คํานํา

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านบําเพ็ญคุณประโยชน์ต่อชาติและพระพุทธศาสนาอย่างยิ่งใหญ่อเนกอนันต์ โดยวางรากฐานให้วงกรรมฐานเข้มแข็งด้วยข้อวัตรปฏิบัติ ท่านและกองทัพธรรมสอนให้สังคมไทยเลิกนับถือผี หันมานับถือไตรสรณาคมน์และปฏิบัติธรรมกันอย่างจริงจัง

หนังสือทําผีบอก ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ได้เมตตาตอบปัญหาธรรมเพื่อให้ชาวพุทธมีหลักใจ ให้ถือไตรสรณาคมน์เป็นที่พึ่ง เรื่องหมอดู เรื่องรู้กรรมในอดีตชาติ รู้แบบผีบอก ทําผีบอก เป็นเรื่องไม่จริง ไม่ให้เชื่อ และทําให้ขาดจากไตรสรณาคมน์ เรื่องความฝันก็เป็นความฝันไม่ใช่ความจริง เพราะการปฏิบัติตามอริยมรรค ฝันชอบไม่มี

ในการปฏิบัติธรรม ขั้นแรกและขั้นสุดท้ายของอริยภูมิยากที่สุด ต้องปฏิบัติตามความเป็นจริง ไม่ใช่คาดหมาย หรือรู้ความจริงไม่ได้ แต่พยายามจะรู้ให้ได้ อันเป็นการชิงมรรคชิงผล ชิงสุกก่อนห่าม ส่วนเรื่องการเผยแผ่ธรรมของครูบาอาจารย์ผิดๆ ก็เป็นกรรม สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม หากเป็นอาชีพจะต้องทําก็ให้ค้านไว้ในใจ

หนังสือเล่มนี้มีประโยชน์มาก นอกจากทําให้สังคมไทยเข้าใจการปฏิบัติธรรมที่ถูกต้องแล้ว ยังช่วยให้เกิดปัญญา ไม่หลงติดคําว่า “ไม่เชื่ออย่าลบหลู่” โดยยึดกาลามสูตรต้องพิสูจน์ก่อน และไม่หลงตกเป็นเหยื่อพวกที่ชอบอวดอ้างทําตลาดสร้างกระแส เพราะพระอริยเจ้าที่แท้จริงนั้น ท่านรู้ ท่านนิ่ง ดังที่องค์พระบรมศาสดาทรงเตือน “อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า” และที่สําคัญท่านไม่อวดโลก

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กรกฎาคม ๒๕๖๐

๑

ฝันชอบไม่มี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

หลวงพ่อ : คําถามคือว่า “ฝัน” แล้วอธิบายมายาวเหยียดเลย “ฝัน” อธิบายมายาวมาก แล้วบอกว่าถ้าอ่านไปแล้วมันก็เหมือนกับเป็นนิยาย แล้วสํานักปฏิบัตินะ ผู้ที่ปฏิบัติไป ปฏิบัติไปแล้วเขาบอกว่าเป็นความฝันไปหมดเลย เป็นความเพ้อเจ้อ เป็นความเพ้อเจ้อแล้วปฏิบัติ เห็นไหม ถ้าปฏิบัติต้องมีครูบาอาจารย์นะ ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์เดี๋ยวจะเป็นบ้านะ แล้วถ้าเป็นความฝันยาวขนาดนี้ แล้วเป็นความฝันเขียนเป็นตุเป็นตะนะ พิจารณาอย่างนั้น จิตทะลุอย่างนั้น จิตว่างอย่างนั้น ร้อยแปดเลย แล้วอารัมภบทยาวมาก ฉะนั้นจะเข้าคําถาม

ถาม : ๑. ในความฝันเราพิจารณากายได้ไหมครับ

๒. ในความฝันเราทําสมาธิจนจิตรวมลงเป็นสมาธิได้ไหมครับ เพราะนานมาแล้วผมเคยฝันอย่างนี้ และผมเคยเดินจงกรมในความฝันจนรู้สึกม้วนเกลียวลงและหยุดลงกึ๊ก และมองเห็นตัวเองกําลังเดินจงกรมอยู่ เกิดความรู้สึกที่เป็นความฝันซ้อนความฝัน คือว่าผมรู้ตัวเองว่าในขณะนั้นผมมีตัวตนอยู่ ๓ คน คือรู้ว่าตัวเองกําลังเห็นตัวเองในฝันอีกที แล้วก็รู้ด้วยว่ายังมีตัวเองอีกคนกําลังนอนอยู่ในอีกโลกหนึ่ง ในความฝันครั้งนี้เองที่ผมเกิดความสงสัย และได้เรียนถามหลวงพ่อในครั้งแรกว่า ถ้าเรารู้ตัวเองได้ในความฝัน มันเป็นนิมิตใช่หรือเปล่า

๓. เรื่องที่ผมฝัน รู้ตัวเองว่ากําลังฝันอยู่นี้เป็นมาตั้งนานแล้วครับ ตั้งแต่สมัยเด็กๆ แล้ว และผมก็ชอบตามดูมันไปเรื่อยๆ ได้รู้ได้เห็นอะไรต่างๆ และต่อมาก็ได้เจอกับเหตุการณ์จริงที่ปรากฏในฝันมามากมาย รู้สึกเฉยๆ เมื่อไปเจอกับเหตุการณ์เหล่านี้ และผมเองเคยลองจดหวยที่ฝันเจอเอาไว้หลายครั้ง ซึ่งผลปรากฏว่าโชคดีมาก เพราะว่าไม่เคยได้ออกตรงตามที่ฝันๆ สักครั้ง

ตอบ : โชคดีมาก ถ้าโชคไม่ดีแสดงว่าถ้ามันถูกนี่คงไปไกลเลย นี่พูดถึงความฝันนะ แล้วนี่เขาเคยเขียนมาเรื่องความฝัน เราก็ตอบไปเป็นกลางๆ ตอบไปเป็นกลางๆ เพราะว่าความฝันมันไม่ใช่ความจริง ความฝันชอบไม่มี ความฝันเป็นความฝัน ไม่ใช่ความจริง ถ้าความฝันไม่ใช่ความจริง ในการปฏิบัติในความฝันไม่มี

คนที่ปฏิบัติมากบอกว่าปฏิบัติไป ฝันไป เพ้อเจ้อไป มีมาเล่าให้ฟังเยอะมาก ถ้าอย่างนี้ปั๊บมันไม่เข้าสู่อริยสัจ ไม่เข้าความจริงหรอก ถ้าไม่เข้าความจริง แต่เวลาเราตอบปัญหาเราก็ตอบปัญหาไปด้วยความให้นํ้าใจต่อกัน

ความให้นํ้าใจต่อกัน การให้กําลังใจกัน ไม่ใช่ว่าสิ่งที่ฝันมันจะถูกต้องไปหมด ความฝันไม่ใช่ความจริง ถ้าความฝันไม่ใช่ความจริงนะ นี่เปรียบเทียบ ถ้าบอกว่าเป็นพวกเขาพวกเรา เวลาพวกตัวเองฝันก็ว่าถูก เวลาคนอื่นฝันก็ว่าผิด มันไม่ใช่

ความฝันไม่ใช่ความจริงหรอก แต่ความฝันมันมีแน่นอน มันมีได้กับคนที่มี มันไม่มีกับคนที่ไม่มี ถ้ามันบอกความฝันเป็นความจริงนะ ไอ้คนที่นอนแล้วไม่เคยฝัน คนนั้นปฏิบัติไม่ได้หรอก ไอ้คนนั้นหมดโอกาสนะ เยอะมากที่นอนแล้วไม่เคยฝัน บางคนไม่เคยฝันนะ นอนหลับก็หลับไป ไม่หลับก็ฟุ้งซ่านไป พอหลับแล้วก็จบ เขาไม่เคยฝันเลย

ฉะนั้น ถ้าความฝันเป็นความจริงนะ ไอ้คนที่ไม่เคยฝันเลยแสดงว่าคนนั้นเกิดมาชาตินี้ไม่มีโอกาสได้ปฏิบัติ แล้วปฏิบัติไปก็จะเป็นอริยสัจ เป็นอริยภูมิไม่ได้ แล้วไอ้คนที่ฝันบอกว่าไม่ให้มีความฝัน มันก็ฝันของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ ถ้าฝันอยู่อย่างนั้น ทําอย่างไร นี่พันธุกรรมของจิต

ฉะนั้น ความฝันไม่ใช่ความจริงหรอก แต่ถ้าคนมีความฝันนะ ฝันมาอย่างไรก็แก้กันไปตามนั้น ฉะนั้น ถ้าเป็นพวกเขาพวกเรานะ นี่เรายกตัวอย่าง เวลาหลวงตาท่านจะออกปฏิบัติใหม่ เวลาท่านเรียนจบมหาแล้วท่านตั้งสัจจะไว้ว่าถ้าเรียนถึงมหาเพื่อเป็นแนวทางแล้วจะออกปฏิบัติ แต่เรียนจนจบมหาแล้วมันก็ยังสงสัยว่ามรรคผลนิพพานจะมีจริงหรือเปล่า

ก่อนจะออกปฏิบัติท่านก็อธิษฐานในใจบอกว่า นี่จะออกปฏิบัติแล้ว แต่มันยังสงสัยว่านิพพานในตํารามันก็บอกว่ามีจริง ศึกษามาจนเป็นมหาก็รู้ว่าสอนเรื่องนิพพาน ศาสนาพุทธสอนสิ้นสุดแห่งทุกข์คือเรื่องนิพพาน แต่ก็ยังสงสัยนิพพานอยู่ ฉะนั้น มันก็เป็นความกังวลในใจว่าถ้าออกปฏิบัติแล้วมันจะมีมรรคมีผลจริงหรือเปล่า ออกปฏิบัติแล้วไม่ใช่ออกปฏิบัติเสียเปล่า ฉะนั้น ขออธิษฐาน ไปกราบพระประธานแล้วอธิษฐานว่าอยากให้มีเครื่องพิสูจน์ให้มันมั่นใจว่าจะออกปฏิบัติ ฉะนั้น ถ้าจะออกปฏิบัติ คืนนี้จะขอนั่งภาวนาให้เกิดนิมิต เกิดความรู้ เกิดความเห็นแจ้งในใจว่ามรรคผลนิพพานมีจริงหรือเปล่า แล้วถ้ามันนั่งนิมิตแล้วไม่ได้ ถ้าฝันเอาก็ได้

แล้วคืนนั้นก็นั่ง เสร็จแล้วทําวัตรสวดมนต์เสร็จก็นั่งภาวนา นั่งภาวนามันไม่เห็นอะไรเลย นิมิตไม่มี ไม่มี หลวงตาท่านเล่าประจํา พอนิมิตไม่มีแล้ว เออ! ไม่มีแล้วเนาะ อุตส่าห์อธิษฐานแล้วนะว่าให้เป็นเครื่องหมายว่าออกปฏิบัติคราวนี้จะได้หรือไม่ได้ จะโดนกิเลสหลอกหรือไม่โดนกิเลสหลอก นิพพานจะมีจริงหรือไม่มีจริง นั่งจนเหนื่อยแล้ว เฮ้อ! ไม่ได้ ไม่เห็นนิมิต นอนดีกว่า

ท่านก็นอน นอนหลับไป พอนอนหลับไปถึงที่สุดแล้วฝัน ฝันว่าท่านไปเห็นตัวของท่านเอง เห็นเป็นเมืองใหญ่มาก แล้วเห็นตัวท่านเองเหาะลอยขึ้นไป เหาะลอยขึ้นไป ลอย ๓ รอบ ในเมืองนั้น ๓ รอบ วนอยู่ ๓ รอบ วนเหาะเสร็จแล้วกลับมาถึง ตื่นขึ้นมา อืม! เห็นไหม ฝันแล้ว ฝันนี้เป็นการตอกยํ้าว่านิพพานจะมีจริง ออกปฏิบัติ ท่านก็ไปลาสมเด็จฯ สมเด็จฯ ไม่อยู่ก็ไปลาพระที่เป็นผู้ปกครอง แล้วก็ออกไปปฏิบัติแล้ว

ออกปฏิบัติก็ยังสงสัยอยู่ ยังสงสัยอยู่ก็จะไปหาหลวงปู่มั่น จะไปหาหลวงปู่มั่น ไปที่ท่าบ่อ ไปอยู่กับหลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่า หลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่าจะเอาไว้ หลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่าก็พระอรหันต์นะ นี่จะเอาไว้ ท่านก็ตั้งใจไว้ว่าจะไปอยู่กับหลวงปู่มั่น เพราะว่าหลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่าก็แก้ท่านไม่ได้ พอไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นก็เอาเลย “นิพพานคืออะไร นิพพานคืออะไร” ก็จบกันไป

นี้จะบอกว่า ทําไมบอกอย่างนี้เป็นความฝันล่ะ ถ้าเป็นพวกเขาฝันก็ผิดหมดแหละ ถ้าเป็นพวกเราฝันก็ถูกหมดแหละ

มันไม่มีพวกเขาพวกเราหรอก อริยสัจมันไม่มีพวกใครพวกมัน ไม่มี อริยสัจก็คืออริยสัจ แต่นี้พอหลวงตาท่านฝัน แล้วท่านพูดบ่อยว่าท่านฝันๆ อย่างนั้นทําไมบอกว่าอย่างนี้มันเป็นมงคล มันเป็นความจริงล่ะ แต่พอเวลาเราฝันขึ้นมา หลวงพ่อจะบอกว่าฝันชอบไม่มี ถ้าความฝันเป็นความจริงนะ เราไปนอนฝันกัน เราจะเพ้อเจ้อกันแล้วบอกว่าเราฝันให้เป็นนิพพานให้หมดเลย

แล้วถ้าเป็นความฝันนะ ใครจะฝันสู้กับคนไข้ที่ศรีธัญญาไม่ได้ คนไข้ที่ศรีธัญญามันฝันได้ดีที่สุดเลย มันฝันจนถึงที่สุดเลย แล้วมันฝันอย่างนั้นมันเป็นความจริงไหม มันไม่เป็นความจริงหรอก ความฝันไม่ใช่เป็นความจริงเด็ดขาด

แต่เคยถามมา พอถามมา เราก็ตอบไป ตอบไป ตอบไปด้วยการให้กําลังใจ ถ้ามันฝัน ฝันนั้นเป็นเครื่องหมาย ฝันเป็นลางบอกเหตุ ถ้าเป็นลางบอกเหตุต่างๆ มันไม่ใช่ความจริง มันเป็นความจริงขึ้นมาไม่ได้ ความฝันไม่ใช่เป็นความจริง แต่ถ้าคนมันจะฝัน คนมันจะฝัน แล้วฝันไปนะ ฝันไปเรื่อย แล้วพอฝันไป ฝันไปเห็นสิ่งต่างๆ

ฝันก็คือฝันน่ะ มันไม่ใช่อริยสัจ คนที่ปฏิบัติมันต้องมีสติสัมปชัญญะ ถ้ามีสติสัมปชัญญะ เราปฏิบัติไป เวลาปัญญามันเกิด มันเกิดโดยชัดเจนขึ้นมา แต่ถ้ามันฝันขึ้นมานะ คนจะฝันก็คือฝัน ถ้าฝันขึ้นไปแล้ว พอมันฝันขึ้นไป เราตื่นขึ้นมาแล้วเขาจะบอกเลย “ฝันแล้วมันเคยเป็นความจริง มันพิสูจน์ได้เป็นความจริง”

เป็นความจริงมันก็เป็นเรื่องโลก ถ้าพิสูจน์ได้อย่างนี้ปั๊บ เดี๋ยวนี้เรามีคอมพิวเตอร์ มันดีกว่านี้อีก มันทําได้หมดแหละ ฉะนั้น ของสิ่งนี้มันไม่เกี่ยวกับอริยสัจเลย ทีนี้เพียงแต่ว่าคนมันฝัน พอคนมันฝันแล้ว เราฝันแล้วมันบังคับไม่ได้หรอก

ในการฝันของคนนะ มีนะ ผู้ที่ฝันร้าย ฝันร้ายจนนอนไม่ได้ นอนไปมันฝันทุกที พอฝันแล้วฝันเหมือนกับภูตผีปีศาจมันจะมาทําร้าย จนนอนหลับไม่ได้ เขาต้องนั่งถ่างตาไว้ตลอด ฝันอย่างนั้นเป็นธรรมไหม ถ้าฝันมันเป็นความจริง คนที่ฝันเห็นผีเห็นเปรต ฝันจนเห็นว่าตัวเองเผชิญกับความโหดร้ายกับชีวิตจนนอนไม่ได้ มันตกใจขนาดนั้น ฝันนั้นเป็นความจริงไหม เห็นไหม ฝันมันก็มีบวกมีลบ

นี่ก็เหมือนกัน พอเราฝัน ฝันว่าเห็นกงเห็นกายต่างๆ เราก็เพ้อเจ้อกันไป แต่เวลาถามมาเราก็บอกว่า เออ! สิ่งนั้นมันก็เป็นความฝัน เป็นนิมิตไหม ไม่เป็น ไม่เป็นหรอก ความฝันคือความฝัน นิมิตเป็นนิมิต นิมิตมันมีหลากหลาย นิมิตเป็นเครื่องหมายบอกเหตุใช่ไหม นี่เป็นความฝัน ถ้าบอกว่าเป็นนิมิต นิมิตในความฝันมันก็ใช้ได้ มันใช้ได้ แต่มันเป็นอริยสัจไหม มันเป็นการปฏิบัติไหม ไม่เป็น

แล้วถ้ามันจะปฏิบัติล่ะ ปฏิบัติต้องนั่งดิบๆ นี่ นั่งพุทโธๆ ปัญญาอบรมสมาธิ เดินจงกรม แล้วถ้าจิตมันสงบเข้ามามันสงบตามความเป็นจริง นี่ถึงจะเป็นการปฏิบัติ ถ้าเป็นอย่างนี้มันจะเป็นความจริง มรรคมันเกิดอย่างนี้ ไม่ใช่ฝันชอบ

ความฝันชอบไม่มีหรอก ความฝันที่เป็นความจริง ความฝันที่จะเป็นอริยสัจ ความฝันที่จะปฏิบัติไปถึงที่สุด ไม่มี ไม่มีหรอก มันไม่มีอยู่จริง พอไม่มีอยู่จริง ไม่มีอยู่จริงหมายความว่าในปัจจุบันนะ แต่เวลามันฝันจริงไหมล่ะ ไม่มีอยู่จริง คนเพ้อฝันกันจนเสียผู้เสียคนไปก็เยอะ ความฝันไม่เป็นความจริง

ทีนี้คําถามที่ ๑. ในความฝันเราพิจารณากายได้ไหมครับ

ถ้าความฝันพิจารณากายมันก็จินตนาการไง ความฝันพิจารณากายมันจะให้กายเป็นอย่างไรไปก็ได้ แล้วไปนิพพานในความฝันใช่ไหม ไปละกิเลสเอาในความฝัน ในความฝันเป็นพระอรหันต์ ตื่นมากิเลสมันละไหม ฝันเลย ฝันว่าเป็นพระอรหันต์ ฝันว่าชําระกิเลสหมดเลย แล้วพอตื่นขึ้นมาเอ็งเป็นพระอรหันต์จริงหรือเปล่าล่ะ เป็นหรือเปล่า มันเป็นในความฝัน ความจริงมันไม่ได้เป็น ความจริงมันไม่มี เป็นความฝันน่ะ

พอมันจะฝันก็ฝันไป เพราะความฝันนี่นะ คนมันขาดสติมันก็ฝันอย่างนั้นแหละ แต่ถ้าเราพุทโธๆ เรามีปัญญาอบรมสมาธิ เราปฏิบัติของเราไปนะ ความฝันมันจะจางลง ความฝันมันจะเบาลง ความฝัน ถ้ามันเป็นความฝันมันก็เป็นเครื่องบอกเหตุเท่านั้นเอง ฉะนั้น มันบอกเหตุ แล้วพอตื่นขึ้นมานี่ตกใจ ตื่นขึ้นมาตีความฝันไม่ถูก

ไอ้อย่างนั้นมันก็เป็นความฝันน่ะ ฝันสิ่งใดก็แล้วแต่ วางไว้ แล้วเรามาปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติ ถ้าจิตมันสงบแล้ว ถ้ามันเห็นนิมิตนะ เดี๋ยวจะรู้จริงว่ามันเป็นอย่างใด ถ้าเห็นนิมิต เห็นนิมิตเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ถ้าเห็นนะ

ถ้าไม่เห็น เวลาคนที่เขาก็พิจารณา จิตเขาสงบแล้วเขาพิจารณากาย พิจารณากายด้วยปัญญา พิจารณากายโดยปัญญาคือพิจารณาแบบหลวงปู่ดูลย์ หลวงปู่ดูลย์ท่านบอกพิจารณากายโดยไม่ต้องเห็นกาย ไม่ต้องเห็นกายคือว่าจิตท่านสงบแล้ว จิตเห็นอาการของจิต เห็นอาการของจิตคือเห็นความคิด นี่พิจารณากายโดยไม่เห็นกาย ความคิดมันคิดได้ พอจิตมันสงบแล้วจิตมันเห็นความคิด เห็นความคิด ความคิดมันก็เป็นเงาของจิต เงาของจิต ถ้าใครเห็นกายมันก็เห็นกายขึ้นมาแบบนั้น ถ้าเห็นแบบนั้นก็พิจารณานะ

หลวงปู่ดูลย์ท่านพิจารณากายโดยปัญญา พิจารณากายโดยไม่ต้องเห็นกาย แต่เห็นความคิดของท่าน เห็นความคิด ความคิดมันก็ไล่ไป ไล่ไปเรื่องของกาย ไล่ไป ปัญญามันไล่ของมันไป ไล่ไปมันก็เห็นโทษของมัน เพราะร่างกายนี้เป็นของอยู่ชั่วคราวใช่ไหม อาหารที่เรามีอยู่ อาหารสิ่งต่างๆ ของที่มันเน่าเสีย เก็บไว้มันจะเน่าเสียของมันไปเป็นธรรมดา ถ้ามันไม่เน่าเสีย มันก็ยังดีอยู่ มันก็ใช้ประโยชน์มันได้

เวลากายของเราโดยปกติถ้าเป็นหนุ่มเป็นสาวขึ้นมา กายมันก็ยังเต่งตึง พอแก่ชราภาพขึ้นไป กายมันก็หย่อนยาน พอมันชราภาพไป พอมันตายไป ๗ วัน ๓ วันมันก็เน่า นี่ปัญญามันพิจารณาของมันไปโดยมีสติปัญญานะ มันก็สลดหดหู่ นี่การพิจารณากายโดยที่ไม่เห็นกาย

การพิจารณากายโดยเห็นกายนะ จิตสงบแล้ว เจโตวิมุตติ จิตสงบแล้วพอมันรําพึงไปเห็นกาย พอเห็นกายขึ้นมา มันพิจารณาของมัน มันเป็นปัจจุบันน่ะ

ไอ้นี่ฝันมันเป็นอนาคตไปเลยนะ ฝันไป เพ้อเจ้อไปเลย แล้วก็พิจารณากายไปเลยนะ โอ้โฮ! ฝันว่าพิจารณากายแล้วมันดีอย่างนู้น...ความฝันๆ

เอามาเป็นความจริง ให้เป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา สิ่งที่ฝันไปแล้ว พอฝันแล้วตื่นขึ้นมาก็คอตกเลยนะ เวลาฝันนี่ อู้ฮู! พิจารณาสุดยอดเลย เวลาภาวนาจริงๆ ไม่เคยรู้เคยเห็นอะไรเลย มันก็ปวดหัวเลย ไอ้ความฝันก็คือความฝัน ฝันชอบไม่มีหรอก ฝันก็คือฝัน ถ้าความฝันเป็นลางบอกเหตุ

ทีนี้ความฝันนะ เป็นความฝัน ครูบาอาจารย์ท่านมีคุณธรรมนะ อย่างหลวงตา หลวงปู่ขาว เวลาท่านเห็นนิมิต ท่านจะไปรู้ไปเห็นอะไร เวลาคนเยอะ นั่งอยู่กลางศาลา ท่านจะใช้คําว่า “ฝัน” ถ้าฝันของพระอรหันต์มันแปลกๆ แล้วล่ะ มันแปลกๆ ท่านจะบอกว่าท่านรู้ท่านเห็นอย่างนั้น ท่านมีความละอาย ท่านมีความมักน้อยสันโดษในใจของท่าน ท่านมีหิริโอตตัปปะ ท่านจะพูดออกไป พูดเพื่อเป็นประโยชน์กับใครคนหนึ่ง แต่คนทั้งศาลา คนส่วนที่เหลือเขาจะคิดอย่างไรของเขา

แต่ถ้าอ้างว่าฝัน พูดใช้คําว่า “ฝัน” นี่นะ มันป้องกัน ป้องกันอกุศลของจิตผู้ฟังได้เยอะแยะเลย จิตของผู้ฟังที่มีอกุศล ที่ไม่เชื่อแล้วลบหลู่ แล้วหลวงตา หลวงปู่ขาวท่านเป็นพระอะไร ท่านเป็นพระอริยบุคคล ท่านเป็นพระอริยบุคคล ถ้าให้คนมาติเตียนลบหลู่ท่าน ท่านไม่เดือดร้อนหรอก ท่านไม่มีโลกธรรม ๘ ในใจของท่าน แต่คนที่คิดติเตียน คนที่คิดลบหลู่ท่าน ลบหลู่ ติเตียนพระอริยเจ้ามันมีเวรมีกรรม ถ้ามีเวรมีกรรม คนที่เขาเป็นอย่างนั้น เขาสงสารคนติเตียน ท่านสงสารคนคิดอกุศลกับท่าน ท่านเลยใช้คําพูดที่ไม่ให้คนเอาไปเป็นเหตุให้คิดอกุศลกับท่าน ท่านถึงใช้คําว่า “ความฝัน” ท่านใช้คําว่า “ความฝัน” เพราะไม่ให้ใครคิดอกุศลนะ แต่ไอ้พวก ๑๘ มงกุฎมันคิดไปอีกอย่างหนึ่ง

ทีนี้ครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นธรรมๆ ท่านเป็นธรรมของท่านอย่างนั้น ฉะนั้น เวลาท่านแสดงธรรม ท่านพูดออกไปเพื่อประโยชน์กับสังคม ประโยชน์กับผู้ฟัง ท่านไม่ให้เป็นโทษไง ถ้าเป็นโทษแล้วท่านสังเวชนะ ท่านสะเทือนใจท่านนะ

หลวงตาท่านพูดบ่อย ในโครงการช่วยชาติท่านพอใจทุกๆ เรื่องเลย เสียใจอยู่เรื่องเดียว เสียใจอยู่เรื่องเดียว เรื่องที่คนติเตียนท่านมากแล้วจะตกนรก ท่านเสียใจตรงนี้

หลวงตาท่านพูดของท่านบ่อย โครงการช่วยชาติของท่านมา ท่านพอใจ ภูมิใจทุกๆ เรื่องเลย แต่มันมีปมที่ให้สะกิดใจที่ท่านรู้สึกว่าเสียใจ คือว่ามันไม่ควรให้คนมีโทษกับตัวท่านเรื่องเดียว เรื่องที่คนโจมตีติเตียนทําลายท่านน่ะ คนคนนั้นมันมีกรรม ท่านเสียดายตรงนี้ไง ท่านทําประโยชน์ไง แต่ไอ้คนที่มาเพ่งโทษมันได้โทษไปโดยที่ตัวท่านเองไม่ได้คะแนนมากขึ้นหรือจะมีความเสียไป ท่านไม่มีอะไรเลย เพียงแต่ท่าน คําว่า “เสียใจ” เสียใจคือสงสารเขา

โครงการช่วยชาติทั้งโครงการเลย จะเหนื่อยยากขนาดไหน จะลงทุนขนาดไหน ท่านไม่เคยคิดมาเป็นอารมณ์เลย แต่คิดอย่างเดียว คิดที่ว่าท่านติดใจอยู่อย่างเดียว ติดใจคนที่ติเตียน คนที่โจมตีท่าน คนคนนั้น เสียดายตรงนี้ เขาเสียโอกาสของเขา นี่เวลาหลวงตาท่านพูดอย่างนั้นนะ นี่คนที่มีคุณธรรมเขาเป็นแบบนั้น

ฉะนั้น เวลาท่านพูดอะไร ครูบาอาจารย์ถ้าท่านเป็นธรรมนะ นี่ความฝันของพระอรหันต์ ฟังให้ดีๆ นะ แต่ถ้าเป็นความฝันของพวกเรามันกิเลสเต็มหัว มันกิเลสเต็มหัว ฝันชอบไม่มี มีแต่ฝันไม่ชอบ ฝันโดยกิเลส ถ้าฝันโดยกิเลส

แต่ถ้ามันจะฝัน ถ้ามันจะฝันมันปิดกั้นไม่ได้ มันปิดกั้นไม่ได้ คนมันมีความฝันอย่างนั้น จริตนิสัยของคนสร้างมาอย่างนั้น มันเป็นแบบนั้น ถ้ามันเป็นแบบนั้นปั๊บ เราก็ไม่ต้องไปเชื่อ เพราะตัณหาความทะยานอยากในใจของคนมันมี ถ้าตัณหาความทะยานอยากในใจของคนมันมี มันจะฉุดกระชากไปตามกําลังของมัน ถ้าฉุดกระชากไปตามกําลังของมันนะ เราก็ตั้งสติของเราไว้

ถ้าฝัน ฝันแล้วก็แล้วกันไป คือถ้าเราไม่ไปสนใจ ไม่ไปยึดมั่น สิ่งนั้นจะไม่ให้โทษกับเรา แต่ถ้าเราไปฝัน ไปรู้ไปเห็นแล้วไปยึดมั่นถือมั่น ความยึดมั่นถือมั่น เหมือนร่องรอยของหิน เรายิ่งขูดมันยิ่งลึก ยิ่งขูดมันยิ่งลึก เพราะร่องรอยของหิน ร่องรอยของหินเราอย่าไปขูดมัน เราใช้ชีวิตประจําวันของเรา การเดินการเหิน การอะไร ร่องรอยนั้นจะตื้นขึ้นๆ

ความฝันคือพันธุกรรมของจิต เราไปยึดมั่นถือมั่นมันก็เป็นอย่างนั้นตลอดไป เราตั้งสติของเรา ถ้ามันจะฝัน ร่องรอยของหิน หินมันมีร่องมีรอยมันก็มีร่องมีรอยเป็นธรรมดา แต่ร่องรอยเราก็ใช้ชีวิตปกติของเรา ร่องรอยของหิน พื้นปูนมันมีรอยของมัน เราก็ต้องเช็ดต้องถูไป เดี๋ยวรอยมันก็จางไปๆ จนมันหายไป มันจะมีประโยชน์อะไรกับเราล่ะ

พันธุกรรมของมัน เราจะมาแก้ไขมันต่างหากล่ะ เราจะมาแก้ไข เราจะมาดัดแปลงใช่ไหม ถ้าเราจะมาแก้ไข เราจะมาดัดแปลง เราจะไปอยู่กับร่องหินนั้นหรือ ร่องหินมันเป็นอะไรล่ะ พื้นก็เป็นที่อยู่อาศัยของเราไง เราจะนอนที่ไหน นอนที่พื้น นอนบนเตียง นอนที่ไหน เราก็นอนที่นั่นใช่ไหม จิตของเรามันจะไปอยู่กับความฝันอย่างนั้นหรือ ความฝันมันก็เป็นอาการของใจ อยู่ตรงนั้นมันไม่ใช่ใจ ถ้าใจสงบมันก็ปล่อยเข้ามาแล้ว ถ้าใจสงบเข้ามานะ

“ในความฝันพิจารณากายได้หรือไม่ครับ”

ความฝันมันจินตนาการไปได้ร้อยแปด มันพิจารณาจนเป็นพระอรหันต์ไปเลย แต่พระอรหันต์ในฝันนะ ไม่ใช่พระอรหันต์ในความเป็นจริง ในฝันมันเป็นไปได้ร้อยแปด ในฝันไม่ผิดกฎหมาย ในฝันไม่ผิดกฎหมาย ในฝันไม่มีหนี้ไม่มีสิน ในฝันไม่ต้องไปใช้ใคร ในฝันไม่มีผลประโยชน์กับใคร ในฝัน ใช้หนี้ในฝันไม่ได้ ไปยืมเงินใครมา ๑ ล้านแล้วฝันว่าใช้แล้วจบกัน ถือว่าใช้แล้ว ยืมหนี้เขามา ยืมเงินเขามาล้านหนึ่ง แล้วก็ฝันว่าใช้แล้ว มันใช้ไม่ได้ ไม่มีใครเขายอมรับหรอก ไปใช้เขาในฝันน่ะ ในฝันไม่เป็นความจริง เพราะอะไร เพราะเขาถามมาแล้ว เราเคยตอบไปแล้ว แต่อย่างนี้มันก็เลยกลายเป็นความฝัน

ความฝันในวงการปฏิบัติเรานะ ในเมื่อนักวิทยาศาสตร์ทางโลก ศาสนากับวิทยาศาสตร์มันจะมีอะไรที่ขัดแย้งกันมาประจํา แล้วทีนี้ทางโลกเขาจะบอกว่าสิ่งที่พิสูจน์ได้ๆ ในการปฏิบัติพิสูจน์ได้จริงๆ พิสูจน์ได้โดยในวงการปฏิบัติ ปฏิบัติกับปฏิบัติเขารู้กัน ฉะนั้น เรามาบอกว่าเราจะเป็นความฝันต่างๆ มันเป็นจุดบกพร่องที่ให้โลกเขาติเตียนได้ โลกเขาไม่เชื่อถือ แล้วถ้าโลกเขาไม่เชื่อถือ เราปฏิบัติเอาความจริงสิ

“หลวงพ่อไม่ต้องไปห่วงเรื่องโลก เรานักปฏิบัติด้วยกัน ก็ผมฝันอย่างนี้เป็นความจริงหรือเปล่า”...ไม่จริง ไม่จริง ความฝันเป็นความฝัน

ขณะโดยปกตินะ หลวงตาใช้คําว่า “ฝันดิบฝันสุก” ฝันสุกๆ ฝันดิบๆ เห็นไหม ฝันดิบๆ คือความคิดเรานี่ฝันดิบๆ ไอ้นอนฝันเขาเรียกว่าฝันสุก แม้แต่ความคิดมันก็คือความฝันอันหนึ่งนะ เราคิด หลวงตาใช้คํานี้เลย “ฝันดิบฝันสุก” ฝันสุกๆ คือนอนฝันไง ฝันดิบๆ ก็ความคิดนี่ไง ความคิด ความคิดที่จินตนาการนี่ฝัน เพ้อเจ้อเพ้อฝัน ความเพ้อฝัน ฝันดิบๆ

ฉะนั้น ฝันสุกฝันดิบมันเป็นสมาธิไหม

สมาธิมันปล่อยความคิดเข้ามา มันปล่อยเข้ามาหมด มันเป็นตัวของมัน ถ้าตัวของมันแล้วเกิดสมาธิขึ้นมาแล้วมันถึงเกิดสมถะหรือเกิดวิปัสสนา วิปัสสนามันจะเกิดอย่างไร

ฉะนั้น ความฝันเป็นความฝัน เพียงแต่ว่าครั้งที่แล้วเราตอบไป เราตอบไปเพราะว่าถ้าเป็นความฝันเราก็บอกว่าความฝันนั้นก็แก้ไขมาๆ เพราะใครปฏิบัติมานะ พันธุกรรมของเขา คือจริตนิสัยความชอบของเขา เราจะไปหักพร้าด้วยด้ามเข่ามันไม่ดี มันไม่ดี ฉะนั้น สิ่งที่ไม่ดี เราก็ให้กําลังใจมา แต่คราวนี้จะถามว่าเอาชัดๆ

“ในความฝันพิจารณากายได้หรือไม่”

ในความฝันพิจารณากายก็พิจารณากายโดยฝัน ไม่ใช่ความจริง ถ้าฝันแล้วก็แล้วกันไป จบ แต่ถ้าเอาความจริงต้องปฏิบัติปัจจุบันนี้ สติสัมปชัญญะพร้อม สมาธิพร้อม เกิดปัญญาขึ้นมาเป็นวิปัสสนาขึ้นมาชัดเจน มรรคเกิดขึ้น

ไม่มีมรรค องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกกับสุภัททะที่มาถามพระพุทธเจ้าว่า “ศาสนาไหนก็ว่าดี ใครก็ว่าดี ดีไปหมดเลย พระพุทธเจ้าว่าอย่างไร”

“อย่าพูดมากไปเลย เพราะเราจะนิพพานแล้วนะ ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล”

ในปัจจุบันนี้เรานักปฏิบัติ ถ้าวงการปฏิบัติไหนไม่มีมรรค วงการนั้นไม่มีผล พระที่สอนไม่ได้สอนเรื่องมรรคเรื่องผล ไม่มี ไม่ได้สอนเรื่องมรรคนะ ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ สมาธิชอบ ผลไม่มี ที่ไหนไม่มีมรรค ที่นั่นไม่มีผล

ความฝันมีมรรคไหม ความฝันเป็นมรรคหรือเปล่า

ไม่ใช่ ที่ไหนไม่มีมรรค ที่นั่นไม่มีผล สุภัททะอย่าถามให้มากไปเลย ให้พระอานนท์บวชให้ แล้วให้พิจารณาเลย พิจารณาให้เป็นมรรคขึ้นมา พอมรรคขึ้นมา เพราะเขาพร้อมอยู่แล้ว คืนนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน ได้สุภัททะเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาอีกองค์หนึ่ง

แต่นั่นเขาไม่ได้ฝัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พระอานนท์บวชให้ เดินจงกรมเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากําลังทําหน้าที่นิพพาน สุภัททะเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา คืนนั้นเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาเลย เขาไม่ได้ฝัน เขาทําสดๆ สดๆ ร้อนๆ ฝันไม่มี

ฝันเรื่องเป็นมรรคไม่มี แต่ฝันโดยที่เป็นจริตนิสัย อันนี้มันเป็นเรื่องสุดวิสัย คนที่ไม่ฝันเลยมันก็ไม่เคยฝัน คนที่ฝันขนาดไหนนะ อย่าไปตามความฝันนั้น แล้วทําความจริงขึ้นมา

นี่เขาถามว่า “ในความฝันพิจารณากายได้หรือไม่”

พิจารณากายไม่ได้

“๒. ในความฝัน เราทําสมาธิจนรวมลง”

ในความฝันนะ มันจะเอาอะไรก็ได้ จะเอาคิดอย่างไรก็ได้

หลวงตาท่านบอกไปอยู่กับหลวงปู่มั่นใหม่ๆ แล้วกลางคืนนอนหลับไป ฝัน ฝันว่าตัวเองห่มจีวรแล้วเดินไปในหนทาง เดินไปๆ จนเป็นทุ่งนา พ้นจากทุ่งนาไปมันก็เป็นกอไผ่ล้มขวางทางอยู่ ท่านจะต้องลอดกอไผ่นั้นไป ท่านพยายามของท่านนะ ถอดจีวรออก เพราะมันจะโดนหนามไผ่เกี่ยว ก็เอาบริขารออกแล้วก็ลอดไป แล้วก็ดึงบริขารไปๆ ท่านบอกว่ามันเร็วมากเลย เพราะมันเป็นความฝัน ถอดจีวร พับ! เสร็จ ทําอะไร พับ! เสร็จ พับ! เสร็จ เพราะมันเป็นความฝัน แล้วก็ลากไปๆ

พอท่านฝันเสร็จแล้วท่านก็ตีความฝันของท่านไม่ได้ ท่านก็ไปหาหลวงปู่มั่น ไปเล่าความฝันให้หลวงปู่มั่นฟัง หลวงปู่มั่นว่าฝันนี้เป็นมงคลกับท่าน เพราะในการปฏิบัติของท่าน เริ่มต้นท่านจะทุกข์มาก ท่านจะลําบากมาก เพราะเวลาท่านเดินไป ท่านผ่านทุ่งนาไป เดินไปเจอกอไผ่ก่อน พยายามกระเสือกกระสนผ่านกอไผ่นั้นไป

พอพ้นจากกอไผ่ ท่านก็เห็นทุ่งนา มันเดินสะดวกขึ้นใช่ไหม แล้วพอพ้นทุ่งนาไป ไปเจอทะเล มันต้องมีเรือรับไปอะไรไป เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปนะ นี่มันเป็นแนวทางปฏิบัติของท่านนะ เป็นความจริงของท่าน ท่านจะลําบากในการปฏิบัตินะ หลวงปู่มั่นท่านให้กําลังใจ เห็นไหม ท่านบอกเป็นความฝัน ฝันเสร็จแล้วพอท่านมาปฏิบัติเกือบเป็นเกือบตาย อดอาหารนะ ต่อสู้กับกิเลสจนสุดความสามารถ นี่ความฝัน

นี่จะบอกว่า “ในความฝันของผมทําสมาธิรวมลง”

อืม! ในความฝันบอกเป็นพระอรหันต์มันเป็นเดี๋ยวนั้นเลย จะให้มันลอยไปไหนมันก็ไปได้ จะไปนรกสวรรค์ชั้นไหนมันก็ไปในความฝันน่ะ มันไปได้หมดแหละ มันรวมลง

ทีนี้เรื่องนี้วางได้แล้วแหละ มันเป็นอย่างไร มันเป็นความฝัน ถ้าเป็นความฝันนะ มันจะกลืนกินเวลาเราไปวันๆ หนึ่ง หมดเวลาเราไปนะ เราเอาความจริงดีกว่า

“ในความฝันว่าทําสมาธิแล้วรวมลงเป็นสมาธิได้ไหมครับ”

ความฝันไม่ต้องมาคุยกันเลย จบ

“นานมาแล้วผมเคยฝันเห็นว่าเดินจงกรม ฝันว่าพอรู้สึกตัว มันม้วนเกลียวลง”

พูดกับใครก็ไม่รู้ ต้องเอาหมอมานั่งข้างๆ แล้วมั้ง เดี๋ยวกูจะฝันไปกับเขาด้วย ต้องส่งโรงพยาบาลแล้ว ถ้าพูดอย่างนี้มันเป็นอย่างนั้น ความฝันตัวเองเห็นเดินจงกรมอยู่ มันร้อยแปด นี่พูดถึงนะ เขาเขียนมาเยอะมาก

“คือรู้ว่าตัวเองในฝัน และก็รู้ด้วยว่าตัวเองมีอีกคนกําลังนอนอยู่ แต่ในความฝันครั้งนี้เองที่ทําให้เกิดความสงสัย”

มันสงสัยอยู่แล้ว

“ในความฝันครั้งนี้เองทําให้เกิดความสงสัย จึงเรียนถามหลวงพ่อว่ามันเป็นนิมิตหรือเปล่า”

ปฏิบัติในฝันมันไม่มีไง ปฏิบัติในฝันต้องศรีธัญญา จับส่งศรีธัญญาให้หมด แล้วหมอเขาจะใส่ชุด ชุดเวลามันจะฝันดิบ มันจะอาละวาด เขาจะรัดตัวมันไว้เลย แล้วให้ยา กดไว้ ทับไว้ ถ้าเป็นความฝันนะ นี้เป็นความฝันมันไม่ใช่ความจริง นี่พูดถึงเขาสงสัยก็จบแล้วล่ะ

“๓. เรื่องที่ผมฝัน รู้ตัวว่ากําลังฝันอยู่นี้มันเป็นมาตั้งนานแล้ว ตั้งแต่สมัยเด็กๆ และผมก็ชอบตามความฝันไปเรื่อย ได้รู้ได้เห็นต่างๆ ต่อมาก็ได้เจอเหตุการณ์จริงที่ปรากฏขึ้นมา มันรู้เฉยๆ”

ตั้งแต่เด็กมันบอกเป็นนิสัยของคนไง แต่ฝันนะ ฝันไปเรื่อยๆ คนเราฝันดีก็ได้ เดี๋ยวฝันร้ายก็ได้ ฝันไปเรื่อยๆ ฝันไปเรื่อยๆ เดี๋ยวมันพลิกไปพลิกมา เวลาคนจะหมดอายุขัยนะ กรรมนิมิต เวลากรรมนิมิตเขาเห็นกรรมของเขา อันนั้นยิ่งน่ากลัวกว่านี้นะ เวลากรรมนิมิตขึ้นมา กรรมนิมิตมันจะเกิดขึ้นมาโดยที่คนถึงเวลาหมดอายุขัยนะ สิ่งนั้นมันมีของมันอยู่จริง ถ้ามันมีของมันอยู่จริงมันเรื่องของเขา แต่นี่เราสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ แล้วเราจะประพฤติปฏิบัติของเรา เราจะไปเกี่ยวกับความฝัน มันเป็นเงา เป็นอาการของใจ มันไม่ใช่ใจทั้งสิ้น

เวลาคนฝันร้าย เวลาเขาฝันร้ายขึ้นมาเขานอนหลับไม่ได้เลย เขาทําอะไรไม่ได้เลยนะ เขาพยายามจะอยู่แบบอาการตื่นอยู่อย่างนี้ แล้วร่างกายมันไม่พักผ่อนจะทําอย่างไร โอ๋ย! เขานอนไม่ได้ นอนเข้าไปก็ทุกข์ แล้วไม่พักผ่อน ร่างกายก็ทนไม่ได้ น่าสงสารนะ ก็ต้องพยายามแก้ ให้ฝึกสติ แบบว่าให้ทําบุญอุทิศส่วนกุศลให้มันเบาลงๆ ค่อยๆ หลับ แล้วสุดท้ายแล้วอาการที่เป็นอย่างนั้นก็หายไป ฝันร้ายก็หายไปได้ด้วยทําบุญกุศลด้วยอุทิศส่วนกุศล ด้วยแผ่บุญกุศล ฝันร้ายก็หายไปนะ มันก็นอนหลับได้เป็นธรรมดา

ไอ้นี่พอฝันๆ เดี๋ยวฝันก็ฝันดีบ้าง เดี๋ยวถ้ามันพลิกเป็นฝันร้ายขึ้นมา ไอ้ความฝันว่าจะเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา ความฝันว่าเดินจงกรมขึ้นมา มันจะกลัวความฝันของตัวเอง ว่าตัวเองฝันดี ฝันว่าเดินจงกรม ฝันเห็นพิจารณากาย ฝันว่าตัวเองเป็นการภาวนา ฝันอย่างนี้ก็ฝันไป พอพลิกเป็นฝันร้ายขึ้นมานะ เราไม่อยากเจอความฝันของเราเองเลย เรากลัวความฝันของเราเองเลย นี่ความฝันมันไม่เป็นความจริง มันควบคุมไม่ได้ ฉะนั้น มันไม่ได้ก็คือไม่ได้ มันไม่ได้มันก็คือจบ

ฉะนั้น ฝันชอบไม่มี ความฝันชอบนะ ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ สมาธิชอบ ตรัสรู้เองโดยชอบ บรรลุธรรมโดยชอบ แต่ความฝันชอบไม่มี ความฝันไม่มีความชอบธรรม มันมีแต่ความเสียหาย ความฝันไม่ใช่ความจริง

ถาม : เรื่อง “การฝึกเริ่มต้นสมาธิที่บ้านสําหรับคนทํางาน ควรเริ่มปฏิบัติอย่างไรครับ”

กราบนมัสการพระอาจารย์ครับ ผมรบกวนขอถามเกี่ยวกับการเริ่มฝึกสมาธิ ควรเริ่มและปฏิบัติอย่างไรดีครับ ชีวิตผมทํางานวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เสาร์ อาทิตย์หยุดครับ กลับบ้านอาบนํ้าเสร็จแล้วเข้านอนประมาณ ๓ ทุ่มครึ่ง ถ้าผมจะเริ่มฝึกสมาธิที่บ้าน ควรเริ่มปฏิบัติอย่างไรดีครับ ขอความเมตตาพระอาจารย์ช่วยแนะนําด้วยครับ

ตอบ : การฝึกสมาธินะ การฝึกสมาธิ การคิดจะปฏิบัติธรรม สิ่งนี้เป็นบุญกุศล เป็นความคิดที่ดีงาม เพราะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ เวลาคนที่มีทุกข์มียากขึ้นมาท่านก็ให้อนุปุพพิกถา ให้ทําบุญกุศล ให้เสียสละ ให้ทําใจให้ผ่องแผ้ว แล้วท่านจะเทศน์เรื่องอริยสัจ

เวลาจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ก็อยากจะให้รื้อสัตว์ขนสัตว์ให้บริษัท ๔ พ้นจากทุกข์ไป แต่ด้วยอํานาจวาสนาของคน พอคนเกิดมาอํานาจวาสนาของเขาอ่อนแอ มันเบาบาง บารมีเบาบางอยู่ ท่านก็จะให้ทําบุญกุศลเพื่อสร้างฐานของเขา เพื่อให้ชีวิตของเขามีที่พึ่งอาศัย เพื่อให้ชีวิตเขาอยู่ในโลกด้วยความปกติสุข แต่ถ้าใครมีอํานาจวาสนานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะสอนเรื่องอริยสัจ เรื่องมรรค เรื่องงานของใจเพื่อให้ใจนี้พ้นจากทุกข์ไป

ฉะนั้น เวลาเราทํางานของเรา ถ้าเราอยากจะฝึกสมาธิ เราอยากจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา อันนี้เป็นกุศลในใจของเรา ถ้าเกิดเรามีใจเป็นกุศลของเรา สิ่งนี้เป็นบุญกุศล เป็นสิ่งที่ดีงาม ศรัทธาความเชื่อทําให้คนขึ้นมาปฏิบัติ ศรัทธาความเชื่อทําให้เรามาศึกษาศาสนา ศรัทธาความเชื่อทําให้เราค้นคว้าความเป็นจริงในหัวใจของเรา ถ้าสิ่งนี้เริ่มต้นอย่างนี้ คิดอย่างนี้มันก็เป็นกุศลแล้ว คิดที่เป็นกุศลแล้วเราจะปฏิบัตินะ ชีวิตประจําวันเราควรจะปฏิบัติอย่างไร เราควรปฏิบัติอย่างไรนะ

เมื่อก่อน ในเมื่อประเทศไทย สมัยก่อนหน้านี้ประเทศไทยเป็นประเทศด้อยพัฒนา ประเทศไทยเป็นประเทศด้อยพัฒนา งบประมาณในการสาธารณสุขมันตํ่า พองบประมาณสาธารณสุขตํ่า เขาก็สร้างโรงพยาบาลไว้ เวลาคนเจ็บไข้ได้ป่วยเขาก็ส่งโรงพยาบาล เขาจะรักษาคนไข้ต่อเมื่อคนเจ็บไข้ได้ป่วย แต่ประเทศไทยได้รับการพัฒนาขึ้น พอประเทศได้พัฒนาขึ้น มีงบประมาณมากขึ้น พองบประมาณมากขึ้นเขาก็ให้งบประมาณในทางสาธารณสุขมากขึ้น พองบประมาณในทางสาธารณสุขมากขึ้น เขาบอกว่าในการรักษาคนป่วยมันไปรักษาที่ปลายเหตุ มันควรรักษาที่ต้นเหตุ

รักษาที่ต้นเหตุ กระทรวงสาธารณสุขเขาจะบอกให้คนนี่นะ ให้ประชาชนออกกําลังกาย ให้คัดเลือกอาหาร ให้ทําให้ร่างกายแข็งแรง ให้สุขภาพแข็งแรง ถ้าสุขภาพแข็งแรง โรคภัยไข้เจ็บมันมาน้อย งบประมาณในการรักษาที่ปลายเหตุมันก็ได้ตํ่าลง แล้วประชาชนก็จะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ประชาชนมันมีสุขภาพที่แข็งแรง สุขภาพที่มีกําลังขึ้นมา เขาจะได้ประโยชน์ของเขาในการดํารงชีวิตของเขา เขาไม่ทุกข์ไม่ยากของเขา แล้วเขาไม่ต้องเสียเงินทองรักษาร่างกายเขาด้วย นี้สุขภาพของกาย

สุขภาพของจิต ถ้าสุขภาพของจิต โดยปกติจิตของเราล้มลุกคลุกคลาน ทํามาหากิน ไม่มีเวลา ทํางานทุกอย่างก็ทุกข์ก็ยาก เกิดมาเป็นชาวพุทธพบพระพุทธศาสนา ทําบุญกับพระ พระเป็นพระอรหันต์ ต้องได้บุญกุศลมาก ชาวพุทธทําบุญมหาศาลเลย แต่ทุกข์จนเข็ญใจหมดเลย ทําไมชาวพุทธมันทุกข์กันขนาดนี้ แล้วศาสนาสอนอย่างนี้ นี่สุขภาพจิตยํ่าแย่

พอสุขภาพจิตยํ่าแย่ขึ้นมานะ พอเราศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขึ้นมา เขาก็ต้องพัฒนาให้สุขภาพจิตมันแข็งแรงขึ้นมา ถ้าสุขภาพจิตแข็งแรง ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม กรรมเก่ากรรมใหม่ คนเกิดมามีกรรม กรรมเก่า เราทําสิ่งใดไว้ กรรมนั้นก็จะให้ผลมา เราสร้างกรรมมาขนาดไหน แต่เราได้ทําคุณงามความดีมา เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาเป็นพื้นฐานที่จะสอนเราไปใช่ไหม แต่เราได้ต้นทุนเรามา เพราะเราได้เกิดมาเป็นมนุษย์ มนุษย์นี้เป็นอริยทรัพย์ใช่ไหม อริยทรัพย์เพราะเรามีบุญกุศลมาถึงได้เกิดมา พอเกิดมาเป็นมนุษย์แล้วมนุษย์ก็มีค่าเท่ากัน แต่มนุษย์มันไพล่ไปมองว่าทรัพย์สมบัติคือข้าวของเงินทอง ไม่ได้พิจารณาแบบพระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนาบอกว่าบุญกุศล บุญๆ บุญคือความสุขของใจ บุญคือความเกิดมาได้เป็นมนุษย์ มนุษย์มีโอกาสประพฤติปฏิบัติขึ้นมา แต่ในเมื่อคนยังไม่มีจิตใจที่อยากจะประพฤติปฏิบัติ เขาก็ไม่เห็นคุณค่าของชีวิตของเขา เขาเห็นคุณค่าว่าเขาเกิดมาแล้วเขาต้องทําประสบความสําเร็จในชีวิต เขาต้องมีทรัพย์สมบัติ เขาต้องเทียมหน้าเทียมตาสังคม นั่นน่ะกิเลสมันหลอกปิดตาให้ใช้ชีวิตหมดไปชีวิตหนึ่งเลย แล้วพอใกล้ตายก็จะไปวัดๆ จะปฏิบัติ มันใกล้ตายแล้ว แต่ยังจิตใจเข้มแข็งอยู่ มันไม่ได้ทําหรอก

นี่ก็เหมือนกัน พอจิตใจเราคิด เรามีอํานาจวาสนา มันจะคิดปฏิบัติไง ถ้าคิดปฏิบัติ อยากทําสมาธิ ถ้าทําสมาธินะ วางใจอย่างที่เราพูดให้ฟัง ที่เราพูดให้ฟัง เราจะพูดให้ฟังว่า สุขภาพกาย สุขลักษณะของกายเขารักษากันอย่างใด การประพฤติปฏิบัติทําสมาธิเราจะรักษาสุขภาพจิตไง เราจะรักษาสุขภาพจิตของเราให้จิตของเราเข้มแข็งขึ้นมา ถ้าเราคิดว่าเราจะรักษาสุขภาพจิตของเรา ดูสิ คนที่เขาออกกําลังกาย สุขภาพกายเขาดี เขาได้อะไรขึ้นมา เขาไม่เห็นได้อะไรขึ้นมาเลย เขาไม่มีอะไรเพิ่มขึ้นมาเลย เขาได้เพิ่มขึ้นมาคือสุขภาพของเขา ถ้าสุขภาพของเขาเพิ่มขึ้นมาแล้วเขาได้อะไรต่อไปขึ้นมา เขาได้หัวใจที่ปลอดโปร่ง เขาได้ร่างกายที่แข็งแรง เขาได้ความสดชื่นมาเพราะว่าเขาได้ออกกําลังกายมา เขาได้อะไรเพิ่ม นี่ยกว่าสุขภาพกายใช่ไหม

สุขภาพจิต สุขภาพจิตที่ทําสมาธิ พอคนทําสมาธิแล้วก็ “อู้ฮู! ถ้าทําสมาธิจะเป็นพระอรหันต์ ทําสมาธิแล้วต้องรู้แจ้งเห็นธรรม ทําสมาธิ”

สมาธิมันก็คือสมาธิ ทําสมาธิคือทําสุขภาพจิตที่ดีไง ถ้าสุขภาพจิตดี ดูสิ คนที่สุขภาพกายที่ดีเขาได้อะไรมา เขาได้ความสดชื่นมา เขาได้ความปลอดโปร่งของใจเขามา เขาได้ทัศนคติที่ดีๆ มา ถ้าเรากําหนดทําสมาธิ เราก็ได้สุขภาพจิตที่ดี ถ้าได้สุขภาพจิตที่ดี

เราจะพูดนี้ให้เห็นก่อนว่าทําสมาธิแล้วมันจะได้อะไรไง เดี๋ยวจะบอกว่า “โอ๋ย! อยากจะทําสมาธิ อยากจะทําคุณงามความดี แล้วทําแล้วไม่เห็นได้อะไรเลย โอ๋ย! ทําสมาธิแล้วจะได้เป็นพระอรหันต์” นั่นอีกเรื่องหนึ่ง ทําสมาธิก่อน แล้วเราทําสมาธิใช่ไหม ถ้าทําสมาธิ ถ้าเข้าใจเรื่องอย่างนี้แล้ว เรามานะ เรากําหนดพุทโธ

“หลวงพ่อช่วยแนะนําด้วย ผมอยากจะทําสมาธิ” แล้วเวลาเรากลับบ้านตั้งแต่ ๓ ทุ่ม ถ้าตั้งใจอย่างนี้ ถ้าพื้นฐานที่เราพูดให้ฟัง ถ้ามันมีอยู่ในใจของเรานะ การทําสมาธิมันก็จะทําสมาธิได้ง่าย จะการกระทําสิ่งใด เราจะทําสิ่งใดเพราะเราเข้าใจแล้ว เป้าหมายเรามันถูกต้องชัดเจน มันทําอะไรมันก็ทําได้ตรงเป้าหมาย

แต่ถ้าเราไม่รู้จักเป้าหมายเลย ทําสมาธิๆๆ พอไปเจอคนบอกว่า “สมาธิ ทํามันเป็นสมถะ มันไม่ใช่ปัญญา มันไม่ใช่พระพุทธศาสนา” งงเลยนะ

ถ้าเขาบอกว่าทําสมาธิกําหนดพุทโธ พอไปเจอใครเข้าเขาบอกว่า “อันนี้ไม่ใช่พระพุทธศาสนานะ พระพุทธศาสนามันเป็นปัญญา ต้องปัญญา”...โอ๋ย! เขวเลย ไขว้เขวเลย

ปัญญาอย่างนั้นเป็นโลกียปัญญา ปัญญาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาในพระพุทธศาสนาคือภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากจิต ถ้าปัญญาเกิดจากจิต ถ้าจิตไม่แข็งแรง จิตไม่มีกําลัง ปัญญาอย่างนั้นเกิดขึ้นมาไม่ได้ ปัญญาอย่างนั้นเกิดขึ้นมา

อย่างที่เราอธิบายให้ฟัง อธิบายให้ฟังเพราะว่าเราเห็นโยมคิดเป็นบุญกุศล เห็นโยมคิดมีเป้าหมายที่ดี เราถึงบอกไว้ บอกว่าถ้าเป้าหมายที่ดีจะมีพื้นฐานที่เราพูดให้ฟังนี้ ถ้าเราพูดให้ฟังนี้เป็นพื้นฐานแล้ว การปฏิบัติของเราโดยมีพื้นฐานมารองรับ เราจะไม่ไขว้เขว ไม่ให้ใครมาชักนําไปว่า “ทําสมาธิไม่เป็นประโยชน์ ทําสมาธิมันไม่ใช้ปัญญา มันต้องมีปัญญา ต้องใช้ปัญญา”

อย่าเพิ่ง อย่าเพิ่งไปคิดตรงนั้น ทําสมาธิให้ได้ก่อน พอสมาธิมันสงบนะ พอเกิดปัญญาขึ้นมา ปฏิบัติชอบ งานชอบ เพียรชอบ ถ้ามัน อุชุ ญายะ สามีจิ

ถ้ามัน อุชุ ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติสมควรแก่ธรรม ถ้าเราทําสมาธิ ทําความสงบของใจ มันปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เวลาเป็นสมาธิขึ้นมาถ้าเกิดปัญญา ปัญญามันเกิดจากฐานอันนั้นนะ เราจะทึ่งมากเลย

จากที่ทําสมาธิก็ยังไม่รู้จักทําสมาธิอย่างใด ถ้าสมาธิมันเกิดขึ้น มันมีพื้นฐานเกิดขึ้น เกิดปัญญาบนสัมมาสมาธิ มันจะเกิดภาวนามยปัญญาที่เราเองก็คาดไม่ถึง รู้ไม่ได้ว่าทําไมเรารู้ได้ขนาดนี้ ทําไมมันเป็นอย่างนี้ๆ นั่นล่ะเราจะรู้จักมรรค รู้จักมรรครู้จักผล ถ้ารู้จักมรรครู้จักผล เราทําตรงนั้นไป ใครจะชักให้ไขว้เขวอย่างใดเพราะเขาไม่มีพื้นฐาน เขาไม่มีครูบาอาจารย์ที่รู้จริงเห็นจริงวางพื้นฐานให้กับการปฏิบัติของเรา

เรามีพื้นมีฐาน เรามีครูมีอาจารย์เป็นที่พึ่ง ท่านจะบอกว่าทําไมต้องทํา ทําเพื่ออะไร ทําแล้วได้อะไรถ้าทําอย่างนี้ เห็นไหม

“แล้วหลวงพ่อให้ทําอย่างไรล่ะ ก็บอกให้หลวงพ่อสอนทําสมาธิไง”

ทําสมาธินะ สมาธิมันเป็นชื่อ สมาธิคือความสงบของใจ สมาธิคือจิตสงบ จิตสงบ สงบบ่อยครั้งเข้าจนเป็นสมาธิ ทําความสงบของใจ ทําความสงบของใจนี่คือทําความสงบ สงบบ่อยครั้งเข้าๆ จนเป็นสมาธิ สมาธิมันมีหลัก มีหลักหมายความว่าคนมีจุดยืน คนที่มีจุดยืนแล้วมีปัญญาเขาจะไม่โดนสังคมชักนําให้ไขว้เขวไปนะ เขาจะไม่เป็นเหยื่อใครทั้งสิ้นเลย

นี่ก็เหมือนกัน เราทําความสงบของใจ ทําความสงบของใจทําอย่างไร

ใจ ใจคือนามธรรม ใจคือธาตุรู้ ธาตุรู้ แล้วเขาบอกธาตุรู้ สิ่งที่ถูกรู้ สิ่งที่ถูกรู้คือความคิด ธาตุรู้ที่หลวงตาบอกว่าเป็นสอง สองคือธาตุรู้กับอารมณ์ อารมณ์มันเกิดจากธาตุรู้ อารมณ์นั่นล่ะเป็นความคิด เราก็พยายามพุทโธๆ หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ จากอารมณ์ อารมณ์ถ้ามันรู้ตัวมันเอง อารมณ์มันเห็นโทษของมัน มันปล่อยอารมณ์มันก็เป็นธรรมชาติที่รู้ เป็นธาตุรู้ ธาตุรู้คือความสงบ สงบเป็นหนึ่งๆ ทําบ่อยครั้งเข้าๆ จนเป็นสมาธิ

สมาธิ หมายความว่า ธาตุรู้นี้มันมั่นคงของมัน มันจะเข้ามันจะออกมันก็รู้ มันจะส่งออก มันจะไม่ส่งออก มันรู้ของมันน่ะ นี่เขาเรียกว่าสมาธิ แต่ถ้าทําความสงบ มันสงบไม่สงบอย่างไร สงบก็ยังงงๆ เอ๊ะ! มันทําไมมันสงบ เอ๊ะ! ทําไมมันไม่สงบ เอ๊ะ! ทําไมมันเป็นอย่างนั้น เอ๊ะๆ

เอ๊ะ! นั่นล่ะทําความสงบมันยังไม่ชํานาญ พอทําบ่อยครั้งเข้าๆ มันชํานาญ มันชํานาญมันก็เป็นสมาธิ สมาธิคือมันรู้จักตัวมันเอง มันไม่เอ๊ะแล้ว เออ! เป็นอย่างนี้ แล้วเป็นอย่างนี้ นี่สมาธิ

ทําสมาธิ ทําของเราบ่อยครั้งเข้าๆ มันเป็นหลัก แล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นไปปั๊บ มันก็จะเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาชําระล้างกิเลส ฉะนั้น ทําสมาธินะ

“ผมต้องเข้านอน ๓ ทุ่ม”

ก็ ๓ ทุ่มนั่นแหละ ๓ ทุ่ม ก่อนจะเข้านอนทํางานให้เสร็จ แล้ววางแล้ว แล้วเราทําวัตรสวดมนต์นิดหนึ่ง แล้วนั่งขัดสมาธิ กําหนดลมหายใจเข้านึกพุท กําหนดลมหายใจออกนึกโธ ทําอย่างนี้ไปก่อน ลมหายใจเข้าพร้อมพุท ลมหายใจออกพร้อมโธ เพราะมันเป็นรูปธรรม เพราะความคิดเป็นนามธรรม แล้วลม สิ่งที่รับรู้ก็เป็นนามธรรม อานาปานสติ พุทธานุสติมันเป็นนามธรรม

ทีนี้นามธรรม ใหม่ๆ ของคน พื้นฐานของคนมันหยาบ มันไม่รู้สิ่งที่เป็นนามธรรม ฉะนั้น ลมหายใจเข้านึกพุท ลมหายใจออกนึกโธ พยายามตรงนี้ ลมหายใจเข้านึกพุท ถ้ามันลมหายใจออกก็นึกโธ อยู่ตรงนี้ ยํ้าอยู่ตรงนี้ พุทโธๆ คือวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ องค์ของสมาธิ

วิตก วิจาร ไม่มีการกระทําก็คือไม่มีอะไร ความเพ้อเจ้อเพ้อฝันก็เพ้อฝันไป อันนี้วิตก ใครเป็นคนวิตก ถ้าจิตมันไม่นึก มันจะนึกพุทโธขึ้นมาได้อย่างไร นี่ไง เพราะตัวจิตนั่นล่ะมันตัวฟุ้งซ่าน ตัวจิตนั่นล่ะที่ตัวมันจะสงบไม่สงบอยู่ที่ตัวมัน ทีนี้ตัวมันมีกุศล มีบุญกุศลคิดถึงการทําสมาธิ คิดถึงการทําสมาธิ นี่ไง สุขภาพจิตไง ถ้าจิตตัวนี้มันระลึกพุทระลึกโธ นี่ตัวมันทํา ตัวมันทํา

นํ้าเสีย รีไซเคิลนํ้านั้น จิตเสีย จิตที่มันไม่มีสมาธิจะทําให้เป็นสมาธิขึ้นมา ตัวระลึก วิตก วิจาร ระลึกพุทโธขึ้นมา ระลึกพุท แล้วมันวิจาร พุทโธๆ วิตก วิจาร พุทโธ เห็นไหม

ถ้ามันวิตก วิจาร จนมันชํานาญเข้ามันเกิดปีติ ปีติมันเกิดสุข เกิดสุขนะ ถ้ามันบ่อยครั้งเข้า เอกัคคตารมณ์ ตั้งมั่น นี่สมาธิ นี่ทําสมาธิ ถ้าทําสมาธิอย่างนี้มันเป็นหลักเกณฑ์ของเรา

นี่เขาบอกว่าฝึกทําสมาธิ ถ้าฝึกทําสมาธิก็เป็นจริงนะ วันนี้ดีมาก ดีมากที่ว่า ข้างหน้ามันเป็นฝันชอบไม่มี แล้วถ้าทําเป็นความจริงเป็นอย่างนี้ นี่ทําสมาธิ

ศีล สมาธิ แล้วจะเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาในการภาวนา ปัญญาที่จะรู้แจ้งในความเป็นจริงในใจของเรา ปัญญาที่เป็นมรรคเป็นผล ไม่ใช่ปัญญาเพ้อฝัน ไม่ใช่ปัญญาแบบโลก โลกียปัญญา มันจะเกิดภาวนามยปัญญาต่อเมื่อเราทําจิตของเราสงบ จิตสงบแล้วมันจะเป็นหลักเป็นเกณฑ์ขึ้นมาเพื่อเป็นประโยชน์กับการภาวนาของเรา แล้วมันจะเป็นประโยชน์กับเราเนาะ เอวัง

๒

ทําตลาด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “วิธีทําสมาธิที่ถูกต้อง”

นมัสการหลวงพ่อ ลูกมีคําถามอยากถามหลวงพ่อในการนั่งสมาธิและการเดินจงกรม การนั่งสมาธิและการเดินจงกรม ทําอย่างไรจึงจะถูกวิธีคะ อย่างการนั่ง เราชอบหายใจเข้าพุท หายใจออกโธ แล้วการหายใจจะทําให้จิตสงบได้ต้องทําแบบไหนคะ แล้วอย่างการเดินจงกรมเราต้องท่องอะไรไหมที่จะทําให้สงบ บางทีลูกเดิน ลูกนั่งมักจะสงบบ้าง ยามที่ฟังเทศน์มักจะไม่สงบทุกครั้งที่มีเสียงอะไรมากระทบรบกวน จึงอยากให้หลวงพ่อช่วยแนะนําด้วย

ตอบ : การนั่งสมาธิมันมีหลากหลาย บางคนนั่งสมาธิ นั่งสมาธิแล้ว นั่งกําหนดพุทโธเอง ทําอะไรเอง มันทําแล้วมันแบบว่าทําด้วยตัวเอง มันทําให้สงสัย แต่ถ้าได้ฟังเทศน์นะ มีเทศน์ครูบาอาจารย์มา ฟังเทศน์แล้วเราเกาะที่เสียงนั้น เราเกาะที่เสียงนั้นหมายความว่ารับรู้เสียงนั้น เกาะคือรับรู้ รับรู้เสียงนั้นไปเรื่อยๆ รับรู้เสียงนั้นไปเรื่อยๆ มันก็เหมือนแทนพุทโธ บางคนกลับดี แต่บางคนก็ทําไม่ได้ อย่างกรณีนี้เขาบอกว่าเขาทําไม่ได้ ถ้ากําหนดฟังเสียงแล้วมีเสียงเทศน์ด้วย เหมือนมีอะไรรบกวน ทําแล้วมันไม่ได้ประโยชน์ ไม่ได้ประโยชน์เราก็กําหนดพุทโธ ลมหายใจเข้าและลมหายใจออก หรือเดินจงกรม นั่งสมาธิ

ฉะนั้น “การทําสมาธิทําอย่างไรให้ถูกต้อง”

ถ้าทําสมาธิอย่างไรให้ถูกต้อง ทุกคนพยายามจะบัญญัติให้ทําสมาธิให้ถูกต้อง ในประวัติหลวงปู่มั่น มีที่ว่าเดินจงกรมไม่ให้ขวางตะวัน ทุกคนจะถามตรงนี้มากว่ามันเป็นเพราะอะไร มันเป็นอย่างไร

หลวงตาท่านก็บอกว่าบางทีไม่ได้ถามหลวงปู่มั่นไว้ หลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นมีอยู่ ๒ ประเด็นที่ว่าท่านไม่ได้ถามไว้

หนึ่ง ตอนที่ท่านสําเร็จที่เชียงใหม่ ตรงนั้นเขาเรียกว่าอะไร ที่ท่านบอกว่าท่านสําเร็จอยู่โคนต้นไม้เหมือนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ที่โคนต้นโพธิ์ หลวงปู่มั่นท่านก็บอกท่านนั่งอยู่โคนต้นไม้เหมือนกัน แล้วต้นไม้นี้ร่มรื่นมาก แต่หลวงตาท่านเสียดายว่าไม่ได้ถามว่าต้นไม้นั้นชื่อต้นอะไร อันนี้หนึ่ง

อีกหนึ่ง ที่ว่าเวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกว่าเวลาเดินจงกรมไม่ให้ขวางตะวัน หลวงตาท่านก็บอกว่าเหมือนกับว่าท่านไม่ได้ถามว่ามันมีเหตุผลอะไร

เหมือนกับพระอานนท์ พระอานนท์ที่ว่าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ไว้นะ บอกต่อไปถ้าเรื่องธรรมวินัย ถ้ามันของเล็กน้อยจะให้แก้ไขบ้างก็ได้ พระก็ถามพระอานนท์ว่าที่พระพุทธเจ้าบอกว่าวินัยเล็กน้อยให้แก้ไขบ้างก็ได้ เล็กน้อยแค่ไหน พระอานนท์ตอบไม่ได้ พระอานนท์ก็ตอบไม่ได้ว่ามันเล็กน้อยแค่ไหน แค่ไหนที่ให้แก้ได้ แค่ไหนที่ให้แก้ไม่ได้ พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ก็เลยตั้งญัตติขึ้นมาว่า เถรวาท พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ที่ทําสังคายนาสัญญากันว่าเราจะไม่แก้ไข เราจะคงไว้อย่างนั้น ก็เลยไม่ได้แก้ไขกันมาตลอด นี่ไง เวลาไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเวลาเดินจงกรมขวางตะวัน หลวงตาท่านเขียนไว้ในประวัติหลวงปู่มั่น แล้วคนก็มาถามกันเยอะมากเลยว่าเหตุผลๆ

เหตุผลของเรา เราก็พอคิดเอาเองว่ามันแสงเอย อะไรเอย มันจะมีปัญหาไหม แต่พวกเราไม่คิดอย่างนั้น พวกเราห่วงว่าถ้าทําไม่ถูกแล้วมันจะไม่เป็นสมาธิไง ทุกคนจะคิดตรงนี้ ถ้าเราทําไม่ถูก ทําไม่ดีแล้วมันจะไม่เป็นสมาธิ แล้วควรจะทําสมาธิให้ถูกต้องทําอย่างใด

ทีนี้ทําสมาธิที่ถูกต้องนะ สิ่งที่บัญญัติขึ้นมาเป็นวิธีการทั้งนั้นน่ะ วิธีการทําสมาธิ แต่เวลาผลของมันที่เวลาจิตสงบแล้ว ถ้าจิตสงบนั่นล่ะคือตัวสมาธิ ตัวสมาธินะ

ในปัจจุบันนี้เศรษฐีใหม่เขาต้องเอาไปเข้าคอร์สเรียนมารยาท เข้าคอร์สเรียนมารยาทนะ มารยาทการเข้าสังคม มารยาทในการกินอาหาร ถ้ามารยาทในการกินอาหารต้องจับช้อนจับอะไรต้องมีมารยาทไง นี่ก็เหมือนกัน ทําสมาธิมันก็เป็นวิธีการทั้งนั้นน่ะ เป็นวิธีการไง วิธีการนะ เราก็มีถ้วยมีจาน มีทุกอย่างพร้อมเลย แต่ไม่มีอาหารสักหยดหนึ่งเลย นํ้าก็ไม่มี ข้าวก็ไม่มี แล้วจะกินอะไร

วิธีการ มันก็แค่ถ้วยแค่ชามนั่นล่ะ วิธีการก็คือวิธีการ แต่ผลของมัน ผลของมันไง ถ้าผลของมันนะ ถ้าถ้วยจานของเราอาหารเต็มเลย ทุกอย่างอาหารเต็มเลย คนเราหิวกระหายนะ ทุกข์ หิวนะ หิวจนแสบท้อง ไม่มีอะไรตกถึงท้องเลย แล้วก็จะมากินอาหารก็มีแต่ถ้วยมีแต่จาน ไม่มีอะไรเลย แต่ถ้ามันมีอาหาร ถ้วยจานนะ ถ้าไม่มีถ้วยจานนะ เราหลงป่า ใบตองก็ได้ บางวัฒนธรรมเขาใส่มือกินนะ ในบางวัฒนธรรมเขากินด้วยมือ ถ้าบางวัฒนธรรมเขากินด้วยมือ เราไปเห็นเข้าเราบอกอย่างนี้ไม่มีมารยาท ไม่มีมารยาท กินข้าวอะไรด้วยมือ แต่วัฒนธรรมของเขา วัฒนธรรมของเขานั่นล่ะมารยาทของเขา ไอ้มารยาทของเราน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน “ทําสมาธิอย่างไรให้ถูกต้อง”

ทําสมาธิอย่างไรให้ถูกต้อง สิ่งที่ว่านั่งขัดสมาธิ มือขวาทับมือซ้าย กําหนดพุทโธๆ เพื่อสิ่งนี้ นั่งสมาธิมันเป็นท่ามาตรฐาน หมายความว่าถ้านั่งแล้วมันนั่งได้นาน เป็นท่านั่งที่ปวดขบน้อยที่สุด ถ้าสมาธิเพชร สมาธิเพชรขัดขาเลย นี่เรานั่งสมาธิเพชร เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาก็เหมือนกัน ไอ้นี่มันเป็นวิธีการ เป็นกิริยา ถ้ากิริยายืน เดิน นั่ง นอนได้หมด

ฉะนั้น “ทําอย่างไรให้ถูกต้องๆ”

ถูกต้อง หมายความว่า มัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาจิตรวมลง จิตเป็นกลางแล้ววางลงได้ ถ้าวางมัชฌิมาปฏิปทาแล้ว แล้วตัวสมาธิเป็นมัชฌิมาปฏิปทาไหม

สมาธิคือสมาธิ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ถ้าเป็นสมาธิขึ้นมาแล้ว ถ้ามีสมาธิขึ้นมา อันนั้นน่ะมันมีอาหารการกิน มีทุกอย่างพร้อมอุดมสมบูรณ์ ทุกอย่างพร้อมหมดเลย ภาชนะเราไม่ห่วงแล้ว เรามีอาหารทุกอย่างพร้อมเลย ทีนี้สิ่งที่เป็นภาชนะ อาหารมันต้องมีภาชนะใส่ ใจของเรามันมีอะไรใส่ ใจของเรา ดูสิ ความรู้สึกนึกคิดมันแผ่กระจายไปทั่วรอบโลกเลย แล้วเวลาเราจะย้อนกลับมา หลวงตาท่านใช้เปรียบเทียบว่าเหมือนจอมแห แห เวลาเราทอดแหไป แหมันจะกางไปหมดเลย เวลาลากเข้ามา จอมแหก็แค่กํามือเดียวเท่านั้นน่ะ แต่เวลากระจายออกไปมันเต็มไปหมดเลย

นี่ไง ความคิดของคนมันกระจายไปทั่ว พอกระจายไปทั่ว เราจะเป็นจอมแห เราก็ระลึกพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิใช่ไหม ลากกลับมาที่ตัวเรา ฐีติจิตเข้าไปสู่จิตเดิม กลับบ้านเรา เข้าไปสู่จิตของเรา นั่นน่ะถูกต้อง ถูกต้องตรงนี้ ถูกต้องโดยจิตเราเป็นสมาธิ

ทีนี้พอเราบอกว่า ทําสมาธิอย่างไรให้ถูกต้อง

พอถูกต้องมันก็ส่งออกไง จอมแห ทอดแหไปเลย แล้วไปหาจับสิ่งใดไม่ได้ มันกว้างไปหมดล่ะ นี่ก็เหมือนกัน มันส่งออกไปหมด พอส่งออกไปหมด “ทําวิธีการอย่างไรให้ถูกต้อง” เราวิตกกังวลตรงนั้นไง

ถ้าเราศึกษาเป็นปริยัติ วิธีการทําสมาธิ วิธีการทําสมาธินะ เราก็ตั้งใจให้สงบขึ้นมา ตั้งใจ มีศรัทธา มีความเชื่อ มีความเชื่อมั่น พอมีความเชื่อมั่นแล้ว เราศึกษามาแล้วนะ พุทธานุสติ พุทโธนี่พุทธานุสติ ถ้ากําหนดลม ลมเป็นอานาปานสติ วิธีการกรรมฐาน ๔๐ ห้อง วิธีการทําจิตให้สงบได้ ๔๐ วิธีการ ๔๐ วิธีการ เราเอาวิธีการใดวิธีการหนึ่ง ไม่ใช่เอา ๔๐ วิธีการแล้วก็มายํารวมกันหมดเลย แล้วก็บอกว่าจะทําให้ได้หมดเลย มันก็ยิ่งงงเข้าไปใหญ่ ๔๐ วิธีการท่านให้ทําอย่างใดอย่างหนึ่ง

ทีนี้พอกําหนดพุทโธ ลมหายใจเข้านึกพุท ลมหายใจออกนึกโธ ลมหายใจคืออานาปานสติ ทีนี้อานาปานสติ ลมหายใจอย่างเดียวมันก็แบบว่ามันละเอียด แล้วคนไม่เคยทํา ลมหายใจก็จับต้องตัวเองไม่ได้ ก็ท่องขึ้นมา คือระลึกขึ้นมา พุทธานุสติ พุทโธพร้อมกันไป มันก็เป็นอานาปานสติ พุทธานุสติ เราเอามารวมกันแล้วพยายามทําให้มันชัดเจนขึ้นมา

พอมันชัดเจนขึ้นมา พุทโธๆ ลมหายใจไป ถ้ามันทําจนมันไม่ออกไปข้างนอก มันไม่แผ่ซ่านออกไป มันอยู่ในตัวมันเองนะ พอพุทหายใจเข้า โธหายใจออก มันจะเร่งให้ละเอียดขึ้น ลมหายใจ เห็นไหม พุทโธมันจะเร่งไม่ได้เพราะมันติดกับลมหายใจ เพราะลมหายใจ เราหายใจเร็วขนาดนั้นไม่ได้ เราก็วางสิ่งใดสิ่งหนึ่ง วางไง วางลมหายใจก็ได้ วางพุทโธก็ได้ เอาสิ่งใดให้ชัดๆ พอชัดๆ ขึ้นไปมันก็จะละเอียดเข้าไป

ถ้ามันเป็นสอง เพราะพุทโธ ความรู้สึกกับอารมณ์มันเป็นสองอยู่แล้ว แล้วยังมาเป็นห่วง ห่วงทุกๆ อย่าง แต่เวลามันคิด มันคิดออกไปข้างนอกมันไม่รู้ตัวมันเองเลย แต่ถ้าเราละเอียดเข้ามา เริ่มปล่อยวางเข้ามาจนใกล้ชิดตัวเองมากขึ้นๆ พอลมหายใจกับพุทโธมันก็ยิ่งละเอียดเข้ามา ปล่อยอย่างใดอย่างหนึ่งเลย เอาชนิดเดียว เอาอย่างเดียว ลมก็ลมชัดๆ ลมหายใจชัดๆ ถ้าพุทโธ พุทโธคือกูท่องเอา ท่องในใจๆ ถ้าท่องในใจ เพราะจิตมันท่องในใจมันไม่ส่งออกไป ไม่ส่งออกไป นี่ไง วิธีการที่ถูกต้อง

วิธีการทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาผลของมันน่ะ ตัวสมาธิ ตัวจิตสงบ ตัวจิตสงบมันอยู่ที่ แม้แต่คนคนเดียวนั่นแหละ อารมณ์ดีๆ ทําสมาธิได้ง่ายๆ เลย แต่ถ้าอารมณ์มันขุ่นมัว อารมณ์กระทบรุนแรง ทําสมาธิได้ยากเลย คนคนเดียวนั่นแหละ จิตดวงเดียวนี่แหละ เวลามีอารมณ์กระทบรุนแรงขึ้นมามันทําได้ยาก แต่ถ้าวันไหนความรู้สึกดีๆ มันทําได้ง่าย

อารมณ์เดียว เราคนคนเดียวมันยังแตกต่างหลากหลายเลย แล้วเป็นคนนอก วิธีการต่างๆ เราต้องเป็นปัจจุบันตลอดไง ถ้าเป็นปัจจุบันตลอดมันจะทําได้ง่ายขึ้น นี่วิธีทําสมาธิให้ถูกต้อง ฉะนั้น สิ่งที่ทําสมาธิให้ถูกต้อง นี่วิธีการของมันนะ

ฉะนั้นบอกว่า “นั่งสมาธิ เดินจงกรม ทําอย่างไรให้ถูกวิธี”

ถูกวิธีนะ บางคนมันมีปัญหามาก เขาอยู่คอนโด อยู่ต่างๆ มันเดินได้ ๔-๕ ก้าว บางคนต้องการสัก ๒๐ ก้าว ถ้าทางจงกรมก็เดินไปกลับ แล้วทีนี้ถ้าห้องเราเป็นสี่เหลี่ยมล่ะ เราเดินหมุนได้ไหม มันได้ทั้งนั้นน่ะ มันอยู่ที่ว่าเรา สัปปายะ ที่ของเราเป็นแบบนี้ ถ้าเราบอกว่าเดินจงกรมต้องเดินไปกลับ เดินตรง แล้วทีนี้เดินตรงมันได้ไม่กี่ก้าว แล้วถ้าเราเดินวนจะได้กี่ก้าว เห็นไหม มันอยู่ที่เราจะมีอุบายอย่างไร เราจะสับหลีกอย่างไรให้เราได้มีโอกาสภาวนา

ถ้าเราได้มีโอกาสภาวนา วิธีการเดินจงกรมนะ เดินจงกรมก็เดินไปโดยปกติ มือขวาทับมือซ้ายไว้ระหว่างเอวนะ แล้วกําหนดลมหายใจเข้านึกพุท ลมหายใจออกนึกโธเหมือนกัน เวลานั่งทําอย่างไร เดินก็เดินอย่างนั้น เพียงแต่นั่ง เรานั่งเฉยๆ แต่เวลาเดินนะ เราเดินไปพร้อมเท้าเดินไป แต่ความรู้สึกอยู่ที่กลางหัวใจ ไม่ต้องไปอยู่ที่เท้า ไม่ต้องไปอยู่ที่อื่น อยู่ที่ใจอย่างเดียว ตั้งสติไว้ เดินจงกรมไป

เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาที่ถูกต้อง ที่ถูกต้อง ทีนี้ถูกต้องแล้วมันจะสงบไม่สงบนั่นอีกเรื่องหนึ่ง เห็นไหม นักกีฬาลงเล่น ใครก็ลงในสนามได้ทั้งนั้นน่ะ แต่เล่นแพ้เล่นชนะนั่นอีกเรื่องหนึ่ง เล่นแพ้เล่นชนะ จิตกับธรรมมันแข่งขันกัน เวลาจิตมันฟุ้งซ่านมันดึงเราไป จิตฟุ้งซ่านมีแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากทั้งนั้นน่ะ เรากําหนดพุทโธๆ เอาธรรมมาปราบ เอาสติ เอาสมาธิธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาปราบมัน

พอปราบมัน ถ้ามันสงบเข้ามาได้ คําว่า “มาปราบ” นี่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราระลึกพุทโธๆ ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลามันสงบ มันสงบของเราเอง เรารู้ของเราเองๆ อันนั้นนั่นล่ะตัวสมาธิ ถ้าถูกต้องมันถูกต้องที่นั่น

“อยากนั่งหายใจเข้าพุท หายใจออกโธ แล้วการหายใจทําให้จิตสงบต้องทําแบบไหนคะ”

พอทําแบบไหนนี่เป็นวิธีการอีกแล้ว ทําแบบไหนนะ ต้องเดี๋ยวหนึ่ง เดี๋ยวสองนะ ลมหายใจเข้าพุท ลมหายใจออกโธแล้วเดี๋ยวจะวาง...ไม่ต้อง ทําไปเรื่อยๆ แล้วเวลามันผิด เวลาทําไปแล้วมันไปไม่ได้ใช่ไหม มันไปไม่ได้ เราวางอย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่อย่างนั้นมันเป็นวิธีการหมด มันเป็นกรอบหมด แล้วตัวจริงมันไม่มีเลย มันเป็นปัจจุบัน ทําปัจจุบันเราให้สมบูรณ์ นั่นล่ะคือตัวจริง ถ้าตัวจริงขึ้นมา ตัวจริงคือเราต้องการจิตสงบ รูปแบบคือรูปแบบ วิธีการคือรูปแบบทั้งหมด แต่เอาความจริง วิธีการกับเป้าหมาย วิธีการทําให้ใจสงบ แล้วตัวใจมันสงบ เห็นไหม มันคนละเรื่องกัน

ทีนี้ตอนนี้โดยทั่วๆ ไปเขาก็ทําอย่างนั้นน่ะ มันดีใจนะ น่าดีใจที่ว่าเดี๋ยวนี้ในการปฏิบัติ เดี๋ยวนี้มีสํานักปฏิบัติเยอะ คนปฏิบัติเยอะ การปฏิบัติปฏิบัติเพื่อความร่มเย็นเป็นสุขของใจ ถ้าใจมันทุกข์มันยากนะ ศาสนาเป็นที่พึ่ง ถ้าศาสนาเป็นที่พึ่ง เรามีที่พึ่งของเรา เราพยายามหาที่พึ่งของเราเอง แต่ที่พึ่งของเราทําไปที่ไหน เราไปปฏิบัติที่ไหน ถ้าจิตมันสงบ เขาบอกว่าปฏิบัติในชีวิตประจําวัน ถ้าชีวิตประจําวันมีการปฏิบัติก็เพื่อให้ใจร่มเย็นเป็นสุข

ความร่มเย็นเป็นสุขนะ ร่มเย็นเป็นสุขคือจิตมันได้พักเท่านั้นแหละ แต่ถ้าเป็นการวิปัสสนากรรมฐาน เวลาครูบาอาจารย์ปฏิบัตินะ พยายามทําใจให้สงบ สงบแล้วออกฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญาแล้ว ปัญญามันค้นคว้าหากิเลส พอมาเจอกิเลสแล้ววิปัสสนาไป มันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป วิธีการนะ เวลาปฏิบัติไป ครูบาอาจารย์ท่านทํามากกว่านี้เยอะนัก

ฉะนั้น พอเราเข้าใจ เราว่าการตลาดไง ทําแบบการตลาดเขาทํากันไป ที่นั่นที่ปฏิบัติแล้วดี ปฏิบัติ เป้าหมายของเขามันคนละเรื่องกันน่ะ ถ้ามันเป้าหมายอย่างนั้นมันเป็นความสงบของใจ เราปฏิบัติมาเพื่อพักผ่อนหัวใจเท่านั้นน่ะ สิ่งที่ปฏิบัติๆ กัน พักผ่อนหัวใจ เพราะเรามีอํานาจวาสนาแค่นั้น แต่ถ้าเราทําได้จริงมากขึ้นไปนะ พวกนี้พวกพื้นฐาน วิธีการทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลาจิตมันเป็นไป มันพัฒนาขึ้นไป ถ้าคนเป็นมันจะสอนของมันได้

“ทําอย่างไรในการเดินจงกรม เราต้องท่องอะไรไหมที่จะทําความสงบ บางทีลูกนั่งแล้วมันสงบบ้างไม่สงบบ้าง”

ไอ้สงบบ้างไม่สงบบ้าง เราพยายามของเรา มันก็เป็นแบบนี้ เพราะความรู้สึกนึกคิดของคนมันเร็วมาก อย่างยามฟังเทศน์ ถ้าฟังเทศน์แล้วมันไม่ดี ไม่ดีก็ไม่ต้อง ถ้าคนอื่นฟังเทศน์เขาดี เขาดี

บางคนฟังเทศน์นะ เวลาฟังเทศน์มันมีที่เกาะสบายเลย แต่ถ้าไม่มีเทศน์ เราต้องระลึกเอง พุทโธเอย ปัญญาอบรมสมาธิเอง เรากล่อมเราขึ้นมา ถ้ามีเทศน์ เอาเทศน์นั้นเป็นที่พึ่ง ถ้าทําได้ก็คือทําได้ ถ้าทําไม่ได้ วางไว้ เพราะการปฏิบัติเริ่มต้นหญ้าปากคอก

วิธีการปฏิบัติ หลวงตาท่านพูดอยู่ ครูบาอาจารย์ท่านบอกอยู่ การปฏิบัติที่ยาก ยากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้น อีกคราวหนึ่งคือคราวจะจบ เพราะเริ่มต้นแบบคนทําไม่เป็น เหมือนคนทํางานไม่เป็น ฝึกงานจนทํางานได้ พอทํางานได้ ระหว่างที่ทํางานได้ ทํางานได้จนประสบความสําเร็จ ประสบความสําเร็จแล้วมันจะวางได้ไม่ได้ล่ะ ยิ่งคนประสบความสําเร็จแล้วมันจะเอาให้มากขึ้นๆ มันวางไม่ได้

แต่ถ้าวาง วางอย่างไร วางไม่ลงเพราะเสียดาย ไอ้เวลาทําไม่เป็นก็ทําไม่ได้เลย เวลาทําได้ขึ้นมาก็จะเอาแล้วเอาอีก เอาแล้วเอาอีก เอาไม่จบ แล้วทําอย่างไรล่ะ แต่ถึงที่สุดแล้วถ้ามันวาง

ถ้าวาง วิธีทําเริ่มต้นทําได้ยากมาก เวลาทําไปแล้วทําให้มันจบก็ยังจบไม่ลงอีก นี่มันยากอยู่ ๒ คราว ถ้ายากอยู่ ๒ คราว เราอยู่ช่วงนี้เราก็พยายามทําของเราเนาะ นี่พูดถึงวิธีการที่จะทําสมาธิให้ถูกต้อง

ถาม : เรื่อง “ขอขมาหลวงพ่อที่ทําให้เข้าใจผิดเรื่องคําถามจิตเป็นมัชฌิมา”

ผมเองเป็นผู้ที่ถามเรื่องจิตเป็นมัชฌิมาคืออะไร ซึ่งในช่วงนั้นผมไปปฏิบัติที่วัดแล้วกลับมาบ้าน จากนั้นมีเพื่อนที่วัดโทรมาเล่าให้ฟังว่ามีพระองค์หนึ่งไปเยี่ยมคนคนหนึ่ง ตามที่ผมอธิบายไปคราวที่แล้ว แล้วผมสงสัยจริงๆ ว่าจิตเป็นมัชฌิมามันคืออะไร เพราะหาในอินเทอร์เน็ตอ่านแล้วไม่เข้าใจ ไม่ใช่เป็นการมาแกล้งสอบถามหาเรื่องกับหลวงพ่อครับ

และมีพวกแม่ออกหลายคนเขาบอกว่าโยมคนนั้นรับรองพระองค์นั้นว่าเป็นพระดี ผมเลยอยากถามหลวงพ่อว่ามันเป็นไปได้หรือไม่กับการที่พวกแม่ออกบอกเล่ากันมา เพราะผมก็ไม่ได้ฟังมาจากปาก หากหลวงพ่อเข้าใจผิดว่าผมเป็นศิษย์ของพระองค์นั้นมาแกล้งสอบถามความเห็น ก็กราบขอขมามา ณ ที่นี้ด้วย ผมก็เคยไปค้างที่วัดหลวงพ่อ ๓-๔ ครั้งแล้วเมื่อคราวทอดกฐิน

ตอบ : เขาบอกเขาก็มาที่วัดนี้ มาก็คือมา ไม่มีปัญหา แต่สิ่งที่ว่าเวลาถามมา เพราะอะไร เพราะที่เขียนมามีพวกแม่ออกเขาบอกต่อๆ กันมาว่าพระองค์นี้ โยมคนนั้น พระองค์นั้น โยมคนนั้น ส่งเสริมกันไงว่าเป็นการตลาด เป็นการตลาด เป็นการถามตลาด มันเป็นการตลาดอย่างนั้น ถ้าเป็นการตลาดอย่างนั้น เพราะเราอยู่ในสังคมของพระ ในสังคมของสังคมไทย

สังคมไทยนะ เวลาปฏิบัติขึ้นมา กาลามสูตร เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใครเลย ไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อแม้แต่ครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าไม่เชื่อครูบาอาจารย์มันต้องพิสูจน์ไง

ทีนี้ถ้าเป็นการพิสูจน์นะ สังคมไทยๆ สังคมไทยนี่สังคมพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนา ศาสนาแห่งเรื่องปัญญา ถ้าเรื่องปัญญานะ ในศาสนาพุทธในประเทศอื่นนะ เขายังคัดเลือก เขายังแยกของเขา แต่ในสังคมไทยของเรา ใครพูดอะไรเชื่อไปหมดเลย มีอยู่คําหนึ่งเอามาอ้างตลอด “ถ้าไม่เชื่ออย่าลบหลู่ ถ้าไม่เชื่ออย่าลบหลู่” ไม่เชื่อก็ต้องพิสูจน์สิ “ไม่เชื่ออย่าลบหลู่” ลบหลู่ไม่ลบหลู่นั่นใครไปลบหลู่ใคร ฉะนั้น ไอ้เรื่องนี้เรื่องหนึ่ง

ฉะนั้น สิ่งที่ถามมาบอกว่า โยมคนนั้นชมว่าพระองค์นั้นเป็นพระดี พระอะไร นั่นมันเรื่องของเขาทั้งนั้นน่ะ มันเรื่องของเขา ดีหรือไม่ดีมันอยู่ที่การกระทํา ถ้ามันดีหรือไม่ดีอยู่ที่การกระทํา สิ่งที่ถามมาเขาบอกว่าไม่ได้ถามมาเพื่อแกล้งถามหลวงพ่อ ไม่ได้แกล้งถาม แต่คําถามในเนื้อหาสาระ จิตเป็นมัชฌิมา แล้วบอกจิตเป็นมัชฌิมามานานแล้ว แล้วมัชฌิมามาเท่าไร แล้วมัชฌิมาเป็นพระที่ดี

เพราะคําพูดมันไม่ใช่อยู่แล้ว คําว่า “มัชฌิมา” มัชฌิมามันเป็นอัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค มัชฌิมาปฏิปทา อันนี้มันเป็นธรรม มันเป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นวิธีการ มันเป็นวิธีการ มันไม่ใช่อกุปปธรรม ไม่ใช่ผลของธรรม แล้วถ้าคนไม่มีอกุปปธรรม ไม่มีผลของธรรม มันพูดถึงผลของธรรมไม่ถูก ถ้าพูดถึงผลของธรรมไม่ถูก มันก็ยกย่องสรรเสริญกันไปอย่างนั้นเอง ถ้ายกย่องสรรเสริญกันไปเอง

ทีนี้สังคมไทย สังคมไทยนักปฏิบัติของเรา ถ้ามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านฟังทีเดียว ท่านเข้าใจของท่านได้ ทีนี้ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมๆ นะ ดูสิ เวลาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า”

พระอริยเจ้าเขารู้ เขานิ่ง เขาไม่พูด ที่เขาไม่พูดขึ้นมา เพราะพูดออกไปมันมีคนได้คนเสีย ถ้ามีคนได้คนเสีย ถ้าพูดออกไป ถ้าคนที่พูดเป็นความจริง เป็นความจริง ท่านก็รับรู้ของท่าน ถ้าเป็นความไม่จริง ทีนี้ไม่จริงขึ้นมา เขาก็เสียหายของเขา ถ้าเขาเสียหาย พระอริยเจ้าเขาถึงนิ่งอยู่ของเขา ทีนี้ความนิ่งอยู่ของเขา เขานิ่ง เขาไม่พูดออกมา เพราะมีคนได้คนเสีย

แต่นี้พอว่าองค์นั้นชมคนนั้นว่าดี คนนี้ชม แล้วส่งกันไปๆ เพราะอะไร เพราะว่าแม่ออกเขาโทรมาบอก เขาโทรมาบอกเป็นกระแสสังคมไปเลย เป็นการตลาดไปเลย แล้วถ้าการตลาดไปเลย

นี่ยังดีนะ ยังเขียนมาถึงที่เรา แล้วเราพูดอย่างนี้ ถ้าไม่เขียนมาที่เราก็ส่งต่อกันไปสิ มันก็เหมือนแชร์ลูกโซ่ไปเลย ส่งต่อกันไป ใครรู้แล้วก็ส่งต่อไป ๑๐ คน ๑๐ คนเป็น ๒๐ คน ๑๐ คนเป็น ๕๐ คน ส่งต่อกันไปอย่างนั้นใช่ไหม มันก็ไม่ใช่ ถ้ามันไม่ใช่ขึ้นมามันเป็นอะไรล่ะ มันไม่เป็นประโยชน์ใช่ไหม ไม่เป็นประโยชน์

นี่เวลาถึงเรา เราก็พูด เราก็พูดสิว่าถ้าจิตเป็นมัชฌิมาปฏิปทาก็จิตเป็นกลาง อ้าว! จิตเป็นกลางของใครล่ะ กลางของใคร แล้วจิตเป็นกลางเป็นอะไรล่ะ

ก็เหมือนเมื่อกี้นี้ ถ้าทําสมาธิ สมาธิคืออะไร อ้าว! สมาธิก็จิตมันพักผ่อน สมาธิ จิตมันปล่อยวาง อ้าว! แล้วปล่อยวาง ปล่อยวางเดี๋ยวกลับมาเสวยอีก ปล่อยวางเดี๋ยวมันก็กลับมาฟุ้งซ่านอีก นี่จิตเป็นมัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาปฏิปทาเดี๋ยวมันก็ลงไปคิดอีก อ้าว! แล้วมันไปไหนต่อล่ะ มัชฌิมามันคืออะไร แต่ถ้ามันเป็นธรรมๆ มันเป็นธรรมอย่างไร มันไม่เป็นธรรม มันไม่เป็นธรรม ทีนี้พอไม่เป็นธรรม พอเขียนมาเราก็ตอบไป ทีนี้เขาบอกว่าไม่ได้แกล้งทดสอบหลวงพ่อ

อ้าว! ไม่ได้แกล้งทดสอบ ถามมา คําถามกับคําตอบ ปุจฉา วิสัชนา ถามมาก็ตอบไป ถ้าถามมาไม่ตอบก็ อ้าว! หลวงพ่อเลือกแต่คําตอบที่พอใจ ถ้าคําตอบนี้ไม่พอใจก็ไม่ตอบ

คําถามคําตอบมันก็ตอบตรง ตรงหมด เห็นไหม หลวงตาท่านพูดว่าถ้าเป็นธรรมนะ ไม่มีลูบหน้าปะจมูก ด้วยเหตุด้วยผล เหตุอย่างนี้ ผลอย่างนี้ ลงตรงนั้น ไม่มีลูบหน้าปะจมูก ทีนี้ไม่มีลูบหน้าปะจมูกมันก็มีอีกกรณีหนึ่ง กรณีที่ว่าผู้ปฏิบัติใหม่ ถ้าผู้ปฏิบัติใหม่เขาควรได้กําลังใจ คนที่ปฏิบัติใหม่ เหมือนเราคนจมนํ้า คนจมนํ้านะ มันไม่มีทางไปเลย มันเกาะอะไรได้ชิ้นหนึ่งก็ขอให้เกาะชิ้นนั้นเข้าสู่ฝั่งเถอะ

ฉะนั้น เขาปฏิบัติไป เขาเกาะพุทโธ เขาเกาะปัญญาอบรมสมาธิ เขาเกาะสิ่งใดอยู่ ถ้าเขาแบบว่าเขาไม่ถูกต้อง แต่เขาเกาะสิ่งนั้นอยู่ เราควรให้กําลังใจเขา แล้วถ้าเกิดเขาเอาสิ่งนั้นเข้าสู่ฝั่งหรือเอาสิ่งนั้นเข้าไปสู่ฝั่งแล้ว เขาเห็นว่าฝั่งกับสิ่งนั้นไม่ใช่อันเดียวกัน เขาเห็นแล้วเขาจะวางเอง นี่เวลาการแก้ไง การแก้คนที่ภาวนาติดนะ ไม่ใช่ว่าพอเขาจะจมนํ้าตาย แล้วเขาเกาะซากศพอยู่หรือเขาเกาะขอนไม้อยู่ บอกอันนั้นไม่ใช่ ทิ้งมันไปเลย แล้วให้เขาลอยอยู่กลางนํ้า เขาก็ตายน่ะสิ

เวลาตอบปัญหามันมีประเด็นนี้ด้วย ประเด็นที่ว่าผู้ที่ฝึกหัด แล้วเขาเกาะขอนไม้ชิ้นหนึ่ง แล้วเขากําลังจะจมนํ้า แล้วเขาพยายามกระเสือกกระสนเข้าสู่ฝั่ง เขาบอกนั่นล่ะออกแรงเลย เต็มที่เลย เข้าสู่ฝั่งเลย พอมันเข้าไปถึงฝั่งแล้วมันจะทิ้งขอนไม้นั้นไปเอง เพราะมันเข้าสู่ฝั่งแล้วมันจะแบกขอนไม้ไปทําไม แต่ถ้ามันเข้าสู่ฝั่งไม่ได้ อ้าว! เอ็งเกาะขอนไม้ไป เกาะขอนไม้ไม่เสีย

ถ้ากรณีอย่างนี้ นี่ไม่ใช่ลูบหน้าปะจมูก นี่คือผลประโยชน์ของเขา แต่ถ้าเป็นความจริง เอ็งเกาะขอนไม้ ขอนไม้กับเอ็งไม่ใช่อันเดียวกัน เอ็งจะไม่ว่ายเข้าสู่ฝั่งหรือ

ก็ว่ายนํ้าไม่เป็นจะไปอย่างไรล่ะ

ก็เกาะขอนไม้ไปก่อน

ก็ว่ายนํ้าไม่เป็น

ถ้าว่ายนํ้าไม่เป็นก็เกาะขอนไม้ไป ขอนไม้ไม่ใช่เรา ถ้าคนเรามันว่ายนํ้าเป็นนะ โดดลงนํ้าก็ว่ายเข้าฝั่งเลย ไปเกาะให้มันเสียเวลาอยู่ทําไม

กรณีที่ว่า ถ้าไม่ลูบหน้าปะจมูกทําไมไม่พูดชัดเจนทุกๆ เรื่อง

ชัดเจนทุกเรื่องเพราะเมื่อวานเพิ่งตอบไป ว่าคําถามครั้งที่ ๑ หลวงพ่อตอบว่าใช่ พอคําถามครั้งที่ ๒ หลวงพ่อบอกว่าไม่ใช่ อ้าว! ครั้งที่ ๑ ใช่ไหม ครั้งที่ ๑ ถามมา ในเมื่อมีความสงสัย ยังไม่เข้าใจ เขาเกาะขอนไม้ของเขาอยู่ เอ็งเกาะมาก่อนนะ แล้วถ้าเอ็งมาถูกทางแล้วเดี๋ยวเอ็งจะทิ้งขอนไม้นั้นเอง อ้าว! ก็บอกว่าเกาะมาก่อน แล้วพอถามครั้งที่ ๒ ว่าเกาะขอนไม้นั้นถูกไหม ไม่ถูก ไม่ถูก ต้องทิ้งเลย ถ้าทิ้งเข้ามามันถึงจะเป็นความจริง

เวลาตอบปัญหา ผู้ที่ฝึกหัดปฏิบัติใหม่พื้นฐานเขาไม่มี เขาต้องมีพื้นฐานขึ้นมา การปฏิบัติไม่ใช่ปฏิบัติปั๊บมันจะจบไปหรอก การปฏิบัติหญ้าปากคอก เราต้องคัด ต้องหา ต้องแยกว่าอะไรผิดอะไรถูก แล้วพอผิดถูกนั่นเป็นของเราหรือเปล่าล่ะ ผิดถูกแล้วเราต้องพยายามเอาความถูกต้องปฏิบัติไป เห็นไหม มัชฌิมาปฏิปทา มันเป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นความเห็นถูกต้อง เป็นความเห็นดีงาม ความดีงามก็ปฏิบัติขึ้นมา พอปฏิบัติขึ้นมา ความปฏิบัติดีงามขึ้นมาแล้ว สิ่งที่ละเอียดขึ้นไปมันก็ผิดถูกอีก ก็ดีงามสูงขึ้นไปๆๆ จนกว่ามันจะถึงที่สุด อันนั้นเป็นความจริง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขาเขียนมาปฏิเสธว่าไม่ได้มาแกล้งสอบถามหลวงพ่อนะ มันเป็นเรื่องที่ว่าโยมเขาโทรมาบอก โทรมาบอกแล้วถ้าเราบอกต่อไปมันก็เป็นการตลาดไป ถ้าไม่บอกต่อไป เห็นไหม เวลามาถึงที่เรานี่ช็อกเลยล่ะ พอมาถึงเรานี่จบเลยนะ เพราะในทางโลก ใครได้รับข่าวสารมา ต้องบอกต่อไป ๑,๐๐๐ คน ถ้าไม่บอกต่อไปจะเป็นบาปเป็นกรรม นี่มันเป็นช่องทางของเขาปล่อยข่าวกัน แล้วถ้าเขาปล่อยข่าวกันไป ไอ้เราปล่อยข่าวเป็นเครื่องมือของเขาแล้วเราก็คิดว่าเราทําบุญ ถ้าเราไม่ทํามันจะเสียหาย นี่เราคิดของเรากันไปเอง

แต่ถ้าเราเข้าใจของเราได้ เวลาพระนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเทศนาว่าการพระอัญญาโกณฑัญญะเป็นผู้ที่มีดวงตาเห็นธรรม แล้วเป็นพระอรหันต์พร้อมกับปัญจวัคคีย์ พระอัญญาโกณฑัญญะไปเอาหลานของตัวเอง พระปุณณมันตานีบุตรมาบวชอยู่องค์เดียว แล้วพระอัญญาโกณฑัญญะอยู่ในป่าในเขามาตลอด ไม่เคยสอนใครเลย เวลาพระอัญญาโกณฑัญญะจะนิพพาน พระอัญญาโกณฑัญญะออกจากป่ามา มาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

มาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่มีใครรู้จัก ไม่มีใครรู้จักพระสงฆ์องค์แรกของโลก ไม่มีใครรู้จักนะ จนในพระไตรปิฎก พระไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “นั่นใครน่ะ นั่นใคร”

“นั่นล่ะพระอัญญาโกณฑัญญะ เป็นสงฆ์องค์แรกของโลก”

ดูท่านเก็บเนื้อเก็บตัวสิ ท่านไม่เคยออกมา ไม่มีใครรู้จัก ไม่มีใครรู้จักพระอัญญาโกณฑัญญะ พระอัญญาโกณฑัญญะมาลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานนะ พระถามว่านั่นใครน่ะ เพราะห่มสีหินไง อยู่ในป่ามันไม่มีสิ่งใด เอาหินมาถูกับนํ้า แล้วเอาผ้าชุบนํ้านั้น แล้วสัตว์อุปัฏฐาก ท่านอยู่ในป่าในเขามาตลอด นั่นล่ะของจริง

พระกัสสปะ เห็นไหม ถ้าเป็นความจริงนะ มันไม่ต้องปล่อยกระแสกันอย่างนั้นน่ะ ใครรู้ต้องต่อไปอีก ๕ คน ๕ คนต่อไปอีก ๑๐ คน ๑๐ คนต่อไปอีก ๒๐ คน มันไม่ใช่เลยน่ะ นี่ทําตลาด ถ้ามันทําตลาดมันเป็นตลาดไป ถ้าทําตลาดไป มาถึงเราแล้วไง

๑. พฤติกรรมมันไม่ใช่ทั้งหมด

๒. มัชฌิมาปฏิปทา ความเป็นกลาง เป็นกลางของใคร เป็นกลางอย่างไร เป็นกลางเพื่ออะไร แล้วถ้าธรรม ธรรมมันเป็นอย่างใด

มรรค ๔ ผล ๔ บุรุษ ๔ คู่ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุรุษ ๔ คู่ บุรุษ ๔ คู่ บอกมาสิ ทําอย่างไร บอกมา ถ้ามันทําถูกมันก็คือถูก ถ้ามันไม่มี เป็นกลาง กลางอย่างไรล่ะ กลางอะไร กลางของใคร

ถ้ากลางแล้วมันก็จบนะ นี่พูดถึงจบ แล้วเรื่องกลางก็จบ เรื่องทําตลาดก็จบ เพราะว่าถ้าโยม โยมส่วนโยมนะ โยม หมายความว่า โยมเป็นชาวพุทธ โยมมีเจตนาที่ดี โยมมีความปรารถนาดีกับศาสนา

แต่เวลาผู้ที่ปฏิบัติไป เวลากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันปิดกั้น มันปิดให้ใจมืดบอด เขาทําอะไรเขาทําของเขาก็ได้ ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา เราเองเราก็ปรารถนาดีกับตัวเราด้วย เราก็ปรารถนาดีกับศาสนาด้วย ถ้าอย่างนั้น ถ้าเราศึกษาอะไร เราใคร่ครวญให้เป็นความจริงก่อน แล้วเราค่อยส่งต่อกันว่าจริงหรือไม่จริง ถ้าไม่จริง เราไม่เป็นเครื่องมือของเขา ให้ส่งต่อกันไป เราไม่เป็นเหยื่อของเขา เราไม่ให้ใครทําการตลาดกับเรา และเราก็ไม่ทําการตลาดโดยทั่วๆ ไป เอวัง

๓

ทําผีบอก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “รู้กรรมในอดีต”

กราบนมัสการหลวงพ่อค่ะ หนูมีเรื่องสงสัยเรียนถามดังนี้ค่ะ

๑. คนที่มีฌานสามารถหยั่งรู้อดีตชาติของผู้อื่นและกรรมในอดีตของบุคคลนี้ บุคคลนี้ต้องสําเร็จถึงอริยบุคคลใช่หรือไม่เจ้าคะ

๒. การทําสมาธิหยั่งรู้วาระจิต อดีตชาติคนอื่น ฆราวาสทั่วไปสามารถทําให้บังเกิดขึ้นได้หรือไม่

ตอบ : แล้วก็เขียนมาว่าไอ้ปัญหาต่อไปห้ามอ่านออกอากาศ คือเป็นปัญหาในครอบครัว มีปัญหาในครอบครัว ห้ามอ่านออกอากาศ เขียนยํ้าไว้เลย

ฉะนั้น ถ้าห้ามอ่านออกอากาศ เราบอกเพียงแต่เป็นแนวทาง แนวทางว่าในครอบครัวของเขา แล้วน้องสาวของเขามีงานต้องทําต่อไป แต่มีคนมาบอกเขาว่าน้องสาวเขาห้ามทําอะไรทั้งสิ้น เพราะทําไปแล้วเดี๋ยวจะตายภายใน ๓ เดือน นี่คําถามเป็นแบบนี้ นี่เรื่องของเขานะ

ฉะนั้น ถ้าอย่างนี้ปั๊บ เขาก็ตกใจ เขาบอกว่าเขาข้องใจอยู่ ทีนี้พอข้องใจอยู่ ทีนี้เราจะจบ เราจะบอกว่าจริงๆ แล้วนี่ไม่ใช่ปัญหาสําหรับเรา ไม่ใช่ปัญหาสําหรับเราคือว่ามันเชื่อไม่ได้ มันไม่มีอะไรเป็นสิ่งน่าเชื่อถือเลย แต่นี้เพราะเราเป็นสังคมชาวพุทธนะ เขาบอกว่าถ้าไม่เชื่อก็อย่าลบหลู่ ถ้าไม่เชื่ออย่าลบหลู่ก็จบ ก็เป็นเหยื่อเขาไปไง ถ้าไม่เชื่อก็อย่าลบหลู่ก็เสร็จเลย เรียบร้อยไปเลย

ฉะนั้น ถ้าเรียบร้อยไปเลย นั้นเป็นความเห็นของสังคมนะ เราไม่เชื่อเลย ไม่เชื่อ ไม่เชื่อเพราะอะไร ไม่เชื่อเพราะหลวงปู่ฝั้น หลวงปู่ฝั้นท่านพูดนะ ท่านมาเทศน์ที่กรุงเทพฯ เวลาพวกโยมคุยธรรมะกันน่ะ นิพพานทั้งนั้นเลย นิพพานๆ

หลวงปู่ฝั้นท่านบอกว่า แม้แต่เส้นผมบนหัวเขา เขายังสละไม่ได้เลย เขาจะเอามรรคผลนิพพานมาจากไหน

นี่หลวงปู่ฝั้นพูดนะว่าผมบนหัวมันยังสละไม่ได้เลย มันสละไม่ได้ เป็นนักบวชไง ถ้านักบวชมันจะมีโอกาสมากกว่านั้นไง ฉะนั้น พอบอกเขาเป็นฆราวาสแล้วปฏิบัติ นิพพานๆ...นิพพานที่ปากไง นิพพานที่เขาพูดไง

พอนิพพานๆ ปั๊บ ครูบาอาจารย์เราท่านยํ้าให้สังคมมีความเชื่อถือ พอมีความเชื่อถือมันก็ย้อนกลับมานี่แล้ว แล้วพอใครมา นิพพานเป็นอย่างไรไม่รู้ แต่ดันรู้อดีตชาติ อดีตชาติรู้ไปหมดเลย รู้นู่น รู้นี่ รู้ไปทั่ว ไร้สาระ ไร้สาระเพราะอะไร เพราะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด กาฬเทวิลเป็นพราหมณ์ เขาขึ้นไปอยู่บนพรหมได้ อยู่ในพระไตรปิฎก ไปดูประวัติองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กาฬเทวิลอยู่บนพรหม ทีนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด โลกธาตุจะหวั่นไหว โลกธาตุหวั่นไหวเกี่ยวพันกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อย่าง

๑. องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด

๒. องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้

๓. องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลงอายุสังขาร

๔. องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน

โลกหวั่นไหวคือแผ่นดินไหว ว่าอย่างนั้นเลย ฉะนั้น ปัจจุบันนี้แผ่นดินไหวตลอด แสดงว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดทุกวันเลย เวลาเกิดแผ่นดินไหวทีหนึ่งก็องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาองค์หนึ่งเลย...ไม่ใช่ ไอ้นี่เป็นสภาวะแวดล้อม แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเกิดนี่ด้วยฤทธิ์ ด้วยฤทธิ์ด้วยเดชเป็นอย่างนั้นมันคนละเรื่องกัน

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด โลกธาตุหวั่นไหว หวั่นไหว กาฬเทวิลอยู่บนพรหม ตื่นเต้นมาก ตื่นเต้นมาก มันต้องมีอะไร เพราะเขาเป็นพราหมณ์ พวกพราหมณ์ พวกสายเวทเขามีฤทธิ์ของเขา เวลามีฤทธิ์ของเขา เขาก็เล็งญาณว่าเกิดอะไรขึ้น พอเกิดอะไรขึ้น เขาเห็นว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดแล้ว เขาได้ลงมา

มันยืนยันได้ไง ยืนยันเพราะว่าเขาเป็นมนุษย์ เขาเป็นเพื่อนกับพระเจ้าสุทโธทนะ พอลงมาจากพรหม เขาก็ไปขอพระเจ้าสุทโธทนะ ขอดู ขอดูว่ามันเป็นจริงหรือเปล่า พระเจ้าสุทโธทนะเอาเจ้าชายสิทธัตถะออกมาให้ดู เขาทั้งดีใจทั้งเสียใจไง ดีใจคือว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดแล้ว เขาระลึกอดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ อนาคตอีก ๔๐ ชาติ ไปดูพระไตรปิฎก เขาระลึกอดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ รู้อนาคตได้ ๔๐ ชาติ แต่เขาทําอะไรไม่ได้ เขามีฤทธิ์มีเดชอยู่อย่างนั้นเขาทําอะไรไม่ได้ แล้วเขาก็อยากจะพ้นจากกิเลสไปไง เขาอยากจะฆ่ากิเลส แต่เขาทําอะไรไม่ได้ ทําอะไรไม่ได้ มันอัดอั้นตันใจอยู่อย่างนั้น มีฤทธิ์ๆๆ รู้ไปหมดเลย แต่ทําอะไรไม่ได้

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด เขาดีใจ ดีใจว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดแล้ว ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด จะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต่อเมื่อชําระล้างกิเลสคือนิพพาน คือพระอรหันต์ ถ้าไม่เป็นพระอรหันต์ เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือพระอรหันต์ แล้ววิธีการทําให้เป็นพระอรหันต์ไม่มีใครทําได้ เขาเองเขาก็ทําไม่ได้ พอเขาทําไม่ได้ เขาก็เลยละล้าละลัง ทีนี้พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด พอเขาดูลักษณะ ๓๒ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแน่นอน เขาถึงดีใจไง แล้วเขาก็เสียใจร้องไห้ เสียใจด้วย เสียใจนะ เขาระลึกอดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ กําหนดอนาคตได้ ๔๐ ชาติ แล้วรู้กําหนดวันตายด้วย

ที่เขาร้องไห้ เขาร้องไห้เพราะว่ากว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะออกปฏิบัติ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อายุขัยเขาสิ้นแล้ว คือเขาจะตายก่อน เขาเสียใจนะ เขาร้องไห้ เขาระลึกอดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ อนาคตได้ ๔๐ ชาติ แล้วเขารู้ด้วยว่าเขาจะกําหนดวันตายเมื่อไหร่ แล้วเขาร้องไห้ เขาร้องไห้ว่าเขาไม่มีโอกาสได้ฟังธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาไม่มีโอกาสได้ให้คนช่วยเหลือให้ออกจากกิเลสได้ นี่ไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่เกิดไง ถ้ายังไม่เกิด เห็นไหม

อดีตชาติที่ว่าใครกําหนดอดีตชาติได้ ใครกําหนดอดีตชาติไม่ได้ แล้วมันเกี่ยวอะไรกับธรรมะล่ะ มันเกี่ยวอะไรกับอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มันเกี่ยวอะไรกัน ระลึกอดีตชาติได้ รู้อดีตชาติได้ รู้เวรรู้กรรมของคนอื่นได้ แล้วมันเกี่ยวอะไรกับสัจธรรม มันเกี่ยวอะไรกัน มันเกี่ยวอะไรกัน ไม่เกี่ยว ไม่เกี่ยวเลย มันไม่เกี่ยวกับอริยสัจ พระที่ปฏิบัติกัน ที่หลงก็หลงกันตรงนี้ไง พระที่ปฏิบัติ พระที่ออกค้นคว้ากัน เวลาไปรู้ไปเห็นอะไรเข้าแล้วตื่นเต้นไปนั่นน่ะ มันถึงไม่เข้าอริยสัจ

ทีนี้พอไม่เข้าอริยสัจ มันต้องมีครูบาอาจารย์ของเรา มีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น มีหลวงตา มีพระอริยบุคคลในสายกรรมฐานเรา ท่านจะรู้ว่าอะไรเป็นอริยสัจ อะไรไม่เป็นอริยสัจ ถ้าอะไรไม่เป็นอริยสัจปั๊บ นั่นล่ะเหยื่อ โมฆบุรุษตายเพราะเหยื่อ ตายเพราะลาภ พอจิตมันสงบไปรู้ไปเห็นอะไรมันนึกว่าผลประโยชน์ของมันไง นั่นล่ะตัวตาย ไอ้ตัวที่ออกไปรู้นั่นล่ะตัวมันจะชักออกไปตาย ออกไปตาย ตายอย่างไร ตายจากมรรคจากผลไง ถ้ามันออกไปตายจากมรรคจากผล มันมีของมันอยู่ แต่มันไม่ใช่อริยสัจ ถ้าไม่ใช่อริยสัจแล้ว ถ้าคนมีหลักมีเกณฑ์ เรื่องนั้นใครก็รู้ได้ แล้วเขาวางไว้ แล้ววางไว้ เขาไม่สนใจหรอก

ฉะนั้น จะย้อนกลับมาคําถาม “๑. คนที่มีฌาน สามารถหยั่งรู้อดีตชาติของผู้อื่นได้ และรู้กรรมอดีตของผู้อื่น จะสําเร็จเป็นอริยบุคคลไหม”

ไม่ ไม่เกี่ยว ที่ว่าฌานโลกีย์ อภิญญา ๖ ตัวอภิญญา ๖ เพราะอภิญญามันรู้อะไรมาหมดเลย ดูสิ อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มีเดช รู้ต่างๆ นั่นคือโลกทั้งนั้นน่ะ แต่ตัวที่ ๖ ใช่ไหม ถ้าเขาปล่อยอันนี้เข้ามา อภิญญา ๖ รู้ว่าจิตสิ้นกิเลส ทีนี้คําว่า “รู้ว่าจิตสิ้นกิเลส” มันรู้อย่างไร อภิญญา ๖ รู้อย่างไร

อภิญญา ๖ หลวงปู่มั่นก็มี หลวงปู่ตื้อก็มี หลวงปู่แหวนก็มี ท่านมีของท่าน แล้วท่านไม่เอามาพูดให้ใครฟัง หรือไม่เอามาพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ที่มันพิสูจน์กันไม่ได้ เราใช้เงินตรากันคนละประเทศ เงินตราคนละประเทศ สมัยปัจจุบันนี้เขามีการแลกเปลี่ยนเงินตรากัน แต่เงินตราคนละประเทศมันใช้ข้ามกันได้ไหม ไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าประสาเรานะ อ้าว! เงินในโลก เงินในภพชาติผี ผีกับโลกใช้แบงก์เดียวกันไหม ผีมันไม่มีแบงก์ใช้นะ เขาต้องเผากระดาษเงินกระดาษทองให้ผีมันใช้ มันใช้กันไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้ ถ้ามันเป็นไปไม่ได้ อภิญญา ๖ แล้วตัวที่ ๖ มันคืออะไร นี่ไง บอกว่าอภิญญา ๖ ทีนี้พอพูดกันไปมันเกี่ยวพันกันไป ถ้ามันเกี่ยวพันกันไป

เขาว่า “บุคคลที่มีฌาน สามารถหยั่งรู้อดีตชาติของผู้อื่นได้ บุคคลคนนั้นสําเร็จเป็นอริยบุคคลไหม”

ไม่ รู้อดีตไม่เกี่ยวกับอริยบุคคล อริยบุคคลไม่เกี่ยวกับเรื่องนี้เลย แล้วถ้าไม่เกี่ยวเรื่องนี้ปั๊บ ทีนี้บอกว่าบุคคลที่มีฌานหยั่งรู้ ใครหยั่งรู้ ต่อไปนี้นะ ดูสิ ตอนนี้โลกเขาหากินกันแบบนี้ เขาหากินเป็นสํานักปฏิบัติต่างๆ แล้วเขาก็รู้อดีตชาติ รู้นู่นรู้นี่กันไป

จะบอกว่า เราเที่ยวธุดงค์มา เวลาชนเผ่า ชนเผ่าเขาจะมีหมอผีประจําชนเผ่า หมอผีเขาจะรักษาโรค รักษาเวรรักษากรรมให้กับชนเผ่านั้น ชนเผ่าใดก็แล้วแต่เขาจะเคารพศรัทธา เขาจะเชื่อมั่นเรื่องผีของเขา แล้วทีนี้พอเวลาพระเราไปเผยแผ่ พระเราธุดงค์ไป ถ้าเขาเชื่อนะ เขาก็มาถือพระพุทธศาสนาด้วย แต่เขาก็ไม่ทิ้งการถือผีของเขา

ดูสิ กองทัพธรรมๆ ของหลวงปู่มั่น ตั้งแต่สกลฯ มา มาอุดรฯ มาขอนแก่น มาปราบพวกถือผีๆ ให้เขาละนั้นเสีย ให้เขามาถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เสีย ถ้าเขาถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เขาไม่ต้องถือผี เพราะถือผี เขาไม่มีที่พึ่งเขาก็ต้องถือผีของเขา เวลาได้สิ่งใดมาก็ต้องเลี้ยงผีเลี้ยงต่างๆ นั่นล่ะ สิ่งนั้นหรือที่ว่าเอามาเป็นที่พึ่งอาศัย แล้วรู้อดีตชาติๆ รู้อดีตชาติรู้แบบผีบอกหรือเปล่า นี่มันทําผีบอก มันทําผีบอก มันไม่จริง มันไม่จริงตรงไหน มันไม่จริงว่าคนที่มีหลักแล้วไม่เชื่อเรื่องอย่างนี้เลย

เราเคยเจอพวกหมอดูเขาดูพระ มาในวัด โอ๋ย! พระปฏิบัตินะ ให้หมอดูกันใหญ่เลย โอ้โฮ! อยากรู้ เสร็จแล้วหมอดูมาถึงคิวเรา เพราะเราไม่สนอยู่แล้ว เราภาวนาของเราอยู่ พระเขาดูทั้งวัดเลย แล้วทีนี้ดูทั้งวัดแล้วหมอมันก็หน้าแตกไง เพราะดูทั้งวัดพระเชื่อหมด อู้ฮู! ทายถูก ทายแม่น พอมาถึงเรานะ เขาบอกจะมาดูเรา เราบอกไม่ให้ดู ไม่ให้ ทีนี้เขาก็เสียหน้า เพราะเขาต้องการความเชื่อถือ

“ทําไมให้ดูไม่ได้ล่ะ”

เราบอก “ไม่ได้ ไม่ให้ดู ไม่เชื่อ”

“ทําไมถึงไม่เชื่อล่ะ”

“โอ้! โทษนะ เวลากูทําสมาธิเกือบเป็นเกือบตายกว่าจะลงสมาธิ มึงมานั่ง นั่ง ๕ นาทีแล้วก็ทายเปรี้ยงๆ กูไม่เชื่อมึงหรอก”

มันยอมรับ กลับเลย

เอ็งมานั่งอยู่นี่ นั่ง พอนั่งกําหนด ทํากําหนดอยู่หน่อยเดียว ลืมตามาก็ทายเลย แล้วสมาธิเอ็งทําง่ายไหม ถ้ามันทําได้ พวกโยมทําสมาธิ แล้วสมาธิโยมรักษาได้ง่ายไหม แล้วเขาทายมา ๑๐ กว่าคนแล้ว ทาย ๑๐ คน จิตมันก็ส่งออกเยอะแล้ว จิตมันฟุ้งซ่านไปเยอะแล้ว แล้วเขากําหนดให้จิตสงบแล้วจะมาทายเรา

เราไม่เชื่อเรื่องนี้มาตั้งแต่ก่อนบวช ไม่เชื่อเรื่องนี้เลย ไม่เชื่อเรื่องอย่างนี้ ถ้าเอ็งทําดีได้จริงนะ ในวงการอาชีพของเขาเป็นอาชีพอาชีพหนึ่งเนาะ เราก็ไม่ควรไปทําคนเขาจะหากินไม่ได้เนาะ อาชีพของเขา ถ้าเป็นอาชีพของเขา เอ็งเชื่อถือของเขามันก็เรื่องหนึ่ง

แต่กูไม่เชื่อหรอก เพราะอะไร เพราะเราเป็นชาวพุทธ พุทธมามกะต้องถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สัจธรรม เอ็งถือนอกจากนั้น เอ็งขาดจากไตรสรณคมน์ เอ็งขาดจากความเป็นพุทธ ศาสนาพุทธเขาถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เขาถือสัจธรรมคําสอน อริยสัจ เขาไม่ถือเรื่องอย่างนั้น ถ้าไม่ถือเรื่องอย่างนั้นแล้ว

แล้วเวลาครอบครัวของเขา เวลาเขาทายคนอื่นถูกไปหมดเลย เวลาเขามีทุกข์มียากของเขา เขาทายตัวเขาถูกไหม หมอดูเขาทายตัวเขาถูกไหม หมอดูน่ะ ครอบครัวของหมอดูเขาจะรู้วาระของเขา เขาจะพาครอบครัวเขาร่มเย็นเป็นสุข ครอบครัวเขาจะไม่มีผลกระทบกระเทือนกันเลย ไปดูสิ กลับบ้านไปมัน ๒ คนทะเลาะกันยังไม่จบนะ มันจะมาดูให้พวกเรา แต่กลับบ้าน ลูกในบ้านมันยังดูแลไม่ได้

ไอ้นี่พูดถึงฆราวาสนะ แล้วพูดถึงทําผีบอก เราไม่เชื่อเลย ไม่เชื่อเลย แล้วไม่เชื่อแล้วเชื่อเรื่องเวียนตายเวียนเกิดไหม เชื่อ เชื่อเรื่องจิตวิญญาณไหม เชื่อ เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการทีหนึ่งเทวดา อินทร์ พรหมสําเร็จเป็นแสนเป็นล้าน พระโมคคัลลานะเวลาไปเที่ยวนรก เวลาคนตายไปเกิดที่ไหน พระโมคคัลลานะมาบอกองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําไมเชื่อ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําไมพยากรณ์แล้วเป็นอย่างนั้น เพราะของอย่างนี้มันมีอยู่แล้ว การเวียนตายเวียนเกิดของจิตมันมีอยู่แล้ว

ทีนี้การเวียนตายเวียนเกิดของจิตมีอยู่แล้วมันก็เป็นสัจธรรม มันเป็นความจริง แล้วมันเป็นความจริง เราไปดูหมอ เราไปเชื่อเขาโดยที่ว่าถือข่าวลือหรือ มันจริงหรือ ถ้ามันไม่จริง มันไม่จริง เราก็ไม่ต้องไปเชื่อ เราเชื่อเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด แต่เราเชื่อด้วยการทําดี เราอย่าประมาทมันก็จบ ถ้าเราไม่ประมาทนะ เราไม่ประมาท เรามีสติปัญญาของเราไป เราทําความจริงของเราไป มันจะมีอะไร มันจะมีอะไร

เวลาเราไปเที่ยวป่าเที่ยวเขานะ สัตว์ป่าเยอะแยะ เราไปเดินเผชิญกับช้าง เผชิญกับเสือ อ้าว! ก่อนบวชนะ เราเคยเที่ยวป่า เรามีอาวุธไป มันก็อุ่นใจ ตอนบวชแล้วมือเปล่า เข้าไปอยู่กับมัน นั่งเห็นกันอย่างนี้ มันวัดใจกันนะ วัดใจเลย ถ้ามีเวรมีกรรมต่อกันนะ เชิญ ถ้าไม่มีเวรมีกรรมต่อกันนะ ต่างคนต่างอยู่ ก็อยู่กันอย่างนี้ อยู่ข้างๆ กันนี่ ทั้งเสือ ทั้งช้างก็อยู่ด้วยกันน่ะ ไม่เห็นมีอะไร แต่มันต้องวัดใจนะ ถ้าใจเราเขวหน่อยเดียวนะ เราตกใจ เขาเรียกวัดใจ ดูสิ ถ้าคนใจมันนิ่ง ทําได้หมดแหละ

ฉะนั้น เราเจอเรื่องนี้มาแล้ว มันเป็นความจริง อริยสัจมันเป็นอย่างนี้ เพราะว่าเราไปอยู่กับเสือกับช้างต่างๆ เพื่อจะให้จิตมันไม่วอกแวกไม่วอแว ไม่คิดฟุ้งซ่านไป เพราะถ้าไปอยู่โดยปกติมันก็จะคิดของมันร้อยแปดใช่ไหม พอไปเจอสิ่งที่มันกลัวมันก็ต้องหาที่พึ่งใช่ไหม ถ้าหาที่พึ่งมันก็ต้องหาพุทโธใช่ไหม พอหาพุทโธขึ้นมามันก็พุทโธเข้ามาจนเป็นตัวของมันใช่ไหม มันมีกําลังของมัน มันมีปัญญาของมัน มันก็เข้ามาสู่อริยสัจ

มันมีอุบาย พระพุทธเจ้าวางอุบายเอาไว้ให้เราทํา แต่เราไม่ใช่ไปเคารพบูชาของอย่างนั้น ไม่ต้องเคารพบูชา ไม่เชื่อ ๑. ไม่เชื่อ

“๒. การที่มีสมาธิหยั่งรู้วาระจิต อดีตชาติของคนอื่น ฆราวาสทั่วไปสามารถจะเกิดขึ้นอย่างนี้ได้หรือไม่”

ได้ ฤๅษีชีไพรเขาก็เกิดได้ แต่เกิดได้นะ เราจะบอกว่าอย่างนี้ โยมนะ ใครที่มีเงิน ๑ ล้าน แล้วบอกเงิน ๑ ล้านจะอยู่กับเขาตลอดชีวิตเลย โยมว่าคนคนนั้นเป็นไปได้ไหม สิ่งที่ฌานสมาบัติที่อยู่กับจิต อยู่กับบุคคลคนนั้นมันจะอยู่ตลอดไปได้ไหม เงินเรามีอยู่ในกระเป๋าเราก็ล็อกไว้เลย เย็บเอาไว้เลย ไม่ใช้ ห้ามใช้เงินอันนี้ แล้วใช้ชีวิต ดํารงชีวิตไปได้ไหม ไม่ได้ คนจะอยู่ได้ต้องใช้เงินใช่ไหม ใช้เงินใช้ทองนะ ค่าเช่าบ้าน ค่านํ้า ค่าไฟ ค่ารักษาพยาบาล ค่าทุกอย่างเลย

จิตมันมีฌานของมัน มันมีกําลังของมัน มันไม่คิดอะไรเลยหรือ มันไม่เสื่อมเลยหรือ มันจะอยู่อย่างนั้นตลอดไปเลยหรือ มันอยู่ไม่ได้ ไม่มีหรอก

คนทําได้มันทําได้ พวกเรานั่งอยู่นี่เรามีสตางค์กันไหม มี แต่เราจะให้สตางค์อยู่คงที่ได้ไหม ไม่ แล้วทําไมเรามีใช้ตลอด เรามีใช้มาถึงปัจจุบันนี้ล่ะ ก็ทํางานอยู่ทุกวันไง ก็เงินมันมาใหม่ๆ ตลอดเวลาไง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันจะทําอยู่ได้มันต้องมีสติมีปัญญา มันต้องรักษาของมันไง แล้วรักษาขึ้นมา จิตถ้ามันมีกิเลสของมัน มันจะรักษาได้อย่างไร แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเราท่านพิจารณาของท่านจนชําระล้างกิเลสไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป อภิญญา ๖ มันคงที่ของมันไง คงที่ตรงไหน คงที่มันไม่มีกิเลสไง มันไม่มีการยั่วยุไง มันไม่มีสิ่งใดชักให้จิตมันวอกแวกวอแวไง แต่ถ้าปุถุชนเป็นฆราวาสทํา เขาบอกว่าฆราวาสทําได้ไหม

เราจะบอกว่า เวลาทาย ๑๐๐ คน ถูกสักคนหนึ่ง ไอ้ ๙๙ คนมันไม่พูดถึงเลย มันพูดถึงคนที่ถูกนั่นน่ะ ไอ้คนที่ถูกมันอ้างประจําเลย แต่ไอ้คนที่ไม่ถูกมันไม่พูดถึง

นี่ก็เหมือนกัน “มันจะมีจริงอยู่หรือเปล่า”

เราบอกว่าไม่เชื่อ แม้แต่พระทําเรายังไม่เห็นด้วยเลย แล้วถ้าเป็นโยมทํา ไร้สาระ ถ้าพระพูดเรื่องอย่างนี้นะ แสดงว่าพระนั้นไม่ใช่ศากยบุตร ไม่ใช่พุทธชิโนรส เพราะศากยบุตรท่านจะอยู่ในอริยสัจ แล้วพยายามจะชักนําให้คนเข้ามาสู่อริยสัจ คือคนหลงเขาจะดึงเข้ามาให้ถูก ไม่มีพระองค์ไหนหรอกจะผลักให้คนดีๆ ไปหลง คนที่อยู่ในอริยสัจแล้วผลักมันออกไปให้ไปรู้เรื่องอนาคต เรื่องภพ เรื่องชาติ ผลักมันออกไป ไม่มีหรอก

เรามีลูกมีหลาน เราจะผลักลูกหลานเราไปเสพยาบ้าไหม เราก็มีแต่ดึงลูกหลานเรากลับมาจากยาเสพติดใช่ไหม อันนี้มันยาเสพติด ไม่เอา หนูอย่าไปทํา หนูไม่เอานะ หนูมาอยู่ธรรมะสัจจะดีกว่านะ หนูอย่าไปอยู่ยาเสพติดนะ แล้วนี่จะผลักออกไปมันเป็นไปไม่ได้หรอก เพราะถ้าเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรสเขาไม่พูดกันอย่างนั้นหรอก มันไม่มี ฉะนั้น ถ้ามันไม่มี เวลามันเกิดจริง ทีนี้มันสําคัญแล้วนะ เราไม่ต้องการให้ลูกเราเสพยาบ้าหรอก แต่ลูกเรามันไปคบเพื่อน แล้วเพื่อนมันชวนไป แล้วทําอย่างไรล่ะ

จิตของคนที่มันมีศักยภาพอย่างนั้น จิตของคนที่จิตมันสงบแล้ว มันรู้ของมันอย่างนั้น มี มันมีนะ ถ้ามีแล้ว เห็นไหม ลูกของเราคบเพื่อน เพื่อนมันชวนไปเสพยาบ้า สิ่งที่รู้ที่เห็นอดีตอนาคตมันเป็นกิเลส สิ่งที่ส่งออกมันเป็นกิเลส ทุกอย่างเป็นกิเลสหมด แล้วจิตของเรา เราจะเข้าสู่สัจธรรม จิตของเราเข้าสู่สัจธรรม มันมีกิเลส กิเลสก็ดึงมันไป เราจะปล่อยให้มันไปกับกิเลส กับเราจะดึงมันเข้าสู่สัจธรรม เราจะทําอย่างไร

สิ่งที่รู้เรื่องภพเรื่องชาติมันเป็นเรื่องที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบุพเพนิวาสานุสติญาณ ตอนนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ได้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า รู้อดีตชาติ รู้อนาคต องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยังไม่ได้เป็นพระพุทธเจ้า อาสวักขยญาณ ยามปัจฉิมถึงสําเร็จเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ทีนี้พอสําเร็จขึ้นมาแล้วใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ ไก่ตัวแรกที่เจาะฟองอวิชชาออกมา มันไม่มีอวิชชา คือไม่มีความหลงใหลในใจแล้ว อนาคตังสญาณรู้ไปหมดเลย รู้ไปหมดเพราะอะไร เพราะใจเป็นพระอรหันต์ ใจไม่มีกิเลส มันก็เลยคงที่ มันก็เลยไม่วอกแวก แล้วไอ้ปุถุชน ไอ้คนหนามันไปรู้ มันรู้อะไร

เราจะบอกว่าเราไม่เชื่อเลยว่าเขารู้ด้วยนะ เราใช้คําว่า “ประสบการณ์” เขาใช้ความชํานาญของเขา แล้วทายไป ทายไปคนก็เสือกเชื่อเท่านั้นเอง เราไม่เชื่อ ไม่เชื่อเลย

ฉะนั้นว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องทําผีบอก ทีนี้เพียงแต่ทําผีบอก ในศาสนามีไหม ในศาสนามันเกี่ยวกับเรื่องอริยสัจ แต่ในศาสนา เรื่องวัฏฏะ เกี่ยวกับวัฏฏะมันมีของมันอยู่แล้วไง วัฏวน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขยก็เวียนตายเวียนเกิดสร้างสมคุณงามความดีมา คือวัฏฏะคือการเวียนตายเวียนเกิดในโลก ๓ โลกธาตุ มันมีของมันเป็นอย่างนี้อยู่แล้ว แล้วมีคนทําคุณงามความดีขึ้นมา สร้างคุณงามความดีมาก็เป็นพระโพธิสัตว์ ก็มาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้ด้วยอริยสัจ ด้วยสัจจะความจริง ก็เอาสิ่งนั้นน่ะ เอาอริยสัจที่สัจจะความจริง อริยสัจที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เอามาสั่งสอน สั่งสอนแล้วใครประพฤติปฏิบัติขึ้นมาได้ตามนั้นมันก็หลุดพ้นออกมาจากอวิชชา หลุดพ้นออกจากกิเลสมาเป็นชั้นเป็นตอน มันก็หลุดพ้นออกมา

ของมันมีอยู่ไง จะไม่บอกว่าเรื่องการเกิดการตาย จิตวิญญาณไม่มี เราไม่ได้ปฏิเสธ มันมี พอมันมีแล้วมันก็เป็นไสยศาสตร์ มันเป็นโลก เห็นไหม หลวงตาบอกโลกกับธรรม โลกกับธรรม โลกมันมีอยู่แล้ว ถ้าโลกมีอยู่แล้ว ดูสิ ในพระพุทธศาสนาเราก็มีชาวพุทธ แล้วพระพุทธศาสนาในกรรมฐาน ในวงกรรมฐานเขาก็ปฏิบัติกันเพื่ออริยสัจ ฉะนั้น ในพระพุทธศาสนาเขาเชื่ออะไรกันล่ะ เขาเชื่ออะไรกัน แล้วออกไปนอกพระพุทธศาสนาเขาเชื่ออะไรกัน เขาอ้อนวอนพระเจ้ากันอยู่นั่น เขาต้องให้พระเจ้ามาตัดสินเขาอยู่นั่น ออกไปข้างนอกมันมีอีกเยอะแยะนะ

ทีนี้ในศาสนา นี่พูด จริงๆ มันไม่ใช่ปัญหาเลย เพราะเราไม่เชื่อเรื่องอย่างนี้เลย เราไม่เชื่อว่าใครจะมีฤทธิ์มีเดชมาทําอะไรให้ใครได้เลย ในความสะอาดบริสุทธิ์ของคน ไม่มีใครการันตีบุคคลอื่นให้สะอาดบริสุทธิ์ได้ ความสะอาดบริสุทธิ์มันเป็นเรื่องจําเพาะบุคคล จําเพาะคน จําเพาะเลย ของใครของมันจําเพาะใจดวงนั้นเลย ไม่มีใครไปการันตี ไปยกย่องสรรเสริญหรือไปทําให้จิตใจดวงอื่นตํ่าต้อยลง ไม่มี มันเป็นเรื่องจําเพาะเลย ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแบบนั้นไง ถ้าเป็นแบบนั้น ความจริงมันเป็นแบบนี้

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ที่พูดยํ้านี้เพราะอะไร เพราะว่าเขาบอกว่าในเมื่อเขาไปพยากรณ์น้องสาวแล้วจะมีอะไรไปข้างหน้า เราไม่เชื่อ ไม่เชื่อ เพราะเราได้ยินเรื่องอย่างนี้มาเยอะ แล้วถ้าได้ยินเรื่องอย่างนี้มาเยอะแล้วพอพูดอย่างนี้ปั๊บ ครอบครัวนี้ทั้งครอบครัวเลย ตกใจทั้งครอบครัวเลย แล้วก็ต้องไปแก้บน แก้ร้อยแปดพันเก้าเลย ไอ้คนพยากรณ์นั้นก็หวานเลย หวานเจี๊ยบเลย เขาค้าขายความกลัวไง เอาความกลัวมาขู่ไง แล้วเราก็ต้องไปแก้ไขความกลัวกันอยู่อย่างนั้นตลอดไป

ในชนเผ่าเขามีหมอผีประจําชนเผ่าของเขา ไอ้ชนเผ่าอย่างนั้นมันน่าสงสารเพราะว่าเขาอยู่ในที่สูง เขาอยู่ในที่ห่างไกล เขาก็อาศัยสิ่งนี้เป็นวัฒนธรรมของเขา วัฒนธรรมของเขานะ เขาก็แก้ไขของเขาด้วยสมุนไพร ด้วยการถือผี ด้วยการแก้กรรมของเขากันไป อันนั้นมันเป็นเรื่องของชนเผ่านะ เรื่องหมอผีประจําชนเผ่า

แต่พระพุทธศาสนามันเจริญมาขนาดนี้ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา เวลาคนตาย อย่าเสียใจ อย่าครํ่าครวญ อย่ารําพึงรําพันถึงกัน ให้ทําคุณงามความดีถึงกัน ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว

แล้วเราเป็นชาวพุทธ เรามีสติปัญญาของเรา เรามีสติปัญญา เราไม่ประมาทกับชีวิตของเรา อะไรมันจะเกิดนะ มาเลย กรรมดีกรรมชั่วใครก็ทํามาทั้งนั้นน่ะ ถ้าเรามีสติปัญญาโดยสมบูรณ์ของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดเป็นครั้งสุดท้ายกับพระทั้งหมด “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

ความประมาทเลินเล่อกับชีวิต พระพุทธเจ้าเป็นห่วงเป็นใยมาก ฉะนั้น ถ้าเราไม่ประมาทแล้ว เรามีสติปัญญาแล้ว เราทําของเราไปเลย น้องสาวหรือว่าโยมจะทําอะไรด้วยความถูกต้องชอบธรรม ด้วยเป็นกุศล เชิญ เชิญเลย ทําตามสบายของเราเลย ไม่ต้องให้ใครมาเป็นหางเสือคัดค้านชีวิตของเรา เอาชีวิตเราทั้งชีวิตเลย ไปฝากไว้กับใครก็ไม่รู้

ฝากไว้กับพ่อแม่ วันนี้วันแม่นะ เอาชีวิตฝากไว้กับแม่ เอาชีวิตฝากไว้กับพ่อแม่ พ่อแม่รักลูกด้วยหัวใจที่สะอาดบริสุทธิ์ พ่อแม่ไม่ทําให้ลูกเสียหายหรอก เอาหัวใจฝากไว้กับพ่อแม่ อย่าไปเชื่อใคร อย่าเอาชีวิตไปฝากไว้กับใคร ฝากไว้กับพ่อแม่ พระอรหันต์ของลูก แล้วก็ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่เป็นความจริงนะ ให้ชี้นําอย่างนั้น

มันไม่ใช่ประเด็นเลยล่ะ แต่โลกเขาเชื่อกันไง นี่มันไม่เป็นปัญหาเลย แต่เป็น ตอบเท่านี้เนาะ ทําผีบอก

ถาม : เรื่อง “สอบถามครับ”

๑. ผม ขน เล็บ ฟัน หนังเป็นขันธ์ ๕ อย่างไรครับ

๒. ขอบคุณหลวงพ่อมากครับที่เคยสั่งสอน

ตอบ : ไอ้ผม ขน เล็บ ฟัน หนังเป็นขันธ์ ๕ อย่างใด เขาเคยถามมา เคยถามมา ที่เราตอบไป ปัญหานี้ก็เกิดอีกแล้ว เกิดที่ว่าเวลาเราตอบปัญหา เราจะตอบปัญหาให้ผู้ที่ปฏิบัติให้มีกําลังใจ

ฉะนั้น เวลาถามว่า “ผม ขน เล็บ ฟัน หนังมันเป็นขันธ์ ๕ ไหม”

บอกเป็น ถ้าเราพิจารณาไปมันเป็นอย่างไรมันควรจะได้ประโยชน์ เราให้เป็นแบบนั้น ทีนี้จะเป็นแบบนั้นแล้ว ถ้าหลวงพ่อเอาใจโยมเกินไป หลวงพ่อก็ไม่ซื่อสัตย์กับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ อะไรก็เอาใจเขาไปหมดเลย แล้วความจริงมันเป็นอย่างไรล่ะ

ความจริงนะ ในเมื่อผม ขน เล็บ ฟัน หนังเป็นขันธ์ ๕ ไหม ก็เป็น ผม ขน เล็บ ฟัน หนังมันเป็นรูปไหม มันเป็นรูป เห็นไหม เห็นเส้นผมไหม เห็นผมไหม เห็นขนไหม เห็นเล็บไหม เห็นฟันไหม เห็นหนังไหม เห็นไหมล่ะ มันเห็นไหม มันเห็น เห็นเป็นรูปไหม รูป

เป็นขันธ์ ๕ ไหม ขันธ์ ๕ มันมีอะไร ขันธ์ ๕ ก็มีรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ แล้วรูปมันมีไหม

มี

เป็นขันธ์ ๕ ไหม

เป็น แค่นี้แหละ ทําไมเซ่อล่ะ ทําไมเซ่อขนาดนั้น

อ้าว! ก็เป็นรูปมันก็เป็นรูปอยู่แล้ว ผม ขน เล็บ ฟัน หนังก็เป็นรูป มันก็เป็นขันธ์ ๕ ไง แล้วมันไม่เป็นตรงไหนล่ะ มันก็เป็น แล้วถามอะไรล่ะ ถามอะไร ก็ถามมาครั้งที่แล้วบอกผม ขน เล็บ ฟัน หนังมันเป็นขันธ์ไหม เพราะเขาใช้ปัญญาอยู่ ถามมา เขากําลังงงไงว่าเป็นไหม เราบอกว่าเป็น แล้วคราวนี้เขาถามกลับมาเลย มันเป็นอย่างไรล่ะ

มันเป็นอยู่ในตัวของมันเอง ผม ขน เล็บ ฟัน หนังเป็นรูปที่เราเห็นได้ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ รูปมีรูปนอก รูปใน รูปนอก รูปที่เป็นวัตถุ รูปใน รูปในคือรูปอารมณ์ความรู้สึก มีรูปนอก รูปใน ขันธ์หยาบ ขันธ์ละเอียด ขันธ์มันก็มีเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป คนปฏิบัติแล้วเวลามีปัญญาขึ้นมามันพิจารณาไป มันจะมีหยาบละเอียดเป็นชั้นๆ ขึ้นไป

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติขึ้นไป ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านจะไม่ปิดกั้น ท่านจะให้ลูกศิษย์ลูกหาพยายามใช้ปัญญาของบุคคลคนนั้น ถ้าปัญญาของบุคคลคนนั้น เวลามันใช้ปัญญาไปแล้วมันจะแยกแยะของมัน ปัญญามันจะเกิดต่อเนื่องขึ้นไป ปัญญาจะเข้มแข็งขึ้นไป ปัญญาจะคมกล้าขึ้น ปัญญามันจะเข้มแข็งขึ้น ถ้าปัญญาเข้มแข็งขึ้น ปัญญาของเขาก็เป็นปัญญาของเขา เห็นไหม รู้จําเพาะตนไง

ความสะอาดบริสุทธิ์เฉพาะตนเป็นเรื่องเฉพาะตน ถ้าเรื่องเฉพาะตน ถ้าเขาสงสัยอยู่ในเฉพาะใจของเขา ถ้าเฉพาะใจของเขา เขายังสงสัยอยู่ แต่ครูบาอาจารย์ที่ท่านโง่ท่านก็บอกว่าต้องเป็นอย่างนั้นๆ คือจะแก้ความสงสัยของเขา แต่เขาก็ไม่หายความสงสัยของเขา เพราะเขาสงสัยของเขาอยู่ เพราะมันไม่ใช่ปัญญาของเขา ปัญญาของครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านจะอธิบายไง

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ดีท่านจะให้อุบาย ให้อุบายให้จิตใจดวงนั้นมันแยกแยะของมันเอง มันพิจารณาของมันเอง ถ้าพิจารณาของมันเองก็เป็นปัญญาของเขา ถ้าปัญญาของเขา เขาเกิดปัญญาของเขา ถ้าปัญญาของเขา เขาจะชําระความสงสัยของเขา ถ้าปัญญาของเขาเกิดขึ้นมา เขาเกิดปัญญาขึ้นมา เขาไปแก้ไขความสงสัยของเขา มันก็เป็นปัจจัตตัง เป็นปัญญาของเขา เห็นไหม ครูบาอาจารย์ท่านจะมอบอุบายให้ ท่านจะชี้แนะให้ ออกอุบายให้ เปิดช่องทางให้ ให้เราฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญา

เวลาถามปัญหาขึ้นมาบอกว่ามันเป็นขันธ์ ๕ ไหม เพราะเขาใช้ปัญญาของเขาอยู่ เราก็บอกว่าใช่ เพราะมันใช่จริงๆ อยู่แล้วล่ะ มันใช่ในตัวมันเองอยู่แล้ว

เห็นไหม ไตรลักษณ์ๆ ขันธ์ ๕ อริยสัจเป็นเครื่องดําเนินของจิต มันเป็นทาง มันเป็นทาง สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ความเป็นอนัตตาคือความแปรสภาพของจิต จิตมันเป็นอนัตตา มันเป็นทางเดินไง เป็นทางเดินจิตที่มันพิจารณาไป มันมีความรู้ความเห็นของมันไป มันเห็นไตรลักษณ์ขึ้นไป มันเห็นของมันต่อเนื่องขึ้นไป พอเห็นต่อเนื่องขึ้นไป มันเห็นเข้า มันเห็นจริง คนเห็นจริง ไฟ หลวงตาบอกว่าเวลาจับขึ้นมา ไปจับงูเห่ามาก็นึกว่าปลาช่อน โอ้โฮ! นึกว่าปลา โอ้โฮ! ดีใจมากเลย พอยกขึ้นมา โอ๋ย! งูเห่า มันทิ้งตูมเลย

นี่ก็เหมือนกัน มันพิจารณาเป็นไตรลักษณ์ เห็นไหม ไตรลักษณ์ก็เป็นไตรลักษณะ พิจารณามีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป มันแปรสภาพของมันไป ก็นึกว่าสิ่งนี้มันดี ก็ สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ก็มันเป็นอนัตตาก็เป็นธรรมแล้ว มันเป็นธรรม มันเป็นอนัตตา มันมีความซาบซึ้ง โอ๋ย! มันมีความจริงใจ นั่นน่ะมันคิดว่าปลา มันคิดว่าปลา แต่พอมันรู้จริงแล้วมันทิ้งตูม ไตรลักษณ์มันปล่อยหมดแล้วมันหลุดออกไปจากอริยสัจมันเป็นอย่างไร มันมีของมัน เวลาปัญญามันจะก้าวเดินนะ มันจะก้าวเดินเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา เวลาครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านก็คอยออกอุบายให้

นี่ก็เหมือนกัน เวลาถามมาบอก “ผม ขน เล็บ ฟัน หนังมันเป็นขันธ์ ๕ ไหม”

เป็น เป็นอยู่แล้ว แต่เป็นโดยแง่มุมอย่างใดล่ะ เป็นโดยที่เอ็งเห็นอย่างไรล่ะ เป็นโดยที่เอ็งมีปัญญาจะรู้เห็นไหมล่ะ มันเป็นอยู่แล้ว ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธาตุ ๔ ขันธ์ ๕ พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้แล้ว พระพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมเป็นพระอรหันต์ไปแล้ว แล้วบัญญัติสิ่งนี้เป็นธรรมวินัยให้เราก้าวเดิน เราก็ไปจํามา ไปบอกมา มันเป็นขันธ์ ๕...ไม่เป็น มันเป็นอย่างไร เราพยายาม เหมือนกับโรงงาน โรงงานประเภทใดก็แล้วแต่ก็ต้องมีวัตถุดิบขึ้นมาทําโรงงานนั้น โรงงานตั้งมาแล้ว แต่ไม่มีวัตถุดิบ ป้อนเข้าโรงงาน โรงงานนั้นก็เดินเครื่องไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน ขันธ์ ๕ มันก็เป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไอ้ขันธ์ ๕ ของเรา ไอ้ความรู้จริงของเรามันไม่มี คือวัตถุดิบเราไม่มี แล้วเราจะพิจารณาอะไรล่ะ พอมันไม่มีอะไรพิจารณาก็ถามหลวงพ่อมาไง มันเป็นขันธ์ ๕ ไหม หลวงพ่อบอกเป็นขันธ์ ๕ แต่ผมก็ยังงงๆ อยู่เพราะผมไม่มีวัตถุดิบ เพราะผมจับต้องอะไรของผมไม่ได้

แต่ถ้าเราจับต้องสิ่งใดของเราได้นะ ใครเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง การเห็นนั้นคือวัตถุดิบ วัตถุดิบแล้วเราเห็นกิเลส เราเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม เราเอาอันนั้นมาพิจารณา พิจารณามันก็ป้อนเข้าโรงงาน ป้อนเข้าโรงงานก็ป้อนเข้าสู่ศีล สมาธิ ปัญญา

ศีล สมาธิ ปัญญา มันก็พิจารณาของมันไป มันก็แยกแยะของมันไป โรงงานมันมีการกระทํามันก็เป็น สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา มันเป็นไตรลักษณ์ มันเป็นทางเดินไง จิตมันพัฒนาของมันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปไง ถ้าจิตพัฒนาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมามันก็เห็นจริงของมันตามความเป็นจริงของมันไง ถ้าเป็นจริงของมัน มันก็รู้แจ้งไง ก็ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ไง แล้วขันธ์ ๕ มันอยู่ไหนล่ะ มันเป็นขันธ์ ๕ หรือเปล่า เป็น เป็น แล้วเป็นอย่างไรล่ะ เป็นน่ะมันเป็นอย่างไร

นี่ไง ปัจจัตตังไง นี่ธรรมะส่วนบุคคลไง ความสะอาดบริสุทธิ์ของแต่ละบุคคลของใครก็ของมันไง ถ้าใครรู้จริงขึ้นมามันก็รู้จริงของมันตามความเป็นจริงขึ้นมาไง ถ้าใครไม่รู้จริงก็ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาไง ก็เป็นสัญญาทั้งนั้นไง สัญญามันจํามามันก็จํามาไง ถ้าจํามาแล้ว แล้วทําอย่างไรต่อ จําแล้วทําอย่างไรต่อ อ้าว! ก็ทําสิ นี่ภาคปฏิบัติ

ทีนี้ภาคปริยัติศึกษามาๆ จํามาๆ ก็เป็นสมบัติของตัว ได้ใบประกาศคนละ ๒๐ ใบ ๓๐ ใบนะ เข้าอบรมมา เดี๋ยวแจกใบประกาศอีกแล้ว กลับไปบ้านแขวนเต็มบ้านเลย คนนี้มีปัญญามากเลย แต่ไม่รู้ว่าผม ขน เล็บ ฟัน หนังมันเป็นขันธ์ ๕ อย่างไรครับ

เพราะเราเห็นว่าคนเวลาปฏิบัติมันเริ่มปฏิบัติของมันไปใช่ไหม เราก็ให้อุบาย บอกวิธีการเพื่อประโยชน์กับคนที่ปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติขึ้นไป ปัญญามันเกิดขึ้น นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก เห็นไหม เวลาหลวงตาท่านพูดว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายกให้ปัจจัตตัง ยกให้สันทิฏฐิโก คือรู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริง

สันทิฏฐิโกคือรู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริง แต่นี้เรารู้จริงเห็นจริงตามความจํา ตามการศึกษา ตามความจํา เพราะมันรู้จริงเห็นจริง แต่ไม่เป็นตามความเป็นจริง รู้จริงเห็นจริง แล้วธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่จริงหรือ จริง ศึกษามาจริงไหม จริง รู้จริงๆ นี่แหละ เห็นจริงๆ นี่แหละ แต่ไม่จริง

แต่ถ้ามันจริงล่ะ มันจริง รู้จริงเห็นจริง แล้วเป็นจริงด้วย เป็นจริงด้วย โอ้โฮ! มันซาบซึ้งมาก ถ้ามันเป็นจริงด้วยมันถึงสํารอก มันถึงคายกิเลสออก

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติขึ้นไปแล้วมันปล่อย ปล่อยขนาดไหน ปล่อยขนาดไหน รู้จริงเห็นจริง แต่มันยังไม่สมดุล มันยังไม่เป็นตามความเป็นจริง ถ้าไม่ตามความเป็นจริงมันไม่แขนขาดไง

เวลาตามความเป็นจริง เวลากิเลสขาดดั่งแขนขาด เอามีดมาฟันเลย โชะ! ขาดออกไปเลย แขนขาดแล้ว แขนขาดแล้วมันก็คือขาด ต่อไม่ได้อีกแล้ว มันต่อไม่ได้นั่นล่ะกิเลสขาด แล้วขนาดเอามีดฟันแขนขาด เอ็งไม่รู้สึกตัว มันเป็นไปได้อย่างไร

นี่เหมือนกัน เวลาปฏิบัติไป เป็นขันธ์ ๕ หรือไม่เป็น แล้วก็ปล่อยหมดเลย เออ! แขนขาดแล้ว แขนขาดแล้วนี่นึกเอาเองไง อ๋อ! แขนขาดแล้ว อ๋อ! อ๋อ! แขนขาดแล้ว อ๋อ! แขนขาดแล้ว...มันยังอยู่ มันยังอยู่เลย แต่ อ๋อ! แขนขาดแล้ว เพราะมันปฏิบัติไปมันรู้ของมันไง รู้จริงเห็นจริง อ๋อ! แขนขาดแล้ว แต่ไม่เป็นตามความเป็นจริง

แต่ถ้าเมื่อใดเป็นตามความเป็นจริงนะ สังโยชน์ขาดนะ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ สักกายทิฏฐิ ๒๐ ขาดออกไป ดั่งแขนขาด ชัดเจนมากนะ ชัดเจนมาก

นี่พูดเพราะว่าคําถามเวลาถามมา เวลาครูบาอาจารย์ ดูสิ หลวงตาอยู่กับหลวงปู่มั่น เวลาติดสมาธิ ๕ ปี หลวงปู่มั่นถามทุกวันนะ “มหา จิตเป็นอย่างไร”

“ดีครับ”

“จิตเป็นอย่างไร”

“ดีครับ”

ท่านดูแลกันมาขนาดนั้นน่ะ ถึงเวลาท่านเอาจริง เห็นไหม “ดีบ้าอะไร ดีขนาดนั้นมันดีแค่เศษเนื้อติดฟัน ดีอย่างนั้นมันพอกินหรือ มันดีอะไรขนาดนั้นน่ะ” ลุกเลยนะ

กว่าจะรอให้มันสุกงอมนะ ก็ยังติดอยู่ ก็ยังว่าความปล่อยวางอันนั้นดีอยู่ มันดีขนาดนั้นมันไม่พอกินหรอก สุดท้ายดึงออกมาๆ ท่านก็ต่อเนื่องขึ้นไป

นี่ก็เหมือนกัน เวลาคําถามมา สิ่งใดๆ มา สิ่งใดมา เราตอบมา เราก็ตอบ ตอบให้กําลังใจทั้งนั้นน่ะ จริงๆ ไอ้ที่ตอบๆ ตอบให้กําลังใจทั้งนั้นน่ะ ให้กําลังใจกันไว้ก่อน เพราะว่าอะไรรู้ไหม เพราะว่าคนปฏิบัติจริงเห็นจริงมันยากนัก ครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเวลาท่านปรารถนาอยากมีศาสนทายาท กว่าจะได้มาแต่ละองค์สององค์แสนยาก แสนยากนะ การปฏิบัตินี่แสนยาก สิ่งที่ได้ๆ มามันก็ได้มาแค่เป็นแบบว่าเห็นช่องเห็นทาง แบบว่าเห็นร่มเห็นเงา แล้วก็วูบหายไป ส่วนใหญ่เป็นอย่างนั้นน่ะ พระปฏิบัติเวลามานะ อู้ฮู! มีร่องมีรอย น่าจะเป็น น่าจะได้นะ ถึงเวลาก็แว็บหายไป เป็นอย่างนี้เยอะมาก

ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านทํามาๆ ท่านถึงพยายามหาช่องทางให้ ป้องกันให้นะ ใครปฏิบัติได้นี่กันไว้เลยนะ อย่าให้ใครเข้าไปคลุกคลี ให้เขาลุยเต็มที่เพื่อปฏิบัติของเขา กว่าเขาจะรอดไปแต่ละองค์ๆ เพราะครูบาอาจารย์อยู่ในวงการอย่างนี้ ฉะนั้น เวลาปฏิบัติกัน เวลาครูบาอาจารย์ชักนําแต่ละองค์ เพราะอยู่ด้วยกันมา ๑๐ ปี ๒๐ ปีมันจะชักนํากันขึ้นมา

ทีนี้เวลาเราปฏิบัติ คนที่ปฏิบัติเขาเรียนด้วย แล้วปฏิบัติด้วย งานโลกก็เอา งานธรรมก็เอา พระอรหันต์ก็จะเอา ขันธ์ ๕ บอกขันธ์ ๕ ผม ขน เล็บ ฟัน หนังเป็นขันธ์ ๕ อย่างใด

คําถามมันก็บอกอยู่แล้วว่าสงสัย งง เป็นอย่างไรล่ะ แต่ถ้าคนเป็นแล้วนะ ไม่ถาม เวลาถามมา หลวงพ่อพูดทุกวันทําไมต้องถาม ก็เห็นทุกวัน รู้เลย เดี๋ยวเวลาจับไมค์ใส่ เจอไมค์ไม่ได้ วิ่งเข้าใส่เลยล่ะ รู้หรือ นั่นก็เห็นๆ กันอยู่ ถ้ามันรู้แล้วก็จบ มันไม่สงสัยอะไรเลย

ในเมื่อสงสัย ก่อนจะมานะ เฮ้ย! ดุไหมวะ เฮ้ย! เข้าไปใกล้จะโดนไม่โดน

มันถามมาตั้งแต่บ้านมันยังไม่เห็น ถ้ามันเห็นแล้วก็จบ เอ็งนั่งเฉยๆ เอ็งมาแล้วเอ็งอยู่ตามหน้าที่เอ็ง รับรองไม่ดุ ถ้าเอ็งไม่ทําความผิดไม่ดุหรอก ถ้าเอ็งไม่ออกนอกลู่นอกทางไม่ดุหรอก แต่ถ้าเอ็งข้ามเส้นมา เดี๋ยวก็รู้ว่าดุไม่ดุ ถ้ามันรู้มันเห็นไปแล้วมันก็จบนะ ถ้าไม่รู้ไม่เห็นมันเป็นแบบนี้ ฉะนั้น สิ่งนี้พยายามปฏิบัตินะ

“ผม ขน เล็บ ฟัน หนังเป็นขันธ์ ๕ ไหม”

เป็น แต่มันเป็นรูป มันเป็นรูป แต่เราเห็นจริงอย่างไร ขันธ์นอก ขันธ์ใน ขันธ์หยาบ ขันธ์ละเอียด มันยังมีอีกเยอะนะ ฉะนั้น นี่มันเป็นวิทยาศาสตร์ ทําอย่างไรต้องให้รู้อย่างนั้น ก็อปปี้มาเลย ให้เป็นอย่างนั้นเลย เป็นวิทยาศาสตร์เลย แก้กิเลสไม่ได้ กิเลสมันมีชีวิตจิตใจ มันพลิกแพลง มันหลบเลี่ยง มันซุกไป มันบังเงา มันเจ้าเล่ห์ อู๋ย! ร้อยแปด กิเลสนี่

ฉะนั้น จะต้องต่อสู้เข้าไป มีจิตใจเข้มแข็ง พยายามทําของเราเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป ถึงที่สุดเราทําได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําแล้ว ครูบาอาจารย์ของเราทํามาแล้ว เราถ้าปฏิบัติต้องทําได้ เอวัง

๔

สัตว์โลก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๗ สิงหาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

หลวงพ่อ : เรื่อง “ในที่สุด” เขาถามปัญหามาหนหนึ่งแล้ว เราตอบปัญหาเขาไป ตอบปัญหาไปแล้วคราวนี้เรื่องมันชัดเจนขึ้นมาแล้วเขาถึงบอกว่าในที่สุดเรื่องมันก็แดงไง “ในที่สุด” เขาเขียนมา เราไม่อ่าน อารัมภบทมันเยอะ นี้เอาคําถามเลย

ถาม : เข้าคําถามค่ะ

๑. เคยได้ยินมาว่า ถ้าเผยแผ่หลักธรรมของพระพุทธเจ้า ลูกหมายถึงในกรณีที่ลูกทําหนังสือของพระองค์หนึ่งที่อ้างในเชิงว่าชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย และสอดแทรกธรรมะต่างๆ ลงไป ในเมื่อเขาเป็นของเก๊ มันจะปิดกั้นมรรคผลจริงหรือ แม้เกิดมาก็อาจมีมิจฉาทิฏฐิ พบครูบาอาจารย์เป็นของเก๊ จริงดังนี้ไหมคะ ถ้าจริง จะแก้ไขอย่างไร แต่ลูกก็พยายามอยู่กับปัจจุบัน สิ่งนั้นล่วงมาแล้ว แต่บางทีก็อดกลัวไม่ได้ค่ะ ลูกก็พยายามภาวนาและบริจาคช่วยพิมพ์หนังสือหลวงตา ช่วยวิทยุหลวงตาที่เผยแผ่สวากขาตธรรม เพราะลูกลงใจที่สุดแล้ว

๒. ในเรื่องการภาวนา ลูกติดการภาวนาที่ต้องมีเสียงเทศน์ครูบาอาจารย์ มีเสียงหลวงตาจากวิทยุเป็นต้นค่ะ คือถ้านั่งเงียบๆ แล้วบริกรรมพุทโธๆ ลองดูแล้วมันไม่สงบเท่ากับการฟังเทศน์กล่อมให้ไปพร้อมๆ กับพุทโธๆ ค่ะ อย่างนี้จะเป็นการสร้างนิสัยด้านบวกหรือด้านลบคะ ถ้าบวก ลูกจะดําเนินการต่อไป ถ้าไม่เป็นผลดี ลูกควรปฏิบัติอย่างไร แก้ไขอย่างไร เพราะคิดว่าถ้าไม่มีไฟฟ้า ไม่มีวิทยุ เราไปภาวนาในป่า เราจะเอาเสียงเทศน์ครูบาอาจารย์จากไหนมากล่อมใจให้สงบ

ตอบ : นี่กราบเท้าเนาะ ฉะนั้น สิ่งที่อารัมภบทมา อารัมภบทว่าเขามีอาชีพอยู่สํานักพิมพ์ แล้วไปพิมพ์หนังสือที่เขาไม่เห็นด้วย เขาเข้าใจว่าหนังสือที่ผิดพลาด เขาถามมาแล้วหนหนึ่ง หนหนึ่งเราก็บอกว่าในเมื่อเราอยู่ในสํานักพิมพ์นั้นเป็นหน้าที่การงาน เราก็ไม่เห็นด้วยทั้งนั้นน่ะ ผิดถูกเราไม่เห็นด้วย แต่หน้าที่การงานใช่ไหม หน้าที่การงานเราก็ทําหน้าที่การงานของเราไป แต่ความจริงในใจเรา เราคัดค้านไว้ แต่ในเมื่อจิตใจมันลงลึก ลงลึกว่าเรารู้อยู่ว่าถูกว่าผิดไง แล้วทําไป ถ้าเรารู้อยู่ว่าถูกหรือผิด เราเป็นคนทําเองใช่ไหม เราทําถูกทําผิดเป็นกรรมของเราเอง

แต่นี่มันเป็นของสํานักงาน มันเป็นสํานักพิมพ์ ถ้าเราอยู่ในสํานักพิมพ์นั้น คนเขามาจ้าง เขาเรียกว่าเป็นความผิดของสํานักพิมพ์ แต่เราเป็นบุคลากรในนั้น แล้วเราก็ตอบแล้วหนหนึ่ง ฉะนั้น หนหนึ่งแล้วก็จบกันไป แต่คราวนี้เน้นถามมา ถามมาเพราะว่าสํานักพิมพ์นั้นที่พิมพ์ของพระองค์นี้ องค์ที่มีเรื่อง เขาระบุชื่อมาด้วย แต่ด้วยมารยาทเราก็บอกพระองค์หนึ่ง

มันชัดเจนไง เพราะเขาเองเขาว่ามันไม่ใช่อยู่แล้ว เขาบอกว่าเป็นชาติสุดท้าย แล้วก็อ้างนู่นอ้างนี่ไปเรื่อย ในใจเขาก็คิดว่าเป็นของเก๊ แล้วตอนนี้เรื่องมันชัดเจนขึ้นมาแล้ว ชัดเจนขึ้นมามันยิ่งทําให้ถ้าคนมันเคยคิดอยู่อย่างนั้นมันยิ่งเสียใจมากขึ้นไง ฉะนั้น มากขึ้น ทีนี้คําถามมันเน้นยํ้าตรงนี้ว่า ถ้าอย่างนี้มันจะปิดกั้นมรรคผลหรือเปล่า

มันไม่ปิดกั้นมรรคผลหรอก ถ้าการปิดกั้นมรรคผลมันปาราชิก ๔ ถ้าปาราชิก ๔ มันตาลยอดด้วน ฉะนั้น พอตาลยอดด้วน อย่างนั้นตาลยอดด้วนคือมันปิดกั้นมรรคผล ปิดกั้นมรรคผลก็ปิดกั้นมรรคผลในชาตินี้ แต่ในชาติต่อไป เราไปแก้ไขของเราแล้วมันก็เป็นปัญหาของเราไป อย่างเช่นที่ว่าปาราชิก ๔ ดูอย่างพระเทวทัต พระเทวทัตฆ่าบิดามารดา ฆ่าคนอื่น ทําให้พระพุทธเจ้าห้อพระโลหิต ทีนี้พระเทวทัตปลงใจจะลอบปลงพระชนม์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตอนนี้ตกนรกแล้ว แล้วแผ่นดินสูบต่อหน้าเลย แล้วพอใช้เวรใช้กรรม ต่อไปพระเทวทัต องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกอนาคตพระเทวทัตจะเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า บอกชื่อไว้เสร็จเลย

เห็นไหม คําว่า “ปิดกั้นมรรคผล” ก็ปิดกั้นมรรคผลในชาติปัจจุบันนี้ แต่พอชาติต่อไป ชาติต่อไปเราไปใช้เวรใช้กรรมหรือ เราไม่ใช้ก็ได้ เราจะไปใช้ทําไม แต่กรรมมันให้ผลนั่นล่ะคือใช้ เทวทัตตกนรกอเวจีนี่แหละคือใช้ ไปใช้เวรใช้กรรมนั่นน่ะ หมดเวรหมดกรรมมันเบาขึ้นมาแล้ว ต่อไปจะเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้านู่นน่ะ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าปาราชิก ๔ การกระทํามันถึงจะปิดกั้นมรรคผล แต่ของเรา เราไม่ได้ทําปาราชิก ถ้าเป็นพระนะ เวลาอาบัติหนัก ถ้าอาบัติ การภาวนามันก็ภาวนายาก เขาถึงพยายามปลงอาบัติ ทําตัวเองให้บริสุทธิ์ ให้ถือศีลให้บริสุทธิ์ เพราะเขาจะเอาผลปัจจุบันนี้ เหมือนเช่นมือสกปรกแล้วจะไปหยิบของให้สะอาดมันจะเอามาจากไหน มือสกปรกไปหยิบต้องสิ่งใด สิ่งนั้นก็สกปรกด้วย แต่ถ้าเราใส่ถุงมือ เราพยายามรักษามือเราให้มือเราสะอาด มือสะอาดจะจับต้องสิ่งใดมันก็เป็นของสะอาด

ศีล ศีลเรารักษาให้มันสะอาดขึ้นมามันก็จะทําให้จิตใจเรามั่นคงขึ้นมา ถ้าเป็นสมาธิขึ้นมา จิตตั้งมั่นขึ้นมา มันก็ภาวนาของมันได้ ถ้าภาวนาของมันได้ ถ้าภาวนามันมีอํานาจวาสนามันก็ต่อเนื่องกันไป

แต่นี้เขาบอกว่า ถ้าเราร่วมพิมพ์หนังสือ ร่วมพิมพ์หนังสือมันจะปิดกั้นมรรคผลไหม

มันวิตกวิจารณ์หนักไปหน่อยหนึ่ง ไม่ถึงกับปิดกั้นมรรคผลหรอก แต่ทีนี้มันเป็นกรรม มันเป็นกรรมเพราะอะไร เพราะเราพิมพ์หนังสือที่เป็นหนังสือให้คนเขาอ่าน แล้วข้อมูลนั้นมันผิดพลาด เราก็รู้อยู่ มันก็เป็นกรรม พอเป็นกรรมขึ้นมามันก็ฝังใจ พอฝังใจขึ้นมามันเกิดนิวรณ์ เกิดนิวรณ์คือเกิดความลังเลสงสัย จิตใจเราก็ไม่มั่นคง เออ! ถ้าผลอย่างนี้มันมี ก็เราทํา เราก็รู้ๆ อยู่ เราเสนอสิ่งที่ไม่ถูกต้องไปในสังคม เราก็รู้ของเราอยู่ มันก็เป็นเรื่องวิตกวิจารณ์เป็นเรื่องธรรมดา

แต่นี้เราก็ต้องที่ว่าเราเป็นสัตว์โลก สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม สัตว์โลก ผลของวัฏฏะๆ สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม เราเกิดมาแล้ว ด้วยเวรด้วยกรรมเราถึงมาพบกัน เราถึงได้มาประสบกัน มีปัญหาต่อกัน

นี่ก็เหมือนกัน เราเกิดมาแล้ว เราเกิดมา เรามีอาชีพ เราศึกษามาแล้ว เรามีอาชีพแล้ว อาชีพเราเป็นแบบนี้ ทีนี้อาชีพเราเป็นอย่างนี้ เราอยู่ในสังคมอย่างนี้ แล้วผู้ที่เขาต้องการที่ว่าเขาจะหลอกลวง เขาต้องการจะโปรโมตตัวเขาเอง เขาก็เขียนหนังสือของเขา แล้วเขามาจ้างสํานักพิมพ์พิมพ์ มันมาเจอกันน่ะ แล้วเราจะแยกอย่างไรล่ะ

สัตว์โลกไง สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม ถ้ากรรมมันมีอย่างนี้มา เราอยู่ในอย่างนั้นปั๊บ เราก็ต้องตั้งสติของเรา นี่ยังดีนะ ถ้ายังดี พอถ้าเราพิมพ์แล้วเราเห็นผลประโยชน์เราก็ อืม! สิ่งนี้ได้ผลประโยชน์ เราจะเชื่อเขาไปเลย ตามเขาไปเลย เรายิ่งลงลึกกว่านี้อีก เราเสียหายถึงกับจิตใจของเราเลยน่ะ

สิ่งที่มีค่าที่สุดคือจิตใจของเรา เห็นไหม สิ่งที่จิตใจของเรา เราแสวงหาปัจจัยเครื่องอาศัย หาเงินหาทองใช่ไหม หาเงินหาทองเพื่อดํารงชีวิต นั่นเราหาเงินหาทองเพื่อดํารงชีวิต แต่ถ้าเราเชื่อมั่น พอเห็นเงินทองมีคุณค่ากว่า เราจะยอมตัวเลย ยอมจิตใจของเราให้ไปทํางานกับเขาเพื่อหวังผลตอบแทนกับเขา มันจะลงลึกไปกว่านั้นถ้าจิตใจเราไม่มีหลักมีเกณฑ์

แต่ถ้าจิตใจเรามีหลักมีเกณฑ์ ในเมื่อสํานักพิมพ์เขาพิมพ์ของเขา หน้าที่การงานของเรา เราพิมพ์ของเรา เราก็ดึงใจเราไว้ ดึงใจเราไว้ว่าเราไม่เห็นด้วย ข้อมูลนี้เราไม่เชื่อว่าถูกต้อง ถ้าเราไม่เชื่อว่าถูกต้อง แต่เขาพิมพ์กันมาอย่างนั้น ต้นฉบับเป็นอย่างนั้น เราพิมพ์ไปอย่างนั้นมันก็เรื่องของเขา มันเรื่องของเวรของกรรม ของเวรของกรรมเพราะว่าสํานักพิมพ์ ผู้ที่เป็นเจ้าของสํานักพิมพ์เขาเห็นแต่ผลประโยชน์ เขาเห็นแต่เงินแต่ทอง เขาว่าเป็นธุรกิจ

ดูสิ ตอนนี้หนังสือพิมพ์ หนังสือพิมพ์แยกข้าง เขาซื้อหนังสือพิมพ์เลย เขาตั้งกรรมการเข้ามากําหนดนโยบายเลย แล้วก็เวลาจะเสนอข่าวออกไป สังคมมันได้รับข่าวสารข้างเดียว พูดข้างเดียว ไม่ยอมให้มีการโต้แย้งเลย ทีนี้เราเป็นคนพิมพ์เอง เราเป็นพนักงาน เราพิมพ์ของเรา ถ้าเราพิมพ์ของเรา เราไม่เห็นด้วย แต่เราไม่มีอํานาจขนาดนั้น นี่ผลของเวรของกรรม ไม่มีอํานาจขนาดนั้นเราก็รักษาใจของเรา

ยังดี ดีที่ว่าเรารู้ว่ามันผิด แต่เป็นหน้าที่ เราก็ทําของเราไป แต่นี้ผลมันชัดเจน พอมันชัดเจนขึ้นมายิ่งทุกข์เข้าไปใหญ่เลย

“มันจะปิดกั้นมรรคผลเราไหม”

ไม่ ไม่ปิดกั้นมรรคผลของเราหรอก เพียงแต่ว่าเรามีเวรมีกรรม เราต้องมาเจอสภาพแบบนี้ เราไม่มีอํานาจวาสนาไปเจอสํานักพิมพ์ที่ดีๆ เขาพิมพ์แต่ข้อมูลที่ถูกต้อง แต่สํานักพิมพ์ที่ดีเอามาจากไหน ก็ต้องเป็นมหามกุฏ มหามกุฏเขาพิมพ์แต่หนังสือของมหามกุฏ มหามกุฏเขาเป็นนักวิชาการ มันคงจะไม่ผิดเลย แต่ถ้าสํานักพิมพ์ข้างนอก โอ๋ย! มันผิดร้อยแปด เพราะพระหลับตา ๒ ทีจะพิมพ์หนังสือกันแล้ว บวชเข้ามาก็จะพิมพ์ประวัติกันแล้ว โอ้โฮ! เกิดมาชาตินี้มีอํานาจวาสนาจะพิมพ์ประวัติกันเชียว ทําไมมันเดือดร้อนกันขนาดนั้น

สํานักพิมพ์ทั่วไปมันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ โลกเป็นใหญ่ เขาไม่มีอํานาจวาสนามาขนาดนั้น ครูบาอาจารย์ของเราถ้าท่านเป็นธรรมๆ ท่านไม่ยุ่งกับเรื่องอย่างนั้นหรอก ท่านเห็นการเกิดและการตายเป็นปัญหาที่ใหญ่ที่สุด ถ้าเป็นปัญหาที่ใหญ่ที่สุด ท่านก็ต้องแก้ไขที่ใจของท่านก่อน ถ้าแก้ใจของท่านจบแล้ว อย่างเช่นหลวงปู่มั่นท่านพูดกับหลวงตาว่า “ผมทําประโยชน์ไว้กับโลกนี้มาก หมู่คณะคิดอะไรได้ไหม”

เพราะท่านเห็นว่าเราต้องเรื่องเกิดเรื่องตายสําคัญที่สุด เราต้องแก้ไขเรื่องการเกิดและการตายให้จบสิ้น ถ้าเราแก้ไขเรื่องการเกิดและการตายให้จบสิ้นแล้ว ไอ้วิธีการที่แก้ไขมันมีประโยชน์มาก นี่ไง “ผมทําประโยชน์เพื่อโลกไว้มาก ใครมีความรู้สึกนึกคิดอย่างไรบ้างไหม”

หลวงตาท่านบอก โอ๋ย! รู้อยู่เต็มอก เพราะสิ่งที่หลวงปู่มั่นทํามานั่นล่ะ นั่นคือวิธีการ คือวิธีการชําระล้างการเกิดและการตาย อันนั้นน่ะสําคัญมากเลย แต่ขณะที่คนทํา อันที่สําคัญมากเหมือนกับยา เราต้องได้รับยาอันนั้นก่อน เราต้องใช้ยานั้นจนได้ประสบความสําเร็จก่อน เราถึงจะกล้าพูดได้ว่าสิ่งนั้นเป็นความจริง แล้วหลวงปู่มั่นท่านทําของท่านจบสิ้นแล้ว ท่านถึงบอกว่ามันเป็นประโยชน์ ใครจะมีความคิดเห็นอย่างไรบ้าง

หลวงตาท่านบอกคิดอยู่เต็มหัวอกเลย แต่การเกิดและการตาย หลวงตาท่านบอกท่านยังไม่จบ ท่านขอให้การเกิดและการตายของหลวงตาท่านจบด้วย แล้วท่านถึงจะมาเขียนประวัติหลวงปู่มั่นไง มันถึงเป็นประโยชน์มหาศาลไง ประโยชน์อย่างนี้มันประโยชน์ที่สะอาดบริสุทธิ์ ประโยชน์ที่มีคุณค่ามากที่สุด ถ้าพิมพ์แล้วมันก็เป็นเรื่องประโยชน์ที่สุด

แต่นี่ยังหัวหกก้นขวิด ยังไม่รู้ว่าอะไรตายอะไรเกิด ไอ้ที่เกิดก็เกิดแต่กิเลสเกิด ธรรมไม่เคยเกิดเลย แล้วบอกไอ้ที่เกิดก็เป็นกิเลสเกิดเสีย ไอ้ธรรมจะเกิดก็ไม่เกิดสักที แล้วยังจะพิมพ์ประวัตินะ ประวัติอะไร ประวัติการกิเลสเกิดไง ประวัติที่กิเลสมันตัวใหญ่ๆ ประวัติที่มันอหังการ ประวัติที่มันจะครอบครองโลก อย่างนั้นเป็นธรรมที่ไหนล่ะ มันไม่มีธรรมเลย

ธรรมเขามีแต่อ่อนน้อมถ่อมตน ธรรมของเขา เขามีแต่จุดยืนของเขา เขาไม่กินแดนโลกเลย เขาไม่กินแดนเลย กิเลสมันกินแดนไปหมด ทําให้กินแดน ธรรมมันจะหดตัวเข้ามาเป็นธรรม อันนั้นเป็นประโยชน์มาก ฉะนั้น สํานักพิมพ์อย่างนี้มันถึงหายากไง

จะบอกว่าเรามีอาชีพอย่างนี้แล้วจะไม่ทําผิดเลย เอาที่ไหนล่ะ เอาที่ไหน ดูสิ ตํารวจ อาชีพตํารวจมันทําให้สังคมร่มเย็นเป็นสุข อาชีพตํารวจ อาชีพตํารวจพยายามปกป้องรักษาคนดี เขาเรียกอะไรนะ เพลงมาร์ชตํารวจ ปกป้อง ดูแล รักษา อาชีพตํารวจเป็นอาชีพที่ทําให้สังคมร่มเย็นเป็นสุขมากถ้าตํารวจที่ดี แล้วเวลาอาชีพตํารวจ เราเข้าไปอยู่ในสังคมตํารวจแล้วเป็นอย่างไรล่ะ สังคมตํารวจแล้วมันทําอย่างไรล่ะ

นี่ไง นี่ก็เหมือนกัน สํานักพิมพ์ โลกมันเป็นแบบนี้ ถ้าโลกมันเป็นแบบนี้ เราอยู่ในกระแสสังคม สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม ฉะนั้น ถ้าวิตกวิจารณ์จะทุกข์มาก ฉะนั้น สิ่งนี้เราย้อนกลับมาที่ตัวเรา เห็นไหม เขาบอกว่า “สิ่งที่ทําไปแล้วมันจะปิดกั้นมรรคผลหรือไม่”

สิ่งที่มันทุกข์ใจ เขาก็อยู่ในปัจจุบัน รักษาใจตัวเองก็จบแล้ว ถ้าพูดไปแล้วมันเหมือนกับเราจะทําสัมมาอาชีวะอะไรกันโลกนี้ ทุกคนเกิดมาต้องมีอาชีพทั้งนั้น แล้วอาชีพที่ถูกอาชีพที่ผิดล่ะ แล้วถึงที่สุด ดูสิ พระเราก็มีอาชีพ ภิกขาจารไง เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง พระก็มีอาชีพนะ อาชีพบิณฑบาต บิณฑบาตรอข้าวตกบาตรนะ ไม่ใช่บิณฑบาตจะเอาสตางค์เขา บิณฑบาตจะเอาชื่อเสียงเขา บิณฑบาตหลอกลวงเอาหัวใจของเขามา ให้เขาเชื่อให้เขาศรัทธา ไปเอาของเขามาได้อย่างไร หัวใจของเรายังรักษาไม่ได้

หัวใจของเขาต้องให้อยู่ในหัวอกของเขา แล้วให้เขามีสติให้เขามีปัญญา ให้เขารักษาใจของเขา ให้ทําใจของเขาสะอาด นั้นถึงจะเป็นพระที่ดี นั่นพูดถึงอาชีพพระ พระอาชีพ พระที่มีคุณธรรมต้องทําอย่างนั้น

ข้อ ๒. เรื่องการภาวนาไง ถ้าการภาวนานะ ถ้าพูดถึงการภาวนา ถ้าเราภาวนาแล้วถ้าเราฟังเทศน์ หลวงตาท่านบอกว่า ในวงกรรมฐาน สิ่งที่เป็นเอก สิ่งที่เป็นยอดที่สุดคือการฟังเทศน์ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ พระสําเร็จ ๕๐๐-๖๐๐ สําเร็จเป็นพัน สําเร็จเต็มไปหมดเลย การฟังเทศน์มันเป็นเหตุการณ์เฉพาะหน้า เห็นไหม เหมือนกับทางโลกเวลาเขาสอบคัดเลือกกัน ใครสอบผ่านคนนั้นก็ได้เลยๆ สอบคัดเลือกแล้ว สอบเสร็จต้องส่งข้อสอบ ต้องให้กรรมการตรวจสอบ ไอ้นั่นเขาจะดูว่าเอ็งมีกึ๋นหรือเปล่า

แต่เวลาฟังเทศน์ กิเลสกับธรรมมันตรวจสอบกันเดี๋ยวนั้นเลย ปัจจุบันเลย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ สําเร็จกันไปหมดเลย

หลวงตาท่านบอกว่าไปอยู่กับหลวงปู่มั่น เวลาหลวงปู่มั่นเทศนาว่าการนะ นิพพานหยิบเอาเลย นิพพาน โอ๋ย! เพราะว่าใจของหลวงปู่มั่นท่านถึงที่สุดแห่งทุกข์ ท่านรู้จริงของท่าน ท่านพูดตามความจริงของท่าน

พระที่ภาวนาแล้วมีพื้นฐานในหัวใจอยู่แล้วใช่ไหม เวลาฟังขึ้นไปมันรู้มันเห็นน่ะ มันรู้มันเห็นตามที่ครูบาอาจารย์คอยดึงขึ้นไป แต่ความจริงในใจยังไม่มี มรรคผลนิพพานเปิดโล่งหมดเลย เหมือนเรามองขึ้นไปบนท้องฟ้า ดวงดาวเต็มไปหมดเลย จะสอยเอาดวงไหนก็ได้ แต่เวลาจะสอยจริงๆ สอยไม่ได้ นี่ก็เหมือนกัน เวลาท่านเทศนาว่าการจบแล้วบอกว่าปิดหมดเลย มรรคผลนิพพานหายเกลี้ยงไม่มีเหลือเลย นี่ไง เพราะว่าฟังเทศน์สําคัญตรงนี้ไง

ฉะนั้น เวลาเราบอกว่าเราต้องฟังเทศน์ เราฟังเทศน์ เปิดวิทยุแล้วฟังเทศน์ไปด้วย แล้วจิตใจมันดีขึ้น มันเสียหายตรงไหน นั่นของดี นั่นแหละดีมากเลย เพราะฟังธรรมๆ การฟังธรรม เห็นไหม ฉะนั้นว่า ฟังธรรมด้วยแล้วพุทโธไปด้วยมันเป็นสิ่งที่มันเป็นบวกหรือลบ

บวก เพราะเวลาการปฏิบัติ จะทําสิ่งใดก็แล้วแต่ ผลของมันต้องการให้จิตสงบ ถ้าจิตของใครสงบ นั่นล่ะคือผลของเรา เราปฏิบัติเพื่อผลกัน เราไม่ได้ปฏิบัติเอาเวลา เอาชั่วโมงใช่ไหม ผู้ปฏิบัติใหม่จะปฏิบัติทีหนึ่ง ๔ ชั่วโมง ๕ ชั่วโมง แล้วก็ตั้งนาฬิกาไว้ แล้วพอนั่งสมาธิภาวนาก็มองแต่นาฬิกา ส่งออกไปที่นาฬิกา ปฏิบัติเอาชั่วโมงไง เอาสิ่งนั้นไง มันไม่ได้ปฏิบัติเอาความสงบไง

ครูบาอาจารย์ของเราเวลาปฏิบัติเขาเอาจิตสงบ ปฏิบัติขึ้นมาก็ปฏิบัติเพื่อจิตสงบ ถ้าจิตสงบแล้ว ถ้าจิตมันใช้ปัญญา ออกฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้าเกิดใช้ปัญญาได้อย่างนี้เป็นประโยชน์ นี้มันเป็นบวก ไม่เป็นลบหรอก ไม่ต้องไปห่วง นี่เขาไปห่วงอีก ไปห่วงว่า อ้าว! ถ้าเกิดถ้าเราฟังธรรมอย่างนี้ ต่อไปถ้าจะออกป่า ไม่มีไฟฟ้า ไม่มีวิทยุ

แล้วก่อนหน้านี้มันก็ไม่มีวิทยุ วิทยุนี่หลวงตาก็เพิ่งมาริเริ่มมาตั้งแต่โครงการช่วยชาติมาก็มีวิทยุมา แล้วก่อนหน้านั้นปฏิบัติกันอย่างไรล่ะ ก่อนหน้านั้นใครฟังเทศน์ก็ต้องไปฟังเทศน์ที่วัดป่าบ้านตาด แล้วถ้าเวลาอยากได้ อยากมีเทปก็ขอเทปมา ท่านก็ส่งเทปมาให้ฟังที่วัด ท่านก็ส่งเสริมทั้งนั้นน่ะ

สิ่งที่มันถึงเวลาในปัจจุบัน ถ้ามันมีอย่างไรเราก็ใช้แบบนั้น ถ้ามันมี ถ้ามันไม่มีก็ต้องจําเป็นแบบนั้น ถ้ามันไม่มีไฟฟ้า ไฟฟ้าดับ ไฟฟ้าดับก็คือจบ ไฟฟ้าดับก็ต้องฟังธรรมในใจเลย อย่างที่หลวงปู่มั่น เวลาพระผู้ใหญ่ถามหลวงปู่มั่นไง “เราอยู่กับตํารับตําราเรายังงงเลย หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขาท่านทําอย่างไร”

“โอ๋ย! ผมฟังเทศน์ตลอดเวลาเลย”

เทศน์อะไร เทศน์ธรรมะมันเกิดไง เวลาธรรมะมันเกิดกับใจขึ้นมา ธรรมะมันแสดงออกมา ความคิดนั่นแหละ ความคิดถ้าจิตมันสงบ มันรู้มันเห็นของมัน นั่นก็คือฟังธรรม ถ้าฟังธรรมอย่างนั้นได้มันก็เป็นประโยชน์ไง

ฉะนั้นสิ่งที่ว่า ถ้าเราฟังเทศน์แล้วปฏิบัติดี ถูก ถูก แต่ถ้าเวลาไฟฟ้าไม่มีต่างๆ เราก็พุทโธของเราไป เราไม่ต้องวิตกกังวล อ้าว! มีข้าวก็กินข้าว มีอาหารอย่างอื่นเราก็กินอาหารอย่างอื่น มีอาหารอย่างใดเราก็กินอย่างนั้น ในปัจจุบันไม่ต้องวิตกกังวล ถ้าไม่มีอะไร ไม่มีอะไรก็กินเผือกกินมัน อ้าว! หามันหาเผือกกินเอาก็ได้

นี่ก็เหมือนกัน เวลาถ้ามันมีอยู่ มันเป็นประโยชน์ เราก็เต็มที่เลย ถ้าถึงเวลาไฟไม่มี ไม่มีก็คือไม่มี ไม่มีก็ต้องเอาประสาเรา ก็ต้องสู้กันตามความเป็นจริงนี้ มันเป็นแง่บวก ไม่ต้องไปวิตกกังวล ไอ้นี่ทํานู่นก็กลัวนี่ก็กลัวนั่น

สัตว์โลกเป็นไปตามกรรมนะ ถ้าสัตว์โลกเป็นไปตามกรรม เราทํากรรมดีของเรา ทําแต่คุณงามความดีของเราจะเป็นประโยชน์กับเรา เราจะบอกว่าเราเกิดมาแล้วสะอาดบริสุทธิ์ ก็บอกเลย พระอรหันต์ พระอรหันต์สะอาดบริสุทธิ์หมดเลย แล้วเวลาเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฉันอาหารของนายจุนทะเป็นมื้อสุดท้ายเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปฉันอาหารในบ้านของคหบดีเยอะแยะไปหมดเลย อ้าว! แล้วสะอาดบริสุทธิ์ไหม สะอาดบริสุทธิ์อย่างไร

ถ้าจะเอาสะอาดบริสุทธิ์โดยวัตถุมันไม่มี แต่เอาความสะอาดบริสุทธิ์ของหัวใจ เอาความสะอาดบริสุทธิ์ของจิต ถ้าจิตมันสะอาดบริสุทธิ์ ทีนี้มันเป็นธรรมธาตุขึ้นมาแล้ว อันนั้นมันสะอาดบริสุทธิ์ มันสะอาดบริสุทธิ์อันนั้นแล้วอย่างอื่นดีไปหมด อย่างอื่นดีไปหมด

ฉะนั้น สิ่งที่เราบอกว่าเราตั้งเป้าจะเอาความสะอาดบริสุทธิ์ แล้วอาชีพก็ต้องสะอาดบริสุทธิ์ พูดก็ต้องพูดคําสุภาพ พูดคําที่ไม่เป็นสมณสารูปไม่ได้ พูดอะไรที่เป็นเหน็บแนมไม่ได้ พูดอะไร อู๋ย! กิเลสมันหัวเราะเยาะเลย

ถ้าคนไหนเป็นครูบาอาจารย์แล้วท่านจะพูดอยู่ในร่องในรอย ไอ้กิเลสมันยิ้มเลย เพราะไม่มีใครมาว่ามัน แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ ถ้าท่านมีคุณธรรมในใจนะ ท่านมีขวานสองเล่มสามเล่ม กิเลสมา ฟันหัวๆๆ เลย เราก็ตกใจ เอ้ย! พระทําไมเป็นอย่างนั้น...นั่นล่ะของแท้ ไอ้พระที่ลูบหน้าปะจมูกนั่นล่ะ ไอ้นั่นมันเอาอกเอาใจกัน นี่พูดถึงความคิดไง

โลกกับธรรมมันคิดทวนกันไง เราก็เลยบอกว่าเราจะสะอาดบริสุทธิ์ เราจะทําอะไรแล้วไม่ผิดพลาดเลย ภาวนาแล้ว ภาวนาอยู่วันนี้นะ ก็ไปจินตนาการเอาข้างหน้า ถ้ามันไม่มีไฟฟ้า ถ้าไม่มีวิทยุ

มี มี ถ้าจะไม่มีไฟนะ ทางอุตสาหกรรม พวกอุตสาหกรรม พวกเทคโนโลยีที่เขาใช้เขาร้องเรียนก่อน เขาเดือดร้อนก่อน พอเขาเดือดร้อนแล้วนะ เขาต้องหาไฟมาให้เราใช้จนได้ เราอาศัยตามเขาไป เออ! เอ็งจะไม่มีไฟใช้ ไม่ต้องกลัว ใช้ได้

นี่พูดถึงว่าอย่าไปวิตกกังวลจนเกินไป ถ้าในปัจจุบันนี้สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม ในเมื่อกรรมมันมีอย่างนี้เราก็มีสติปัญญา ยังดี ไม่ไหลไปตามเขา ไม่ไหลไปตามเขา ไม่ให้เสียหายไปตามเขา เรารักษาใจของเราไว้เพื่ออนาคตไง เพื่อในการปฏิบัติ เพื่อในการปฏิบัติของเรา

เขาบอกเขาอยากปฏิบัติ แล้วปฏิบัติต่อไปข้างหน้ามันจะกลัว วิตกกังวลไปหมด อันนั้นจบนะ จบแล้ว

ถาม : เรื่อง “ตทังคปหานใช่หรือไม่”

กราบขอความกรุณารบกวนถามปัญหาหลวงพ่ออีกครั้งนะครับ คือปัญหามีอยู่ว่ากระผมบริกรรมภาวนาพุทโธพร้อมกับลมหายใจเข้าออก ผมใช้วิธีการบริกรรมภาวนานี้ตั้งแต่ตื่นนอนจนถึงเวลาเข้านอน กระผมภาวนาติดต่อกันเป็นเวลา ๘-๙ วันติดต่อกัน

อยู่มาคืนหนึ่งกระผมรู้สึกว่าการบริกรรมภาวนามันเป็นของมันเอง กระผมอยากจะนอน แต่ภายในใจมันก็บริกรรมภาวนาของมันไปเอง ตรงนี้แปลกมาก กระผมตั้งใจดูการบริกรรมภาวนาอยู่ประมาณ ๕-๑๐ นาทีน่าจะได้ แล้วกระผมก็หลับไป

ต่อมาอีกวันหนึ่งกระผมเลิกบริกรรมภาวนา แต่เปลี่ยนมาฟังธรรมะแทน โดยวันนั้นกระผมฟังเทศน์ธรรมะของหลวงพ่อชา สุภัทโท กัณฑ์ที่มีชื่อว่านํ้าไหลนิ่ง กระผมฟังไปได้สัก ๒๐ นาที ภายในใจมันคิดขึ้นมาเองว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นก็ต้องดับไปเป็นธรรมดา แล้วภายในใจมันก็คิดขึ้นมาอีกว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งนั้นก็คือทุกข์นั่นเอง แล้วทุกข์นั้นมีแดนเกิดอยู่ที่ไหน อยู่ที่กายกับใจใช่ไหม ถ้าอยู่ที่กายกับใจ แล้วใครเป็นเจ้าของของมันล่ะ พอถึงจุดนี้ ใจมันรู้ ใจมันก็เลยปล่อยของมันเอง แล้วความคิดอีกอย่างหนึ่งก็เกิดขึ้นมา คือความคิดที่ว่าพระสารีบุตรฟังธรรมของพระอัสสชิแล้วบรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัน ภายในใจมันเหมือนกับว่ากระผมเข้าใจความรู้สึกของพระสารีบุตรขณะนั้น

กระผมไม่ได้จะบังอาจจะเทียบเคียงกับท่านหรอกนะครับ ความรู้สึกตอนนั้นมันมีความสุขมาก บรรยายไม่ถูก แต่ผ่านไปประมาณ ๓-๔ วัน ความรู้สึกแบบนั้นก็หายไป กระผมคิดในใจว่าคงโดนกิเลสหลอกให้อีกแล้ว แต่กระผมอยากทราบว่าแบบนี้ใช่หรือไม่ที่เรียกว่าตทังคปหาน

ตอบ : ตทังคปหานเนาะ ไม่ใช่ มันไม่ใช่ ตทังคปหานมันคือการประหารกิเลสโดยชั่วคราว ถ้าการประหารกิเลสโดยชั่วคราว ใครเป็นคนที่ประหาร มันต้องมีผู้รู้ ผู้รู้ผู้มีการกระทํา

ทางโลกนะ ปาณาติปาตา เขาห้ามฆ่าสัตว์ แต่นี่เป็นการเทศน์ บุคลาธิษฐาน เดี๋ยวจะบอกหลวงพ่อยุให้ฆ่าสัตว์ ปาณาติปาตา เขาห้ามฆ่าสัตว์ แต่นี้เป็นบุคลาธิษฐาน นี้จะยกตัวอย่าง ยกตัวอย่างเฉยๆ เราจะเชือดไก่ มันต้องมีไก่ใช่ไหม เราต้องจับไก่ใช่ไหม เราต้องถอนขนที่คอมันใช่ไหม เราต้องมีมีดใช่ไหม เราต้องเชือดไก่ใช่ไหม พอเชือดไก่มันจะมีเลือดไหลออกมาใช่ไหม ไก่มันจะดิ้นพล่านๆๆ มันจะตายใช่ไหม แล้วไก่มันก็ตายไป นี่คือการเชือดไก่ มันมีการกระทํามีอะไร

อันนี้เราบอกว่าเราเคยเห็นคนเชือดไก่มาเยอะแยะแล้ว เราก็คิดถึงอารมณ์การเชือดไก่ พอคิดถึงอารมณ์การเชือดไก่ เราก็คิดว่า เออ! ไก่มันเป็นอย่างนั้น แล้วมันก็จะตายอย่างนั้น แต่มันไม่มีอะไรเกิดขึ้นเลย มันไม่ใช่ตทังคปหานไง

ถ้าตทังคปหาน การเชือดไก่ เห็นไหม มันต้องมีมีด ต้องมีไก่ ต้องมีกรรมวิธี มันต้องมีเหตุมีผลของมัน นั่นมันถึงจะเป็นตทังคปหาน คําว่า “ตทังคปหาน” จิตมันสงบแล้ว พอจิตสงบแล้วจิตมันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง เห็นตามความเป็นจริงมันก็ตื่นเต้นแปลกประหลาดมหัศจรรย์พอแรงอยู่แล้ว พอพอแรงอยู่แล้วมันพิจารณาไปแล้วมันปล่อย มันปล่อย แต่มันไม่ขาดไง

เชือดไก่ เอามีดเชือด กําลังจะเชือด ไก่มันดิ้นหลุดพรวดออกไปเลย มันพับๆๆ มันไปของมันนู่นน่ะ มันจะไปหาอาหารกินนะ ไปยืนหาเศษอาหารกินเฉย ไอ้เราก็ว่าเราเชือดไก่ แต่ไก่มันไม่ตาย ตทังคปหาน มีการกระทํา แต่ไม่สําเร็จ นั่นคือตทังคปหาน

แต่ถ้ามันสมุจเฉทปหาน มันเชือดไก่นะ พอเชือดไก่ เลือดจะออกมาจากคอไก่ เสร็จเต็มที่แล้วไก่นิ่งอยู่ เราจะต้มนํ้า เราจะเอาไก่นั้นชุบนํ้าร้อน เราจะถอนขนไก่ เราจะมีเนื้อไก่ เราจะมีเครื่องในไก่ เราจะเอาไก่ไปทําอาหาร โอ๋ย! มันสําเร็จหมดล่ะ นั่นอีกเรื่องหนึ่ง

อันนี้พูดถึงมันไม่ใช่เพราะมันไม่มี ไม่มีอยู่ตรงไหน ไม่มีที่ว่ามันเป็นไปเอง ผมไม่รู้ ผมนอนแล้วมันเป็นไปเอง ฝันเอามาเป็นความจริงไม่ได้ แต่ฝันมันบอกเป็นลางสังหรณ์ ฝันเป็นมิติที่ ๖ ที่ว่ามันรู้สิ่งต่างๆ มาบอกถึงแนวทางได้ แต่มันไม่ใช่ความจริง ฉะนั้น มันไม่ใช่ความจริงอยู่แล้ว

ฉะนั้น เวลาการภาวนา ๘ วัน ๙ วัน การภาวนานะ โยมได้ภาวนา หลวงตาท่านสอนมาประจํา เวลาเข้าพรรษาบอกว่าให้นึกถึงว่าอยากใส่บาตรพระองค์หนึ่ง แล้วก่อนนอนกราบพระเสร็จแล้วก็ให้นึกพุทโธ ถ้าใครกําหนดลมหายใจเข้านึกพุท ลมหายใจออกนึกโธ ให้ฝึกหัดภาวนา ความมีคุณค่าคือคุณค่าของใจ

ใครก็แล้วแต่ฝึกหัดภาวนา กําหนดลมหายใจเข้านึกพุท กําหนดลมหายใจออกนึกโธ คนคนนั้นเป็นคนที่มีศักยภาพ คนคนนั้นจะเป็นคนที่มีหลักมีเกณฑ์ เป็นคนดีขึ้นมา เวลาดี ดีขึ้นมาที่ไหน ดีขึ้นมาที่ใจของเขา

เวลาใจของเรา เราเป็นคนดีๆ ใครเขาก็ชมว่าเราเป็นคนดี แต่เราเป็นคนที่เผลอ เราเป็นคนที่รักษาใจเราไม่ได้เลย แต่เวลาดี ดีด้วยมารยาท คําว่า “เป็นคนดี” นี่คือโลกธรรม ๘ คือเสียงสรรเสริญของสังคมเขา เราจะดีจริงไม่ดีจริง เรายังไม่มีความเป็นจริงในใจของเราเลย มีแต่คําสรรเสริญคํานินทาของสังคมว่าคนนั้นคนดี คนนี้คนเลว เขามีแต่คําสรรเสริญของคนอื่น ของคนอื่นไม่ใช่ของเรา

ถ้าของเรานะ มันจะดีจะชั่ว จะดีจะชั่ว เรามีหน้าที่การงาน เราหาเงินหาทองมาขนาดไหนมันก็เป็นเงินทองของเรา เงินทองนั้นมันก็เป็นสมบัติของโลก เป็นสมบัติสาธารณะ ไม่ใช่สมบัติของเรา แต่คนไหนคนมีเงินมีทองรํ่ารวยศรีสุขขนาดไหน คนทุกข์คนเข็ญใจขนาดไหน แต่เขามีสติมีปัญญาของเขา เขาเคลื่อนไหวของเขา เขากําหนดลมหายใจ เขากําหนดพุทโธของเขา เขาจะมีความดีขึ้นมาที่ใจของเขา ถ้าใจของเขา เขามีความสุขของเขา ถ้าคนมีความสุขขึ้นมา เงินทองมีมากขนาดไหน เงินทองก็ไม่มีอํานาจเหนือใจดวงนั้น ใจดวงนั้นจะมีอํานาจเหนือทุกๆ อย่าง

คนจะดี คนจะชั่ว มันจะดีจะชั่วที่ใจของเขา ถ้ากําหนดลมหายใจ พุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ใครจะติฉินนินทา ใครจะบอกว่าคนคนนี้ไม่ทํางาน คนคนนี้ไม่มีความขยันหมั่นเพียร คนคนนี้ไม่สู้สังคม ไอ้นั่นมันปากของเขา แต่เรารู้สิ ก้าวเดินเราก็รู้ นั่งอยู่ก็รู้ ใครจะด่าเรา เราก็รู้ว่าเขาด่า แต่เราไม่โกรธเขา ใครจะชมเราก็วางไว้นั่น เพราะเขาชมเรา เขาจะสอพลอ เขาจะเข้ามายุ่งกับเรา เราไม่ตื่นเต้นไปกับเขา คนที่รักษาใจของตัวเองได้ คนคนนั้นไม่เป็นเหยื่อของใคร คนคนนั้นมีหลักเกณฑ์ของเขา ใจจะมีคุณค่าแค่ไหน ฉะนั้น กําหนดพุทโธ

สังคมนะ เราอยู่กับสังคม เขาจะคิดดีคิดร้ายกับเรา เราไม่รู้หรอก แต่เวลาเขาพูดออกมา เขาพูด เขาพูดเยินยอเราทั้งนั้นน่ะ เราจะเชื่อใจใครได้ เราจะไว้ใจใครได้ ใจเรายังไว้ใจของเราไม่ได้เลย เราจะไปไว้ใจคนอื่น เราไว้ใจได้อย่างไร ถ้าไว้ใจคนอื่นไม่ได้ แล้วใจเราอยู่อย่างไรล่ะ

ถ้าใจเราอยู่ เราก็อยู่กับพุทโธ ถ้าใจเราอยู่กับพุทโธ มันมีคําบริกรรม มันจะทรงตัวของมันเอง ถ้าใจมันทรงตัวของมันเองขึ้นมาได้ มันไม่ต้องอาศัยใครเลย อยู่กับพุทโธ อยู่กับศาสดา อยู่กับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คนดีมันอยู่ที่ไหนก็อยู่ได้ อยู่ในนรกอเวจี อยู่ในกระทะทองแดงไหนมันก็มีความสุขของมัน ถ้าจิตใจมีกําลังของมัน อยู่ที่ไหนมันก็มีความสุขของมัน มันไม่หวั่นไหวไปกับใครทั้งสิ้น

ฉะนั้น ถ้าเรากําหนดพุทโธ คนคนนี้ก็เป็นคนดีแล้ว ถ้าเรากําหนดพุทโธๆ ลมหายใจเข้า ลมหายใจออก สิ่งนี้ให้มันสงบระงับเข้ามา ให้มีสติปัญญาเข้ามา ให้มีสติสัมปชัญญะ ให้ชีวิตนี้มีหลักมีเกณฑ์ มันเป็นคนดีแล้ว

แล้วถ้าคนดีทําความดีต่อเนื่องขึ้นไปๆ เห็นไหม ดีโดยความต่อเนื่อง คําว่า “ชาติตระกูล” มันมีชาติมีตระกูลของมัน ศากยบุตรพุทธชิโนรสเป็นชาติตระกูลของศากยบุตร เป็นชาติตระกูลขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้ามันทําขึ้นมามันเป็นประโยชน์ตรงนั้นไง เอาความจริงตรงนี้ ภาวนาจริงๆ

เอาจริงๆ สิ ไม่ใช่ว่าอยู่มาคืนหนึ่งผมนอนหลับ ผมนั่งหลับอะไรมันไป ไอ้นี่มันอะไรกันน่ะ โอ๋ย! ไม่ต้องหลับหรอก เปิดทีวีดูดีกว่า เดี๋ยวนี้นิยายนะ ละครน่ะ ละครเดี๋ยวนี้เขาเอามา ทวิภพ ภพนั้น ชาตินี้ ตอนนี้นิยายไปใหญ่เลย แวมไพร์มันกําลังมาแรง โอ๋ย! ดูทีวีเขายังถ่ายชัดกว่าเลย ไอ้นี่มันนอนฝันเอาเอง แล้วบอกอย่างนี้เป็นตทังคปหานหรือเปล่า

เราปฏิบัตินะ เอาความจริง เวลาโลกนะ โลกสมมุติมันยังหลอกลวงกันขนาดนี้ โลกสมมุติยังหลอกลวงขนาดนี้ แต่เราเวลาปฏิบัติแล้วเราอย่าให้มันหลอกลวงอย่างนั้น เราจะไม่หลอกลวงอย่างนั้น เราจะทําความจริง ชีวิตนี้ กิเลสมันบังตาไว้ แล้วเราก็วุ่นวายขนาดนี้อยู่แล้ว เอาความจริงขึ้นมา ถ้าความจริงขึ้นมาแล้วเราเอาจริงๆ

อย่างเช่นภาวนา เห็นไหม กําหนดพุทโธมาตลอด กําหนดลมหายใจมาตลอด ๗-๘ วันนี้เราทํามา เราก็ทําของเราไป แต่เวลาทําแล้วถ้าจิตมันสงบแล้วก็สงบอยู่กับความรู้สึกของเรา เราไม่ต้องไปวิตกกังวล เพราะภาวนาเป็นเรื่องภาวนาส่วนหนึ่งนะ แต่เวลาทํางานก็ทํางานส่วนหนึ่ง เพราะทํางานแล้ว ถ้างานไม่ประสบความสําเร็จ เราภาวนาแล้วเราอ่อนเพลีย ไปทํางานแล้วงานก็ไม่ได้ มันก็ละล้าละลังไง เอาพอประมาณไง เอาพอประมาณ เราภาวนาให้ดี แล้วถึงเวลาแล้วจัดเวลาให้ดี แล้วเราปฏิบัติของเราไป ถ้าเป็นทางโลกนะ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขาภาวนามา ๗-๘ วัน แล้วติดต่อกัน ติดต่อกัน ๗-๘ วันนี่เขาว่าเข้มแข็งแล้วนะ แต่ของเราเวลาภาวนากัน ๒๔ ชั่วโมง เป็นปีเป็นเดือนต่อเนื่องกันมา หลวงตาท่านบอกว่าท่านออกพรรษา ๗ พรรษา ๑๖ ท่าน ๙ ปีท่านสําเร็จเลย ดูสิ ชําระล้างกิเลสเป็นชั้นเป็นตอนเข้ามา เขาทําภาวนาต่อเนื่อง ครูบาอาจารย์ของเราท่านปฏิบัติจริงๆ จังๆ นะ จริงๆ จังๆ มันถึงได้ผลตามความเป็นจริง เพราะเวลาปฏิบัติไปแล้วมันมีเจริญ มันมีเจริญขึ้นแล้วเสื่อมลง ถ้ามันไม่มีเจริญเลยมันจะเอาอะไรมาเสื่อม

ทีนี้เวลาปฏิบัติขึ้นมาเรายังไม่มีหลักมีเกณฑ์มันก็อย่างนี้ เวลาไม่มีหลักมีเกณฑ์ มันภาวนาไปเรื่อยมันก็วิตกวิจารณ์ไปเรื่อย วิตกวิจารณ์ไปเรื่อย การภาวนามันยาก มันยากตรงนี้ ยากจนกว่าเราจะหาทางของเราเจอ ถ้าหาทางของเราเจอ เราต่อเนื่องไปมันก็จะเป็นประโยชน์กับเรา ฉะนั้น เอาตรงนี้เอาจริงๆ ไม่เอาความฝันนะ

ติดต่อกัน ๗ วัน ๘ วันก็อย่างหนึ่ง แล้วภาวนาไปแล้ว ใจบริกรรมภาวนาไปแล้วมันเป็นไปเอง ตรงนี้มันแปลกมาก กระผมเข้าใจ ผมตั้งใจดูคําบริกรรมอยู่ประมาณ ๕ ถึง ๑๐ นาทีแล้วผมก็หลับไป

พอหลับไปนี่มันจบแล้ว หลับไปมันฝันแล้ว เพราะว่าขนาดเรานั่งอยู่ ถ้าสติไม่ดีมันก็ตกภวังค์ ตกภวังค์ก็คือนั่งหลับไง มิจฉาสมาธิ ไอ้นี่หลับไปเลย พอหลับไปเลย คนฝันนะ แล้วที่ฝัน นี้เขาถามปัญหาข้างหน้ามา ก่อนหน้านั้นผมฝันนะ ในฝันผมควบคุมได้ ขนาดว่าผมพิจารณากายในฝันเลย...เก่งกว่าพระพุทธเจ้าอีก พระพุทธเจ้ายังไม่ได้ทําอย่างนี้เลย ไอ้พวกนี้มันเก่งกว่าพระพุทธเจ้า

พระพุทธเจ้าท่านไม่ฝัน ท่านเอาจริง ท่านเห็นจริงๆ เลย แต่พวกนี้มาบอกฝันไปก่อนแล้วก็ไปทําเอาในฝัน โอ๋ย! มันเดินตามพญามารน่ะ มารมันล่อมันหลอก แล้วก็ตามมารมันไป แล้วเรายังอ้างอิงว่าอยากเห็นธรรมแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ฉะนั้น สิ่งที่เวลามันเกิดขึ้นมันเกิดเป็นปัญญาอบรมสมาธิ อย่างเช่นว่า “วันต่อมาผมภาวนาแล้วฟังธรรมไปเรื่องนํ้าไหลนิ่ง ของหลวงปู่ชา พอฟังไปแล้วใจมันคิดขึ้นมาทันที” เห็นไหม ใจมันคิดขึ้นมาทันที

ใจคิดขึ้นมาทันที มันเห็นของมัน มันรู้ของมัน ใจมันคิดขึ้นมาทันที มันทันความคิดไง ใจคิดขึ้นมาทันที ปัญญารอบรู้ในกองสังขาร สังขารคือความคิด ความปรุง ความแต่ง สังขารคือความคิด แล้วมันเกิดปัญญารู้เท่าทันความคิด นี่ปัญญาอบรมสมาธิ ความคิดเกิดขึ้น เราตั้งสติของเราไป ตามมันไป พอสติปัญญาเราทันขึ้นมา เราทันความคิด พอทันความคิดมันก็ปล่อยความคิด พอปล่อยความคิดแล้วมันก็เป็นสมถะ มันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ มันเป็นของมันอยู่แล้ว ถ้าทําไปมันทันกันไง

อย่างเช่นความคิดมันออกมาจากจิต มันออกไปตลอดเวลา ถ้าเรามีสติปัญญา เราก็มีสติตามความคิดไป พอมันทันความคิด ความคิดมันทันกัน มันจะคิดได้อย่างไร มันก็หยุดหมด พอหยุดหมดมันก็ปล่อย ปล่อยก็เป็นสมถะ ตื่นเต้น โอ๋ย! มันมีความคิดขึ้นมาอีกว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นต้องดับไปเป็นธรรมดา มันมีสิ่งใดดับทุกข์ล่ะ ทุกข์มันอยู่ที่ไหน ความคิดมันต่อเนื่องกันไป อันนี้มันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ เพราะว่าเราฟังเทศน์อยู่ พอฟังเทศน์อยู่ เวลาฟังเทศน์อยู่แล้วเราใช้ปัญญาของเราไป ความคิดเกิดขึ้นมามันก็เป็นปัญญา

แต่ถ้าเวลาจิตสงบแล้ว ถ้ามันทัน มันเป็นสมถะมันสงบ สงบ จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นความคิด จิตเห็นความคิดแล้วจับความคิดมาพิจารณา นี่ถ้าตทังคปหานมันจะเกิดแล้ว ความคิด ปัญญาคือมีด อาการของใจคือไก่ ถ้าพูดถึงคนจะเชือดไก่ เชือดไก่มันก็ต้องมีไก่ให้เชือด แล้วทีนี้ไก่มันอยู่ไหนล่ะ เพราะอะไร เพราะฟังเทศน์อยู่ ฟังเทศน์อยู่ ความคิดมันเกิดขึ้นมา มันมีแต่มีด มันไม่มีไก่ มันไม่มีเหตุ ไม่มีสติปัฏฐาน ๔ กาย เวทนา จิต ธรรมให้ปัญญามันได้ฟาดฟัน

แต่ถ้ามันพิจารณาไปมันสงบเข้ามา มันปล่อยวางเข้ามา ปล่อยวางเข้ามามันก็มีมีด มีดคืออะไร มีดคือปัญญา มีมีดแล้วจะไปเชือดใครล่ะ อ้าว! ก็เชือดคอตัวเองหรือ เชือดตัวเองใช่ไหม มันก็เชือดตัวเองไม่ได้ พอจิตสงบ จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นกาย จิตเห็นเวทนา จิตเห็นจิต จิตเห็นธรรม พอจิตเห็นแล้วมันพิจารณาของมันต่อไป ถ้าอย่างนี้มันถึงจะเป็นตทังคปหาน

อันนี้คือว่ากระบวนการมันไม่สมบูรณ์ กระบวนการของเรา กระบวนการของผู้ถามมันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ เป็นปัญญาอบรมสมาธิเท่านั้น ถ้าปัญญาอบรมสมาธิ ขนาดปัญญาอบรมสมาธิ ที่บอกว่ามันแปลกประหลาดมหัศจรรย์ ที่ว่าเรามีความรู้สึกอย่างนี้ รู้ว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้นเป็นธรรมดา มีความเข้าใจถึงพระสารีบุตรฟังเทศน์พระอัสสชิเลยล่ะ พระสารีบุตรฟังเทศน์พระอัสสชิ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ดับที่เหตุนั้น พระสารีบุตรเป็นพระโสดาบันเลย ผมก็มีความรู้สึกอย่างนั้นเหมือนกัน ผมมีความรู้สึกอย่างนั้นเลย ใครๆ ก็อยากมีความรู้สึกอย่างนั้น แต่พอ ๓-๔ วันผ่านไปแล้วผมว่ากิเลสหลอกผมอีกแล้ว

ยังดีนะ ยังคิดว่ากิเลสหลอกผม แต่ถ้าคนมันไม่คิดอย่างนั้นนะ ในเมื่อสิ่งที่มันเกิดขึ้นมาแล้ว พระสารีบุตรมีความรู้สึกอย่างนี้ ผมก็มีความรู้สึกอย่างนี้เลย ความรู้สึกอย่างนี้อยู่กับผมตลอดไปเลย นี่คือสัญญา สัญญาคือสิ่งที่มันผ่านมาแล้ว เราก็จะมาปรุงแต่งกินตลอดไง เราเคยมีความรู้สึกอย่างนั้น เรามีความรู้สึกอย่างนั้นมาแล้ว ความรู้สึกอย่างนั้นเกิดกับใจเราแล้ว เราต้องมีคุณธรรมอย่างนั้น นี่เวลาคนมันติด มันติดอย่างนี้

ความรู้สึกนั้นมันก็เป็นอดีตไปแล้ว เวลามันผ่านไปแล้ว มันไม่เป็นปัจจุบันแล้ว พอมันผ่านไปแล้วมันก็จบไปแล้ว แต่ตอนนั้นสิ่งที่ว่ามันไปประสบ เพราะเราไม่เคยทํา มันมหัศจรรย์ มันก็ว่ามหัศจรรย์ แต่มันจะมหัศจรรย์กว่านี้อีกถ้าพิจารณาไป ถ้าพิจารณา มหัศจรรย์ ถ้าอย่างนี้มันเกิดขึ้น สิ่งที่เกิดขึ้นมันผิดไหม

สิ่งที่เกิดขึ้นมาคืออาการ ผลของการภาวนา มันผิดตรงไหน แต่เวลาถ้าเราไปติดตรงนี้ปั๊บ เราก็ได้แค่นี้ใช่ไหม สิ่งที่จะดีขึ้นไปมันเอามาจากไหน ถ้าสิ่งที่ดีขึ้นไป เราจะเอาขึ้นมา เราก็ต้องพัฒนาตัวเราขึ้นมา ถ้าพัฒนาตัวเราขึ้นมา สิ่งที่วางไว้แล้วทําใหม่ ทําใหม่ เดี๋ยวจะเป็นอย่างนี้อีก

แล้วถ้าสิ่งที่ว่าเหมือนพระสารีบุตรเลย แล้วถ้ามันเหมือนสัก ๑๐ หน พระสารีบุตรมีองค์เดียวหรือมี ๑๐ องค์ มันจะเป็นอย่างนี้อีก ๑๐ หน ๒๐ หน ๕๐ หน มันเป็นเพราะอะไร เป็นเพราะอารมณ์ความรู้สึก เห็นไหม มันเคยเป็นมาแล้วเดี๋ยวมันก็เป็นอีกๆ ถ้าเป็นอีก โอ๋ย! แสดงว่าพระสารีบุตรในพระพุทธศาสนามี ๑๐๐ องค์ เราต้องรู้ทั้ง ๑๐๐ องค์เลย เราอยากเป็นพระสารีบุตร มันไม่ใช่

สิ่งที่เป็นพระสารีบุตรที่ท่านรู้ขึ้นมา รสของธรรม ธรรมที่มันเกิดขึ้นตามความเป็นจริงมันก็เป็นแบบนั้น แต่ของเราก็รสของธรรมเหมือนกัน แต่รสของธรรม เราให้ค่าคาดหมายไปเป็นแบบนั้น ถ้ามันเป็นแบบนั้นเราก็ยึดแบบนั้น

ฉะนั้น “สิ่งนี้เป็นตทังคปหานหรือไม่”

เราบอกไม่ใช่ มันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ

ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิแล้วทําอย่างไรต่อไป ทําอย่างไรต่อไป

ทําอย่างที่ทํามานี่ถูก ทําอย่างที่ทํามานี่ใช้ได้ แต่มันยังไม่ใช่สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้นเป็นธรรมดา มันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ สิ่งที่มันมีอยู่แล้ว แล้วเราพิจารณาอยู่แล้ว เพราะมันคิดขึ้นมาเอง ถ้าจิตเราสงบแล้วมันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม การเห็นนั้นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าการเห็นจับต้องได้นะ นั่นล่ะมันจะปากประตูการเข้าสู่วิปัสสนาญาณ

ถ้าวิปัสสนาญาณ การชําระล้างแล้ว อันนั้นถ้ามันวิปัสสนาไปแล้ว ถ้ามันมีกําลัง มันมีความสามารถ ถ้ามันปล่อยมันก็เป็นตทังคปหาน ถ้ามันปล่อยนะ ถ้ามันปล่อยตามความเป็นจริง แล้วก็หมั่นคราดหมั่นไถที่ว่าพระสารีบุตรมี ๑๐๐ องค์ ๑,๐๐๐ องค์ นี่ก็เหมือนกัน หมั่นคราดหมั่นไถ ทําแล้วทําเล่าๆ ถึงที่สุดเวลามันขาด มีอันเดียว พระสารีบุตรมีองค์เดียว เวลามันขาดมีอันเดียวเท่านั้นน่ะ เวลามันขาด เหมือนกัน มีอันเดียว ไม่มีหลายอันหรอก แต่นี้มันไม่ใช่เพราะอะไร ไม่ใช่เพราะ ๓-๔ วันไปแล้วผมก็มาเข้าใจว่าผมโดนกิเลสหลอก

ตัวเองก็ยังเข้าใจได้ ถ้าตัวเองเข้าใจได้มันก็เป็นความจริงไง ความจริงคือว่ามันไม่ตทังคปหานไง มันไม่ได้เป็นความจริงอย่างนั้น เราเองเราก็เข้าใจได้ แต่หลวงพ่อมีอยู่ก็ถามหลวงพ่อสักหน่อยหนึ่ง ถ้าหลวงพ่อไม่มีอยู่ ผมก็รู้ของผมเหมือนกัน แต่ในเมื่อมีหลวงพ่ออยู่ หลวงพ่อต้องมาออกแรงนิดหนึ่ง

ก็ถามมาแล้ว นี่พูดให้เข้าใจไง ให้เข้าใจว่าสิ่งที่ทํามาแล้วมันก็ไม่ได้ผิด ไม่ผิดหรอก ไม่ผิดเพราะคนเรา คนเรานะ ใครก็แล้วแต่จะทําไร่ไถนา เขาก็ต้องปรับพื้นที่ของเขาทั้งนั้นน่ะ เราจะไปทําไร่ไถนาในป่าในเขาหรือ ในป่ามันมีวัชพืชอยู่แล้ว มันปลูกข้าว ไปทําไร่ไถนาไม่ได้หรอก มันต้องปรับพื้นที่ ฉะนั้น ทุกๆ คนอยากจะภาวนาต้องหาใจของตัว ต้องหาใจของตัว หาหลักใจของตัวแล้วพิจารณาตรงนั้น ทุกคนก็ต้องทําแบบนี้เหมือนกัน

ถ้าทํามาแล้ว ทีนี้ใครทําได้ง่ายได้ยาก หลวงตาใช้คําว่า “จะขุดบ่อนํ้า” บ่อใครตื้น บ่อใครลึก ถ้าบ่อใครลึกก็ต้องขุดลึกหน่อย บ่อใครตื้นก็ต้องขุดตื้นหน่อย ขุดไปตื้นแล้วเขาก็เจอนํ้า เพราะเขาสร้างอํานาจวาสนาของเขามาแบบนั้น ถ้าบ่อใครลึกก็ต้องขุดไป ๑๐๐ เมตร ๑,๐๐๐ เมตรกว่าจะได้นํ้าของเขา แต่นํ้าก็ต้องมี

นี่ก็เหมือนกัน เราทําของเรา เราพิจารณาของเรา เราก็มีหัวใจทั้งนั้นน่ะ แต่ใครทําได้ง่ายได้ยากมันอยู่ที่วาสนาของคนคนนั้น ฉะนั้น เราทําของเราไป

ถ้าพูดถึงผิด มันไม่ผิด เพียงแต่เขาบอกว่าเป็นตทังคปหานหรือเปล่า อันนี้มันเป็นระดับ มันเป็นเรื่องของธรรมะ แล้วถ้าพูดไม่ถูกที่ถูกทางมันจะสับสน ฉะนั้น ตทังคปหานมันต้องจิตสงบ จิตเห็นอาการของจิต แล้วพิจารณาปล่อยวางเป็นครั้งเป็นคราวขึ้นมา นั่นคือตทังคปหานเพราะมันไม่สมุจเฉทฯ มันไม่จบสิ้น

จากตทังคปหานพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ ถึงที่สุดเวลามันสมุจเฉทปหาน อันนั้นล่ะอกุปปธรรม อันนั้นจบสิ้น อันนั้นเป็นมรรคเป็นผล ในศาสนามันเป็นชั้นเป็นตอนในการปฏิบัติ ฉะนั้น มันถึงต้องสร้างสมบุญญาธิการ ทําคุณงามความดีเพื่อประโยชน์ เพราะคุณงามความดีข้างในมันมีอํานาจวาสนา มันมีบารมีมาเสริม มันมีต่างๆ มาเป็นประโยชน์กับเราในการภาวนา เราภาวนาของเราให้ได้ ทําเพื่อความเป็นจริงของเรา มันจะเป็นมรรคผลนิพพานของเราเอง เอวัง

๕

ชิงมรรค

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๘ สิงหาคม ๒๕๕๖

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อยากให้หลวงพ่อชี้แนะครับ”

ส้มหล่น มีเปลือก มีเนื้อ ถ้ามองผลส้มทั้งหมดดูเหมือนเป็นหนึ่ง แต่จริงๆ มีเปลือก มีเนื้อประกอบกัน และทั้งสองก็คนละส่วนกัน แล้วถ้าอยากเห็นเนื้อโดยไม่ปอกเปลือกจะทําได้อย่างไรครับ ขอความเมตตาด้วย

ตอบ : เวลาคิด เราศึกษาไป เวลาศึกษา เมื่อวานมาเขาก็พูดอย่างนี้เหมือนกัน เขาบอกว่าฟังเว็บไซต์เรามา ๒ ปีแล้ว ที่มาเมื่อวาน แล้วเขาก็ไปทั่วมาเหมือนกัน แต่เขาบอกว่าเอาเว็บไซต์นี้เป็นตัวหลัก ตัวหลัก หมายความว่า เขาก็ยังได้มีจุดยืนไง ไม่ให้พระองค์ไหนชักนําไปทางที่ผิด

ทีนี้พอเขาศึกษา เขาศึกษาแล้ว แต่เขาไม่มีโอกาสได้คุยกับเรา เมื่อวานมาคุยแล้วนะ คุยแล้วมันเหมือนหญ้าปากคอก มันของพื้นๆ ของที่เราคาดไม่ถึง ถ้าของที่เราคาดไม่ถึง เราต้องทําความสงบของใจ ถ้าใจเราสงบแล้ว มันเห็นตามความเป็นจริงแล้ว คนที่เห็นตามความเป็นจริงมันไม่ถามใครหรอก คนที่ไม่เห็นตามความเป็นจริง ยิ่งเห็นยิ่งงง ถามแล้วถามอีกเลย แล้วยิ่งถามก็ยิ่งงง

นี่ก็งงเหมือนกัน ไอ้ที่ว่าส้ม เปลือกส้ม เวลาเราพยายามอธิบาย อย่างเช่นเปลือกส้มหรือมะพร้าวนี่เป็นบุคลาธิษฐาน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการเป็นบุคลาธิษฐาน ธรรมาธิษฐาน บุคลาธิษฐานคือพยายามจะสร้างรูปแบบมาให้พวกเราเห็นภาพได้ ธรรมาธิษฐานคือธรรมที่มันละเอียดลึกซึ้ง ฉะนั้น มันเป็นความจริง ความจริงของผู้รู้จริง นี่ไง ที่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกรู้จําเพาะตนๆ เอาออกมาให้ใครรู้ใครเห็นไม่ได้

แต่ถ้ารู้เห็นไม่ได้ เพราะว่ารู้จําเพาะตน แล้วรู้เห็นไม่ได้ก็พูดให้มันเหมือนกับครูบาอาจารย์ที่พูด ก็นึกว่าเรามีธรรมๆ แต่เป็นไปไม่ได้ เจ้าคุณจูม ธรรมเจดีย์ ท่านเป็นอุปัชฌาย์ เป็นเจ้าคณะภาค ฉะนั้น ท่านจบ ๓ หรือ ๖ ประโยคจําไม่ได้ ท่านเป็นนักวิชาการนะ แล้วท่านเป็นผู้ปกครองด้วย ฉะนั้น เวลาท่านต้องการให้ศาสนามั่นคง ท่านพูดเอง เจ้าคุณจูม หลวงตาเล่าบอกว่า ท่านพูดเอง บอกว่า “จริงๆ เราไม่อยากได้ตําแหน่งอะไรหรอก เราไม่อยากเป็นเจ้าคณะภาคหรอก แต่ที่เป็นอยู่นี้ก็เป็นเพื่อจะคุ้มครองกรรมฐานไม่ให้เขามารังแก ไม่ให้เขามารังแก”

คําว่า “รังแก” เห็นไหม รังแก หมายถึงว่า ถ้าใครไม่เห็นด้วย ใครไม่ชอบใจด้วยก็พยายามจะกีดกัน แต่ท่านอยู่เพื่อคุ้มครองดูแล คุ้มครองดูแลเพราะจิตใจท่านเป็นอย่างนั้น เวลาลูกศิษย์ลูกหา เพราะท่านเป็นอุปัชฌาย์ ท่านบวชให้ทั้งหมด ท่านถึงเอาลูกศิษย์ลูกหาของท่านมาคุยธรรมะกัน อย่างเช่นให้หลวงปู่ขาวมาคุยกับหลวงตา ให้หลวงปู่ฝั้นมาคุย ท่านเป็นคนจับให้คุยกันๆ

คําว่า “คุยกัน” ธมฺมสากจฺฉา คือตรวจสอบกันไง ตรวจสอบกันให้เป็นความจริงๆ ขึ้นมาไง ถ้ามันตรวจสอบกันมันเป็นความจริงขึ้นมามันก็เป็นความจริงขึ้นมา ถ้ามันตรวจสอบอย่างนั้น

บอกว่ารู้จําเพาะตนแล้วพูดไม่ได้ รู้จําเพาะตนแล้วคนอื่นรู้ไม่ได้ รู้จําเพาะตน ฉันจะรู้ของฉันคนเดียว ใครมาถามอะไรก็แถไปเรื่อย รู้จําเพาะตนๆ...ไอ้นั่นรู้จําเพาะตนอย่างนั้นมันมารน่ะ มันกิเลส

รู้จําเพาะตนแต่มันพูดได้ แล้วต้องพูดกับคนที่รู้ ถ้าไปพูดกับคนไม่รู้ มันก็รู้จําเพาะตน มันก็โม้นั่นน่ะ เพราะเขาไม่รู้กับเรา ใครไม่มีอาชีพอย่างใด ในวงการวิชาชีพเดียวกันเขาคุยกันเขาจะรู้ว่าวิชาชีพเขาใครมีกึ๋นและใครไม่มีกึ๋น ในทุกวิชาชีพ ถ้าวิชาชีพ ทุกคนมาคุยกันเองในวิชาชีพเดียวกันเขาจะรู้เลยว่าที่มาที่ไปเป็นอย่างไร นักปฏิบัติด้วยกันเขาจะรู้กัน ถ้าเขารู้กัน เขามีความเห็นเหมือนกัน อริยสัจมีหนึ่งเดียวๆ ไม่มีสองหรอก จะมีทางไหนก็แล้วแต่ วิชาชีพใดก็แล้วแต่ สุดท้ายเงินเดือน ใครเซ็นชื่อรับเงินเดือนหมดแหละ

นี่ก็เหมือนกัน สุดท้ายวิชาชีพใดก็แล้วแต่ ผลของมันคือ มรรคผลนิพพานไง ผลของมันเป็นความจริงไง ถ้าเป็นความจริงมันก็เป็นความจริง ทีนี้เป็นความจริง เรารู้ความจริงนั้นไม่ได้ แล้วพยายามจะรู้ให้ได้ นี่ชิงมรรคชิงผลไง อยากจะได้มรรคอยากจะได้ผล แต่มันไม่เป็นความจริง ถ้าไม่เป็นความจริงขึ้นมา

คําว่า “เปลือกส้ม” เปลือกส้มเราอธิบาย เวลาอธิบาย เวลาเป็นบุคลาธิษฐาน เราอธิบายถึงเปลือกส้ม เปลือกส้ม ถ้าเราปอกเปลือกส้มแล้ว ปอกเปลือกส้มจนสมุจเฉทปหานเป็นพระโสดาบัน ใยส้ม ใยส้มอยู่ข้างใน แล้วก็เปลือกชั้นใน แล้วก็เนื้อส้ม เราจะให้เห็นว่ามรรค ๔ ผล ๔

มะพร้าวก็เหมือนกัน เวลามะพร้าวเราบอกว่าเปลือกมะพร้าว กะลามะพร้าว เนื้อมะพร้าว นํ้ามะพร้าว เพราะมันลงกันได้กับมรรค ๔ ผล ๔ ถ้ามรรค ๔ ผล ๔ ไอ้นี่มันอยู่ที่ว่าใครมีกึ๋น ใครมีกึ๋นแล้วเขาจะเอาบุคลาธิษฐาน เอาตัวอย่างขึ้นมาอ้าง เอาตัวอย่างขึ้นมาให้เป็นแบบอย่าง แล้วให้คนเห็นได้ว่าจิตของเราเป็นอย่างไร แต่จิตมันก็เป็นนามธรรมทั้งหมด นามธรรม โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล เห็นไหม มันสังโยชน์ ๓ มันขาดไปอย่างไร มันปอกเปลือกอย่างไร มันเข้ากันได้กับคนที่เขารู้เขาเห็นแล้วเขาอุปมาอุปไมยให้เราเข้าใจ ถ้าให้เราเข้าใจ เราก็อุปมาอุปไมยเพื่อให้เห็น แล้วถ้าการอุปมาอุปไมย อุปมาอุปไมยให้ใครฟัง

อุปมาให้ผู้ใหญ่ฟัง ผู้ใหญ่ก็เข้าใจได้ ทั้งเปลือกส้ม ทั้งส้ม หรือมะพร้าวมันก็รู้ได้ ไปอุปมาให้เด็กๆ มันฟังสิ บอกว่านี่เปลือกส้ม นี่ส้ม มันไปเอารูปพลาสติกมาบอกของหนูก็ส้ม มันมีพลาสติก เห็นไหม ปั้นรูปส้ม ของหนูก็ส้ม อ้าว! ลูกมะพร้าว ของหนูก็มะพร้าว มะพร้าวหนูกับมะพร้าวลุงไม่เหมือนกัน ของลุงมันหนักๆ ของหนูมันเบาๆ

นี่ก็เหมือนกัน จินตนาการ เรื่องเวลาอธิบายนี่นะ อธิบายจําเพาะไง ฉะนั้นบอกว่าเวลาเทศนาว่าการใครฟังเข้าใจได้ แต่พอลงบันไดไปแล้วลืม ลงบันไดไปจับต้นชนปลายไม่ถูกแล้ว แต่ถ้ายังอยู่กับผู้รู้จริง ผู้รู้จริงเขาประคองไว้อยู่ มันก็ได้ ถ้ามันได้มันก็เป็นความจริงขึ้นมา ถ้ามันไม่เป็นความจริงก็ไม่เป็นความจริง

ฉะนั้น เปลือกส้ม เนื้อส้ม มันอยู่ที่มุมมอง ชิงมรรคชิงผลไม่ได้หรอก มันต้องฝึกหัดให้เป็นความจริงขึ้นมา ถ้ามันฝึกหัดตามความเป็นจริงขึ้นมามันก็จะเป็นจริงขึ้นมา เห็นไหม นี่เขาบอกในเมื่อมันเป็นส้มกับเปลือกส้มมันก็เป็นอันเดียวกัน แล้วจะมองทะลุเข้าไปได้อย่างไร

ต้องไปหาที่เขาสร้าง พวกผู้กํากับที่เขาได้เหรียญทอง ต้องหาผู้กํากับนั่นน่ะ แล้วเขียนเรื่องเลย เขียนเรื่องเสร็จแล้วให้เขาสร้างหนัง พอสร้างหนังแล้วมันก็จะใช่ เนื้อส้ม เปลือกส้ม ยิ่งตอนนี้หนังการ์ตูนมันวาดเนาะ ให้เป็นอย่างนั้นเลย มันจะเอาทางวิชาการ เอาทางโลกมาเปรียบเทียบ พอเปรียบเทียบ ฉะนั้น คําว่า “เปรียบเทียบ” เวลาทําสมาธิ นี่ผลของสมาธิ ใครทําสมาธินะ ทําความสงบของใจ ๔๐ วิธีการ เขาทําอย่างนั้น ผลของสมาธิ สมาธิก็แค่นั้นน่ะ แค่สมาธิ

แต่เวลาขั้นของปัญญานะ หลวงตาท่านพูดประจําว่าขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขต ปัญญาก็คือเรดาร์ เรดาร์มันจับ ดูสิ ดาวเทียมมันครอบคลุม มันจับได้หมดเลย มันดู ส่งเข้าไปในราชการลับ มันรู้ไปหมด มันต้องรู้ไง เพราะว่าคุณสมบัติของเขามันอยู่ที่ตรงนั้น นี่ขั้นของปัญญาต้องเป็นอย่างนั้น ไอ้นี่ขั้นของปัญญาจะให้คนติดโปรแกรมให้ หลวงพ่อยัดโปรแกรมใส่หัวให้ที เดี๋ยวจะเป็นพระอรหันต์ ยัดโปรแกรมเข้ามาเลย โปรแกรมเป็นอย่างไร มันไม่มีหรอก อย่าชิงมรรค ชิงมรรคชิงผลมันไม่มี

แต่ถ้ามันเป็นความจริง เวลาเราถามปัญหามา ปัญหาที่มันเป็นข้อความสงสัย เราก็ถามสิ่งนั้นมา ถ้าขั้นของปัญญานะ ก็อธิบายไป ฉะนั้น เวลาคนที่มีปัญญา เวลาพระสารีบุตร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนนะ สอนยาก เวลาพระโมคคัลลานะเป็นพระโสดาบันเพราะมาจากพระอัสสชิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนพระโมคคัลลานะ ๗ วันเป็นพระอรหันต์ไปเลย แต่พระสารีบุตรมีปัญญามาก แล้วมีปัญญามาก เวลาเทศนาว่าการ คนมีปัญญามันจะแบบว่าต่อต้าน คนมีปัญญาไม่ยอมเสียเชิง ไม่ยอมรับอะไรทั้งสิ้น ไม่ยอมรับอะไรทั้งสิ้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ เทศน์หลานของพระสารีบุตรแท้ๆ

“ไม่พอใจนั่น ไม่พอใจนี่”

“ถ้าเธอไม่พอใจสิ่งใดๆ เธอต้องไม่พอใจอารมณ์ความรู้สึกของเธอด้วย เพราะอารมณ์ความรู้สึกของเธอก็เป็นวัตถุอันหนึ่ง”

อารมณ์ ถ้าคนมีปัญญาเขาจับได้ เขาจับอารมณ์ความรู้สึกอันนั้นได้เลย เขาจับมาพิจารณาได้ ถ้าเราไม่มีปัญญาใช่ไหม อารมณ์เรามันก็เป็นของเราใช่ไหม โกรธเราก็โกรธ เราก็ไปหมดใช่ไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย้อนกลับเลย พอย้อนกลับ พระสารีบุตรอยู่ข้างหลัง ปิ๊ง! นั่นไง คนที่เขามีปัญญา คนที่เขามีปัญญานะ เวลาหลวงตาขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น ท่านบอกไปถามปัญหาหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นท่านล้มโต๊ะเลย ไปหาเอาเอง ไปหาเอาเอง

ยิ่งบอกไปมันยิ่งจินตนาการมากขึ้น ยิ่งบอกไปยิ่งยากขึ้น ยิ่งบอกไปยิ่งมีปัญหามากขึ้น ฉะนั้น สิ่งที่ว่าตอบปัญหาๆ ตอบไม่หมดหรอก ตอบหมดแล้วเดี๋ยวมันมีปัญหา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าพูดจะบอกว่า แล้วจะทําอย่างไรล่ะ เปลือกส้มกับส้มจะมองทะลุไป

ก็แสงเลเซอร์ไง เอาแสงเลเซอร์ยิงเลย เดี๋ยวเอาส้มไปโรงพยาบาล เข้าอุโมงค์เลย ฉีดสีด้วย เอาส้มฉีดสีเลย แล้วเข้าอุโมงค์ อุโมงค์มันฉายเลย เดี๋ยวเอาฟิล์มมาดูว่ามันทะลุไปไหม มันคิดไปนู่นไง ถ้ามันคิดไปนู่นมันก็ออกไปนู่นน่ะ ถ้าคิดไปนู่นมันก็เป็นวิทยาศาสตร์ไง ในส้มมันก็มีเนื้อส้ม มีเปลือกส้ม แล้วมีเปลือก เราจะทะลุเปลือกเข้าไปได้อย่างไร ถ้าทะลุเปลือกเข้าไปได้ นี่ชิงมรรคชิงผล ชิงสุกก่อนห่าม ไม่มีพื้นฐานแล้วมันก็จะเอามรรคเอาผล เอามรรคเอาผลมันก็ไม่มีมรรคผลให้ตามความเป็นจริง

สิ่งที่ว่าเวลาเรียนมาเป็นปริยัติ ปริยัติเป็นทางวิชาการ วิชาการ หลวงตาท่านพูดบ่อย ต้องมีปริยัติถึงต้องมีปฏิบัติ แล้วต้องมีปฏิเวธ ปริยัติการศึกษามันก็ไม่เสียหายอะไรเพราะถ้าศึกษามาเพื่อปฏิบัติ ทีนี้ศึกษามาแล้วก็วางไง ที่หลวงตาไปหาหลวงปู่มั่น “มหา มหาก็เรียนถึงมหานะ ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้ประเสริฐมาก เคารพบูชายกไว้ ความรู้ที่เรียนมาใส่ลิ้นชักไว้ สมองที่มันเรียนมาใส่ลิ้นชักไว้แล้วลั่นกุญแจมันไว้อย่าให้มันออกมา”

นี่ก็เหมือนกัน เอาแต่ทางวิชาการมา เอาแต่สิ่งที่ศึกษามา แล้วก็เอามาถาม อย่าให้มันเอามา ใส่ลิ้นชักไว้ แล้วลั่นกุญแจมันไว้ด้วย แล้วมหาปฏิบัติไป ปฏิบัติไป ถ้าเป็นความจริงปั๊บ ถ้ามันถึงความจริงนะ ความจริงภาคปริยัติกับภาคปฏิบัติมันจะมาอันเดียวกันเลย ภาคปริยัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ภาคปริยัติทางวิชาการที่จริงนะ ปฏิบัติไปแล้วเป็นอย่างนั้นจริงๆ จริงๆ เลย อันเดียวกันเลย

แต่ถ้าเวลาภาคปริยัติมา เราศึกษามาทางวิชาการแล้วจะให้เป็นอย่างนั้น จะให้เป็นอย่างนั้นน่ะ นี่ไง ก็เอาส้มเข้าไปอุโมงค์เลย เอาเข้าอุโมงค์ เดี๋ยวพอเข้าอุโมงค์เสร็จ จบแล้วเดี๋ยวดูฟิล์ม ดูฟิล์มว่ามันจะเข้าได้ไหม ปริยัติเขาบอกไว้อย่างนั้นใช่ไหม ปริยัติต้องทําอย่างนั้นๆ เราก็จินตนาการไปเลย แล้วเป็นจริงเป็นอย่างไร

ศีล สมาธิ ปัญญา เราต้องทําเองขึ้นมา สติก็เป็นสติของเรา สมาธิก็เป็นสมาธิของเรา ปัญญาก็เป็นปัญญาของเรา เราเป็นคนทําเอง เราเป็นคนพิจารณาเอง แล้วเรารู้ของเราเอง มันจะสงสัยไปไหน ไอ้นี่ความจริงมันไม่มี แต่ชิงมรรค ก็อยากได้ก่อนไง “หลวงพ่อยัดโปรแกรมเข้ามาเลยในหัว หลวงพ่อยัดเข้ามาเลย”

ก็เอ็งก็เรียนมาแล้วกูจะไปยัดอะไรอีกล่ะ เรียนมาของพระพุทธเจ้าสุดยอดแล้ว เราจะมีอะไรไปยัดอีก ของพระพุทธเจ้ามันยอดอยู่แล้ว ยอดเยี่ยมอยู่แล้ว แต่ภาคปฏิบัติเอ็งยังไม่มีไง ถ้าเอ็งยังปฏิบัติขึ้นมาไม่ได้ มึงจะเอาอะไรขึ้นมาล่ะ แล้วจะเอาอย่างไร ในเมื่อส้มกับเปลือกส้มมันก็เป็นอันเดียวกัน เราจะทะลุเปลือกส้มเข้าไปได้อย่างไรล่ะ

ไอ้นั่นมันเป็นอุปมาอุปไมยของเราเอง คําว่า “อุปมาอุปไมย” มรรคผลมันอยู่ที่ใจ มรรคผลมันไม่ได้อยู่ที่ส้มหรอก มรรคผลมันก็ไม่ได้อยู่ที่ส้ม มันก็ไม่ได้อยู่ที่มะพร้าว มะพร้าวเป็นมรรคเป็นผลหรือ ส้มเป็นมรรคเป็นผลหรือ กินทุกวันน่ะ ไปดูตลาดส้มสิ ส้มนี่ปอกกินหมดแหละ มรรคผลกินเข้าท้องเลย ส้มเอามาคั้น แล้วพอคั้นเสร็จแล้วมันเหลืออะไรล่ะ ก็เหลือกากก็ทําอีเอ็มนั่นล่ะ แล้วเนื้อล่ะ นํ้าก็ดื่มเข้าไปแล้วไง แล้วส้มไปไหนล่ะ

ที่พูดไปนั้นมันเป็นบุคลาธิษฐาน แล้วเราก็พิจารณาของเรา ถ้ามันเป็นความจริงได้มันก็เป็นความจริง ไอ้นี่ถามมาเลยนะ ในเมื่อเนื้อส้มกับเปลือกส้มมันก็ประกอบกัน มันเป็นคนละส่วนกัน แล้วเนื้อส้มกับเปลือกส้ม ทําอย่างไรมันถึงจะทะลุเข้าไป

ทะลุเข้าไปคือหวังมรรคหวังผลไง ทะลุเข้าไปมันก็ปอกทิ้งไง ถ้าปอกทิ้งมันปอกไม่ได้ ถ้าปอกไม่ได้มันก็คือไม่ได้

ครูบาอาจารย์ที่ฉลาด หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตา หลวงปู่ฝั้น ครูบาอาจารย์ที่ฉลาดนะ มาถึงปั๊บ ท่านจะบอกเลยว่าวางให้หมดนะ แล้วพยายามทําความสงบ ถ้าจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา แล้วถ้าปัญญามันเกิดขึ้นมาจากจิตของใครนะ จิตดวงนั้นมันจะชําระล้าง ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นจริงท่านสอนตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริงแล้วก็ฝึกหัดขึ้นมาตามความเป็นจริง แล้วมันก็อยู่ที่ความสามารถของจิตดวงนั้น ครูบาอาจารย์ที่ท่านทําความเป็นจริงมา ท่านรู้ว่าจริงมันทํามาอย่างใด แล้วควรจะเป็นอย่างใด

แต่ส่วนใหญ่แล้วในปัจจุบันนี้ไอ้พวกชิงสุกก่อนห่าม ชิงมรรคชิงผล มันคาดมันหมาย แล้วสังคมก็คุยกันเรื่องคาดเรื่องหมาย หมายมั่นกันไปว่าจะเป็นมรรคเป็นผลอย่างนั้น แล้วก็คุยกัน คุยกันเข้าใจกัน เข้าใจกันเพราะอะไร เพราะเป็นสมมุติ เป็นจริงของครูบาอาจารย์ เป็นจริงขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นจริงของครูบาอาจารย์ของเรา แต่ในเมื่อครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการมาเพื่อหวังจะดึงพวกเราขึ้นไป แล้วเราก็ไปจําสิ่งนั้นมา แล้วก็มาคาดมาหมาย มาจินตนาการเป็นกลุ่มชนหนึ่ง แล้วก็ว่ากันไปอย่างนั้นน่ะ แล้วก็เชื่อกันไป แล้วก็ว่างๆ ว่างๆ

ว่างๆ อากาศมันก็ว่าง อากาศมันไม่ทุกข์ไม่ร้อนไปกับใครเลย จิตใจของเรามันทุกข์มันยาก พอมันตรึกในธรรมขึ้นมามันรู้เท่าแล้วมันปล่อยวาง ก็เท่านั้น ก็เท่านั้นจริงๆ นะ ก็เท่านั้นจริงๆ มันเป็นมิจฉา มิจฉาที่ไหนรู้ไหม มิจฉาที่ว่าเรือไม่มีหางเสือ เครื่องบินขึ้นไปแล้วควบคุมไม่ได้ มันไปไหน เครื่องบินน่ะ เครื่องบินขึ้นไปอวกาศแล้วควบคุมไม่ได้ มันโหม่งโลกนะ ตายหมดทั้งลํา

นี่ก็เหมือนกัน ปฏิบัติไปแล้วว่างๆ ว่างๆ เราฟังแล้ว โอ๋ย! น่าเบื่อ เบื่อมาก ฉะนั้น ว่างๆ ว่างๆ เอ็งเป็นคนไหม เอ็งเป็นคนหรือเปล่า เอ็งรู้จักตัวมึงไหม เอ็งรู้จักจิตเอ็งไหม เอ็งเป็นคน เอ็งยังไม่รู้จักความเป็นคนของเอ็งเลย แล้วเอ็งจะปฏิบัติอะไรกัน ว่างๆ ว่างๆ ว่างๆ อะไรของเอ็ง

แต่ถ้ามีสตินะ โอ้โฮ! หลวงพ่อ โอ้โฮ! โอ้โฮ! นั่นแหละของจริง คนเขาเป็นจริงนะ โอ้โฮ! โอ้โฮ!

ไอ้ว่างๆ ว่างๆ แจกขนมเมื่อกี้ เด็กๆ มันก็ว่างๆ เด็กๆ มันรับขนมเมื่อกี้ เออ! หลวงพ่อว่าง หลวงพ่อว่าง มันได้ยาคูลท์ไปคนละขวด มันว่าว่างหมดเลย

ถ้าเรามีวุฒิภาวะ ฟังเขาคุยกัน ฟังสังคมที่เขาเชื่อกัน เราก็สังเวชกันแล้ว แต่สังเวชแล้วจะพูดหรือไม่พูดเท่านั้นน่ะ ถ้าพูดไปมันก็เหมือนชนชั้น พูดไปก็เหยียบยํ่ากัน เราดี เขาชั่ว เราถูก เขาผิด ถ้าพูดไปมันก็จะเป็นรูปลักษณะนั้น

แต่ถ้าเราปฏิบัติของเราไป เราทําความจริงของเราขึ้นมา แล้วเรารู้จริงขึ้นมาแล้ว เรารู้จริงเลย แล้วเราจะสังเวชมาก สังเวชมาก ทีนี้กรณีอย่างนี้มันก็เป็นพรหมวิหาร ๔ มันเป็นธรรมของผู้บริหาร ผู้ปกครอง ในเมื่อเราบอกเขาแล้ว เราชักนําเขาแล้ว ถ้าเขาไม่เชื่อก็ต้องอุเบกขา ถ้าอุเบกขาแล้วก็สบาย กรรมของสัตว์ วัวใครก็เข้าคอกมัน สัตว์ตัวใดมันก็เข้าคอกเข้ากลุ่มเขานั่นแหละ ก็กรรมของสัตว์ อุเบกขา จบ

ถ้าไม่อุเบกขานะ ครูบาอาจารย์เราทุกข์ตายเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยากรื้อสัตว์ขนสัตว์นะ อยากจะเอาไปให้หมดเลย แล้วเอาไปได้ไหม มันเอาไปไม่ได้หรอก เพราะคุณสมบัติของเขามันไม่มี ความเป็นไปในใจของเขามันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไม่ได้ แล้วใครจะไปรื้อไปขนมันล่ะ มันขนไม่ได้ มันขนไม่ได้ก็ต้องวางไว้อย่างนั้น นี่ไง อุเบกขาเสีย ถ้ามันจบแล้ว ถ้าถึงที่สุด เราก็ช่วยเขาเต็มที่นี่แหละ ถ้าช่วยเขาถึงที่สุดแล้วก็อุเบกขา ก็กรรมของสัตว์ ก็กรรมของเอ็ง เอ็งเชื่อเอ็งก็ทําไป ก็เรื่องของเอ็ง

แต่ถ้ามันทําถูก ทําถูกขึ้นมา ดูสิ ตั้งแต่หลวงตามา พอถึงพลิกขั้วของขั้วมะพร้าวแล้ว กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบแล้วกราบเล่าๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไป ๒,๐๐๐ กว่าปี มีตัวตนไหม แล้วเรากราบอะไรน่ะ เวลามันซาบซึ้งมันกราบแล้วกราบเล่า ใครจะรู้ใครจะไม่รู้ช่างหัวมัน ไม่เกี่ยว ไม่เกี่ยว กราบแล้วกราบเล่า กราบในหัวใจไง หัวใจเป็นพุทธะไง มันกราบกันที่นี่ไง แล้วมันไปที่ไหนล่ะ

ไอ้ที่พูดไปนั่นน่ะ ไอ้เปลือกส้ม ส้มอะไร ไอ้มะพร้าว มันเป็นบุคลาธิษฐาน เป็นธรรมาธิษฐาน แต่เวลาเราทําขึ้นมา ถ้าเราเป็นอย่างนั้น เราทําอย่างนั้น เป็นอย่างนั้นเราก็พยายามฝึกฝนของเรา ถ้าเรารู้ขึ้นมามันก็จบ ถ้าเราไม่รู้ขึ้นมามันจะเทียบอย่างอื่นก็ได้ ไม่จําเป็นต้องเอามาผูกมัดเลย หลวงพ่อพูดเรื่องมะพร้าว เรื่องส้ม เราก็ต้องเป็นมะพร้าว เป็นส้มด้วย

ส้มเขาเอาไว้คั้น ไปดูสิ ตามร้านอาหารเขาคั้นส้มกินกัน เปลือกส้มเต็มไปหมดนู่นน่ะ ไอ้นั่นมันเป็นธุรกิจอาหาร ไอ้ของเรา ในเมื่อสิ่งนี้มันเป็นผลไม้ที่ใครๆ ก็เห็นได้ ใครๆ ก็คุ้นชินกับมัน เราก็เอามาเปรียบเทียบขึ้นมา เปรียบเทียบให้หัวใจเรามีขั้นมีตอนอย่างนั้น แล้วเราเปรียบเทียบแล้วเราจะได้เข้าใจ จับมาเหมือนกัน แต่เราไม่ได้จับส้ม เราจับหัวใจของเรา แต่หัวใจมันปอกเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป มันปอกอย่างไร มันทําอย่างไร มันก็ได้มรรคได้ผลอย่างนั้น

นี่พูดถึงว่า “ทําอย่างใดถึงจะส่องทะลุไปได้”

แสงเลเซอร์

ถาม : เรื่อง “ขนลุก ตัวสั่น”

กราบนมัสการหลวงพ่ออย่างสูง กระผมเกิดอาการตัวสั่น ขนลุกเมื่อเห็นภาพภายนอก เช่น เห็นสุนัขนอนตายข้างถนน คนทุบหัวปลา คนที่เกี่ยวข้องพบปะที่แสดงความรู้ถึงการวนเกิดหรือตาย หรือสภาวธรรมที่พบในชีวิตประจําวัน แล้วจิตกระผมจะนําเหตุการณ์นั้นมาพิจารณาธรรม น้อมกลับมาสอนที่จิตตนเองเกี่ยวกับเรื่องความตาย การวนเกิดตายให้เห็นโทษเห็นภัยในภพชาติแบบเป็นปัจจุบันทันทีในขณะที่เห็น ที่ใจมันสัมผัสแล้วจะเกิดอาการขนลุก ตัวสั่นไหว ดูที่ใจก็ไม่ได้สั่นไหวหรือสงสารสิ่งที่เห็น สิ่งที่เกิดขึ้นบ่อยๆ ครับ

กระผมเข้าใจว่าเกิดปีติ เพราะจิตที่จับสิ่งภายนอกมาพิจารณาย้อนมาสอนตนเอง แล้วรู้มันมั่นคงในธรรมขึ้น มั่นคงในคําสอนของครูบาอาจารย์ขึ้นว่ามีจริง สัมผัสได้จริง และพอจะเข้าใจคําสอนที่ว่า “ธรรมะมีอยู่ทั่วไป” ขึ้นมาบ้างครับ กระผมมีคําถามดังนี้

๑. อาการขนลุก ตัวสั่นนี้ ที่กระผมเข้าใจมาแต่เดิมว่าเกิดปีติได้เฉพาะตอนนั่งสมาธิ อันนี้ก็เป็นปีติหรือไม่ ควรทําอย่างไรต่อไปครับ

๒. ถ้ากระผมเกิดพิจารณาแบบน้อมเข้ามาสอนจิตตนเองในทันทีทันใดตามสภาวธรรมนั้นๆ ซึ่งการพิจารณาก็ไม่อาจคาดหมายได้ก่อน ในขณะขับรถแล้ว หากจิตกลับเข้ามานิ่งขนลุก ตัวสั่น มีโอกาสจะเกิดอุบัติเหตุหรือไม่ครับ แต่เคยเป็นขณะขับรถ แต่ก็เป็นแค่วูบเดียวสั้นๆ ก็หายไป และยังสามารถขับรถได้ต่อไป กราบนมัสการหลวงพ่อด้วยความเคารพ

ตอบ : อันนี้ เห็นไหม อันนี้ว่าขนลุก ตัวสั่น เขาบอกว่า ถ้าปีติ เวลาเราปฏิบัติ ปีติก็จะเกิดต่อเมื่อเรานั่ง ปีติก็จะเกิดต่อเมื่อเราปฏิบัติ ปีติ สุข เวลาคนเดินจงกรมมันก็เกิดปีติได้ ปีติมันเกิดได้ ปีติ ถ้าจิตมันสงบนิ่ง จิตมันเข้ามาสงบแล้วมันได้รับผลของปีติ มันจะมีของมัน ที่ไหนก็มีของมัน เพราะว่าเวลาเดินจงกรมเราก็ลืมตาเดินจงกรม แต่มันเกิดได้ เกิดอย่างไรก็แล้วแต่มันก็วางไว้ มันผ่านไป เพราะปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ ปีติเป็นทางผ่าน

ฉะนั้น คําว่า “ปีติ” ปีติมันมีหลากหลาย บางคนเกิดปีติแล้วมันจะรู้อะไรแปลกๆ บางคนปีติเล็กน้อย แล้วปีติถ้ามันเกิดซํ้าเกิดซาก ปีตินั้นมันก็มีอยู่ แต่รสชาติมันไม่ชัดเจน มันไม่ดูดดื่ม มันไม่ดูดดื่ม มันไม่ให้รสชาติที่มันเห็นชัดเจน แต่มันก็มีของมัน อันนี้มันเป็นเรื่องธรรมดา เรื่องธรรมดานะ ถ้าคนภาวนาแล้วมันเป็นเรื่องธรรมดา แต่พวกเรา เวลาบอกว่าภาวนาเป็นชีวิตประจําวัน ต้องภาวนาเป็นชีวิตประจําวัน เพราะเรามีชีวิตประจําวันอยู่แล้ว ต้องเอาการภาวนาเป็นชีวิตประจําวัน ก็เลยเป็นประจําวันจนมันคุ้นชิน ประจําวันก็เลยทําแบบคุ้นเคย คุ้นเคยไปแล้ว อะไรเกิดมาก็เลยไม่รู้เหนือรู้ใต้เลย เลยคุ้นชินจนไม่มีอะไรเกิดขึ้นมา

แต่ถ้ามันเกิดขึ้นมาแล้วเรามีสติปัญญา มันผ่านขึ้นไปแล้ว ถ้าละเอียดขึ้นไปมันจะพัฒนาขึ้นไป นี้ถ้าปฏิบัติเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไปนะ แต่ถ้าปฏิบัติแล้ว ปฏิบัติไปแล้วเพื่อสร้างสมบารมี ปฏิบัติเพื่อทําคุณงามความดี ปฏิบัติเพื่อให้จิตใจเกิดอํานาจวาสนา อย่างนี้เราก็ปฏิบัติของเราสร้างสมบุญญาธิการของเราไป นี่พูดถึงปีติ

ฉะนั้น ถ้าเกิดว่า ข้อที่ ๒. เกิดถ้าเวลาเราเกิดปีติ เวลาเราเกิดการพิจารณาแบบน้อมเข้ามาสอนจิตตัวเองในทันทีทันใดในสภาวธรรมนั้น

นี่ไง ในทันทีทันใด ในการจะเอา เวลาเราคิดเราคิดได้หมดแหละ แต่เวลาทําจริงๆ ได้ไหมล่ะ เวลามาเรายังไม่รู้ตัวเลย เวลาถ้ารู้ตัว ไม่มา ถ้ารู้ตัวนะ ตั้งใจ ไม่มาหรอก เพราะตั้งใจมันรู้แล้ว เดี๋ยวถ้าเป็นสมาธินะ จะใช้ปัญญานะ เดี๋ยวถ้าปัญญาเกิดขึ้นมันจะพิจารณาแยกแยะเลยนะ นั่งไป ๕ ปีไม่มีมา เพราะมันเกร็ง มันเกร็ง กลัวสมาธิจะมา กลัวไม่ทัน ต้องรีบตั้งท่าไว้เลย เดี๋ยวสมาธิมานะ พอสมาธิมาแล้วจะพิจารณานะ ไม่ได้กินหรอก

แต่ถ้าพอสมาธิมันจะมา เอ๊ะ! งง มาอย่างไร ไปแล้ว ไปแล้ว ไม่ทัน มันไม่ทัน ไม่ทันเพราะอะไร ต้องฝึกฝนจนมีความชํานาญ ชํานาญในวสี ครูบาอาจารย์ท่านบอกชํานาญในวสี ในการเข้าในการออก ในการเข้า แม้แต่สมาธิเข้า เราก็เข้าไปกับสมาธิ ไปอยู่ในสมาธินั้น เวลาคลายออกมาเราก็คลายออกมาพร้อมกับสมาธิ พอคลายออกมาแล้วเราก็พิจารณาของเราไป นี่ไง ที่ว่าเป็นสมาธิๆ มันเป็นอย่างนี้ คือมันมีสติ มันมีเจ้าของไง ไม่ใช่ว่างๆ ว่างๆ ไม่รู้ว่าใครว่าง ไม่รู้มันบ้าหรือเปล่า แต่ถ้าเป็นสมาธินะ อืม! เป็นสมาธิ รู้ว่าเป็นสมาธิเลย เป็นสมาธิเพราะอะไรล่ะ เป็นสมาธิเพราะจิตใจมันปลอดโปร่งโล่งโถง มันไม่ยึดอะไรเลย แล้วมันรู้ตัวด้วย

ทีนี้บางคนเวลาปฏิบัตินะ เวลาบอกว่าเป็นสมาธิ ไปเจอเพื่อน เพื่อนก็แหย่ “สมาธิเป็นอย่างไร สมาธิเป็นอย่างไร” ไปบอกเขาทําไม ไปบอกสมาธิ สมาธิเอาไฟจี้เลย สมาธิเป็นอย่างนี้หรือเปล่า จี้ก็กระโดดน่ะสิ

สมาธิก็เป็นของเรา มันอยู่ข้างใน ถ้าสมาธิมันก็เป็นสมาธิ เวลาเข้าสมาธิชํานาญในวสี เข้าสมาธิ แล้วมีความสุขมาก เวลาออกมากําหนดพุทโธต่อเนื่องไป ถ้าใช้กําหนดลม ถ้าจิตยังพิจารณาได้ กําหนดลมต่อเนื่องไปให้มันมั่นคงขึ้นมาเรื่อยๆ แล้วถ้ามันออกมา ออกมาถ้ามันใช้ปัญญาได้ก็ใช้ปัญญาของมันไป นี่เป็นมรรค มันไม่ใช่ชิงมรรค ชิงมรรคไง ชิงมรรคชิงผลไง

“แล้วถ้าจิตมันสอน สอนจิตเข้าไปในทันทีทันใดได้ไหม”

นี่มันจะไปชิง คือมันไม่เป็นอย่างที่เราคิดหรอก มันเป็นไปไม่ได้หรอก มรรคผลมันจะเกิดขึ้นจากตามความเป็นจริง ไม่ใช่ไปตัดหน้ามัน ไปตัดหน้าเดี๋ยวก็ยิงกันไง ขับรถตัดหน้ากันเดี๋ยวก็ได้เสีย นี่ก็เหมือนกัน พอมรรคมันจะมา เราก็เบียดมรรคไว้ก่อนเลย กันไว้ไม่ให้มรรคมันแซง แล้วพยายามควบคุมมรรคจะได้ปฏิบัติ ชิงมรรคชิงผล

อันนี้มันคิดว่าเราเป็นปัญญาชน เราอยู่ในโลกของสมมุติ สมมุติบัญญัติ สิ่งนี้สมมุติบัญญัติคือชื่อของมัน เราให้ชื่อให้นามมันก็เลยเป็นสมมุติบัญญัติขึ้นมา อารมณ์ของเรา เราให้ชื่อให้นาม เราไปให้ชื่อให้นามว่าเป็นอย่างนั้นๆ แล้วมันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริง

ถ้าเป็นจริง สิ่งที่เป็นจริงก็คุณสมบัติ คุณค่าของมันก็เป็นจริงตามนั้น ถ้ามีสติมันก็สติจริงๆ แต่ถ้าสติมันมิจฉา ว่าเป็นสติๆ แต่มันเผลอไผลไปไหนก็ไม่รู้ บอกสมาธิๆ สมาธิก็คือการปฏิเสธ สมาธิคือการปฏิเสธอารมณ์ สมาธิคือการปฏิเสธสิ่งที่มีอยู่ แล้วบอกว่างๆ ว่างๆ มันปฏิเสธสิ่งที่มีอยู่ ปฏิเสธสิ่งที่รับรู้ ไม่ยอมรับรู้สิ่งใด แล้วมันบอกว่าเป็นสมาธิ แล้วมันเป็นสมาธิขึ้นมาได้อย่างไร เห็นไหม มันไม่มีคุณสมบัติในตัวมันเอง แต่เราก็สมมุติกันขึ้นมา สมมุติบัญญัติ สมมุติว่าเป็นสมาธิ ว่างๆ ว่างๆ เป็นสมาธิ มันสมมุติว่าเป็นสมาธิ แต่มันไม่มีคุณสมบัติของความเป็นสมาธิ เวลามันจะเกิดปัญญาขึ้นมามันก็เป็นโลกียปัญญา เป็นจินตนาการ เป็นจินตมยปัญญา มันก็บอกว่าสิ่งนั้นเป็นปัญญา

มันเป็นปัญญา ปัญญามันก็หมดไปรอบหนึ่งแล้ว มันก็วางแล้ว วางแล้วเพราะอะไร เพราะว่าถ้ากิเลสมันหลอก สมุทัยมันร่วมมาด้วยมันก็สร้างภาพ สร้างภาพให้เป็นดั่งที่เราว่า นี่กิเลสมันบังเงา กิเลสมันบังเงา กิเลสมันชักนําไปก่อน กิเลสมันสร้างภาพ เราก็บอก เออ! อย่างนี้เป็นธรรมๆ...มันเป็นเรื่องกิเลสหลอกทั้งนั้นเลย แล้วเราปฏิบัติไป “ก็ผมปฏิบัติธรรม แล้วมันเป็นกิเลสได้อย่างไรล่ะ ก็ผมปฏิบัติธรรม”

ก็ปฏิบัติธรรมไปพร้อมกับกิเลสไง ปฏิบัติธรรม เพราะกิเลสมันอยู่กับเรา ก็ปฏิบัติไปกับกิเลสไง กิเลสมันก็หลอกเราไง

เวลาครูบาอาจารย์ท่านทําความสงบของใจเข้ามาๆ ทําความสงบของใจ ถ้ากิเลสมันสงบตัว ใจมันถึงสงบได้ ถ้ากิเลสไม่สงบตัวลง มันสงบไม่ได้ มันก็ฟุ้งซ่านอยู่อย่างนั้นน่ะ มันก็จินตนาการ ทุกข์มันอยู่อย่างนั้นน่ะ นั่นมันถึงเป็นกิเลสไง ฉะนั้น ถ้าเราปฏิบัติของเรา เราก็พยายามทําของเราให้มันเป็นจริงขึ้นมา ถ้าเป็นจริงขึ้นมา มันเป็นไปตามขั้นตามตอน ถ้าทําความสงบของใจ ใจสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ใช้ได้หรือไม่ได้

ใจสงบแล้วนะ ออกฝึกหัดใช้ปัญญา คนไม่มีอํานาจวาสนา ยกขึ้นวิปัสสนาไม่เป็น ยกขึ้นวิปัสสนาไม่ได้ คือใช้ปัญญาไม่เป็น ว่าอย่างนั้นเลย ใช้ปัญญาไม่ได้ ภาวนามยปัญญามันใช้ไม่เป็นหรอก ไอ้พระที่โม้ๆ กันอยู่นี่ไม่มีสักตัวหนึ่ง ไม่มี ฟังทีเดียวก็รู้ พูดไม่พูดเท่านั้นน่ะ ที่โม้ๆ กันอยู่นี่ไม่จริง ถ้ามันจริง บอกมา จริงอย่างไร

แมลงวันไม่ตอมแมลงวันนะ ไม่อยากขุดคุ้ย อย่ามาโม้ ไม่มีอยู่หรอก ถ้าเป็นจริง โธ่! มันเป็นจริงมันจะรู้ได้ ถ้ามันเป็นอย่างนั้น ฟังทีเดียวก็รู้ เพียงแต่ว่าเราเห็นนํ้าใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นกับครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านเป็นธรรม ท่านเป็นธรรม หลวงปู่มั่นท่านพยายามจะวางรากฐานของกรรมฐาน แล้วพอพูดถึงหลวงตา หลวงตารับช่วงมา ท่านพยายามวางให้รากฐานกรรมฐานเราให้เข้มแข็งให้แข็งแรง พอให้แข็งแรง จะวางรากฐาน จะวางข้อวัตร วางต่างๆ แต่พวกที่ปฏิบัติ ถ้าใครมีหลักมีเกณฑ์ อย่างเช่นหมอ หมอเขามองถึงสุขภาพ เขามองถึงพฤติกรรมของคนไข้นะ เขามองพฤติกรรมของความเป็นอยู่ของคนไข้ว่าคนไข้เจ็บไข้ได้ป่วยมาเพราะอะไร

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ที่มีธรรมท่านจะวางของท่านให้ลูกศิษย์ลูกหาอยู่ในข้อวัตรปฏิบัติ ให้อยู่ในหลักในเกณฑ์ เพราะสิ่งนั้นมันเป็นสิ่งที่กิเลสมันจะสอดแทรกเข้ามา ถ้าครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมเหมือนหมอ หมอที่เป็นหมอ เรื่องพฤติกรรมการอยู่การกินของเด็ก หมอเขาจะเป็นห่วงมาก ถ้าพฤติกรรมการกินการอยู่ของเด็กมันถูกสุขลักษณะ ร่างกายจะแข็งแรง โรคภัยไข้เจ็บเขาจะน้อย ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรม ข้อวัตรปฏิบัติ ความเป็นอยู่ของพระ ท่านจะดูแลรักษาอย่างดี

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นธรรมอีลุ่ยฉุยแฉก ไม่ใช่อีลุ่ยฉุยแฉกนะ ตัวเองพาไปเอง ครูบาอาจารย์พาลูกศิษย์ไปเอง พาไปที่ไหนมีไวรัสไข้หวัดนก “ไหนๆ กินหน่อยๆ อันไหนไข้หวัดนก ไก่ไหน ขอชิมหน่อยๆ น่าลอง” พาไปเอง เศร้า เศร้าใจมาก นี่พูดไปก็อย่างที่ว่า แมลงวันไม่ตอมแมลงวัน จบ จบแล้ว

ถาม : หลวงตาปรารภว่า “นิสัยของขันธ์แก้ยากอยู่เหมือนกัน” นิสัยขันธ์ได้แก่อะไร และขออุบายวิธีการขัดเกลา

ตอบ : นิสัยของขันธ์ นิสัยของขันธ์เราจะบอกว่าก็คือสันดาน เวลาพระอรหันต์นะ พระอรหันต์แก้กิเลสได้ แต่แก้สันดานไม่ได้ สันดานไง ดูสิ อย่างเช่นพระสารีบุตร พระสารีบุตรเป็นพระอรหันต์ เป็นอัครสาวกเบื้องขวานะ แล้วเวลาเขานิมนต์ไปฉัน เป็นร่องสวน สมัยโบราณเป็นร่องสวน ไปโดดข้าม ไอ้คนนิมนต์มางงเลย นี่พระอรหันต์นะ พระอรหันต์ที่เป็นอัครสาวกเบื้องขวาด้วย ทําไมเล่นกระโดดอย่างนั้นเลย ก็นึกว่าพระอรหันต์นี่แหม! จะต้องนิ่มนวล ต้องลอยไปเลย ไอ้นี่เล่นกระโดดข้ามร่องสวนเลย

ก็ไปฉัน พาไปฉัน ทีนี้พอกลับมา พอกลับมาก็ไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าทําไมพระสารีบุตรทําอย่างนั้น

โอ้โฮ! เธอว่าอย่างนั้นไม่ได้นะ เพราะพระสารีบุตรท่านสร้างสมบุญญาธิการมาเยอะมาก ฉะนั้น บางชาติท่านเคยเกิดเป็นลิง นิสัยของลิงมันมีมา นิสัย นิสัยของลิงมันมีมา แต่ท่านก็สร้างสมบุญญาธิการมาเยอะมาก เพราะการสร้างสมบุญญาธิการ สร้างสมบุญญาธิการมาเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เอตทัคคะต้องสร้างบุญญาธิการมา เพราะพระอรหันต์มีมากมายเลย แต่การได้รับพยากรณ์เป็นเอตทัคคะคือความชํานาญการ ความชํานาญการของพระกัสสปะเลิศในทางธุดงควัตร ความชํานาญการของพระอานนท์ ความชํานาญการ เขาสร้างสมบุญญาธิการของเขามา

ทีนี้พระสารีบุตรสร้างมาเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เขาต้องสร้างของเขามามาก ขนาดสร้างมามากขนาดนั้น เวลาไปฟังเทศน์พระอัสสชิเป็นพระโสดาบัน เดินเข้ามาจะมาบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย “อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาของเรามาแล้ว” ยังไม่ได้เป็นพระอรหันต์นะ “อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาของเรามาแล้ว” เวลามาฝึกสอนจนเป็นพระอรหันต์แล้ว แล้วพอจะเผยแผ่ธรรมขึ้นมา ตั้งพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา

พระเขาโจมตีกันมาก บอกว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าลําเอียง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่เป็นธรรม ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรม อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาต้องตั้งพระอัญญาโกณฑัญญะ จะตั้งปัญจวัคคีย์ เพราะปัญจวัคคีย์เป็นสงฆ์องค์แรกของโลก ไอ้นี่ไปตั้งคนอื่นได้อย่างไร เพิ่งมา เพิ่งมาเมื่อกี้นี้ ตั้งเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายเบื้องขวาเลย โอ๋ย! พระพุทธเจ้าลําเอียง

พระพุทธเจ้าบอกว่าไม่ใช่ เราไม่ได้ลําเอียง เราพูดตามความเป็นจริง ก็สมบัติของเขา ก็พระสารีบุตรเขาสร้างของเขามา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้ตบแต่งอะไรเลย มันเป็นสมบัติของพระสารีบุตรเขา เขาได้สร้างอํานาจวาสนา อดีตชาติเขาสร้างของเขามาเต็มเปี่ยมของเขา แล้วเขาก็จะมาเสวยสมบัติของเขา เพียงแต่เรามา เราก็ตั้งเขาขึ้นมา เพราะมันเป็นศาสนาเดียวกัน เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา มันก็มีอัครสาวกเบื้องซ้ายเบื้องขวา ทุกองค์มันมีอย่างนั้น แล้วพระโมคคัลลานะ พระสารีบุตรเขาก็สร้างของเขามา แล้วเวลาเขามาก็บอกว่าเจ้าของทรัพย์สมบัติเขามา เขาเอาของเขาคืน ก็เขามาเอาตําแหน่งของเขา แล้วพระพุทธเจ้าไปลําเอียงตรงไหน

แต่ไอ้พวกเรามันไม่ชอบไง เราคิดแบบปัญญาชน ปัญญาชนก็เห็นเฉพาะปัจจุบันไง ก็เห็นว่าพระอัญญาโกณฑัญญะเป็นสงฆ์องค์แรกของโลก อัครสาวกเบื้องขวาก็ต้องเป็นพระอัญญาโกณฑัญญะ เป็นองค์อื่นไปไม่ได้

แต่พระพุทธเจ้าบอกมันไม่ใช่ เขาสร้างของเขามาตั้งแต่นานไกล แล้วเวลาเขามาก็ตั้งขึ้นมาเป็น พอตั้งขึ้นมา พระติเตียนกันมาก แต่พระพุทธเจ้าไม่พูดอย่างนั้น สมบัติของเขา เอตทัคคะทุกองค์เป็นสมบัติของเขา นี่คือนิสัยของขันธ์ นิสัยของเขา นิสัยมันติดมากับจิต

ขันธ์นะ ขันธ์ก็คือรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ สังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่ง คือจริตนิสัย คือความเคยชินของใจ ความคิดไง ความคิดกับจิต สังขาร สังขารมีร่างกายกับสังขารความคิด ถ้าสังขารความคิดมันอยู่กับจิตมาตลอดใช่ไหม เวลาสันดาน ลอกสันดรนี่ง่าย ลอกสันดานนี่ยาก

ทีนี้พระอรหันต์ พระอรหันต์เวลาสิ้นกิเลสแล้ว พระสีวลีมหาศาลเลย พระเรวัตตะอยู่ป่าตลอด พระเรวัตตะเป็นพระอรหันต์แล้วก็อยู่ป่าตลอด ไม่ออกมาเลย พระอัญญาโกณฑัญญะพอสําเร็จแล้วเอาพระปุณณมันตานีบุตร หลานมาบวชองค์เดียว อยู่ป่าเลย ไม่ออกมายุ่งกับใครเลย แต่พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ โอ้โฮ! พระโมคคัลลานะไปนรกไปสวรรค์ มาบอกพระพุทธเจ้า คนนั้นตายแล้วไปนี่ คนนี้ตายแล้วไปนั่น พระพุทธเจ้าบอก เออ! ใช่ เออ! ใช่

สุดท้ายพอเขาจะทําลายศาสนาพุทธ ทําลายใครก่อน ทําลายมือซ้ายมือขวาก่อน ก็เลยจ้างคนมาฆ่าพระโมคคัลลานะ แล้วพระโมคคัลลานะก็มีกรรมเก่าที่ทํากับแม่ไว้นมนานกาเลแล้ว ต้องพูดอย่างนี้เลยนะ เพราะเขาจะถามว่าฆ่าแม่แล้วมาเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายได้อย่างไร โอ้โฮ! เขาถามปัญหามาบอกว่า ฆ่าแม่เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายได้อย่างไร

เคยฆ่าแม่มาแต่อดีตชาตินานไกล ฆ่าแม่เสร็จแล้วก็ตกนรกอเวจี พ้นจากนรกอเวจีขึ้นมา แล้วมาสร้างบุญกุศลต่อเนื่องกันมาจนมาเป็นพระโมคคัลลานะ เศษกรรมอันนั้นยังตามมาตอนเป็นพระโมคคัลลานะ

แต่พูดถึงว่า นิสัยของขันธ์ๆ คือความเคยชิน นิสัยของขันธ์ ขันธ์มันยังมีนิสัย ขันธ์ ๕ ฉะนั้น เวลาพระอรหันต์ เป็นพระโสดาบัน ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ เป็นพระอรหันต์ ขันธ์อันบริสุทธิ์ ถ้าทําลายจนสิ้นเป็นขันธ์อันบริสุทธิ์ ถ้าขันธ์อันบริสุทธิ์มันก็มีนิสัยของมัน นิสัยของขันธ์ ดูสิ ดูครูบาอาจารย์ของเรา หลวงตาท่านพูดบ่อย ท่านจะพูดถึงหลวงปู่ฝั้น ท่านบอกหลวงปู่ฝั้นนุ่มนวลมาก ท่านเองนุ่มนวลไม่ได้อย่างหลวงปู่ฝั้น นี่นิสัย นิสัยของขันธ์

หลวงตาจะชมหลวงปู่ฝั้นประจําว่าหลวงปู่ฝั้นท่านจะนิ่มนวล พูดจา โอ๋ย! ร่มเย็นมาก นี่นิสัยของขันธ์ พระอรหันต์เหมือนกัน แต่นิสัยไม่เหมือนกัน นิสัยของขันธ์ แต่ธรรมพระอรหันต์อันเดียวกัน แต่นิสัยของขันธ์ นิสัยของหลวงตาไปอีกอย่างหนึ่ง นิสัยของครูบาอาจารย์เราเป็นอีกอย่างหนึ่ง นี่นิสัยของขันธ์แก้ยาก แก้ยาก ถ้าแก้ยาก

เราจะพูดถึงหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่เจี๊ยะท่านพูดนะ ท่านบอกว่าแม่มาขอท่าน บอกว่า “ลูกเอ๋ย!...” ประวัติหลวงปู่เจี๊ยะนะ ไปดูสิ “คําว่าไอ้ควายๆ ลูกอย่าพูดได้ไหม ขอร้องเถอะ” แม่ท่านเองมาขอร้องหลวงปู่เจี๊ยะ ในประวัติหลวงปู่เจี๊ยะ ไปอ่านสิ “ลูกเอ๋ย! แม่ขอคําเดียวแหละ คําว่าไอ้ควายๆ แม่ขอได้ไหม”

“แม่ ก็มันเป็นอย่างนี้เอง”

เพราะหลวงปู่เจี๊ยะท่านก็อยากได้แม่ท่านมาอุปัฏฐากเหมือนกัน ท่านก็อยากได้แม่ท่านมา แม่ท่านก็ไม่ยอมมาเพราะว่านิสัย นี่ขนาดว่าลูกกับแม่นะ แม่ก็อยากให้ลูกเป็นพระแล้วก็อยากจะให้อยู่เรียบร้อย ไอ้ลูกก็ อ้าว! กิเลสก็ฆ่ามันแล้ว เรียบร้อยไม่เรียบร้อย ใครจะรู้อะไรกับในธรรมของพระอรหันต์ เวลาพูดอะไรก็พูดตามนิสัย นิสัย แก้นะ ใครก็แก้ยาก ขนาดแม่ขอ ไอ้นี่พูดถึงว่าแก้ยาก ก็คือสันดานของเรา

แต่ถ้าเรายังมีกิเลสอยู่นะ เราจะอ้างอย่างนี้ไม่ได้ คนเราถ้าปฏิบัติจะบอกว่านิสัยเราเป็นอย่างนี้ไม่ได้ ถ้าคนปฏิบัติ นิสัยอย่างไรก็ต้องข่มกันหมด เพราะเวลาสงบแล้วก็คือสงบ อันนี้เวลาพูด ที่ว่าหลวงตาท่านปรารภอยู่เหมือนกันว่านิสัย

นิสัยขันธ์ แก้อะไร ขออุบาย

แก้ได้ยากใช่ไหม ฉะนั้น แก้ได้ยากนั่นของพระอรหันต์ แต่ถ้าของเราอ้างตรงนี้ไม่ได้ นิสัยเราไม่ชอบอะไร ฝืนมัน เพราะหลวงตาใช้คําว่าถ้าฝืนความรู้สึกเราก็เท่ากับฝืนกิเลส ถ้าฝืนเราก็เท่ากับฝืนกิเลส

ทีนี้พอพูดอย่างนี้ปั๊บ เดี๋ยวกลับไปเลย นอนตีแปลงเลย ก็นิสัยเป็นอย่างนี้ เดี๋ยวพอกลับไปนะ ทุกคนต่างคนต่างนอนหมดเลย ไปเปิดดู “ทําไมทําอย่างนี้ล่ะ”

“ก็นิสัยเป็นอย่างนี้” เสร็จเลย นี่กิเลสเวลามันจะพลิก เห็นไหม กิเลสมันพลิกแล้วมันเอามากินหมด

ฉะนั้น เวลาท่านจบแล้ว ท่านจบแล้วท่านให้เห็น ทําให้ดู แล้วให้ดู ทําให้เข้าใจ ฉะนั้น เวลาอย่างนี้ย้อนกลับมาที่หลวงตาอีกแหละ เวลาท่านปฏิบัติใหม่ๆ ที่เวลาท่านฝึกนอน นอนนะ นอนแบบในพระไตรปิฎก ตั้งแต่ ๔ ทุ่มถึงตี ๒ แล้วถ้าตี ๒ ลุกแล้วห้ามนอน ฉะนั้น คนเรามันจะต้องง่วงนอน คนเรามันเพลียก็อยากนอนเป็นธรรมดา ก็ฝึก ฝึกว่าถ้าลุกแล้วดีดตัวขึ้นมาเลย ฝึกอย่างนั้น นี่ฝึกขันธ์ จนพรรษา ๑๖ ไปแล้ว พอปฏิบัติจนเข้าใจว่าตัวเองสําเร็จแล้วค่อยมาฝึกนอนใหม่ นี่ฝึกขันธ์ พอเวลาตื่นแล้วนะ ห้ามลุกเลย นอนๆ ไม่ให้ดีด นอนๆ ไว้ก่อน นอนไว้ จนพอมัน อ้าว! ลุกได้แล้วก็ค่อยลุก ท่านฝึกขนาดนั้นนะ

ฉะนั้น ถ้าจะบอกว่าฝึกขันธ์ฝึกยาก แต่ถ้าเรายังมีกิเลสอยู่ เราต้องฝึกง่าย เพราะเราจะเอากิเลสให้ออกก่อน ถ้าเราชําระกิเลสแล้วนะ เออ! ขันธ์ปล่อยๆ ได้ ทีนี้แก้ยาก ไม่เป็นไร แต่ถ้าตอนใหม่ๆ อ้างตรงนี้ไม่ได้ คํานี้มันอ้างสําหรับว่าผู้ที่เขาสําเร็จงานลุล่วงแล้วเอามาพูดให้เราฟัง เราก็ฟังกันไว้เป็นคติ เอามาฟังไว้ว่า อ๋อ! ข้อมูลมันเป็นอย่างนี้ วิธีการความจริงมันเป็นแบบนี้ แต่ของเรายังมีกิเลสอยู่ เราจะทําตามนี้ไม่ได้

เราจะเอาคนที่สิ้นกิเลสมาเป็นแบบอย่าง ถ้าเป็นแบบอย่าง ต้องเอาหลวงปู่ขาวมาเป็นแบบอย่าง หลวงปู่ขาวเดินจงกรม ๓ เส้น ถวายพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ขนาดเป็นพระอรหันต์แล้วก็ยังเดินจงกรมอยู่อย่างนั้น ถ้าเอามาเป็นแบบอย่างจะต้องเอาแบบอย่างนี้ เอาแบบอย่างความเพียรของครูบาอาจารย์ของเรา

แต่นี้เวลาท่านพูดถึงผู้ที่สําเร็จแล้ว ผู้ที่ทรงธาตุทรงขันธ์ที่ท่านมาพูดให้เราฟังเพราะแก้ไขไง เพราะว่าบางคนไปเห็นพฤติกรรมแล้วจะงงไง เอ๊! ทําไมเป็นแบบนี้ ทําไมเป็นแบบนี้ ท่านถึงเอาเรื่องนี้มาอธิบายให้เราฟัง แล้วอธิบายแล้วมาถามเราอีก เราก็จําขี้ปากท่านมาอธิบายต่อ

ต้องอธิบาย อธิบายให้เข้าใจ อธิบายให้เข้าใจ มันมีอยู่ ๒ ประเด็น ประเด็นหนึ่ง คนที่เขาทํางานเสร็จแล้วนั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ไอ้อย่างเรายังทํางานไม่เสร็จ ทํางานไม่เสร็จ เราจะมาอ้างหรือเราจะมาแบบอย่างคนที่ทํางานเสร็จแล้วมันไม่ได้ มันไม่ได้ หมายความว่า เราชะล่าใจเกินไป

แต่ถ้าคนที่ทํางานเสร็จแล้วท่านเป็นแบบอย่าง อย่างเช่นพระกัสสปะ เห็นไหม พระกัสสปะ พระจักขุบาลอย่างนี้ ภาวนาจนตาบอด เวลาหลวงตาท่านพูดท่านก็ยกตรงนี้ ยกพระจักขุบาล ยกพระโสณะเดินจงกรมจนฝ่าเท้าแตก เวลาท่านยก ท่านยกแต่คนที่เร่งความเพียรทั้งนั้นเลย ท่านไม่ยกไอ้ที่ง่ายๆ ไอ้ที่ให้เรานอนสบายๆ ท่านไม่ยกมาเป็นตัวอย่างหรอก เพราะกลัวเราเข้าทางกิเลสหมด

ฉะนั้น เวลาสิ่งที่ท่านยกมาเป็นตัวอย่าง แต่นี้ไปเอาสิ่งที่ท่านเปรียบเทียบ แล้วเอามาเป็นประเด็นไง ฉะนั้น เราก็ต้องตอบไว้เป็น ๒ ประเด็น ประเด็นหนึ่งคือว่าถ้ากรณีอย่างนั้นก็เป็นอย่างที่ท่านพูดจริง มันเป็นอย่างนั้นจริงๆ

แต่กรณีอย่างเรา พวกเรายังขี้ครอก เห็นเศรษฐีแล้วก็อยากจะเป็นเศรษฐี แต่ไม่ทํางาน เราจะเป็นเศรษฐีไม่ได้ เห็นเศรษฐีเป็นเศรษฐี แล้วอยากเป็นเศรษฐีต้องขยันหมั่นเพียร ทําความเพียรของเรา ถ้าความเพียรของเรา เราเป็นไปได้นะ พอเราเป็นเศรษฐีแล้วไม่ถามเลย เพราะอะไร เพราะกูเป็นเศรษฐีต้องถามทําไม เป็นเอง แล้วถ้าทําอย่างนั้นแล้วมันก็ใช้ได้

ฉะนั้น ตอบอย่างนี้ตอบเป็น ๒ อย่าง อย่างหนึ่งคือว่าถ้าสิ้นกิเลสไปแล้ว ถ้าเสร็จงานแล้วก็อีกเรื่องหนึ่ง ถ้ายังไม่เสร็จงาน เราจะต้องเอาทุกด้าน เอาทุกทาง เอาทั้งนั้น อะไรที่มันเป็นงานเป็นการของเรา เราต้องสู้ เข้มแข็งของเรา ทําประโยชน์กับเราเพื่อประโยชน์กับเราเนาะ เอวัง