คํานํา

ธรรมะเก็บตก ๑๘ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เทศน์สาเหตุการเกิดเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา เกิดจากอํานาจวาสนาบารมี จากกรรมดี แต่คนส่วนใหญ่กลับไม่ทราบ ชีวิตที่มีอยู่จึงพากันแสวงหาทรัพย์ภายนอก อันเป็นแรงปรารถนาทางโลก แต่ละเลยแสวงหาทรัพย์ภายใน หรืออริยทรัพย์ อันเป็นแรงปรารถนาทางธรรม ซึ่งองค์พระบรมศาสดาทรงให้ขวนขวาย ให้กระทําเอง โดยเฉพาะการปฏิบัติบูชา

ด้วยสัตว์โลกเป็นไปตามกรรม กรรมย่อมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน ทุกชีวิตเกิดมาล้วนบกพร่อง ชีวิตสมบูรณ์แบบไม่มี แม้เป็นเศรษฐีทางโลก ก็มีทุกข์ทางใจ แต่ธรรมะพระพุทธเจ้าสมบูรณ์แบบ ให้ชาวพุทธเชื่อกรรม และมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง โดยหมั่นบําเพ็ญทาน ศีล ภาวนา ก็จะเกิดเป็นบุญกุศล เป็นผู้มีอํานาจวาสนาบารมี ทําอะไรก็ประสบความสําเร็จได้โดยง่าย และหากปฏิบัติเป็นไปตามความเป็นจริงขึ้นมาแล้ว เมื่อถึงที่สุดแห่งธรรม เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ใจดวงนั้นก็จะถึงธรรมะสมบูรณ์แบบ และได้ชื่อว่าเป็นผู้บูชาพระตถาคตอย่างแท้จริง

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กรกฎาคม ๒๕๖๑

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๗ มีนาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

วันนี้วันพระ วันพระวันทําบุญกุศลของหัวใจของมนุษย์ ถ้ามนุษย์มีจิตใจที่เป็นกุศลนะ ถ้ามนุษย์มีจิตใจที่ไม่เป็นกุศล วันนี้เขาก็ยังทําบาปทําอกุศลของเขาอยู่ ถ้าเขาทําบาปทําอกุศลของเขา เขาทําของเขา เขาก็คิดว่านั่นเป็นประโยชน์กับเขา เวลามาวัดมาวาเป็นผู้เสียผลประโยชน์ไง แต่เสียผลประโยชน์ เสียผลประโยชน์ทางโลก แต่เราก็มีสติปัญญาหาอยู่หากินของเราพออิ่มท้องของเรา ถ้าพออิ่มท้องของเรา เราหาบุญกุศลของเราใส่ในใจของเรา ถ้าหาบุญกุศลใส่หัวใจของเรา บุญกุศลมันคืออะไร สิ่งที่เสียสละไป วัตถุที่เสียสละไปมันเป็นบุญกุศลหรือ

เวลาบุญกุศลเพราะว่าการให้มีเจตนาที่ให้ มีเจตนาที่เสียสละ เราเสียสละสิ่งนี้ไป สิ่งที่ตอบรับ ผู้ให้กับผู้รับ ผู้รับ สิ่งที่รับมา เขาได้สิ่งนั้นมาเพื่อเจือจานชีวิตของเขา แต่ผู้ให้ ผู้ให้ให้ชีวิตเขา ให้เขาพ้นจากความทุกข์ความยาก ให้เขาพ้นจากความกดดันของหัวใจ มันจะไม่เป็นบุญตรงไหน ถ้ามันเป็นบุญขึ้นมา บุญมันคืออะไร บุญคือสิ่งที่เราทําแล้วเรามีความสุขใจ เรามีความพอใจของเราไง ถ้ามีความพอใจของเรา สิ่งนี้เป็นบุญ

ความปรารถนานะ คนเราปรารถนา พูดถึงอธิษฐานบารมี เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ถ้าความปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ความปรารถนานั้นทําให้เสียสละ ความปรารถนานั้นทําให้มีสติปัญญาเพื่อความมั่นคงของชีวิตของพระโพธิสัตว์ นี่ไง การทําสิ่งนั้นๆ แรงปรารถนา ความปรารถนา เราปรารถนาให้ทุกคนมีความสุขทั้งนั้นน่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์นะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนามาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องขวนขวายเอง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องพยายามทําขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้ก็องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ด้วยตนเอง

แต่เวลาจะปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ สัตตะผู้ข้อง ไปรื้ออย่างไร รื้อก็เอาอวนไปจับใช่ไหม เอาไปจับสิ่งนั้นมาจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ใช่ไหม เอาจับมาเลี้ยงในตู้ปลาหรือ

จะรื้อสัตว์ขนสัตว์มันรื้อในหัวใจไง ถ้ารื้อในหัวใจ เขาต้องมีเจตนาของเขา เขาต้องมีความปรารถนาของเขา ถ้าเขามีความปรารถนา แรงปรารถนา ปรารถนาสิ่งใด

ถ้าปรารถนาทางโลกๆ ปรารถนาถูกรางวัลที่หนึ่ง แล้วเวลาถูกรางวัลที่หนึ่งมาแล้วก็ใช้สอยด้วยความฟุ่มเฟือย พอหมดเงินแล้วก็กลับไปเหมือนเดิม นี่ปรารถนารางวัลที่หนึ่งไง

แต่ถ้าเรามีสติมีปัญญาของเรา เราปรารถนาบุญกุศลของเรา ปรารถนาบุญกุศลที่ไหน ปรารถนาบุญกุศลคือมีสติมีปัญญา ถ้ามีสติปัญญาขึ้นมา สติปัญญาทางโลก ทางโลกเราขวนขวายของเรา นี่แรงปรารถนาของเรา ถ้าปรารถนาขึ้นมา เราก็มีเป้าหมายของเรา ถ้ามีเป้าหมายของเรา แรงปรารถนาของคนมากน้อยขนาดไหน แต่แรงปรารถนาของครูบาอาจารย์ของเรานะ แรงปรารถนาพ้นจากทุกข์ ถ้าพ้นจากทุกข์ ทําอย่างไรให้พ้นจากทุกข์

เขาทํามาหากินกัน เขารํ่ารวยเป็นเศรษฐีโลกเขายังมีความทุกข์อยู่เลย เขามีสมบัติมากมายมหาศาล เขาก็ยังติดข้องในสมบัติของเขาอยู่เลย แล้วของเรา เราปรารถนาพ้นจากทุกข์ๆ เอาที่ไหนมาพ้นจากทุกข์ จะเอาอะไรไปพ้นจากทุกข์ล่ะ

ถ้าพ้นจากทุกข์มันก็ต้องเอาหัวใจพ้นจากทุกข์ไง เพราะเวลามันทุกข์มันยาก มันทุกข์มันยากที่หัวใจนี้ ถ้าหัวใจนี้มันทุกข์มันยาก หัวใจนี้มันแบกหาม แบกหามสิ่งที่เป็นนามธรรม แบกหามสิ่งที่ไม่มี

สิ่งที่มีๆ คือทรัพย์สินเงินทองใช่ไหม แล้วทรัพย์สินเงินทองมันอยู่ในธนาคาร มันอยู่ในตู้เซฟนั้น ไอ้คนที่เป็นทุกข์เป็นยาก ไอ้เจ้าของมันนั่นน่ะ มันแบกหามสิ่งที่เป็นนามธรรมไง แต่มันก็ต้องมีวัตถุอันนั้นเป็นเครื่องหมายใช่ไหม นี่ส่งออก เวลาคนมันส่งออกมันส่งออกไปข้างนอกหมด ส่งออกไปกว้านเอาสิ่งใดมาเป็นของตนๆ แล้วมันมีอะไรเป็นของตนไง

ถ้ามีสติปัญญา ของนั้น ของอย่างนั้นของประจําโลก เรามีสติปัญญา เราก็หาของเราได้ ถ้าหามาได้แล้ว หามาได้เพื่อประโยชน์กับเราไง เพื่อประโยชน์กับเรานะ ประโยชน์ที่ไหน ประโยชน์ เห็นไหม เราหาทรัพย์สมบัติมาได้ เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่สลึงหนึ่ง ทําธุรกิจอีกสลึงหนึ่ง เลี้ยงตัวเอง ใช้สอยเพื่อตัวเองอีกสลึงหนึ่ง มีอีกสลึงหนึ่งแล้วค่อยทําบุญ อีกสลึงหนึ่งค่อยฝังไว้ในดินๆ ไง สิ่งที่เราแสวงหามาเรายังต้องมีสติปัญญาใช้สอยมัน ถ้ามีสติปัญญาใช้สอยมัน มันเป็นเงินเป็นทองที่เราหามาด้วยความทุกข์ความยากใช่ไหม มันหามาด้วยหยาดเหงื่อแรงงานของเราใช่ไหม เรายังต้องบริหารจัดการมันเลย แล้วเวลาจะพ้นจากทุกข์ๆ จะเอาอะไรไปพ้นจากทุกข์

เขาบอกว่ามันมีคนสอนไง ถ้าโอนสมบัติมาเป็นส่วนกลางหมด เอ็งจะได้เป็นพระโสดาบัน

จริงหรือ สมบัติโอนมาหมดเลย ไม่มีอะไรเลย ไม่ติดข้องไง แล้วอะไรมันไม่ติดข้องล่ะ นี่เวลาคนจิตใจมันหยาบ ความปรารถนาของคนเห็นแค่วัตถุไง เพราะวัตถุสิ่งนี้มันถึงเอามาเป็นวัตถุที่ชี้เป้าได้ไง ให้คนหลงใหลไง

แต่ความจริงๆ ครูบาอาจารย์ของเราจะพ้นจากทุกข์ จะพ้นจากทุกข์ที่ไหน แรงปรารถนา ปรารถนาอะไร ถ้าแรงปรารถนาทางโลกมันก็ได้โลกๆ ทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าแรงปรารถนาทางธรรม แรงปรารถนาทางธรรมมันจะพ้นจากทุกข์ พ้นจากทุกข์มันต้องค้นคว้าหาหัวใจของตนให้เจอก่อน ใจของตนๆ

ปฏิสนธิจิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เพราะความไม่รู้มันถึงมาเกิด แล้วพอไม่รู้มาเกิด เกิดด้วยอํานาจวาสนาบารมี คนมีบุญกุศลแล้วมันยังไม่รู้จักตัวเองมีบุญกุศลนะ ถ้ามีบุญกุศลเพราะอะไร เพราะเกิดเป็นมนุษย์ไง

พอเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอะไร สอนเรื่องหยาบๆ เรื่องมารยาทสังคม เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ เรื่องการบริหารทิศ เรื่องสังคม มิตรแท้ คนเทียมมิตร มิตรแท้ มิตรเทียม คบนักปราชญ์ คบบัณฑิต คบคนพาล อเสวนา จ พาลานํ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนหมดเลย นี่รื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์ตั้งแต่สังคม รื้อสัตว์ขนสัตว์ตั้งแต่ศีล ๕ อย่าไปเบียดเบียนมันนะ สัตว์น่ะ สัตว์มันไม่มีปัญญาเหมือนมนุษย์ เรามีเมตตากับมัน เมตตากับมันเพราะอะไร เพราะใครจะไปรู้ได้ว่าเราจะไปเกิดเป็นสัตว์หรือไม่ แล้วสัตว์ที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะจะเป็นญาติโกโหติกาเราหรือไม่ สิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันบุญกุศลของคน แล้วเราไปเบียดไปเบียน เราไปทําร้ายญาติโกโหติกาเราหรือเปล่า

ถ้ามีสติปัญญามันคิด มันเป็นอย่างนั้นจริงๆ หรือ มันมีการเวียนว่ายตายเกิดอีกหรือ นี่ไง ด้วยทิฏฐิมานะของตน เวลาคนมันหยาบมันหยาบอย่างนั้น ดูสิ ความเมตตาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งแต่ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ แล้วศีลก็ถือได้ยาก ลําบากไปหมด

อ้าว! ก็ของมันมีคุณค่า ของตํ่าๆ วัตถุที่ไหนก็มีไง ดูสิ ดูเหมืองทองสิ เครื่องยนต์กลไกมันไประเบิดเอา ของที่เป็นวัตถุธาตุมันจะอยู่ที่ลึกขนาดไหนเขาก็เอามาใช้ประโยชน์ได้ทั้งนั้นน่ะ แล้วนี่หัวใจของคน หัวใจของคน

เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะก็บอกไม่รู้ ก็ไม่รู้คืออวิชชา ก็ไม่รู้ถึงมานั่งอยู่นี่ไง แต่เพราะไม่มีอํานาจวาสนาไม่มานั่งอยู่อย่างนี้นะ ถ้ามานั่งอยู่อย่างนี้ คนไปวัดไปวาคือคนที่มีปัญหาทั้งนั้น คนที่อยู่บ้านอยู่เรือนนี่คนเขามีความสุข เขาอยู่ตึกสูงๆ เขามีทุกอย่างพร้อม

วันไหนคิดได้ คอตกนะ เวลาตนเองจะต้องพลัดพราก มองสมบัติของตนแล้วก็คอตก ทั้งชีวิตอาบเหงื่อต่างนํ้ามาเพื่อเหตุนี้หรือ แล้วเราไปนี่จะไปไหน แล้วสมบัตินี้จะเป็นของใคร

ถ้ามีลูกมีเต้าที่รับสมบัติไปมันก็ยังพอวางใจนะ ถ้าไม่มีลูกมีเต้า ตามกฎหมาย คนที่เสียชีวิตไม่มีทายาทรับสมบัติ สมบัตินั้นตกเป็นของแผ่นดิน ถ้าไม่มีญาติ ไม่มีเครือญาติ สมบัตินั้นตกเป็นของแผ่นดิน ตกเป็นของรัฐบาล

หามาๆ เวลามองแล้วจะไปไหน แต่ปฏิสนธิจิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เรามีนํ้าใจต่อกันหรือไม่ คนมีนํ้าใจต่อกัน ระลึกถึงไง พี่น้องของเรา ญาติโกโหติกาของเรา ใกล้ชิดกันโดยญาติ ใกล้ชิดกันโดยสายเลือด ไปมาหาสู่กัน การที่ไปมาหาสู่กันใกล้ชิดยิ่งกว่าญาติอีก คิดถึงเพื่อน เพื่อนคิดถึงเราๆ เวลาคนที่เขารักกัน เขาเป็นห่วงเป็นใยต่อกันนะ เขาดูแลกัน เขารักษากัน เห็นไหม นั่นน่ะนํ้าใจ พอนํ้าใจขึ้นมา เวลามีสติมีปัญญาขึ้นมา แล้วนํ้าใจเป็นอย่างไรล่ะ แล้วใจล่ะ แล้วใจขึ้นมา

วันพระ วันพระเรามาแสวงหาบุญกุศลของเรา เราทําบุญกุศลของเราเพื่ออํานาจวาสนาบารมีของใจดวงนี้ ถ้าใจดวงนี้เสียสละได้ ความเสียสละได้ บุญกุศลของเรา จิตใจมันจะยอมรับเหตุรับผล ถ้ายอมรับเหตุผล เราใช้สติปัญญาของเรา เห็นไหม นี่แรงปรารถนา ปรารถนาอะไร ปรารถนาอะไรมันก็สติปัญญานั่นแหละตัวชี้นํา ถ้ามีสติปัญญามากน้อยแค่ไหนมันก็จะได้สมบัติ

คุณธรรม คุณธรรมในใจของตน ถ้าคุณธรรมในใจของตน ถ้าจิตสงบ จะพ้นจากทุกข์ๆ ต้องค้นคว้าหาใจของตนให้เจอก่อน ถ้าค้นคว้าหาใจของตนให้เจอ นั่นล่ะเราก็จะจับมันมาทําความสะอาด

ถ้าใจของตนไม่เจอหรือ เราจะทําความสะอาดใจของเรา แล้วเราไม่รู้จักใจของเรา เราหาใจของเราไม่เจอ “ว่างๆ ว่างๆ อู๋ย! ว่างหมดเลย มีความสุขหมดเลย” แล้วของใครล่ะ มันเป็นของสาธารณะ มันเป็นของทั่วไป ใครก็มีได้

แต่ของของเรา ของของเรา จําเป็นที่สุดคือของของเรานะ ถ้าเราทําความผิด เราก็มีโทษในตัวของเรา ถ้าเราทําดี เราก็ได้บุญกุศลในตัวของเรา ถ้าเราทํา ใจนี้มันเป็นผู้รับทั้งนั้นน่ะ นี่ไง สิ่งที่เป็นทิพย์ๆ ในใจนี้ไง

ใจเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะด้วยบุญด้วยกุศลนะ ด้วยสติด้วยปัญญามันคัดมันแยก มันชักนําใจเราไป ถ้ามันชักนําใจเราไป แค่นี้แหละ สิ่งแรงปรารถนาๆ ปรารถนาทางสังคมทั้งนั้นน่ะ มีสูงมีตํ่า ทางโลกเราก็รักษากันทางโลก ทางโลกเราก็ดูแลช่วยเหลือกันทางโลก

แล้วทางโลก ธรรมของผู้ปกครอง ถึงที่สุดแล้ว จิตตะ วิมังสา เรารักษา เราดูแล เราปรารถนาดีกับเขาทั้งนั้นน่ะ เราช่วยเหลือเจือจานเขาเต็มที่แล้วแหละ ถึงที่สุดเราก็อุเบกขา เพราะมันเป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ มันเป็นเวรเป็นกรรมของเขา เขามีความรู้สึกนึกคิดอย่างนั้น เขามีความเห็นอย่างนั้น ไส้เดือนต้องอยู่ที่ดิน มันอยู่บนโต๊ะไม่ได้หรอก สิ่งที่อยู่บนโต๊ะมันเป็นคน สิ่งที่มีคุณภาพ ไส้เดือนต้องอยู่ที่ดินทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เราปรารถนาๆ เราจะเอาไส้เดือนมาไว้บนที่สะอาด แล้วพอมันเป็นไปไม่ได้เราก็ทุกข์ใจ นี่ชี้ให้เห็นว่ามันเป็นกรรมของสัตว์ๆ มันเป็นอย่างนั้น ธรรมชาติของไส้เดือน ธรรมชาติของสัตว์มันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ ธรรมชาติของคนๆ ธรรมชาติของคน คนที่มีกิเลสหนามันก็คิดของมันอย่างนั้นน่ะ ธรรมชาติของคนที่จิตใจมันประเสริฐขึ้นมา ใจมันเบาบางขึ้นมา มันรู้สึกนึกคิดสิ่งใดมันคิดแต่สิ่งที่ดีๆ เราฝึกหัดของเรา

สิ่งที่ดีๆ เทียบด้วยอะไร เทียบด้วยศีล เทียบด้วยคุณธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเกิดมา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด อย่ามีสิ่งอื่นเป็นที่พึ่งเลย” แล้วธรรมมันคืออะไรล่ะ ไม่รู้จัก วิ่งไปหา หาไปทั่ว ไม่รู้จัก

ถึงที่สุดแล้วต้องนั่งลง แล้วหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้ามันเจอที่นั่นขึ้นไปมันสําเร็จที่นั่น มันไม่มีใครทําให้ได้หรอก เป็นไปไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ด้วยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมวินัยนี้เป็นศาสดาของเธอ สิ่งที่สอนไว้ๆ คือสัจธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วบอกถึงวิธีการๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกอย่างนั้นเป็นวิธีการทั้งหมด แล้วคนที่ปฏิบัติขึ้นมามันจะเป็นความจริงขึ้นมาในใจนั้น ถ้าเป็นจริงขึ้นมาในใจนั้น

สติก็คือสติ สติคําเดียวเท่านั้นน่ะ แล้วพูดกันพรํ่าเพรื่อ พอพรํ่าเพรื่อขึ้นไปแล้วมันก็เลยเลื่อนลอย พอเลื่อนลอยมันก็เลยบอกนู่นสติ นี่สติ มีสติจริง สติปลอม สติอะไรกันไปทั่ว นั่นมันคืออะไรน่ะ มันออกนอกลู่นอกทางไปหมดไง เพราะอะไร เพราะถ้าพูดแล้วมันเป็นมุข พูดแล้วมันมีสิ่งใครสนใจ โอ๋ย! มันเท่ แต่ไม่มีเนื้อหาสาระ ไม่มีความจริงเลย

ถ้าเป็นความจริงๆ มันต้องรู้ขึ้นมาในใจดวงนั้น ถ้ารู้ในใจดวงนั้นมันสดๆ ร้อนๆ ไง เวลาเป็นจริงๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ท่านพูดนะ สดๆ ร้อนๆ สดๆ ร้อนๆ มันเป็นปัจจุบันน่ะ มันไม่มีกาลไม่มีเวลานะ อกาลิโกเลยล่ะ

แล้วเราก็อ้างกันนะ หมดยุคหมดสมัย หมดร้อยแปด

ถ้าหมดยุคหมดสมัย พระศรีอริยเมตไตรยจะมาตรัสรู้อะไร ก็มันหมดไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอนาคตจะมาตรัสรู้ได้อย่างไร มันมีอยู่ทั้งนั้นน่ะ มันอยู่ที่ความสามารถของคน มันอยู่ที่ความสามารถของหัวใจของคนที่มีหลักเกณฑ์แค่ไหน มีความสามารถมากน้อยแค่ไหน ถ้าจิตใจมีหลักเกณฑ์ มีความสามารถมากน้อยแค่ไหน มันทําได้ผลประโยชน์ตามนั้นไง แล้วถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาก็เป็นจริงขึ้นมากับหัวใจดวงนั้น

แรงปรารถนา ทุกคนก็ปรารถนาดีกันทั้งนั้นน่ะ ทุกคนก็ใฝ่ดีทั้งนั้นน่ะ ทุกคนก็ต้องการให้โลกร่มเย็นเป็นสุขถ้าจิตใจคนที่เป็นธรรม แต่จิตใจที่เป็นกิเลสนะ มันต้องการให้เกิดการขัดแย้ง แล้วมันก็จะหาผลประโยชน์จากการขัดแย้งนั้นไง หาผลประโยชน์จากการขัดแย้งนั้น แต่คนที่เป็นธรรมๆ นะ มันมีเมตตาธรรม บ้านไหนครอบครัวไหนเขามีการกระทบกระเทือนกัน อยากให้เขาร่มเย็นเป็นสุขๆ แต่มันก็เป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ เป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ของเขา เขามีความกระทบกระเทือนในเรื่องกรรมของเขาที่กระทํามาอย่างนั้น มันก็เป็นเรื่องเวรกรรมของสัตว์นะ

แต่แรงปรารถนา ทุกคนก็ปรารถนา ทุกคนอยากให้มีความสุข ความสงบ ความระงับทั้งนั้นน่ะ แต่มันมีสิ่งใดเหนือกรรมล่ะ สิ่งใดมันเหนือการกระทํา แต่เราต้องบอกว่า เราก็ต้องทําคุณงามความดีมานะ ยกตัวอย่างลําดับแรกเลย การได้เกิดเป็นมนุษย์มีค่าที่สุดแล้ว การได้เกิดเป็นมนุษย์มันจะทุกข์มันจะยากขนาดไหน เราก็ได้เป็นมนุษย์นะ มีกฎหมายคุ้มครองนะ มีสิ่งใดที่คุ้มครองดูแลเรา เราไม่ต้องเสียใจไปมากนักหรอก ไอ้ที่เสียใจๆ ก็เราทํามาอย่างนี้เอง ถ้าเราไม่เทียมหน้าเทียมตาเขา เราก็เป็นมนุษย์ ประชาธิปไตยไง เท่ากันไง สิทธิเสรีภาพเท่ากัน ๑ เสียงเหมือนกัน แล้วเราไปน้อยเนื้อตํ่าใจเรื่องอะไรล่ะ แต่เรื่องสิ่งที่เราทํามาจากภายนอก อันนั้นมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งใช่ไหม

ฉะนั้น ถ้าเรามีสติปัญญาอย่างนี้แล้ว สิ่งที่มีค่าคือชีวิตของเรา แล้วสิ่งที่มีค่าคือชีวิตของเราแล้ว เราจะใช้ชีวิตไปขนาดไหน วันไหนนะ ถ้าใกล้จะหมดลมแล้วจะมาเสียใจทีหลัง

ขณะที่มีลมหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ยังมีหัวใจดวงนี้เพื่อให้ตามหา ถ้าตายไปแล้วนะ หัวใจดวงนี้ออกจากร่างไปจะไปตามหาที่ไหน มันไปแล้ว มันไปแล้วมันก็ไปหลงเพลินกับมันไง มันต้องเสวยภพเสวยชาติตามเวรตามกรรมของมัน ถ้ามันไปเสวยภพเสวยชาติในสิ่งที่มันเป็นบาปอกุศลมันก็มืดบอดอยู่นั่น ถ้ามันไปเสวยชาติในบุญกุศล ไปเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม มันก็ไปเพลินอยู่นั่น

มนุษย์นี่แหละมีความสุขความทุกข์บีบคั้น มนุษย์นี่แหละมีความต้องการแสวงหาเพื่อดํารงชีพ มนุษย์นี่แหละมันถึงจะทําให้เราตื่นตัวไง ก็มนุษย์นี่แหละจะทําให้เราได้แสวงหา ก็มนุษย์นี่แหละ

ฉะนั้น ถ้ายังมีลมหายใจเข้าออก สิ่งนั้นมันเป็นเครื่องดํารงชีพ ปัจจัยเครื่องอาศัยเพื่อดํารงชีพ เพราะชีวิตนี้มีค่า ถึงต้องดํารงชีวิตนี้ไว้ แล้วดํารงชีวิตนี้ไว้ เราก็พยายามขวนขวายของเราจนกว่ามันจะหมดอายุขัยของมัน หมดอายุขัยตามอายุขัยของเรา เราดูแลอันนี้ ดูแลอันนี้จนสุดความสามารถของเรา นี้ถึงเป็นคนที่มีสติ นี้ถึงเป็นคนที่มีโอกาส

เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ขวนขวายของเราด้วยอริยทรัพย์ในใจของเรา ทรัพย์สมบัติทางโลก อย่าไปตื่นกับมัน อยู่อย่างนั้นน่ะ อยู่อย่างนั้นจริงๆ อยู่ที่ใครมีสติมีปัญญามากน้อยแค่ไหน แต่อริยทรัพย์ อริยทรัพย์อันนี้ อริยทรัพย์อันนี้เกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากหัวใจ ปัญญาที่เกิดจากปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิจิตที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วปัญญาเกิดจากมัน ปัญญาเกิดจากจิตเดิมแท้ แล้วปัญญาเข้าไปชําระล้างในใจดวงนั้นน่ะ แล้วมันจะพ้นไปไหนล่ะถ้ามันเกิดภาวนามยปัญญา เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ว่าเป็นธรรมะๆ ธรรมะไว้แจกทอฟฟี่ แจกนํ้าตาลแบบเด็กๆ เด็กๆ มันได้ธรรมะ มันอม มันหวานนะ แต่ของเรา ธรรมะ หวานเป็นลม ขมเป็นยา หวานเป็นลม ขมเป็นยานะ

หวาน อาหารที่มันไม่มีคุณค่ากับร่างกาย อาหารที่มีคุณค่ากับร่างกาย อาหารธรรมชาติไง อาหารท้องที่ อาหารพื้นถิ่น มันไม่มีพิษไม่มีภัยต่อร่างกาย

นี่ก็เหมือนกัน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือเหมือนนํ้าฝน จืดสนิท รสชาติจืดสนิท แต่ให้ผลดีต่อร่างกายไง

แต่ของเราเวลาให้ธรรมะๆ ธรรมะคืออะไร คือความตื่นเต้น ความตื่นเต้นเราก็ไปวัดไปวากันไง ไปดูความตื่นเต้น เขาก็จัดฉากให้ดูไง ยิงแสงเลเซอร์ขึ้นไปเลย นู่นน่ะ อวตารนู่นน่ะ โอ้โฮ! ตื่นเต้น แต่ไม่ได้คิดถึงหัวใจของเราเลยไง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันอยู่ที่นี่ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย้อนกลับมา ย้อนกลับมาที่ใจของคน ใจของคน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมอยู่โคนต้นโพธิ์นั้น เทศนาว่าการตั้งแต่เทวดา อินทร์ พรหม เทศนาว่าการได้หมด เพราะอะไร เพราะจิตดวงนี้มันสําคัญนัก

จิตดวงนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้าจิตดวงนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ พันธุกรรมของจิต พันธุกรรมของจิตมันได้ตัดแต่งมา พระโพธิสัตว์ๆ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย กว่าจะเป็นพระโพธิสัตว์เสียสละมามากมายมหาศาล มา ๑๐ ชาติสุดท้าย เสียสละมานั่นน่ะ ทานบารมี ศีลบารมี เนกขัมมบารมี ความสร้างสมบุญญาธิการอย่างนั้นมามันถึงเกิดบารมี เกิดบารมีคือเกิดอํานาจวาสนาหัวใจไง อาฬารดาบส อุทกดาบสรับประกันเลย “มีความรู้เหมือนเรา มีปัญญาเหมือนเรา”

ถ้าพวกเรา ถ้าอาจารย์ยกตูดนะ โอ้โฮ! ไปแล้ว เจ้าชายสิทธัตถะไม่เอา เพราะอะไร เพราะในใจของตนมันยังมีความทุกข์ความยากอยู่ ถ้ามีความทุกข์ความยากอยู่ นี่คนถ้ามีอํานาจวาสนาบารมีอย่างนี้ ถ้ามีอํานาจวาสนาบารมี ไม่เชื่อใครง่ายๆ ไง ถ้าเชื่อสิ่งใดต้องมีเหตุมีผลไง ถ้าเชื่ออะไรง่ายๆ เขาก็จูงจมูกน่ะสิ ธรรมะให้จูงจมูกใช่ไหม

ธรรมะไม่ให้จูงจมูก ธรรมะเป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ธรรมะต้องรู้โดยเฉพาะตน

เวลาพระสารีบุตรบอกไม่เชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่เชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาไปฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามว่า สารีบุตร เธอพูดอย่างนั้นจริงๆ หรือ

จริงครับ

ทําไมถึงเป็นความจริงล่ะ

อ้าว! ก็ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกในใจอันนี้ ความจริงในใจอันนี้ เวลาวิถีของจิต เวลามรรคญาณมันเกิดในใจดวงนี้ มันประจักษ์ ในใจของเรา มันเกิดสัจจะความจริงของเรา มันต้องบอกใคร ต้องให้ใครรับประกัน ต้องให้ใครยืนยัน มันเป็นความจริงๆ อันนี้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก เออ! ใช่ เธอพูดถูก

แต่พระสารีบุตรเคารพมาก เวลาเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาพระอัสสชิเป็นผู้ที่เปิดตาพระสารีบุตรนะ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ พระสารีบุตรมีดวงตาเห็นธรรม เวลาบรรลุเป็นพระอรหันต์ขึ้นมามีอํานาจวาสนา เพราะอะไร เพราะเวลาพระสารีบุตรมีโรคประจําตัว เวลาโรคประจําตัว เวลาโรคท้องร่วง โรคท้องร่วงขึ้นมา พระโมคคัลลานะไปเยี่ยม พระโมคคัลลานะไปเยี่ยมว่าเป็นอะไร

ป่วย

เวลาปกติมันมีอะไรเป็นยา

บอกว่า ต้องมีข้าวยาคู

ข้าวยาคูมันสมานแผลในกระเพาะไง พระโมคคัลลานะก็ดลใจเทวดา เทวดาก็ดลใจคฤหัสถ์ คฤหัสถ์ เช้าขึ้นมา ข้าวยาคูมาถวายพระสารีบุตร

พระสารีบุตรไม่ฉันนะ มันทุจริต มันไม่ได้มาด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ มันไม่ใช่เจตนาของเขา ไปดลใจเขาให้เขาคิด ให้เขาคิดให้เขามา นี่พูดถึงว่าเวลาพระสารีบุตรท่านเข้มงวดในตัวของท่าน เวลาท่านระลึกถึงพระอัสสชิ พระอัสสชิอยู่ทิศทางใด เวลาท่านจะจําวัด ท่านเอาศีรษะไปทางนั้น

แม้แต่พระอัสสชิ พระสารีบุตรยังเคารพบูชาขนาดนั้น แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีพระคุณมากกว่าพระอัสสชิ ทําไมพระสารีบุตรทําไมไม่เคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เคารพมหาศาล ถ้าไม่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ธรรมะไม่มีหรอก

เวลาครูบาอาจารย์เราท่านบรรลุธรรม ท่านกราบแล้วกราบเล่า กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ว่ามันลึกลับมหัศจรรย์ ถ้าไม่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้รื้อค้นขึ้นมา ใครมันจะรื้อค้นสิ่งนี้ขึ้นมา

แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมก็เป็นบุญเป็นคุณของเรามหาศาลขนาดนั้นแล้ว แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้สั่งผู้สอน เป็นผู้คอยชี้นํา ทําไมพระสารีบุตรจะไม่ระลึกถึงบุญคุณอันนั้น มันนึกถึงบุญคุณอันนั้นมหาศาลเลย ด้วยความเคารพด้วยความบูชาเลย แต่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก สมบัติของเรามันเป็นของเรา ธรรมะมันอหังการอย่างนี้ ธรรมะมันจริงจังอย่างนี้ มันจริงจังถ้ามันอยู่ในหัวใจของใครมันก็เป็นของหัวใจดวงนั้นน่ะ มันมีคุณค่ากับใจดวงนั้นน่ะ ไม่อย่างนั้นมันจะเป็นอิสรภาพหรือ ภราดรภาพหรือ ไม่อย่างนั้นมันจะนิพพานได้อย่างไร ไม่อย่างนั้นมันจะพ้นจากการเกาะเกี่ยวกับสิ่งใดได้อย่างไร มันพ้นหมดเลย เป็นอิสระหมด แต่กว่าที่มันจะเป็นอิสระนี่ไง แต่กว่าที่จะเป็นอิสระ ที่เรามาวัดมาวากัน เราก็มาค้นคว้าอย่างนี้

สิ่งที่มีค่าๆ มีค่าที่หัวใจนี้นะ หัวใจนี้ถ้ามันมีศรัทธามีความเชื่อ คําว่า “มีศรัทธามีความเชื่อ” นี่วาสนานะ เวลาคนมาภาวนาบอกว่า “หนูมีวาสนาหรือไม่ หนูมีวาสนาหรือไม่”

หลวงตาท่านพูดไว้อย่างนี้นะ ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนาจะไม่มานับถือพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนให้เราขวนขวาย ให้เรากระทําของเราเอง ศาสนาอื่นเขาขอให้อ้อนวอน ให้แต่พระเจ้าเขาจะเป็นคนพยากรณ์ เราต้องอ้อนวอน ต้องไปขอ

ความดีความชั่วของเราต้องให้คนอื่นบอกใช่ไหม ความดีความชั่วของเรา สุขทุกข์ของเราต้องให้คนอื่นประกันใช่ไหม สุขทุกข์ในใจของเรามันเป็นของเราใช่ไหม พระพุทธศาสนาสอนลงที่นี่ไง ถึงปฏิเสธหมดไง ปฏิเสธทุกๆ พระเจ้า พระเจ้าไม่เกี่ยว อยู่ที่หัวใจเราทั้งนั้น เพราะอะไร เพราะเวลาหัวใจเราทําคุณงามความดี เวลาเรามีคุณงามความดีของเรา สร้างบุญกุศลของเรา เราเป็นพระเจ้าเสียเอง ไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม นี่คือพระเจ้า พระเจ้ามันก็อยู่ในวัฏฏะนี่แหละ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงปฏิเสธหมดไง ปฏิเสธแล้วไม่มีอะไรเป็นที่พึ่งแล้ว ก็มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง คือไม่มีสิ่งเคารพบูชาสิ่งใดเป็นที่พึ่ง ไม่มีที่พึ่ง

มีพระพุทธ พระพุทธคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา พระธรรมคือธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ตรัสรู้ธรรมขึ้นมา พระสงฆ์ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมามีดวงตาเห็นธรรมอันนั้น มีดวงตาเห็นธรรมอันนั้น เวลาสื่อ นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมๆ

นี่ไง เวลาฟังเทศน์ๆ เราฟังเทศน์ก็เพื่อเกิดปัญญาของเรานี่ไง ปัญญาของเรา เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เรามีความรู้ขนาดไหน ถ้าความรู้ขนาดไหน เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการมา เวลาหลวงปู่มั่นท่านเทศน์ ลูกศิษย์ลูกหาฟังอยู่เต็มวัดเต็มวา ดูสิ หลวงตาท่านอธิบาย เห็นไหม

เวลาผู้ที่ฝึกหัดใหม่ ผู้ที่ฝึกหัดใหม่ก็พยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับมาได้ ผู้ที่มีวุฒิภาวะเป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี คนที่กําลังพัฒนาหัวใจขึ้นไป พอฟังเทศน์อย่างนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านเทศนาว่าการก็เป็นชั้นเป็นตอนๆ ขึ้นไป เพียงแต่จิตเราอยู่ตรงไหน จิตของเรามีวุฒิภาวะมากน้อยแค่ไหน ถ้าจิตเรามีวุฒิภาวะขนาดนี้ เราพยายามจะพัฒนาขึ้นไป เราคอยฟังๆ แล้วมันเป็นจริงๆ นะ เป็นจริงๆ ในใจของเรา

เราทําสิ่งใดมา ถ้ามันเป็นปัจจัตตัง เรารู้ได้ขนาดไหน เรารู้ได้ขนาดนั้นน่ะ แต่สิ่งที่เรายังไม่รู้มันก็ยังไม่รู้ใช่ไหม แต่สิ่งที่ไม่รู้มันก็ต้องพัฒนาขึ้นไป พัฒนาขึ้นไปด้วยตัวเองก็พัฒนาขึ้นไปได้ยาก แต่ถ้ามีคนคอยบอกๆ เราก็พัฒนาอยู่แล้ว แล้วมีคนคอยจูง จิตที่สูงกว่าชักนําจิตที่ตํ่ากว่าขึ้นมา พยายามชักนําขึ้นมา พยายามชักนําเรา เราก็ขวนขวายของเราขึ้นไป ถ้ามันขึ้นไป เวลาฟังธรรมๆ ฟังธรรมอย่างนี้ไง มันต้องพัฒนาอย่างนี้ไง ถ้าพัฒนาอย่างนี้มันจะเป็นประโยชน์กับเรา ประโยชน์กับใจดวงนี้ๆ

นี่ไง เวลาบอกว่าปฏิเสธทุกๆ อย่าง ปฏิเสธหมด แต่เชื่อทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว การกระทําๆ กรรมดีกรรมชั่วไง บอกว่าเป็นเรื่องของกรรมๆ เราก็บอกพวกเราทําแต่กรรมชั่วมาเนาะ ไม่มีกรรมดีเลยหรือ

บอกกรรมก็คือกรรม กรรมดีกรรมชั่ว ถ้าเป็นเรื่องของกรรม การกระทํามาแล้ว การกระทําแล้วเราปฏิเสธไม่ได้หรอก เราทําสิ่งใดก็แล้วแต่ ผลมันต้องมีทั้งนั้นน่ะ ผลต้องมี ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันมีเหตุ มันต้องมีปัจจัย มันมีเหตุของมันน่ะ เพียงแต่ว่าพอมันมีเหตุมาแล้วนะ สิ่งที่มันผิดพลาดมานะ เราก็ขออภัยกันไง

นี่ไง เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวรเนาะ เพราะขณะนั้นมันมีความประมาทของเรา สติสัมปชัญญะเราไม่สมบูรณ์ ถ้าเราได้ทําสิ่งใดพลั้งเผลอไป ขออภัยต่อกัน เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ไอ้ผู้ที่ได้รับผลกระทบ เราก็ให้อภัยต่อเขา นี่อริยวินัย ผู้ที่ให้อภัย การให้อภัยมันให้อภัยได้ยาก จิตใจของคนมีแต่คนพาล คนพาลคนตํ่าช้ามีแต่การประหัตประหารกัน มีแต่ทําลายกัน แต่ของเรา จิตใจเราได้พัฒนาขึ้นมาแล้ว เราก็โดนกระทบกระเทือนมาเหมือนกัน แต่เขาสํานึกได้ เขาขออภัย จิตใจเราให้อภัย การให้อภัย จิตใจมันพัฒนาขึ้นไง

ถ้าจิตใจมันไม่พัฒนาขึ้น เราให้อภัยเขาได้ไหม มันเจ็บแค้น มันจะเอาคืน แต่ถ้าจิตใจเราพัฒนาขึ้นแล้วนะ สาธุ คนสํานึกผิดได้ เขาสํานึกของเขา เขาระลึกถึงความผิดของเขา เขาขออภัย นี่ไง เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราให้อภัยเขา แล้วถ้าเขาให้อภัยแล้วมันเป็นสันดานของคน สันดานของคนเขาเคยทําผิดกับเรา เราให้อภัยแล้วเขาจะไปทําผิดกับคนอื่นอีกเป็นสันดานของเขา นี่กรรม เขาทํากรรมของเขา กรรมมันจะให้ผลกับเขาไปเอง เราให้อภัยกับเขาไปแล้วเขายังสํานึกเฉพาะโทษมันจะมาถึงไง แล้วพอไปทํามันก็ทําของเขาอีกไง เพราะใจมันยังไม่พัฒนาไง แต่ใจเราพัฒนาแล้ว เราให้อภัยเขาๆ

เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรมใครทั้งสิ้น แล้วเราก็ย้อนกลับมาที่เรา เวลาย้อนกลับมาที่เรา เรามาระลึกถึง ระลึกถึงที่เราทําความผิดพลาดมา เวลาภาวนาไปนะ คนที่ภาวนาจะใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันจะเห็นเลย มันพยายามจะรักษาจิตของเรา พอรักษาจิตของเรา ทําไมจิตเราเป็นแบบนี้ ทําไมมันคิดอย่างนี้ พอคิดอย่างนี้มันคิดมาเพราะเหตุใด มันสาวไป เราเคยคิดอย่างนี้ เคยทําอย่างนี้ มันไปแล้วนะ แล้วเสียใจนะ

คนที่ภาวนาๆ ไป เพราะการภาวนามันจะรั้งหัวใจของตน หัวใจของตนมันหมักหมมอะไรไว้ในใจ มันจะไปลบไปล้างทั้งนั้นน่ะ ถ้ามันลบล้าง การลบล้างมันก็ไปลบล้างความผิดพลาดของเรา คิดแล้วคอตกนะ เราไม่น่าทําเลย เราไม่น่าทําเลย แต่ทํามาแล้ว ถ้าทํามาแล้วมันก็แก้ไขสิ่งใดไม่ได้ เราแก้ไขก็แก้ไขในปัจจุบันนี้ ถ้าแก้ไขปัจจุบันนี้ เราก็ฝึกหัดภาวนาที่นี่ ถ้าฝึกหัดภาวนาที่นี่ มันจะพัฒนาขึ้นเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

แล้วพัฒนาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป ใครพัฒนา มันพัฒนาที่ไหน เวลาบวชเป็นพระมีแต่ชราภาพไปทั้งนั้นน่ะ ไม่เห็นมันหนุ่มแน่นขึ้นมาเลย มีแต่แก่ชราภาพไป แต่หัวใจมันพัฒนา มันพัฒนาจากหัวใจของมัน หัวใจมันพัฒนาขึ้นมา มันมีศีล มันมีสมาธิ มันมีปัญญาของมัน

เวลาปัญญามันเกิดขึ้น เวลาครูบาอาจารย์ของเรา ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ นะ เวลาท่านเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาทั้งวันทั้งคืน ๗ วัน ๗ คืน ทั้งปีทั้งชาติ ทั้งปีทั้งชาติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังเดินจงกรมอยู่ ยังภาวนาอยู่ วิหารธรรมๆ

เวลาเราก็อยากได้ธรรม อยากได้คุณงามความดี อยากให้มีความสุข แล้วความสุขขึ้นมา เวลาพระอรหันต์ขึ้นมา ท่านยังภาวนาของท่านอยู่ ภาวนาเพื่ออะไร ท่านฆ่ากิเลสอีกหรือ มีกิเลสอะไรให้ฆ่าอีก ถ้ามีกิเลสแสดงว่าไม่ใช่พระอรหันต์ ถ้าเป็นพระอรหันต์คือหมดกิเลส หมดกิเลส ทําไมท่านภาวนาของท่านอยู่

นั่นล่ะวิหารธรรมของท่าน ท่านมีความสุขของท่าน อยู่ในธรรมๆ ถ้าอยู่ในธรรม เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาก็ดูแลหัวใจของตน นี่ไง นี่พูดถึงผู้ที่พ้นกิเลสไปแล้ว ท่านยังดูแลรักษาธาตุขันธ์ของท่านเพื่ออยู่สะดวกอยู่สบาย เพื่ออยู่สะดวกอยู่สบายนะ เพื่อรอวาระสุดท้ายไง วาระสุดท้าย สอุปาทิเสสนิพพาน เศษส่วน เศษที่ทิ้ง นี่ไง เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านจะนิพพานของท่าน ลาวัฏฏะ ลาที วัฏฏะ พอที จบแล้ว ลาวัฏฏะ เวลาลาวัฏฏะ

แต่ของเรามันไม่ใช่ ของเราอาลัยอาวรณ์ ไม่ใช่ลา อาลัยอาวรณ์คือผูกพัน ผูกพัน คิดถึง เอ๊ะ! เราจะไปอย่างไร เราจะมาอย่างไร เราผูกพันไง นี่ขันธมาร มันเป็นมาร มันเป็นเวรเป็นกรรม มันไม่ใช่วิหารธรรม

วิหารธรรมของเขาไปด้วยความเพราะมันแจ่มแจ้งในหัวใจอยู่แล้ว มันแจ่มแจ้งอยู่แล้วมันไปโดยความสุข ความสงบ ความระงับ เพราะพอกันทีไง เราไม่ใช่คนโง่ ไม่ใช่คนโง่ คนไม่รู้ ถึงได้มาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ นี่มันฉลาดแจ่มแจ้ง มันแจ่มแจ้งในหัวใจน่ะ พอกันที นี่ไง สิ่งที่พอแล้ว มันไม่มาอีกแล้ว แล้วไม่มาอีกแล้ว แล้วไปไหนล่ะ นี่ไง ไปไหน ก็ผลของมันไง อกุปปธรรมๆ ไง

แต่ของเราอาลัยอาวรณ์ ยึดมั่นถือมั่น แล้วเราจะไปไหน จะมาอย่างไร จะเป็นอย่างไรไง ถ้ามาอย่างไร เป็นอย่างไร นี่ผลของวัฏฏะๆ ผลของวัฏฏะ เวียนว่ายตายเกิดคือผลของวัฏฏะ แล้วผู้ใดมีการกระทํา พระพุทธศาสนา ผลออกจากวัฏฏะๆ วิวัฏฏะ ออกไปๆ ออกให้พ้นไป แล้วไม่พ้นไปมันก็เวียนว่ายตายเกิดอยู่นี่ ที่เรามาประพฤติปฏิบัติกัน ฟังธรรมๆ เพื่อตอกยํ้าตรงนี้ไง ตอกยํ้าหัวใจให้เรา

พระพุทธศาสนาปฏิเสธพระเจ้าทั้งหมด แต่พระพุทธศาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรม

เวลาเราทําวัตร เรากราบพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีพระชนม์ชีพอยู่ ท่านก็ทําวัตรนะ ท่านก็สวดมนต์ ท่านก็ลงปาฏิโมกข์ เวลาลงปาฏิโมกข์ เริ่มต้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ที่สวดปาฏิโมกข์เอง แล้วสุดท้ายแล้วนะ มีอยู่คราวหนึ่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะสวดปาฏิโมกข์ พระนั่งเต็มเลย สุดท้ายแล้วท่านก็นั่งร่วมอยู่นั่นน่ะ จนพระอานนท์ก็อาราธนา ท่านก็เฉย ถึงยามคํ่าก็ยังเฉย สุดท้ายท่านบอกท่านไม่แสดงปาฏิโมกข์หรอก ถ้าแสดงปาฏิโมกข์ไปจะมีพระศีรษะแตกเป็น ๗ เสี่ยง

พระโมคคัลลานะ พระสารีบุตร ท่านกําหนดจิตดูเลย พระอนุรุทธะ เพราะว่าท่านมีฤทธิ์มาก สุดท้ายแล้วท่านก็ไปจับพระออกจากสังฆกรรมนั้นไป แล้วก็กลับมารายงานองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ขอเชิญแสดงปาฏิโมกข์เถิด บัดนี้สงฆ์บริสุทธิ์แล้ว

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสะเทือนใจมากนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่า ตั้งแต่บัดนี้ไป เราจะไม่แสดงปาฏิโมกข์อีกแล้ว ให้ภิกษุแสดงกันเองไง เราถึงมีพระสวดปาฏิโมกข์ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันนี้ไง ถ้าท่านแสดงไป ภิกษุองค์นั้นจะศีรษะแตกเป็น ๗ เสี่ยง คือเขาไม่เป็นพระโดยสมบูรณ์ เขามีโทษในตัวเขา เขาจะลงอุโบสถไม่ได้ไง นี่พูดถึงถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้แสดงเอง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้แสดงปาฏิโมกข์เองเริ่มต้น แล้วต่อมาๆ ถึงให้พระแสดงต่อเนื่องมาๆ

นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบอะไร นี่ไง ปฏิเสธพระเจ้าไปทั้งหมด แล้วเรากราบอะไร ปฏิเสธทั้งหมดแล้วเราสวดมนต์อะไร

เวลาเราสวดมนต์สวดพร สรรเสริญพุทธคุณ สรรเสริญถึงคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราสวดมนต์สวดพร สวดถึงนั่น อะไรเป็นคนสวด พุทธะคือหัวใจเป็นผู้สวด หัวใจเราเป็นผู้ได้ อํานาจวาสนาบารมีเกิดที่นี่ ถ้าหัวใจมันพัฒนาขึ้น มันดีขึ้นของมัน เราทําเพื่อหัวใจของเราทั้งนั้นน่ะ เวลาทําเพื่อหัวใจ เวลาใครทําความสงบของใจได้ นั่นล่ะตัวตนของตน ถ้าจิตมันวิปัสสนาขึ้นมา มันเป็นปัญญาขึ้นมา เรายิ่งมหัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา มันมีมรรคมีผล

ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผลหรอก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดกับสุภัททะไว้แล้ว ลัทธิไหนไม่มีมรรค คือไม่มีการกระทําในหัวใจ ไม่มีศีล สมาธิ ปัญญาในหัวใจ ไม่มีธรรมจักรอันนี้ มันเกิดผลขึ้นมาไม่ได้ อ้อนวอนใครก็ไม่ได้ ใครจะอุ้มชูเชิดชูอย่างไรก็ไม่มี

แต่เวลาเป็นจริงๆ เป็นจริงเพราะเราทําเอง เป็นจริงๆ เพราะเป็นที่หัวใจนี้ หัวใจนี้มันเกิดขึ้นมา หัวใจใดมีมรรค หัวใจนั้นก็มีผล หัวใจใครมีการกระทํา หัวใจนั้นก็มีผลการปฏิบัติ นี่เป็นความจริงของเราในพระพุทธศาสนาไง นี่ไง คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาถึงไม่นับถือพระพุทธศาสนา คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาไม่มีโอกาสได้ประพฤติปฏิบัติ

คนที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้ามันไม่เป็นความจริงของเรา เราก็พัฒนาของเรา เราก็พยายามของเรา ฝืนทนของเรา การกระทําของเรา เพราะมันไม่มีสิ่งใดมีคุณค่าไปมากกว่านี้ไง

เวลาคนทํางานๆ ผู้บริหารเขาเป็นผู้บริหารจัดการองค์กรนั้น นี่ก็เหมือนกัน ชีวิตของเรา เราเป็นผู้บริหารหัวใจของเรา เราจะเชิดชูหัวใจของเรา เราจะทําหัวใจของเรา เราจะสร้างสมบัติของเรา เราเป็นชาวพุทธ เราจะมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์กลางหัวใจนี้ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๕ เมษายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน สัตว์โลกเป็นไปตามกรรมๆ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน จําแนกสัตว์ให้เกิดนะ สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม กรรมดี กรรมชั่ว

แต่เรามีบุญกุศลของเราได้เกิดเป็นมนุษย์ไง เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้าเป็นกรรมดี กรรมชั่วนะ ทีนี้กรรมดี กรรมดีทําให้เราประสบความสําเร็จ กรรมดีของเราทําให้เราไม่ทุกข์ยากจนเกินไป แต่คนเราเกิดมามันทําทั้งดีและชั่วมา เวลามันทุกข์มันยากขึ้นมา เวลามันทุกข์มันยาก สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม

ถ้าสัตว์โลกเป็นไปตามกรรมนะ คนที่จิตใจประเสริฐ จิตใจที่มีหลักมีเกณฑ์ เขาพยายามทําคุณงามความดีของเขา ทําคุณงามความดีของเขาเพราะเขาเชื่อธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เชื่อกรรม กรรมคือการกระทํา ถ้าเราเชื่อกรรมของเรา กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน

เราเกิดมา เกิดมาทุกข์เกิดมายากขนาดไหน ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา เราจะขวนขวายของเรา เราจะไม่ปล่อยชีวิตเราไปตามความเป็นโลกมันพัดไป เราไม่ปล่อยเป็นอย่างนั้นไง เราต้องฝืนกระแสๆ การฝืนกระแสโลกต้องมีสติมีปัญญา ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา เราทําคุณงามความดีของเรา

คุณงามความดีของเรา คุณงามความดีของเด็ก เด็กช่วยพ่อช่วยแม่ในบ้านในเรือน เราเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา เราทําสัมมาอาชีวะ ถ้าเรามีปัญญา เราช่วยสังคม เราก็ช่วยเหลือเขา กลับบ้านกลับเรือนของเรา พระอรหันต์ของเรา พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของเรา กตัญญูกตเวที รู้จักพ่อรู้จักแม่ รู้จักผู้หลักผู้ใหญ่ นี่เราทําคุณงามความดีของเรา ทําคุณงามความดีของเราไง เราไม่ปล่อยชีวิตเราเหลวไหลไปตามแต่เวรแต่กรรมแล้วก็ประชดประชันชีวิตไง

สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม กรรมทําให้เราเจ็บชํ้านํ้าใจ เรายิ่งประชดชีวิต นั่นคือกรรมอะไร ถ้าขาดสติ ไม่มีสติไม่มีปัญญา ที่เราทําๆ ไปมันกรรมอะไร กรรมสิ่งที่ทํามันยิ่งตกตํ่าไปเรื่อยๆ ตกตํ่าไปเรื่อยๆ ดูสิ กลิ่นของศีลกลิ่นของธรรมหอมทวนลมไง เราทําคุณงามความดีของเรา คุณงามความดีของเรามันหอมทวนลมใช่ไหม เด็กคนไหนถ้ามีสติมีปัญญา เด็กคนไหนที่ขวนขวาย จะตกทุกข์ได้ยาก มีคนอยากจะเจือจานนะ

เด็กที่มันเกเร เด็กที่มันรู้ไม่เท่าทันตัวมันเอง เพราะอะไร เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันหยาบ พอมันหยาบขึ้นมา มันปิดหูปิดตาไง พอปิดหูปิดตา มันประชดชีวิตของมันน่ะ มันทําลายตัวมันเองๆ โดยกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจนะ นี่กิเลสตัณหาความทะยานอยาก

ดูสิ พ่อแม่คนไหนที่ไม่รักลูกบ้าง พ่อแม่คนไหนก็รักลูกทั้งนั้นน่ะ แต่มันเป็นเวรเป็นกรรมของคนไง เราก็มีกําลังเท่านั้น เรามีกําลังของเราเท่านี้ เราขวนขวายเท่านี้ มันก็มีความรักความผูกพันทั้งนั้นน่ะ แต่ความผูกพันของเรา สิ่งที่การกระทํา เราทําได้เท่านั้นไง

ฉะนั้น สิ่งที่ทําได้เท่านั้นมันเป็นตามกรรม ทําไมเราไม่ไปเกิดคาบช้อนเงินช้อนทองออกมาล่ะ ทําไมเราไม่เกิดที่มั่งมีศรีสุขล่ะ ทําไมมันมาเกิดอย่างนี้ เห็นไหม เพราะเราทําไว้แค่นี้ กรรมมันเท่านี้ไง มันบาลานซ์ไง ดูสิ คนทุกข์คนจน ลูกมหาศาลเลย ไอ้คนรํ่าคนรวยมีลูกยากก็พยายาม เขาอยากได้ เขาอยากมี

คนเราสร้างสถานะมานะ มีทรัพย์มีสมบัติขึ้นมา แล้วสุดท้ายแล้วไม่มีใครรับผิดชอบต่อไป ไอ้คนทํามามันเหนื่อยนะ มันเหนื่อยแล้วมันอยาก แต่คนถ้ามีลูกมีหลานก็ปั้นลูกปั้นหลานขึ้นมาเพื่อให้รับมรดกตกทอดไป ถ้ารับมรดกตกทอดไป เขามีสติมีปัญญาของเขา เขาสร้างเนื้อสร้างตัวของเขา อันนั้นน่ะกรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน

แต่ของเรา เราไม่ปล่อยชีวิตเราหยําเปไปอย่างนั้น เราจะฝืนกระแสของเราไป เราจะทําคุณงามความดีของเราไป ถ้าทําคุณงามความดีของเรา เห็นไหม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน ปลาเป็น ปลาเป็นมันว่ายทวนนํ้าไง ทวนกระแสๆ

แต่กระแสโลก ดูสิ เวลากระแสโลกในการตลาดเขาโฆษณาชวนเชื่อของเขา โฆษณาชวนเชื่อนะ สิ่งที่โฆษณามันจะเป็นอย่างนั้นไหม คนก็เชื่อตามๆ ทั้งนั้นน่ะ นี่ไง กระแสไง แล้วเราไปเชื่อเขาๆ เราไปตามเขาน่ะ เราไม่มีสติปัญญาบ้างเลยหรือ

ถ้ามีสติปัญญา ดูพระสิ ถือผ้า ๓ ผืน ฉันอาหารวันละมื้อเดียว แต่ทําไมชีวิตท่านมีความสุขล่ะ เวลากษัตริย์ในสมัยพุทธกาลมาบวช เห็นไหม “สุขหนอๆ”

เวลาเป็นกษัตริย์ไม่สุขหรือ เป็นกษัตริย์มีความเพียบพร้อมไปหมด ไม่มีความสุขใช่ไหม เวลามันทุกข์มันยากขึ้นมา มาอยู่โคนไม้ พออยู่โคนไม้ ท่านยังมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันบีบคั้นนะ มันก็ยังน้อยเนื้อตํ่าใจนะ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง เอาชนะตนเองให้ได้ เอาชนะความคิด เอาชนะความอยากสะดวกอยากสบาย อยากที่ว่าสะดวกสบาย มันไม่สบายหรอก อยากสะดวกอยากสบายขนาดไหนน่ะมักง่าย ความมักง่ายมันทุกข์ยากทั้งนั้นน่ะ

คนจริงคนจังเอาชนะตนเอง พิจารณาด้วยสติด้วยปัญญา ในเมื่อร่างกายมันก็ต้องการอาหารเพียงเท่านี้ ไอ้ที่เหลือๆ ส่วนเกินทั้งนั้น แล้วส่วนเกินทั้งนั้น คุณภาพชีวิตๆ เราก็เชื่อเขาไป แล้วเชื่อเขาไปแล้วเป็นเหยื่อของเขาทั้งนั้น ถ้ามีสติปัญญาขึ้นมามันพอใจ พอใจแล้วถ้านั่งภาวนาแล้วสัปหงกโงกง่วง เขาเริ่มผ่อนอาหาร แม้แต่มื้อเดียวยังผ่อนอาหารนะ แล้วพอเข้าด้ายเข้าเข็ม อดอาหารเลย อดอาหารเพื่ออะไร เพื่อไม่ให้ธาตุ ๔ ทับขันธ์ ๕

คําว่า “ธาตุ ๔ ขันธ์ ๕ ทับจิตๆ” เวลามันทับจิต ขันธ์ ๕ เวลาเราโกรธ เวลาเราหลงด้วยความรุนแรง นั่นน่ะมันครอบงําหมดเลย จิตอยู่ไหน จิตเดิมแท้นี้ผ่องใสๆ มันอยู่ไหน ความคิด ความคิดมันกดทับ เวลามันกดทับ เวลาธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มันกดทับจิต กดทับจิตแล้วมันจะเข้าด้ายเข้าเข็มนะ มันไม่ปลอดโปร่ง ไม่ปลอดโปร่งก็อดอาหารเลย อดอาหารให้ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มันเบา มันเบาของมัน

เวลาคนที่อดอาหารบ่อยๆ เข้า อดนานๆ เข้า เวลาเดินไปเดินมามันเหมือนกับคนหายจากป่วย ร่างกายมันจะเบามาก ความผูกพันมันจะไม่มี ความผูกพัน ความยึดมั่นถือมั่นที่มันจะกดทับ มันไม่กดทับ ถ้ามันไม่กดทับ แต่มันมีความหิวกระหายไหม มี โดยธรรมชาติ โดยธรรมชาติสิ่งใดที่มันขาดตกบกพร่อง สิ่งใดที่ขาดแคลน มันก็โหยหาทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลามันขาดแคลน สิ่งที่มันมีเกินไป มีความจําเป็นมากเกินไป มันกดทับ ที่มันทับๆ ถ้าครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติของท่านนะ ตัวปลิวเลยล่ะ

ถ้ามีสติปัญญา “สุขหนอๆ” เวลาสุขหนอ สุขเพราะชนะใจตัวเอง สุขเพราะมีสติมีปัญญาใคร่ครวญแล้วมันมีความจําเป็นเท่านั้น พอมีความจําเป็นเท่านั้น เราก็ให้เท่านั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติใช่ไหม เวลาท่านตั้งกติกาตัวเองเลย ให้เท่านี้ ให้เท่านี้คือกินเท่านี้ ๒ คํา ๓ คํา ๔ คํา แล้วแต่เราจะให้ตัวเราเองกินอย่างไร นี่ไง เวลามีสติปัญญามันควบคุมได้ขนาดนั้นน่ะ

เวลาท่านพูดกับตัวเอง เวลามีสติปัญญา ปัญญามันคุยกันน่ะ สติปัญญาคือกิเลสมันคุยกันในหัวใจเรา “ให้เท่านี้ ไม่ให้เพิ่มมากไปกว่านี้” ไอ้กิเลสมันก็โอดโอยนะ “ต้องเท่านั้นๆ” มันต่อรองๆ

ถ้ามีสติปัญญานะ เราให้เท่านี้ แล้วมีสัจจะ เท่านี้ก็คือเท่านี้ แต่ถ้าเราไม่มีสัจจะ ให้เท่านี้ เวลากิเลสมันโอดโอย ล้มเลย ตามมันไปเลย พอได้สติขึ้นมาก็เต็มท้องแล้ว พอล้มขึ้นมา คนที่สติปัญญามันยังไม่เท่าทัน เราทําบ่อยครั้งเข้าๆ เห็นไหม

สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม แต่เราจะทําคุณงามความดีของเรา เราจะไม่ปล่อยชีวิตของเราให้เป็นไปตามเวรตามกรรมอย่างนั้น เราจะสร้างคุณงามความดี กรรมดีๆ กรรมดีสิ่งที่เราทําคุณงามความดี ความดีคือความดีไง ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว

คนทําคุณงามความดีแล้วความดีอะไร ความดีตามกระแสใช่ไหม ความดีโดยหัวหน้าที่ไม่มีปัญญาใช่ไหม เชื่อตามๆ กันไปใช่ไหม กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อตามๆ กัน ไม่ให้เชื่อด้วยเหตุด้วยผลว่ามันพอจะเป็นไปได้ คําว่า “เป็นไปได้ๆ” แต่ยังไม่เป็นความจริงไง เวลาเป็นความจริงมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นกลางหัวใจ ถ้าเป็นกลางหัวใจ

ถ้าเราทําไม่สมดุล มัชฌิมาปฏิปทา ความสมดุลของจิต ดูสิ ทําสมาธินะ ถ้ามันสมดุลมันก็ลงสมาธิ แต่ถ้ามันไม่มีสติปัญญาสามารถใคร่ครวญได้ มันเกิดมรรคไม่ได้ เพราะอะไร เพราะมรรค ๘ มรรค ๘ มันต้องสมดุล มรรคองค์ ๘ ถ้ามันไม่สมควรหรือไม่สมดุลของมัน มันจะมัชฌิมาปฏิปทาไม่ได้ ถ้ามัชฌิมาปฏิปทาไม่ได้มันก็เอียงกระเท่เร่ ความเอียงกระเท่เร่ทําให้สติปัญญาเราไม่รู้เท่าทันมันไง

แต่ถ้าเราปฏิบัติซํ้าแล้วซํ้าเล่า มันปฏิบัติซํ้าแล้วทําไมเป็นแบบนี้ ทําไมมันไม่เข้าไป นี่ไง สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม แต่เพราะคุณงามความดีนะ กรรมดีทําให้เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์มีอิสรภาพ มนุษย์มีสติปัญญา มนุษย์สามารถทําได้ มนุษย์เป็นเศรษฐีโลก มนุษย์ ดูสิ ในบรรดาสัตว์สองเท้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เป็นมนุษย์ไง เวลาทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว ทําจิตใจให้พ้นจากกิเลสไปแล้ว เทวดา อินทร์ พรหมยังต้องมาฟังเทศน์

คําว่า “ฟังเทศน์” เพราะเทวดา อินทร์ พรหม เขาก็ยังไม่รู้วิธีการแก้ไขจิตใจของเขา เขามีความรู้สึกเหมือนเรา แต่เขาไม่มีร่างกายอย่างเราเท่านั้นน่ะ เขาเป็นกายทิพย์ เขาไม่มีธาตุ ๔ อย่างนี้ แต่หัวใจเขามีความผูกพัน หัวใจเขามีความรู้สึกทั้งนั้นน่ะ มาฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่ผลของวัฏฏะ

เราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนะ เราเป็นชาวพุทธเกิดมาพบพระพุทธศาสนา หน้าที่การงานเราก็ทํา ทําพอเลี้ยงชีพ พอเลี้ยงชีพแล้ว แต่อริยทรัพย์ ทรัพย์สมบัติคือหัวใจของเรา หัวใจของเราที่มันสงสัย ที่มันมีความเครียด ที่มันบีบคั้น ถ้าธรรมะ ธรรมโอสถจะไปผ่อนคลาย ธรรมโอสถจะไปปลดเปลื้อง ธรรมโอสถจะสามารถสํารอกคายออก ความคายออกอันนี้ถ้าเป็นความจริง มันต้องเป็นความจริงจริงๆ นะ ความจริงที่เราหมั่นเพียรกัน ถ้าไม่เป็นความจริง ไม่หมั่นเพียร

ครูบาอาจารย์ของเราทั้งชีวิตนะ ครูบาอาจารย์ของเราท่านบวชตั้งแต่เป็นสามเณร สามเณรน้อยบวชขึ้นมาแล้วขวนขวายประพฤติปฏิบัติ ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ดีจะชักจูงไปทางที่ดี ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ไม่มีปัญญาพอ ครูบาอาจารย์ท่านจะพาไปฝาก เราไม่มีความสามารถที่จะชี้นําได้ เราจะพาไปฝากครูบาอาจารย์ที่ท่านชี้นําได้ แล้วถ้าชี้นําได้ ชี้นําตามความเป็นจริงนะ เป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ความเห็นความเป็นจริงอย่างนั้นน่ะ

การศึกษาการเล่าเรียนมันเท่าทันกันได้ทั้งนั้นน่ะ การประพฤติปฏิบัติก็เหมือนกัน ถ้าจิตใจเรามีหลักมีเกณฑ์ จิตใจเราประพฤติปฏิบัติแล้วมันมีศีล มีสมาธิ มีปัญญาขึ้นมา ถามได้ ถ้าถามไม่ได้ คําพูดเราเข้าใจได้ คนไม่เป็นพูดไม่ได้ คนไม่เป็นไม่รู้ แล้วไอ้คนเป็นมันทะลุปรุโปร่งไปแล้วมันย้อนกลับมามันเห็นของมันหมด

สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม แต่เราไม่ปล่อยชีวิตเราให้มันไหลไปตามธรรมชาติ เราพยายามจะต่อสู้ของเรา แต่การต่อสู้ของเราต่อสู้กับกิเลสตัณหาความทะยานอยาก การต่อสู้ของเราคือสติปัญญายับยั้งความรู้สึกนึกคิดของเรา ยับยั้งสิ่งที่มันก่อกวนในใจ แล้วเราพยายามตั้งสติของเรา หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ พยายามทําให้มันสงบระงับเข้ามา ถ้ามันสงบระงับเข้ามาแล้วเราจะเห็นคุณค่าของหัวใจของเรา

คนเราเกิดมามีกายกับใจๆ แต่หัวใจนี้สําคัญ สําคัญเพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมดชี้เข้าไปสู่จิตใจของสัตว์โลก เพราะจะรื้อสัตว์ขนสัตว์มันรื้อสัตว์ขนสัตว์ที่นั่น ไอ้ที่เราเกิดมานี่เป็นวิบาก สิ่งที่เหลือ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา สิ้นกิเลส พอสิ้นกิเลส ๔๕ ปี สิ่งที่เหลือๆ ชีวิตที่เหลือ เหลือจนกว่าท่านจะหมดอายุขัยของท่าน

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เหลือๆ ไง สิ่งที่เหลือ เหลือเพราะจิตใจมันสะอาดผุดผ่องไปแล้ว แต่ถ้ามีการกระทําตามความเป็นจริง พ้นไปจากที่นั่นไง ถ้าใจมันพ้น ปฏิสนธิจิตถ้ามันพ้นไปแล้ว มันพ้น พ้นทั้งๆ ที่มีชีวิตอยู่นี่ พ้นทั้งที่ยังสบตากันอยู่นี่

แต่ของท่าน ท่านจบแล้ว พอท่านจบแล้ว พระพุทธศาสนามีคุณค่ามากขนาดนี้ แล้วมีคุณค่ามากขนาดนี้ มันเกิดจากการขวนขวายนะ ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล การกระทํานั้นมันไม่ใช่มรรค มันจะเอาผลมาจากไหน การที่กระทํานั่นน่ะ สิ่งที่ทํานั้นน่ะ

ดูสิ ทางโลก การประพฤติปฏิบัติเจริญรุ่งเรืองขึ้นมา เราก็มีการประพฤติปฏิบัติ แต่ครูบาอาจารย์ที่ไม่สามารถชี้ทางได้ เขาก็ประกอบพิธีกรรมไปเท่านั้นน่ะ มันมีแต่พิธีกรรม มีแต่พิธีกรรมอยู่นั่นน่ะ

แต่ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่มีอะไรหรอก เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา รักษาใจของตน เอาใจของตนให้ได้ แต่นี้เป็นนามธรรมๆ นะ เวลาเป็นสัมมาสมาธิ สติมันพร้อม มันเห็นของมัน มันมีความสุขของมัน

พิธีเป็นพิธีไง พิธีทั้งหมด เวลาทําพิธีทั้งหมด สุดท้ายแล้วลงด้วยการภาวนา เวลาภาวนาทั้งหมด สุดท้ายไปลงที่จิตที่สงบแล้ว ถ้าจิตสงบแล้วออกฝึกหัดการทํางาน เวลาทํางานมันเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา มันจะเกิดความมหัศจรรย์ เวลาครูบาอาจารย์ท่านบรรลุธรรมขึ้นมา ท่านกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “รู้ได้อย่างไร รู้ได้อย่างไร” ไอ้ของเราความคิดร้อยแปด มีแต่ความคิด ไอ้ความคิดมันเกิดดับ แล้วคิดซํ้าคิดซาก คิดแล้วคิดเล่าไม่มีวันจบวันสิ้น

แต่เวลามันเป็นคุณธรรม เวลามันสํารอกมันคาย มันคายอะไร มันคายอวิชชาความไม่รู้เท่า พอมันคายอวิชชาทั้งหมดแล้วมันจะคิดอะไร ความคิด สิ่งที่มันเป็น สอุปาทิเสสนิพพาน ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์ ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์เป็นอย่างไร

ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์คือความคิดที่สะอาดบริสุทธิ์ไง ความคิดที่ไม่ปลิ้นปล้อน ความคิดที่ไม่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันเป็นความคิดเหมือนกัน แต่ความคิด สอุปาทิเสสนิพพาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ นั่นก็ขันธ์ ๕ ก็ความคิด

จะไปโปรดพระเจ้าสุทโธทนะ เป็นความคิดไหม สามเณรราหุล มาขอสมบัติ เป็นความคิดไหม แล้วสื่อสารกับเขานั่นสื่อสารด้วยอะไร ก็สื่อสารด้วยเสียง สื่อสารด้วยสังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่งนี่ไง แต่มันไม่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก นี่ไง ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์ไง แต่มันสะอาดบริสุทธิ์ในใจของผู้ที่พ้นจากทุกข์ๆ เวลามีการกระทํามันมีคุณค่า มีคุณค่าที่นี่

สิ่งที่เป็นอภิญญา สิ่งที่อนาคตังสญาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อันนั้นเป็นคุณสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ของเราท่านมีคุณธรรมของท่าน แล้วท่านมีคุณสมบัติของท่าน มันจะเป็นประโยชน์ ประโยชน์ที่ไหน

เวลาหลวงปู่เจี๊ยะท่านถามหลวงปู่มั่น “สิ่งที่อภิญญา ๖ แก้กิเลสไม่ได้ หลวงปู่มั่นทําทําไม”

ท่านก็บอกว่า “อ้าว! ก็ทําไว้สอนคนไง”

ทําไว้สอนคน คนมันมีความรู้สึกนึกคิดใช่ไหม ไอ้อย่างนี้มันเท่ากับรู้เท่าทันความคิดของคน มันเป็นประโยชน์ไง จิตใจของหลวงปู่มั่นที่สะอาดบริสุทธิ์ ท่านเอาไว้เพื่อคอยแนะนําสั่งสอนชี้นําหัวใจของคนไง แต่คนที่เขากิเลสตัณหาความทะยานอยากท่วมหัว เวลาเขาทําอภิญญาของเขาได้ อันนั้นมันเพื่อผลประโยชน์ไง เดี๋ยวก็เสื่อม ไม่เป็นความจริงหรอก

แต่ถ้าเป็นความจริงนะ อภิญญาเป็นอภิญญา แต่เวลาจิตใจของคนที่สะอาดบริสุทธิ์แล้ว อย่างเช่นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าน่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอน ท่านสอนเรื่องมรรคเรื่องผล ถ้าดวงใจดวงใดไม่มีมรรค ดวงใจดวงนั้นไม่มีผล แล้วมรรคมันเกิดขึ้นอย่างไรล่ะ ศีล สมาธิ ปัญญา มรรค ๘ มันเกิดขึ้นอย่างไร เกิดขึ้นจากการกระทําของเรานี่ไง

นี่ไง ที่ว่าสัตว์โลกเป็นไปตามกรรม เป็นไปตามความรู้สึกนึกคิดนี่แหละ เป็นไปตามความน้อยเนื้อตํ่าใจนี่แหละ แต่เรามีสติมีปัญญาของเรา สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม แต่เรามีกรรมดีของเรา เราจะทําคุณงามความดีของเรา เราจะขวนขวายของเรา เราจะพาชีวิตของเราให้มันทวนกระแส ให้มันมีหลักมีเกณฑ์ของเราขึ้นมา

ทุกคนเกิดมามันก็บกพร่องไปทั้งนั้นน่ะ ชีวิตที่สมบูรณ์แบบไม่มี เพราะชีวิตบางคน เราดูแล้วน่าจะสมบูรณ์แบบ อู้ฮู! เกิดมาอุดมสมบูรณ์ แต่ในใจเขาทุกข์ทั้งนั้นน่ะ เขาก็ไม่พอใจ มันจะอุดมสมบูรณ์แค่ไหน เขาไม่อุดมสมบูรณ์หรอก เขาขาดแคลนไปทั้งนั้น

ไอ้ของเราขาดตกบกพร่อง ดูพระเราสิ บิณฑบาตฉันมื้อเดียวๆ มันอุดมสมบูรณ์ไหมล่ะ ถ้ามันอุดมสมบูรณ์มันต้องอุดมสมบูรณ์ในใจนั้น ถ้ามันอุดมสมบูรณ์ในใจนั้น

ชีวิตสมบูรณ์แบบไม่มี แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสมบูรณ์แบบ สิ่งที่สมบูรณ์แบบจะไม่บกพร่อง และไม่แสวงหามาเพิ่มเติม สมบูรณ์แบบในใจนั้นเลย นี่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเราแก้ไขที่นี่ เราแก้ไขหัวใจของเรา

เรามาทําบุญกุศล ทําบุญกุศลเพื่ออํานาจวาสนาบารมี ทําบุญกุศลเสียสละขึ้นมาให้ใจมันเปิดกว้าง เปิดกว้างฟังความเห็นที่แตกต่าง ฟังทั้งนั้นน่ะ กาลามสูตร ไม่เชื่อ ต้องประพฤติปฏิบัติให้เป็นความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา นี่ของจริง ถ้าของจริงขึ้นมา เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกกับใจดวงนี้ เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ วันนี้สงบเงียบ วันสงบเงียบ วันสงัดวิเวก วิเวก มันจะวิเวกกายวิเวกใจ เห็นไหม เรามีหน้าที่การงาน งานของคนไง งานของคน หายใจเข้าไม่หายใจออกก็ตาย หายใจออกไม่หายใจเข้าก็ตาย ต้องหายใจ แต่หายใจนะ ครูบาอาจารย์ท่านบอกหายใจทิ้งเปล่าๆ ไง

ถ้าเราหายใจ เรามีสติมีปัญญา ถ้ามีสติปัญญา สิ่งที่แม้แต่การหายใจนั้นก็เป็นงานของเรา ถ้าเป็นงานของเรา สิ่งที่มีงานของเราแล้วเป็นงานอริยภูมิด้วย แต่ถ้าประพฤติปฏิบัติได้ตามความเป็นจริง หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ใจมันทํา ใจมันอยู่กับอานาปานสติ อยู่กับลมหายใจของเรา

แต่ใจมันส่งออกไปข้างนอกไง ถ้าใจมันส่งออกไปข้างนอก มันคิดงานๆ งานอย่างนั้นมันงานประสบความสําเร็จของเรา แต่งานประสบความสําเร็จก็ต้องมีสติมีปัญญา เวลามันคิดงานทะลุปรุโปร่ง แต่เวลามันมืดทึบเลย เวลามันคิดสิ่งใดไม่ออกๆ เวลาคิดสิ่งใดไม่ออก มันต้องพักหัวใจ เวลาพักหัวใจ เรากลับมาหายใจเข้า หายใจออก เราหายใจเข้า หายใจออก เรามีสติของเรา เพื่อพักหัวใจของเรา พักหัวใจของเราเพื่อไปทําหน้าที่การงานของเราต่อไง

คนเกิดมามันต้องมีหน้าที่ คําว่า “หน้าที่ของเรา” แม้แต่ชีวิตของเรา เราเป็นผู้รับผิดชอบชีวิตของเรา เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติ ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก รู้เฉพาะตนๆ รู้เฉพาะตนคือรู้เฉพาะในหัวใจดวงนั้น แล้วหัวใจดวงนั้นเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ไม่มีใครรู้หรอกว่าหัวใจดวงใดมีอํานาจวาสนามามากน้อยแค่ไหน

ถ้าหัวใจมีอํานาจวาสนามา สามเณร ๗ ขวบเป็นพระอรหันต์ ถ้าสามเณร ๗ ขวบเป็นพระอรหันต์ เขาต้องมีมรรคมีผลของเขา เขาต้องมีภาวนามยปัญญา ปัญญาในหัวใจของเขา สามเณร ๗ ขวบ ร่างกายสู้ผู้ใหญ่ไม่ได้หรอก แต่หัวใจของเขา วุฒิภาวะในใจของเขามันมีอํานาจวาสนาไง คําว่า “อํานาจวาสนา” เขาเห็นสิ่งใดเขาคิดเปรียบเทียบเข้ามาในใจของเขา เขาไม่ส่งออกไปข้างนอกไง ไปบิณฑบาตกับพระสารีบุตร สามเณรของพระสารีบุตรเห็นเขาชักนํ้าเข้านาๆ เขาก็ทํานากันโดยอาชีพของเขา ถามอาจารย์ว่า นํ้ามีชีวิตหรือไม่

นํ้าไม่มีชีวิต นํ้าไม่มีชีวิต เขาชักเข้านาของเขา เขาทําประโยชน์ของเขา แล้วคิดเข้ามาในหัวใจเราเลย ถ้าหัวใจเราทําประโยชน์กับเราๆ นี่สามเณรน้อยเขามีสติมีปัญญาของเขา เขามีสติปัญญาของเขา ดวงใจดวงใดไม่มีมรรค ดวงใจดวงนั้นไม่มีผลหรอก

เวลาเรามีการศึกษา เราศึกษานี่เป็นความจําทั้งนั้น ความจําทั้งนั้น มันเป็นเรื่องโลกๆ ไง วุฒิภาวะ วุฒิภาวะของจิต พันธุกรรมของมันมีการตัดแต่งของมัน เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นสัตว์ เกิดในวัฏฏะ มันก็พัฒนาความคิดของมันไป ถ้าความคิดที่มันดีขึ้น มันส่งเสริมขึ้นแต่ละภพแต่ละชาติขึ้นมา มันมีแต่ความคิดที่พัฒนาขึ้น หัวใจที่เข้มแข็งขึ้น ความคิดเกิดจากจิตๆ แต่ความคิดเกิดจากจิต ความคิดที่มันเกิดจากจิตมันใกล้ชิดกับหัวใจ มันควบคุมหัวใจได้ มันควบคุมจิตของตัวเองได้ ถ้ามันควบคุมจิตของตัวเองได้ นี่มีการกระทําขึ้นมา สิ่งที่ทําขึ้นมาทําเพื่อเราๆ เวลาทําเพื่อเรา ทําเพื่อเราทําเพื่อใครล่ะ ก็ทําเพื่อโลกไง

เวลาผู้นําที่ดีๆ ท่านทําเพื่อตัวท่านเอง ทําเพื่อตัวท่านเองก็ทําเพื่อคุณประโยชน์ไง ทําเพื่อบุญกุศลไง ทําด้วยความคิดดีไง แต่ความคิดดีนั้นทําไปแล้วเป็นประโยชน์กับใครล่ะ มันเป็นประโยชน์กับคนรอบข้างไปหมดเลย มีแต่ความร่มเย็นเป็นสุขไปทั้งนั้น ถ้ามีความร่มเย็นเป็นสุข พัฒนาการของหัวใจที่มันพัฒนาขึ้นๆ เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะอยู่อย่างนั้นน่ะ ไม่อย่างนั้นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ไม่พัฒนาขึ้นไปหรอก

เวลาพัฒนาขึ้นไป พัฒนาขึ้นไปจนชาติสุดท้ายขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” เพราะอํานาจวาสนาบารมีมันเต็มแล้ว มันเต็มขึ้นมา มันเต็มขึ้นมา เวลามาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะก็ยังขวนขวายๆ ขวนขวายคุณงามความดีในใจของท่าน แต่คุณงามความดีในใจของท่าน เวลาท่านทําประโยชน์ของท่านสมบูรณ์แล้วเป็นผู้สอน ๓ โลกธาตุ เทวดา อินทร์ พรหมยังไม่รู้ไม่เข้าใจเรื่องอย่างนั้นน่ะ

เราคิดว่าเทวดา อินทร์ พรหมมีวุฒิภาวะที่สูงส่ง แต่สูงส่งก็จิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง ด้วยบุญกุศลไง ที่เรามาทําบุญกุศลกันนี่ เพราะด้วยบุญกุศล อํานาจวาสนาได้ไปเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม แต่เวลาเขาหมดอายุขัยของเขา เขาก็ต้องลงมาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเหมือนเดิมนั่นแหละ บุญกุศลเป็นอามิสๆ ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกพระอานนท์ไง “อานนท์ เธอบอกบริษัท ๔ นะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด”

ถ้าปฏิบัติบูชา สิ่งนี้มันจะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ความเป็นจริงอันนี้ สิ่งที่เกิดภาวนามยปัญญา แล้วมันรู้เฉพาะตน รู้เฉพาะตนด้วย แล้วรู้เฉพาะในหัวใจดวงนั้น ถ้ารู้ ทําไมถึงรู้เฉพาะหัวใจดวงนั้นล่ะ ก็หัวใจดวงนั้นเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง เพราะหัวใจดวงนั้นเพราะมันมืดบอดไง มันไม่ใช่รู้ที่สมอง ไม่ได้รู้ที่ความคิด มันรู้ที่ใจเลย ดูสิ เวลาอรหัตตมรรค เวลามันทําลายภวาสวะ ทําลายภพทั้งหมด แล้วใครคิด ใครรู้สึก ใครสํานึกอะไรได้ล่ะ นี่มันเป็นธรรมธาตุแท้ๆ นั่นน่ะ

เวลาเราอยู่กับความคิดๆ ไง ความคิดเกิดจากจิตๆ เวลามันทําลายธาตุขันธ์เข้ามา เห็นไหม ขันธ์อย่างหยาบ ขันธ์อย่างกลาง ขันธ์อย่างละเอียด เวลาพระโสดาบัน เขาบอกว่า พระโสดาบัน ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ มันหมดไปแล้ว

ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ แล้วพระสกิทาคามีไม่มีความรู้สึกหรือ แล้วเวลาพระอนาคามีล่ะ เห็นไหม เวลาจะละขันธ์ ๕ แท้ๆ มันต้องไปละกันที่นั่น พอละขันธ์ ๕ ที่นั่นมันก็เป็นจิตเดิมแท้ๆ เวลาจิตเดิมแท้มันสว่างไสว มันผ่องใส มันผ่องใส ทําลายมันหมดๆ ความรู้อันนั้น ความรู้อันนั้นมันไม่ใช่ความคิดไง ถ้าความคิดเกิดจากจิตๆ แล้วความคิดขันธ์ ๕ ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา ขันธ์เป็นภาระอย่างยิ่งของพระอรหันต์

แต่ขันธมารๆ เพราะขันธ์มันเป็นมาร ความคิดมันเป็นมาร ทุกสิ่งมันเป็นมารทั้งนั้นน่ะ เป็นมาร ของเรายึดมั่นถือมั่นไปหมดล่ะ มีความพอใจ เวลาสําคัญตนไง

เสมอเขาก็สําคัญว่าเสมอเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา

ตํ่ากว่าเขาก็สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา สําคัญว่าเสมอเขา สําคัญว่าสูงกว่าเขา

สูงกว่าเขาก็สําคัญว่าสูงกว่าเขา สําคัญว่าเสมอเขา สําคัญว่าตํ่ากว่าเขา

สูงกว่าเขาต้องไปสําคัญอะไร เสมอเขาต้องไปสําคัญอะไร ตํ่ากว่าเขาต้องไปสําคัญอะไร เพราะความสําคัญตน นี่ไง ตัวตนไง เพราะความสําคัญตนๆ มันมีของมันอยู่ เห็นไหม

แต่ถ้าไม่มีล่ะ ไม่มีตน ไม่มีสิ่งใด เอาอะไรไปสําคัญ มันสําคัญ มันคิดไปไม่ได้ไง วิมุตติสุข วิมุตติสุขเป็นธรรมชาติของมันไง ถ้าธรรมชาติของมัน มันถึงว่าไม่มีสิ่งใดเข้าไปถึงสิ่งนั้นเลย

นี่ไง สิ่งที่เรามาบวชเป็นพระ เรามาบวชเป็นพระๆ เราจะมาประพฤติปฏิบัติ วิถีแห่งจิต งานภายใน ถ้างานภายใน ความคิดๆ ความคิดนี้ส่งออกแล้ว เวลาเป็นสัมมาสมาธินะ จิตเป็นอิสรภาพ ไม่พาดพิงในอารมณ์ใดๆ นี่เป็นตัวตน ตัวตนเพราะมันเป็นภวาสวะ เป็นภพ มันเป็นจิตของเรา

ถ้าจิตของเรามันไม่ได้แส่ส่ายไป มันถึงเป็นสัมมาสมาธิไง สัมมาสมาธิมันจะไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น แล้วเวลามันทําลายอวิชชา ทําลายภพชาติแล้ว มันจะเป็นอะไรอีกล่ะ แม้แต่สมาธิมันไม่พาดพิงอะไรแล้ว แล้วมันเป็นอิสระของมัน แต่อิสระ อิสระที่มีตัวตนนั่นแหละ

ว่าสมาธิเป็นตัวตนนะ ก็เป็นตัวตนก็เป็นจิตไง เป็นภวาสวะ เป็นภพไง ก็เป็นชีวิตเราไง นี่ไง จิตที่ไม่เคยตายที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วไม่มีใครเคยรู้เคยเห็นมันไง

แต่ถ้าใครไปรู้ไปเห็นมัน ตัวเราๆ ตัวตนก็ตัวเรานี่แหละ แต่เราอะไร เราไม่ใช่สมมุตินี้ เราไม่ได้ชื่อนาย ก นาย ข นี้ แต่เราคือจิต ถ้าจิตนั้นมันชัดเจนของมัน ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาๆ มันใช้ปัญญาของมันไป นี่วิถีแห่งจิตๆ ที่มันมีการกระทํา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์นะ “เธอจงบอกบริษัท ๔ นะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด” ถ้ามีการกระทําอย่างนี้ มีการปฏิบัติบูชาอย่างนี้ นี่ไง พระพุทธศาสนาเกิดที่นี่

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้ที่โคนต้นโพธิ์นั้น โคนต้นโพธิ์นั้นเป็นเรื่องโลกธาตุ ร่างกายขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เป็นธาตุ ๔ เวลามนุษย์เกิดมามีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ คือความรู้สึกนึกคิดที่อยากกระทํา สิ่งที่อํานาจวาสนาบารมีเต็มๆ เต็มมาตรงนี้ เต็มมาที่อํานาจวาสนาบารมี ที่ความรู้สึกนึกคิดต่างๆ มีความปรารถนา แต่มันยังไม่เกิดการกระทํา

เวลาเกิดการกระทํา ปฐมยาม กําหนดลมหายใจเข้าและลมหายใจออก อานาปานสติ เวลามันสงบระงับขึ้นมา เวลาจิตมีกําลังขึ้นมา บุพเพนิวาสานุสติญาณ ตั้งแต่พระเวสสันดรไปเลย รู้หมด แล้วจิตดวงใดก็รู้ทั้งนั้น เพราะอํานาจวาสนาของท่าน อํานาจวาสนาที่สร้างมา เวลามันไม่ใช่ทางๆ เพราะอะไร เพราะไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ ๖ ปี มันรู้อยู่แล้วว่าเขายกย่องสรรเสริญ เขาเชิดชูมาทั้งนั้นน่ะ มันไม่ใช่ ประสบการณ์มันมีอยู่เต็มหัวใจอยู่แล้ว แล้วเรามารู้เอง รู้ด้วยกําลังความจริงของมัน มันยังไม่ใช่ๆ ไม่ใช่เพราะมันเป็นกําลัง กําลังของจิตไง

จิตที่มันย้อนอดีตชาติไป เวลาดึงกลับมาๆ อานาปานสติ หายใจละเอียดเข้าไป ละเอียดเข้าไปแล้ว เวลามัชฌิมยาม จุตูปปาตญาณ จิตดวงใดที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตที่ยังไม่ได้ทําลายอวิชชา ถ้ามันมีอดีตอนาคตอย่างนี้ไง อนาคตที่ควรกระทําไง เพราะปัจจุบันนี้กระทําสิ่งใดมันจะมีผลของมันไง ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วไง ถ้าปฏิบัติแล้วอนาคตมันจะไปรู้ของมัน รู้เห็นไปหมด ดึงกลับ เพราะมันไม่ใช่เรื่องของเรา เวลาเรื่องของเราคือกลับมา กลับมาอาสวักขยญาณในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาชําระล้าง จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้เป็นผู้ข้ามพ้นกิเลส นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงไว้ในพระไตรปิฎก ในอวิชชา ในปัจจยาการ

แต่เวลาเป็นความจริงๆ ความจริงในใจ อํานาจวาสนาบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาชําระกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจ นี่อาสวักขยญาณ แรงงานๆ งานอย่างนี้งานของผู้ประเสริฐไง ถ้างานอย่างนี้แล้ว พญามารจะค้นหาไม่ได้ พญามารจะไม่เจออีกแล้ว พญามารจะตามจิตดวงนี้ไม่พบอีกแล้ว ไม่มีสิ่งใดนะ จิตดวงนั้น ธรรมะในใจดวงนั้นชัดเจนๆ ของท่าน

เพราะอวิชชาทําให้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ นี่มันไม่มีอวิชชา วิชชาคือการกระทําของเรานี่ไง แล้วเวลามันพ้นไป อรหัตตมรรค เวลาเกิดอรหัตตผล มรรค ๔ ผล ๔ แล้ว ๑ นิพพานเป็นอย่างไร นิพพาน ๑ เป็นอย่างไร อรหัตตมรรค อรหัตตผล แล้วนิพพาน ๑ ล่ะ

เพราะระหว่างอรหัตตมรรค อรหัตตผลนี้มันเป็นเหตุและเป็นผลของมันอยู่ เหตุและผลเป็นบุคคล ๔ คู่ ๔ คู่ที่มีการกระทําขึ้นไป จิตนี้พัฒนาการเป็นชั้นๆๆ ขึ้นไป ชั้นๆ ขึ้นไป มันมีการกระทําของมันขึ้นไป เว้นไว้แต่ขิปปาภิญญาทําทีเดียวสําเร็จในหัวใจนั้น ถ้าสําเร็จในหัวใจนั้นก็จบสิ้นกระบวนการของมัน เขาทํางานจบสิ้นของเขา แต่งานของเรายังไม่จบสิ้น งานของเรายังไม่จบสิ้น เราทํางานของเรา ทํางานของเรา ทํางานของเราด้วยเทวดา อินทร์ พรหมชื่นชมนะ

เวลาเราประพฤติปฏิบัติ เวลาเราเข้าป่าเข้าเขา เราเห็นคนทําคุณงามความดีทุกคนก็ชื่นชมทั้งนั้นน่ะ เราเห็นเด็กดี เราก็ภูมิใจ แรงงานเด็กๆ สามเณร ๗ ขวบเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาได้ แรงงานเด็กถ้าในครอบครัวของเรา นี่คือการอบรมบ่มเพาะนะ เด็กให้มันรู้จักรับผิดชอบ เด็กของเรา

มันเป็นทางโลก ทางโลกเขาก็ตั้งกติกากันมา ใครมีอิทธิพลมากกว่าก็เอารัดเอาเปรียบกันทั้งนั้นน่ะ นั่นมันเป็นเรื่องของสังคม เรื่องของโลก เรื่องของวัฏฏะ

แต่ถ้าเรื่องของเราๆ เราต้องการคุณงามความดี ต้องการคุณงามความดี เราก็อบรมบ่มเพาะของเรา ใครจะอบรมบ่มเพาะขึ้นมาให้เป็นคนดี ถ้าเป็นคนดี มันก็ต้องมีการฝึกหัด มีการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา คนที่เขามีวุฒิภาวะ เขาสอนลูกของเขาอย่างนั้น เขาดูแลลูกของเขาอย่างนั้น เพราะดูแลลูกของเขาอย่างนั้น มันสมวัยไง

วัยของเด็กมันไร้เดียงสา มันแจ่มใส เราก็ต้องคอยฝากฝังขึ้นไป ค่อยๆ ซับมันขึ้นไป พอโตขึ้นมาต้องรับผิดชอบมากขึ้นๆ เวลามีการศึกษา เวลามีหน้าที่การงาน เขาต้องรับผิดชอบของเขา เขาต้องเข้าไปอยู่ในสังคมของเขา

ในสังคมนั้นหน้าไหว้หลังหลอก หน้าไหว้หลังหลอกทั้งนั้น แล้วถ้าเด็กของเรา คนของเราไม่มีสติปัญญาให้แยกแยะได้ว่าสิ่งใดควรสิ่งใดไม่ควร สิ่งใดควรสิ่งใดไม่ควร สิ่งนี้ให้มันมีสติปัญญา มีสติปัญญาแยกแยะได้ว่าอะไรผิด อะไรควรหรือไม่ควร ถ้าอะไรควรหรือไม่ควร นั่นเป็นเรื่องของสังคมนะ ถ้าเรื่องสังคมก็ย้อนกลับมาในหัวใจด้วย ถ้าหัวใจมันมีสติมีปัญญา มันมีวุฒิภาวะ มันจะเข้าใจสิ่งนี้ เข้าใจสิ่งนี้มันเป็นเรื่องโลก

คําว่า “เรื่องโลก” มันยังน่าเบื่อหน่าย น่าเบื่อหน่ายมากนะ แต่มันเป็นความจําเป็นน่ะ มันเป็นความจําเป็นเพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์ใช่ไหม เกิดเป็นมนุษย์ เราอยู่ในสังคมมนุษย์ มนุษย์เป็นสัตว์สังคมๆ มันต้องอยู่ด้วยกันใช่ไหม

มนุษย์อยู่คนเดียว เราก็ทําเอง สมัยโบราณ การคมนาคมยังไม่สะดวก หมู่บ้านใดก็ต้องทําขึ้นมาเองทั้งนั้นน่ะ ของใช้ของสอย เราทําของเราเองทั้งนั้นน่ะ แต่ในเมื่อการคมนาคมมันสะดวกขึ้นมา มีการคมนาคมสะดวกขึ้นมา ทุกอย่างมันก็เจือจานกันได้ไปหมดแหละ เวลาเจือจานได้ไปหมดมันก็เป็นการสื่อสารการต่างๆ ถ้ามันมีวุฒิภาวะ มีสติปัญญา มันจะเข้าใจได้ แล้วพยายามพาชีวิตเราไม่ให้มันทุกข์มันยากจนเกินไป

แล้วถ้ามีอํานาจวาสนานะ คนที่มีอํานาจวาสนาทําสิ่งใดมันก็ประสบความสําเร็จ ถ้าคนอํานาจวาสนาปานกลางทําสิ่งใดประสบความสําเร็จบ้าง ล้มลุกคลุกคลานบ้าง คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาทางโลกนะ เพราะอะไร เพราะสมัยพุทธกาล เวลาพระสีวลีเป็นพระอรหันต์ที่มีลาภสักการะมหาศาลเลย เพราะท่านทําของท่านไว้มาก เวลาเขาทําคุณงามความดีที่ไหน เขาจะเชิญไปเป็นหัวหน้า หัวหน้าก็ต้องเป็นผู้ที่จับจ่ายใช้สอยมากกว่าเขา ว่าอย่างนั้นเถอะ หัวหน้าก็ต้องเป็นผู้นํา

เวลาพระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลที่ว่าฉันข้าวไม่เคยอิ่มๆ เป็นพระอรหันต์ได้อย่างไร เพราะเราฟังเทศน์ของอาจารย์สิงห์ทองมาก อาจารย์สิงห์ทองท่านบอกเลย นางปฏาจาราๆ ท่านบอกว่า นี่บารมีของพระอรหันต์นะ ทําไมหนีตามผู้ชายไป พระอรหันต์น่ะ พอสุดท้ายก็สําเร็จเป็นพระอรหันต์

วุฒิของความเป็นพระอรหันต์ ถ้าพระอรหันต์มันต้องมีอํานาจวาสนาใช่ไหม ถ้ามีอํานาจวาสนา ทําไมมันตกตํ่าอย่างนั้น ทําไมมันทุกข์ยากขนาดนั้น หนีตามคนในบ้านไป ไปอยู่ในป่าในเขา สุดท้ายแล้วเวลาท้องแล้วก็นึกถึงบ้าน ก็อยากกลับบ้าน เพราะเป็นลูกเศรษฐีไปอยู่ในป่าในเขามันทุกข์มันยาก สามีก็มาตามกลับไป ลูกคนที่ ๑ ลูกคนที่ ๒ ก็อีกแล้ว จะไป ก็ตามกลับมา

คราวนี้หนีเลย หนีไป คืนนั้นฝนตกหนัก ฟ้าผ่า ฝนตกหนัก ไฟไหม้ไปทั้งเมือง ตัวเองก็หนีฝนมา สามีตามมาเจอไง ก็มาช่วยดูแล พอดูแลเสร็จแล้วหนาวนัก สามีก็จะไปตัดฟืนเพื่อจะมาทําความอบอุ่น ไปถึงก็ไปงูกัดตาย พองูกัดตายแล้ว เอาลูก ๒ คนจะไปหาพ่อ ไปถึง นํ้าพัดมา นํ้าป่าพัดมา เอาลูกคนโตไว้ทางนี้ก่อน อุ้มลูกคนเล็กไปไว้ฝั่งนู้นก่อน พอวางไว้เสร็จกลับมายืนอยู่กลางลําแม่นํ้า นก นกใหญ่นกเหยี่ยวมันเห็นเด็กอ่อน มันก็จะมาโฉบเอา ไล่นก ไอ้ลูกฝั่งนี้ก็คิดว่าแม่เรียก เดินลงนํ้าไป จมนํ้าตาย ไอ้นกมันก็คาบลูกไป ตายหมดเลย โอ้โฮ! จนเป็นบ้า

เวลาลูกก็ไปแล้วใช่ไหม จะไปตามหาพ่อ เวลาไปตาม ไปเจอชาวบ้าน ก็บอกว่าเมื่อคืนฟ้าผ่า ไฟไหม้บ้าน พ่อแม่ตายหมดเลย คราวนี้หมดเลยนะ สามีก็ตาย ลูก ๒ คนก็ตาย พ่อแม่ก็ตาย เสียสติแก้ผ้าวิ่งไปนะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมอยู่ “ปฏาจารา เธอเป็นอะไร เธอเป็นอะไร”

ฟื้นสติมา ฟื้นสติมาก็ขอบวช

นี่อาจารย์สิงห์ทองท่านเทศน์ เราฟังอาจารย์สิงห์ทอง เวลาอาจารย์สิงห์ทอง เราคิดถึงครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรม ท่านจะวิเคราะห์ จิตของคนที่เป็นพระอรหันต์นะ คนที่มีอํานาจวาสนาจะเป็นพระอรหันต์ ทําไมมันทุกข์มันยากขนาดนี้ล่ะ ทําไมมันลําบากขนาดนี้ สุดท้ายท่านก็เป็นพระอรหันต์

คําว่า “เป็นพระอรหันต์” นี่นะ ในอภิธรรมบอกว่าต้องสร้างมาแสนกัป ถ้าไม่สร้างอํานาจวาสนามาแสนกัป จิตนี้ หัวใจคนมันไม่มีอํานาจวาสนาพอที่จะย้อนสติปัญญาเข้ามา ทวนกระแส ที่เวลาสร้างมรรคสร้างผล ถ้าเป็นความจริงๆ มันต้องมีที่มา วุฒิภาวะของใจๆ ไง วุฒิภาวะ ที่มันสร้างมา พันธุกรรมของจิต จิตที่มันพัฒนาของมัน มันจะมีมุมมอง มันจะมีสติปัญญาย้อนกลับๆ นี่ผู้ที่สร้างคุณงามความดีมา

เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูด เราฟังเทศน์ของอาจารย์สิงห์ทอง ท่านพูดเลยว่า มันมีอํานาจวาสนาจะเป็นพระอรหันต์นะ ทําไมเป็นอย่างนั้น

ท่านเองก็เป็น เวลาท่านเป็น ท่านก็วิเคราะห์ วิเคราะห์วิจัย มันวิเคราะห์ว่า ผลของวัฏฏะๆ ไง จิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันมีผลอย่างไร แล้วเวลามันสิ้นสุด มันสิ้นสุดอย่างไร

นี่ไง ถ้าของเรา เราก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเหมือนกันใช่ไหม เราก็มีหัวใจใช่ไหม เราศึกษาสิ ศึกษาชีวิตของครูบาอาจารย์ ชีวิตที่ท่านมีคุณธรรม ท่านทําตัวอย่างไร แล้วมีมุมมองอย่างไร ไอ้มุมมองความรู้สึกนึกคิดนี้สําคัญมาก เพราะไอ้มุมมองความรู้สึกนึกคิดมันเกิดจากจิต ความคิดเกิดจากจิตๆ แล้วความคิดเกิดจากจิตแล้วต้องมาชําระล้างมันให้มันเข้ามาสู่จิตมันได้ เข้ามาตัวตนของเรา

“สมาธิเป็นตัวตนนะ สมาธิเป็นตัวตนนะ”...ขอให้เอ็งเป็นตัวตนเถอะ ตัวตนเอ็งยังไม่เคยเห็น ตัวตนเอ็งยังไม่รู้จัก เอ็งมีแต่อุปาทาน เอ็งมีแต่ความคิดร้อยแปด เอ็งเข้าสู่สมาธิไม่เป็น ถ้าเอ็งเข้าสู่สมาธิเป็น เอ็งไม่พูดอย่างนี้หรอก

ถ้าสัมมาสมาธิมันยกขึ้นสู่วิปัสสนา มันเกิดวิปัสสนาญาณขึ้นมา มันเกิดความแจ่มแจ้งขึ้นมา มันเกิดการงานขึ้นมา มันเกิดมรรคขึ้นมา มันจะมหัศจรรย์จิตของตนเลย มันจะมหัศจรรย์ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ เอ็งจะเห็นคุณธรรมอันนั้นเลย

ไอ้นี่บ้าๆ เซ่อๆ โง่ๆ เซ่อๆ นะ บ้าๆ บอๆ ว่างๆ เวิ่งๆ ว่ากันไป

รสของธรรมนะ รสของคุณธรรมมันปากเปียกปากแฉะพูดกันพล่อยๆ อย่างนั้นหรือ รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง รสของธรรม แล้วมันอยู่ไหนล่ะ ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมามันจะมีรสมีชาติ มันจะมีความมั่นคงของใจ มันจะมีสัจจะมีความจริงขึ้นมา นี่ไง งานอย่างนี้เป็นงานของมนุษย์ มนุษย์ทําขึ้นมาเป็นความจริงขึ้นมา มันจะเป็นคุณธรรมในใจของเรา เพื่อประโยชน์กับใจดวงนี้นะ

วันสําคัญทางโลกเขา เขาเห็นคุณค่า นั่นคุณค่าเพราะเขาเห็นเรื่องระบบเศรษฐกิจ เห็นคุณค่าของความเป็นมนุษย์ไง เห็นคุณค่าของสิทธิเสรีภาพไง แต่สิทธิเสรีภาพทางเศรษฐกิจ สิทธิเสรีภาพทางสิทธิ

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ นะ สิทธิของใจ ความเสมอภาค ภราดรภาพ จิตใจที่ไม่มีสูงไม่มีตํ่า จิตใจที่เป็นสัจจะความจริง เวลาใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่กราบธรรมๆ คุณธรรมในใจสําคัญ ถ้าสําคัญ เราแสวงหาของเรา เรากระทําของเราเพื่อประโยชน์กับใจของเรา เอวัง