งนั้นน่ะ ท่านเปรียบ นี่เป็นบัญญัติ

แต่เวลาจริงๆ ขึ้นมา สมมุติว่าร่างกายเราเป็นจอมปลวก มันมีเหี้ยอยู่ตัวหนึ่งในจอมปลวกนั้น คอยสังเกตจับเหี้ยตัวนั้นมาแล้วเอาเหี้ยตัวนั้นมาพิจารณา ก็หัวใจของเรานี่ไง เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิถีแห่งจิต วิถีแห่งจิตก็ความคิดเรา วิถีแห่งจิตมันเทียบได้หมดน่ะ เรามีพร้อม เรารู้หมด เราเข้าใจทั้งหมดเลย แต่ไม่ได้อะไรทั้งสิ้นน่ะ เวลาจริงๆ ขึ้นมา ปิดรูทั้ง ๕ รู ตา หู จมูก ลิ้น กาย เหลือช่องของใจให้มันแลบออกมา แลบออกมา เห็นไหม

นี่ไง ครูบาอาจารย์ที่ท่านสั่งท่านสอน ท่านสอนให้ทําความสงบของใจไง ถ้าใจมันสงบแล้ว ใจสงบแล้วถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ถ้าใจมันสงบแล้ว ถ้าใจไม่สงบมันจินตนาการทั้งนั้นน่ะ มันรู้ไปหมด ใบลานเปล่าๆ ความรู้ท่วมหัว มันไม่มีความเป็นจริงในใจไง ถ้ามีความเป็นจริงในใจ ศีล สมาธิ ปัญญามันเกิดขึ้น

นี่พูดถึง ดูสิ ของ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติไว้ตั้งแต่พระจะบวช นี่พูดถึงว่า บริขาร ๘ มันก็มีบาตร มีจีวร มีเครื่องนุ่งห่ม แล้วมียารักษาโรค นี่ปัจจัย ๔ ปัจจัย ๔ นี้ดํารงชีวิตเรื่องโลกๆ นะ ดํารงชีวิตเพราะอะไรล่ะ เพราะเราเป็นฆราวาสใช่ไหม เราเห็นแต่ทุกข์ใช่ไหม เราจะพ้นจากทุกข์เราก็มาบวชเป็นพระ เราจะมาประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ไปปฏิบัติก็เป็นปุถุชน เราก็ต้องดํารงชีวิต การดํารงชีวิต ดํารงชีวิตแบบปุถุชนไง

แต่เวลาประพฤติปฏิบัติไปแล้วถ้ามันมีร่องมีรอย ปฏิบัติไปแล้วอริยบุคคลตั้งแต่โสดาบัน สกิทาคามี อนาคามีขึ้นไปเรื่อยๆ มันจะเข้มแข็ง มันจะห้าวหาญ ไอ้เรื่องเห็นของปัจจัย ๔ นี้เป็นของภายนอกเลย มันเป็นของไม่จําเป็นเลย เพราะมันไม่กิน ๗ วัน ๘ วันก็ไม่ตาย มันอยู่ของมันได้

แต่ของเราที่มา โอ๋ย! มันทุกข์มันยาก ต้องกินอิ่มนอนอุ่น ต้องสะดวกสบายก่อนแล้วค่อยปฏิบัติ ต้องทุกคนเอาอกเอาใจดีแล้ว แล้วค่อยปฏิบัติ นี่ความคิดถ้าจิตใจอ่อนแอมันคิดไปอย่างหนึ่ง

จิตใจที่เข้มแข็ง จิตใจที่ปฏิบัติแล้วสมความปรารถนาขึ้นไปมันจะเข้มแข็ง มันจะเป็นอาชาไนย บุรุษอาชาไนยจะเลือก จะคัด จะแยก จะทําประโยชน์กับใจของตนเอง แต่ถ้ามันอ่อนแอๆ มันก็ตายกันอยู่นั่นน่ะ เอาอกเอาใจตายกันอยู่นั่น นี่พูดถึงปัจจัยเครื่องอาศัย แต่มันมีกายกับใจๆ ไง ถ้าร่างกายเข้มแข็ง เรื่องสิ่งภายนอกมันเป็นภายนอก

เราจะพูดถึงว่า ในปัจจุบันนี้เวลาในหลวงท่านฟื้นฟูสังคมไทย เริ่มต้นตั้งแต่สุขภาวะของคนก่อน ท่านพูดบ่อยมากว่าประเทศชาติมันจะเจริญ ประชาชนต้องแข็งแรงปลอดจากโรคภัยไข้เจ็บก่อน ท่านถึงฟื้นฟูในเรื่องสุขอนามัย เรื่องทางการแพทย์ สุดท้ายแล้วพอล่วงมา เศรษฐกิจพอเพียงๆ ให้คนประหยัดมัธยัสถ์ ให้คนรักกัน ให้คนชอบกัน สอนโดยที่ไม่ต้องให้ระลึกถึงท่านเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไม่มีกํามือในเรา มันเป็นสัจธรรม มันเป็นข้อเท็จจริง วางไว้ให้พวกเราขวนขวายแสวงหาให้เป็นความจริงขึ้นมา

ของท่าน ท่านก็สอนขึ้นมาเพื่อให้ประชาชนมีความสุข ให้พวกเราชาวไทยมีความสุข มีความรักใคร่กัน มีความเห็นนํ้าใจต่อกัน ท่านสอนเพื่อใครน่ะ ท่านสอนเพื่อเราทั้งนั้นน่ะ

คนที่เขาทําแล้วเขาไม่ปรารถนาสิ่งใด ไม่ต้องการสิ่งใด นั้นเราถึงจะเคารพบูชา คนที่ทําสิ่งใดแล้ว “ของฉันๆ ฉันแน่ ฉันเก่ง” ไม่มีใครเขาสนใจด้วยหรอก

นี้พูดถึงนะ ถ้ามันทําความเป็นจริง ปิดทองหลังพระ ถ้าปิดทองหลังพระ ทําความดีเพื่อความดีไง เราทําความดีเพื่อความดี เรามาวัดมาวากัน เรามาเสียสละทานของเราเพื่อหัวใจของเรา เพื่อหัวใจของเรา ฟังธรรมๆ เพื่อตอกยํ้าใจของเรานี่แหละ ตอกยํ้าสัจธรรมของเราขึ้นมา ถ้ามันทําความเป็นจริงขึ้นมา

ครูบาอาจารย์ท่านมี ถามท่านได้ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ การสนทนาธรรมเป็นมงคลอย่างยิ่ง การสนทนาธรรม การไต่ถามเป็นเรื่องมงคลทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันถามด้วยข้างๆ คูๆ ถามด้วยการฉ้อฉล อันนั้นธรรมะที่หลวงตาท่านบอก ธรรมะหมากัดกัน เอาชนะคะคานกันไง อยากจะรู้ อยากจะอวด อยากจะอ้าง ไร้สาระมาก

แต่ถ้ามันสงสัย ถ้ามันสงสัย มันเป็นสิ่งใดที่เราปฏิบัติแล้วมันมีสิ่งใด พูดได้ ครูบาอาจารย์เรา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ เป็นมงคลชีวิต แล้วคนที่มีคุณธรรมในหัวใจท่านไม่รู้อะไรเป็นมงคล อะไรเป็นอัปมงคลหรือ

ไอ้คําว่า “เป็นมงคลๆ” คือมันเป็นแง่บวก มันเป็นสิ่งที่แสวงหา อัปมงคลคือการกดถ่วงกัน นั่นคืออัปมงคล แต่ถ้าเป็นมงคล มงคลชีวิตมันประเสริฐทั้งนั้นน่ะ ถ้ามันเป็นมงคลชีวิต ถ้าเรามีจิตใจที่เป็นธรรม ฟังธรรมๆ เพื่อใจดวงนี้ เพื่อชีวิตนี้ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ วันนี้วันเฉลิมพระชนมพรรษารัชกาลที่ ๙ รัฐบาลเขาจัดงานยิ่งใหญ่มากนะ เขาจัดงานยิ่งใหญ่เพราะอะไร เพราะท่านทําให้ประเทศชาติไว้ยิ่งใหญ่มาก เพราะท่านทําให้ประเทศชาติไว้ยิ่งใหญ่มากมันถึงเข้าไปถึงในหัวใจของประชาชน ประชาชนถึงเคารพรักบูชาท่าน เคารพรักบูชาท่าน เห็นไหม วันนี้วันเฉลิมพระชนมพรรษา แล้ววันนี้เรามาทําบุญวันเฉลิมพระชนมพรรษานะ ระลึกถึงท่าน ท่านได้คุ้มครองดูแลพวกเราให้ร่มเย็นเป็นสุขไง ถึงมันจะมีการกระทบกระเทือนกันบ้าง อันนี้มันเป็นเรื่องนานาจิตตัง นานาจิตตังนั่นเรื่องของเขา แต่ของเราเอานี่ไง

วันนี้วันเฉลิมพระชนมพรรษา เรามาทําบุญถวายองค์ในหลวงของเรา ถ้าทําบุญถวายในหลวงของเรา ให้ระลึกถึงท่าน ระลึกถึงท่าน เห็นไหม “เราจะก้าวตามรอยเท้าพ่อ” นี่เวลาพูดกัน “เราจะก้าวเดินตามรอยเท้าพ่อ” ทําไมต้องก้าวเดินตามรอยเท้าพ่อด้วยล่ะ เพราะพ่อท่านทําความดีไว้ไง เพราะท่านทําความดีเป็นที่ประจักษ์ไง ถ้าเป็นที่ประจักษ์ เราจะทําคุณงามความดีอย่างนั้น คุณงามความดีอย่างนั้นเป็นทางเดินของใจไง เป็นทางเดินของคนดี คนดีมันต้องมีสติมีปัญญา มีสติปัญญาเพื่อพาจิตใจของเราให้มันไปถึงที่สุด ที่สุดแห่งทุกข์ ถ้าพาไปอย่างนั้นมันถึงเป็นความสุขไง เป็นความสุขที่ไหน

ถ้าคนทําคุณงามความดี ทําแล้วสุจริต มันไม่หวาดระแวง คนทําทุจริตทําสิ่งใดแล้วเราหวาดระแวงไปทั้งนั้นน่ะ ทําสิ่งใดแล้วกลัวความลับจะเปิดเผย ทําสิ่งใดแล้วมีแต่ความปกปิดไว้ นั่นน่ะทําแล้วมันเป็นความทุกข์ในหัวใจไง แต่สิ่งที่ได้มาๆ ด้วยปัญญาไง ปัญญาที่คิดว่าเราได้ของเรามา เราทําแล้วเราได้ของเราๆ

คําว่า “ได้ของเรา” มันได้อย่างไร ดูสิ ที่เรามานี่เรามาได้ไหม เรามาเสียสละ การที่เสียสละคือได้ ได้อะไร ได้บุญกุศลไง บุญกุศลคืออะไร ผู้ให้ไง ให้แล้วผู้ที่รับแล้วเขาใช้ประโยชน์ของเขา ใช้ประโยชน์ของเขา แต่ประโยชน์ของเราๆ คือเราได้มีโอกาสให้ไง ถ้าเรามีของมากมายมหาศาลเลย แล้วเราไม่มีโอกาสให้ เพราะไม่มีผู้ที่จะรับ เราเก็บไว้มันก็เน่าอยู่นั่นน่ะ เพราะเราใช้ประโยชน์ไม่ได้ไง

ถ้าเรามี ถ้าไม่มีผู้รับ เราก็ไม่มีโอกาสให้นะ ถ้าเราจะมีโอกาสให้ เราให้ของเรา ให้ของเราเพื่อบุญกุศล เพื่อหัวใจของเรา เขาเรียกคนมีบารมีไง ถ้ามีบารมีในหัวใจ เราทําเพื่อใจเราๆ มันเป็นเรื่องหยาบเรื่องละเอียด ของหยาบๆ คนเข้าใจได้ คนรู้ได้ ของที่ละเอียดมันมองจนไม่ได้ มองจนไม่รู้ไง

คนมาถามประจํา ผีมีจริงหรือเปล่า นรกสวรรค์มีจริงหรือเปล่า

มันเป็นทิพย์ไง มันเป็นทิพย์คือมันพิสูจน์ไม่ได้ด้วยทางวิทยาศาสตร์ไง ถ้าวิทยาศาสตร์พิสูจน์ไม่ได้ แต่ถ้าวิทยาศาสตร์ทางจิตพิสูจน์ได้ พิสูจน์ได้ด้วยอะไร พิสูจน์ได้เวลาคนที่เขาภาวนา เวลาจิตเขาส่งออกไปรู้ไปเห็นต่างๆ ความรู้ความเห็นนั้น ความรู้ความเห็นนั้นจริงไหม? จริง แต่ความเห็นนั้นจริงไหม? ไม่จริง

ไม่จริงเพราะอะไร เพราะจิตใจของเขายังมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเขา เขามีอุปาทานในใจของเขา เขามีความจินตนาการของเขา เขามีการคาดหมายของเขา เขาก็เห็นตามคาดหมาย ตามจินตนาการของเขา

แต่ครูบาอาจารย์ของเรา ครูบาอาจารย์ของเราถ้าท่านสิ้นกิเลสแล้ว นั่นน่ะเป็นความจริง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ความจริง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เพราะท่านไม่มีอุปาทานในหัวใจไง ไม่มีอุปาทาน ไม่มีการสร้างภาพในใจขึ้นมา ถ้ามันเห็นสิ่งใดมันเห็นตามความเป็นจริงอันนั้น

นี่ไง เวลามันเห็นแบบโลกๆ เห็นโดยจินตนาการ เห็นโดยการคาดเดา เห็นแล้ว แล้วก็คิดว่าเป็นของตนๆ แล้วมันก็ไม่เป็นอะไรของตนสักอย่างหนึ่ง แต่ครูบาอาจารย์ท่านเห็นของจริงๆ ท่านเห็นจริงนะ ท่านบอกว่าเห็นจริงก็เป็นผลของวัฏฏะ เห็นจริงก็เป็นเรื่องของโลก เห็นจริงก็ไม่ใช่ของเรา

เห็นจริงๆ ท่านยังวางไว้เลย ไอ้พวกเราเห็นไม่จริง แหม! ฉันรู้ ฉันเก่ง ฉันแน่ ฉันใหญ่ นั่นน่ะอุปาทานไง ทีนี้คําว่า “อุปาทาน” อันนี้มันเป็นเรื่องของจริตนิสัยของคน ถ้าจริตนิสัยของคน เราพยายามทําของเรา

ทําความดีถวายพ่อ ทําความดีถวายพ่อ เราจะเดินตามรอยเท้าพ่อ เดินตามรอยเท้าพ่อเพราะอะไร เวลาเศรษฐกิจพอเพียงมันก็สันโดษ คนที่จะสันโดษ คนที่จะถือสันโดษได้ ดูนักบวชเราอยู่ในป่าในเขา ท่านทรงศีลของท่าน ท่านก็มีเครื่องอยู่ของท่าน ไอ้เราจะสันโดษๆ สันโดษอย่างไรถ้าเราไม่มีจะกิน มันก็เลยเศรษฐกิจพอเพียงไง

เศรษฐกิจคือว่าเราทําอยู่ทํากิน ทําอยู่ทํากินของเรา เรามีความสุขความสงบของเรา แล้วมันสันโดษๆ สันโดษได้เพราะอะไร สันโดษได้เพราะมันมีสติมีปัญญาไง

แต่ถ้าสันโดษไม่ได้มันมีแต่ความน้อยเนื้อตํ่าใจ ไอ้น้อยเนื้อตํ่าใจนี่สําคัญมากเลย พอน้อยเนื้อตํ่าใจ จะเท่าเขา จะเทียบเคียงเขา ถ้าเทียบเคียงเขา พยายามจะสร้าง เบ่งขึ้นมาเป็นอึ่งอ่าง จะเท่ากับโคไง “เท่านี้เท่าหรือยังลูก” มันเบ่งใหญ่เลยนะ มันจะอวด มันจะให้เท่าโค อึ่งอ่างมันอวดลูกมันนะ “เท่านี้เท่าโคหรือยังลูก เท่านี้เท่าโคหรือยัง”

“ยังหรอกแม่”

มันเบ่งจนท้องแตกตายเลย นั่นถ้าจิตใจมันไม่สันโดษ เห็นไหม

ถ้ามันสันโดษของมันน่ะ โธ่! โคมันเล็มหญ้า มันก็หากินของมันไป ร่างกายมันใหญ่โตขนาดไหนมันก็อิ่มท้องของมันไปตามชีวิตของเขา ถ้าเขามีความสุขก็ความสุขของโค ไอ้เราความสุขของอึ่งอ่างใช่ไหม อึ่งอ่างนะ มันหาอยู่หากินมันก็เต็มท้องของอึ่งอ่างใช่ไหม มันก็มีความสุขของอึ่งอ่าง อึ่งอ่างพ่อแม่ลูกมีความสุขมีความสงบมันก็ความสุขของอึ่งอ่าง อึ่งอ่างจะมีความสุขเหมือนโคมันเป็นไปได้อย่างไรล่ะ โคมันก็เป็นโค มันต้องกินหญ้า ดูสิ มันต้องแช่นํ้าของมันน่ะ

ถ้ามันสันตุฏฐี มันมีความสันโดษในใจ ถ้าความสันโดษในใจ ถ้ามันไม่มีหนี้ไม่มีสิน ถ้ามันไม่มีภาระรับผิดชอบ ไม่มีภาระรับผิดชอบมันต้องมีคุณธรรมอย่างนี้มันถึงจะอยู่โดยสันโดษด้วยความสุข แต่ถ้ามันจะเป็นอึ่งอ่าง มันจะเบ่งให้เท่าเขาๆ ด้วยตัณหาความทะยานอยากด้วยไง

นี่ไง “ตามรอยเท้าพ่อๆ” ท่านให้เราสามัคคีกันนะ ท่านให้เรารักกันนะ ให้ชุมชนรักกัน ให้ชุมชนเอื้ออาทรต่อกัน มีนํ้าใจต่อกัน มีนํ้าใจต่อกัน เห็นไหม ถ้าตามรอยพ่อๆ ต้องตามรอยอย่างนี้ ตามรอยโดยการกระทํา ตามรอยด้วยมีสติมีปัญญา ถ้ามีสติปัญญาขึ้นมา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านสอนไว้ “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย”

เราตามรอยเท้าพ่อ พ่อที่ท่านเกิดมาท่านเป็นกษัตริย์ ท่านปกครองดูแลเราเป็นบุคคล แล้วท่านก็ต้องสวรรคตไป แต่คุณงามความดีของท่าน เหตุและผลคือธรรม

“เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” ก็มีแต่ตามรอยเท้าพ่อๆ ตามรอยเท้าพ่อก็กิริยาที่พ่อทําไว้ ความดีความชั่ว เหตุและผลเรารวมลงเป็นธรรม “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด จงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” ถ้าเราจะมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด เราตามรอยแล้ว คุณงามความดีอันนั้น ถ้าเราระลึกถึงอย่างใดก็ให้ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระลึกพุทโธๆ ขึ้นมาในหัวใจ จะระลึกถึงอย่างไรเราก็มีสติปัญญาของเรา ค้นคว้าหาใจของเราให้เจอไง ถ้าค้นคว้าหาใจของเราให้เจอ ถ้าค้นคว้าของเรา ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติพยายามขวนขวายของเราๆ

ทางโลกเวลาเจ็บไข้ได้ป่วยเขาเสียทรัพย์ เสียทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ คําว่า “เสียทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ” ถ้าเจ็บไข้ได้ป่วย เสียอวัยวะเพื่อรักษาชีวิตไง แต่ถ้าถึงที่สุดแล้วครูบาอาจารย์ของเราท่านปฏิบัติ เวลาถ้ามีสิ่งใดที่มาขัดแย้งในหัวใจ ทํานู่นก็ไม่ได้ ทํานี่ก็ไม่ได้ มันจะเป็นจะตายนะ ทําอย่างนู้นมันวิกฤติเกินไปนะ ถ้าเวลาครูบาอาจารย์ท่านมีสติมีปัญญานะ เวลาถ้าอะไรจะตาย ขอดูหน้าซิอะไรจะตายก่อน นี่สละชีวิตเพื่อธรรม แม้แต่ชีวิตยังสละได้เลย พอจะสละขึ้นมา เวลาถ้ามันมีสติมีปัญญาขึ้นมานะ เวลาสละชีวิตเพื่อธรรม

หลวงตาท่านเทศน์ประจํา เวลาท่านวิกฤติของท่านในการประพฤติปฏิบัติ เวลามันหน้าสิ่วหน้าขวานนะ ท่านทุ่มเทหมดเลย เวลาทุ่มเทหมดเลย มันต้องเสียสละกันเต็มที่เลย พอเสียสละ ท่านบอกเลย กิเลสตาย เราไม่ตาย

ท่านไม่เคยตายสักที แต่ไอ้ความวิตกกังวลของเรา ไอ้กิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจ นู่นก็ตาย นี่ก็ตาย มันเอาตายมาหลอกทั้งนั้นน่ะ แล้วพอว่าตาย เข่าอ่อนหมดเลย เห็นไหม นี่ท่านเสียสละชีวิตเพื่อธรรม

แต่ถ้าเป็นกิเลสนะ กิเลสมันล่อมันหลอก เวลาครูบาอาจารย์ท่านคอยแนะนําพวกเรานะ เวลากิเลสมันหลอก เวลาที่เห็นนิมิต เห็นแสงต่างๆ แล้วตามมันไป ท่านบอกว่าอย่าตามไป ถ้ามันเดินตามไป ถ้ามันตกหน้าผามันตายได้นะ เวลามันตายได้ เวลามันหลอกให้ตาย เวลากิเลสมันหลอก มันหลอกให้ตายนะ แต่หลอกให้ตายอย่างนั้นเพราะเราไม่มีสติปัญญาเทียบเท่าไง

แต่ถ้าเวลาเราประพฤติปฏิบัติของเราอยู่ ถ้ามีสติมีปัญญา ถ้ามรรคผลมันเกิดขึ้นมาในจิตของเรา มันแก้มันไขกัน เพราะอะไร เพราะเวลามันจะตายมันตายที่ภวาสวะ ตายที่ภพ ตายที่ใจนั้นไง เวลากิเลสถ้ามันตายไปแล้วมันก็ตายสิ้นไปจากหัวใจนั้น แต่ถ้ามันอยู่เหนือหัวใจนั้นมันจะครอบครองหัวใจนั้น แต่ถ้าเป็นเรื่องนิมิต เรื่องความเห็นจากภายนอก มันพาให้ชีวิตนี้ไปสิ้นไง

“เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิดๆ” นั่นมันเป็นธรรมหรือเป็นกิเลสล่ะ ถ้ามันเป็นกิเลส เราไปพึ่งกิเลส เราไปพึ่งกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันก็หลอกไปไง ถ้าเราพึ่งธรรมๆ ก็พึ่งสติพึ่งปัญญาไง ถ้ามีสติปัญญา เราจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด เราก็แยกแยะสิ มันจริงหรือไม่จริง มันเป็นไปได้หรือเป็นไปไม่ได้ ถ้าเป็นไปไม่ได้เราก็วาง เราไม่ตามมันไป

ถ้าไม่ตามมันไป มันก็หันมาหลอกแล้ว “ของดีนะ ถ้าทํามาทางนี้จะสิ้นกิเลสนะ ถ้าอยู่ตรงนั้นมันไปไม่ได้” นี่มันหลอกทั้งนั้นน่ะ ถ้ามีสติปัญญามันต้องพิสูจน์กันไง คําว่า “พิสูจน์” นะ คนอื่นหลอกเราไม่สําคัญกว่ากิเลสหลอกเรานะ ตัวตนของเรา ปัญญาของเรามันหลอกเรา ถ้าหลอกเรา มีสติปัญญาไล่ตามไปหมดนะ เวลาอย่างนี้มันเป็นเรื่องกิเลสหยาบๆ

เวลากิเลสมันละเอียดข้างใน ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพิจารณาของท่านไปมีสติปัญญา โอ้โฮ! มันสว่างไสวไปหมดเลย มันผ่องใสไปหมดเลยนะ นี่คนที่ปฏิบัติเอง คนคือผู้ที่รู้เอง ผู้ที่เห็นเอง แล้วประพฤติปฏิบัติมาโดนกิเลสหลอกมาเป็นชั้นเป็นตอนเข้ามา เวลาจิตเสื่อมทําอย่างไรก็ทําไม่ได้ ไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านสั่งท่านสอน เวลาท่านปฏิบัติผ่านไปแล้วนะ ท่านบอกเลยนะ สอนเหมือนเด็กๆ เลย

ก็เด็กๆ ก็เริ่มต้นมันก็เด็กๆ เริ่มต้นเหมือนเด็กๆ คือว่าจิตใจมันยังไม่มีวุฒิภาวะมันก็เหมือนเด็กๆ มันจะไม่เป็นผู้ใหญ่หรอก แต่มันเป็นขึ้นมาๆ มันปฏิบัติขึ้นมา มันโดนหลอกมา มันพิจารณามา มีครูบาอาจารย์คอยชักนํามา มีการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ผ่านมาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา มันมีประสบการณ์มาทั้งนั้นน่ะ

คําว่า “มีประสบการณ์” จิตมันมีประสบการณ์มามันถึงละเอียดเข้าไป จิตมันมีประสบการณ์มามันถึงผ่านกิเลสเป็นชั้นๆ เข้าไป บุคคล ๔ คู่ พอไปถึงที่สุดแล้วมันยังไปติดมัน เห็นไหม จิตเรานี้มหัศจรรย์มาก มันทะลุปรุโปร่งไปหมดน่ะ ภูเขาเลากา โอ้โฮ! มันมองผ่านได้หมดเลย ไม่มีสิ่งใดบังสายตานี้ได้เลย ทําไมมันมหัศจรรย์ขนาดนี้ ทําไมมหัศจรรย์ขนาดนี้

นี่เวลาบอกว่ากิเลสหยาบๆ มันก็หลอกมาอย่างหนึ่ง เวลากิเลสละเอียดมันก็หลอกไปอย่างหนึ่ง เวลามันละเอียดเข้าไปในหัวใจมันก็ยังไปหลอกอยู่นั่นน่ะ ถ้าไปหลอกอยู่นั่น ท่านบอกว่าเปรียบเหมือนเรือนว่าง แต่มีคนอยู่ แล้วเราก็ไปยืนขวางอยู่ “อู๋ย! มันมหัศจรรย์ๆ”...ไอ้เราไอ้ตัวสกปรกไปยืนขวางอยู่นั่นน่ะ

ธรรมะมาเตือนๆ เห็นไหม ความสว่างไสว ความผ่องใส ความอลังการทั้งหมดเกิดจากจิต เกิดจากจิต เพราะเกิดจากจิตมันมีที่เกิดไง ถ้ามันมีที่เกิดมันก็มีที่ดับไง ถ้ามันยังมีที่มาที่ไปอยู่ มันต้องไล่ตามกันเข้าไปไง

พอไล่ตามเข้าไป ท่านได้สติปัญญาของท่านมา เวลาท่านมาพิจารณาของท่านใหม่ พิจารณาของท่านใหม่ มันเกิดจากจุดและต่อม จุด จุดคือจุดของภวาสวะ จุดของกิเลส ต่อม ต่อมที่มันเกิดพลังงานอันนี้ ไล่เข้าไปๆ พอไล่เข้าไปนะ ไล่เข้าไปด้วยสติด้วยปัญญา เห็นไหม เราจะบอกว่า กิเลสอย่างหยาบ กิเลสอย่างละเอียด ละเอียดเป็นชั้นๆ เข้าไปนะ

ฉะนั้น เวลาเรามีสติปัญญา ผู้ที่มาวัดใหม่ๆ เวลาภาวนาไปบอก “อู้ฮู! จิตมันเร็วมาก ความคิดมันเร็วมาก” เวลาภาวนาไปมันจะทันหมด ไอ้ที่ว่าความคิดมันเร็วมาก สิ่งใดมันเร็วมาก สติปัญญาจะเท่าทันมัน พุทโธๆ ก็ยับยั้งมัน พุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ไม่ให้มันคิดไปไกล ไม่ให้มันเตลิดเปิดเปิงไป ให้มันอยู่กับพุทธานุสติไง เราอาศัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเครื่องอยู่ไง หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันจะไปไหนไม่ไปกับมัน ผูกมันไว้ ผูกมันไว้นะ ไอ้ที่ว่าเร็วๆ เดี๋ยวมันหยุดหมดน่ะ

ถ้ามันหยุดหมดนั่นคือสัมมาสมาธิ ถ้าหยุดหมดเป็นสัมมาสมาธิคือว่ามีสติสัมปชัญญะพร้อม มีสติสัมปชัญญะพร้อมคือรู้ตัวทั่วพร้อมของเรา แล้วรู้จริงๆ รู้ชัดๆ แล้วมหัศจรรย์ มหัศจรรย์กว่าสิ่งที่ศึกษามา มหัศจรรย์กว่าสิ่งที่ค้นคว้ามา เห็นไหม ถ้าเราประพฤติปฏิบัติด้วยความที่ว่าเราระลึกถึงไง

วันนี้วันเฉลิมพระชนมพรรษา เราระลึกถึงในหลวงในหัวใจของเรา ท่านทําคุณงามความดีกับเราไว้มาก ท่านปกป้องคุ้มครองชีวิตเรามามาก ท่านให้ความสงบสุขเรามาก ระลึกถึงท่านๆ ทําบุญกุศลเพื่อระลึกถึงท่านไง แล้วระลึกถึงท่าน ท่านก็สวรรคตไปแล้ว แต่สวรรคตไปแล้ว สิ่งนี้มันก็จะฝังใจเราตลอดไป ถ้าเรายังมีโอกาสอยู่ เราระลึกได้ในใจของเรา ถ้าปีหน้าเขาไม่ทํา เราก็ทําได้ แต่เราทําได้ทุกวัน เราทําของเราได้ ใครจะให้ทําไม่ให้ทํา เราก็จะทําของเรา

“เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย” ธรรมคือสัจธรรม เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรานะ ถ้าประโยชน์กับเราคือเพื่อชีวิตของเรา เราทําคุณงามความดีๆ คุณงามความดีอันนั้นมันจะทําให้เรามีสติ มีสติสัมปชัญญะ มันระลึกได้

แต่ถ้าเราไม่ทํานะ มันแห้งผากในหัวใจ คนแห้งผากในหัวใจมันไม่มีสิ่งใดในใจ มันคิดส่งออกหมด มันตีโพยตีพายไปนะ “ทําไมชีวิตมันเป็นแบบนี้ๆ” แล้วไม่มีจุดเริ่มต้น ไม่มีจะค้นหาสิ่งใด ไม่มีสิ่งใดที่จะเป็นหลักเป็นเกณฑ์ไง

ถ้าสิ่งที่เป็นหลักเป็นเกณฑ์นะ อะไรมันจะเคลื่อนไป อะไรมันจะทําลายไป อะไรมันจะเปลี่ยนแปลงไป เรายังอยู่นะ ใจนี้ยังมีความรู้สึก เรายังอยู่ ความรู้สึกอันนี้ ความรู้สึกอันนี้ รักษาความรู้สึกอันนี้ไว้ ถ้าความรู้สึกอันนี้ถ้ามันดีขึ้น ความรู้สึกอันนี้มีจุดยืนของเรา ความรู้สึกนี้จะมีความสุขของเรา ถ้าความสุขของเรา แล้วมันจะเข้าใจตัวมันเองไง คําว่า “เข้าใจตัวเอง” ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันจะเข้าใจไปหมดไง ถ้ามันเข้าใจไปหมด

เราปฏิบัติใหม่ “จะทําอย่างไรถ้าผมเป็นพระอรหันต์ ให้ผมทําอย่างไร”

เอ็งทําเถอะ เดี๋ยวเอ็งเป็นเอ็งก็รู้ กลัวไง กลัวว่าเป็นพระอรหันต์จะทําตัวไม่ถูก

ทําไปเถอะ พอทําไปเถอะ นี่ไง พอจิตมันสงบมันก็รู้ว่ามันสงบ มันมหัศจรรย์ในตัวมันเอง แล้วถ้ามันเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา เกิดปัญญาขึ้นมา มันมหัศจรรย์ๆ แล้วยิ่งสิ่งมหัศจรรย์นะ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านสิ้นแล้ว ท่านกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กราบแล้วกราบเล่า กราบแล้วกราบเล่า มันมหัศจรรย์ไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วนะ “จะสอนใครได้หนอ จะสอนใครได้หนอ” ความคิดเราส่งออกหมด ความคิดเราต้องมีสิ่งเปรียบเทียบ ทฤษฎีเปรียบเทียบอะไร ทฤษฎี จิตมันส่งออกไปทฤษฎี ส่งออกไปหมดล่ะ กิริยาอันนั้นน่ะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กิริยาชี้เข้ามาที่ใจ หลวงตาพูดประจํา มันซึ้งมาก ท่านบอกเลย พระไตรปิฎกทุกข้อชี้เข้าสู่หัวใจของผู้ปฏิบัติ

ส่วนใหญ่แล้วทฤษฎีมันชี้เข้ามาที่ความรู้สึกเรานี่แหละ มันชี้เข้ามาที่นี่ มันชี้เข้ามาที่นี่ แล้วถ้าไม่ชี้เข้ามามันก็ไปรู้ทฤษฎีไม่ได้ ถ้ารู้ทฤษฎีก็ส่งออกหมด แต่ถ้ามันเข้ามาถึง มันปฏิบัติไปแล้วมันจะมหัศจรรย์ ยิ่งถ้าเกิดภาวนามยปัญญา เกิดมรรคญาณ

เวลาหลวงตาท่านพูด เวลาปัญญามันหมุนติ้วๆ พวกเรางงนะ อะไรของท่านนั่นน่ะ ไอ้ติ้วๆ มันคืออะไร ไอ้ติ้วๆ ลูกข่างใช่ไหม ล้อรถหรือ...ไม่ใช่ เวลาปัญญามันหมุนเข้ามาในหัวใจ นั่นล่ะของจริงมันจะเกิดขึ้น

หัวใจดวงใดไม่มีมรรค หัวใจดวงนั้นไม่มีผล มีมรรคก็มีเกิดมรรคญาณ เกิดศีล เกิดสมาธิ เกิดปัญญา เกิดญาณวิถี เกิดญาณทัสสนะ เกิดขึ้นกลางหัวใจดวงนั้น เอวัง