คํานํา

หนังสือธรรมะเก็บตก ๑๗ ได้รวบรวมเทศนาธรรมช่วงเช้าของท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต โดยเน้นความสําคัญของสติปัญญา ซึ่งเป็นอมตธรรมบทหนึ่งที่สําคัญมาก ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเมตตาประทานพรไว้แต่ครั้งพุทธกาล คือ “ให้มีสติ ให้มีปัญญา” การใช้สติปัญญาพิจารณาใคร่ครวญทุกเรื่องราว มีประโยชน์มาก

ในทางโลก ทําให้ชีวิตราบรื่นเป็นสุข รู้จักค้นคว้าแยกแยะ สิ่งที่ดีก็ส่งเสริม เช่น การเสียสละให้ทาน ทําคุณงามความดีทิ้งเหว สิ่งที่ไม่ดี ถ้าทําแล้วเสียใจภายหลังก็ให้ยับยั้งชั่งใจ แม้ในยามคับขันก็ช่วยให้รอดพ้นอันตราย

ในทางธรรม ทําให้เห็นอวิชชาที่ปิดบัง โดยเฉพาะการภาวนา ให้ปฏิบัติจริงจังดังครูบาอาจารย์ที่ท่านสมบุกสมบันกันมา ให้ตั้งมั่นใน ศีล สมาธิ ปัญญา โดยธรรมทุกขั้น สติจําเป็นและสําคัญมาก ดังบาลี สติ สพฺพตฺถ ปตฺถิยา สติจําต้องปรารถนาในที่ทั้งปวง สติต้องติดแนบตลอด ให้ฝึกหัดสติ “สติที่มันใช้สอยมากๆ ยิ่งใช้ยิ่งสอย ยิ่งใช้ยิ่งดี ยิ่งใช้ ยิ่งประเสริฐ ยิ่งใช้ยิ่งแวววาว ยิ่งใช้ยิ่งเป็นชีวิตประจําวัน ยิ่งใช้ ยิ่งสุดยอด ยอดเยี่ยม” เมื่อมีสมาธิเพียงความสงบ สุขอื่นใดยิ่งกว่าความสงบไม่มี จากนั้นก็ฝึกหัดใช้ปัญญา จนถึงขั้นมหาสติมหาปัญญา และเพื่อให้เข้าถึงอริยสัจธรรม คือ ธรรมอันสุดยอดแห่งความจริง ท่านก็เทศน์ยํ้ากาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใคร ให้เชื่อผลของการปฏิบัติตามความเป็นจริง ให้เป็น ปจฺจตฺตํ สนฺทิฏฺิโก คือ รู้จําเพาะตน รู้ด้วยตนเอง

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มีนาคม ๒๕๖๐

เทศน์เช้า
วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ถ้ามีธรรมในหัวใจนะ มันรื่นเริงมันอาจหาญทุกกาลทุกสถานที่ถ้าหัวใจเป็นธรรมนะ ถ้าหัวใจเป็นธรรมนะ ธรรมมันเหนือโลก

โลกนะ หลวงตาบอกว่าถังขยะ ขี้ ถ้าขี้นะ เราต้องอยู่กับขี้ไง ขี้ดิน อาหารมันเกิดมาจากดิน ถ้าเกิดมาจากดิน เกิดมาจากนั่น เราอยู่กับมัน ธาตุ ๔ เห็นไหม ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มนุษย์เกิดมามีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕

วันนี้เรามาทําบุญวันสิ้นปีนะ พรุ่งนี้ทําบุญปีใหม่ วันนี้ทําบุญสิ้นปี วันนี้ปีเก่า พรุ่งนี้ปีใหม่แล้ว มันเป็นคตินิยม มันเป็นสมมุตินิยม ถ้าเป็นสมมุตินิยม เราก็อยู่กับเขา เราไม่ใช่คนขวางโลกไง ธรรมะที่ว่าธรรมะมันเหนือโลกๆ ดีกว่าโลก แล้วทําไมไปขวางโลกล่ะ

เราไม่ขวางโลกหรอก เราอยู่กับโลกนี้ แต่เรามีสติมีปัญญาไง เห็นไหม วันนี้วันแรก ดูข่าวเมื่อกี้นี้ เมื่อวานวันเดียวตายไปเกือบ ๕๐ ศพ นี่มีแต่ความคิดที่รื่นเริงนะ ทั้งครอบครัวพากันไปเยี่ยมญาติแล้วก็ไปเสียชีวิตนะ สิ่งนั้นมันเพราะอะไรล่ะ

แต่ถ้าเป็นสมมุตินิยมๆ โลกเขานิยมกัน เราก็นิยมไปกับเขา ในการเรากลับไปเยี่ยมญาติของเรามันเป็นเรื่องดีทั้งนั้นน่ะ เรื่องกตัญญูกตเวทีเป็นของดีทั้งนั้นน่ะ แต่ของดีเราก็ต้องมีสติปัญญาสิ ถ้าสติปัญญานี้คือธรรม แต่เรื่องคตินิยมนี่คือโลก เราอยู่กับโลกไง เราเกิดมากับโลกไง เรามีพ่อมีแม่ไง เรามีชาติมีตระกูลใช่ไหม เราไม่ได้เกิดมาจากกระบอกไม้ไผ่ ถ้าเราเกิดมาจากกระบอกไม้ไผ่ เราจะอยู่คนเดียว เราจะมั่นคงของเรา

แต่เราเกิดมาสายบุญสายกรรม เพราะว่าสายบุญสายกรรมนี่ไง เพราะทําบุญกุศลมาถึงได้เกิดเป็นมนุษย์ไง เกิดเป็นมนุษย์แล้วเกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนให้เสียสละ แต่การเสียสละนั้นจะไม่เบียดเบียนตนและผู้อื่น การแสดงธรรมก็ไม่เบียดเบียนผู้แสดงและเบียดเบียนคนอื่น การเบียดเบียนคนอื่นไม่ดีทั้งนั้น

การเบียดเบียนตนและเบียดเบียนผู้อื่น เราไม่เบียดเบียนตน ไม่เบียดเบียนตนเพราะเหตุใด ไม่เบียดเบียนตนเพราะหัวใจเราเป็นธรรมไง ถ้าหัวใจเราเป็นธรรมนะ ใจของเราเป็นธรรม เราจะทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน แต่หัวใจเรายิ่งใหญ่ ถ้าหัวใจเรายิ่งใหญ่ เราเสียสละได้ทั้งนั้นน่ะ ถ้าอย่างนี้มันจะเป็นการเบียดเบียนตนไหม

ถ้าเป็นการเบียดเบียนตน กิเลสมันยิ่งใหญ่ กิเลสมันยิ่งใหญ่ มันหวงมันแหน มันสงวนรักษาไว้ พอมันสงวนรักษาไว้ กิเลสมันยิ่งใหญ่ พอมันยิ่งใหญ่ กิเลสมันยิ่งใหญ่ มันครอบคลุมหัวใจนี้ใช่ไหม ของกูๆ หมดเลย ถ้าเป็นของกูๆ นี่ได้เสียแล้ว เพราะของกูๆ มันก็ต้องวางแผนใช่ไหม คิดการณ์ใช่ไหม จะกระทําการให้เป็นของเราให้สมดังความเป็นของกู ถ้านี่ของกูๆ มันคือความคิด แต่ความคิดมันก็วางแผน วางแผนแล้วมันก็ไปจัดการ พอจัดการขึ้นไปนี่มโนกรรม กรรมเกิดขึ้นมาจากมโน จากความคิด แล้วมันเกิดเจตนา พอเจตนาแล้วมันมีการกระทํา

แต่คนที่หัวใจที่ยิ่งใหญ่ หัวใจยิ่งใหญ่ สิ่งที่กิเลสมันจะจรมานี่เข้ามาไม่ได้ สติเป็นอัตโนมัติ พอมันกระเพื่อมสิ่งใดมันรับรู้ไง มันร้อน ของมันร้อน ดูสิ ของมันร้อน ใครจะเข้าไปอยู่กับของร้อน ทุกคนต้องอยู่กันร่มเย็นเป็นสุขใช่ไหม หัวใจของเราถ้ามันอิสระมันมีความร่มเย็นเป็นสุขใช่ไหม สิ่งที่ถ้าคิดอย่างนี้เป็นธรรม คิดอย่างนี้เป็นธรรม

หลวงตาท่านสอนประจํา ถ้าเป็นธรรมๆ เราต้องเหยียบคันเร่งเลย ถ้าเราคิดดี คิดอยากกระทํา เราควรทํา รีบๆ ทํา พอไม่รีบทําเดี๋ยวกิเลสมันจะฉวยไปกินหมดเลย แต่ถ้ากิเลสมันจะคิดทํานะ เบรกมันไว้ รถถ้าไม่มีเบรกไปไหนไม่รอด เราจะมีแต่เครื่องยนต์ดี คันเร่งดี แต่ไม่ได้คิดถึงเบรกเลย เบรกนี้สําคัญมาก สติสัมปชัญญะ เราเบรกของเราไว้ ชีวิตของเราๆ นะ ชีวิตของเรา เวลากรรมนะ กรรมมันยั่วยุขึ้นมาแล้วมันก็เกิดการกระทํา กระทําเสร็จไปแล้วกรรมมันหัวเราะเยาะ

กรรมคืออะไร กรรมคือพญามาร กรรมคือครอบครัวของมาร มันทําเสร็จแล้วมันก็ไปนั่งหัวเราะเยาะนะ ไอ้เราคนทํา ทําเสร็จแล้วจิตเป็นผู้รับ พอรับเสร็จแล้ว ทําเสร็จแล้วนะ ก็เสียใจ พอเสียใจเราก็ อู๋ย! ไม่น่าทําเลย มันไปหัวเราะเยาะอยู่นั่น เดี๋ยวทําอีกแล้ว นี่ไง เวลากิเลสมันยุๆ ขึ้นมา พญามารไง

แต่ถ้าเรามีสติปัญญาขึ้นมา เห็นไหม “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนดวงใจของเราไม่ได้อีกเลย”

“เธอเกิดจากความดําริของเรา” เรามีเจตนาสิ่งใดที่เราไม่รอบคอบ ความดําริมันก็มาพร้อมไง นี่ไง เวลาสมุทัยมันจรมา สมุทัยมันร่วมมา สิ่งนี้มันร่วมกับความคิดเรานั่นแหละ ความคิดเรามันคิดดีทั้งนั้นน่ะ เวลาคิดดีแล้ว เวลามารมันมาหาแล้วมันมาแบ่ง มารมันมาคิดร่วมแล้ว

แต่ถ้ามีสติปัญญานะ ความคิดที่ดี ความคิดอย่างนี้ทําให้เราเดือดร้อน ความคิดอย่างนี้ทําให้เราลําบาก ความคิดอย่างนี้เราไม่ควรทํา ถ้าไม่ควรทําๆ นี่สติปัญญาไง ถ้าสติปัญญา ถ้ามีคันเร่งเราก็เหยียบเร่งเข้าไปสิ

แล้วความดีทางโลก ที่เราทํากันอยู่นี่ความดีทางโลก ความดีอยากให้คนนับหน้าถือตา นับหน้าถือตาแล้วได้อะไร มันได้อะไรขึ้นมา ถ้ามันได้อะไรขึ้นมา มีสติปัญญาค้นคว้าในใจของเรา เอ็งทําอะไรผิดบ้าง เอ็งมีอะไรผิดบ้าง ถ้าเราค้นหาความผิดของเราไม่เจอ ใครมันจะมาค้นหาเจอ ถ้าเราไม่ได้ทําสิ่งผิด ใครมันจะติฉินนินทาเรื่องของมัน ให้มันติฉินนินทา ให้มันฟ้องศาลด้วย ให้ ๑๐๐ ศาลด้วย ถ้าเราสะอาดบริสุทธิ์ใช่ไหม

แต่ถ้าเราค้นคว้าของเรา ถ้าเรามีความผิดพลาด เรามีความไม่ดีในหัวใจของเรา เราก็รู้ของเราใช่ไหม หลวงตาก็สอนอีกล่ะ ถ้าติดเราแล้วสอนคนอื่นไม่ได้ ติดเราไง เรามีความคาดความหมาย ความหวัง นี่ติดเราไง ถ้าไม่ติดเรา เราไม่มี นี่ไม่ติดเรา สรรพสิ่งในโลกนี้มันเป็นสัจจะเป็นข้อเท็จจริงทั้งนั้นน่ะ มันเป็นข้อเท็จจริง มันเป็นเหตุปัจจัย มันต้องมีเหตุมีปัจจัยมา ถ้าไม่มีเหตุไม่มีปัจจัยมา เราไม่มานั่งกันอยู่นี่หรอก

สิ่งที่เรามานั่งอยู่นี่เกิดจากพ่อจากแม่ พ่อแม่ก็ปรารถนาหวังดีกับลูกทั้งนั้น แต่ลูกบางคนก็ทําสมความปรารถนาของพ่อแม่ ลูกบางคนก็ทําไม่ได้สมความหวัง เราไม่สมความหวัง สิ่งที่ถ้าสมความหวัง แหม! พ่อแม่สุขใจๆ

พ่อแม่ไม่ต้องการสิ่งใดจากลูกๆ เลย พ่อแม่ต้องการให้ลูกประสบความสําเร็จในชีวิต พ่อแม่ต้องการให้ลูกมีความสุข พ่อแม่ไม่หวังอะไรสิ่งใดๆ จากตัวลูกเลย แต่เราหวังอะไร เราหวังทรัพย์สมบัติ เราหวังชื่อเสียงเกียรติศัพท์เกียรติคุณไง แต่พ่อแม่ แค่เราประสบความสําเร็จ เรามีความสุข เขาก็พอใจ ความพอใจนั้น บุญกุศลเป็นอย่างนั้นไง ถ้าบุญกุศลมันเป็นนามธรรมไง นี่ไง หัวใจที่มันปรารถนามา ปรารถนาตรงนี้ไง

มันปรารถนาอะไรกับข้าวของเงินทองอย่างนั้น ข้าวของเงินทองมันไม่มีชีวิต มันไม่มีสุขมีทุกข์ คนต่างหากๆ คนต่างหากที่เป็นเจ้าของมัน พอเป็นเจ้าของมัน “ของฉันๆ” แต่ถ้าคนต่างหากที่มีสติมีปัญญา ถ้าเป็นของฉัน ฉันก็มีโอกาสไง

หลวงตาท่านพูด เราสะเทือนใจมากตอนโครงการช่วยชาติ ท่านบอกเราไม่มี ถ้าเรามีเราเสียสละหมดเลย เราไม่ต้องไปกวนบ้านกวนเมือง เราไม่ต้องไปเบียดเบียน ไปให้เขาสะเทือนใจ แต่เพราะเราไม่มี ถ้าเรามีเป็นภูเขาเลากา เราจะใช้แทรกเตอร์ปาดลงมาให้หมดเลย แต่เราไม่มี

ไม่มีสมบัติโลกไง แต่ท่านมีความยิ่งใหญ่ในหัวใจไง ถ้ามีความยิ่งใหญ่ในหัวใจ คนจนผู้ยิ่งใหญ่ไง มีบริขาร ๘ เท่านั้น ไม่มีสิ่งใดเป็นสมบัติของตน เกิดมาชาติหนึ่ง เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้วมันเหลืออะไร มันก็เหลือคุณธรรมในหัวใจ เหลือความเมตตา เหลือความเมตตาคํ้าจุนโลกอยู่นี่ ถ้าคํ้าจุนโลก ท่านคํ้าจุนโลกเป็นที่เชื่อถือศรัทธาของเขา

ถ้าเป็นที่เชื่อถือศรัทธาของเขาก็โน้มน้าว โน้มน้าวชักนําให้เขาสร้างคุณงามความดี ให้เขาทําเพื่อสาธารณะ ให้เขาทําเพื่อชาติ นี่เวลาท่านทําของท่าน ท่านไม่มีทรัพย์สมบัติ แต่ท่านมีคุณธรรมในใจ ถ้าคุณธรรมในใจมันเป็นที่น่าเชื่อถือของสังคม ชักนําสังคม ชักนําสังคมให้มันไปในทางที่ถูกต้อง ชักนําสังคมไปในทางที่ดี ทําคุณงามความดีๆ ไง

เราไม่ต้องทําอะไรเลย แค่เดินตามเท่านั้นน่ะ แต่การเดินตามนั้นเราก็ยังวิเคราะห์วิจัย มันใช่ไม่ใช่ มันจริงไม่จริง ยังหาเหตุหาผลอยู่ด้วยความโง่ เวลากิเลสมันชวนไปเล่นการพนันมันวิ่งพรวดเลย นั่นน่ะ ตรงนี้ไม่ต้องวิเคราะห์วิจัยเลย แต่ถ้าทําคุณงามความดีแล้วมันคิดวิเคราะห์วิจัยอยู่นั่นน่ะ เชื่อหรือไม่เชื่อ เป็นหรือไม่เป็น ไอ้นี่มันเป็นอํานาจวาสนานะ

แต่ถ้ามันละเอียดลึกซึ้งเข้าไป ถ้าครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติแล้วมันไว้ใจกัน ครอบครัวกรรมฐานๆ เขารู้กันน่ะ เขารู้กันจากภายใน ถ้าใจนั้นมันเป็นความจริงแล้วนะ อย่างไรๆ มันก็เป็นไปไม่ได้ มันจะออกนอกลู่นอกทางไม่ได้ มันเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ สิ่งที่เป็นไปไม่ได้คืออกุปปธรรมไง

สิ่งที่ยังเป็นไปได้อยู่ สิ่งที่ยังเป็นไปได้อยู่ที่ว่าเป็นกุปปธรรม กุปปธรรมก็ธรรมทั้งหลายเป็นอนัตตานี่แหละ นี่เป็นกุปปธรรม คําว่า “อนัตตา” คือการพัฒนาการของมันไง ถ้าไม่มีการพัฒนาการ ไม่มีการเปลี่ยนแปลง มันจะเจริญขึ้นมาได้อย่างไร คนเราจะเจริญขึ้นมา เกิดมาเป็นตุ๊กตาใช่ไหม ลูกน่ะ ตุ๊กตาเอามาตั้งไว้มันไม่เติบโตไง

มันต้องเติบโตสิ การเติบโตนั่นน่ะเป็นอนัตตา มันพัฒนาการของมันไง ฉะนั้น สพฺเพ ธมฺมา ถึงเป็น อนตฺตา แต่ถ้า สพฺเพ ธมฺมา ธรรมทั้งหลายเป็นอนัตตา แต่เวลาทําถึงที่สุด ผู้ที่เห็นอนัตตาแล้วมันผ่านพ้นอันนั้นไปแล้วมันจะเป็นอนัตตาได้อย่างไร มันก็เป็นความจริงของมันใช่ไหม ฉะนั้นถึงว่าเป็นกุปปธรรม อกุปปธรรม

แต่กุปปธรรม อกุปปธรรม แม้แต่ธรรมะนี่เราก็เถียงกันปากเปียกปากแฉะอยู่แล้ว ยังต้องไปเอาคุณสมบัติผู้ที่ทําแล้วเอามาเถียงกันอีกทําไม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านฉลาด ท่านบอกถึงวิธีการ ท่านบอกถึงเหตุ ผลไม่ต้องไปพูดถึงมัน ผลในใจของใคร ถ้ามันได้ผลแล้วก็คือผล

ถ้าผล ต้องเอาผลใช่ไหม ก็เหมือนทั่วไป ร้านทองเขาต้องพิสูจน์เลย เอามาจํานํานี่ทองจริงหรือทองเก๊ ต้องพิสูจน์ตรวจสอบอยู่นั่นน่ะ แต่ถ้ามันเป็นธรรมมันตรวจสอบอะไร ถ้ามันเป็นความจริงๆ ความจริงธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เป็นปัจจัตตัง ปัจจัตตังคือการรู้เฉพาะตน สุขทุกข์รู้เฉพาะหัวใจ

ถ้ามันภาวนาไม่ได้มันก็วนอยู่นั่นแหละ ถ้าทําสมาธิไม่ได้ก็เป็นสมาธิไม่ได้ เวลาทําสมาธิขึ้นมาก็ตั้งชื่อว่าสมาธิ แล้วก็มาวิเคราะห์วิจัยกัน พยายามตอกยํ้าว่าสมาธิไม่จําเป็น สมาธิไม่ต้องใช้ ทําอะไรไม่จําเป็นทั้งนั้น ศีลก็ไม่จําเป็น ทําความดีไม่ต้องจําเป็น เป็นโจรปล้นก็ได้ ทําอะไรก็ได้ เสร็จแล้วเป็นพระอรหันต์

แต่ครูบาอาจารย์เราไม่เป็นอย่างนั้น ตั้งไว้เลย ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าศีลมันไม่ปกติ ถ้ามันทําความสงบของใจได้มันจะเป็นมิจฉาสมาธิ ความเป็นมิจฉาสมาธิ พอมันเป็นสมาธิแล้ว มันมีกําลังแล้ว จิตมีกําลังแล้ว มันมีความมักใหญ่ใฝ่สูง มันต้องมีการกระทํา มันต้องไปทําลายเขาเพื่อความมีอํานาจบาตรใหญ่ ความที่มีอํานาจบาตรใหญ่ อํานาจบาตรใหญ่โดยกิเลสไง

แต่ถ้ามีศีล ปาณาติปาตา เราไม่เบียดเบียนใครทั้งสิ้น ของของเขาแม้แต่วางอยู่ มีเจ้าของอยู่ ไม่แตะ เราทําไม่ได้ ผิดศีลนั้นไม่ได้ มันเป็นสิทธิ์ เป็นสิทธิ์คือนามธรรม ของนั้นแม้แต่เป็นวัตถุนะ แต่ถ้าสิทธิเจ้าของสิทธิ์เขายังไม่เสียสละนะ หยิบไปมีปัญหาทันที นี่เรามีความสะอาดบริสุทธิ์ขนาดนี้ ในใจเราสะอาดบริสุทธิ์ขนาดนี้ ถ้ามันเป็นสมาธิขึ้นมา จิตมีกําลังขึ้นมามันจะไปเบียดเบียนใคร ในเมื่อเราไม่ปรารถนาสิ่งใดทั้งสิ้น เราปรารถนาหัวใจของเราเท่านั้น เวลาทําสมาธิขึ้นมาก็ทําสมาธิเพื่อใจดวงนี้เท่านั้น ใจดวงนี้ที่มันทุกข์มันยากอยู่นี่ ขอให้มันสงบมาเถอะ ขอให้มีสติปัญญาให้มันสงบเข้ามา เวลาสงบเข้ามา เรามีสติปัญญาขึ้นมา เวลาสงบเข้ามา สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

สุขอื่นใด โลกที่เขาหากัน ความสุขที่เราแสวงหากัน เราขวนขวายกันอยู่นี่มันสุขจริงแท้หรือ มันเป็นความจริงอยู่หรือ แต่ถ้าจิตมันสงบขึ้นมามันไม่ต้องการสิ่งใดเลย มันสงบในตัวมันเอง นี่จิตมันมหัศจรรย์มันมหัศจรรย์อย่างนี้

เวลามันทุกข์มันยากนะ เวลากิเลสมันลากไปเป็นขี้ข้ามัน กระหืดกระหอบไปกับมันไม่รู้เท่าไรนะ เวลามันละวาง แค่สัมมาสมาธิ ยังไม่ทําอะไรเลยนะ แค่ละวางการชักจูงของกิเลส แค่ละวางการฉุดกระชากลากไปของกิเลสมันก็เป็นอิสระแล้ว ความที่เป็นอิสระนั่นล่ะคือสัมมาสมาธิ ถ้าสัมมาสมาธิมันต้องมีสติ มีความรับรู้ มีผู้รู้อยู่

แล้วเขาบอกว่า ถ้าเป็นสมาธิเป็นตัวตน

ก็ตัวตน ก็ตัวเรา สัมมาสมาธิถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนา นั้นมันถึงจะไปเริ่มเป็นการเป็นงานในพระพุทธศาสนา เพราะสมาธิ สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ อาฬารดาบส อุทกดาบส องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเรียนกับเขา “เจ้าชายสิทธัตถะมีความรู้เหมือนเรา เก่งมากเลย เป็นศาสดาได้เลย” เพราะความรู้เขาแค่นี้พอ นี่ศาสดา

เจ้าชายสิทธัตถะปฏิเสธ เพราะอะไร เพราะมันสงบก็คือสงบ เวลามันคลายออกมามันก็ทุกข์เหมือนเดิม มันไม่ได้ชําระกิเลสสิ่งใดๆ เลย

ไอ้ที่ว่าสมาธิละกิเลสไม่ได้ สมาธิละกิเลสไม่ได้มันก็จริงทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าไม่มีสมาธิ สมบัตินั้นเป็นสมบัติล่อ สมบัตินั้นเป็นสมบัติของมาร สมบัตินั้นเป็นสมบัติ เพราะคนเกิดมามีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ทุกคนเกิดมามีความคิด แล้วมันคิดยิ่งใหญ่ คิดมีคุณธรรม มันคิดไปสิ ความคิดไม่ใช่จิต

แต่เวลามันเกิดมา เวลาธรรมะมันเกิดบนจิต บนภวาสวะ ที่ภพ ปฏิสนธิจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะอยู่นี่ ที่มานั่งกันอยู่นี่มันมาจากไหน ถ้ามันเป็นที่ความคิดๆ มันก็คิดให้มันรํ่ารวยสิ คิดให้เป็นผู้ที่มีคุณธรรมสูงส่งสิ คิดเท่าไรก็คิดเพ้อเจ้อ เพ้อเจ้อก็จินตมยปัญญาไง ถ้าจินตมยปัญญาพิจารณาไปแล้วมันก็ใกล้บ้าแล้วล่ะ เดี๋ยวมันก็บ้า แต่ถ้ามันมีสัมมาสมาธิขึ้นมามันเป็นภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญามันต้องมีเหตุมีผลของมันไง แล้วภาวนามยปัญญามันเกิดที่ไหน มันก็เกิดที่จิตไง

ปฏิสนธิจิตมันมีอวิชชาปิดบังมัน มันถึงเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้ามีสติปัญญาขึ้นไปมันจะเปิดตา มันพิจารณาของมันนะ มันจะย้อนกลับไปสํารอกคาย คายอะไร มันไปคายอะไร ถ้ามันไม่คายสังโยชน์เครื่องร้อยรัดมันจะไปคายอะไร

เริ่มต้นนะ สักกายทิฏฐิ ทิฏฐิในกายของเรา เริ่มต้นเวลาคนเจ็บไข้ได้ป่วยนะ โอ้โฮ! ห่วงนู่น ห่วงไปหมดเลย เวลาใกล้ถึงวาระสุดท้ายนะ เขาไม่ห่วงใครแล้ว เขาจะห่วงตัวเขาแล้ว ห่วงตัวเขาแล้ว ถ้าห่วงตัวเขาแล้ว เพราะสุดท้ายแล้วก็มีเราเท่านั้นแหละ สุดท้ายเราก็มีกายกับใจเท่านั้นน่ะ มันจะมาห่วงที่เรา นี่สักกายทิฏฐิ ที่สิ้นสุดแล้วนะ มันจะห่วงตัวตนแล้ว

แต่เริ่มต้นไม่นะ ห่วงลูก ห่วงเมีย ห่วงทรัพย์สมบัติ ห่วงๆ ห่วงไปหมดเลย ห่วงไว้ก่อน เพราะชีวิตมันยังมีลมหายใจอยู่ มันยังคิดว่ามันยังคิดได้อยู่ แต่พอมันวิกฤติเข้าๆ นะ มันเริ่มแล้ว ทรัพย์สมบัติก็ไม่สนใจมันแล้ว เออ! ลูกเมีย เมียก็อยู่ได้ แม่ไม่ต้องเลี้ยงแล้ว เราต้องเอาตัวเราให้รอดแล้ว นี่ไง ทิฏฐิไง สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส เวลามันไล่เข้าไปๆ มันจะไปถอนที่นั่นน่ะ

แล้วถ้ามันถอนสักกายทิฏฐิแล้ว ถอนสักกายทิฏฐิคือถอนกิเลสตัณหาความทะยานอยาก แต่ไม่ได้ทําลายหัวใจ ไม่ได้ทําลายกายเลย แต่จิตใจนี้เป็นอกุปปธรรม จิตใจนี้มีคุณค่าขึ้นมาทันทีเลย มีคุณค่าขึ้นมาเพราะมันเข้ากระแสของธรรมไง ถ้ามันเข้ากระแสของธรรม นี่ไง

วันนี้เราทําบุญวันสิ้นปีนะ ขอให้มันสิ้นไป ความคิดแหลกเหลว ความคิดที่ทําให้เราเสียหาย ความคิดไม่ดีต่างๆ ให้มันสิ้นไป อย่าให้มันตามเราไปพรุ่งนี้ปีใหม่ อย่าให้มันตามไป ให้มันอยู่ได้แค่นี้ ความคิดไม่ดีให้มันอยู่ได้แค่วันนี้ แล้วไม่ให้มันตามเราไปอีกนะ เอ็งอย่าตามข้ามานะ ข้าจะไปปีใหม่ เอ็งอยู่ปีเก่า เอ็งอย่ามาปีใหม่นะ เอ็งอย่ามาปีใหม่ คิดได้ ทําไม่ได้

มีสติมีปัญญาฝึกหัดของเรา เห็นไหม ปีเก่าปีใหม่มันก็วันคืนล่วงไปๆ บัดนี้ทําอะไรอยู่ มืดกับสว่าง หลวงตาท่านพูดประจํา มืดแล้วสว่าง สว่างแล้วมืด มันก็มีแค่นี้ มันมีแค่นี้ หมายความว่า ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ หมายความว่า ถ้าจิตใจของครูบาอาจารย์ของเรา จิตใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าธรรมะเป็นธรรมชาติ ต่างอันต่างจริง แล้วหัวใจมันก็จริงจริงๆ จริงเพราะอะไร จริงเพราะได้พิสูจน์แล้ว จริงเพราะได้มีศีล มีสมาธิ มีปัญญา ตบะธรรมได้แผดเผามันแล้วจิตใจนั้นมันถึงเป็นจริง จริงโดยธรรมธาตุไง

แต่ตอนนี้จิตใจเราจอมปลอมไง สรรพสิ่งธรรมชาตินี้เป็นของจริงนะ แต่จิตใจของคนมันจอมปลอม มักใหญ่ใฝ่สูง เที่ยวล่าเขา สัตว์ในป่าก็ล่า ป่าก็ทําลายมัน ทําลายธรรมชาติทั้งนั้นเลย แล้วบอกธรรมะเป็นธรรมชาติ แล้วเอ็งไปทําลายมันทําไมล่ะ เอ็งไปทําลายมันทําไม

นี่ไง เพราะมันจอมปลอมที่ใจไง มันจอมปลอมที่ความคิด จอมปลอมที่ความโลภไง เพราะความโลภมันเลยทําลายไปหมดไง แล้วก็ยังมาอวดว่า “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ”...ธรรมชาติมันจะเอาน่ะสิ

แต่ถ้าเป็นความจริง เป็นความจริง สัจจะเป็นความจริง ความจริงอย่างนั้น เห็นไหม ถ้าสรรพสิ่งในโลกนี้เป็นความจริง จิตใจนี้มันจริง มันต่างอันต่างจริง ถ้าต่างอันต่างจริงมันจะเข้ากันไม่ได้อีกแล้ว เอ็งก็จริงของเอ็ง ข้าก็จริงของข้า ต่างอันต่างจริงนะ ถ้าต่างอันต่างจริงเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา ทีนี้การเวียนว่ายตายเกิด อะไรไปเกิดล่ะ ถ้ามันยังสงสัยอยู่มันต้องไปอยู่แล้วล่ะ นี่ฟังธรรมๆ ฟังธรรมเพื่อเหตุนี้นะ

วันนี้เรากระเสือกกระสนมาทําบุญนะ ทําบุญกุศลเพื่อหัวใจของเรา ฟังธรรมๆ ตอกยํ้ากิเลสในใจน่ะ ตอกยํ้าความคิดเราน่ะ คิดผิดหรือคิดถูก คิดใหม่ได้ คิดให้ดี สิ้นปีแล้วให้มันจบแค่นี้ อย่าตามกูไปอีกนะ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ วันนี้วันปีใหม่ วันปีใหม่ทุกคนอยากได้พร อยากได้ความประสบความสําเร็จในชีวิต เวลาได้ประสบความสําเร็จในชีวิต เด็กๆ มันก็อยากได้ของขวัญที่ดีๆ ถ้าของขวัญที่ดี พอเกิดแล้วนะ ถ้ามันใช้สอยได้ก็ใช้สอย อะไรที่เป็นของขวัญก็เก็บไว้ในตู้เอาไว้โชว์กันไง แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พรปีใหม่มาตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้นะ ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้วน่ะ ให้มีสติให้มีปัญญา

ถ้ามีสติ สติของเรา ถ้าคนเราจะล้มลุกคลุกคลานขนาดไหน ถ้ามีสติแล้วสรรพสิ่งในโลกนี้มันพิจารณาได้ คนเราถ้ามีเหตุการณ์อุกฤษฏ์ขนาดไหน ถ้ามีสติ ทุกอย่างมันยับยั้งในหัวใจนะ

ถ้าคนขาดสติ เวลามีอะไรสิ่งใดกระทบกระเทือนขึ้นมา ขาดสติแล้วเสียไปทุกข์ยากขนาดไหน แล้วมันลุ่มหลงไปไหลไปเพราะขาดสติ ถ้ามีสติแล้วสิ่งไหนจะเกิดขึ้นมันต้องเกิดอยู่แล้วล่ะ มันก็เป็นอย่างนี้ แต่เรามีสติของเรา มีปัญญาของเรา แล้วสติใช้ไม่มีวันจบวันสิ้น แล้วสติยิ่งใช้แล้วยิ่งแวววาว สติยิ่งใช้แล้วยิ่งมีความชํานาญ ยิ่งใช้ยิ่งดีขึ้นไง

ของขวัญเก็บไว้ในตู้ ได้แล้วก็เก็บเอาไว้ให้มันเสียหายไง สติปัญญาของเรายิ่งใช้ยิ่งสอยยิ่งดีขึ้นนะ แล้วถ้ามีสติ มีสติแล้วเวลาฝึกหัดเข้าไปแล้ว ฝึกหัดจนมีสมาธิขึ้นมา ฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นมา ปัญญามันแยกมันแยะขึ้นไปเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไปนะ มันจะเป็นมหาสติ คนจะเห็นมหาสติได้มันต้องเป็นอนาคามิมรรค เพราะอะไร เพราะมันต้องผ่านเข้าไปมันถึงจะมหาสติ มหาปัญญา มันถึงจะจับอสุภะได้

สิ่งที่พิจารณากันอยู่นี่มันเป็นการพิจารณากายๆ พิจารณากายเป็นกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน พิจารณากาย พอมันพิจารณาซํ้าซ้อนเข้าไปๆ จากสติมันจะเป็นมหาสติ ถ้าเป็นมหาสติขึ้นไป สติที่มันใช้สอยมากๆ ยิ่งใช้ยิ่งสอย ยิ่งใช้ยิ่งดี ยิ่งใช้ยิ่งประเสริฐ ยิ่งใช้ยิ่งแวววาว ยิ่งใช้ยิ่งเป็นชีวิตประจําวัน ยิ่งใช้ยิ่งสุดยอด ยอดเยี่ยม

แต่ของอื่นใช้แล้วมันหมด เห็นไหม มันหมดไปๆ นะ หมดไปเพราะอะไร หมดไปเพราะเราต้องใช้สอยใช่ไหม มันเป็นปัจจัยเครื่องอาศัย ปัจจัยเครื่องอาศัย แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสุดยอดๆ สุดยอดเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามารื้อค้น รื้อค้นขึ้นมาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ถ้าศาสนธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้แล้ว ปีใหม่ๆ เราอยากได้พรปีใหม่นะ เราก็ฝึกหัดของเราให้มีสติมีปัญญาขึ้นมา

เวลาเข้าพรรษาเขาบอกเขางดเหล้า งดบุหรี่กันน่ะ นั่นเขางดของเขาเพราะอะไร เพราะเขามีศรัทธาความเชื่อของเขา เขาอยากได้บุญกุศลของเขา เขายังงดได้ แต่นี่เราไม่ได้งด เราเพียงแต่เราฝึกหัด เราสร้างขึ้นมาให้มันมีความชํานาญของเราขึ้นมาไง ถ้ามีความชํานาญของเราขึ้นมา แล้วชีวิตมันก็ต้องดีขึ้นแน่นอน ชีวิตที่มันไม่ดีขึ้นๆ ก็เพราะเราพลั้งเผลอ เราปล่อยเนื้อปล่อยตัว เราปล่อยไปตามแต่อารมณ์ของเรา เราปล่อยไปหมดเลย

นี่ไง เวลาปีใหม่แล้วขอให้มั่งขอให้มี ขอให้รํ่าขอให้รวย...ให้รวยขึ้นมาเดี๋ยวโจรมันปล้นบ้านน่ะ เอาเงินเอาทองขึ้นมาแล้วเอาภัยเข้ามาในตัวเราด้วยไง แต่ถ้าเรามีสติปัญญา เรามีเงินมีทองไม่ให้ใครรู้เลย เก็บเงียบ ซ่อนไว้ เห็นไหม คนมีสติมีปัญญามีอะไรขึ้นมามันก็ไม่อันตราย แต่คนที่ไม่มีสติปัญญาขึ้นมามีอะไรก็เป็นอันตรายไปหมด

ความที่มันจะเป็นความดีของเรานะ มันเป็นสมบัติของเรานะ ทําไมเอาภัยมาใส่ตัวเราล่ะ แต่ถ้าเรามีสติมีปัญญาขึ้นมา ทําไมเราต้องไปให้เขารู้ล่ะ ทําไมเราไม่รู้จักเก็บรักษาล่ะ ของที่มันมีค่า เราก็เก็บรักษาของเราไว้ใช่ไหม ของที่จะใช้จะสอยเราก็ใช้สอยของเราใช่ไหม ของที่เราจะเจือจานใครเราก็เจือจานไปด้วยอํานาจวาสนาบารมีของเรา เราจะเจือจานใครก็ได้เพราะเรามีสติปัญญาของเรา

การเจือจานของเรา เราเป็นผู้ให้ เราเป็นผู้เลือก ถ้าเป็นผู้เลือกเราต้องมีสติมีปัญญา มันต้องมีปัญญาทั้งนั้นน่ะมันถึงทําให้ชีวิตเราราบรื่น ชีวิตราบรื่นแล้วชีวิตมีความสุขความสงบไง นี่พูดถึงว่าใช้ชีวิตแค่ชีวิตประจําวัน ใช้ชีวิตทางโลกนะ

เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านสอนนะ เวลาท่านสอนถึงปัญญาๆ ภาวนามยปัญญา มหาสติ มหาปัญญา มหาปัญญาๆ ฟังสิคําว่า “มหาปัญญา” มันเป็นปัญญาเล็กน้อยแค่ไหน มันเป็นปัญญาที่เราใช้กันอยู่นี่หรือ ถ้ามันเป็นมหาปัญญาขึ้นมา ทีนี้ปัญญามันว่องไวมาก เราเคยคิดไหมว่าความคิดเราเร็วไหม ความคิดเรามันรุนแรงไหม แล้วถ้ามันจะมีสติปัญญาเท่ากับความคิดเราน่ะ แล้วถ้าปัญญาที่เท่าทันความคิดเราล่ะ แล้วมหาปัญญามันเท่าทัน มันแยกมันแยะ ดูสิ มันเร็วขนาดไหน

ความคิด ทุกคนบอกความคิดนี้เร็วมากนะ ใจนี้เร็วมากๆ เลย แล้วถ้ามันมีสติปัญญามันเท่าทัน มันเท่าทัน มันจะเร็วขนาดไหน ปัญญาๆ ของเรา ถ้าเรามีสติ เรายับยั้งในปัจจุบันนี้ ความรู้สึกนึกคิดเราอย่างนี้ เรามีสติปัญญายับยั้งๆ คําว่า “ยับยั้งก่อนนะ” ยับยั้งเพื่ออะไร เพื่อเริ่มต้นกันใหม่ไง ถ้าเราไม่ยับยั้ง กิเลสมันพาคิด กิเลสมันจรมาไง ความอยากของเรามันอยากโดยปัจจุบันทันด่วน อยากได้น่ะ พออยากได้อยากดี ด้วยความโลภ ความโลภของเรามันทําให้เราเสียหายนะ แต่ใครๆ มันก็ต้องมีความอยากได้เป็นเรื่องธรรมดา

หลวงตาท่านพูดประจํา มันเป็นสิ่งมีชีวิต คนมีชีวิตไม่ใช่คนตาย ถ้าคนมีชีวิตแล้วมันก็ต้องมีความอยากได้อยากดีเป็นเรื่องธรรมดา แต่เรื่องธรรมดา เราก็มีสติไง เรามีสติมีปัญญาของเรา แยกแยะมันควรไม่ควรไง

ถ้ามันยังไม่ควร ไม่ถึงเวลาของเรา เราทําของเราไป ยังไม่ถึงเวลาของเรา ถ้ามันถึงเวลานะ พอถึงเวลามันมาเอง มันมาเองนะ ทําสิ่งใดก็แล้วแต่มันประสบความสําเร็จทั้งนั้นน่ะ คือที่เขาเรียกว่าอํานาจวาสนา คนที่มีอํานาจวาสนาทําสิ่งใดก็ประสบความสําเร็จเพราะเขามีอํานาจวาสนาของเขา

เราคนที่ไม่มีอํานาจวาสนาก็ทําเหมือนกัน ทํามากกว่าเขาด้วย ทําไมมันขาดตกบกพร่องล่ะ ความขาดตกบกพร่องเพราะความที่ไม่มีอํานาจวาสนา คําว่า “ไม่มีอํานาจวาสนา” คือว่าการกระทําของเรา การกระทําของเรานะ ดูสิ ทําไมเขาคิดแบบนั้น ทําไมเราไม่คิดแบบเขา ถ้าเราไม่คิดแบบเขาเพราะเราคิดแบบเขาไม่ได้ เราคิดแบบเขาไม่ได้เพราะเราไม่ยอมคิด ไม่ยอมคิดเพราะอะไร เพราะเรากลัวเสียเปรียบ

แต่ไอ้คนที่เขาได้ๆ เขาคิดอย่างนั้น เขาเสียสละของเขาอย่างนั้น เขามีพรรคมีพวกของเขาอย่างนั้น เขามีคนจุนเจือเขาอย่างนั้น เพราะเขาได้ทําของเขามาอย่างนั้น เพราะเขาคิดอย่างนั้น พอเขาคิดอย่างนั้น นี่ไง เขาทําของเขาอย่างนั้น เขาได้ของเขาอย่างนั้น เขาได้อย่างนั้นนะ ถ้าเขาทําดีของเขาใช่ไหม เขาเรียกคนมีบารมีๆ ไง คนมีบารมีเขาทําสิ่งใดมีทุกคนยกย่องสรรเสริญ ทุกคนเห็นดีเห็นงามไปกับเขา เพราะเขามีบารมีของเขา เพราะเขาทําของเขา เขามีอํานาจวาสนาเพราะเขาได้เสียสละของเขา เขาได้สร้างบารมีของเขา

ไอ้ของเราก็ทําเหมือนกันทั้งนั้นน่ะ ทําเหมือนกันเลย แต่เราไม่เคยเสียสละ ไม่เคยทําสิ่งใดเลย ไม่มีใครเห็นดีด้วยกับเราเลย เราไม่มีเลย มันก็ไม่มีเป็นเรื่องธรรมดา เรื่องธรรมดาๆ แต่ไอ้คนไม่ได้เสียใจเกือบตาย มันไม่ธรรมดา ไอ้เรื่องธรรมดานะ แต่ไอ้คนที่เขาได้ของเขา เขาเรื่องธรรมดาเพราะเขาทํา เขาทําเพราะอะไร เพราะเขาลงทุนลงแรง เขารู้ว่าเขาทําอะไรของเขา

แต่ไอ้คนที่ไม่ได้ทําๆ แต่มันอยากได้อย่างนั้นน่ะ แล้วมันก็เสียใจเป็นเรื่องธรรมดา แต่มันไม่ธรรมดา ไม่ธรรมดาเพราะอะไร เพราะขาดสติ เพราะไม่มีสติยั้งคิด ไม่มีสติยั้งคิดแล้วพิจารณาว่าทําไมมันเป็นแบบนั้น แล้วเราทําไมมันเป็นแบบนี้ มันเป็นเพราะอะไรๆ เด็กๆ นะ ประชาธิปไตยไง “อ้าว! สิทธิเท่ากัน สิทธิเสมอภาค ต้องเหมือนกัน ได้เท่ากัน”

เท่ากัน เวลาเขาได้ทําไมไม่เท่ากับเขาล่ะ ทําไมเสียใจล่ะ อ้าว! มันก็ต้องเท่ากันสิ นี่เวลาเรียกร้อง เรียกร้องนัก อยากได้อยากดีอยากเป็นนัก แต่เวลาพอมันไม่ได้ขึ้นมา “ประชาธิปไตย ต้องสิทธิเสรีภาพ”

ธรรมาธิปไตย มันเป็นธรรม ถ้าเป็นธรรมนะ นี่พูดถึงว่าถ้าให้พร ให้มีสติให้มีปัญญานะ ให้มีขวัญมีกําลังใจ ขวัญกําลังใจของเรานี้สําคัญมาก เสียอะไรเสียได้ แต่อย่าเสียขวัญกําลังใจ ถ้าเสียกําลังใจนะ ดูสิ ดูพระปฏิบัติเรา เวลาประพฤติปฏิบัติไป ปฏิบัติปีแล้วปีเล่า ปีแล้วปีเล่า แล้วเมื่อไหร่มันจะได้ เมื่อไหร่มันจะได้ นี่ขวัญกําลังใจมันจะเสีย แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านกระตุ้นตลอดเวลา

อย่างเราปฏิบัติ เวลาเราออกประพฤติปฏิบัตินะ เราจะมีคติธรรมในใจของเราอยู่ ๒ เรื่อง เรื่องหนึ่ง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านทุกข์ยากมามากแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านทุกข์ยากมามาก ท่านบุกเบิกมามาก เวลาพระโพธิสัตว์ท่านสร้างมา ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ท่านลําบากลําบน ท่านสร้างของท่านมามาก เวลาท่านประพฤติปฏิบัติไปแล้วท่านถึงสําเร็จของท่านไป

แล้วเวลาท่านก็พูดของท่านไว้ ถ้าผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม สมควรแก่ธรรมนะ มีสติก็ต้องเป็นสติจริงๆ มีสมาธิก็ต้องเป็นสมาธิจริงๆ ถ้ามีปัญญาก็เป็นปัญญาจริงๆ ถ้าผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม สิ่งที่เกิดขึ้นมันเป็นสิ่งที่ชอบธรรมดีงาม สิ่งที่ไม่เบียดเบียนตนและเบียดเบียนผู้อื่น ถ้าผู้ใดปฏิบัติถูกต้อง ๗ วัน ๗ เดือน ๗ ปีต้องได้พระอนาคามี

อ้าว! เราก็เร่งใหญ่เลย นี่คติธรรมที่ฝังในใจ เวลามันท้อแท้ก็บอกว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ๗ วัน ๗ เดือน ๗ ปีต้องได้ ๗ ปี ขวนขวาย อดทนพยายามทําให้มันถูกต้องดีงาม มันจะผิดพลาด มันจะออกนอกลู่นอกทาง ออกนอกลู่นอกทางด้วยความคิดนะ ไม่ใช่ออกนอกลู่นอกทางโดยที่เรากระทําหรอก

กิเลสมันร้ายนัก มันชักมันชวน มันปลิ้นมันปล้อน มันหลอกมันลวง ไอ้นู่นดีกว่าไอ้นี่ ไอ้นี่ดีกว่าไอ้นั่น ไอ้นั่นยอดเยี่ยมกว่าไอ้นี่ มันจะดึงไปเรื่อยๆ มันจะชวนไป มันจะชวนไป ไม่ไปกับมัน ไม่ไปกับมัน ยึดมั่น ยึดมั่นหลวงปู่มั่น

เราฝังใจมาตลอดว่า ถ้ายึดมั่นหลวงปู่มั่น เพราะหลวงปู่มั่น เวลาประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ เวลามันเรรวนนะ เราก็ไปวัดป่าสุทธาวาส ไปดูพระธาตุของหลวงปู่มั่น นี่พระอรหันต์ ไปดูที่พระธาตุนั้นปลุกปลอบขวัญ ปลุกปลอบกําลังใจไง ขวัญและกําลังใจ ทุกอย่างถ้ามันมีขวัญและมีกําลังใจ ทําสิ่งใดมันก็ทําด้วยความมั่นคง ไม่ลอกแลก ไม่ออกนอกลู่นอกทาง นี่พระอรหันต์

แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติไป เวลาหลวงตาท่านพูดถึงมีผู้ที่ศรัทธาในกรรมฐานนะ ไปหาหลวงตา ไปทําบุญกับหลวงตา บอกว่าศรัทธามาก พระกรรมฐานสายหลวงปู่มั่นนี่ศรัทธามาก

หลวงตาท่านบอกว่า เราเชื่อว่าในบรรดาลูกศิษย์กรรมฐานของสายหลวงปู่มั่นมีทั้งดีและชั่ว มีทั้งดีและเลว ดีก็มี เลวก็มี ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนเลว ไม่ใช่ว่าเราจะหัวปักหัวปําว่าของเราจะดีไปหมด ไม่ใช่หรอก แต่เฉพาะตัวหลวงปู่มั่น เฉพาะตัวหลวงปู่มั่น เพราะตัวของท่าน ท่านทําคุณงามความดีของท่าน แต่ผู้ที่สืบทอดมาๆ เลวทรามก็เยอะ แต่ดีก็เยอะ เราเลือกเอา นี่ไง ถึงบอกให้มีสติมีปัญญาไง ที่ยํ้าๆ นี่ให้มีสติปัญญา ต้องมีสตินะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอนุปุพพิกถา ให้ผู้ที่เป็นปุถุชนทั่วไปให้รู้จักเสียสละทาน ให้รู้จักทําทาน การทําทานมีพรรคมีพวกนะ การทําทาน การเสียสละเพื่อประโยชน์ เราจะมีพรรคมีพวก เราจะมีบารมีธรรมขึ้นมา ถ้ามีสติมีปัญญามันพอใจที่จะทํานะ ถ้ามันไม่มีสติปัญญา โอ๋ย! หามาเกือบตาย ให้ทําไม ของฉัน จะให้ แต่ไปซ่อนไว้ก่อน ในพระไตรปิฎกมีเยอะ ไอ้พวกเศรษฐีขี้เหนียวน่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปทรมานทั้งนั้นน่ะ

นี่พูดถึงสิ่งที่อนุปุพพิกถา เวลาพระพุทธเจ้าสอน สอนอย่างนั้นก่อน สอนให้รู้จักเสียสละทาน แล้วพอมีทานแล้ว เวลาจิตใจเขาสมควรแก่การงานแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเทศน์เรื่องอริยสัจนะ อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค

เวลาเราบอกเราก็อยากได้ทรัพย์สมบัติ อยากได้ทรัพย์ดีๆ อยากได้ทรัพย์ที่เป็นความจริง ถ้าอยากได้ทรัพย์ที่เป็นความจริง ดูสิ เวลาราหุลน่ะ นางพิมพาให้ไปขอสมบัติๆ ถ้าขอสมบัติก็อยากจะได้เป็นกษัตริย์

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพิจารณาเลย ถ้าสมบัติอย่างนี้สมบัติในการครองประเทศ ก็เลยให้บวชเสีย ให้บวชเป็นเณรนู่นน่ะ บอกอยากให้สมบัติแท้ไง อยากให้สมบัติแท้พระราหุล ให้พระราหุลบวชเณรเสีย อยากให้อริยทรัพย์ อยากให้สมบัติภายใน อยากให้มีสติ อยากให้มีปัญญา อยากให้พ้นจากทุกข์ ไม่ต้องแบกทุกข์อยู่นั่น

พระเจ้าสุทโธทนะเห็นนะ โอ้โฮ! เจ็บชํ้านํ้าใจมาก เสียนะ เสียเจ้าชายสิทธัตถะไป อยากให้เป็นจักรพรรดิ ก็หนีไปบวชเสีย หวังว่าสามเณรราหุลจะได้เป็นกษัตริย์ต่อไป ก็เอาไปบวชอีก ถึงได้มาขอพรไงว่าต่อไปนี้ถ้าใครจะบวชต้องขออนุญาตพ่อแม่ก่อน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงตั้งเป็นวินัยมาว่า ผู้ที่จะบวชต้องขออนุญาต ขอพ่อขอแม่ก่อนเพื่อไม่ให้พ่อแม่เจ็บชํ้านํ้าใจจนเกินไป

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ว เอาสามเณรราหุลแล้ว แล้วไปเทศนาว่าการจนได้พระเจ้าสุทโธทนะเป็นพระอรหันต์ ที่พระเจ้าสุทโธทนะเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา บุญกุศลอันนั้นน่ะ บุญกุศลที่ท่านได้เป็นพระอรหันต์น่ะ นี่ไง ของขวัญๆ สติ สมาธินี่ของขวัญๆ เป็นประโยชน์ ได้ถึงเป็นพระอรหันต์ ไปโปรดพระมารดาก็ได้เป็นพระโสดาบัน เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาทั้งหมด เวลาทําขึ้นมา ทรัพย์สมบัติอันนี้ไง

ขอให้เรามีสติมีปัญญา ถ้าทรัพย์ทางโลกเราก็แสวงหา คนเราเกิดมานะ เวลาคนเกิดมามันต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัย ชีวิตนี้มันต้องอาศัยปัจจัย ต้องดํารงชีพ เราก็แสวงหาของเรา แต่เราแสวงหาด้วยสติด้วยปัญญาไง อะไรที่มันผิดชอบชั่วดี เราพิจารณาของเรา แก้ไขของเรา

ถ้ามีความจําเป็น จําเป็นก็เฉพาะตรงนั้น ถ้าจําเป็นผ่านไปแล้วก็วาง ไม่ใช่มันจะจําเป็นตลอดไป ถ้าจําเป็น จําเป็นก็คือจําเป็น จําเป็นแล้วมันก็ต้องผ่านตรงนั้นไป ถ้ามันรักษาสิ่งนี้ได้ รักษาของเรา นี่รักษาสมบัติทางโลกนะ รักษาสมบัติรักษาแค่ชีวิตนะ

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ เราซึ้งหลวงปู่มั่น ซึ้งหลวงตาเพราะอะไร เพราะท่านปฏิบัติจริง คําว่า “ปฏิบัติจริง” นะ เวลาจะต่อสู้กับกิเลสในหัวใจ มันล่อมันหลอก มันพลิกมันแพลง มันปลิ้นมันปล้อน แล้วเราต้องสู้มัน ทันมัน ต้องอดนอนผ่อนอาหาร มันเป็นเรื่องจริงจัง เรื่องทําให้ได้จริงขึ้นมา ทําได้จริง เห็นไหม

ฉะนั้น เราบอกว่า “ปัจจัยเครื่องอาศัย เราก็ทุกข์เราก็ยากอยู่แล้ว พระก็พูดได้ทั้งนั้นน่ะ เพราะไม่เคยทําอะไรเลย ไม่ทําอะไรเลย”

เรารักษาข้อวัตร บิณฑบาตมา ๘ กิโลเมตร จริงๆ เราบิณฑบาตกลับมาแล้วเราฉันเฉพาะบาตรของเรา เราไม่ต้องมายุ่งกับโยม สบายมาก สิทธิของเรา เราได้ทําแล้ว แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากวินัยไว้กับบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา เราต้องอยู่ร่วมกัน เราแยกจากกันไม่ได้ พระพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับเรา ฝากศาสนาไว้กับเรา แล้วเราพยายามของเราไง ทําของเราๆ ให้มันเป็นความจริงของเราขึ้นมา

หัวใจนี้พยายามขวนขวาย มันมีค่าไง มันมีค่ามาก เราไม่ใช่มีค่า หนึ่ง “โอ๋ย! โยมมาเยอะแยะเลย หนูดีมากอย่างนู้น”...ไม่ใช่

โยมมาแล้วในหัวใจของโยมทุกข์ยากหรือเปล่า มาแล้วในใจมันมาเพื่ออะไร หัวใจดวงนั้นน่ะ หัวใจดวงนั้นน่ะ หัวใจดวงที่มันรับอยู่นั่นน่ะ ศาสนาสอนลงที่นี่ไง ถ้าสอนลงที่นี่ ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมๆ นะ ท่านเห็นนํ้าใจของคน เห็นนํ้าใจของคน นี่ไง มันจะเข้าเรื่องอริยทรัพย์ เราบอกทรัพย์ภายนอกก็เป็นเรื่องหนึ่งนะ อริยทรัพย์มันจะเกิดขึ้นน่ะ กุปปธรรม อกุปปธรรม

กุปปธรรม สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา มันเป็นความจริง ข้อเท็จจริงแน่นอนอยู่แล้ว แล้วอกุปปธรรมล่ะ ธรรมะที่คงที่ตายตัวที่มันพ้นจากความเป็นอนัตตา พ้นจากความแปรปรวนที่มันเป็นความจริงน่ะ เห็นไหม ทรัพย์สมบัติอันนั้นน่ะ สมบัติอันนั้นมันหาที่ไหนไม่ได้ แล้วสิ่งที่จะสัมผัสได้ รู้จักมันได้ก็คือความรู้สึกเท่านั้น คือหัวใจเท่านั้น หัวใจเท่านั้นที่จะสัมผัสอันนี้ได้ แล้วหัวใจมันอยู่ที่ไหนล่ะ

หัวใจมันอยู่กลางหัวอกเรานี่ไง ที่มองไม่เห็นเลย เห็นแต่โลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ เห็นแต่ธรรมะประจําโลก โลกธรรม ๘ คือธรรมะเก่าแก่ จะมีพระพุทธศาสนา ไม่มีพระพุทธศาสนา มันก็เป็นของมันอยู่อย่างนี้มาแต่ไหนแต่ไร แล้วมันก็จะเป็นอีกตลอดไป แต่อริยสัจมันลึกซึ้งกว่านั้นไง

สิ่งนี้มันเป็นสมบัติประจําโลกไง แต่ถ้าจิตเรา เราฝึกหัดของเรา ทําบุญกุศลแล้วศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศึกษาแล้วหัดประพฤติปฏิบัติ ถ้ามีสตินะ ค่อยๆ ยั้งคิดไปเรื่อยๆ มันจะเห็นไปเรื่อยๆ อ๋อ! อ๋อ! เลยนะ เออว่ะ! ข้างนอกไม่จําเป็นเลยเนาะ นี่เวลาจิตสงบนะ

เราฟังข่าวแล้วเศร้า พวกเศรษฐีเวลาเขาทําของเขา เวลาเขาป่วยไข้ขึ้นมา เขาไปนอนมองไฟผ่าตัด เขามองแล้วเขาเสียใจ เขาบอกว่าเขาผิดพลาดมาแล้ว ผิดพลาดเพราะพยายามแสวงหาปัจจัยภายนอก แล้วความสุขในครอบครัวเราล่ะ ความสุขระหว่างหัวใจ ภรรยา ลูกล่ะ เราขวนขวายแต่เรื่องข้างนอก สุดท้ายเวลามันเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาไปมองไอ้ไฟเพดานน่ะ ไปมองตรงนั้นแล้วก็คิดได้ แต่คิดได้ตอนนั้นก็แค่คิดได้ไง

นี่พูดถึงนะ เวลาถ้ามันขาดสติ พยายามขวนขวาย เยอะมาก วัยทํางานนี่ ต้องทํางานๆ เราต้องมั่นคงในชีวิต พอวัยนี้ผ่านไปนะ ถ้ามันประสบความสําเร็จมันก็พอมีความสุข แต่ถ้ามันมีอะไรขาดตกบกพร่องนะ เวลาเราผ่านไปแล้วเราจะไปแก้ไขอย่างไร เพราะมันฝังใจกันไปไง ฝังใจกันไป

สุดท้ายแล้วเราต้องบอกว่าขออภัยต่อกันเนาะ วันปีใหม่มีสิ่งใดที่บาดหมางนํ้าใจต่อกัน ให้ขออภัยต่อกัน สิ่งที่ขอ เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรมต่อใคร เราก็ไม่จองเวรจองกรรมต่อใคร

แต่สําหรับเรานะ ความดีที่ยิ่งกว่านี้ยังมีอยู่ไง ความดีของโยมมาวัดมาวาเป็นความดีทั้งนั้นน่ะ แต่ความดีที่ดียิ่งไปกว่านั้น เห็นไหม กติกา วินัย สิ่งข้อบังคับ มันมีของมันนะ แล้วถ้าทําได้มันจะพัฒนาขึ้นไปๆ ความดีที่ดียิ่งไปกว่านี้ไง

นี่โยมบอกว่า “มาวัดก็ดีแล้ว หลวงพ่อต้องเอาใจสิ โอ๋เสียหน่อยหนึ่ง”

แต่ความดีที่ดียิ่งกว่านี้ล่ะ ดีที่มันดีแท้ล่ะ ดีที่มันดีอยู่ภายในล่ะ

ถ้าใจมันศึกษา มันพัฒนาขึ้นไปนะ โอ้โฮ! ร้องโอ้โฮๆ เลยนะ ร้องโอ้โฮๆ เลย แต่กว่าคนจะรู้ไง เพราะธรรมดาของกิเลสมันเป็นแบบนี้ ถ้ากิเลสเป็นแบบนี้มันเป็นผลของวัฏฏะ มันเป็นผลของหัวใจ เพราะมันจะมีเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะอยู่อย่างนี้ มันจะเป็นของมันไป

ให้พร ถ้าพรปีใหม่ ขอให้มีสติขอให้มีปัญญา แล้วหมั่นฝึกหัดนะ อย่าไปเก็บ ลับมันให้แวววาว ลับมัน สติปัญญาของเราลับมันบ่อยๆ เก็บไว้แล้วมันจะเกิดขี้สนิมแล้วจะใช้ไม่ได้ สติปัญญาฝึกหัดมัน ใช้บ่อยๆ มันจะแวววาว มันจะเป็นประโยชน์กับเรา เป็นประโยชน์กับชีวิตไง นี่ให้พรปีใหม่เนาะ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๓ มกราคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมเนาะ ธรรมะเป็นความจริงนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากว่าจะตรัสรู้ได้ กว่าจะค้นคว้าได้ ความจริงอันนี้ยิ่งใหญ่นัก แต่พอความจริงมันยิ่งใหญ่นัก พอจะมารื้อสัตว์ขนสัตว์ วางธรรมและวินัยนี้ไว้ พวกเรานี่พวกสมมุติ พวกที่ในหัวใจมีแต่ความเหลวไหล พอในหัวใจมีแต่ความเหลวไหล แล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติธรรมก็ประพฤติปฏิบัติธรรมด้วยความเหลวไหล ความเหลวไหลจริงๆ นะ เหลวไหลโดยกิเลสไง

ถ้าเราประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริง เวลาเราสวดมนต์พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถ้าสัจธรรม เราไม่เห็นต่างจากสัจธรรมอันนั้นไป ถ้าเราเห็นต่างจากสัจธรรมอันนั้นไปเราถึงเป็นทุกข์เป็นยากกันอยู่นี่ไง

ทีนี้ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐจริงๆ เวลาประเสริฐจริงๆ ท่านถึงแยกแยะไว้ไง สมมุติบัญญัติ ถ้าบัญญัตินั้น บัญญัตินั้นยังเป็นสมมุติอยู่ แต่เป็นบัญญัติ เป็นคําสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สมมุติบัญญัติ แต่ถ้าวิมุตติไปมันพ้นจากบัญญัติไป พอพ้นจากบัญญัติไปมันสื่อกับใครได้ล่ะ มันสื่อกับใครไม่ได้ เว้นไว้แต่ผู้รู้กับผู้รู้เขาสบตากันเขาก็รู้ ผู้รู้กับผู้รู้มันสื่อกันได้ไง

แต่ผู้ไม่รู้สื่อไม่ได้ พอสื่อไม่ได้มันก็เลยเป็นบัญญัติ บัญญัตินี่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง แล้วบัญญัติไว้ด้วยว่ามันเป็นสมมุติ เวลาสมมุติมันก็เป็นสมมุติอยู่แล้วไง เพราะเป็นสมมุติไง เพราะสมมุติซ้อนสมมุติไง

ดูสิ วันคืนล่วงไปๆ มันมีวันสําคัญ วันนักขัตฤกษ์ วันต่างๆ มันก็เป็นสมมุติอันหนึ่ง เวลาวันพระ วันโกนนะ เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ทําบุญวันพระ วันโกน

วันพระ วันโกน ดูสิ ดูจันทรคติสิ ดูดวงจันทร์ ดูแรงโน้มถ่วงของโลก มันยังเห็นได้ชัดๆ ขนาดว่าเป็นสัจธรรมที่มันสูงส่ง เป็นวัตถุ เรายังเห็นได้ เรายังสัมผัสได้เลย แต่ถ้าเป็นความจริง ความจริงมันลึกกว่านั้น ๓ โลกธาตุมันซ้อนด้วยมิติ มิติที่มันมองกันไม่เห็น แต่มันอยู่ในที่เดียวกัน เวลาบอกสวรรค์อยู่ไหน ไปเลยนะ จะขี่จรวดไปหาสวรรค์เลย แต่มันไม่เห็นสวรรค์ในอก นรกในใจนี่ไง

ถ้าสวรรค์ในอก นรกในใจ จิตใจที่มันเป็นสวรรค์ มนุสสเทโว มนุษย์ที่เป็นเทวดา ร่างกายนี้เป็นมนุษย์แต่จิตใจเป็นเทวดา เป็นเทวดาเขาเจือจาน เขาเผื่อแผ่ เขามีความสุขของเขา เขาเป็นเทวดา เขาเป็นมนุษย์แท้ๆ แต่จิตใจเขาเป็นเทวดา แต่มนุสสเปโต ร่างกายเป็นมนุษย์แท้ๆ จิตใจมันเป็นเปรต เป็นเปรตจากหัวใจเรานี่แหละ นี่พระพุทธเจ้าแยกแยะถึงความเป็นมนุษย์ นี่ก็สมมุติ

แล้วความเป็นเทวดา ความเป็นเปรต ใครมันทําขึ้นมาล่ะ ถ้าความเป็นเทวดาขึ้นมานะ ก็มีสติปัญญาขึ้นมาทําให้เราเป็นเทวดา เรามีสัจธรรมในหัวใจของเรา

เราเชื่อมั่นในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ความเชื่อมั่น เพราะเชื่อมั่น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ ทําแบบนี้แล้วมันจะได้ผลประโยชน์อย่างนี้ เพราะจิตใจเรามีบุญกุศลเราถึงได้มีศรัทธามีความเชื่อแล้วทําตามอย่างนั้น ทําตามจนเป็นจริตจนเป็นนิสัย ทําตามจนเห็นผลน่ะ เห็นผลที่ไหน เห็นผลที่ไปที่ไหนตกนํ้าไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้ ไปตกระกําลําบากที่ไหนมีแต่คนอุ้มชูดูแล มันเห็นของมันไง

ไอ้คนคนหนึ่งไปตกระกําลําบากอยู่ ไม่มีใครเหลียวแลเลย ไม่มีใครเหลียวแลเพราะเขาก็ไม่ได้ทําสิ่งใดไว้เลยไง ไอ้คนที่เขาทําๆ ไว้เพราะเชื่อศรัทธาในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วแสวงหาแล้วทําอย่างนั้น ตกทุกข์ได้ยาก มีคนคํ้าจุน มีคนดูแล มีคน โอ๋ย! ทําไม นั่นไง เขาเชื่อพระพุทธเจ้า เขาทําตามความเชื่อพระพุทธเจ้า แต่เขาทําแล้วเขาได้ผลของเขาจริงๆ ไง

แต่เวลามนุสสเปโต มนุษย์เปรต จิตใจมันเห็นแก่ตัว มันบีบคั้นในหัวใจของเรา ไปไหนมีแต่ความทุกข์ความยากทั้งนั้นน่ะ แล้วก็ตีตนว่าเราไม่ได้ไอ้นั่นๆ...ก็เอ็งไม่เคยทํา ก็เอ็งไม่ได้ทํามา ไม่ได้ฝากธนาคารไว้ เบิกธนาคารไม่ได้ คนจะเบิกธนาคารได้ต้องฝากธนาคารไว้ เว้นไว้แต่ไอ้โจรมันไปปล้นธนาคาร ปล้นธนาคารมันก็โดนตามจับนั่นแหละ แต่ของเราไปฝากไว้เราก็เบิกของเราไง นี่ก็เหมือนกัน เราทําสิ่งใดไว้ เราทําประโยชน์กับเรา

นี่สมมุติๆ สมมุติขนาดว่ายังต้องแบ่งเป็นสมมุติบัญญัตินะ ก็สอนไอ้พวกโง่ๆ เรานี่แหละ ไอ้โง่ๆ มันจะได้เข้าใจได้บ้าง ถ้าเข้าใจได้บ้าง ถ้ามันเข้าใจได้บ้างมันก็ศึกษา พอสมมุติๆ สมมุติก็เหมือนกับฟ้าอากาศ มันไม่มีอะไรติดไม้ติดมือเลย เราใช้ชีวิตของเราทั้งชีวิตเลยเพื่อสมบุกสมบันมาอย่างนี้ แล้วมันไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลยนะ แล้วถ้ามันมีแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันก็ทําให้เราตกทุกข์ได้ยากไปตลอด

ตกทุกข์ได้ยากนะ ทั้งๆ ที่เกิดเป็นมนุษย์ การเกิดเป็นมนุษย์เป็นวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์ การเกิดเป็นมนุษย์โดยวัฏฏะ พอเกิดเป็นมนุษย์ คําว่า “วิทยาศาสตร์” ขึ้นมาเป็นสิ่งที่พิสูจน์ได้ชัดเจน แล้วมันจับต้องได้ด้วย แต่เวลาคนเกิดมาแล้ว สิ่งที่เป็นสสารเป็นทางวิทยาศาสตร์มันไม่รู้จักตัวมันเอง มันไม่รู้จักคุณค่าของมันเอง คนที่มีค่า แร่ทองคํา เพชรมันมีคุณค่า แต่แร่อื่นมันไม่มีคุณค่า

นี่ก็เหมือนกัน เราเกิดเป็นมนุษย์ๆ มันมีคุณค่าในตัวมันเอง มันมีคุณค่าอยู่แล้วไง แต่เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันปิดหูปิดตา มันก็เลยแบ่งแยกไปว่ามนุสสเปโต มนุสสเทโว มนุษย์ประเภทใดๆ แล้วเราเป็นได้ทุกประเภทเลย เวลาโกรธขึ้นมานั่นน่ะมนุษย์เปรต เวลามันโกรธขึ้นมามันจะทําลายเขาน่ะ เวลามันหายโกรธไปแล้ว อืม! หายไปแล้ว เราเมตตาเขานี่เป็นเทวดาแล้ว นี่ไง สมมุติๆ มันแปรปรวนตลอดเวลา จิตใจเรามันแปรปรวนอยู่ตลอดเวลา แล้วธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันอยู่ที่ไหนล่ะ ก็ทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจเข้ามาก่อนสิ

ถ้าไม่ทําความสงบของใจเข้ามา ความละเอียดรอบคอบ เรารู้เห็นสิ่งนั้นไม่ได้หรอก สิ่งที่รู้เห็นกันอยู่นี่รู้เห็นโดยมายาภาพ รู้เห็นโดยโลกๆ ทั้งนั้นน่ะ โลกๆ รู้เห็นกันอย่างนั้นแล้วมันก็เป็นการยืนยันแบบโลกๆ ไง โลกๆ เห็นไหม จินตมยปัญญา

ถ้าจะเอาจริงเอาจังกันนะ ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราฟัง แล้วเวลาหลวงตาท่านพูดนะ ท่านอยู่ป่ามา ๙ ปี ท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านบอกว่าถ้าใครมาเห็นตอนนั้นน่ะจะเห็นความสมบุกสมบันของท่านไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขาของท่าน ท่านทําของท่าน ท่านสมบุกสมบันของท่าน การสมบุกสมบัน เราเอาจริงเอาจังอย่างนั้นมันถึงได้ผลตามความจริงมา ครูบาอาจารย์เราท่านจริงไง เพราะเป็นความจริงอย่างนั้นมันถึงได้ธรรมะสัจจะความจริงไง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสุดยอด ยอดอริยสัจ มันสุดยอดแห่งความเป็นจริง จริงเหนือโลกเลยล่ะ แล้วคนที่จะเข้าสู่ความจริงอย่างนั้นได้มันต้องจริงในหัวใจอันนั้น ถ้าหัวใจอันนั้นจริง เวลาทําสิ่งใดมันทําด้วยความจริงจัง ทําด้วยความเสมอต้นเสมอปลาย

ไอ้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันไม่เสมอต้นเสมอปลาย มันเป็นไฟไหม้ฟางไง เวลาตกทุกข์ได้ยาก เวลามีกิเลสบีบคั้นขึ้นมา พอมันรู้สึกตัวขึ้นมาบ้างก็มุมานะ ทําอยู่ ๒ วัน ๒ วันเท่านั้น เลิก นี่จริงจัง จริงจังมาก อู้ฮู! สุดยอดๆ ๒ วัน ไอ้พวกไฟไหม้ฟาง เห็นไหม

การทําเสมอต้นเสมอปลายอย่างนี้มันก็ต้องอยู่ที่อํานาจวาสนาของคนนะ อํานาจวาสนาของคนเขาจะรักษาหัวใจของเขา ความสมบุกสมบันอันนั้นมันก็มีถูกมีผิดทั้งนั้นน่ะ เพราะอะไร เพราะกิเลสมันมีชีวิตไง กิเลสมันพลิกแพลงในหัวใจไง

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” ความดําริ อนุสัยที่มันนอนอยู่ในหัวใจมันนอนเนื่อง ในการกระทําของเรา เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา กิเลสมันก็อยู่ในหัวใจของเราน่ะ มันพลิกมันแพลง มันดีดมันดิ้นอยู่ในหัวใจของเรา เห็นไหม เราพยายามขีดเส้นมัน เราพยายามจะครอบคลุมมัน เราพยายามจะดูแลมัน ดูแลมัน จํากัดมันให้มันอยู่ในวงแคบไง ให้มันเป็นสัมมาสมาธิขึ้นมา จํากัดมันให้มันอยู่ในวงแคบนั้นแล้วเราพยายามทําความสงบของใจเข้ามาไง

พอใจมันสงบระงับขึ้นมาแล้วเราจะคอยไปชําแรก ชําแรกแยกแยะมันไง เราจะไปตรวจสอบมัน เราจะไปดูแลแก้ไขมันไง ถ้าจิตมันสงบแล้วเราพยายามทําขึ้นมาเพื่อให้มันขอบเขตของมัน

เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาของเรา เราทําของเราด้วยความทุกข์ความยากขึ้นมาด้วยความเสมอต้นเสมอปลาย เราพยายามขีดวงจํากัดของมัน เวลาขีดวงจํากัดของมันต้องเอามันเข้าไปสู่ที่อับที่จนไง เลิก เดี๋ยวมันก็ฟูขึ้นมาอีก แล้วเราก็ต้องมาเริ่มต้นใหม่ ทําอยู่อย่างนั้นน่ะ ทําอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วก็บอกว่า “ทําปฏิบัติไม่ได้เลย ปฏิบัติไม่ได้เลย ปฏิบัติมันทุกข์มันยาก”

ก็มันทุกข์มันยาก เวลาเกิดตายแต่ละชีวิตนะ เวลาเกิดขึ้นมามีแต่ความภูมิใจ มีแต่ความดีใจกัน เวลาจะจากกันไปที เวลาจะตายทีหนึ่งมีแต่ความเสียใจ มีแต่การพลัดพราก แล้วก็มาเกิดตายๆ กันอยู่อย่างนี้ตลอดไป แล้วการเกิดการตายแต่ละภพแต่ละชาติมามันซ้อนมากี่ภพกี่ชาติ มันไม่ทุกข์ไม่ยากกว่าการประพฤติปฏิบัตินักหรือ

เวลาประพฤติปฏิบัติเวลาว่ามันยากๆ เจ็บชํ้านํ้าใจในแต่ละภพแต่ละชาติ เวลามันทุกข์มันยาก เวลากิเลสมันทิ่มแทงหัวใจแต่ละภพแต่ละชาติ เจ็บชํ้านํ้าใจมาตลอดเลย เวลามันทุกข์ยากอย่างนี้ทําไมไม่คิดถึงมันบ้างล่ะ เวลามันทุกข์มันยาก มันบีบคั้นใจเรา เราไม่เคยคิดถึงมันบ้างเลย เราไม่ได้คิดว่าสิ่งนี้มันทําเราบ้างเลยหรือ

เวลานั่งสมาธิภาวนา เวลาเดินจงกรมทําไมมันทุกข์มันยากขนาดนั้น ถ้ามันทุกข์มันยากขนาดนั้น เราก็เอาจริงเอาจังของเราสิ ถ้ามันทําจริงทําจัง ทําด้วยความเสมอต้นเสมอปลาย

หลวงตาท่านบอกท่านปฏิบัติ ๙ ปี ๙ ปีนี้ไม่มีใครมาเห็นเราหรอก ใครมาเห็นตอนนั้นแล้วมันจะเห็นความจริงจังของท่านไง เวลาท่านออกมาแล้ว ท่านบอกว่าท่านออกจากป่ามาแล้ว มาสังคมแล้ว เราเพิ่งไปเห็นตอนท่านออกมาสังคมแล้วไง “โอ๋ย! หลวงตาดีอย่างนู้น หลวงตาดีอย่างนี้”

แต่เวลากว่ามันจะดีมันต้องมีที่มาสิ คนจะดีคนจะเลวมันต้องมีการกระทํามา มันได้ทําอย่างไรมามันถึงดี คนจะดีจะเลวมันก็ต้องมีการกระทํามาทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เราเกิดมาเป็นมนุษย์ ที่เรามานั่งกันอยู่นี่ บุญกุศลมันสร้างสมมา ความเป็นมนุษย์ๆ นี่ ความเป็นมนุษย์ สิ่งที่มันเชิดชูมาให้เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์แล้วมันก็มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจที่มันยังพลิกแพลง มันยังครอบคลุมหัวใจเรานี่แหละ เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาเพื่อขีดขอบเขตของมันเท่านั้นเอง ทําความสงบของใจเข้ามาให้มันขีดขอบเขตของมันให้อยู่อย่างนั้นไง แล้วมันยกขึ้นสู่วิปัสสนา ยกขึ้นสู่วิปัสสนาถ้ามันเป็นความจริงอันนั้น เห็นไหม

เราทําจริงๆ นะ คนจริงเท่านั้นถึงจะได้สัจจะความจริง คนไม่จริงทําเล่นๆ ทําเป็นแฟชั่น โอ๋ย! เดี๋ยวนี้ปฏิบัติเป็นแฟชั่นเลย ที่ไหนก็มีการประพฤติปฏิบัติ มีสํานักปฏิบัติเต็มไปหมดเลย ไอ้นี่มันก็เป็นแค่บรรเทาทุกข์ บรรเทาทุกข์ ถ้าเราไม่มีศีลเราก็เป็นอิสระไง กิเลสมันก็ยิ่งกว้างขวางไง เรามาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็จํากัดมันด้วยศีลๆ ก็แค่นั้นน่ะ มันเป็นแฟชั่นน่ะ ปฏิบัติเป็นแฟชั่น มันไม่จริงไม่จัง ถ้ามันจริงมันจังขึ้นมา เราเอาจริงเอาจังของเราขึ้นมา

คนจริงนะ คนจริงมันจริงในหัวใจเรานี่แหละ มันกระทําในหัวใจเรานี่แหละ ถ้ามันจริงขึ้นมา เราดูแลของเรา เราไม่ได้ปฏิบัติเป็นแฟชั่น ถ้าปฏิบัติเป็นแฟชั่น คนเรามันไม่มีความพร้อม ถ้ามันมีความพร้อม การกระทําของมันนะ แล้วทําจริงๆ ทําจังๆ ทําจริงๆ ทําจังๆ เพื่อประโยชน์กับเรา เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกทั้งนั้นน่ะ

เวลาที่มีศรัทธาความเชื่อ เราต้องมั่นคงของเรา แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาไว้เอง กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อ

ศรัทธาความเชื่อสําคัญกับคนที่เริ่มต้น เริ่มต้นถ้าไม่มีศรัทธาความเชื่อมันไม่เข้าไปพิสูจน์ไง ถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อ เราค้นคว้าพิสูจน์ตรวจสอบ แต่ศรัทธานั้นแก้กิเลสไม่ได้ ความเชื่อแก้กิเลสไม่ได้ แต่ความเชื่อนั้นพาให้เราเข้าไปค้นคว้า พาให้เราไปประพฤติปฏิบัติ แล้วถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา นั่นน่ะ อันนั้นน่ะ ให้เชื่อตามความเป็นจริงที่เราปฏิบัติขึ้นมา

แต่นี่ปฏิบัติขึ้นมาแล้ววุฒิภาวะเราอ่อนด้อยไง “ว่างๆ ว่างๆ”...ว่างๆ อะไรของเอ็ง อากาศมันก็ว่าง เขาไปอวกาศกันนู่น ตอนนี้เขาไปดาวอังคารแล้ว มันต้องเดินทางเป็นสิบกว่าปีน่ะ นี่ว่างๆ ว่างๆ อะไร ว่างๆ ไม่มีสติไม่มีปัญญา ไม่มีสิ่งใดเริ่มต้น ท่ามกลางและสิ้นสุดเลยหรือ มันต้องมีสิ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุๆ เหตุมันอยู่ที่ไหน เหตุมันมีแต่โม้กันไปก็โม้กันมา เอาแต่กิริยามาอวดกัน กิเลสไม่ได้ถลอกปอกเปิก กิเลสไม่เห็นตัวมันเลย ไม่รู้จักหน้ามันด้วย นี่ไง เวลาไม่รู้จักหน้ามันก็ไปเขียนสร้างภาพไว้ เขียนภาพกิเลสไว้เลยตามฝาผนังนะ กิเลสมันเป็นอวิชชา อวิชชามันเป็นยักษ์เป็นมาร เป็นสิ่งที่น่าเกลียดน่ากลัว

เวลาครูบาอาจารย์ท่านไปพบ ท่านบอกมันหยดย้อยยิ่งกว่านางสาวจักรวาล จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส ความผ่องใส ความเวิ้งว้าง ความว่าง นี่กิเลสทั้งนั้น ไอ้เราก็ “โอ๋ย! สุดยอดๆ” นั่นล่ะเพราะมันทําให้เราเคลิบเคลิ้มไง มันทําให้เรายอมจํานนไง ปฏิบัติแล้วตั้งแต่ฆ่าลูกฆ่าหลานมันมา สุดท้ายก็ไปยอมจํานนกับพ่อมัน ไปยอมจํานนกับอวิชชา จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส แล้วจิตเดิมแท้นี้ผ่องใสมันจะรู้ตัวมันเองได้อย่างไร มันจะเข้าใจตัวมันเองได้อย่างไร มันจะใช้ความสามารถมากน้อยขนาดไหน

ความสามารถนะ ความสามารถของจิต จิตนี้มหัศจรรย์นัก มันจะอยู่ในหัวใจของผู้หญิง ผู้ชาย มันจะอยู่ในหัวใจของใครก็แล้วแต่ ถ้ามันพิจารณาขึ้นมา มันมีมรรคมีผลขึ้นมา มันมหัศจรรย์ทั้งนั้นน่ะ จิตนี้มหัศจรรย์ ความรู้สึกนี้มหัศจรรย์ ความรู้สึกนี้มันสร้างได้ ความรู้สึกนี้มันพัฒนาได้ ความรู้สึกนี้ทําให้มันเจริญงอกงามได้ แล้วความเจริญงอกงามขึ้นมา เทวดา อินทร์ พรหมต้องมาฟังเทศน์ มันจริงอย่างนี้ มันจริงสุดยอด จริงเหนือจริง แต่เราจะจริงหรือเปล่าเท่านั้นเอง

ถ้าเราจะจริงนะ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา การเป็นมนุษย์นี่เป็นวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์พิสูจน์กันด้วยความเป็นมนุษย์นี่แหละ ถ้าความเป็นมนุษย์ มนุษย์เกิดแล้วต้องตายทั้งหมด แต่หัวใจที่มันไม่เคยตาย มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลาประพฤติปฏิบัติไปมันสํารอกมันคายเป็นชั้นๆ ขึ้นไปไง เพราะอะไร เพราะจิตนี้มันต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันไม่มีต้นไม่มีปลายใช่ไหม เวลาเป็นโสดาบันเกิดอีก ๗ ชาติ มันรู้ได้อย่างไรล่ะ มันรู้ได้อย่างไร

คนที่ต้องเกิด อย่างเรา เราต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราไม่รู้ว่าจะเกิดอย่างไรเนาะ เวลาตายก็ไม่รู้ว่ามันตายอย่างไร มันแว็บ ตายแล้ว เวลามันเกิดก็วุบ เกิดแล้ว เอ๊ะ! มันเกิดอย่างไร มันเกิดอย่างไร ไม่รู้หรอก แต่ถ้าสังโยชน์มันขาดไป ๓ เหลืออีก ๗ ชาติมันรู้ในตัวมันเอง

ถ้าไม่รู้ ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกไง นี่ไง กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้นไง ให้เชื่อผลของการปฏิบัติไง ถ้าปฏิบัติแล้วมันมีผลขึ้นมา มันรู้ขึ้นมาอย่างไร ถ้ามันไม่รู้ขึ้นมา มันจะมีผลได้อย่างไร

ถ้ามันมีผลขึ้นมา พิจารณาขึ้นไป เวลาโลกนี้ราบเป็นหน้ากลอง นี่ ๓ ชาติเป็นพระสกิทาคามี แล้วพระอนาคามีมันไม่เกิดบนพรหม มันไม่เกิดบนกามภพ ไม่เกิดตั้งแต่เทวดาลงมา ถ้ามันถึงของมัน มันก็ไปเกิดบนพรหม

แล้วเวลาพรหม ดูสิ เข้าฌานสมาบัติ ถ้าเขาควบคุมใจเขาได้ เวลาเขาตายเขาก็ไปเกิดบนพรหมเหมือนกัน แต่เป็นพรหมปุถุชน แต่พระอนาคามีไปเกิดบนพรหมมันพรหม ๕ ชั้น มันคนละพรหม พรหมที่ไม่ต้องกลับมาเกิดอีกแล้ว กับพรหมที่ยังเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลามันสิ้นไป เวลาไปอยู่บนพรหมแล้วมันสิ้นไป แต่มันเนิ่นนานใช่ไหม เวลาครูบาอาจารย์เราท่านถึงไม่ไว้วางใจไง ท่านต้องเอาจบที่นี่ไง จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้เป็นผู้ข้ามพ้นกิเลส เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๗ มกราคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ตั้งใจฟังธรรม ดูสิ เวลาเราจะแก้ปัญหา แก้ปัญหาหนึ่งเจอปัญหาหนึ่ง แก้ปัญหาหนึ่งเจอปัญหาหนึ่ง ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ชีวิตของเรามันซับซ้อน มันซับซ้อนจนเราคัดแยกไม่ได้ เราคัดเลือกอย่างไรว่าชีวิตเรานี้มันมาจากไหน ถ้าชีวิตเรามาจากไหน ทุกคนจะบอกว่าชาตินี้เกิดมาเป็นคนดีทั้งนั้นน่ะ ชาตินี้เราเกิดมาเป็นคนดีนะ เรามีสติสัมปชัญญะ เรายังนึกไม่ได้เลยว่าเราทําอะไรที่มันเลวร้าย ทําไมชีวิตของเรามันลุ่มๆ ดอนๆ ล่ะ

คําว่า “ลุ่มๆ ดอนๆ” นั่นน่ะมันซับซ้อนมาๆ ซับซ้อนมา ดูสิ สังคมมันซับซ้อนนัก ถ้าสังคมซับซ้อนนัก เราต้องมีสติมีปัญญาของเราไง นี่มันปัญหาสังคม แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปัญหาของเราไง ถ้าปัญหาของเรา คนที่ฉลาด สิ่งที่ปากกัดตีนถีบนะ อํานาจวาสนาของคนนะ อํานาจวาสนาของคนปากกัดตีนถีบขนาดไหน ถ้าเรามีสติปัญญารักษาชีวิตของเรา เราทําคุณงามความดี ทําคุณงามความดีของเรา

ความสุขของคนมันวัดกันด้วยความพอใจของหัวใจเท่านั้นน่ะ ความสุขของคน คนที่เขามีความพอใจอย่างนั้นถ้าเขาประสบความสําเร็จของเขา เขายังไม่มีความสุขของเขาเลย

แต่ของเรานะ ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา สิ่งที่เราต้องทําเราก็ต้องทํา แล้วถ้ามีสติปัญญา มันยั้งคิดได้ไง มันยั้งคิดว่าสังคมเป็นแบบนี้ แล้วเราต้องอยู่กับเขาๆ ถ้าเราต้องอยู่กับเขา เราพยายามรักษาชีวิตของเรา พยายามหลบหลีกของเรา ถ้าหลบหลีกของเรานะ ชีวิตของเรา เรารักษาดูแลชีวิตของเรา แล้วถ้าเรามาทบทวนแล้วมันสบายใจ นี่สุจริต ความสุจริตมันคุ้มครองเรา เห็นไหม สีเลน สุคตึ ยนฺติ สีเลน โภคสมฺปทา มีศีลมีธรรมในหัวใจเรานี่แหละ ถ้ามีศีลมีธรรมในหัวใจของเรา

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญาๆ ปัญญาที่เราเอาชีวิตของเรารอดพ้นจากโลก รอดพ้นจากเหยื่อ ความเป็นเหยื่อๆ ถ้าเรามีสติปัญญา เราจะไม่เป็นเหยื่อใครทั้งสิ้น ถ้าเราไม่เป็นเหยื่อใครทั้งสิ้น สิ่งที่เราแสวงหามา ปัจจัยเครื่องอาศัยๆ ปัจจัยเครื่องอาศัยนะ สิ่งที่ปัจจัยเครื่องอาศัย เราพยายามของเรา

เวลาพระบวชใหม่ๆ นะ มันก็มีความน้อยเนื้อตํ่าใจ เพราะเราเป็นมาก่อน เราถือธุดงค์นะ ถือธุดงค์อยู่องค์ท้ายสุดเลย แล้วข้างหน้า เวลาข้างหน้า เราทําคุณงามความดีขนาดนี้ เราทําคุณงามความดีขนาดนี้ แต่เวลาเขามาทําบุญ เขาก็ตักใส่บาตรกัน แต่เราธุดงค์ เราตักไม่ได้ มันน้อยใจนะ มันน้อยใจของมัน นี่ยังคิดได้เวลาเราเป็นพระเด็กๆ พระบวชพรรษาแรก

เราทําคุณงามความดี ทําไมคุณงามความดีของเราทําไมมันไม่ประกาศล่ะ ทําไมคุณงามความดีของเรามันไม่ตอบสนองเราล่ะ เราทําคุณงามความดีของเรา เรายังด้อยกว่าเขา ดูสิ ในบาตรของเขา เขามีเต็มเลย บาตรของเรา เราไม่มีเลยๆ

เพราะสังคมเขายังไม่รู้ไง ความดีๆ ทําคุณงามความดี สุดท้ายแล้วใครๆ ก็จะมาใส่บาตรพระธุดงค์ ใครๆ ก็จะมาใส่บาตรพระธุดงค์ จนเขาบอกว่าพระธุดงค์ไม่ธุดงค์แล้วล่ะ เลิก ทั้งๆ ที่ไม่ได้เลิกนะ นี่ความเห็นของโลกๆ การชิงดีชิงเด่น การชิงดีชิงเด่นมันก็ทําของชิงดีชิงเด่นไป ชิงดีชิงเด่นแล้วได้สิ่งใดตอบแทนมา

แต่ถ้าเรามีสติปัญญารักษาหัวใจของเรา ทําคุณงามความดีๆ เราถึงมั่นใจ แล้วเราพูดของเราบ่อยมาก ทําคุณงามความดีทิ้งเหว ทําคุณงามความดีทิ้งเหว เราทําของเราจบก็คือจบ ถ้าจบแล้วสบายใจ เราไม่ต้องไปยุ่งกับใคร แล้วใครเขาจะพูดติฉินนินทาอย่างไรมันเรื่องของเขา มันไม่จริงอย่างที่เขาพูด แต่เราทําคุณงามความดีของเรา

แล้วคุณงามความดีของเรามันอยู่ที่เรานะ ถ้าของเราเล็กน้อย แต่จิตใจเรายิ่งใหญ่ เราทําแล้วบุญกุศลมหาศาลเลย แต่ถ้าเราไปเทียบเคียงกับคนอื่น เราทําแล้วเราด้อยกว่าเขาๆ ด้อยกว่าเขาด้วยจํานวน ด้อยกว่าเขาด้วยวัตถุ แต่หัวใจ หัวใจที่มันยิ่งใหญ่ ถ้ามันยิ่งใหญ่นะ เราเห็นคนทําคุณงามความดี อนุโมทนาไปกับเขา ชื่นใจไปกับเขา โอ้โฮ! บุญมหาศาลเลย แล้วมีความสุขด้วย มันมีความสุขในใจ เราอนุโมทนาไปกับเขา เห็นเขาทําคุณงามความดีก็สาธุ แหม! คนนี้ดี เห็นเขารังแกกัน ไม่ดี อันนี้ไม่ดี นี่เราใช้สติปัญญาของเราคัดแยกฝึกหัดตั้งแต่ตอนต้นมา

แล้วพอมาฝึกหัดตอนต้นมา การรักษาหัวใจของเรา ความสุขของเราๆ ถ้าคุณงามความดีอย่างนี้นะ ถ้ามันเริ่มต้น เริ่มต้นต้องมีสติปัญญา เราจะรักษาหัวใจของเรา การว่าจะรักษาหัวใจของเรา ธรรมในใจๆ ถ้าธรรมในใจของเรามันเกิดขึ้น ธรรมในใจเกิดขึ้นนะ สิ่งภายนอกเป็นของชั่วคราว ของอาศัยๆ ของชั่วคราวของอาศัยไม่มีความจําเป็น

ดูสิ เวลาอย่างที่เราว่า เราเป็นพระเด็กพระน้อยขึ้นมา เราเห็น เราไม่ได้อะไรดั่งใจ เราไม่ได้อะไรที่สมกับที่เราทําคุณงามความดีเลย แต่เวลามันโตขึ้นมาๆ พอโตขึ้นมาๆ สิ่งนี้ของมันมากเกินไปแล้วล่ะ ของมันแบบว่ามันจําเป็น สิ่งที่ได้มาเพื่อสังฆะ เพื่อสังคม เพื่อสงฆ์

เวลาหัวหน้านะ ดูสิ หลวงตา เวลาเขาไปถวายของ “ท่านใช้หรือเปล่าๆ” ท่านทําให้เขาดูเลย เพื่ออะไร เพื่ออนุชนรุ่นหลัง เพื่อพระที่จะสืบต่อไป เพื่อที่จะก้าวขึ้นมาน่ะ ถ้าหัวหน้าไม่ทําเป็นแบบอย่าง หัวหน้าไม่มีนํ้าใจ แล้วข้างหลังมันจะอยู่ได้อย่างไร มันจะโตขึ้นมาได้อย่างไร ไอ้ที่จะโตขึ้นมาก็โตขึ้นมาตั้งแต่หัวหน้าคุ้มครองดูแล หัวหน้าให้กําลังใจ หัวหน้าดูแล

ถ้ามันโตขึ้นมา สิ่งที่มันมีมากๆ มีมากก็เพื่อสังคม มีมากก็เพื่อหมู่คณะ แต่นี่พอมีมากไง ถ้ามันเป็นจริงๆ มันเป็นจริงอย่างนั้น ทําดีได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว ฉะนั้น เราทําคุณงามความดีของเรา ทําคุณงามความดีของเราเพื่อรักษาชีวิตนี้

แล้วทําคุณงามความดีของเราทางโลกมันก็เป็นอํานาจวาสนาบารมี ถ้าอํานาจวาสนาบารมี คุณงามความดีก็ส่งเสริมไปๆ เวลาเราตกทุกข์ได้ยากมันต้องมีคนช่วยเหลือเจือจานทั้งนั้นน่ะ

เวลามันตกทุกข์ได้ยาก คนไม่ทําสิ่งใดมาเลย มันไม่มีสิ่งใดก็ไม่มีสิ่งใด เว้นไว้แต่เวลาเราประพฤติปฏิบัติ เรามักน้อยสันโดษเอง เราจํากัดเอง เราจํากัดเพื่ออะไร เราจํากัดเพื่อไม่ให้กิเลสมันฟูขึ้นมา เราจํากัดเอง เราตั้งกติกาเอง เราตั้งสัจจะเอง เราตั้งสัจจะเองว่าต้องเป็นอย่างนี้ๆ แล้วสิ่งใดที่มันเกินมา รับไว้แล้ววางไว้ รับไว้แล้ววางไว้ เป็นอย่างนี้มาตลอดนะ

เมื่อก่อนเราอยู่องค์เดียว คนที่เขาใส่สิ่งใดมาที่ฉันไม่ได้ วางไว้ข้างบาตรๆ ไม่ต้องไปบอกเขา ผักบุ้งต่างๆ มันไม่มีใครกัปปิฯ หรอก แล้วอยู่องค์เดียว ไว้ข้างบาตรๆ รับสิ่งใดมาแล้วไว้ข้างบาตร ของสิ่งใดที่ใช้ไม่ได้ เราก็ไว้ข้างบาตร เราไม่ไปแตะมันก็ไม่เป็นอาบัติ

นี่มันมีเรื่องนะ โอ๋ย! ถ้าโยมไม่กัปปิฯ ให้นี่เป็นเรื่อง เป็นเรื่องแล้ว ฉันจะรักษาวินัยไง ฉันจะรักษาความถูกต้อง พอฉันจะรักษาความถูกต้อง โยมต้องทําให้ๆ มันก็ไปตีโพยตีพาย

โยมเขาก็ไม่รู้อะไรกับเราหรอก เขาก็อยากทําให้นั่นแหละ แต่เขาไม่รู้ว่าวิธีทํามันทําอย่างไร แล้วทําเพื่ออะไร ทําแล้วได้อะไร เขาไม่ได้ฝึกฝนเขามา แต่ถ้าฝึกฝนเขามา มันเป็นวินัยกรรม ถ้าเป็นวินัยกรรมเพื่อตอบสนอง เพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ธรรมวินัยบัญญัติไว้อย่างนั้น ถ้าภิกษุต้องการทําให้ถูกต้องตามธรรมวินัย เราก็อยากส่งเสริมๆ แต่เราต้องสอนเขา ต้องบอกเขาตั้งแต่ก่อนหน้านั้น ไม่ใช่ว่าเราเอาไว้ในบาตรแล้วเราก็จะให้เขาทําให้ๆ แล้วเขาไม่ทําให้ก็น้อยใจๆ น้อยใจอยู่อย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่เป็นหลักนะ ได้สิ่งใดมาถ้ามันเป็นของผิด ของที่ไม่ถูกต้อง เช่น เวลาหลวงตาท่านออกมา ท่านบิณฑบาตมา ชาวบ้านเขาเห็นใจมาก พระบิณฑบาตมา ดูซิ ได้อะไรไหม ไม่ได้อะไรเลย เขาก็สั่งให้ลูกหลานไปตําปลาร้าให้ ท่านก็ยืนดูอยู่ แต่ปลานั้นเป็นปลาร้าดิบ ควักมาจากไห ตํามาเสร็จก็ใส่บาตร ใส่บาตรมา ท่านเข้าไปถึงที่พักท่าน ท่านก็เอาไปให้กระรอกกระแตเสีย ท่านก็ฉันข้าวเปล่าอย่างเดิม

ท่านบอกเอาใจเขา เอานํ้าใจเขา เขากระวีกระวาด เขาเป็นห่วงเป็นใย เขาห่วงว่าพระจะไม่มีอะไรฉัน เขาอุตส่าห์ไปทําให้ แต่เขาไม่รู้ เขาไปเอาปลาร้าดิบๆ มา

ปลาร้าที่มันดองในไหมันดิบ ต้องทําให้สุกก่อน ภิกษุฉันเนื้อดิบไม่ได้ คนมีธรรมวินัยอดๆ อยากๆ ท่านก็เคารพธรรมวินัย ท่านก็ไปวางไว้บนแคร่ให้เป็นอาหารสัตว์เสีย ท่านก็ฉันข้าวเปล่าอยู่เหมือนเดิม บอกเอาใจเขา เอาบุญกุศลของเขาก็เรื่องของเขา แต่เราจะได้สิ่งใด มันมีสติปัญญายับยั้งตัวเราเองนะ

แต่ถ้าเป็นพวกเจ้ากี้เจ้าการก็ต้องสั่งเขาตั้งแต่ตอนนั้นเลย จุดไฟก่อน เอาไปปิ้งก่อน ให้มันสุกก่อนแล้วค่อยเอามาตํา ครึ่งวัน จะไปสอนเขาตอนนั้น ครึ่งวันน่ะ ถ้าให้มันถูกต้อง เวลาถูกต้องให้มันถูกต้องที่เรา ถ้ามันถูกต้องที่เรานะ แล้วเราค่อยฝึกฝนไป มันอยู่ที่อํานาจวาสนาบารมีของคน แล้วก็จริตนิสัยของคนด้วย ถ้าจริตนิสัยของคน เขาศึกษามา เขาค้นคว้ามา เขารู้ของเขา เขาจะทําของเขา ทําก็ทําเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ได้ทําเพื่อเราทั้งสิ้น

เราบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา เรามาคํ้าจุนศาสนา คํ้าจุนศาสนาแล้วเราพยายามจะค้นคว้าหาความจริงกัน พระพุทธศาสนาเป็นความจริง แต่ของเราเป็นความเชื่อ ของเรา เราเชื่อมั่นนะ เราเชื่อในพระพุทธศาสนา แต่เป็นความเชื่อของเราไง มีศรัทธาความเชื่อ ถ้ามีศรัทธาความเชื่อ เราค้นคว้าแล้วพยายามขวนขวายของเราให้มันเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง

คําว่า “รสของธรรม” แล้วถ้ามันชนะรสทั้งปวง ในโลก ๓ โลกธาตุ ดูสิ เวลาเข้าฌานสมาบัติ เข้าฌานสมาบัติ จิตนี้เป็นหนึ่ง อัปปนาสมาธิละเอียดลึกซึ้ง นี่มันก็เป็นเรื่องของโลก ฌานสมาบัติ โลกียปัญญา มันเป็นเรื่องฌานโลกีย์ มันเป็นเรื่องโลกๆ แล้วที่มันละเอียดกว่านั้นน่ะ

รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง ชนะทุกๆ รสชาติ แล้วถ้ารสชาติที่เรามาแสวงหากันอยู่นี่ ถ้ามันเป็นความจริง สติ ข้างในมีสติมันยับยั้งได้แล้วนะ คนมันทุกข์มันยากเพราะว่า โอ้โฮ! ขาดสติ มันฟุ้งซ่าน มันไปกว้านเอาแต่ความเจ็บชํ้านํ้าใจเดิมๆ มาอุ่นมากิน มาคิดอยู่นั่นน่ะ พอสติมันมา ผลัวะ! เอ็งจะบ้าหรือ มันปล่อยเลยนะ ถ้ามีสติ มันปล่อยเลยนะ แล้วสติแล้วทําอย่างไรต่อ

สติก็คือสติใช่ไหม พอมันมีสติแล้วมันก็มีปัญญา เพราะมันระลึกได้ มันสะเทือนใจ พอสะเทือนใจ เห็นไหม ถ้าเรามีสติ สิ่งที่กิเลสมันป้อนมา เราก็ไม่หยิบฉวยมา มันก็ไม่เผาเรา แล้วถ้ามีปัญญาขึ้นมา ปัญญาแยกแยะของมันขึ้นมา มันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิขึ้นมา พอเป็นปัญญาอบรมสมาธิก็รักษาหัวใจของตนขึ้นมา รักษาใจของตนขึ้นมาแล้วมันก็เห็นคุณเห็นโทษไง

เวลามันทุกข์มันยาก เวลามันฟุ้งมันซ่าน เวลามันทับถมหัวใจ มันเจ็บชํ้านํ้าใจมากขนาดไหน เวลามันปล่อย มันเบามันสบาย มันขนาดไหน นี่รสของธรรม ธรรมโอสถรักษาหัวใจ รักษาหัวใจ มันพิจารณาต่อเนื่องขึ้นไป ทําต่อเนื่องขึ้นไป ทําต่อเนื่องขึ้นไปจนชํานาญในวสี ชํานาญในการรักษาหัวใจก่อน มันต้องมีความชํานาญ

ถ้าไม่ชํานาญ พอจิตสงบแล้วก็อยากจะใช้สมาธิ พอเป็นสมาธิแล้วก็อยากจะใช้ปัญญา ปัญญาแยกแยะใช้ไปมันก็แบบว่าปลายเปิด ปลายเปิดไปหมดเลย แล้วมันก็เสื่อมไปหมดเลย แล้วก็จับต้นชนปลายไม่ได้ แล้วจะมาเริ่มต้นใหม่จะเริ่มต้นอย่างไร เพราะอะไร เพราะสิ่งที่ได้มาเรายังไม่ชํานาญ เรายังไม่รักษาให้มันมั่นคงขึ้นมา

ถ้ามันชํานาญแล้วนะ เราพิจารณา เราใช้ปัญญาของเรา ถ้าใช้ปัญญาของเรา ถ้าคุณค่าของความสงบ คุณค่าของกําลังใจมันเบาบางลง เราก็กลับมาทําความสงบ พอสงบ พิจารณามันก็เป็นชั้นเป็นตอน โอ้โฮ! สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน เท้าสองเท้าก้าวเดินไปด้วยกัน

ไอ้นี่มีอยู่เท้าเดียว กระโดดเอา ถ้าได้สมาธิก็สมาธิใหญ่เลย พอได้ปัญญาก็ปัญญาเตลิดเปิดเปิงไปเลย แล้วก็ล้มอยู่นั่นน่ะ ลุกขึ้นไม่ได้เพราะมันมีเท้าเดียว

ถ้าคนที่มีความชํานาญเขาใช้ปัญญาๆ ของเขาไป พอปัญญา พอมันด้อยค่าลง ด้อยค่าคือมันพิจารณาไม่ได้ มันไปไม่ได้ เขาก็กลับมาทําความสงบของใจ ใจสงบระงับมีกําลังขึ้นมาแล้วมันใช้ปัญญา มันก็เดินไปด้วยกัน สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน มันจะไปด้วยกัน ถ้าไปด้วยกัน เสร็จแล้วมันเข้าสู่มรรค เพราะอะไร มันต้องมีสติ มีสมาธิ มีปัญญาขึ้นมา ฝึกหัดๆ มรรคมันจะเกิดขึ้นมา ฝึกหัดหัวใจขึ้นมา คนทํางานเป็น ใจทํางานเป็น มันทํางานของมันนะ มันเพลิดเพลินของมันนะ

เพราะมีความเพลิดเพลินอย่างนั้น ครูบาอาจารย์ของเราท่านถึงเดินจงกรมจนเป็นร่อง เดินจงกรมทั้งวันทั้งคืน อยู่กันได้อย่างไร เดินจงกรมทั้งวันทั้งคืนนะ แล้วเดินต่อเนื่องๆ ทําสมํ่าเสมอ ท่านทําได้อย่างไร ท่านทําเพราะเวลามันคลายตัวออกมามันก็ธรรมดา คลายตัวออกมามันก็มีศรัทธามีความเชื่อ มีความมั่นคง แต่เวลาจิตสงบแล้ว โอ้โฮ! มีความสุขมาก เวลาใช้ปัญญาไป อู้ฮู!

แค่สวดปาฏิโมกข์ได้ พระที่สวดปาฏิโมกข์ได้ เราเคยสวดปาฏิโมกข์ได้ ใหม่ๆ แหม! มันชมตัวเองนะ มนุษย์มหัศจรรย์ ท่องหนังสือได้ทั้งเล่มเลยล่ะ คิดมาจนป่านนี้ ขนาดท่องได้ทั้งเล่มมันยังว่ามันท่องได้ แต่เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกเลยนะ ปาฏิโมกข์มีตํารับตํารา เอ็งยังท่องได้ แล้วธรรมล่ะ ธรรมที่มันละเอียดลึกซึ้งมันไม่มีที่หมาย ทําอย่างไร

เวลาทําขึ้นไป มันพิจารณาของมันขึ้นไป รักษาหัวใจของเราขึ้นไป มันพิจารณาของมันขึ้นไป พิจารณาเป็นชั้นๆ เข้าไป โอ๋ย! มันมหัศจรรย์น่ะ คําว่า “มหัศจรรย์” นะ เพราะว่าจิตทําไมมันมีปัญญาได้ขนาดนี้ ทําไมสิ่งที่ระลึกได้ เห็นไหม

หลวงปู่มั่นท่านเทศน์มุตโตทัยที่โบสถ์วัดเจดีย์หลวง ที่ศาลาวัดเจดีย์หลวง แล้วที่บอกว่า “ท่านเทศน์มุตโตทัย ท่านเทศน์เรื่องของเรา” เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านเป็นคนพูดเอง เพราะท่านนั่งฟังอยู่ด้วย ว่าหลวงปู่มั่นท่านเทศน์มุตโตทัย มุตโตทัยก็หัวใจไง แล้วพูดเรื่องของเรา เรื่องความรู้สึกนึกคิดของเราที่เรามองข้ามไป เรามองข้ามไป เราขวนขวายอยากได้สรรพสิ่งทั้งนั้นเลย แต่เรามองข้ามหัวใจเราไป เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศน์ท่านย้อนกลับมาให้เรามองที่หัวใจ เรามองที่ความทุกข์ความยากในใจให้มันผ่อนให้มันคลาย ท่านย้อนกลับมาที่นี่ แล้วเราใช้ปัญญาตาม โอ้โฮ! มันมหัศจรรย์ๆ

เวลาว่าจิตมันเร็วมากๆ เร็วมากจนมันข้ามไปหมดไง มันข้ามสิ่งที่สะสมในใจ ข้ามไปเอาแต่สิ่งภายนอก ข้ามไปยึดมั่นถือมั่นจากภายนอก แต่มันไม่ได้ดูแลหัวใจของมันไง เวลาสงบเข้ามามันก็มาตีแผ่ข้างใน แล้วที่ว่ามันละเอียดๆ มันมหัศจรรย์จนมหัศจรรย์มาก เวลาปัญญา เพราะมันมีสติ ปัญญา มหาสติ มหาปัญญา เวลาปัญญาอัตโนมัติ

เวลาว่าติดสมาธิๆ หลวงตาเวลาท่านย้อนกลับมาที่สมาธิ พอปล่อย มันเข้างานเลย ปล่อย เข้างานเลย มันไปของมันเลยล่ะ มันชํานาญของมัน พอชํานาญของมัน ทําของมันจนมันสมดุลของมัน ต้องสมดุล

คําว่า “สมดุล” คือมัชฌิมาปฏิปทา ไม่เอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง ไม่ถ่วงไปข้างใดข้างหนึ่ง สมดุลของมัน มันจะรวมลง มัชฌิมาปฏิปทา มรรคสามัคคี เวลามันหลุด เวลามันขาดเป็นชั้นเป็นตอนๆ นี่ยิ่งมหัศจรรย์เข้าไปใหญ่ มันคายของมันออกไป นี่พระพุทธศาสนาสอนลงที่นี่ สอนลงหัวใจของบริษัท ๔ ถ้าบริษัท ๔ นี่พูดถึงในการประพฤติปฏิบัตินะ

แต่เราทําบุญกุศลของเราก็ทําเพื่ออํานาจวาสนาบารมี สีเลน สุคตึ ยนฺติ สีเลน โภคสมฺปทา ศีลทําให้เราสงบระงับมีความสุขสงบของเรา มีโภคสมบัติขึ้นมาเพราะเราประหยัดมัธยัสถ์ เราดูแลทรัพย์สมบัติของเรา รู้จักซ่อมแซมบํารุงรักษา รู้จักเก็บ รู้จักประหยัดมัธยัสถ์ มีศีลมีธรรมขึ้นมาเพื่อชีวิตของเรา ถ้าทางโลกก็เพื่อประสบความสําเร็จทางโลก ถ้าทางธรรม ประพฤติปฏิบัติแล้วก็ให้ได้คุณธรรมในหัวใจขึ้นมา เพื่อให้มันมีคุณธรรมเป็นสมบัติของใจดวงนั้น เอวัง