คํานํา

ชีวิตคือไออุ่น ตั้งอยู่บนกาลเวลา ไม่ควรปล่อยให้ล่วงเลยไปโดยเปล่าประโยชน์ หนังสือธรรมะเก็บตก ๒๐ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต แสดงคุณค่าของชีวิตและกาลเวลา โดยยกพระพุทธดํารัส “วันคืนล่วงไปๆ บัดนี้เธอทําอะไรอยู่” ซึ่งมีนัยที่ลึกซึ้งกินใจและเตือนใจยิ่ง ท่านสอนไม่ให้ประมาท มาวัดทําบุญกุศล ฟังธรรมเพื่อให้มีสติปัญญาขึ้นมา แล้วก็ให้เฝ้าค้นหาและระลึกถึงพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ที่กลางหัวใจ ด้วยการปฏิบัติบูชา เพื่อให้หัวใจฉลาดมั่นคงเข้มแข็งและมีหลักมีเกณฑ์

การแสวงหาสิ่งที่เป็นสัปปายะในการปฏิบัติธรรม ครูบาอาจารย์สําคัญมาก ครูบาอาจารย์ที่เป็นสัจธรรม ท่านจะให้ฝึกหัดใจ ท่านจะแก้ไขหัวใจของลูกศิษย์ และการอยู่ร่วมกับหมู่คณะที่เป็นบัณฑิต ก็จะทําให้อบอุ่นมีความสุข แตกต่างกับครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นสัจธรรม และแตกต่างกับการอยู่ร่วมกับคนพาลที่คอยทําลาย ทําให้เกิดความทุกข์เดือดร้อนใจ สมดังคํา “ทุกข์ของบัณฑิต คือ อยู่ใกล้คนพาล”

เมื่อผู้ใดฝึกหัดปฏิบัติธรรมตามความเป็นจริงแล้ว เพียงจิตสงบเป็นสัมมาสมาธิ “สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี” ก็เกิดความมหัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา หากปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ก็จะเป็นอิสระ พ้นจากการครอบงําของกิเลส พ้นจากวัฏฏะ อุปมานักโทษพ้นโทษจากเรือนจํา เป็นบัวพ้นนํ้า และเป็นผู้อยู่เหนือกาลเวลา

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กรกฎาคม ๒๕๖๑

เทศน์เช้า
วันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ตั้งใจฟังธรรม วันนี้เป็นวันพระ วันพระ เรามาวัดมาวากันเพื่อหาพุทธะในหัวใจของเราไง เวลาเขาไปอินเดียกัน เขาไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ เขาไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ เพราะอะไร เพราะพระอานนท์เป็นผู้ถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองว่า ถ้าต่อไปอนาคตกาล ถ้าเขาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาระลึกถึงศาสนา ไม่มีที่พึ่ง เขาจะไปพึ่งที่ไหน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้ไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ ไปที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด ตรัสรู้ แสดงธัมมจักฯ แล้วก็ปรินิพพาน

อันนั้นเป็นสถานที่ไง เป็นสถานที่ เป็นธาตุ ธาตุ ๔ คนเราเกิดมามีกายกับใจ ร่างกายนี้เป็นธาตุ ๔ ความรู้สึกเป็นหัวใจ ถ้าหัวใจ เรามาวัดมาวาของเรา ถ้าเป็นโดยทั่วไป ไปวัดไปวาทําบุญกุศล นี่เราก็ไปทําบุญกุศลของเรา ไปทําให้หัวใจเราฉลาดขึ้นมา การทําบุญกุศลทําให้หัวใจเราฉลาดขึ้นมา ถ้าหัวใจเราฉลาดขึ้นมานะ สิ่งแวดล้อม สภาวะแวดล้อมที่เกิดขึ้นในชีวิตประจําวันเป็นของเล็กน้อย เป็นของเล็กน้อยทั้งนั้นนะ แต่ถ้าหัวใจเราอ่อนแอ หัวใจเราไม่มีหลักมีเกณฑ์ สิ่งใดที่เกิดขึ้นมามันเหยียบยํ่าหัวใจทั้งนั้นน่ะ

เรามาวัดมาก็เพื่อเหตุนี้ไง เรามาทําบุญกุศลของเรา ทําบุญกุศลให้จิตใจเราเข้มแข็งขึ้นมา เข้มแข็งเพราะอะไร เข้มแข็งขึ้นมา ดูสิ สรรพสิ่งในโลกนี้มันแปรปรวนไปทั้งนั้นน่ะ สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นอนิจจัง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา อันนั้นเป็นสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ แต่ของเราโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เรายึดมั่นถือมั่นใช่ไหม สิ่งนั้นเป็นของเราๆ

เวลาเราพูดกันโดยโวหาร “โลกนี้คือละคร ยศถาบรรดาศักดิ์ก็เป็นหัวโขน”

เป็นหัวโขนแล้วเอ็งดิ้นรนอะไรนั่นน่ะ ดิ้นรนๆ นั่นน่ะ ดิ้นรน แต่ถ้าคนมีธรรมในหัวใจ สิ่งที่เราทํามาๆ เป็นหน้าที่ คนเกิดมาชีวิตนี้ต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัย ถ้ามีปัจจัยเครื่องอาศัย คนเราต้องมีหน้าที่การงานของเรา ถ้าหน้าที่การงานของเรา คนที่มีสติปัญญาทําหน้าที่การงานของเรา มันด้วยปัญญาๆ มันไม่ทุกข์ไม่ร้อนจนเกินไป

คนเราเกิดมา กรรมเก่า กรรมใหม่นะ เวลากรรมเก่า ถ้ามีกรรมที่ดี กรรมที่ดีมันส่งเสริมขึ้นมา ทําสิ่งใดแล้วประสบความสําเร็จ นั่นเขามีกรรมของเขา กรรมของเขา เวลาศาสนาพุทธสอนเรื่องกรรมๆ ไง

ทางวิทยาศาสตร์บอกว่าไม่มี วิทยาศาสตร์บอกว่ามันเป็นการกดขี่ข่มเหง มันเป็นการเหลื่อมลํ้า เพราะสังคมมันเหลื่อมลํ้า เอารัดเอาเปรียบกันไง

สังคมที่เหลื่อมลํ้า เอารัดเอาเปรียบกันก็มี สังคมที่เขาเป็นผู้นํา เป็นคนที่ดีก็มี สิ่งที่ใจเป็นธรรมๆ ดูสิ เวลาพ่อแม่ที่สอนลูก พ่อแม่ที่สอนลูก พ่อแม่ที่สอนลูกดีๆ เวลาลูกเราเล็กน้อยขึ้นมา ให้ลูกเรามีประสบการณ์ ไม่สปอยล์จนเกินไป ไม่ดูแลรักษาจนมันอ่อนแอไง นี่ไง พ่อแม่ที่มีปัญญา ผู้นําที่ดีๆ เขาจะสอนให้ประชาชน สอนให้สังคมเข้มแข็ง ถ้าเข้มแข็ง มันเข้มแข็งที่ไหนล่ะ เข้มแข็ง เวลาเข้มแข็งมันเข้มแข็งในหัวใจ ของจะมีเล็กมีน้อยขึ้นมา เราก็แบ่งกันเจือจานกัน ไม่ใช่ว่ากว้านมาเป็นของเราทั้งหมดเลย

แต่คนที่เห็นแก่ตัวๆ มันเห็นสิ่งที่เป็นวัตถุว่าเป็นของของมัน ของของมันไง เวลาตายไปๆ ไม่มีสิ่งใดเอาไปได้เลย สิ่งที่จะเอาไปได้เลยก็บุญกุศล มีบุญกับบาป บุญกับบาป ใครทําสิ่งใด สิ่งนั้น เราได้สิ่งใดมาเพื่อประโยชน์กับเราๆ สร้างเวรสร้างกรรมทั้งนั้นน่ะ แต่คนที่เป็นธรรมๆ เขาจะเจือจานใคร เขาเจือจานด้วยสติด้วยปัญญาไง เจือจานของเขาให้เขาเข้มแข็งขึ้นมา ให้เขาแข็งแรงขึ้นมา ให้สติปัญญาของเขา ให้เขาทําหน้าที่การงานของเขาเป็น ไม่ใช่ไปให้จนเขาอ่อนแอไปหมดไง

คนที่เขามีปัญญาๆ ผู้นําที่ดีเขาเป็นอย่างนั้น ถ้าผู้นําที่ดีเป็นอย่างนั้น เขาให้ปัญญา ให้ความเพียร ให้ความมุมานะ ให้ความอดทน ให้ปัญญาคนๆ ถ้าให้ปัญญาคนขึ้นมา เขาอยู่ที่ไหนเขาเอาตัวรอดของเขาได้

แต่ถ้าทางโลกๆ ให้กันจนอ่อนแอ ให้กันจนทําอะไรไม่เป็นไง ถ้าสิ่งใดทําไม่เป็นก็คือทําไม่เป็น ที่ทําไม่เป็นแล้วเวลาจะรักษาศาสนา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “มารเอย เมื่อใด ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราถึงจะยอมนิพพาน”

นี่ไง อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็งหรือไม่เข้มแข็ง มันอ่อนแอหรือมันเข้มแข็ง ถ้ามันเข้มแข็งขึ้นมามันเข้มแข็งที่ไหนล่ะ ถ้ามันเข้มแข็งขึ้นมามันต้องมีสติปัญญาของมันใช่ไหม ถ้ามันอ่อนแอของมัน ตัวมันเองยังเอาตัวไม่รอดเลย ตัวมันเองมันยังเป็นเหยื่อเลย นี่เรื่องของสังคม เรื่องของชีวิตประจําวัน

“ปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน ปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน”

ชีวิตประจําวันมันมีค่าแค่ไหนวะ ปฏิบัติธรรมๆ คนที่จะปฏิบัติธรรมได้มันต้องมีสติปัญญา เราทํางานของเราก็ทํางานของเรา ทํางานให้มันเสร็จ ให้มันสําเร็จแล้วเราค่อยมาภาวนาก็ได้ แล้วถ้าภาวนาของเรา

ไอ้นี่จะปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน ธรรมะนี้ไม่มีค่าเลยนะ ชีวิตประจําวันมันมีค่ามากเลยหรือ ชีวิตประจําวันก็เป็นชีวิตประจําวัน แต่ถ้ามันมีคุณธรรมในหัวใจ ชีวิตประจําวันนั้นมันมีความสุข “ปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน” ก็่เอาโลกเป็นใหญ่ไง จะทําอะไรก็เหยียบยํ่าโลกให้มันอยู่ใต้ของกิเลสไง

แต่ถ้าจะเป็นธรรมๆ คําว่า “เป็นธรรม” นะ สิ่งที่แสวงหามาๆ ของชั่วคราวเท่านั้นน่ะ เวลาโลกเขาเรียกว่าสมมุติ เป็นจริงตามสมมุติ จริงตามสมมุติคือมันอยู่กับเราชั่วคราว แม้แต่ชีวิตเรานี้ก็สมมุติ แต่ปฏิสนธิจิตนั้นไม่ใช่ชั่วคราว

ครูบาอาจารย์ท่านบอกจิตไม่เคยตายๆ จิตไม่เคยตาย จิตมันคงที่ถาวรของมัน เพราะจิตมันคงที่ถาวรของมัน เวลานิพพานไปแล้ว สิ่งที่ว่านิพพานไปแล้วมันอยู่กับอะไรล่ะ

ถ้ามันนิพพานไม่มีอะไรเลย ใครไม่ทําสิ่งใดเลย มันก็เหมือนกระดานดําไง เขียนเสร็จแล้วลบทิ้ง ลบทิ้งแล้วไม่มีอะไรเลย เอาอย่างนั้นหรือ เป็นความจริงอย่างนั้นหรือ ถ้าเป็นความจริงอย่างนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุขได้อย่างไร

ที่เราทุกข์เรายากกันอยู่นี่เพราะเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ชีวิตมันมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาแล้วเราก็ยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นของเรา แต่เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาผู้ที่ปฏิบัติ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน “อานนท์ เราบอกเธอแล้วไม่ใช่หรือ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงต้องดับไปเป็นธรรมดา แม้แต่ชีวิตของตถาคตคืนนี้ก็จะนิพพาน แม้แต่ชีวิตของตถาคตคืนนี้ก็ต้องตายไป”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตายไปด้วยเรือนร่างไง แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากิเลสตายตั้งแต่วันวิสาขบูชา วันเพ็ญเดือน ๖ เวลากิเลสตายไปแล้วอันนั้นแหละวิมุตติสุข ความจริงอันนั้นมันไม่เคยตาย มันตายไม่ได้ ความตายไม่ได้ ตายไม่ได้แบบเรา ตายไม่ได้แบบเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ตายไม่ได้แบบเราโดยเวรโดยกรรมมันขับไสไปไง โดยการกระทําไง

แต่ถ้ามันสิ้นกิเลสไปแล้วมันไม่มีเกิดและไม่มีตาย มันคงที่ของมัน นี่สิ่งที่เป็นจริงๆ เป็นจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง มันมีอยู่จริงๆ ไง ถ้ามีอยู่จริง สิ่งที่เป็นนามธรรม พระพุทธศาสนาสอนลงที่นี่ไง พระพุทธศาสนาสอนลงที่หัวใจของสัตว์โลก พระพุทธศาสนาสอนถึงเรื่องที่ไหนมีเกิด มีทุกข์ ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ

ทุกข์ควรกําหนด ที่ไหนมันมีทุกข์ล่ะ ทุกข์มันอยู่ที่ไหน แก้วแหวนเงินทองมันทุกข์ไหม วัตถุมันเคยมีความทุกข์ไหม ไม่มีหรอก ชีวิตคนนี่ ชีวิตคน ชีวิตสัตว์มันทุกข์ แล้วชีวิตคน ชีวิตสัตว์ทุกข์ ทุกข์ทําไมมันไม่ทิ้งล่ะ ทําไมมันไม่ปล่อยวางล่ะ

มันปล่อยวางไม่ได้ มันปล่อยวางไม่ได้เพราะอะไร เพราะว่าเราเกิดมาเป็นมนุษย์ไง เกิดเป็นมนุษย์ ร่างกายนี้ต้องการอาหารไง ดูสิ คุณภาพชีวิตๆ เขาพยายามส่งเสริมกัน เดี๋ยวนี้โลกนี้เจริญ แต่เดิมเวลาเกิดโรคระบาดตายหมดนะ พอมันมีวัคซีน มีความเจริญทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ ชีวิตของเรา คนเราชีวิตมันก็ยั่งยืนขึ้น แต่ชีวิตยั่งยืนขึ้น ยั่งยืนขึ้นด้วยความทุกข์ความยากใช่ไหม

แต่ถ้ามีคุณธรรมในหัวใจล่ะ สิ่งที่คุณภาพของจิตๆ ความรู้สึกอันนี้ถ้ามันมีสติปัญญามันจะออกมาได้ไง แต่มันก็เป็น ๑๘ มงกุฎ ไอ้พวก ๑๘ มงกุฎมันก็อ้างอิง พออ้างอิง พูดจนเราจับต้องไม่ได้

คนที่มีสติปัญญาเขาไม่เชื่ออย่างนั้นหรอก ถ้ามันเป็นความดีของเขาๆ เขาเอามาล่อลวงเราทําไม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านพูดนะ ไม่มีกํามือในเรานะ แบหมด ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแบหมดไง แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้เชื่อในกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อสิ่งใดๆ เลย กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์ของตนสั่งสอน มันต้องประพฤติปฏิบัติเป็นจริงขึ้นมา

นี่ไง เวลา ๑๘ มงกุฎมันก็มาอ้างนู่นอ้างนี่ เราก็ไปเชื่อมันไง แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่ากาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อว่าเวลาคิดแล้วจินตนาการแล้วมันน่าจะเป็นไปได้ มันจะเป็นความจริง ไม่ใช่ทั้งนั้น เพราะถ้าเป็นไปได้ก็เป็นสมบัติของท่านไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เป็นสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะไปลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน

“เธอจงสมควรแก่เวลาของเธอเถิด” เวลาของเธอ ชีวิตของพระสารีบุตร ชีวิตของพระโมคคัลลานะ ชีวิตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชีวิตของใครก็ของคนคนนั้นไง ถ้าคนคนนั้นมันประพฤติปฏิบัติได้เป็นความจริง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานนะ “อานนท์ เราไม่เคยเอาของใครไปเลย เราเอาแต่คุณธรรมในหัวใจเราไป” เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานก็เอาคุณธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ มันเป็นธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมธาตุมันจะไปกับใจอันนั้นไง

แต่ของเรามันไม่มีไง มันมีแต่ความทุกข์ความยากไง ถ้าความทุกข์ความยากขึ้นมา มาฟังธรรมๆ เพื่อเหตุนี้ไง เหตุนี้ขึ้นมา สิ่งใดที่มันกระทบกระเทือน สิ่งใดที่มีการกระทําในสังคม ถ้ามันกระทบกระเทือนกันบ้าง เรามีสติ เราวางได้หมดนะ ใครจะทําอะไรก็แล้วแต่นะ มันสร้างเวรสร้างกรรมทั้งนั้นน่ะ ใครจะทําอะไรแล้วนะ มันทําเพื่อบาปกรรมมันทั้งนั้นเลย แล้วเราไปเดือดร้อนอะไร

นี่ไม่อย่างนั้นน่ะสิ เขาทํากู เขาทํากู พอมีกู จบเลย ให้ทุกคนศิโรราบเรา มันเป็นไปได้ไหม ใจของเรามันจะศิโรราบใจเราไหม ชีวิตของเรา เราจะบังคับบัญชามันได้ไหม ชีวิตเราไม่ให้แก่ไม่ให้เฒ่าได้ไหม ชีวิตเราไม่ให้มีความทุกข์เลยได้ไหม เรายังควบคุมใจเราไม่ได้เลย แล้วเวลามีการกระทบกระเทือนกันในสังคม มีความกระทบกระเทือนกันในหัวใจเรา มันสังเวชนะ

เวลาคนที่มีธรรมๆ เหมือนเราเห็นเด็กๆ ทะเลาะกัน เด็กๆ มันทะเลาะกัน มันแย่งของเล่นกัน เราเห็นแล้วมันสังเวชไหม แต่เด็กมันเป็นจริงเป็นจังนะ เด็กมันหยิบฉวยอะไร ใครไปแย่งจากมือมันน่ะมีเรื่อง มันร้องไห้มาฟ้องเลย มันมีเรื่อง แล้วถ้าใจเรามีคุณธรรม เหมือนกัน สังคมเหมือนอย่างนั้น

แล้วถ้ามันมีการกระทบกระเทือน เราจะบอกว่า พอเราประพฤติปฏิบัติธรรม เราเป็นคนดีแล้วทุกคนจะยกย่องสรรเสริญเรา ทุกคนจะเชิดชูเรา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดไว้ในพระไตรปิฎกนะ “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอโดนโลกธรรมกระทบกระเทือนรุนแรงนะ อย่าเสียใจ อย่าครํ่าครวญ ให้ดูเราเป็นตัวอย่าง”

คําว่า “ให้ดูเราเป็นตัวอย่าง” คือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โลกธรรม ๘ ติฉินนินทา การทําลายล้าง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดนมากที่สุด แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา

เวลาเราบอกว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีฤทธิ์มีเดช แสดงยมกปาฏิหาริย์ มีฤทธิ์มีเดชมาก แต่มีฤทธิ์มีเดชไปทําลายเขามันสร้างเวรสร้างกรรม เพราะมันไม่ได้ทําลายกิเลสไง มันไม่ได้ทําลายให้เขามีปัญญาขึ้นมาไง

ถ้าแสดงธรรมจนเขามีปัญญาขึ้นมา เขาละทิ้งกิเลสอันนั้นน่ะ เขาละทิ้งความเห็นผิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาตรงนี้ไง ปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ คือปรารถนาที่คนเห็นผิด เห็นผิดยอมจํานนกับกิเลส ให้มันเห็นถูกต้อง ให้มันหูตาสว่างไง นั่นเวลาเทศนาว่าการ อริยสัจมันอยู่ตรงนี้ไง ตรงที่ให้คนที่มันเห็นผิด คนที่มันทําลายตัวเอง คนที่มันสร้างเวรสร้างกรรมให้มันสร้างแต่คุณงามความดี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาตรงนั้นแต่ว่ามีฤทธิ์มีเดชไปทําลายเขา ทําลายเขาก็ตายเปล่า ทําลายเขามันก็ระเนระนาดไปโดยไม่ได้ประโยชน์อะไรขึ้นมา นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม แสดงธรรมเพื่อเหตุนี้ไง

เวลาพูดกับพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ “เธอจงเห็นสมควรแก่เวลาของเธอเถิด” เพราะธรรมในใจของพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะมันเต็มหัวใจอันนั้นแล้ว ถ้ามันเต็มหัวใจอันนั้นตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการจนสําเร็จเป็นพระอรหันต์แล้ว มันไม่มีสิ่งใดแล้ว ไม่มีการไปและไม่มีการมา ไม่มีการเพิ่มขึ้น มีแต่ว่าสิ่งที่ดํารงชีพไว้เพื่อรื้อสัตว์ขนสัตว์ เพื่อปรารถนากับสังคมไง ให้สังคม เนื้อนาบุญของโลกๆ ให้คนได้สร้างบุญกุศลของเขา แล้วท่านแสดงธรรมรื้อสัตว์ขนสัตว์เพื่อให้หัวใจของเขามีสติปัญญาขึ้นมาเพื่อประโยชน์อันนั้น คุณธรรมในหัวใจอันนั้นน่ะมันสําคัญอย่างนั้น แล้วคุณธรรมในหัวใจอันนั้นน่ะ สิ่งที่มันจะสัมผัสได้ๆ ก็ใจของเรานี่ไง

ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สุตมยปัญญา เขาศึกษามาให้ประพฤติปฏิบัติ ฟังธรรมๆ ฟังธรรมขึ้นมาแล้วอย่าเชื่อ เวลาเราพูดไม่ต้องเชื่อเลย แล้วกลับไปแล้วไปคิด เราพูดมันมีเหตุมีผลหรือไม่ ถ้ามันมีเหตุมีผลหรือไม่ ทําไมมันเป็นอย่างนั้น นั่น ตรงนี้สําคัญ ทําไมมันเป็นอย่างนั้น ถ้ามันเป็นอย่างนั้นเพราะเหตุผลอะไร นั่นน่ะปัญญาจะเกิดแล้ว

นี่ไง คนทําไร่ไถนาเขาต้องทําไร่ไถนาของเขา เขาถึงได้ข้าว ได้ผัก ได้หญ้าของเขาขึ้นมาดํารงชีพของเขา นี่ก็เหมือนกัน เราจะใช้สติปัญญาของเรา เราคิดของเรา เราใช้ปัญญาของเรา นี่เป็นปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาที่ว่าเราจะคิดตามกิเลสตัณหาความทะยานอยากที่ไปกว้านเอาแต่พิษแต่ภัยขึ้นมาให้มาตรึกในธรรมๆ เวลาตรึกในธรรมขึ้นมา ครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการสิ่งใด เราเอาไปพิจารณาของเรา มันเป็นจริงหรือไม่

ถ้าเริ่มต้นก็บอกไม่จริงๆ เราต้องทํามาหากิน เราต้องทําเพื่อรํ่าเพื่อรวย ทีแรกก็คิดอย่างนั้นน่ะ พอมันชักเหนื่อยชักยากขึ้นมา มันคิด เออ! จริงเนาะ เก็บไว้ในบ้านไม่เห็นได้ใช้อะไรเลย นี่พอมันได้คิดมันจะคิดไปได้เรื่อยๆ แล้วมันจะละเอียดไปเรื่อยๆ มันจะพัฒนาขึ้นไปเรื่อยๆ แล้วหน้าที่การงานก็ไม่ได้ทิ้ง เราก็ทําของเราไง ทําของเราๆ ทําแล้วมันเป็นประโยชน์กับเราไหม

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้นะ เราหาเงินมา ๑ บาท ๑ สลึงใช้ดํารงชีพ ๑ สลึงเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ของเรา ๑ สลึงเพื่อธุรกิจของเรา อีก ๑ สลึงฝังไว้ในแผ่นดิน อีก ๑ สลึงเราจะสร้างประโยชน์แล้วล่ะ ถ้ามันมีสติปัญญามันจะสร้างประโยชน์แล้ว

ของที่หามา หามาด้วยอะไร หามาด้วยนํ้าพักนํ้าแรงใช่ไหม หามาด้วยสมองใช่ไหม หามาด้วยปัญญาใช่ไหม เป็นของใคร ก็เป็นของเราไง ถ้าเป็นของเรา เราเสียสละไป สิ่งนั้นเป็นวัตถุใช่ไหม สิ่งที่ได้มาเป็นทิพย์ไง เป็นทิพย์คือสิ่งที่เสียสละออกไป เสียสละในโลกนี้ไง

บ้านของเราโดนไฟไหม้อยู่ ใครขนทรัพย์สมบัติออกจากบ้านของเราได้มากเท่าไร ทรัพย์สมบัตินั้นจะเป็นของเรา ถ้าเรามีความประมาทเลินเล่อ ไฟไหม้บ้านของเราแล้วเราไม่ได้ขนทรัพย์สมบัติสิ่งใดเลย มันจะไหม้ไปหมดเลย

นี่ก็เหมือนกัน ชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย พลังงานมันเผาผลาญอยู่ตลอดเวลา เวลามันหมดอายุขัยไปนี่ตาย ทรัพย์สมบัติไม่ได้อะไรเลย ทิ้งไว้กับโลกนี้ มันได้แต่บาปกับบุญไป แต่เสียสละไว้ๆ มันแสดงออกไป มันขนออกไปจากบ้านมันๆ บ้านมันขนออกไป ฝังดินไว้ๆ มันฝังดินไว้ มันออกจากบ้านมันไป ถ้าออกจากบ้านมันไป นี่ไง เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันถึงจะได้บุญกุศลนี่ไง

พระสีวลีๆ เป็นพระอรหันต์ที่มีลาภสักการะมากที่สุดไง เพราะอะไร เพราะท่านทําของท่านไว้ ท่านได้ฝังดินของท่านไว้ ท่านทําของท่านไว้มากไง เวลาทําไว้มาก นี่ไง คนเกิดมาที่ว่าอํานาจวาสนาที่มันไม่เท่ากัน ไม่เท่ากันตรงนี้ไง ไม่เท่ากันที่การกระทําไง

ไอ้เราเกิดประชาธิปไตยต้องเสมอภาคๆ เสมอภาคด้วยกฎหมาย แล้วเสมอภาคไหม ไปดูคนเขียนกฎหมายสิ แล้วไปดูคนรักษากฎหมายสิ เสมอภาคไหม นี่มันพูดแต่ปาก แต่ถ้าเป็นจริงๆ ขึ้นมา มันเป็นจริง ใครฝังดินไว้มากน้อยขนาดไหน นี่ธรรมาธิปไตย มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ถึงเวลาแล้วมันไหลมาเทมาไง คนที่มันขาดแคลน ขาดแคลน เราก็ทําตอนนี้ ขาดแคลนเพราะเรามีสติปัญญาแล้วเราก็มาขวนขวายเอาตอนนี้ ถ้าตอนนี้ก็ทําเพื่อเราไง แต่ชีวิตเราต้องมีคุณค่าอย่างนี้

นี่วันพระ วันพระ เวลาคนที่ไม่มีสติปัญญาเขาก็ไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ แต่ของเราล่ะ เราจะหาพุทธะในใจเลย หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ฟังธรรมแล้วค้นคว้าด้วยสติด้วยปัญญาของเรา ถ้าด้วยสติปัญญาของเรา จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส เวลามันผ่องใส มันสะอาด มันปลอดโปร่งของมัน อันนี้จะมีคุณค่ามาก

สิ่งที่เขาจะไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ อันนั้นก็เป็นเรื่องของสังคม เรื่องปัญญาของคน แต่ไปแล้วก็ต้องกลับ ไปอยู่นั่นไม่ได้ แต่เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา ทําเมื่อไหร่ได้เมื่อนั้น จะทําเดี๋ยวนี้ก็ได้เดี๋ยวนี้ หายใจเดี๋ยวนี้ก็ได้เดี๋ยวนี้ ถ้าทําเดี๋ยวนี้ สิ่งที่เป็นธรรมๆ เราจะเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวใจนี้

วันพระเป็นผู้ประเสริฐ หัวใจเป็นผู้ประเสริฐไหม ใครค้นหาหัวใจของตนเจอนะ โอ๋ย! มันจะมหัศจรรย์ในพระพุทธศาสนามาก แค่ทําสัมมาสมาธิมันจะมหัศจรรย์ในศาสนามาก แต่ส่วนใหญ่แล้วเป็นมิจฉาสมาธิ เวลาเป็นอะไรขึ้นมา มันเป็นสัญญาอารมณ์ แล้วพอเป็นแล้วงงๆ ไม่เข้าใจ

แต่ถ้ามันเป็นความจริงนะ พอเข้าไป เพราะอะไร เพราะเราเข้าไปเฝ้าพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน จิตของเราแท้ๆ พอเข้าไปแท้ๆ แล้ว สิ่งนี้มันสัมผัส พอสัมผัสขึ้นมา รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง

เวลาใครมาพูดสิ่งใด พูดเรื่องธรรมๆ เขามีรสมีชาติหรือไม่ เขามั่นคงหรือไม่ เขามีสติปัญญาหรือไม่ ถ้ามันเป็นความจริงนะ สติของเขาจะสมบูรณ์ของเขา เขาระลึกถึงชีวิตของเขา แล้วไม่มีความประมาท ชีวิตของเขา เขาจะดูแลรักษาชีวิตของเขา เพราะอะไร เพราะเขาเห็นคุณค่าของชีวิตของเขา เพราะจิตมันสงบแล้ว ถ้าจิตสงบมันยกขึ้นใช้สติปัญญา มันจะเป็นวิปัสสนา วิปัสสนาการรู้แจ้ง รู้แจ้งในอะไร รู้แจ้งในใจของตน รู้แจ้งในความทุกข์ความยาก รู้แจ้งในสิ่งหมักหมมในใจ มันคายของมันๆ มันมหัศจรรย์ขนาดนั้นน่ะ นี่ไง ปัจจัตตังๆ สันทิฏฐิโก พระพุทธศาสนาสําคัญที่นี่ สําคัญที่กลางหัวใจเรานี่ สําคัญที่ความรู้สึกเรานี่

ศาสนามั่นคง มั่นคงเพราะบริษัท ๔ มีสติมีปัญญา บริษัท ๔ ไม่ใช่เหยื่อ บริษัท ๔ มีสติปัญญาแล้วเราทําด้วยความภูมิใจ ของจะเล็กจะน้อยด้วยเจตนา ด้วยความเต็มใจของเรา บุญกุศลเกิดตรงนี้ แล้วถ้าผู้ใดเห็นจิตเดิมแท้ เห็นจิตของเรา แล้วมันวิปัสสนาขึ้นไป ประโยชน์มันเกิดตรงนี้

หัวใจดวงใดไม่มีมรรค หัวใจดวงนั้นไม่มีผล ใครปฏิบัติแล้วไม่มีร่องมีรอย คนนั้นปฏิบัติด้วยโวหาร ไม่มีความจริง ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา มันเป็นความจริงในใจดวงนั้น องค์ความรู้ๆ ไง ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ดวงใจที่ปฏิบัติขึ้นมาไม่มีมรรค ไม่มีผล ไม่มีศีล ไม่มีสมาธิ ไม่มีปัญญา ไอ้นั่นโม้ทั้งนั้นน่ะ ถ้าโม้แล้วมันก็เป็นเรื่องโลกๆ ไง

เราเอาความจริง แล้วต้องเป็นความจริงของเราด้วย ทางโลกจะมากจะน้อยช่างหัวมัน รักษาหัวใจของเราให้มันฉลาดขึ้นมา พอมันฉลาดขึ้นมานะ ของรอบข้าง ของในโลกนี้เป็นของสมมุติ ไร้ค่า ไร้ค่า หัวใจของเราต่างหากมีคุณค่า ชีวิตต่างหากมีคุณค่า เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๐ มิถุนายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะเนาะ ตั้งใจฟังธรรมเพื่อตอกยํ้า ตอกยํ้าให้หัวใจเรามั่นคงไง อานิสงส์ของการฟังธรรม สิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง ได้ยินได้ฟังสิ่งนั้น สิ่งที่ได้ยินได้ฟังทุกวันๆ ตอกยํ้าๆ ไง เวลามีความสงสัยอยู่ ฟังธรรมๆ เพื่อความผ่องแผ้วในหัวใจไง นั่นน่ะตอกยํ้าในใจของเรา

ในใจของเรา ดูสิ เวลาคนเราไม่ทําความผิดพลาด ไม่มีการทุจริต ไม่มีโทษ ถ้าไม่มีโทษ เจ้าหน้าที่เขาก็ไม่จับไง ถ้าเจ้าหน้าที่เขาจับนะ คนทําผิดพลาดมันมีโทษ คนติดคุก เวลาคนติดคุกเข้าไปในคุกแล้วจะเป็นนักโทษชั้นดี ชั้นเอก ชั้นยอด ชั้นเยี่ยม เพื่อได้รับการอภัยโทษ ถ้าได้รับการอภัยโทษ เวลาออกจากคุกนะ มันนับวันนับเดือนเลยนะ ติดคุก ๑ ปี รอเวลาออกจากคุก เวลาใกล้ออกจากคุกมันมีความสุขมาก ได้รับอิสระ เวลาเปิดประตูคุกออกมา เดินออกมาด้วยความผึ่งผาย นี่ไง เวลาคนติดคุก

นี่ก็เหมือนกัน เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราโดนกิเลสมันครอบงําไว้ ถ้าโดนกิเลสมันครอบงําไว้ เราเป็นอิสระไม่ได้เลย ถ้าเราเป็นอิสระไม่ได้เลย

เวลาเป็นนักโทษ เวลาเป็นนักโทษอยู่ในคุก เป็นผู้โดนคุมขัง เวลาพวกพัศดี พวกผู้คุมนักโทษเขาก็อยู่ในคุกเหมือนกัน แต่อาชีพของเขา เขาทําหน้าที่ของเขา เขาคุมนักโทษของเขา เขาไม่ได้เป็นนักโทษ เขาจะออกเมื่อไหร่จะเข้าเมื่อไหร่ก็ได้ เขามาทํางานของเขา แต่ไอ้นักโทษๆ มันอยู่ในคุกนั่นน่ะ มันอยากจะออก มันอยากจะได้รับอิสรภาพ

ถ้าเรามีสติมีปัญญาของเรา ฟังธรรมๆ ตอกยํ้าหัวใจเรา จิตของเราถ้ามันแก้ไขได้ มันพ้นจากโทษจากภัยออกมา ถ้าพ้นจากโทษจากภัยออกมา ถ้ามันไม่มีสติปัญญาอย่างนั้น มันไม่เข้าใจว่าเราเป็นนักโทษไง เราบอกว่าเราเป็นมนุษย์ ประชาธิปไตย สิทธิเสมอภาค ทําสิ่งใดก็ได้ๆ นี่ไง มันหลงในโลก หลงอยู่กับโลก หลงอยู่กับโลก ไม่เข้าใจสัจจะความจริง ไม่ได้ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ถ้าศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิมุตติสุขๆ สุขที่ไม่เจือปนด้วยอามิส ของเรา เราแสวงหามาอยากได้ความสุข อยากได้ความสําเร็จทางโลก มันก็ประสบความสําเร็จจริงๆ นั่นน่ะ

ผู้คุมนักโทษมันก็คุมนักโทษ มันก็ทําหน้าที่การงานของมัน มันก็เข้าออกในคุกนั่นน่ะ นี่ก็เหมือนกัน เราไม่ได้ถึงกับติดคุกติดตะราง แต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันครอบงําหัวใจเราไว้ เราเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์เป็นสัตว์ประเสริฐ ในบรรดาสัตว์สองเท้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด

อันนี้ก็เหมือนกัน ถ้าเราจะเป็นสัตว์ประเสริฐๆ ยกยอปอปั้น มนุษย์เป็นสัตว์ประเสริฐๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่ามนุษย์โง่กว่าสัตว์ สัตว์มันมีสิทธิเสรีภาพนะ ถ้ามันไม่โดนจับมาขัง สัตว์ป่าๆ มันอยู่ตามธรรมชาติของมัน นี่ธรรมชาติของสัตว์

มนุษย์เกิดมาต้องมีกฎหมาย มนุษย์เกิดมาต้องมีกติกา รอนสิทธิ์ของตนๆ มนุษย์โง่กว่าสัตว์ โง่กว่าสัตว์นี่ไง เพราะเราปล่อยตามใจเราไม่ได้ เราปล่อยตามใจเราไม่ได้ เราปล่อยตามหัวใจของเรา เราเอารัดเอาเปรียบไปทั้งนั้นน่ะ

มนุษย์นี่แปลกนะ หาความสุขบนความทุกข์ของคนอื่น เวลาความทุกข์ของคนอื่น เห็นคนอื่นเสียเปรียบ ชอบนัก ดีใจนัก เวลาเอาชนะคะคานเขาได้ มนุษย์หาความสุขจากความทุกข์ของคนอื่นไง

แต่ถ้าเป็นธรรมะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ความทุกข์ของเรา เราเกิดมานะ เวลาพระที่ประพฤติปฏิบัติ เขาให้ระลึกถึง ถ้านึกถึงความทุกข์ของตัวเองไม่ได้ คิดถึงเวลาอยู่ในท้องแม่สิ เวลาคิดว่าเราอยู่ในท้องแม่ ๙ เดือน ขยับไม่ได้เลย อยู่ในท้องแม่นั่นน่ะ อึดอัดขนาดไหนก็ต้องอยู่อย่างนั้นมา มันมีความทุกข์ไหม ชีวิตกว่าจะได้มามันแสนทุกข์แสนยาก

แล้วเวลาคลอดมาแล้วพ่อแม่เลี้ยงดูมาๆ ถ้าพ่อแม่ไม่เลี้ยงดูมา ชีวิตจะรอดมาได้อย่างไร ไม่เหมือนสัตว์ สัตว์บางชนิดพอคลอดมามันหากินเองได้เลย แต่มนุษย์ต้องเลี้ยงดู ต้องดูแลของมัน แต่เวลามันโตขึ้นมาแล้ว ดูสิ เวลามนุษย์ทําร้ายกัน ทําร้ายกันด้วยสมอง ทําร้ายกันด้วยปัญญา เอารัดเอาเปรียบกันด้วยเล่ห์ด้วยเหลี่ยมด้วยกล สัตว์มันไม่ทําอย่างนั้นหรอก สัตว์เวลามันจะกัดกัน มันมีเขี้ยวมีเล็บเท่านั้นน่ะ มันทําร้ายด้วยเขี้ยวเล็บของมัน

มนุษย์ร้อยสันพันคม ร้อยสันพันคมมันถึงต้องมีศีลธรรมไง มีศีลมีธรรมคอยมาขัดมาเกลา ขัดเกลาเพื่ออะไร พอขัดเกลาก็ว่าเราเสียเปรียบเขาๆ

มันจะไปเสียเปรียบที่ไหน มันเป็นคนดี คนมีปัญญา คนที่ไม่เอาสิ่งใด เอาโทษเอาภัยมาเข้าหัวใจของตน ทําแต่คุณงามความดี เสียสละๆ เพื่อคุณงามความดี ความดีเพื่อใคร

การเสียสละ เราไม่ต้องมีสิ่งใดไปเสียสละเขาหรอก เสียสละ ถ้าคนโง่นะ คนที่เขามีปัญญานะ ที่เขาเป็นคนใจบุญ เวลาเขาทําบุญกุศลเขาแอบทํานะ เขาไม่ทําให้ใครรู้หรอก ถ้าทําให้ใครรู้นะ หัวกระไดบ้านไม่แห้งเลย คนนั้นก็จะมาขอ คนนี้ก็จะมาขอ คนที่เขาฉลาดของเขา เวลาเขาจะให้ใคร เขาให้ใต้ดินนะ ดูในหลวงทําสิ ให้อาชีพเขา ให้ปัญญาเขาให้เขาฉลาดขึ้นมา ให้เขาทํามาหากินได้

นี่ก็เหมือนกัน เราจะช่วยเหลือคนๆ ช่วยเหลือคนให้เขายืนบนขาของตัวเองได้ ให้เขามีสติมีปัญญา การช่วยอย่างนั้น ไม่เที่ยวว่าฉันจะทําๆ ไอ้นั่นหัวบันไดบ้านไม่แห้งเลย

คนที่เขาฉลาดเขาแอบทํา เขาทําไม่ต้องการให้ใครรับรู้หรอก แต่การกระทํานั้นจะทําในที่ลับที่แจ้งคือบุญกุศลทั้งนั้นน่ะ แล้วยิ่งทําในที่ลับ บุญกุศลมหาศาลเลย เวลาทําสิ่งใดต้องให้ประกาศ ต้องขึ้นป้ายเลย คนโน้นทําบุญเท่านี้ คนนี้ทําบุญเท่านั้น นั่นน่ะมันทอนบุญของตนไปไง

ปฏิคาหก ผู้ให้ให้ด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ ความสะอาดบริสุทธิ์ของเรา เราให้เพื่ออะไรล่ะ เราให้คนทุกข์คนจนก็ให้เพื่อเขาดํารงชีพ เราทําบุญกุศลในวัดก็เพื่อประโยชน์สาธารณะ เวลาของสงฆ์ๆ ก็เพื่อหมู่สงฆ์ สมบัติของชาติ สมบัติของสงฆ์ เราทําแล้วก็จบไง ทําไมต้องให้ประกาศ ทําไมต้องให้เขายกยอปอปั้น นี่ไง การยกยอปอปั้นกิเลสทั้งนั้นน่ะ อยากดังอยากใหญ่ ถ้าอยากดังอยากใหญ่ มันเป็นประโยชน์อะไรขึ้นมา มันก็เศร้าหมองใช่ไหม

แต่เราทําของเรา ทําบุญทิ้งเหว ทําไม่ให้ใครรู้ แอบทํา เราจะมีมากมีน้อยของเรา เราก็ทําของเรา มีน้อยขึ้นมา อายเขาก็ทําแบบกระมิดกระเมี้ยน พอมีเยอะหน่อย แหม! อวดเชียว มันมีประโยชน์อะไร

นี่ไง นักโทษ นักโทษมันออกจากคุก มันพ้นโทษมันถึงออกจากคุก นี่เลื่อนสถานะของนักโทษไง นักโทษชั้นดี ไอ้พวกนั้นนักโทษชั้นเลว ฉันดีกว่าเขา ฉันเยี่ยมกว่าเขา ฉันจะได้พ้นจากโทษ เวลาเปิดประตูคุกออกมามันก็ออกมาเหมือนกันนั่นน่ะ ถ้าออกมาเหมือนกัน

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีสติปัญญาของเรา ทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา ถ้าประโยชน์ มันจะมีสติปัญญาอย่างนั้น แล้วไม่วุ่นวายด้วย คนที่เขาเป็นธรรมเขาทําบุญกุศลโดยปัญญานะ เขาไม่วุ่นไม่วายนะ เขาทําของเขาแล้วเขายิ้มแย้มแจ่มใสของเขา เขาเก็บไว้ในความภูมิใจของตัวเราเอง มันเก็บไว้ในความภูมิใจไง เราทําสิ่งใดก็ได้ใช่ไหม

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราฝึกหัดของเรา ถ้าเรานั่งสมาธิภาวนาของเรา มันก็เป็นความภูมิใจของเรานะ นั่งได้ ๑ ชั่วโมง โอ๋ย! ภูมิใจเลย ๑ ชั่วโมง โอ้! วันนี้ได้ ๒ ชั่วโมง เก็บความภูมิใจของเราไว้ แล้วเกิดถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมานะ จิตมันสงบเข้ามา จิตนี้มันมหัศจรรย์นัก ในหัวใจเรานี้มหัศจรรย์นัก

เวลาแสวงหาความสุข แสวงหาความสุขจากข้างนอก อยากได้ด้วยเป็นอามิสทั้งนั้น สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แล้วความสงบของใจ ถ้ามันสงบเข้ามา สิ่งที่มีคุณค่าที่สุดไง เวลาคนเป็นเท่านั้นถึงแสวงหาความสุขได้ คนตายแสวงหาความสุขไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน คนเป็นเท่านั้น จิตมันรับรู้ของมันได้ แล้วจิตถ้ามันใช้ปัญญาอบรมสมาธิเข้ามา ใช้กําหนดพุทโธเข้ามา มันสงบเข้ามา มันไม่เป็นอย่างที่คิด

ที่คิดกัน ที่ในตําราเขียนกัน ตําราของครูบาอาจารย์เวลาท่านบอกว่า สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าสงบ สงบอย่างไร ถ้ามันสงบเข้ามา ความเป็นจริงของมัน เห็นไหม สิ่งที่หัวใจๆ มันทุกข์มันยากอยู่นี่ หัวใจที่มันแสวงหาอยู่นี่ หัวใจที่มันเที่ยวตะครุบเงาที่มันบอกจะเป็นความสุขๆ อยู่นี่ เวลามันปล่อยวางเข้ามาหมดเลย ตัวมันเองนั่นน่ะมีความสุขแท้ ตัวมันเองนั่นน่ะจะมีความสุขได้

แต่ตัวมันเองมันมีความสุขไม่ได้เพราะกิเลสมันครอบงําไง ตัณหาความทะยานอยากมันครอบงําอยู่ แล้วก็ลากมันไป “ทําบุญแล้วไปสวรรค์ ทําบุญแล้วจะเป็นพรหม”

เทวดา อินทร์ พรหมมาฟังเทศน์พระพุทธเจ้า เทวดา อินทร์ พรหมยังต้องมาฟังเทศน์ เทวดา อินทร์ พรหมที่จะพ้นจากทุกข์ยังต้องลงมาฟังเทศน์ แล้วเราทํากัน ให้กิเลสมันลากไปๆ ไง เวลาทําสิ่งใดก็ให้กิเลสมันลากไปๆ แต่ถ้ามันทําบุญทิ้งเหว จบ ทําบุญทิ้งเหวเพราะอะไร

ทาน ศีล ภาวนา คนเราจะเป็นอิสรภาพได้ คนเราจะต้องมีสติมีปัญญา คนเราโง่เขลา คนเราเบาปัญญาจะเป็นอิสรภาพไม่ได้ เห็นไหม เขาเลิกทาสๆ ไอ้ทาสมันไม่ยอมเลิกทาสเพราะมันหากินไม่เป็น มันขอเป็นลูกทาสตลอดไปเพื่อให้นายทาสใช้งานมัน เพื่อมันจะมีอาหารเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่มันจะพ้นจากโทษได้ พ้นจากกิเลสตัณหาความทะยานอยากได้ มันต้องมีสติมีปัญญาของมัน ถ้ามีสติปัญญาของมัน การเสียสละทานๆ เสียสละเป็นผู้ให้ ผู้ให้เป็นผู้ที่จะพ้นเป็นอิสระ เป็นอิสระเพราะไม่มีการครอบงําของใคร

ผู้รับๆ ผู้รับเพราะเราตํ่าต้อย ผู้รับเพราะเราขาดแคลน ผู้รับเพราะเราไม่มีสติปัญญาของเรา เราต้องอาศัยความรับนี้เพื่อดํารงชีพของเรา เพื่อความเป็นอยู่ของเรา

ถ้าบวชพระ พระเป็นผู้รับ พระเป็นเนื้อนาบุญของโลก พระภิกขาจาร เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง คําว่า “เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง” ออกโปรดสัตว์ คําว่า “โปรดสัตว์” สัตว์ที่มันทุกข์มันยาก ตื่นนอนขึ้นมาจากที่หลับที่นอน หุงหาอาหารมาเพื่อเสียสละ เพื่อทําบุญกุศล นี่เขาจะตักบาตรของเขา เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งไง

นี่พูดถึงว่า เวลาผู้รับรับด้วยความขาดตกบกพร่องของเขา แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า รับด้วยบุญกุศลไง นี่ไง เนื้อนาบุญของโลกเขาแย่งกันๆ เพื่อเอาบุญกุศลอันนั้นไง นี่ไง การเสียสละทานๆ เสียสละทานเพื่อความเป็นอิสระไง ความเป็นอิสระเพราะเราเป็นผู้ให้ไง ถ้ามันมีทานของมัน เป็นผู้ให้ เป็นผู้ที่ประเสริฐ เป็นผู้ที่มีโอกาส เป็นผู้ที่จะเปิดปัญญาใช่ไหม นี่ทาน

ศีล ศีลคือความปกติของใจ มีศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๒๒๗ ถ้าศีล ๕ ทุกคนอวดอ้างว่าเป็นคนดี ทุกคนอวดอ้างว่าทําความถูกต้องดีงามทั้งนั้น ถ้ามันจะเปรียบเทียบกัน เปรียบเทียบกันด้วยศีลนี่ ถ้ามันจะถูกต้อง ถูกต้องด้วยศีลด้วยธรรม

ถ้าความดีๆ ความดีของกิเลสไง ความดีบอกมีความสุขบนความทุกข์ของคนอื่นไง เหยียบหัวคนอื่นขึ้นไปไง อยากจะหน้าใหญ่ใจโตไง อยากจะมีอํานาจไง อยากจะนั่งบนหัวคนไง อยากจะอยู่บนหัวเขา นั่นไง มันเป็นศีลตรงไหน

ถ้ามันเป็นศีลขึ้นมา ศีลมันคือความเสมอภาคไง ศีลคือศีละ ศีละคือศิลา ศิลาคือความมั่นคง คือจิตที่มันตั้งมั่น

นี่ไง ผู้ที่จะเป็นอิสระ อิสระต้องมีปัญญาอย่างนี้ไง ถ้ามันมีปัญญาขึ้นมา มันเสียสละทานขึ้นมาเพื่อเปิดใจของเราให้ใจเป็นสาธารณะ ถ้ามีศีลขึ้นมา แล้วมันเกิดปัญญาขึ้นมา ถ้าเกิดปัญญาขึ้นมา เราเชื่อมั่นในพระพุทธศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลางหัวใจไง พุทธะ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

ผู้ที่โง่เขลาเบาปัญญาโดนกิเลสตัณหาความทะยานอยากครอบงํา คนติดคุกมันยังมีวันออกนะ พ้นจากคุก เว้นไว้แต่นักโทษประหาร นักโทษประหาร เขาก็ให้อภัยโทษอยู่วันยังคํ่านั่นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน มันไม่มีโอกาสเลยหรือ มันไม่มีโอกาสได้กระทําเลยใช่ไหม เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาจํ้าจี้จํ้าไชสอนอยู่ทุกวัน แล้วมันหูหนวกตาบอด ยํ้าคิดยํ้าทําอยู่กับกิเลสตัณหาความทะยานอยากอย่างนั้นหรือ ถ้ามันมีสติปัญญาขึ้นมา มันจะมีความภูมิใจมาก มันจะเป็นผู้ประเสริฐ ให้ด้วยความเบิกบานนะ คนที่มีสติปัญญาเขาให้ด้วยผู้เบิกบาน ไม่ใช่ให้ด้วยความยอมจํานนนะ ไม่ใช่ให้ด้วยเอาคนข่มขู่นะ ไม่ใช่ให้ด้วยความอิทธิพลครอบงํานะ ให้ด้วยความพอใจ ให้ด้วยความเบิกบาน ความเบิกบานอันนั้น ทาน ผู้ที่พ้นเป็นอิสระไง

ถ้ามันมีศีล ศีลคือความปกติของใจ ถ้าไม่มีความเบิกบาน ไม่มีสติปัญญา มันจะภาวนาอย่างไร เวลาภาวนาแล้วอั้นตู้อยู่นั่นน่ะ เวลาภาวนาขึ้นมาแล้วจนตรอกอยู่อย่างนั้นน่ะ มันอยู่โดยความครอบงําของกิเลสไง คนจะพ้นจากโทษ พ้นจากโทษเขาชื่นบานนะ นับวันนับคืนเลย จะเปิดประตูคุก ออกไป โอ้โฮ! กอดกันร้องไห้เลย เป็นอิสระๆ ไง

นี่ก็เหมือนกัน หัวใจ กิเลสมันครอบงําไว้ มืดบอด ดูให้มันปลิ้นปล้อน แล้วก็เชื่อมันอยู่อย่างนี้ แล้วก็บอกว่านี่เป็นความดีๆ ความดีอะไรของเอ็ง

ไอ้นี่มันอยู่ที่วุฒิภาวะ นี่ไง ฟ้าลิขิตๆ ถ้าฟ้าลิขิตขึ้นมา เวรกรรมมีเท่านั้น วุฒิภาวะมีเท่านี้ จริตนิสัยมีเท่านี้ ความคิดได้เท่านี้ ความคิดได้เท่านี้มันประเสริฐแล้ว ยอดคน ยอดคนต้องพ้นจากกิเลสสิ

ในบรรดาสัตว์สองเท้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด แล้วเราก็เป็นมนุษย์เหมือนกันนะ ถ้าเป็นมนุษย์ เรามีศักยภาพของความเป็นมนุษย์นะ นี่สัตว์ประเสริฐๆ ดูสิ โลกเขาหาอยู่หากินด้วยสติด้วยปัญญา คนที่มีสติมีปัญญาเขาทําอะไรเขาประสบความสําเร็จของเขา

แต่ถ้าคนเวลาเวรกรรมมันตัดทอนๆ เวลาเวรกรรมมันตัดทอนขึ้นมา ความบกพร่องเป็นครั้งเป็นคราว คนเรานะ มันจะเรียบง่าย ชีวิตจะราบรื่นตลอดชีวิต หาได้ยาก ลุ่มๆ ดอนๆ ทั้งนั้นน่ะ ความลุ่มๆ ดอนๆ เพราะเวรกรรมของคนมันทํามามากไง

คนเราทําความดีมาก็มาก ทําความชั่วมาก็เยอะ ด้วยความผิดพลาด ด้วยความพลั้งเผลอ ด้วยความจําเป็น มันทําของมันมา มันทําของมันมา ถึงเวลากรรมมันให้ผลๆ ยิ้มรับเลย เราทํามา เราทําของเรามาเอง มีสติปัญญา มันผ่านพ้นไปได้ พอผ่านพ้นเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไป

ทั้งนั้นน่ะ เวลาคนเกิดมา ผลของวัฏฏะๆ เราได้ทําความดีความชั่วมาทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าผลของความดีมา เราต้องเหยียบคันเร่ง ต้องรีบกระทําของเราให้มันพ้นไปซะ ถ้าพ้นไปซะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านพูดกับพระ “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอโดนโลกธรรม ๘ กระทบรุนแรง อย่าเสียใจ อย่าน้อยใจ ให้ระลึกถึงเราๆ ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมขึ้นมา เขาติฉินนินทา เขาใส่ความ เขาทําร้าย ทําลายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งนั้นเลย ไอ้พวกโจร ไอ้พวกนอกลัทธินอกศาสนามันทําลายมาตลอด

เราจะบอกว่า เวลาเป็นคนดี เป็นถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วมันต้องมีคนเชิดชู มันต้องมีคนเคารพนบนอบ มันก็มีคนเคารพนบนอบจริงๆ ถ้าคนที่มีศรัทธามีความเชื่อ แต่คนที่เขาไม่เชื่อไม่ถือ เขาทําลายทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาบอกว่า ภิกษุทั้งหลายถ้าเธอโดนโลกธรรมกระทบรุนแรง อย่าเสียใจ อย่าน้อยใจ ให้ระลึกถึงเรา ให้ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเป็นผู้ที่โดนกระทบกระเทือนรุนแรงที่สุด แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ เป็นศาสดา ช้างศึกไม่กลัวคันศร ไม่กลัวอาวุธของข้าศึก ช้างศึกเผชิญได้ทุกอย่าง

นี่ก็เหมือนกัน หัวใจของเรา เราประพฤติปฏิบัติของเรา แล้วเวลาขาดตกบกพร่อง เวลามีสิ่งใดแล้วเราก็จะน้อยเนื้อตํ่าใจ เราก็จะเสียใจ

เสียใจไปทําไม หัวเราะเลย สู้กับมันด้วยสติด้วยปัญญา แล้วเราจะพ้นออกไปจากกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๑๔ สิงหาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ หัวใจต้องการธรรมะนะ หัวใจต้องการที่พึ่งที่อาศัย ชีวิตนี้คืออะไร ชีวิตนี้คือไออุ่น ไออุ่นตั้งอยู่บนกาลเวลา กาลเวลาของมนุษย์เรา ๑๐๐ ปี กาลเวลาของเทวดา กาลเวลาของพรหม เราเกิดภพชาติใด ชาติหนึ่งนะ ดูสิ แมลงวันเกิด ๗ วัน มันก็ว่าอายุมันยืนยาวนะ ยืนยาวเพราะในธรรมชาติของเขา

ในธรรมชาติของเรา ไออุ่นตั้งอยู่บนกาลเวลา แล้วกาลเวลา เราเกิดมา ๑๐๐ ปี ๑๐๐ ปีตั้งแต่วัยเด็ก สิ่งที่เป็นเด็ก จินตนาการของเขา พ่อแม่ยิ่งกว่าเทวดา มันร้องไห้เอา มันบังคับเอา พ่อแม่ต้องให้มันหมด ชีวิตของเขานะ ความสุขเอาจากพ่อจากแม่

เวลาโตขึ้นมา โตขึ้นมาต้องแสวงหา ต้องมีงาน ต้องมีหน้าที่การงานของเรา เวลาชราภาพขึ้นมา ไม้ใกล้ฝั่ง ไม้ใกล้ฝั่งไปวัดไปวาจะไปฟังเทศน์ ไปฟังเทศน์เพื่อเตรียมตัว นี่กาลเวลา แล้วเราฆ่ามันทิ้ง เราทําลาย

ดูสิ เวลาคนทางโลก เขาบอกว่า เวลาเขามีเวลาว่าง เขาฆ่าเวลาๆ ทํางานเพื่อฆ่าเวลา ทําเพื่อฆ่าเวลา เพราะทํางานเพื่อการฆ่าเวลา ไม่จริงไม่จังไง แต่ถ้าเป็นจริงเป็นจัง เวลามีค่านะ เวลามันไปแล้ว สายนํ้าไหลแล้วไม่ย้อนกลับ ชีวิตเราหมดไปแล้วเรียกมันกลับมาไม่ได้หรอก มันน่าเสียดาย มันน่าเสียดายเวลาของเรามันผ่านไป

วันคืนล่วงไปๆ นะ บัดนี้เธอทําอะไรอยู่ ถ้าทําอะไรอยู่ ทําหน้าที่การงานของเรา เราก็ทําของเรา ทําเพื่อดํารงชีพๆ ดํารงชีพไว้ทําไม ดํารงชีพไว้ก็เป็นขี้ข้ามันไง ดํารงชีพไว้หมดอายุขัยไง ดํารงชีพไว้ๆ เราก็ประสบความสําเร็จโดยธรรมชาติ โดยธรรมชาติของธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะเป็นธรรมชาติไง

ธรรมะเป็นธรรมชาติ สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นอนิจจัง สิ่งนั้นเป็นความทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา มันเป็นอนิจจัง มันแปรปรวนตลอดเวลา มันเป็นสัจจะเป็นความจริงในธรรมชาตินั้น เราก็ยอมจํานนกับธรรมชาตินั้น

พอธรรมชาตินั้น ถ้าสิ่งใดขัดอกขัดใจ ไม่ได้สมความปรารถนา ทุกข์ๆๆ แต่เวลามันทุกข์แล้ว ความทุกข์นั้น กาลเวลามันก็บําบัดไป เวลามันผ่านไปนะ ความทุกข์นั้นมันก็เบาบางลง แล้วมันก็จะไปเจอใหม่รอบหน้านั่นน่ะ มันก็จะหมุนเวียนของมันไปอยู่อย่างนี้

เราฆ่าเวลาๆ เวลามันมีค่า ถ้าเวลามันมีค่าขึ้นมา วันคืนล่วงไปๆ บัดนี้ทําอะไรอยู่

เวลาบวชมาเป็นพระ เวลาบวชเป็นพระขึ้นมา บวชมา วันเวลาพรรษาหนึ่งก็ ๓ เดือน ถ้า ๒ พรรษา ๓ พรรษา ๑๐ พรรษาขึ้นไปมันก็มีอาวุโสภันเต อาวุโสภันเตแล้วจิตใจมันอาวุโสขึ้นมาไหม มันมีคุณธรรมขึ้นมาไหม มันมีหลักเกณฑ์อะไรในหัวใจบ้าง หัวใจมันเติบโตขึ้นมาไหม

ปลูกต้นไม้ ต้นไม้มันยังโต หัวใจมันปลูกโตขึ้นมาไหม หัวใจมันเท่าเก่า เลวกว่าเก่า ถ้ามันมีแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันเลวกว่าเก่า

ต้นไม้ ดูสิ อายุ ๑,๐๐๐ ปี ที่เป็นต้นไม้ๆ ข้างในกลวงหมด ข้างใน พออายุมันมากขึ้น มันใช้ดูดสารอาหารไป มันเหลือแต่เปลือก ต้นไม้ที่อายุ ๑๐๐ ปี ๑,๐๐๐ ปี ไปดูสิ ข้างในเป็นโพรงทั้งนั้นน่ะ แต่อายุขัยมันเป็นพันๆ ปีนะ แต่มันเหลือน้อยนัก เหลือน้อยนักในโลกนี้ไง เพราะโดยธรรมชาติของมัน สิ่งมีชีวิตมันแปรปรวนไปตลอดเวลา สิ่งที่ถ้าเวลามันได้อายุขัยขึ้นมา มันก็ควรจะเจริญงอกงามขึ้นมา มันควรพัฒนาขึ้นมาไง ถ้ามันพัฒนาขึ้นมา อาวุโสภันเตมันก็น่ากราบไหว้

เวลาเราจะกราบจะไหว้ จะกราบไหว้ อาวุโสภันเต ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรากราบเพราะเราเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เหมือนเราเป็นคนไทย เราเป็นคนไทยอยู่ในกฎหมายไทย กฎหมายไทยบังคับใช้เสมอหน้ากัน แต่มันเสมอไหมล่ะ มันไม่เสมอหน้าเพราะอะไร เพราะว่าคนที่มันหลบหลีกไปตามช่องกฎหมายนั่นน่ะ คนที่มันหาผลประโยชน์จากกฎหมายนั่นน่ะ กฎหมายใช้บังคับเสมอกัน ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เสมอภาคกัน

เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอะไร ถ้าพระพุทธศาสนาสอนเรื่องอะไร ถ้าเรื่องฆราวาสก็สอนเรื่องให้เสียสละ การว่าเสียสละ เสียสละเพื่ออะไร เสียสละขึ้นมาเพื่อพัฒนาหัวใจนี้ไง ให้หัวใจมันพัฒนาไง

ผู้ให้ พอให้แล้วมันแช่มชื่น ผู้ให้ให้แล้วมันมีความสุข ผู้ให้แล้วมันพัฒนาของมัน มันพัฒนาการ สิ่งนั้นเพื่อพัฒนาการหัวใจไง แต่ทางวิทยาศาสตร์ อ้าว! ให้มันจะได้อย่างไรล่ะ ให้มันมีแต่หลุดมือไปๆ มันจะได้อย่างไรล่ะ ไอ้ให้ไปๆ นี่ไง ทางวิทยาศาสตร์ ทางโลกที่เขามอง มองกันอย่างนั้นไง

แต่ในทางธรรมๆ ให้ด้วยธรรมนะ ไม่ใช่ให้ด้วยกิเลส อย่างเราขี้ทูดกุดถัง อวดอยากจะให้เขา ไปกว้านมา ไปจี้ปล้นมาเพื่อจะแจกเขา ให้เขา เพื่อตัวเองจะมีหน้ามีตาไง ไอ้นี่มันมีแต่เวรแต่กรรม

แต่เวลาให้มันปฏิคาหก ไอ้คนที่เขาให้ เขาให้เพื่อพัฒนาหัวใจของเขา เวลาคนที่พัฒนาหัวใจของเขา เวลาเขาให้ เขาให้ใต้ดินนะ พวกนี้เขาให้ เขาไม่ต้องการชื่อเสียงเกียรติศัพท์เกียรติคุณใดๆ ทั้งสิ้น เขาต้องการชําระกิเลสในใจของตน เขาให้เพื่อบรรเทากิเลสในใจ เขาให้เพื่อคุณภาพของใจ เขาให้เพื่อจะพัฒนา

แต่เวลาเขาให้ไปแล้ว ดูสิ ในทางปกครองใช่ไหม ผู้ที่มีศีลมีธรรมเขาให้กําลังใจกันไง ให้ชื่อให้เสียง ให้ยศถาบรรดาศักดิ์ ไอ้นั่นก็เลยบ้า แต่เริ่มต้นมันมาจากไหนล่ะ ก็มาจากเขาเห็นคุณงามความดีๆ ไง ถ้าเห็นคุณงามความดี ถ้าเราเป็นฆราวาส พระพุทธเจ้าสอนอะไร ก็สอนการเสียสละขึ้นมา เสียสละเพื่ออะไร

เกิดมามีชีวิตนะ ดูสิ เวลาคนเกิดมาเป็นเศรษฐีมหาเศรษฐี เงินทองมหาศาลใช่ไหม นี่เราเกิดมามีอวัยวะ ๓๒ มีมือ มีเท้า มีสมอง หาอยู่หากินได้ หาอยู่หากินได้ ทํามาเพื่อพัฒนาหัวใจ ทํามาเพื่อสละ เพื่ออุ้มชู ดูสิ พระโพธิสัตว์ๆ พระโพธิสัตว์เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เสียสละชีวิต เสียสละทั้งนั้นน่ะ เขาเสียสละ

นี่ไง เกิดมาๆ คนที่เป็นเศรษฐีเขามีทรัพย์สมบัติของเขา เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เรามีสมอง มีมือมีเท้า ทําอะไรก็เป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ ถ้าเป็นประโยชน์ขึ้นมาแล้ว ถ้าจิตใจมันสูงมันส่ง มันทําเพื่อประโยชน์ของมัน เพื่อประโยชน์ตรงไหน ก็เพื่อประโยชน์พัฒนาหัวใจนี่ไง

ดูสิ พระโพธิสัตว์ที่ท่านทํา ท่านทําเพื่อพัฒนาหัวใจของท่าน พัฒนาหัวใจของท่านด้วยเจตนา ด้วยการกระทําอันนั้น เสียสละอันนั้นไป แต่หัวใจมันเบิกบาน มันแช่มชื่นขึ้นไหม

นี่ไง เวลาพระบวชมาๆ พระบวชมาก็เพื่อประพฤติปฏิบัติไง มันรู้จักพระบวชมาแล้ว เหมือนหมอ หมอเขาเรียนมาแล้วนะ เขาเรียนถึงทางเคมี ทางสารต่างๆ เขาจะใช้ยาอะไรเพื่อแก้โรค รักษาโรคนั้น ดูสิ ถึงเวลาแล้ว เวลาเผาอาจารย์ใหญ่ ไปกราบไหว้บูชากัน เพราะอาจารย์ใหญ่ให้วิชาการเขา

นี่ก็เหมือนกัน บวชมาแล้ว ถ้ามันทําของมันได้ ทางวิชาการอันนั้นน่ะ ทางวิชาการคือความรู้จริงอันนั้นไง สติเป็นอย่างไร แล้วมันยืนยันได้ ถ้ามีสติแล้วไอ้ความฟุ้งซ่านหายหมด ถ้ามันมีสมาธิขึ้นมา นั่นน่ะหาหัวใจของตนเจอ ถ้าหาหัวใจของตนเจอ ปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิจิตที่เขาแก้กัน ไปแก้กันที่นั่นไง

เวลาเป็นหนี้ อวิชชามันอยู่ที่หัวใจนั้นน่ะ มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วมันแก้หนี้ไม่ได้ แก้หนี้ก็ไปปลดที่เงาไง ความคิดๆ บ้าบอคอแตกนั่นไง ไอ้นั่นความคิดๆ อะไรของมัน ความคิด มันคิดมารก็ได้ ความคิดอวิชชาก็ได้ ความคิดแบบไม่รู้ก็ได้

แต่ถ้ามันสงบเข้ามา ความคิดมันคืออะไร ความคิดมันดับไปแล้วมันเหลืออะไร ถ้ามันเหลือสิ่งใด มันเป็นประโยชน์อย่างไร นี่ไง ถ้ามันเป็นความจริง มันเป็นความจริงที่นี่ไง ถ้าความจริงที่นี่

นี่ไง เวลาเกิดมา เราเกิดมาเป็นมนุษย์ อริยทรัพย์ๆ มีอาการ ๓๒ สมบูรณ์ คนที่อาการ ๓๒ เขาไม่สมบูรณ์เขายังมีความเข้มแข็ง เขายังดํารงชีพได้ เขายังพัฒนาการของเขาได้ นั่นน่ะหัวใจเขาเข้มแข็งกว่าร่างกายเขาอีก ร่างกายเขาขาดตกบกพร่อง แต่หัวใจเขาเข้มแข็ง หัวใจเขาเข้มแข็ง หัวใจเขามีสติปัญญา เขาสามารถดํารงชีพได้ เขาสามารถเป็นผู้นําของมวลชนได้ นี่ถ้าร่างกายเขาไม่สมบูรณ์

นี่ไง กรรมของสัตว์ๆ มันเป็นกรรมของสัตว์ โทษใครไม่ได้ทั้งนั้นน่ะ เวลาโทษ โทษการกระทําของเรานี่แหละ โทษเวรโทษกรรม กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน การกระทําของเรานี่แหละ การกระทําแล้วมันอุบัติเหตุหรือสิ่งต่างๆ มันก็เกิดจากการกระทํา เพราะคนประมาทเลินเล่อ แล้วเวรกรรมมันให้ผล นี่ไง สิ่งที่เวรกรรมให้ผลๆ ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาๆ

ถ้าวันเวลามันมีค่า มีค่าขึ้นมา เราจะไม่ให้เวลาเสียเปล่า เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านทําของท่านก็ไม่ให้เวลาเสียเปล่า เวลาอยู่กับหมู่คณะมันมีข้อวัตรปฏิบัติใช่ไหม เวลาข้อวัตรปฏิบัติ ถึงเวลาเราก็ทําให้มันพร้อมกัน พอทําเสร็จแล้วมันจบ

ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์เราอยู่กับหลวงปู่มั่นนะ ถ้าทําสิ่งใดให้ทําในเวลาข้อวัตรนั้น ไม่ให้เสียงกระทบกระเทือนกัน เสียงกระทบกระเทือนกัน เวลานั่งปฏิบัติแล้วทุกคนต้องการความสงบ ทุกคนต้องการนํ้าใจของคนอื่น แล้วมันกระทบกระเทือนกัน มันขุ่นใจ มันขุ่นใจเพราะอะไร นี่ไง สิ่งที่ว่าถ้าจิตมันพัฒนาแล้วมันรู้ไง รู้กฎหมาย กฎหมายเขาห้าม พอกฎหมายเขาห้าม ถ้าเราไม่ฝืนกฎหมายไปมันก็ไม่ไประรานใครใช่ไหม นี่ก็เหมือนกัน ข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมา พระถ้าอาวุโสภันเตขึ้นมา ถ้ามันอาวุโสขึ้นมา มันทําอะไรขึ้นมาได้อย่างไร

มันเห็นคุณค่านะ เห็นคุณค่าอย่างนั้นมาก เห็นคุณค่าในที่สงบสงัด เห็นคุณค่า เห็นคุณค่าเพราะอะไร เวลาสัปปายะ ๔ ถ้ามันเห็นคุณค่าอย่างนั้น แล้วเวลาจิตมันสงบขึ้นมา อธิจิต จิตมันสงบระงับเข้ามามันยิ่งมหัศจรรย์กว่านั้น ถ้ามหัศจรรย์กว่านั้นขึ้นมา

เวลามันฟุ้งมันซ่าน ฟุ้งซ่านไม่ต้องถามใครเลย ทุกคนมีหมด เวลาความทุกข์ความยากขึ้นมา แล้วมันคนหนาคนบางแตกต่างกัน คนหนาคนบางแตกต่างกัน คนคิดเบาบาง บางคนคิดแบบทุกข์ยากมาก บีบคั้นจนหวาดระแวง

เวลาดูพวกเสพยา พอเสพยาแล้วมันหวาดระแวงว่าคนจะทําร้ายมันๆ ดูสิ ดูสายตามันสิ ดูพฤติกรรมสิ โอ้โฮ! ไปไหนมันมีแต่ความทุกข์ทั้งนั้นเลย ไอ้นี่มันพฤติกรรมเพราะมันเสพยาบ้า แต่ของเรามันหวาดระแวงในหัวใจ มันอยู่ข้างใน คนนอกมองไม่เห็น แต่มันทุกข์ มันหวาดระแวง มันสะดุ้งกลัวอยู่ภายใน นี่ไง เวลามันฟุ้งมันซ่านขึ้นมา

แต่ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา กาลเวลา เวลาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เกิดมีอาการ ๓๒ มีสมอง มีทุกอย่างพร้อมไง แต่จิตใจมันอ่อนแอ จิตใจไม่มีกําลังขึ้นมา ถ้ามันฝึกหัดๆ ขึ้นมา เวลามันผ่านไปๆ เวลามันประพฤติปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ เหนือกาลเหนือเวลา เวลา เอ็งกระดิกไปเถอะ ใจนี้ไม่เกี่ยว ไม่มีผลกับธรรมธาตุอันนั้นเลย

เวลาก็คือเวลา มันจบแล้ว มันจบตั้งแต่กิเลสสิ้นไป ถ้ากิเลสสิ้นไปแล้ว เวลามันก็หมุนไป วัฏฏะไง นี่ไง วัฏฏะ ผลของวัฏฏะ ผลของวัฏฏะแล้วจิตนี้มันจะไปยุ่งอะไรกับวัฏฏะล่ะ มันวิวัฏฏะ มันพ้นจากวัฏฏะไปแล้ว

ถ้ามันพ้นจากวัฏฏะไปแล้ว แต่มันยังมีชีวิตอยู่ สอุปาทิเสสนิพพาน เศษส่วน ร่างกายนี้เป็นเศษทิ้ง ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ เป็นเศษทิ้งเท่านั้นน่ะ แต่เศษทิ้ง เศษทิ้งยังเป็นประโยชน์กับโลกมหาศาลนะ แต่เป็นเศษทิ้งของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์แล้ว ถ้ายังไม่ประพฤติปฏิบัติ ไม่ถึงที่สุดแห่งทุกข์ นั่นน่ะมารทั้งนั้นเลย มารมันข่มขี่

กาลเวลาๆ ถ้ามันมีค่า มีค่าสําหรับผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ แต่ถ้าคนที่ปฏิบัติแล้วมีสติมีปัญญา มันจะเห็นคุณค่าอันนี้นะ ถ้าคุณค่าอันนี้นะ อย่าปล่อยให้มันล่วงไปโดยเปล่าประโยชน์ไง เวลาเปล่าประโยชน์แล้ว เวลาได้มาก็ได้มาแต่ตัวเลข ๕๐ ปี ๖๐ ปี อายุขัย เวลาที่ได้มา จิตใจยังอ่อนแออยู่เหมือนเดิม เลวร้ายกว่าเก่าอีก

แต่ถ้าจิตใจมันพัฒนาขึ้นนะ มันไม่มีสิ่งใดๆ เลย มันเป็นโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ มันมีไว้ประจําโลก แล้วโลก ดูสิ เวลาหลวงตาท่านได้พัดยศทีแรก เวลาท่านอาจารย์วันเครื่องบินตก สังฆราชวัดราชบพิตรถวายท่าน ท่านเอาพัดยศอันนั้นไปคืนพระสังฆราช

ท่านพูดอย่างนี้ ท่านเล่าให้เราฟัง ท่านบอกว่า “สิ่งที่เวลาพระนี่นะ พระเวลาทําหน้าที่การงานในศาสนาเขาควรมีกําลังใจ น่าจะมีผลตอบแทนเพื่อให้เขามีกําลังใจเพื่อส่งเสริมพระพุทธศาสนา ทํางานเพื่อศาสนา แต่เกล้ากระผมไม่ต้องหรอก เกล้ากระผมนะ หัวใจมันเป็นธรรมอยู่แล้ว ทั้งชีวิตทุ่มเทให้กับศาสนาอยู่แล้ว ไอ้เรื่องพัดยศไม่เกี่ยว” ท่านไปคืนสมเด็จพระสังฆราช ท่านพูดอย่างนี้นะ

เห็นไหม เขาให้กําลังใจกัน ให้ยศถาบรรดาศักดิ์กัน เขาให้เป็นเครื่องนํ้าใจต่อกัน ให้เขาทําคุณงามความดีไง

แต่ไอ้เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าความดีๆ ในหัวใจ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านเป็นพระอะไร เหนือกาลเหนือเวลา พอเหนือกาลเวลา เรื่องสิ่งนั้นไม่เกี่ยว สอุปาทิเสสนิพพาน เศษส่วนที่มันเหลือทิ้งๆ มันไม่มีผลกับธรรมธาตุอันนั้น แต่มันเป็นประโยชน์กับโลก ประโยชน์กับโลกต่างหาก ถ้าเป็นประโยชน์กับโลก เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนสิ่งใด ให้มีค่าๆ ถ้าทําสิ่งใดไม่ได้ เวลาที่มันผ่านพ้นไป แต่เราในหัวใจ ในหัวใจมันเหนื่อยมันหน่าย มันเบื่อมันหน่าย มันทุกข์มันยาก มันลําบากไปทั้งนั้นน่ะ

ถ้ามันลําบาก ลําบากเกิดจากอะไร ลําบากเกิดจากใจ เพราะใจ กิเลสตัณหาความทะยานอยากครอบงําอยู่ ลองพลิกสิ พลิกอารมณ์ใหม่สิ พลิกขึ้นมา ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านก็เป็นมนุษย์ หลวงปู่เสาร์ท่านก็เป็นมนุษย์ ครูบาอาจารย์ท่านก็เป็นมนุษย์ ทําไมท่านพลิกใจของท่านได้ล่ะ

อย่าไปคิดตามกิเลสสิ พลิกกลับเลย เราก็เป็นมนุษย์เหมือนกัน เราก็ต้องมีสติปัญญาเหมือนกัน เราก็ต้องเข้มแข็งเหมือนกัน เราพลิกเลยนะ พอพลิกแล้วเป็นคนใหม่เลย เมื่อกี้มันยังคิดทุกข์คิดยากอยู่เลย เมื่อกี้มันยังน้อยใจอยู่เลยนะ เมื่อกี้มันยังเหยียบยํ่าหัวใจ นั่นแหละตัณหาความทะยานอยาก จะคิดดีก็คิดแล้วทําไม่ได้ จะคิดชั่วหรือก็ละล้าละลัง ทําไม่ลง จะคิดไปทางชีวิตหรือ ชีวิตนี้ก็มีแต่ความตรอมใจ คิดอะไรมันเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันคิดโดยความทุกข์หมดเลย

มันพลิกด้วยสติด้วยปัญญา เห็นไหม พอพลิกขึ้นมา เราก็เป็นคนคนหนึ่ง เราก็สามารถมีสติยับยั้งความคิดได้ พอยับยั้งความคิดได้ กิเลสที่มันชักจูงอยู่นี่หยุดเลย พอหยุดเลย นี่เหยียบคันเร่งแรงๆ เพราะถ้ามันคิดดี คิดถึงชีวิต คิดถึงมีคุณค่า

ความเกิดมา พ่อแม่อุ้มครรภ์มา ๙ เดือน กว่าจะได้คลอดมา กินนํ้าเลือดในหัวอกมาตั้งกี่ขวบ พ่อแม่เลี้ยงดูมาขนาดไหน ชีวิตมันจะมีค่ามากน้อยแค่ไหน เราจะมานอนใจอยู่อย่างนี้ได้อย่างไร เราต้องเป็นคนดีขึ้นมา เราต้องประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้พ่อแม่เราไม่เสียกําลังใจ อุตส่าห์อุ้มท้องมา ๙ เดือน แล้วก็หวังให้เราจะเป็นคนดี หวังว่าจะให้เราเติบโตมา แล้วเติบโตมา คิดสิ ถ้าคิดอย่างนี้แล้วนะ ไอ้ที่ว่าอยากได้ อยากดี อยากเด่น อยากจะเทียมหน้าเทียมตาเขา ไอ้นั่นโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ ลาภมีมาเดี๋ยวก็เสื่อมไป เสื่อมไปแสวงหามันก็ได้มา ได้มา ของมันเป็นอนิจจัง มันอยู่ประจําโลก

โลกเขาต้องการแสวงหาเพื่อดํารงชีพ เราก็ทําหน้าที่การงานของเราไป ถ้ามันขาดตกบกพร่องสิ่งใดไปก็วางมันซะ ไม่ต้องไปคิดให้มันเจ็บชํ้านํ้าใจ สิ่งใดที่ทําแล้วเป็นประโยชน์ เราก็รีบขวนขวายมาเพื่อความมั่นคงของชาติของตระกูลของเรา เพื่อคุณงามความดี เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอิสระไหม ถ้าเราประพฤติปฏิบัติ เราแสวงหามา มีสิ่งใดเพื่อดํารงชีพแล้ว ถ้าใจมันเข้มแข็ง

ใจมันทุกข์มันยาก มันไม่ให้ใคร อู้ฮู! เวลาทุกข์ยาก ทุกข์ยากมากเลย พอได้มามันกอดไว้เลย

ถ้ามีสติปัญญา เราเคยทุกข์เคยยากมา เราก็อยากให้มีคนช่วยเหลือเจือจานใช่ไหม ถ้าเราพอมีแบ่งปันได้ เราก็จะแบ่งปันให้คนนั้นบ้าง คนนี้บ้าง เพื่อความมั่นคง เพื่อบารมี เพื่อสร้างกรรมดี เพื่อเปิดโอกาส เพื่อมีการกระทํานี้ให้ปลอดโปร่ง เพื่อสังคม เพื่อความดีงามทั้งนั้น ถ้ามันคิดได้อย่างนี้ มันคิด ถ้ามันพลิก ถ้ามันเป็นพริกแกง มันเอาไว้กินเผ็ดๆ ถ้ามันเป็นพลิกกระทํา มันหาย

ถ้าพริกแกงนะ ยิ่งเคี้ยวไปเลยนะ โอ๋ย! ต้องหานํ้าเลย ถ้าพริกอย่างนั้นไม่ไหว พริกนอนจมอยู่อย่างนั้น พลิกกระทํา พลิกทําขึ้นมาให้มันเป็นจริงขึ้นมา

เวลาเราเป็นมนุษย์ ถ้ายังมีเวลาอยู่ ยังมีลมหายใจอยู่ ยังแก้ไขได้หมด ยังมีความรู้สึกอยู่ เว้นไว้แต่คนตาย คนตายไปแล้วนะ อาฬารดาบส อุทกดาบส องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยไปศึกษาร่วมกับเขา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา คนที่จะบรรลุธรรมได้ต้องจิตสงบ ต้องรู้จักตนเอง ต้องรู้จักหัวใจของตน

เขาได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ จะไปสอนเขา เสียดาย เขาเพิ่งตายไปเมื่อวานนี้ เสียดายๆ เพราะอะไร เพราะจิตเขามีกําลังแล้ว เขามีสมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม เขาจะมีดวงตาเห็นธรรม

แล้วเวลาไม่ได้ก็ไปเอาปัญจวัคคีย์ ปัญจวัคคีย์อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา ๖ ปี แต่เวลาแสดงธรรมไปแล้วพระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมองค์เดียว อีก ๔ บุรุษนั้นยังไม่ได้ ก็ต้องเทศนาว่าการต่อไป จิตใจคนไม่เหมือนกันไง

นี่ก็เหมือนกัน เราตั้งสติตั้งปัญญาอย่างนี้ เวลานะ มีค่ามาก อย่าไปฆ่ามัน เวลาคน เวลาว่างๆ อยู่ฆ่าเวลา ทําเพื่อฆ่าเวลาๆ นี่ฆ่าสิ่งมีค่าที่สุดเลย แล้วอายุขัยมันก็หมดไป

แล้วชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด ที่สุดของชีวิตนี้คือการดับขันธ์ การตายไป ชีวิตนี้บทสุดท้ายคือลาจากโลกนี้ ทุกชีวิตต้องเป็นแบบนั้น แล้วเรามีสมบัติสิ่งใดตามไป ถ้ามีสติสัมปชัญญะอย่างนี้ ชีวิตของเราจะไม่ทุกข์ยากจนเกินไป ไม่ทุกข์ยากจนเกินไป

แต่ถ้ามันบอกว่า จะต้องรํ่ารวยมั่งมีศรีสุข โลกธรรม ๘ บ้าบอคอแตกไปกับเขา โอ๋ย! มันเผาลนหัวใจ แล้วมันไม่ใช่สุขด้วย มันทุกข์ล้วนๆ เลย แต่ถ้าเราคิดของเราอย่างนี้มันก็ความทุกข์นะ ความทุกข์เพราะเป็นความเพียร ความทุกข์เพราะเป็นความวิริยอุตสาหะ ความทุกข์เพราะมันเป็นงาน แต่ทุกข์นี้ทุกข์เพื่อจะสิ้นกิเลส เอวัง

เทศน์เช้า
วันที่ ๒๑ สิงหาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะนะ วันนี้วันพระไง วันพระ วันโกน วันพระเป็นวันแสวงหาบุญกุศลของเราไง ถ้าเวลาบุญกุศลของเรา ใจคนที่ผู้ประเสริฐ พอใจคนที่ประเสริฐมันเห็นโลกนี้มันเป็นความเสมอภาค แล้วความเสมอภาคไม่เสมอภาคธรรมดานะ มันยังเห็นว่าคนที่ตํ่าต้อย เวลาเห็นสัตว์เห็นอะไรมันน่าสงสาร นี่จิตใจคนที่เป็นธรรมไง

แต่จิตใจคนที่เป็นโลกๆ คําว่า “เป็นโลก” นะ เวลาเป็นโลกเป็นการแข่งขันไง เวลาเป็นโลกเป็นการแข่งขัน มันคิดถึงความลําบากยากเย็นของเราคนเดียวน่ะ ความลําบากยากเย็น มันเป็นความลําบากยากเย็นเพราะอะไรล่ะ มันลําบากยากเย็นเพราะหัวใจมันไปแบกหามไง

ถ้าหัวใจมันปล่อยวาง มันไม่เป็นความลําบากหรอก ถ้าเป็นความลําบาก หลวงตาท่านสอนประจํานะ ภัตกิจๆ การกินอาหารมันก็เป็นงานอันหนึ่งนะ เวลาฉันอาหารๆ มันก็เป็นงานอันหนึ่ง เวลาฉันอาหาร เราบอกว่าเอร็ดอร่อย แต่เวลาทําหน้าที่การงานว่ามันเหนื่อยมันยาก

แต่ถ้าคนที่เป็นธรรมๆ เวลาการขบการฉันมันเป็นงานเคี้ยวอาหารนะ แต่มันเป็นความชอบของเราไง เห็นไหม จิตใจที่เป็นธรรมๆ ไง ถ้าจิตใจที่เป็นธรรมๆ มันมาจากไหนล่ะ เป็นธรรมมันเป็นจริตนิสัย จริตนิสัยคนที่ได้สร้างบุญกุศลมานะ คิดแต่เรื่องดีๆ คิดแต่เรื่องดีๆ ชีวิตของเขาจะไม่สมบูรณ์ ถ้าชีวิตของเขาจะขาดตกบกพร่อง แต่ชีวิตเขาก็ไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไป

แต่จิตใจของคนเกิดเป็นลูกเศรษฐี เกิดเป็นลูกคนมีฐานะ แต่มันทุกข์มันยากในหัวใจ มันขาดตกบกพร่องไปทั้งนั้นน่ะ นี่มันมาจากไหน มันมาจากอํานาจวาสนาบารมีของตน คําว่า “อํานาจวาสนาบารมี” ก็คือการกระทํามาทั้งนั้นน่ะ เวลากระทํามามันบกพร่องทั้งนั้น เวลากระทํามันขาดตกบกพร่องขึ้นมา

วันพระ วันพระเราทําบุญกุศลของเรา ทําบุญกุศลของเราแล้วศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเราประพฤติปฏิบัติๆ ประพฤติปฏิบัติให้มันอิ่มเต็มของมัน เวลาอิ่มเต็มของมัน มันเป็นประโยชน์กับเรา

เวลาปฏิบัติ เวลาเราปฏิบัติเราก็เห็นว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิบัติอยู่ ๖ ปี เราเห็นพาหิยะฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทีเดียวแล้วก็ได้เป็นพระอรหันต์เลย เราอยากได้อย่างนั้นๆ แต่เวลาเขาทํา เราไม่ได้คิดว่าเขาทํามาขนาดไหนไง

เวลาคนทุกข์คนยาก เวลาทํามา ดูสิ ดูองคุลิมาล องคุลิมาลเขามีความปรารถนาดีทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาเจออาจารย์ที่ไม่ดี อาจารย์ที่ไม่ดี อาจารย์ที่ไม่มีหลักเกณฑ์ ใหม่ๆ ก็รักนะ เพราะเป็นคนขยันขันแข็ง เป็นคนซื่อสัตย์ เป็นคนที่รักมาก คนนู้นยุคนนู้นแหย่ คนนู้นยุคนนู้นแหย่ไง เวลาแหย่ไปแหย่มา ไม่ฟัง อาจารย์ก็เป็นอาจารย์ดีอยู่ แต่บอกเลยนะ มันจะมาเป็นชู้กับเมียของตน เท่านั้นน่ะ วางแผนกําจัด แต่กําจัด เขาให้ไปตัดนิ้วคนอื่นมาเพื่อให้คนอื่นทําลายๆ ไง

เวลาคนยุคนแหย่ๆ ไอ้พวกยุไอ้พวกแหย่ ไอ้พวกบ่างช่างยุๆ ตัวเองมันก็เลวทรามอยู่แล้ว มันยังเที่ยวไปยุไปแหย่ เที่ยวไปถากไปถางเขาอยู่ตลอดเวลา เพราะจิตใจมันบกพร่องไง จิตใจมันเหลวไหลไง

เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกข์ของบัณฑิตนะ อยู่กับคนพาล ไอ้คนพาลมันพาลทั้งภายนอก พาลทั้งภายใน เพราะหัวใจมันพาล ถ้าหัวใจมันพาลนะ มันทําลายเขาไปทั้งนั้นน่ะ มันทําลายตัวเองโดยไม่รู้ตัว แต่ทําลายตัวเองก็คิดว่าตัวเองมีศักยภาพ ตัวเองมีปัญญา ตัวเองจะทําได้ๆ ไง ไอ้บ่างช่างยุนั่นน่ะ มันยุมันแหย่ มันเที่ยวทําลายเขาไปทั้งนั้นน่ะ

นี่ไง แล้วคนที่เป็นบัณฑิตไง ทุกข์ของบัณฑิตอยู่ใกล้คนพาลๆ ไอ้คนพาลนั่นน่ะมันทําให้บัณฑิตเดือดร้อน เขาอยู่กันมีความสุขไง เขาอยู่กัน เห็นไหม

ทุกคนเกิดมามีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เวลามาวัดมาวา เราก็มาเพื่อฟังธรรมๆ ทําบุญกุศลแล้วฟังธรรมขึ้นมาๆ เวลาคนเฒ่าคนแก่เขาไปวัดไปจําศีล จําศีลขึ้นมาเพื่ออะไรล่ะ เพื่อไม้ใกล้ฝั่งแล้ว สิ่งที่เป็นบุญกุศล เราก็เชื่อกัน เราเชื่อกันว่าบุญกุศลทําให้เราไปที่ดี บุญกุศลทําให้เราอุดมสมบูรณ์ บุญกุศลทําให้เราเกิดไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไป เพราะเราไม่มีความสามารถที่เราจะหักวัฏฏะได้ เราไม่มีความสามารถที่จะพ้นจากกิเลสไปได้ เราก็พยายามสร้างบุญกุศลมาเพื่อเป็นที่อยู่อาศัย เป็นเครื่องอยู่ของเราไง เป็นเครื่องบรรเทาทุกข์ของเราไป นั่นถ้าเราพยายามทําของเรา ทําเพื่อประโยชน์กับเราๆ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าไม่มีสิ่งใดเป็นที่พึ่งหรอก ไม่มี สิ่งที่เป็นที่พึ่งก็กรรมดีนี่แหละ กรรมดี กรรมชั่ว ว่าบุญกุศลๆ บุญกุศลก็คือกรรมดีไง อกุศลคือความชั่ว ความชั่วมันก็ตกนรกอเวจี มันก็ทุกข์อยู่แล้ว จะให้มันทุกข์ไปขนาดไหน มายุมาแหย่ มาตําให้มันรั่ว จะเอาบาปเอากรรมไปทําไม ตอนนี้มันก็ทุกข์ยากอยู่ขนาดนี้แล้ว เราก็รู้ตัวว่าเราทุกข์ เราก็รู้ตัวว่าเราลําบากลําบน แล้วก็ยังยุยังแหย่ ยังทําลายเขาไป ทําลายเขาไปแล้วมันไปไหน มันก็กดถ่วงหัวใจดวงนั้นไป มันควรจะผ่อนคลาย ควรจะทําความดีลบล้างมันต่างหาก ไม่ใช่ทําความชั่วเพื่อจะให้มันชั่วมากเกินไป เห็นไหม นี่ไง ถ้ามันเป็นไอ้บ่างช่างยุ

ถ้ามันเป็นคนดีๆ มันก็เป็นประโยชน์ขึ้นมา ถ้ามันเป็นประโยชน์ เพราะเรามาทําไม เรามาดัดแปลงแก้ไขใช่ไหม วันพระ วันโกน ที่เรามาๆ ดูสิ วันพระ วันโกน พระก็โกนหัว โกนหัวเพื่อจะเข้าวันพระเพื่อลงอุโบสถ เวลามันเป็น มันเป็นอย่างนั้น เวลาจะบวชพระเขาโกนหัวก่อน โกนหัวโกนคิ้วเวลาได้มาบวชพระ บวชพระขึ้นมาแล้วมันจะเอาจริงเอาจังขึ้นมา

บัวสี่เหล่าๆ บัวที่ดี บัวที่ดีเขาปริ่มนํ้า ได้แสงแดด มันบานสะพรั่งตอนเช้า นี่ก็เหมือนกัน แล้วเวลาบัวมันบาน ไอ้เรามันบัวใต้นํ้า ไอ้บัวใต้นํ้าพาลพาโลไปทั่ว ว่าไอ้บัวพ้นนํ้าน่ะมันเลว ไอ้บัวพ้นนํ้าน่ะมันไม่ดี ไอ้เราอยู่บัวใต้นํ้า บัวใต้นํ้าจะให้ปลาให้เต่ามันกัดกินอยู่นี่ ยังไม่รู้ตัวมันนะ มันยังไปเพ่งโทษเขานะ ไปเพ่งโทษไอ้บัวพ้นนํ้า

บัวพ้นนํ้า สายบัวมันยาว สายพานของเขา เขาพยายามทะลึ่งขึ้นสู่ด้วยสารอาหาร ด้วยแดด ด้วยต่างๆ เขาขึ้น ไอ้ของเรา เราจะขึ้นนะ เราต้องทําตัวเรา มันทําตัวเราทั้งนั้นน่ะ มันไม่มีที่อื่นหรอก ไม่ใช่ว่าจะไปดึงไอ้บัวพ้นนํ้าให้จมนํ้ามา แล้วกูจะได้ขึ้นไปพ้นนํ้า ไม่มีหรอก มันต้องทําตัวมันเอง ถ้าทําตัวเอง นี่การปฏิบัติไง

ที่มาวัดมาวา เวลามาวัดมาวา สิ่งที่เราทําของเรา บุญกุศลเราก็แสวงหามาด้วยนํ้าพักนํ้าแรงของเราเพื่อบุญของเราๆ การเสียสละมันเป็นบุญทั้งนั้นน่ะ มันเป็นกิริยาการกระทํา ถ้าหัวใจไม่ทํา ทําอย่างไร สิ่งที่ทําขึ้นมา ทําเพื่อประโยชน์กับเรา สิ่งที่ประโยชน์ เวลาฟังธรรมๆ ฟังธรรมก็เพื่อให้มันมีสติมีปัญญาขึ้นมา ของใกล้ตัวทั้งนั้นน่ะ

เวลาหลวงปู่มั่นท่านเทศน์ ดูสิ เขาบอกหลวงปู่มั่นเทศน์มุตโตทัย หลวงปู่มั่นเทศน์เรื่องใกล้ๆ ตัวเรานี่แหละ ก็เทศน์เรื่องอารมณ์เรานี่แหละ แต่เวลามันหน้าด้าน มันคิดไม่ถึง มันคิดไม่ได้ แล้วคิดไม่ได้ มันพาลในตัวมันเองนะ พาลตัวเองคือสร้างกรรมไง สร้างกรรมคืออะไร คือเดือดร้อน ถ้าไม่เดือดร้อน มันไปพูดทําไม ไม่เดือดร้อนมันก็อยู่สุขสบายใช่ไหม

เวลาคน ดูสิ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเวลาจิตมันสงบขึ้นมา เขารักษานะ เขาอยู่ในที่สงบสงัดนะ สัปปายะ ๔ หมู่คณะเป็นสัปปายะ มันมีความสุขนะ เขาหลีกเขาเร้นกัน

เราเคยธุดงค์มา ถ้าเจอหมู่คณะที่ดี แหม! มันอบอุ่น ทําอะไรก็ได้ นอนตีแปลงได้สบายเลย สบายใจ มันไว้ใจได้ แต่ถ้ามันมีคนพาล มันระแวง เราทําอะไรก็ต้องระวังเต็มที่ ความระวัง ระวังตลอด มันอยู่ไม่สุขหรอก นี่ไง ถ้ามีคนพาลอยู่ด้วยมันไม่มีความสุข แต่ถ้ามีบัณฑิตอยู่ นอนตีแปลงเลย ทําอะไรก็ได้ มันสบายใจ จะทําอย่างไร เพราะอะไร เพราะเราบัณฑิตด้วยกัน เราอยากจะพ้นนํ้าด้วยกัน การพ้นนํ้าต้องพยายามกระทําของเราด้วยกัน มันทําด้วยใจนั่นแหละ แต่อาศัยหมู่คณะช่วยกันคํ้าชูขึ้นมา แล้วคํ้าชูขึ้นมา

แต่ไม่อย่างนั้นน่ะสิ เราคิดว่าเราจะเหนี่ยวรั้ง เราจะเหยียบยํ่าเขาขึ้นไป มันไม่มีอยู่ในโลกนี้น่ะ ไม่มีหรอก เวลาขึ้นไปเหยียบบนหัวคนอื่นนะ ยืนไม่ดีก็ล้ม ยืนไม่ดีก็ตกมา มันได้ไหม

ถ้าเหยียบขึ้นไปมันก็ได้ เพราะว่าคนทั้งคนเหยียบบ่าเขาขึ้นไป ทําไมจะไม่ได้ เหยียบคนอื่นทําไมจะไม่ได้ เหยียบได้ทั้งนั้นน่ะ แต่มันยืนอยู่ได้ไหม ไม่ได้หรอก เราต้องยืนอยู่พื้นดินนี้ตามข้อเท็จจริง แต่เราสูงเราตํ่ามันเป็นพันธุกรรมของเรา เราทําคุณงามความดีมากน้อยเป็นการกระทําของเรา การกระทําอันนั้น นี่ไง จิตใจที่มันสูงส่งมันสูงส่งอย่างนี้ ถ้ามันสูงส่งขึ้นมาแล้วไม่มีหรอก ปัญหาไม่มี ปัญหามีปัญหาเดียวเท่านั้นน่ะ กิเลสของเรา ปัญหามีปัญหาเดียวคือว่าไอ้ทิฏฐิมานะในหัวใจนั้นเท่านั้น อย่างอื่นไม่มี

กรรมของสัตว์ สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม มันกรรมของสัตว์โลกทั้งนั้น ไม่มีใครจะไปแก้ไขใครได้ทั้งสิ้น ไม่มี มีแต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านแก้หัวใจของลูกศิษย์ไง

ถ้ามันแก้ต้องแก้ที่ใจของเรา ถ้าแก้ที่ใจของเรา ให้มันเป็นบัณฑิตขึ้นมา บัณฑิตขึ้นมาคือว่ามันหูตาสว่างไง ไม่ใช่จมอยู่กับความรู้สึกนึกคิดเดิมๆ จมอยู่กับไอ้กิเลสตัณหาความทะยานอยากอย่างนั้นน่ะ แล้วจับผิดเขาไปทั่ว ไม่มีอะไรดีสักอย่าง มันจะดีได้อย่างไรถ้าหัวใจมึงไม่ดี หัวใจมึงเลว ที่อื่นจะดีได้อย่างไร ถ้าหัวใจมึงดี ทุกอย่างดีหมดเลย

เวลาหลวงตาท่านพูด จิตใจถ้าคนมันดีนะ เวลากําขี้มันยังว่าเป็นเพชรเลย ไอ้หัวใจที่มันเลว เพชรนิลจินดามันก็ชั่ว ไม่มีดีหรอก แต่ถ้าใจมันดีนะ อยู่ที่ไหนมันก็ดี อยู่ในขี้มันยังดีเลยถ้าใจมันดี นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นความจริงๆ ขึ้นมามันต้องย้อนกลับมาที่หัวใจของตน ถ้าหัวใจของตนมันไม่เดือดอึดอัดขัดข้องในใจ จบแล้ว

ถ้ามันอึดอัดขัดข้อง มันเรื่องธรรมดา มันเรื่องธรรมดาเพราะคนมันมีกิเลส ที่มา มาทําไม ที่มาก็มาชําระกิเลสใช่ไหม ถ้ามาชําระกิเลสก็ต้องกําจัดมันสิ ที่มานี่กิเลส แต่จะไปกําจัดคนอื่น แล้วใจของตนไม่ดู ใจของตนนั่นน่ะไม่แก้ มันก็ยิ่งฟูไง นี่พาล มันพาลในหัวใจ พอพาลในหัวใจมันก็ไปพาลคนนอก ไปพาลคนนอก แล้วไอ้คนข้างนอกมันอึดอัดขัดข้องไปหมด มันทนได้ยาก นี่ไง มันก็เป็นกรรมของสัตว์

เราบวชมา เราธุดงค์มาทั่ว ไปเจอที่ดีๆ นะ โอ้โฮ! เราพูดบ่อยว่า เวลาเราเกิดมาชาตินี้เรายังภูมิใจนะ เกิดมาเจอหลวงตา เกิดมาเจอกับหลวงปู่เจี๊ยะ เรายังเกิดมาเจอครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นสัจธรรม

ถ้าเราเกิดมาเจอครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นสัจธรรม ก่อนหน้านั้นที่เราจะไปเจอครูบาอาจารย์ เราก็พยายามฝึกหัดหาครูบาอาจารย์อยู่ แต่ครูบาอาจารย์แต่ละองค์ๆ ขี้โม้ทั้งนั้นน่ะ พูดเว่อร์ทั้งนั้นน่ะ ไอ้เรามันไม่มีวุฒิภาวะก็เชื่อนะ เพราะเห็นว่าเขาอาวุโสกว่า แต่พอไปปฏิบัติเข้า มันไม่ใช่ทั้งนั้นเลยล่ะ โกหกทั้งนั้น นี่ไง เพราะเราก็ไม่มีวุฒิภาวะใช่ไหม

แต่เวลาเราไปเจอครูบาอาจารย์ที่ดีงามนะ โอ้โฮ! เวลาท่านพูดแต่ละคํานี่หงายท้องหมดเลย มันโต้แย้งไม่ได้ แล้วโต้แย้งไม่ได้ ไม่ได้ธรรมดา หลวงตาท่านพูดประจํา หมู่คณะให้ฟังนะ ให้ประพฤติปฏิบัติไป เวลาถ้าผมตายไปแล้ว ไอ้คําที่ท่านพูดไว้ๆ จะมากราบศพๆ ท่านท้าทายเลย นี่ไง ถ้าความจริงๆ ท่านไม่มาออเซาะฉอเลาะหรอก ถ้าเอ็งทําขึ้นมา

ถ้าเอ็งไม่ทําขึ้นมา เอ็งก็ไม่รู้ ถ้าเอ็งไม่รู้ เอ็งฟังมา เอ็งก็ตีความไม่ออก แต่ถ้าเมื่อไหร่เอ็งปฏิบัติมาแล้ว เอ็งรู้แล้วนะ ถ้ารู้แล้ว รู้ดีกว่านะ จะไปกราบทําไมศพ ถ้ามันรู้เหมือนกัน รู้เหมือนกัน โอ้โฮ! โอ้โฮ! โอ้โฮ!

นี่ไง ถ้าไปเจอครูบาอาจารย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านต้องการให้เราฝึกหัดในใจ ไม่ใช่ให้เอายศถาบรรดาศักดิ์มาให้ ไม่ใช่ยกสถานะขึ้นมาว่าคนใกล้ชิด คนรอบข้าง ไอ้นั่นไม่มีหรอก ไอ้นี่มันเรื่องโลกๆ ไอ้เรื่องจริงๆ เรื่องจริงมันอยู่ที่ความดีของเรา

แล้วความดีของเรา เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านมีหูมีตาทั้งนั้นน่ะ คนที่ผ่านมา ผ่านโลกมา ท่านมองรู้ ไอ้พฤติกรรม ตาเป็นหน้าต่างของใจ พฤติกรรม จิตมันคึกจิตมันคะนองมันก็รู้ จิตที่มันมีสติปัญญามันก็รู้ พอรู้แล้ว รู้แล้วนะ ถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน เด็กน้อย เด็กน้อยเราไปเข้มงวดเกินไปมันก็อึดอัดขัดข้อง เด็กน้อย เราไปจํ้าจี้จํ้าไชมัน เด็ก ดูสิ มันจะฝึกหัดเดิน ลองไปบังคับมันสิ มันร้องไห้ทั้งนั้นน่ะ มันยังสําคัญตนนะ สําคัญตนว่ามันรู้นะ มันจะอ้อนให้ผู้ใหญ่เชื่อมัน มันจะอ้อนให้ผู้ใหญ่ทําตามมัน ทั้งๆ ที่มันทําอะไรไม่เป็นนั่นน่ะ ผู้ใหญ่เขาดูเขารู้ เพราะรู้อย่างนั้นเพราะมันเป็นเด็กน้อย เพราะมันเป็นสิ่งที่ไว้ใจอะไรไม่ได้ มันก็ต้องไว้ตามนั้นน่ะ จะไปบังคับขู่เข็ญมันก็ขึ้นมาไม่ได้ไง

แต่ถ้ามันเป็นความจริงๆ เวลาปฏิบัติขึ้นมา เวลามันโตขึ้นมาๆ ดูสิ ลูกเวลาโตเท่าพ่อแม่ เท่ากัน รักพ่อรักแม่ไหม เวลามันเด็กๆ อยู่ มันคิดอย่างไร เวลามันโตขึ้นมา พ่อแม่กับลูกโตมาด้วยกัน พอโตเป็นผู้ใหญ่แล้วก็เหมือนกัน เท่ากัน ความคิดเหมือนกัน แล้วถ้ามันมีนํ้าใจต่อกัน มันรักมันผูกพันกันไปตลอด ความรักความผูกพันนี้มันอะไร ด้วยบุญกุศลไง ด้วยความระลึกรู้ไง

พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูกใช่ไหม สิ่งที่ได้มาๆ ได้มาจากอะไร ก็ได้มาจากเลือดเนื้อเชื้อไข แล้วสิ่งที่มีความรู้ศึกษามา ท่านคุ้มครองดูแลมา การให้ การให้ของพ่อของแม่มันให้แล้วมันต้องเรียกคืนไหม หวังพึ่งๆ หวังพึ่งก็หวังเจ็บไข้ได้ป่วยขอให้ยกนํ้ายกท่าเวลากินยาเท่านั้นน่ะ ทุกข์ใครทุกข์มันทั้งนั้นน่ะ นี่พูดถึงพ่อแม่ของเรานะ

เวลาครูบาอาจารย์ท่านมองเข้าไปในหัวใจเลย หัวใจมันคิดอย่างไร หัวใจมันเป็นไหม ถ้าเป็นไปได้มันก็ดีไง

เครื่องยนต์กลไกแต่ละชิ้น อะไหล่แต่ละชิ้นมันก็ต้องใส่เข้าไปที่ของมัน รถยนต์ ล้อก็ต้องใส่เข้ากับล้อ ล้อไปไว้หลังคาไม่ได้ เครื่องยนต์สิ่งใดชํารุดเสียหายก็แก้ไปตามนั้นน่ะ นี่ก็เหมือนกัน เวลาพระปฏิบัติขึ้นมาแต่ละคนมันมีวุฒิภาวะแค่ไหน มันมีความจําเป็น มันจําเป็นอะไร ไอ้นี่เป็นเกียร์ เกียร์ก็ต้องไว้ใส่เกียร์สิ ไอ้นี่เป็นลูกสูบก็เอาไว้ในเครื่องสิ คนที่มันมีความสามารถมากน้อยแค่ไหนเขาก็ดูออก เขาก็ดูรู้ มันเป็นอะไหล่ มันก็ควรจะไปใส่ประดับไว้กับตรงไหนของรถ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นจริงๆ ขึ้นมา เอ็งควรอยู่ตรงไหนของรถ เอ็งควรอยู่ตรงไหน เอ็งควรทําอะไร ถ้าเอ็งมีความสามารถ เอ็งมีความสามารถ โลกนี้ต้องการนะ ใครๆ ก็ต้องการคนมีปัญญา ใครๆ ก็ต้องการคนทํางานดี ใครๆ ต้องการทั้งนั้นน่ะ

ดูสิ ทางโลกเขาซื้อตัวกัน เขาซื้อตัวกันเลยนะ คนมีความสามารถ ประมูลเลย ตอนเศรษฐกิจดีๆ เขาแย่งคนกันน่ะ ถ้ามีความสามารถเดี๋ยวเขาประมูลซื้อตัวเอ็งเลย เอ็งไม่ต้องห่วงหรอกว่าไม่มีใครเห็นความดี ไม่ต้องห่วง แต่มันไม่มีน่ะสิ

ทําสิ่งใดแล้วมันเสียหาย มันกระทบกระเทือนกันไปหมด มันมีอะไรดี คนดีทําอย่างนั้นหรือ คนดีเขาไม่ทําอย่างนั้น นี่ไง ถ้าคนดี ถ้าหัวใจมันดี มันต้องรักษาหัวใจตัวนี้ ถ้าหัวใจตัวนี้มันดีขึ้นมา

นี่ไง เวลาบัวสี่เหล่า เอ็งเป็นบัวชนิดใด แล้วเอ็งอยู่ที่ไหน แล้วเอ็งยังมาตีโพยตีพายอะไร มันเหมือนกับเราเห็นแล้วมันทุเรศนะ มันจะดึงบัวเหนือนํ้ามาอยู่ใต้นํ้าหมดไง ให้มีความรู้เหมือนเรา ให้มีความเห็นเหมือนเรา มันความเห็นโลกๆ

ความเห็นของผู้มีปัญญา เขาพ้นจากนํ้าไป เขาเบ่งบานไปในอากาศ รับแสงแดด เอ็งอยู่ใต้นํ้าแล้วเอ็งยังจินตนาการ แล้วเอ็งก็ต้องดึงให้คนอื่นเหมือนกูหมด มันไม่มีอยู่ในโลกนะ เออ! มันก็แปลก ใครๆ ก็ต้องมีมุมมองอย่างนี้ ใครๆ ก็ต้องมีทัศนคติอย่างนี้

บัวใต้นํ้านั่นน่ะมันพยายามทําลายเขา ทําลายเขาไปทั่ว ด้วยวุฒิภาวะว่าตัวเองรู้ ตัวเองเก่ง แต่ไอ้บัวพ้นนํ้าสิ มันเดือดร้อน เพราะว่ามันกระทบกระเทือน กระทบกระเทือนกันไปหมดนะ ความกระทบกระเทือนไปหมด แล้วมีประโยชน์อะไร แล้วใครเก่ง เอากิเลสมาอวดเก่ง

ขี้ ขี้ไม่มีใครเอาหรอก ขี้โลภ ขี้โกรธ ขี้หลง เหม็น เขาต้องการคุณงามความดี เห็นไหม เวลาแมลงผึ้งตอมแต่เกสร เอาแต่นํ้าหวาน นี่ไง เรามาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราจะเอาเกสร เอานํ้าหวาน แมลงวันมันตอมขี้ ตอมของเน่า บินเหมือนกัน แต่คุณค่าแตกต่างกัน

แมลงผึ้งนะ ในที่ทําการเกษตร ถ้าขาดพวกแมลง การผสมเกสรเขาพยายามจะฟื้นฟูสภาวะแวดล้อมต่างๆ เพื่อต้องการรักษาไว้ รักษาไว้เพื่อพืชพันธุ์ธัญญาหาร เขารักษา จากการผสมเกสร จากการเจริญเติบโตของข้าวปลาอาหาร อู๋ย! เขาดูแลรักษานะ คนที่เขาเข้าใจแล้ว แมลงตัวหนึ่งมันมีคุณประโยชน์ มันมีสิ่งทําให้อาหารมันเจริญงอกงาม

โอ๋ย! ผึ้งตัวเดียว ถ้าความดีเป็นความดี ทางวิชาการเขาวิเคราะห์วิจัยแล้วเขาเห็นคุณค่ามันมากไง ไอ้คนไม่รู้เรื่องตบแป๊ะ! ตายเลย มึงกวนนัก ตบแป๊ะ! แต่ไอ้พวกฟื้นฟู นักวิทยาศาสตร์เขาพยายามฟื้นฟูของเขานะ เพื่อให้สภาวะแวดล้อมที่ดี สิ่งที่ดีเพื่อสังคม นี่ไง คนที่มีปัญญา ผึ้งตัวเดียวเขายังเห็นคุณค่ามันเลย แต่คนที่ไม่มีปัญญานะ ตบแป๊ะ! กูแน่ กูเก่ง ผึ้งตัวนิดเดียว ตบทีเดียวก็ตาย มันจะมีเหลืออะไร

ความดีของเราสร้างมาเกือบเป็นเกือบตาย กิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตนทําลายทั้งนั้น เวลาทําลายแล้วไม่ทําลายธรรมดา ทําลายแล้วไปทําลายหมู่คณะ ทําลายสังคม ทําลายพระ แหม! ทุเรศมาก

ถ้ามันชั่ว มันก็ให้ชั่วอยู่ในใจนั้น ให้มีสติให้มีปัญญารักษาไว้ แล้วพยายามแก้ไขตัวให้ได้ ถ้าแก้ไขตัวให้ได้เพราะอะไร เพราะเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง ก็ไหนว่าเราทุกข์เรายากไง ไหนว่าเรามีความทุกข์ไง เราจะมาแก้ไขของเราไง ทําไมไปพาลแต่คนอื่นล่ะ ทําไมส่งออกไปข้างนอกล่ะ ทําไมตีโพยตีพายไปตลอดล่ะ

มันมีใครเป็นอย่างนั้นบ้าง มันมีใครตีโพยตีพายเรื่องความเป็นอยู่บ้าง ไม่มี เขาพยายามรีบทํางานให้เสร็จๆ เขาอยากไปภาวนากัน เขารีบทํางานให้เสร็จๆ มีแต่ไอ้พวกสุมหัวกันนั่นน่ะ นินทากาเลอยู่นั่นน่ะ นี่ไง การคลุกคลี ชินชาหน้าด้าน ลองได้ชินชาได้หน้าด้าน ได้สุมหัว ได้นินทาเขา

แต่คนที่เขามีธรรม เขารีบทํางานให้เสร็จ เพราะอะไร เพราะสังคมใช่ไหม สังฆะมันเป็นสงฆ์ ทําให้เสร็จแล้วต่างคนต่างไป ต่างคนต่างไป ต่างคนก็อยากจะภาวนา

คนที่เขามีเป้าหมายนะ เขาบวชมาเพื่อเป้าหมายจริงๆ นะ บวชมาเพื่อพ้นทุกข์ บวชมาเพื่อพ้นทุกข์ ไม่ได้บวชมานอนจมอยู่กับกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ไม่ใช่บวชมาเพื่อให้คนนับหน้าถือตา ไอ้คนพาลน่ะ พอคนพาล ชอบ โมฆบุรุษตายเพราะลาภ อยากให้คนนับหน้าถือตา อยากให้คนเชื่อถือ อยากให้คนยอมรับ แล้วเอ็งมีอะไรดี

แมลงผึ้ง นักวิทยาศาสตร์เขาวิจัยแล้ว มันผสมเพื่อเกสรของอาหารพวกพืชพันธุ์ธัญญาหาร เขาวิเคราะห์วิจัยแล้วเขาเห็นคุณค่าของมัน เขายังว่าสุดยอด พยายามทําให้มันอยู่ได้ เอ็งมีคุณค่าขึ้นมานะ เขาดูแลเอ็งเอง เอ็งไม่มีคุณค่า เอ็งไม่ต้องไปเหยียบยํ่าใครหรอก ไร้สาระ

นี่พูดถึงคนพาล เป็นทุกข์จริงๆ นะ เป็นทุกข์กับบัณฑิต คนดี คนที่เขาทําคุณงามความดีมาตลอด เขาสร้างมาตลอด เขาพยายามแสวงหาเพื่อหัวใจของเขาตลอด ต้องมาแบกรับภาระไอ้ขี้นี่ ไอ้ภาระที่ไปเหยียบยํ่าเขานี่ ไอ้คนพาลนี่ มันน่าเกลียด

เอาความจริงๆ ในหัวใจเราสิ เราเป็นคนพาลน่ะ มีสติปัญญาไหม ทําไมคนอื่นเขารู้ว่าเราพาลล่ะ ทําไมเราไม่รู้ล่ะ ทําไมเราไม่เห็นว่าอะไรผิดอะไรถูกล่ะ มีแต่คนอื่นผิดทั้งนั้นน่ะ เราเป็นเทวดา เทวดามาจากไหน เทวดามันไม่ทุกข์ไม่ยากมาขนาดนี้หรอก ถ้าเทวดามันต้องมีความสุขในใจ มนุสสเทโว ร่างกายเป็นมนุษย์ หัวใจเป็นเทวดา มันมีความสุข ความสงบ ความระงับ มันมีความสุขมาก เอวัง