ไม่ทิ้งผู้รู้

โดย พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต
ISBN : 978-616-7870-60-1

พิมพ์ครั้งที่ ๑

พฤศจิกายน ๒๕๖๒
จํานวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม

จัดทําโดย

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
เลขที่ ๕ หมู่ ๓ บ้านหนองแหน ต.หนองกวาง
อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ๗๐๑๒๐

จัดพิมพ์ที่

บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จํากัด (มหาชน)
๓๗๖ ถนนชัยพฤกษ์(บรมราชชนนี) เขตตลิ่งชัน กทม.
โทรศัพท์ ๐-๒๔๒๒-๙๐๐๐ โทรสาร ๐-๒๔๓๓-๒๗๔๒

หนังสือเล่มนี้จัดพิมพ์เพื่อเผยแผ่เป็นธรรมทาน
ห้ามคัดลอก ตัดตอน หรือนําไปพิมพ์จําหน่าย
หากท่านใดประสงค์จะพิมพ์แจกเป็นธรรมทาน
โปรดติดต่อ มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
www.sa-ngob.com

คํานํา

ทุกชีวิต เกิดมาแล้วต้องตาย และมีการพลัดพรากเป็นที่สุด ชีวิตมีจิตใจเป็นสมบัติลํ้าค่าแต่สั้นมาก จิตใจ คือ พุทโธ พุทโธ คือ จิตใจ คือ พุทธะ พุทโธ ธัมโม สังโฆ คือ พุทธานุสติ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน คือ ธาตุรู้ ซึ่งมีอยู่ในใจของทุกคน แต่หาใจไม่เป็น พระพุทธเจ้าจึงทรงสอนให้ระลึกพุทโธ ให้เอาใจหาใจ ผู้รู้และพุทโธสําคัญมาก หลวงปู่มั่นจึงสั่งองค์หลวงตามหาบัว ถ้าปฏิบัติโดยไม่มีครูบาอาจารย์ ไม่ให้ทิ้งผู้รู้ ไม่ให้ทิ้งพุทโธ ไม่เสียหาย เพราะจิตออกมาแค่พุทโธ ให้พุทโธไปเรื่อยๆ ถ้าจิตสงบเข้ามา ก็ทิ้งพุทโธมาอยู่ที่ผู้รู้

หนังสือไม่ทิ้งผู้รู้ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ตอบแก้ ปัญหาธรรมอย่างผู้รู้จริง เพื่อประโยชน์สังคมจะได้มีหลักมีเกณฑ์ เช่น ปฏิบัติอย่างไรต่อไปให้เป็นมรรค แก้ตกภวังค์ คนธรรมดาท่องพุทโธได้ วันพระกับการบรรลุธรรม ตอบแก้การเดาธรรม เช่น การอธิษฐานจิต เพื่อพ้นทุกข์แต่สับสนอริยภูมิ ตอบแก้จิตที่สับสน จิตส่งออก ไม่รู้จักจิต ขณะจิต และตอบแก้ความเห็นทางโลก ทางวิทยาศาสตร์ ที่ไม่สามารถทดสอบวิชาทางจิตได้ เช่น ผลกรรมสนองที่กาย หาใช่สนองที่ใจ ทุกข์มีเพราะมีเรา จะต้องกําจัดเรา จึงฆ่าตัวตาย ซึ่งล้วนเป็นมิจฉาทิฐิ เพราะเวรกรรมซับลงที่ใจเท่านั้น ที่พึ่งอื่นของใจไม่มี นอกจากธรรม จึงให้ระลึกพุทโธ เพื่อให้ใจมีที่พึ่ง ดังบทธรรม เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
ตุลาคม ๒๕๖๒

ทุกชีวิตไง เห็นไหม

ให้ไปเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย

เราไปเห็นแล้วมันเกิดธรรมสังเวชไหม

เห็นแล้วเกิดธรรมสังเวช เราต้องเป็นแบบนั้น

ถ้าเราเป็นแบบนั้นปั๊บ ชีวิตนี้มันมีค่าแล้ว

ชีวิตนี้มีค่า มีค่าตรงไหน

มีค่าว่า เราจะไม่เห็นสมบัติอื่นนอกจากชีวิตนี้ไง

สมบัติของเรา หัวใจของเรา

ถ้าสมบัติอื่น สมบัติสาธารณะ สมบัติอื่นข้างนอก

ถ้าสมบัติของเราล่ะ เรามีสติปัญญาของเราไหม

ถ้ามีสติปัญญามันจะย้อนกลับมาที่นี่

๑

ทุกชีวิต

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “จิตก่อนตาย”

กราบนมัสการหลวงพ่อ มีข้อสงสัยเกี่ยวกับจิตก่อนตายดังนี้

๑. หนูเป็นผู้ปฏิบัติธรรม นั่งสมาธิ ศึกษาธรรมะ ถือศีลตามที่ตั้งใจไว้นานพอสมควร แต่ก็ยังไม่ได้อะไรมากนัก มักจะหาโอกาสมาปฏิบัติธรรมที่วัดป่าเขาแดงใหญ่บ่อยๆ ตามที่เวลาจะอํานวย เนื่องจากจะต้องทํางานและมีความรับผิดชอบต่องานสูง ถ้าไม่ได้มาที่วัดก็จะปฏิบัติที่บ้านเกือบทุกวัน แต่เวลาที่ปฏิบัติแต่ละวันไม่มากนัก ระหว่างที่ปฏิบัติ จิตยังไปนู่นไปนี่ตลอดเวลา ไม่ค่อยสงบ บางครั้งเวลานั่งสมาธิจะฟังเทศน์ไปด้วย จิตก็คิดตามพระเทศน์ ก็จะไม่คิดไปที่อื่น

คําถาม : การนั่งสมาธิแล้วฟังพระเทศน์เป็นการปฏิบัติที่ผิดหรือไม่ หรือต้องอยู่ในที่เงียบๆ เท่านั้น

๒. เวลาหนูนั่งสมาธิหรือนอนหลับจะพบภาพพระสงฆ์บ่อยๆ เป็นนิมิตหรือเปล่าคะ

๓. หนูได้สูญเสียพ่อไปเมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗ ระหว่างที่พ่อป่วยที่โรงพยาบาลได้อยู่กับพ่อตลอดเวลา หนูพยายามสวดมนต์ให้พ่อฟังทุกวัน บอกให้พ่อสวดด้วย พยายามพูดในสิ่งที่พ่อจะไปที่ดี เช่น ให้นึกพุทโธ ให้นึกถึงหลวงตามหาบัว นึกถึงพระพุทธเจ้า ต่อมาพ่อดิ้นทุรนทุรายอยู่ ๒ วัน แล้วค่อยๆ สงบลง ยังใช้เครื่องหายใจอยู่ แต่ไม่รู้สึกตัว ระหว่างที่พ่อไม่รู้ตัว หนูได้นําผ้าไตรและพระพุทธรูปให้พ่อสาธุบ่อยๆ (พ่อหนูจะรู้หรือไม่ก็ขอให้ได้ทําให้พ่อ) และทําบุญซื้ออุปกรณ์การแพทย์ให้โรงพยาบาล เปิดเทปหลวงตามหาบัวบนหัวนอน มีอยู่ครั้งที่พ่อรับรู้ ส่งเสียงอือๆ ๒ ครั้ง พยาบาลบอกหูจะดับเป็นสิ่งสุดท้าย วันที่พ่อจะจากไป หนูได้สวดมนต์ข้างๆ หูพ่อตลอดเวลา จนจิตหนูนิ่งจนพ่อจากไป

คําถาม : การปฏิบัติดังนี้ถูกต้องหรือไม่ พ่อจะรับรู้และได้รับผลบุญเพื่อนําไปภพหน้าที่ดีหรือไม่ (พ่อเป็นคนถือศีล แต่ไม่ได้นั่งสมาธิ เป็นผู้นําสวดมนต์ของวัดและของบ้านที่ทําบุญ)

๔. คนที่ตายไปแล้วจะเกิดเลยใช่หรือไม่ การจัดงานศพให้ผู้ตายจะรับรู้หรือไม่ จะได้รับผลบุญที่ทําให้หรือเปล่าคะ

๕. การทําบุญใส่บาตร นั่งสมาธิ อุทิศส่วนกุศลให้ จะได้รับหรือไม่ และวิธีปฏิบัติที่ถูกต้องเป็นอย่างไรคะ

คําถามเกี่ยวกับพ่อ เนื่องจากหนูยังกังวลและคิดถึงพ่ออยู่ ภาพที่พ่อดิ้น มีสายยาง ยังจดจําอยู่ จึงขอความอนุเคราะห์หลวงพ่อด้วยเจ้าค่ะ

ตอบ : เอาทีละข้อเนาะ “ข้อที่ ๑ หนูเป็นผู้ปฏิบัติธรรม นั่งสมาธิอยู่ตลอดเวลา”

นั่งสมาธิ เห็นไหม นั่งสมาธิแล้ว ที่เรานั่งสมาธิ นั่งสมาธิแล้วจิตใจมันฟุ้งซ่าน แล้วเราฟังเสียงเทศน์ไปด้วย อย่างนี้ผิดหรือถูกเจ้าคะ

การนั่งปฏิบัติธรรมนะ เราปฏิบัติของเรา เพราะเราเห็นแก่หัวใจของเรา ถ้าเราปฏิบัตินะ ตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริงของทางโลก เราต้องแข่งขัน เราต้องทําหน้าที่การงานให้ประสบความสําเร็จ ทําหน้าที่การงาน เราก็ทําของเรา หน้าที่การงานนะ

เราแข่งขัน เราแข่งขันระหว่างกิเลสกับธรรมในหัวใจของเรา แต่เราไม่แข่งขันไปกับโลก โลกเป็นแบบนั้นไง โลก เห็นไหม โลกพร่องอยู่เป็นนิจ โลกนี้ไม่มีที่สิ้นสุดหรอก ข้าราชการทุกอย่างต้องเกษียณ คนเรามันต้องมีเกษียณ มันต้องมีผู้ที่ทํางานใหม่เข้ามา มันต้องมีผู้ที่เข้ามาสู่วงจร แล้วก็มีผู้ที่ออกจากวงจรนั้นไป นี้มันเป็นเรื่องธรรมดา มันเป็นเรื่องธรรมดา ฉะนั้น โลกนี้เป็นธรรมดา เราก็มีอาชีพของเรา เราทําหน้าที่ของเรา เห็นไหม เราเป็นผู้ที่รับผิดชอบสูง เรารับผิดชอบมาก

คนรับผิดชอบมากมันเป็นพันธุกรรมของจิต พันธุกรรมของจิตคือนิสัยของคน ถ้าคนรับผิดชอบมาก หน้าที่การงานเขารับผิดชอบมาก คนรับผิดชอบนะ กลิ่นของศีลหอมทวนลม กลิ่นของคุณงามความดีของคนมันหอมทวนลม เราทํางานอยู่ในองค์กรใดก็แล้วแต่ ถ้าเรารับผิดชอบสูง หน้าที่การงานเรารับผิดชอบมาก ในที่ทํางานเขารู้เองว่าใครรับผิดชอบมาก ใครรับผิดชอบน้อย ใครมีความสามารถมาก ใครมีความสามารถน้อย เห็นไหม การยอมรับกันในองค์กรนั้น

นี่ก็เหมือนกัน หน้าที่การงาน เราก็ทําของเราไป เราทําหน้าที่การงานด้วยจริตนิสัยคือความรับผิดชอบของเรา แต่ถ้าเรามีสติปัญญา สติปัญญาเราจะฝึกหัดภาวนาของเรา ถ้าฝึกหัดภาวนาของเรา ทําหน้าที่การงานเวลาเหนื่อยยากขึ้นมาแล้วเราต้องพักผ่อน เขาให้พักร้อน เขาให้โบนัส ถ้าทําคุณงามความดีต่างๆ นี่เขาให้รางวัลกับการทํางาน

แต่เราทําสมาธิของเรา เราจะให้รางวัลกับชีวิตของเรา เราจะให้รางวัลกับความสงบร่มเย็นของเรา หัวใจนี้มันเร่าร้อน หัวใจที่มันไม่มีที่ได้พึ่งพิง เห็นไหม ถ้าเราทําหน้าที่การงาน

จิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราเกิดเป็นมนุษย์ หน้าที่การงานรับผิดชอบ มนุษย์ ทางวิทยาศาสตร์รู้ได้แค่นี้ แต่ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สิ่งที่ได้มา ได้มาจากบุญกุศล ผลของวัฏฏะ เราทําคุณงามความดีเราถึงได้เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์แล้ว เรายังมีหน้าที่การงานด้วย

คนที่เกิดเป็นมนุษย์แล้วตกงาน ไม่มีงานทํา เขาก็ต้องดิ้นรนของเขา เขาก็ต้องทํางานส่วนตัวของเขา คนเวลาเขาไม่มีหน้าที่การงาน เขาก็ไปทําเกษตรกรรม ไปทําต่างๆ เพื่อเลี้ยงชีพเขา

เราเป็นมนุษย์ด้วย เรามีหน้าที่การงานด้วย เรามีความรับผิดชอบด้วย นี่คือบุญของเรา ทีนี้บุญของเราเพราะอะไร เพราะเราทําของเรามาอย่างนี้มันถึงได้บุญกุศลส่งมาอย่างนี้ แต่คนที่มีสติมีปัญญา เขาจะมาฝึกหัดภาวนาด้วย เขาจะให้หัวใจมีที่พักพิง

ถ้าหัวใจมีที่พักพิงนะ เราฝึกหัดภาวนา จิตใจร่มเย็นเป็นสุขใช่ไหม อย่างนี้เงินทองมันซื้อไม่ได้ อย่างนี้องค์กรก็ให้เราไม่ได้ ใครก็ให้เราไม่ได้ แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังบอกเราเป็นคนชี้ทางเท่านั้น เราเป็นคนแนะวิธีการเท่านั้น

เราประพฤติปฏิบัติ คนที่ประพฤติปฏิบัติ ถ้าคนไม่มีความรับผิดชอบสูง เวลาปฏิบัติมันก็ปฏิบัติลุ่มๆ ดอนๆ คําว่า “ลุ่มๆ ดอนๆ” คือล้มลุกคลุกคลานไง คนที่มีความรับผิดชอบสูง เวลาปฏิบัติมันก็มีเอกภาพ จิตใจมันมั่นคง มันทําของมันขึ้นมามันจะได้ผลของมัน ถ้าได้ผลของมัน มันก็มีความสงบบ้าง มีความสงบบ้าง แล้วมีความชํานาญขึ้น ความสงบบ้างจนเป็นความสงบที่แนบแน่นไปกับใจ ความสงบบ้างมันเป็นครั้งเป็นคราวไง ทําได้ยาก ทําได้ง่าย แต่ถ้ามันทําของมันบ่อยครั้งเข้าๆ จนมันมั่นคง เราจะมีที่พึ่ง เรามีที่พึ่งของเรา

หน้าที่การงานก็หน้าที่การงาน เราต้องทํา คนเกิดมาต้องทํา แม้แต่พระ พระขี้เกียจขี้คร้าน มันจะเป็นจริงขึ้นมาได้อย่างไร เพราะสิ่งใดก็แล้วแต่มันออกมาจากใจ ถ้าใจของคนรับผิดชอบ หน้าที่การงานมันจะออกมาโดยกิริยา มันรู้ได้เลยว่าจิตใจรับผิดชอบมากน้อยแค่ไหน ฉะนั้น ถ้าเราไม่ขี้เกียจขี้คร้าน เราทําของเรา เราทําของเราได้

แต่มันเป็นปัญหาไง มันเป็นปัญหาว่า เวลานั่งสมาธิไปมันชอบคิดนู่นคิดนี่ไปเรื่อย ฉะนั้น พอมาฟังเทศน์ มาฟังเทศน์หลวงตา มาฟังเทศน์ครูบาอาจารย์แล้ว ฟังเทศน์ไปด้วยมันไม่คิดไปที่อื่น มันดีกว่า แล้วถ้าทําอย่างนี้ผิดไหม

ไม่ผิด ทําอย่างนี้กลับถูก เพราะหลวงตาท่านเทศน์ไว้บ่อยมากบอกว่า ในการปฏิบัติของกรรมฐาน การฟังเทศน์มันเป็นการปฏิบัติสุดยอดที่สุด เพราะเวลาเรานั่งสมาธินะ เวลาจิตมันจะสงบนะ จิตมันจะลงนะ มันจะลงหรือมันจะไม่ลง มันจะมาแล้ว สมาธิกําลังจะมา สมาธิจะไปหรือสมาธิจะไม่ไป เห็นไหม มันวิตกกังวลไปหมดล่ะ

แต่ถ้าฟังเทศน์ ฟังเทศน์นะ เพราะครูบาอาจารย์ท่านผ่านของท่านมา แล้วท่านจะบอกเลยว่า ถ้ากําหนดพุทโธๆ หรือกําหนดอานาปานสติ จะละเอียดเข้ามา

ความละเอียดเข้ามา เราฟังนี่เราเกาะไว้ มันเหมือนกับพุทโธไง ถ้าเราปฏิบัติโดยส่วนตัว เราจะพุทโธของเราไปเรื่อย เพราะเราไม่มีที่พึ่งไง เราต้องพึ่งตัวเอง เรามีคําบริกรรมเป็นที่พึ่ง มีอานาปานสติเป็นที่พึ่ง

แต่เวลาฟังเทศน์นะ เอาเสียงธรรมนั้นเป็นที่พึ่ง เรากําหนดรู้ไว้เฉยๆ เรากําหนดรู้ไว้เฉยๆ เสียงนั้นจะมากระทบเอง เราไม่ต้องนึกพุทโธ เราไม่ต้องกําหนดลมหายใจ เรากําหนดรู้ไว้เฉยๆ ถ้ามันมีเสียงอยู่ เพราะเสียงมันกระทบหูใช่ไหม เราเอาสติอยู่กับเสียงจะชัดเจนมาก

แต่ถ้าเราบอกเราต้องมีลมหายใจด้วย หายใจเข้า หายใจออก พุทโธด้วย แล้วจะฟังเทศน์ด้วย นี่จับปลาหลายมือ ถ้าฟังเทศน์ ถ้ามีครูบาอาจารย์เทศน์ เอาเสียงนั้นเป็นที่เกาะ ถ้าเอาเสียงนั้นเป็นที่เกาะ เราเกาะเสียงนั้นไว้ ถ้าเกาะเสียงนั้นไว้ เกาะไว้เฉยๆ อย่าไปสนใจ อย่าส่งออก

เวลาฟังเทศน์ขึ้นมา หลวงพ่อจะเทศน์อะไร ครูบาอาจารย์จะเทศน์อะไร กลัวจะฟังเทศน์แล้วไม่เข้าใจ นี่มันส่งออกไป

ให้กําหนดรู้ไว้เฉยๆ เสียงนั้นจะมาเอง แล้วเสียงนั้นมาเอง สิ่งที่มันกระเทือนใจ คําไหน คําเทศน์ไหนที่มันกระเทือนใจ คําเทศน์ พอสะเทือนใจนะ พอสะเทือนใจมันเข้าสู่ใจ เข้าสู่ใจขนพองเลย ขนลุกเลย ขนลุกเลย ตัวพองเลย เอาตรงนั้น เอาคําเดียว แต่เราฟังเสียงนั้นไป คือเกาะไป เหมือนพุทโธๆ เวลาจิตมันจะลง มันจะลงอย่างนั้น

ฉะนั้น คําถาม “การนั่งสมาธิแล้วฟังเทศน์เป็นการปฏิบัติผิดหรือไม่”

ปฏิบัติถูก ทีนี้พอปฏิบัติถูก ฟังเทศน์ๆ เวลาฟังเทศน์ ตอนนี้เสียงธรรมหลวงตา ๑๐๓.๒๕ เปิดได้ทั้งวันเลย เราเกาะสิ่งนั้นไว้ๆ ถ้าเกาะสิ่งนั้นจนมันคุ้นเคย มันคุ้นชิน มันก็เหมือนพุทโธ พุทโธจนพุทโธไม่รู้เรื่อง ถ้าพุทโธเราชัดเจน ถ้าสติเราชัดเจนนะ พุทโธจะชัดเจนมาก

ทีนี้เราฟังเทศน์ๆ เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศน์มา ถ้าเรามีผู้รู้ไว้ เราฟังเสียงนั้นมากระทบ แล้วถ้าเสียงนั้น คําพูดไหนที่มันสะเทือนใจเราๆ การสะเทือนใจนี่รสของมัน

เวลาฟังเทศน์ๆ ไปนะ ฟังเทศน์ไป เสียงก็สักแต่ว่าเสียง จิตนี้มันลงได้นะ จิตนี้มันลงของมันคือมันละเอียดเข้าไปๆ จนเทศน์นี้ไม่ได้ยินเลย

มันกําหนดพุทโธๆ จนเราพุทโธไม่ได้ เรานึกพุทโธๆๆ จนพุทโธละเอียดขึ้นไปเรื่อยๆ จนนึกพุทโธไม่ได้ แต่จิตนี้นิ่งเลย นี่ก็เหมือนกัน ฟังเทศน์ ฟังเสียง เสียงเทศน์ เราได้ฟังอยู่ สติเรารับรู้ไว้ เสียงนั้นมากระทบ รับรู้ไว้ๆ มีอยู่ที่ผู้รู้นี้ชัดเจนไว้ เดี๋ยวมันละเอียดขึ้นๆ มันลงได้ การฟังเทศน์

“การนั่งสมาธิพร้อมฟังเทศน์ถูกหรือผิด”

ถูก แต่คําว่า “ถูก” ถูกอย่างไร ถ้าฟังเทศน์นะ จะรู้หมดเลยตั้งแต่ขึ้น นะโม ตัสสะ จนเอวัง จําได้หมดเลย จะอัดเทป นั่นมันเทป เทปไม่มีชีวิต อย่างนั้นน่ะผิด ผิดเพราะอะไร เพราะเป็นความกังวล จะเก็บคําพูดทุกคําเลยนะ มันเป็นความกังวล มันเป็นความรับรู้ ไม่ต้อง

ตั้งผู้รู้ไว้เฉยๆ ตั้งสติไว้ เสียงที่มา คําไหนที่มันสะเทือนใจ สะเทือนใจจริงๆ นะ เวลาฟังเทศน์ ถ้าอะไรมันสะเทือนใจเรา เพราะอะไร เพราะเราเป็นคนคิดเอง เราเป็นคนสะสมเอง แล้วเราก็ไม่รู้เอง ครูบาอาจารย์ท่านพูดมา พูดมาเหมือนกับตํารวจจับขโมยได้ อู้ฮู! สะเทือนมาก ถ้าสะเทือนมาก เอาอันนั้น

ฟังเทศน์ไป การนั่งสมาธิพร้อมฟังเทศน์ เป็นการปฏิบัติผิดหรือไม่

ไม่ การปฏิบัติถูก แต่เวลาฟังเทศน์แล้ว เวลาเราไปอยู่ในที่วิเวก ไม่มีเสียงเทศน์นั้น เขาฟังเทปก็ได้ เปิดวิทยุก็ได้ แล้วถ้าไม่มี เราก็พุทโธของเรา แล้วถ้าเราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ นั่นก็คือเทศน์ เวลาเราคิดสิ่งใดไป เรามีสติตามความคิดไป ความคิด จิตมันเทศน์ให้จิตฟัง จิตเราเทศน์ให้จิตเราฟังเอง เพราะจิตมันเสวยอารมณ์ เสวยอารมณ์ไปแล้วมันก็รู้ทุกข์รู้ยาก เสวยรู้ทุกข์รู้ยากแล้วมันร้อนไหม ถ้าเรามีสติปัญญาตามทัน ตามความคิดไป มันจะเทศน์สอนตัวเอง เห็นไหม ถ้าเทศน์สอนตัวเอง ถ้าคนปฏิบัติเป็นมันจะรู้สิ่งนี้ได้ ถ้าคนปฏิบัติไม่เป็นจับต้นชนปลายไม่ถูก ขึ้นต้นก็ล้มลุกคลุกคลาน ปฏิบัติไปก็ผิดไปทั้งนั้น ปฏิบัติไปก็ก้าวไปไม่ได้เลย

ถ้าเราปฏิบัติของเราไปมันจะจับต้นชนปลายได้ เริ่มต้นของเราไปได้ ทําให้บ่อยครั้งเข้า จากไม่เคยสงบเลยก็สงบเป็นบางครั้งบางคราว แล้วพอบางครั้งบางคราวเป็นการยืนยันว่าความสงบของจิตมันมีอยู่ ความเป็นจริงมีอยู่ ถ้ามีอยู่ มันมีความมั่นคงมาก มันมีความมั่นใจมาก จะทําดีขึ้น ทําดีขึ้น ปฏิบัติให้ดีขึ้นไปเรื่อยๆ สิ่งที่ทํานี่ถูก

“๒. เวลาหนูนั่งสมาธิหรือนอนหลับจะพบภาพพระสงฆ์บ่อยๆ เป็นนิมิตหรือเปล่าคะ”

เป็น เป็นฝันด้วย เป็นฝัน ถ้าเราฝันเห็น เราฝันเห็นพระต่างๆ เป็นมงคล ถ้าเรานั่งสมาธิเป็นนิมิต ถ้าเป็นนิมิต ถ้าเห็นพระ เห็นพระพุทธรูป เห็นต่างๆ ไปเห็นแล้วมันชื่นใจ

คนเราเวลาดํานํ้าไป เราดํานํ้า เราไม่เห็นอะไรเลย แต่ถ้าเราใส่หน้ากากไป เราดํานํ้าไป เราไปเห็นทิวทัศน์ในนํ้า เราไปเห็นความสวยงาม โอ้โฮ! เราจะตื่นเต้นมาก จิต เราจิตสงบแล้วถ้ามันเหมือนดํานํ้าไม่เห็นสิ่งใดเลย มันก็ไม่มีสิ่งใดเป็นความรู้ของใจ ถ้าไปเห็นนิมิต เห็นต่างๆ มันก็เหมือนไปเห็นภาพ เห็นภาพความสวยงามของใต้นํ้า มันก็มีความชื่นใจ

ถ้ามันมีนิมิตเกิดขึ้น นิมิตก็คือนิมิต ถ้าจะเป็นนิมิตเห็นพระพุทธรูป เห็นต่างๆ เห็นแล้วมันก็ชื่นใจ มันเป็นมงคลชีวิต แล้วก็วางไว้ อย่าไปติด อย่าไปติดคือว่าจะต้องเห็น จะต้องเป็นอย่างนั้น ไม่ต้อง เหมือนกับความเป็นไป ทุกคนที่เราเกิดมาเป็นคน เราเคยเป็นเด็กมาก่อน เราจะติดความเป็นเด็กเราได้ไหม มันต้องโตขึ้นมาไง

จิตก็เหมือนกัน พอเห็นเหมือนกับเด็กๆ อนุบาล เราโตขึ้นไป พอเราเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา ภาพจากความเป็นเด็กมันก็อยู่ในความทรงจําของเรา แต่เราจะกลับไปเป็นอย่างนั้นไม่ได้

นิมิตก็เหมือนกัน เราเห็นแล้วเราก็ปล่อยวางไว้ จิตมันเข้มแข็ง จิตมันดีขึ้นมา มันจะพัฒนาของมันขึ้นมา เพราะเราไม่ต้องการอย่างนั้น เราต้องการเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม เห็นสติปัฏฐาน ๔ การปฏิบัติในแนวสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงที่จิตมันสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ตรงนั้นจะเป็นประโยชน์กับเรา

แต่ถ้ามันจิตสงบแล้ว หรือเรานอนหลับเห็นภาพต่างๆ อันนี้มันเป็นผลของวัฏฏะ มันเป็นที่จริตนิสัยของคน คนนอนแล้วฝันเห็นก็มี บางคนนอนไม่เคยฝันเลย บางคนนั่งสมาธิไปไม่เคยเห็นภาพใดๆ เลย แต่บางคนนั่งสมาธิไปเห็นร้อยแปดพันเก้าเลย

ความรู้ความเห็น เห็นไหม คนที่ไม่เห็น ไม่เห็นก็เพราะไม่เห็น ไม่เห็น ถ้าทําความสงบ จิตมันก็สงบได้ คนที่รู้ที่เห็น เวลามันวางนิมิตแล้วทําให้สงบเข้าไปมันก็สงบเข้าไปได้ เพราะเป้าหมายของเราคือทําความสงบของใจ เป้าหมายของเราไม่ใช่ไปติดคาอยู่อย่างนั้น ฉะนั้น สิ่งที่เห็นก็คือที่เห็น มันเป็นนิมิตไหม เป็น มันเป็นความหมายไหม เป็น เป็นแล้วก็วางไว้

เราเป็นมนุษย์ใช่ไหม มนุษย์มันก็มีธาตุ ๔ ขันธ์ ๕ มันมีของมันอยู่อย่างนี้ แล้วเราจะไปติดอะไรล่ะ เพราะสิ่งที่มันเป็นอยู่มันเป็นผลที่เราได้มา แล้วสิ่งที่ได้มาเป็นต้นทุน ต้นทุนที่จะทําคุณงามความดีต่อเนื่องขึ้นไป ต่อเนื่องขึ้นไปให้จิตมันรับรู้ อันนี้จะเป็นประโยชน์กับเรา ถ้าเป็นนิมิตไหม เป็น แล้ววางไว้

“๓. หนูได้สูญเสียพ่อไปวันที่ ๖”

ขณะที่เราดูแลพ่อ สิ่งนี้ เราอยากพูดข้อนี้ เราอยากพูดข้อนี้เพราะว่าเรามีลูกศิษย์หลายคน ลูกศิษย์เวลาเขาไปดูแลแม่นะ แม่เจ็บไข้ได้ป่วย ดูแลแม่จนแม่ตายคามือไป แล้วพอแม่ตายคามือ คือเราอุปัฏฐากแม่จนเสียชีวิตไป เขามาหาเรานะ เขามีความสะเทือนใจมาก เขาบอกชีวิตนี้เป็นอย่างนี้หรือ ชีวิตนี้เป็นอย่างนี้หรือ ตายไป พอเวลาตายไป เห็นความเจ็บไข้ได้ป่วยมันสะเทือนใจ แล้วเราต้องเป็นอย่างนี้หรือ

นี่ก็เหมือนกัน เราดูแลอุปัฏฐากพ่อจนพ่อตายไป เห็นพ่อ เพราะพ่อเป็นคนถือศีล เป็นคนสวดมนต์ เป็นคนเข้าวัด เป็นคนนําเขาสวดมนต์ในวัด แสดงว่าพ่อเขาทําความดีมาตลอด แต่ถึงที่สุดแล้วก็ต้องตาย เห็นไหม จะทําความดี จะทําสิ่งใดมา ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด

ฉะนั้น ถ้าคนมีสติมีปัญญานะ เราอุปัฏฐากอยู่อย่างนี้ เหมือนเราเลย เหมือนพระที่ไปเที่ยวป่าช้า เที่ยวป่าช้า เขาไปทําไม เขาไปดูซากศพ ไปดูซากศพเพื่ออะไร คนก็มีเท่านี้ เวลาคนตายไปแล้วก็เหลือแค่นี้ นอนอยู่ในโลงนี่ ก็มีเท่านี้เอง

นี่ก็เหมือนกัน นี่พ่อของเราแท้ๆ แล้วพ่อของเราเป็นคนดีด้วย เป็นคนมีศีลมีธรรมด้วย แล้วพ่อก็ต้องจากไป เห็นไหม เป็นคติธรรมดา เป็นคติ ทุกชีวิตจะเป็นแบบนี้

ทีนี้เพียงแต่เป็นธรรมดา เป็นธรรมดา คนนะ ผู้ที่มีวิชาชีพเป็นพยาบาล เป็นหมอ เขาเห็นคนตายทุกวัน หมอ พยาบาลบางคนเขาเห็นแล้วนะ เขาอยากเป็นแม่พระ เขาอยากจะทําบุญกุศล เขาอยากจะเกื้อกูล แต่หมอ พยาบาลบางคนใช่ไหม อาชีพ เห็นเป็นเรื่องธรรมดา เห็นเป็นเรื่องธรรมดา ถ้าเห็นเป็นเรื่องธรรมดานะ บางทีเขายังเห็นว่าเป็นอาชีพเขา เป็นเงินเป็นทองของเขา มันก็เลยไม่ได้มองเป็นเรื่องธรรมะไง ไม่ได้มองเป็นเรื่องธรรมะ จิตใจมันก็ไม่ได้สร้างบุญกุศล จิตใจมันไม่พัฒนา

ถ้าจิตใจมันมองแล้วมันสะเทือนใจนะ อย่างเช่นเราไปเที่ยวป่าช้า เราไปอยู่ป่าอยู่เขา เขาให้เสือให้สางมันช่วยสอนจิตนี้ไง เวลาเราอยู่ด้วยตัวคนเดียว เราก็คิดฟุ้งซ่านไปหมด คิดว่าเราจะถูกลอตเตอรี่รางวัลที่ ๑ เราจะไปเที่ยวประเทศนั้น อู๋ย! มันคิดไปทั่ว พอเข้าไปในป่าช้า มันกลัวผี มันไม่กล้าคิดอะไร มันก็พุทโธๆ

ไปอยู่ป่าอยู่เขาให้เสือมันช่วยสอน เสือมันมา ไปอยู่ เดี๋ยวเสือมันจะเอาไปกิน เดี๋ยวมันจะมีเหตุร้ายอย่างนี้ มันไม่กล้าคิดนอกเรื่องนอกราว เห็นไหม ถ้าจิตใจที่ดีมันเป็นอย่างนี้ จิตใจที่ดีเห็นสภาพแบบนั้นแล้วมันเป็นปัจจุบัน แล้วมันสะเทือนใจ มันสะเทือนใจนะ

เขาอยากเป็นแม่พระ มีพยาบาลหลายคนมากเขามาหาเรานะ “หลวงพ่อ เราจะมีวิธีการอย่างไร คนใกล้ตาย เราจะสวดมนต์ให้เขาฟัง” คืออยากให้คนตายมีสติ คนที่เป็นแม่พระนะ เขาอยากให้คนตายมีสติ ให้ไปพร้อมกับความสงบ ให้ไปสู่ที่ความดีงามของเขา เขามาปรึกษาว่าจะทําอย่างไร

เราบอกมันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นไปไม่ได้เพราะมันคนละดวงใจ ไอ้ที่แม่พระเห็นเขาเพราะเมตตา อยากให้เขาเป็นอย่างที่เราคิด แต่ไอ้คนที่เป็นน่ะ เพราะอะไร เพราะจิตใจเขาเป็นอย่างนั้น เขามีกรรมนิมิต เขามีกรรมนิมิตนะ

คนถ้ามีกรรม เขามีกรรมนิมิต เวลาใกล้จะเสียชีวิตจะมีภาพที่เขาเคยทําสิ่งใดไว้มันจะตามมาถึงเขา เขาจะตกใจแล้วเขาเห็นอยู่คนเดียว คนรอบข้างไม่เห็น แต่คนรอบข้าง แม่พระอยากให้เขาสงบเสงี่ยม อยากให้เขาไปดีๆ นี่มองด้วยจิตใจที่สูงส่ง แต่ข้อเท็จจริงไง ข้อเท็จจริงจิตที่มันรู้มันเห็น ก็มันเห็นอยู่คนเดียว

เวลากรรมนิมิตนะ อย่างเช่นเราชราภาพเต็มที่แล้ว เราใกล้จะตาย โอ๋ย! ถ้าเราทําบุญกุศลนะ โอ้โฮ! รถทิพย์มันมารอเลยล่ะ เชิญ โอ้โฮ! เหมือนกับเราจะไปปิกนิก เราจะไปเที่ยวเมืองนอก มันก็ไปแบบดีใช่ไหม

แต่ถ้าเราได้สร้างบาปไว้มากเลย โอ้โฮ! พญายมบาลถือหอกถือหลาวมากําลังจะทิ่มจะแทง เราจะตกใจมาก ดิ้นพล่านๆ เลย แต่เห็นอยู่คนเดียว แล้วแม่พระก็บอกว่าอย่าไปกลัวสิ ไม่ต้องกลัว แม่พระบอกไม่ต้องกลัวนะ ให้นึกถึงพระไว้นะ ไปดีๆ นะ เขาจะทิ่มจะแทงอยู่แล้ว นี่พูดถึงกรรมนิมิต

ฉะนั้น เวลาคนที่เขาเห็นนะ เขาเห็นของเขา ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วเฉพาะตน ทีนี้เวลาจิตมันจะไป มันไปอย่างนั้น นี่พูดมันจะนอกเรื่องไปไกลเลย

เพียงแต่ว่าคนที่ปรารถนาดีเป็นแม่พระเขาอยากคิดดี อยากทําดี ฉะนั้น ในพระพุทธศาสนา ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เขาทําของเขามา แล้วถึงเวลาเขาต้องได้รับผลของเขา แต่เราเป็นคนยืนดูอยู่ข้างนอก เป็นคนยืนอยู่ข้างนอก แต่เราปรารถนาดีกับเขา เราอยากจะทําให้เขาร่มเย็นเป็นสุขไปตามคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่มันเป็นไปไม่ได้ นี่พูดถึงเวรกรรมของคน พูดถึงความเห็นของคน แต่ความปรารถนาอย่างหนึ่ง แต่เราคิดอยากจะช่วยไง อันนี้เป็นสิ่งที่เวลาพวกวิชาชีพของเขา

แต่ของเราเป็นลูก ลูกก็หวังดีกับพ่อ ความปรารถนาดีกับพ่อนี่สายบุญสายกรรมนะ ถ้าเป็นคนอื่น เรามองแล้วเราก็สมเพช เขาเรียกธรรมสังเวช ถ้าเรามองด้วยความสังเวชนะ เราก็ได้ประโยชน์แล้ว แต่นี่พ่อ พ่อเป็นพระอรหันต์ของเรา เป็นสมบัติของเรา เราเกิดชีวิตนี้มา เวลาพ่อจะพลัดพราก มันสะเทือนใจแน่นอน

ทีนี้ความสะเทือนใจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน อทาสิ เม อกาสิ เม เธออย่าเสียใจ อย่าครํ่าครวญ ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด มันเป็นสัจจะ มันเป็นคติธรรมดาของโลก ของวัฏฏะ มีการเกิดก็ต้องมีการตาย แต่เวลาเราเกิดมาแล้วเราจะทําคุณงามความดีมากน้อยขนาดไหน เราเกิดมาแล้วทําคุณงามความดีของเรา ถ้าเราจะตายไปข้างหน้า เรามีสมบัติของเราไป เราพร้อมที่จะเผชิญกับความเป็นจริงอันนั้น ฉะนั้น สิ่งที่ว่าถ้าเรารู้เราเห็นอย่างนั้น สิ่งนี้เราอุปัฏฐาก เราดูแลของเรา นี่มันสะเทือนใจไง ถ้าสะเทือนใจแล้วมันกลับมาให้คิด

กลับมาให้คิดว่า ถ้าชีวิตมันเป็นแบบนี้ แล้วเราจะเอาสิ่งใดเป็นที่พึ่ง ถ้าเราเอาสิ่งใดเป็นที่พึ่ง เราก็พยายามจะภาวนาของเรา เราจะให้เห็นตอนนี้เลย เราจะเห็นการแปรสภาพไปของกาย ถ้าจิตมันสงบแล้วนะ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันจะพิจารณาของมันเป็นไตรลักษณ์ เป็นความจริงของเรา

เวลาอุปัฏฐากพ่อ เราเห็นพ่อเป็นไป เห็นไหม เวลาเขาอุปัฏฐากพ่ออุปัฏฐากแม่ เขาดูแลพ่อแม่ของเขา ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด มันเป็นคติธรรมดาของโลก แต่เวลาเราปฏิบัติธรรม จิตเราสงบ จิตเราสงบ แล้วเรารู้เราเห็นกายของเรา เราจะรู้เห็นกายของเราเอง ถ้ารู้เห็นกายของเราเอง ระหว่างกายกับใจมันอยู่ด้วยกัน ทีนี้กายกับใจอยู่ด้วยกันเพราะว่าผลของวัฏฏะเราเกิดเป็นมนุษย์ไง มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ แล้วมีจิต

ถ้ามีจิต จิตมันจับธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ พิจารณาของมันตามความเป็นจริง มันพิจารณาของมัน ถ้าพิจารณา มันเป็นไตรลักษณ์ ไตรลักษณะ ถ้ามันเป็นไตรลักษณะความจริง มันวางของมันได้ วางบ่อยครั้งๆ จนมันสละทิ้ง มันขาดไป มันขาดไปเลยนะ มันละสังโยชน์ไปเลย ละสังโยชน์ไป จิตเป็นอิสระต่างๆ มันจะพัฒนาไป

ธรรมข้างนอก เห็นไหม เราไปเที่ยวป่าช้าดูกายนอก แต่เวลาเราพิจารณาของเรา เห็นกายของเรา มันเป็นกายใน ถ้ากายในมันเป็นความจริงของเรา

ฉะนั้น สิ่งที่เราทํากับพ่ออย่างนี้ถูกไหม

ถูก เราก็พยายามทําดีที่สุดกับพ่อ ทําดีที่สุด เพราะพ่อของเรา เขาบอกว่า เขาดูแลพ่อของเขา สวดมนต์ให้พ่อฟังทุกวัน ให้พ่อคิดถึงต่างๆ แต่ธรรมดาก็ต้องเสียดายเนาะ เขาเสียดายของเขาว่า พ่อเป็นผู้ทําบุญกุศล พ่อเป็นคนดี พ่อมีศีลมีธรรม แต่พ่อไม่ได้ภาวนา ถ้าได้พ่อภาวนาด้วยยิ่งปลื้มใจใหญ่

เพราะภาวนามันเป็น เวลาเราส่งไปรษณีย์ไป ทําบุญกุศล อุทิศส่วนกุศลส่งไปรษณีย์ไป แต่ถ้าเขาทําของเขาเอง เขาติดตัวของเขาไปเอง นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาจิตมีสติ เราก็รับรู้ได้โดยสติปัญญาของเรา ถ้าเรามีปัญญาของเรา เราพิจารณาของเรา นี่ปัญญามันเกิด เวลามันเกิดธรรมะ กุปปธรรม อกุปปธรรม อกุปปธรรม สัจธรรมที่มันฝังไปกับใจ ใครจะมาขโมย ใครจะมาแย่งชิง มันเป็นกับใจดวงนั้น ถ้าภาวนามันได้ผลอย่างนี้ ถ้าภาวนานะ

ถ้าภาวนาล้มลุกคลุกคลาน ภาวนาไม่ได้ ไม่ได้ก็คือไม่ได้ ไม่ได้ เราก็ปฏิบัติของเราไป เราประพฤติปฏิบัติของเราเป็นตบะธรรมให้มันแผดเผากิเลสของเรา ถ้ามันทําได้ก็เป็นประโยชน์ของเรา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเราทํากับพ่อถูกไหม

ถูก ทําวิธีการถูกหมด เราทําของเราถูกแล้ว

ฉะนั้น พยาบาลเขาบอกว่า สิ่งสุดท้ายแล้วหูจะดับเป็นครั้งสุดท้าย ฉะนั้น เวลาเขาสวดมนต์ให้พ่อฟัง พ่อร้องอือๆ นี่พ่อรับรู้ เห็นไหม จะรับรู้สิ่งใด รับรู้ได้ แม้แต่พ่อเสียไปแล้ว พ่อเสียไปแล้วเราทําบุญกุศล มันยังรับรู้ได้ ถ้าความรับรู้ได้ ความผูกพันนี่รับรู้ได้ทั้งนั้นน่ะ ความรับรู้ได้ ถ้ามันรับรู้ได้ เขาจะรู้กันได้อย่างไร รับรู้ได้ แต่เวลามิติ เวลาไปอยู่คนละภพคนละชาติ ฝ่ายที่ทุกข์ที่ยาก หรือจะให้รับรู้ แต่เรารับรู้ไม่ได้ ฉะนั้น สิ่งที่มีครูบาอาจารย์ เวลาท่านฝัน เวลาท่านฝันต่างๆ มันผ่านกันได้ ถ้าเราทําของเรา เรารับรู้ของเราก็เป็นประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น สิ่งที่ทําให้คิดอย่างนี้ ทุกชีวิตไง เห็นไหม ให้ไปเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เราไปเห็นแล้วมันเกิดธรรมสังเวชไหม เห็นแล้วเกิดธรรมสังเวช เราต้องเป็นแบบนั้น ถ้าเราเป็นแบบนั้นปั๊บ ชีวิตนี้มันมีค่าแล้ว ชีวิตนี้มีค่า มีค่าตรงไหน มีค่าว่า เราจะไม่เห็นสมบัติอื่นนอกจากชีวิตนี้ไง สมบัติของเรา หัวใจของเรา ถ้าสมบัติอื่น สมบัติสาธารณะ สมบัติอื่นข้างนอก ถ้าสมบัติของเราล่ะ เรามีสติปัญญาของเราไหม ถ้ามีสติปัญญามันจะย้อนกลับมาที่นี่ ถ้าเห็นแบบนี้ แล้วถ้าไปเห็นคนอื่นมันก็ไม่สะเทือนใจ

เห็นพ่อ เห็นแม่ เห็นคนสนิท มันสะเทือนใจมาก เพราะเราผูกพันไง ความผูกพันมันสะเทือนหัวใจ นี่สายบุญสายกรรม ถ้าสายบุญสายกรรมเป็นอย่างนี้ เป็นได้

ฉะนั้น สิ่งที่ทํามาถูกไหม ให้ทําดีที่สุด เขาบอกว่าเขาเคยมาปฏิบัติที่นี่ มาภาวนาที่นี่ เพราะสังคมสงฆ์มันเป็นอย่างนี้ สังคมนักปฏิบัติเป็นแบบนี้ เราก็เข้าใจได้ ถ้าเข้าใจได้ มันก็ทําถูกแล้ว ทําถูกมันก็เป็นประโยชน์กับเราใช่ไหม

ฉะนั้น “๔. คนที่ตายไปแล้วจะไปเกิดเลยใช่หรือไม่ การจัดงานศพให้ผู้ตายจะรับรู้หรือไม่ และจะได้รับผลบุญที่ทําไปหรือเปล่าคะ”

รับรู้ ต้องรับรู้

คนที่ตายจะเกิดเลยใช่ไหม

ใช่ เพราะจิต จิตเวลาเป็นมนุษย์ จิตนี้อยู่กับเรา แล้วเคลื่อนออกไป ทีนี้มันเป็นวาระ ถ้าเกิดหมด จิตออกไป จิตออกจากร่างนี้ไป ถ้ายังไม่เกิดก็เป็นสัมภเวสี แล้วไปเกิดที่ไหนล่ะ ถ้าลงไปที่ยมบาลเขาไปคัดแยก ถ้าคัดแยก

แต่ถ้าเราทําบุญกุศลของเรา เทวทัตได้สร้างบาปสร้างกรรมไว้มาก ตกอเวจีเดี๋ยวนั้นเลย เวลาเราทําบุญๆ ไม่ต้องไปผ่านยมบาลเลย ถ้าคนมีบุญมากไปสวรรค์เลย ไปโดยกําลังของบุญก็มี แต่ถ้าเป็นแบบว่าคนชั้นกลาง ดีก็ทํา ชั่วก็ทํา ส่วนใหญ่จะไปอย่างนั้น ถ้าไปอย่างนั้น

นี่พูดถึงว่า จิตตายแล้วเกิดเลยใช่ไหม

ใช่ แน่นอน

ตายแล้วเกิดเลยใช่ไหม แล้วจัดงานศพไปทําไม แล้วการทําบุญถึงผู้ตาย ผู้ตายจะรับรู้ไหม

จิตถ้าเป็นสัมภเวสีเขารู้ได้ แต่คนที่เห็นมิติเขาเห็นได้รู้ได้ แต่ที่ทําบุญกุศลๆ อุทิศให้เขา อุทิศให้เขา เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ทําคุณงามความดีถึงกัน เรามีนํ้าใจต่อคนอื่น เห็นคนตกทุกข์ได้ยาก เราอยากจะช่วยเหลือ เราจะไปช่วยเหลือเขา เขาไม่ไว้ใจเรา เขาไม่ให้เราช่วยเหลือ แต่เราอยากช่วยเหลือเขา แต่ถ้าคนที่ตกทุกข์ได้ยากเขาอยากให้เราช่วยเหลือเขา เราไปช่วยเหลือเขา เขาพอใจ เขาได้รับความช่วยเหลือจากเรา เขาพอใจไหม

ทีนี้พ่อแม่ เราทําบุญกุศล คนตาย เราอยากให้เขาได้บุญกุศล เราจะไปช่วยเหลือเขา ถ้าเขาได้รับ เขาก็พอใจของเขา ถ้าเขาไม่รับ เราก็ทําบุญของเรา นี่ไง ฉะนั้น เวลาทําบุญเขาบอกว่า อ้างคนตายแล้วทําบุญกัน แต่ถ้าเราไม่อ้างคนตาย เราทําของเราจริงๆ

ทําแล้วได้ไหม แล้วผลบุญที่ทําไปจะได้หรือเปล่า

เวลาคนที่เขาทําบุญกุศลมหาศาลนะ เขาไปเกิดเป็นพรหม เป็นอินทร์ เขาได้สมบัติดีกว่าเรา นํ้าใจของเรา สมบัติของเราหยาบกว่าเขา เราอุทิศให้เขา มันเป็นเจตนาดีของเรา แต่เขาได้ที่ดีกว่านี้แล้ว คนเขามีเพชรนิลจินดามหาศาลเลย เราเอาพลาสติกไปให้เขา เขาก็ยิ้มๆ เออ! เอ็งเอาพลาสติก เด็กๆ เล่นพลาสติกกันนะ มันให้เรานะ เรามีแต่เพชรนิลจินดา เราก็ เออ! เอาๆ แต่รับไว้ ถ้าเขาได้ดีกว่าเรา มันเป็นไปอย่างนั้น แต่ถ้าคนตกทุกข์ได้ยากล่ะ อะไรที่ดํารงชีวิตได้นั้นสุดยอด

ฉะนั้น เขาจะได้รับไหม

ถ้าเขาไม่ได้รับส่วนบุญกุศลอันนั้นเพราะเขาไม่ต้องการ แต่เขาก็ได้รับค่านํ้าใจจากเรา แล้วเราเป็นลูก เราเป็นญาติ เราเป็นญาติกันโดยธรรม เรามีจิตใจ นํ้าใจที่ดีต่อกัน เป็นความดีทั้งนั้นน่ะ เป็นความดีทั้งนั้น

เพียงแต่ว่า ถ้าผู้ที่นักปฏิบัติเข้มข้น เขาจะเอาจริงเอาจังของเขา เขาไม่เห็นสิ่งนี้เป็นที่พึ่ง เขาจะเห็นอริยสัจสัจจะความจริงในใจเป็นที่พึ่ง อันนั้นอีกกรณีหนึ่ง อีกกรณีหนึ่งหมายความว่าอาชาไนยอย่างนั้นหาได้น้อย อย่างพวกเรามันพวกสัตว์สังคม อย่างนี้มันเป็นเรื่องศีลธรรมจริยธรรมในสังคม เราต้องอยู่กับเรื่องอย่างนี้ไปก่อน

“๕. การทําบุญใส่บาตร นั่งสมาธิอุทิศบุญกุศลให้แล้วจะได้รับหรือไม่ วิธีการปฏิบัติที่ถูกต้องทําอย่างไรคะ คําถามที่เกี่ยวกับพ่อ เนื่องจากหนูกังวลและคิดถึงพ่ออยู่ ภาพที่พ่อดิ้น มีสายยาง ยังจดจําอยู่ จึงขอความอนุเคราะห์”

ภาพที่พ่อดิ้น พ่อดิ้นตอนนั้น ธรรมดาคนเรามันวิกฤติในชีวิต มันทิ้งเนื้อทิ้งตัว คนเราถ้ามีสติปัญญา พระอรหันต์เวลาตาย ตายไปด้วยความสงบ เวลาพระอรหันต์ตายนะ บางทีมีการกระตุกต่างๆ หลวงตาท่านบอกว่าขันธ์มันทํางาน ธาตุขันธ์ของคนมันกระตุก แต่ใจมันไม่กระตุก ใจมันนิ่งไป อย่างที่หลวงปู่มั่น พระนั่งล้อมรอบเลย ท่านนิ่งไปๆ จนพระไม่รู้ว่าท่านละขันธ์ตอนไหนไง จนเจ้าคุณจูมว่า “ท่านไม่ใช่ตายไปแล้วหรือ” มาดู ตายตอนไหนไม่รู้

แต่ถ้ามันกระตุกนะ มันอาจจะมีกระตุกเพราะธาตุขันธ์มันกระตุกของมัน ไอ้นี่เรื่องหนึ่ง ทีนี้บอกพ่อดิ้นๆ ความดิ้น เขาไม่รู้สึกตัว มันก็ดิ้นไปแบบวิทยาศาสตร์ สิ่งที่เคมีในร่างกายมันมีปฏิกิริยาอะไรต่างๆ

แล้วมีสายยาง สิ่งที่จดจํา สายยางที่สอดใส่ตลอดเวลา

ก็การช่วยเหลือของเขา การช่วยเหลือของเทคโนโลยีที่เขาพยายามจะดํารงชีวิตไว้

ภาพนี้ยังจดจําอยู่

ถ้าภาพนี้ยังจดจําอยู่ เราก็ให้เห็นโทษของมัน ถ้าตอนนี้ยังแข็งแรงอยู่ เราก็พยายามให้มีจุดยืน ให้ใจมีที่พึ่ง เวลาเจ็บไข้ได้ป่วย ถ้าเขาจะรักษาก็รักษาไปตามแต่โอกาสที่จะเป็นไป ถ้าไม่รักษา เราก็ดูแลใจของเรา ชีวิตเป็นอย่างนี้ ชีวิตนี้เป็นแบบนี้ เวลาเราได้มา เราได้ชีวิตนี้มา เราได้ร่างกายนี้มา เราดูแลร่างกายนี้อย่างไร แล้วเวลาเจ็บไข้ได้ป่วยล่ะ ก็รักษาไปตามอาการ

ถ้าโรคยังรักษาได้ก็รักษา ถ้าโรครักษาไม่ได้ก็ธรรมโอสถ โรครักษาไม่ได้ก็พุทโธแล้ว เอาธรรมเป็นที่พึ่งแล้ว เอาสัจธรรมเป็นที่พึ่ง ถ้าจิตใจมันพึ่งได้นะ จิตใจคนที่แข็งแรง ธรรมโอสถสามารถรักษาโรคภัยไข้เจ็บได้ ถ้าจิตใจแข็งแรง แต่ถึงที่สุด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ต้องนิพพาน ครูบาอาจารย์ท่านต้องตายหมดแหละ แล้วตายไป ตายแบบไม่เหลือเศษทิ้งไว้เลย เห็นไหม อนุปาทิเสสนิพพาน ตายที่ไม่เหลือเศษส่วนทิ้งไว้กับโลกนี้เลย แต่พวกเราตายแล้วเหลือเศษส่วน คือความวิตกกังวล คือสิ่งที่เกาะเกี่ยวในใจมันตายไปกับเรา แล้วมันก็ต้องเวียนว่ายตายเกิด

ฉะนั้น สิ่งที่ภาพที่เราเห็นความดิ้นของพ่อมันเจ็บ ที่ว่ามันเจ็บ มันมีสายยาง มีต่างๆ อันนี้มันเป็นวิธีการรักษา เขารักษากันวิธีนี้ ฉะนั้น ถ้าเราเวียนว่ายตายเกิด เราก็ต้องมีสภาพแบบนี้ จะต้องมาเจอหมอ จะต้องมามีการดูแลรักษาร่างกายนี้ แล้วหัวใจล่ะ หัวใจนี้ใครจะรักษา หัวใจนี้ใครจะดูแล

ทุกชีวิตเป็นแบบนี้นะ พ่อเป็นแบบนี้ ถ้าเรามีสติปัญญา ประสบการณ์อันนี้จะมาสั่งสอนเรา ประสบการณ์อันนี้จะมาตอกยํ้าเรา แต่ถ้าเราไม่มีสติปัญญานะ มันมีแต่ความเศร้าใจ ทําไมเป็นแบบนั้นๆ...ทุกชีวิตเป็นแบบนี้ เราจะแก้ไขของเราไปให้เป็นประโยชน์กับเรา ถ้าเป็นอย่างนี้แล้วจะเป็นประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น สิ่งที่เห็นนั้น ภาพประทับใจ ภาพนี้จะทรงจําเราตลอดไป เพราะเราเป็นคนที่ดูแลเอง เพราะพ่อของเราเอง เรารักษาเอง ฉะนั้น สิ่งนี้เอามาเป็นประโยชน์กับชีวิตนี้ เอามาเป็นประโยชน์ เอามาเป็นประโยชน์กระตุ้นใจเรา

ทุกดวงใจ ทุกชีวิตมีสิทธิเสรีภาพเท่ากัน เกิดมาเป็นญาติกันโดยธรรม มีกายกับใจ ร่างกายนี้ต้องการอาหาร จิตใจนี้ต้องการธรรมะ เราเป็นญาติกันโดยธรรม สิทธิเสรีภาพมีเสมอกัน แล้วเราพยายามทําของเราให้เป็นความจริงของเรา อันนี้เป็นประโยชน์กับเราเนาะ จบ

ถาม : เรื่อง “ติดที่ปีติ”

กราบนมัสการพระอาจารย์ กระผมมีปัญหาที่เกี่ยวกับการภาวนา ต้องรบกวนอาจารย์ช่วยแนะนําครับ กล่าวคือ ผมภาวนาประจํา แต่ไม่คืบหน้า เพราะจิตมันติดที่ปีติ ไม่ไปไหนเลย ควรแก้ไขอย่างไรครับ รบกวนพระอาจารย์ด้วย

ตอบ : การว่าติดปีติ มันเป็นปีติจริงหรือเปล่า ถ้าว่าจิตมันไม่ไปไหนเลย มันไม่ใช่ติดปีติ นี่ตกภวังค์ คําว่า “ตกภวังค์” เห็นไหม มันไม่ไปไหนเลย พอเรากําหนดไปแล้วมันจะวูบเข้าไปตรงนั้นแล้วก็หายไปเลย อยู่ตรงนั้นน่ะ แล้วเราก็ว่าสิ่งนี้เป็นปีติ เราว่าสิ่งนั้น

ถ้าเป็นปีติ ปีติมันไม่อยู่กับเราหรอก ปีติจะเกิดได้ต่อเมื่อเรากําหนดพุทโธ ปีติจะเกิดได้ต่อเมื่อเรากําหนดอานาปานสติ ถ้าจิตมันสงบเข้าไปแล้วมันจะเกิดวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์

มันเกิดวิตก วิจาร คือเกิดพุทโธ วิตก วิตกขึ้น พุทโธๆ วิจาร แยกแยะ แล้วถ้ามันเกิดปีติ ปีติก็คือปีติ ปีติมันเกิดจากการภาวนา แล้วปีติมันจะอยู่ตลอดไป มันเป็นไปไม่ได้ ปีตินี้เป็นอาการของใจ ถ้าเป็นอาการของใจ

แล้วบอกว่า เราติดอยู่ที่ปีติแล้วไม่ไปไหนเลย

ถ้ามันติดปีติ เพราะปีติมันต้องเสื่อม ปีติมันต้องหายไป ถ้าหายไปแล้วเราจะทนอยู่สภาพนั้นไม่ได้ แต่ถ้าบอกว่ามันติดตรงนั้นแล้วไม่ไปไหนเลย นี่ภวังค์ เพราะมันไม่มีสิ่งใดเลย แต่เราพอใจ เราพอใจเพราะอะไร เพราะเราศึกษาธรรมมาว่าสิ่งนี้เป็นประโยชน์ๆ สิ่งนี้เป็นธรรมๆ แล้วก็เคลิบเคลิ้มอยู่กับมัน

วิธีแก้ ถ้าตกภวังค์นะ เรากําหนดพุทโธชัดๆ เรากําหนดพุทโธของเราไว้ พุทโธชัดๆ ไม่ให้มันลงสิ่งใดเลย ให้อยู่กับพุทโธ ถ้าอยู่กับพุทโธนะ หรือถ้ากําหนดอานาปานสติก็อยู่กับลมหายใจชัดๆ ถ้าอยู่กับลมหายใจชัดๆ ถ้าจิตมันเกาะลมหายใจชัดๆ เวลามันจะละเอียดเข้ามา มันปล่อยเข้ามา มันมีสติ มันรู้ไง

ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ ถ้ามันเป็นสมาธิ มันจะเกิด มันจะมีผู้มีสติ มีสติดูแลผู้รู้ มีสติดูแล มันดูแลบริหาร มันไม่หายวับไป มันไม่ติดไง เพราะอะไร เพราะถ้ามันเข้าไปสงบ มันสงบอยู่พักหนึ่งมันต้องเสื่อม

ความดี ของดีมันอยู่กับเราไม่นานหรอก ไอ้ความหมักหมมของใจมันอยู่กับเราตลอดไป นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นปีติ ปีติมันก็ต้องเสื่อม ปีติมันไม่อยู่คงที่หรอก

นี่บอกมันติดปีติแล้วอยู่กับปีติตลอดไป

สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง มันเป็นอนิจจัง มันไม่คงที่ ถ้ามันเป็นอนิจจัง มันไม่คงที่ แล้วไปติดมันๆ ติดของที่เป็นอนิจจัง มันติดอยู่ได้อย่างไรล่ะ แต่ถ้ามันเป็นภวังค์ ภวังค์นี้ร้ายกาจมาก ภวังค์ เวลาตกไปแล้วมันเป็นสุญญากาศ ไปแล้วไม่รู้อยู่ที่ไหน หายไปอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วก็ภูมิใจดีใจว่าเป็นอย่างนั้น แล้วก็ใส่ชื่อไง ชื่อว่านู่น ชื่อว่านี่กันไป

แต่ถ้ามันเป็นอย่างนั้นนะ พุทโธไว้ พุทโธ ถ้ามันเป็นสมาธินะ มันมีสติ มันรับรู้ของมัน แล้วถ้าอานาปานสติ มันก็จะละเอียดของมันเข้าไป

วิธีแก้ เวลาพระ ถ้าเราจะแก้นะ ต้องอดนอนผ่อนอาหาร ถ้ามันจะลงปีติ ถ้าเราว่าปีติเป็นภวังค์ ถ้าไม่กินข้าว ไม่ให้กิน อดอาหารเลย ให้ร่างกายนี้เบา จิตใจนี้เบา แล้วถ้ามันยังเป็น ไม่กิน ให้ตายไปเลย พอมันจะตายจริงๆ มันไม่กล้าลง มันไม่กล้าลงภวังค์ ไม่กล้าลงภวังค์มันก็ดีขึ้นๆ เดี๋ยวจะแก้ได้ พอแก้ได้นะ คนที่เคยเป็นแล้วหายจากการเป็นอันนั้นจะชัดเจนมาก

แต่นี้เราเป็น เราติดไง แล้วเราบอกว่าอันนี้เป็นความจริง อันนี้เป็นปีติ ติดปีตินานแล้ว มันไม่ไปไหนเลย

ถ้าเวลาภาวนาไปแล้วมันไม่ไปไหนเลยคือเราภาวนาไม่ได้ ก็เรื่องหนึ่ง แต่เพราะเขาบอกว่าจิตนี้ไปติดที่ปีติ

คําว่า “ติดที่ปีติ” เราไปให้ชื่อ พอให้ชื่อปั๊บ เราก็ติดที่ชื่อนั้น อารมณ์อะไรก็แล้วแต่ เราก็ใส่ชื่อนี้ๆ แล้วมันก็พอใจ คือกิเลสมันหลอกไง คือเรานี่หลอกตัวเองไง หลอกว่านี่คือปีติ โอ๋ย! เราภาวนาแล้วถึงปีติ ติดอยู่ตรงนี้ เราให้ชื่อมันเอง ให้ชื่อมันเอง แล้วมันเป็นจริงหรือเปล่าล่ะ

ถ้ามันเป็นจริงนะ มันเป็นจริง เงิน เงินอยู่กับเรา ไม่ใช้ไม่สอยเลย อยู่ได้อย่างไร มันต้องใช้สอย ใช้สอยก็ต้องหมดไป ปีติ อาการของปีติมันอยู่กับเรา มันอยู่กับเราไม่ได้หรอก มันอยู่กับเราไม่นานหรอก มันอยู่ เดี๋ยวมันก็ต้องเสื่อมไป แล้วทําไมมันติด มันไม่เสื่อมสักทีล่ะ ทําไมมันอยู่กับเราตลอดไปล่ะ เออ! มันก็แปลก เห็นไหม

เราถึงว่า แต่ถ้าเป็นภวังค์ ใช่ ภวังค์ก็หลุมดําไง มาเถอะ ดูดเกลี้ยงเลย ถ้าหลุมดํานะ อะไรมาก็หายไปหลุมดําหมด ถ้าเป็นภวังค์นะ อะไรก็ตกไปหมด ภวังค์มันดูดไว้หมดเลย จะอย่างไรก็ตกภวังค์หมด มันหายไปหมด อันนี้ติด

ถ้าตกภวังค์ ค่อยๆ แก้ ถ้าแก้ขึ้นมาได้มันก็จะดีขึ้น

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อค่ะ ลูกขอกราบขอบพระคุณหลวงพ่อเป็นอย่างสูงค่ะ ที่เมตตาต่อลูกในการตอบคําถามของลูกที่ผ่านมา ถึงแม้ว่าลูกจะไม่เข้าใจทุกสิ่งทุกอย่างที่หลวงพ่อบอก แต่ลูกก็พอเข้าใจหัวใจสําคัญหลักๆ ค่ะ

ทั้งหมดทั้งปวงไม่ใช่หลวงพ่อเทศน์ไม่ดีหรอกนะคะ แต่เป็นเพราะลูกมีปัญญาน้อย ถึงอย่างไรก็ดี ลูกพอได้ลู่ทางแล้วค่ะ ตั้งแต่เริ่มแรกจริงๆ การหัดนั่งสมาธิของลูก ที่จริงแล้วลูกเริ่มต้นที่ท่องพุทโธนะคะ แต่เป็นเพราะลูกรู้สึกว่ามันมีพลังหรือมีกําลังมาก เหมือนลูกควบคุมไม่ได้ ลูกจึงไม่รู้ว่าลูกอยู่ที่ไหน (เหมือนลูกหลุดไปอยู่ที่ไหนสักแห่งหนึ่งค่ะ) ก็เลยทําให้ลูกกลัวมาก เลยไม่กล้าท่องพุทโธอีกค่ะ

ลูกเคยถามหลวงพ่อที่หมู่บ้าน ท่านว่าดูเหมือนพุทโธแรงไป เข้าเร็ว ออกเร็ว ลูกจําได้คร่าวๆ เหมือนหลวงพ่อท่านว่าพุทโธสําหรับพระป่า ดังนั้นลูกจึงเปลี่ยนมาทําแบบอานาปานสติแทน และก็ทําเรื่อยมาตั้งแต่นั้น

พอมาวันนี้ลูกลองเริ่มต้นแบบอานาปานสติก่อน พอใจเริ่มสงบลงเล็กน้อย ลูกลองเปลี่ยนเป็นท่องพุทโธในใจบ้างค่ะ เพราะอยากจะมีอะไรเกาะไว้นะคะ (ที่ผ่านมาไม่มีอะไรเกาะเลยค่ะ)

ผลก็คือการท่องพุทโธนี้ทําให้ลูกรู้สึกเหมือนตอนแรกค่ะ คือว่ามันเข้มแข็งมาก ลูกอยากจะกราบถามหลวงพ่ออีกสักครั้งว่าชัดๆ นะคะ ลูกมีสิทธิ์ใช้การท่องพุทโธไหม ลูกเป็นแค่คนธรรมดาเท่านั้น ลูกถือเพียงศีล ๕ ไม่มีความบริสุทธิ์ผุดผ่องเหมือนพระทั้งหลายที่ท่านๆ มีศีลมากกว่าค่ะ และลูกก็ไม่ได้สวดมนต์คาถาต่างๆ เหมือนพระด้วยค่ะ สวดแต่อะระหัง สัมมา สัมพุทโธธรรมดาเท่านั้นค่ะ ขอบพระคุณ

ตอบ : อันนี้ถามมา ถามมาทีแรกก็ตอบไป พอตอบไปก็ว่าพอดีขึ้น ฉะนั้น สิ่งที่ว่าดีขึ้น เวลาภาวนา นี่คําถาม หัวใจของมันก็คือว่า เวลาท่องพุทโธแล้ว เขาท่องพุทโธมาก่อน แต่เกิดพลัง เกิดพลังเหมือนหลุดออกไป

เหมือนหลุดออกไป อันนั้นไม่ต้องไปตกใจสิ พอเราไปตกใจ ตกใจกับความเห็นของเรา แล้วก็เลยกลัว แล้วไม่กล้าทําอีก แล้วก็มาทําอานาปานสติเพราะกลัวสิ่งนั้น มันก็เหมือนคนปฏิบัติบอกว่า อยากพิจารณามาก อยากจะเป็นพระอรหันต์ แต่กลัวผี ไม่อยากเห็นกาย

ไม่อยากเห็นกายเพราะเขาคิดว่ากายเป็นผีไง พอคิดว่าเห็นกาย กายต้องน่าขยะแขยง กายต้องน่ากลัว ก็เลยไม่อยากเห็นกาย กลัวมาก แต่ความเป็นจริงนะ ถ้าจิตเราสงบแล้วไปเห็นกาย นั่นน่ะคืออริยทรัพย์ นั่นคือสมบัติ เพราะกายก็คือกาย กายไม่ใช่ผี ผีคือจิตวิญญาณ กายคือกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน มันเป็นสติปัฏฐาน ๔ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน อันนี้มันเป็นกาย ถ้าพิจารณากาย แต่เขาก็กลัว

อันนี้ก็เหมือนกัน เวลาเราท่องพุทโธๆ เวลามันเข้มแข็งมาก มันหลุดออกไป เราก็ตั้งสติไว้ บางทีมันวูบ วูบจะลงอะไรอย่างนี้ ถ้ามันวูบไป เราก็พุทโธของเราไว้ ฉะนั้น ถ้ามันมีสติ ถ้ามันวูบลง เราก็พุทโธไว้ อย่าตกใจ อย่าตกใจ มีสติสัมปชัญญะไว้ ถ้าเป็นพุทโธนะ แต่ถ้าพอใช้อานาปานสติไปแล้วต่างๆ เขาว่าของเขาไป

ฉะนั้น เขามาถามว่า แล้วเขาไปถามพระ พระบอกว่าพุทโธมันแรงไป พุทโธไว้สําหรับพระป่า ไอ้อย่างเรามันเป็นคนธรรมดาไม่สมควรท่องพุทโธ

กรณีนี้มันเหมือนกรณีของเรื่องวัฒนธรรม เขาบอกว่าเวลาทําบุญสร้างโบสถ์คนเดียวไม่ได้นะ บุญมันมาก เดี๋ยวจะตายก่อน สร้างโบสถ์ต้องช่วยๆ กันสร้าง อย่าสร้างคนเดียว เดี๋ยวบุญมันใหญ่เกินไป

อันนี้ก็เหมือนกัน ประเพณีเขาคิดกันอย่างนั้นไง เขาว่าถ้าสร้างสิ่งใดถ้ามันเป็นบุญใหญ่ เราจะอยู่ไม่ได้...เราไม่เชื่อ เราทําคุณงามความดี ทําคุณงามความดีก็คือความดี ถ้าทําความดี ความดีที่ทําได้มาก ทําของเรา มันก็เป็นของเรา

นี่ก็เหมือนกัน พุทโธเป็นของพระ เป็นของโยมไม่ใช่

เราจะบอกว่า พุทโธเป็นของทุกๆ คน เพราะพุทโธคือพุทธะ พุทโธ ธัมโม สังโฆ พุทธะคือผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธะคือธาตุรู้ แล้วเรามีธาตุรู้ไหม เรามีหัวใจไหม

พุทโธก็หัวใจไง พุทโธคือธรรมชาติที่รู้ แล้วมันมีอยู่ในตัวเราอยู่แล้ว แต่เพราะเราหามันไม่เป็น หามันไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนถึงอุบาย อุบายให้ระลึกพุทโธ ธัมโม สังโฆ พุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ อนุสติ ๑๐ ถ้ามีสติปัญญามันจะเข้าไปหาตัวจริง คือจิตใจของเรา

ทีนี้เราพุทโธๆ เวลาพุทโธแล้วถ้ามันเข้มแข็ง มันวูบ เราพุทโธไว้ เราพุทโธของเราไว้ มีสติไว้ มันจะเป็นอย่างไร เราพุทโธของเราไว้ ไม่เป็นไร มีสติปัญญาเฉยๆ

ทีนี้เราไปตกใจ พอพุทโธมันเข้มแข็ง มันหลุดออกไปแล้วเราไปตกใจ เหมือนคนเรา คนเราใครมาทําให้ตกใจ เขาจะฝังใจมาก เราก็ต้องพยายามทํานะ พยายามทําสติไว้ พุทโธๆ ของเราไป แต่ถ้าใช้อานาปานสติต่างๆ มันก็เหมือนกัน ปัญญาอบรมสมาธิก็เหมือนกัน

แต่ถ้ามันบอกว่าพุทโธทําแล้วได้ง่ายกว่า ถ้าลองพุทโธ เพราะเขาอยากมีพุทโธเป็นที่เกาะ ฉะนั้น พุทโธทําได้ไหม

เราว่าได้

แล้วเราเป็นคนธรรมดา เราไม่ใช่พระ เราแค่ถือศีล ๕

เวลาพุทโธ พุทโธนี่เป็นชื่อ พุทธานุสติ เรากําหนดพุทโธ ระลึกพุทโธไว้เป็นชื่อ ถ้าเวลาพุทโธ คนโบราณของเราเวลาตกใจก็พุทโธๆ พุทโธระลึกถึงพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าเป็นศาสดาของ ๓ โลกธาตุ ถ้าเราระลึกถึงพุทโธ เทวดา อินทร์ พรหมเขาเข้าใจสิ่งนี้ได้ เขาถึงพุทโธ

ทีนี้บอกว่า ถ้าเราพุทโธแล้วมันเป็นของสูงส่ง เรานึกอย่างอื่นก็ได้ นึกถึงความตายๆ ก็ได้ นึกอะไรก็ได้ มันก็เป็นที่เกาะเหมือนกัน แต่เราบอกว่า คนธรรมดาจะนึกพุทโธได้ไหม ทําไมจะไม่ได้ คนธรรมดาก็นึกได้ คือเป็นคน เป็นสิ่งมีชีวิต นึกได้หมด เพราะอะไร เพราะมีธาตุรู้ มีพุทโธอยู่ในตัวเราอยู่แล้ว

พุทโธคือจิตใจ จิตใจคือพุทธะ พุทธะคือผู้รู้ ธรรมชาติที่รู้มันอยู่ในใจเราอยู่แล้ว แล้วบอกคนธรรมดาทําไมจะระลึกพุทโธไม่ได้ ก็มันอยู่กับเรา ก็มันสมบัติของเรา ก็มันคือหัวใจของเรา ก็มันอยู่ในตัวเรา เพียงแต่ว่าอยู่ในตัวเราแล้วเราหามันไม่เป็นใช่ไหม เราใช้คําบริกรรมพุทโธๆ เอาใจหาใจไง พอเราพุทโธๆๆ จนพุทโธไม่ได้ พุทโธไม่ได้ก็ปล่อย ระลึกคิดไม่ได้ พอคิดไม่ได้ ถ้าสติปัญญามันพร้อม มันก็เด่นชัดขึ้นมา เด่นชัดในตัวมันเอง เห็นไหม

พุทโธเป็นชื่อของพุทโธ เวลามันเข้าถึงตัวพุทโธ มันนึกพุทโธไม่ได้เพราะตัวมันเองชัดเจน พอมันชัดเจน นี่ตัวพุทธะ พุทธะที่อยู่ในใจเราน่ะ ของที่มันอยู่ในใจของเรา เราหาของเราไม่ได้หรือ เราเป็นคนธรรมดา เรามีจิตใจ แล้วเราจะระลึกพุทโธถึงตัวเราเอง เราระลึกไม่ได้ เป็นหน้าที่ของพระ พระป่าเท่านั้นถึงจะนึกได้ เราเป็นคน เรานึกไม่ได้...เออ! คิดอะไรแปลกๆ

เราระลึกได้ แต่ที่ว่า ที่พระเขาบอกว่ามันเป็นของสูง มันเป็นของพระป่า มันเป็นความเชื่อ เราก็คิดว่าพระเป็นผู้ประเสริฐ เราคิดว่าพระเป็นผู้ประเสริฐ แล้วโยมมาบวชพระ โยมก็เป็นพระขึ้นมา โยมประเสริฐไหมล่ะ เป็นผู้ประเสริฐ ทุกคนก็มีสิทธิ์ทําได้ใช่ไหม ฉะนั้น นี่พูดถึงเพศ พูดถึงผู้ที่ถือศีลมากน้อยขนาดไหน

แต่ถ้าเราจะเอาความจริง เราปฏิบัตินี้เราจะเอาความจริงของเรา ถ้าเราเอาความจริงของเรา เราเอาที่ใจนี้ ถ้าเอาใจนี้ ได้ ใครก็ระลึกพุทโธได้ เพียงแต่ว่าระลึกพุทโธแล้ว ใครก็นึกพุทโธได้

ถ้านึกพุทโธสักแต่ว่า นึกพุทโธด้วยไม่มีสติ นึกพุทโธด้วยไม่มีความตั้งใจ มันก็เป็นพุทโธสักแต่ว่า มันไม่มีผลประโยชน์กับใครขึ้นมา

แต่ถ้าเรามีสติ เราตั้งใจระลึกพุทโธขึ้นมา พุทโธเป็นสมบัติของเรา เพราะมีเจตนา จิตมันเป็นเจ้าของ จิตมันพยายามจะระลึกพุทโธ แล้วระลึกพุทโธ มันก็มีคําบริกรรมพุทโธ พุทโธๆ จนมันพุทโธไม่ได้ มันก็วางคําบริกรรมนั้นเข้ามาเป็นตัวของมัน ถ้าเรามีสติมีปัญญา เราตั้งใจทําของเรา มันจะเป็นประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น พระที่ท่านพูดอย่างนั้นมันก็เรื่องของท่านไป เรื่องของท่านไป เพราะสิ่งที่เขาถือเป็นประเพณีวัฒนธรรม เห็นไหม เวลาไปธุดงค์ เวลาจะปักกลดแล้วนะ ปักแล้วต้องมีคาถา พอมีคาถาแล้วจะถอนกลดไม่ได้

เราก็ธุดงค์มา เวลาเราเข้าป่าไป เวลาเราเห็นที่ราบเรียบพอจะนอนได้ เราก็กางที่นอนของเรา แล้วก็แขวนกลดของเรา ตกกลางคืนมดมาเต็มเลย เราก็ย้ายของเรา เราย้ายตลอด เขาบอกย้ายไม่ได้ ปักกลดแล้วห้ามย้ายๆ เรานี่ย้ายมาตลอด เราไปอยู่ในถํ้า เวลาฝนมันตก นํ้าไหลมา เราก็ย้ายขึ้นไปอยู่ที่สูง เราก็ย้าย

แต่นี่มันเป็นความเชื่อไง เขาถือเคร่งไง ถือเกร็งไง แต่ถ้าเราปฏิบัติ เราเอาความจริงของเรา เราเข้าป่าเข้าเขาเพื่อหาหัวใจของเรา เราธุดงค์ก็เพื่อหาหัวใจ เราปฏิบัติก็เพื่อหาหัวใจของเรา หาพุทธะกลางหัวอก

ฉะนั้น ประเพณีที่เขาเชื่อกันมาอย่างนั้นน่ะ เวลาเขาเชื่อขลังกัน เถรส่องบาตร เห็นเขาส่องก็ส่องตามกันไป แล้วไม่รู้ว่าเขาส่องทําไม นี่ก็เหมือนกัน เชื่อก็เชื่อตามกัน ความเชื่อแก้กิเลสไม่ได้ ความเชื่อเป็นศรัทธา เพราะมีความเชื่อเป็นหัวรถจักรให้เรามาศึกษา ศึกษาแล้วกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์เราสอน ไม่ให้เชื่อแม้แต่ว่ามันจะเข้ากันได้กับความเห็นของเรา ไม่ให้เชื่อแม้แต่อนุมานเอาเองได้ ไม่ให้เชื่อ แต่ถ้าพุทโธๆๆ จนมันเป็นความจริงนี่เราเชื่อ

ก็นี่พุทโธแล้วไง พุทโธจนมันแข็ง พุทโธจนมันหลุดไป หนูก็ตกใจ หนูก็เลยเชื่อที่หนูเห็นไง

ไอ้ตกใจมันเป็นเพราะเรายังขาดสติ เรายังไม่มีประสบการณ์ เหมือนเด็กฝึกหัดใหม่ มันก็มีการทําความผิดเป็นธรรมดา แต่ถ้าเราตั้งใจจะทําความดี เราเห็นสิ่งนั้นแล้วเราตั้งสติ เราแก้ไข เราแก้ไข เราทําให้มันเที่ยงตรง ทําให้มันถูกต้อง เดี๋ยวมันจะดีงามขึ้นไป

เพราะไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์ของเรา ไม่ให้เชื่อต่างๆ แต่หนูทําแล้วมันเป็นอย่างนั้นจริงๆ แล้วพอไปเจอพระ พระก็บอกว่า ไม่ได้หรอก มันเป็นของพระป่า ไม่ใช่ของเรา เราเป็นฆราวาส เราพุทโธไม่ได้

เขาสอนกันทั่วโลก เขาสอนกันมาตั้งแต่ ๒,๐๐๐ กว่าปี ทําไมจะพุทโธไม่ได้ พุทโธได้ เป็นธรรมดาก็พุทโธได้

นี่เขาบอกว่า “ให้หลวงพ่อพูดชัดๆ นะคะ ลูกมีสิทธิ์ใช้ท่องพุทโธไหมคะ ลูกเป็นแค่คนธรรมดาเท่านั้น ลูกถือเพียงแค่ศีล ๕ ไม่มีความบริสุทธิ์ผุดผ่องเหมือนพระทั้งหลายที่ท่านมีศีลมากกว่าค่ะ ลูกจะพุทโธได้ไหมคะ”

ได้ แล้วเขาบอกว่ามันเป็นเรื่องของพระๆ นิพพานก็ไว้กับพระ บุญกุศลก็ไว้กับพระ แล้วเราจะเอาอะไรล่ะ เราก็จะเอาบุญกุศลเหมือนกันใช่ไหม เราก็จะเอานิพพานใช่ไหม

เรื่องของพระ พระถ้าทําดีก็เป็นเรื่องของพระ พระก็ได้ของพระไป เรื่องของเรา เราทําของเรา เราก็ได้ของเราไป เราทําความดีของเรานี่ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นของของเรา

ทําได้ พุทโธกับเราได้ พุทโธกับใครก็ได้ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา อุบาสกก็ผู้ชาย อุบาสิกาก็ผู้หญิง พระพุทธเจ้าบอกเลย “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําหลอกลวงจากลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

แล้วพอถึงวันมาฆบูชา พอเข้มแข็ง “มารเอย บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ สามารถกล่าวแก้คนที่หลอกลวงหัวใจเราได้”

นี่มันกล่าวแก้ พระพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ฝากไว้กับเราอยู่แล้ว แล้วทําไมเราจะทําไม่ได้ ไม่ได้ทํา พระพุทธเจ้ายังฝากไว้เลย มอบไว้กับเราเลย ฉะนั้น เราถึงพุทโธได้

เพียงแต่ว่าถ้าพุทโธแล้วมันเจริญก้าวหน้าก็ได้ ก็ดี ถ้าพุทโธแล้วไม่เจริญก้าวหน้า อานาปานสติก็ได้ ธัมมานุสติก็ได้ มรณานุสติก็ได้ สังฆานุสติก็ได้ ทําสิ่งใดก็ได้ถ้ามีสติมีปัญญา ทําแล้วพัฒนาจิตใจของเราดีขึ้น ทําเพื่อให้จิตใจของเรามีคุณธรรม ทําเพื่อให้จิตใจของเรามีศีล มีสมาธิ มีปัญญา แล้วเกิดตบะธรรมแผดเผากิเลสของเรา ให้จิตใจของเรามีคุณธรรมขึ้นมา ทําสิ่งใดก็ได้เพื่อประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น เราเป็นคนธรรมดาจะพุทโธได้ไหม ได้ ได้ ทําแล้วถ้ามันเป็นประสบการณ์ เป็นความจริง เป็นประโยชน์กับเรา ทําได้ทั้งนั้น แล้วถ้ามีปัญหาสิ่งใด มีสิ่งใดทําแล้วข้องใจแล้วค่อยถามมาใหม่ เอวัง

ถ้ามันเป็นโลกๆ ก็เป็นแบบนี้

มันเป็นความเห็นผิดไง ความเห็นผิดว่า

เวรกรรมมันลงอยู่ที่กาย ทุกอย่างลงที่กาย

ถ้ามันไม่ตอบสนองที่ใจเลย

ถ้าไม่ได้ตอบสนองที่ใจเลยนะ มีแต่เรื่องกาย

มันก็เหมือนกับสายพานการผลิต

สายพานการผลิตทางโลก

สายพานการผลิตทุกอย่าง ออกมา

สายพานการผลิต ในเมื่อมันเป็นล็อตเดียวกัน

การผลิตในรุ่นเดียวกัน ออกมาเหมือนกันเปี๊ยะเลย

แต่พ่อแม่ สายการผลิต พ่อกับแม่คนเดียวกัน

ลูกออกมานิสัยไม่เหมือนกันสักคน ไม่เคยเหมือนกันเลย

เวรกรรมมันอยู่ที่นั่น

๒

ความเห็นทางโลก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๕ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ตะขิดตะขวงใจ”

แต่ละชาติที่ผ่านมา เพราะมีกายที่สร้างกรรม และผลกรรมที่สนองเราก็สนองเราที่กายเรานี้เอง หาใช่สนองที่ใจเราไม่ ตัดอะไรในกายเสียได้ ใจเราย่อมเป็นสุข กราบนมัสการหลวงพ่อชี้แจงครับ แต่ละชาติที่ผ่านมาเพราะมีกายที่สร้างกรรม และผลกรรมที่สนองเราก็สนองเราที่กายนี้ หาใช่ที่จิตไม่

ตอบ : นี่พูดถึงวิทยาศาสตร์ไง นี่พูดถึงมุมมองทางโลกไง ในเมื่อเราเกิดมาเราก็คิดได้ กรณีอย่างนี้มันคิดแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตอนที่ยังไม่ตรัสรู้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างสมบุญญาธิการมามาก เวลาเกิดที่สวนลุมพินี “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” แสดงว่าท่านก็มั่นใจมากว่าท่านได้สร้างบุญบารมีมาเต็มแล้ว

เพราะเจ้าชายสิทธัตถะจะมาเกิดเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเกิดมาเปล่งวาจาแรกเลย ตั้งแต่เกิดมาพูดได้เลย “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” แค่นั้นน่ะ แล้วก็กลับมาเป็นทารก แล้วก็เติบโตขึ้นมาเป็นธรรมชาติ

แล้วเวลาออกไปประพฤติปฏิบัติ เวลาออกไป ออกไปก็ไปทรมาน เห็นไหม ทุกรกิริยาก็คือทรมานร่างกายนี้ไง การทําทุกรกิริยาคือการทรมานร่างกาย การทรมานกิเลส ก็เข้าใจว่ากิเลสมันอยู่ที่ร่างกายนี้

เราเกิดมาเป็นมนุษย์ไง มนุษย์ก็มีร่างกายเรานี่ ทุกคน มนุษย์ก็สิทธิของเรานี่ สิทธิเสรีภาพนี่ ทุกข์ร้อนก็เพราะร่างกายนี้ เวลาสร้างบ้านก็สร้างบ้านสวยๆ ๔๐๐-๕๐๐ ล้านเพื่อจะบํารุงร่างกายนี้ แล้วมันก็นอนแค่ที่มันนอนน่ะ มันก็บํารุงบําเรอที่กายนี้ เวลาทุกข์ก็ทุกข์ที่กายนี้ ก็คิดได้แค่นี้ไง ก็คิดได้แค่นี้ คิดแบบโลกไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทีแรกมุมมองของโลกก็เป็นแบบนี้

คิดว่า “ในแต่ละชาติ การที่เกิดมาเพราะมีกายสร้างกรรม และผลของกรรมที่สนองเราก็สนองเราที่กายนี้เอง หาใช่สนองที่ใจเราไม่”

ถ้าหาใช่สนองที่ใจเราไม่ เวลาตายไปแล้วมันก็ต้องเอาร่างกายนี้ไปด้วย แล้วเวลาไปเกิดใหม่มันก็เอากายนี้ไปเกิด มันไม่มีหรอก

เวลาตายแล้วจิตนี้ออกจากร่างเป็นนามธรรม ร่างกายนี้ไปเชิงตะกอน ไปเผามันทิ้ง ร่างกายนี้ แต่เวลาเจ็บชํ้า เวลาเจ็บชํ้านํ้าใจ เวลาเจ็บชํ้ามันก็เจ็บชํ้าที่หัวใจ ฉะนั้น เวลามุมมองทางโลกก็มองได้แค่นี้ มองว่าแต่ละชาติที่เกิดมามันก็เพราะมีกายที่สร้างกรรม และผลของกรรมที่สนองเราก็สนองที่กายนี้

จริงหรือ สนองที่กายนี้จริงหรือ เวลาเราไปเจออุบัติเหตุ แต่เราไม่เห็นบาดแผล เราไม่เจ็บนะ แต่พอใครชี้มา นี่แผลนะ โอ้โฮ! โอดครวญเลย

ถ้าพูดถึงว่าถ้ามันสนองที่กายนี้ เวลามันเกิดบาดแผลมันก็ต้องเจ็บสิ แต่ถ้าจิตใจมันไม่รับรู้ เราเกิดบาดแผล เราไปโดนอะไรขีดข่วน เราไม่รู้หรอก แต่พอมาเห็นเข้านะ อู้ฮู! เจ็บทันทีเลย เห็นไหม เพราะจิตมันมารับ

ถ้าจิตไม่มารับนะ ร่างกายมันไม่รู้เรื่องหรอก ธาตุไม่รู้เรื่องหรอก แต่ธาตุนี้โดยธรรมชาติมันมีเส้นประสาท มันมีระบบควบคุม มีประสาทควบคุม สมองไปควบคุมร่างกายนี้ พอควบคุม เส้นประสาทควบคุมร่างกายนี้เท่านั้น แต่สมองจะทํางานได้ไม่ทํางานได้มันต้องมีพลังงาน พลังงานก็คือจิต ถ้าจิต ทุกอย่างมันก็ไปลงสู่ที่จิต ถ้าจิตมันเป็นของมันไป

ฉะนั้น สิ่งที่เรามาพูด เวลาทางโลก เวลาไปศึกษาธรรมะแล้วมันสับสน สับสนเพราะอะไร สับสนเพราะเวลาเราพิจารณา เป็นพระอริยบุคคลคือละสักกายทิฏฐิ กายไม่ใช่เรา ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ละสักกายทิฏฐิ ทิฏฐิในเรื่องของกายนี้ ก็เลยว่า ถ้าเราละกายนี้ไป เราก็จะไม่เป็นทุกข์ มันก็ย่อมมีแต่ความสุข

การคิดแบบนี้นะ ตอนเราบวชใหม่ๆ มันมีนักศึกษาคนหนึ่งเขาเป็นเจ้าลัทธิ เจ้าลัทธิที่ว่าทุกข์มีเพราะมีเรา ทุกข์มีเพราะมีเรา ฉะนั้น จะต้องกําจัดเราซะ เขามีลัทธิการฆ่าตัวตาย แล้วเขาประกาศด้วย

เราบวชใหม่ๆ ประมาณสักเกือบ ๓๐ ปีที่แล้ว เป็นนักศึกษาฝึกหัดมหาวิทยาลัย จําไม่ได้แล้ว เขาแสดงทางวิชาการแล้วเขายึดมั่น เขาประกาศ แล้วเขาประกาศด้วยว่าเขาจะฆ่าตัวตายวันไหนๆ โอ๋ย! สังคมนี่ฮือฮามาก ทุกข์มีเพราะมีเรา ถ้าทําลายเราก็พระอรหันต์ไง แล้วเขาว่าทําลายเราก็คือการฆ่าตัวตาย การฆ่าตัวตายคือการกําจัดชีวิตนี้ไป มันก็ไม่มี ไม่มีก็ไม่มีทุกข์ ความคิดแบบนี้มันเคยมีมา ในสมัยพุทธกาลก็มี ในสมัยพุทธกาลที่ความคิดไอ้พวกทิฏฐิต่างๆ มีเยอะมากมาย

ฉะนั้น เวลาเราไปศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บอกว่า ถ้าเราละกายนี้ซะมันก็จบ ทุกอย่างมันสนองลงที่กาย

มันไม่ใช่หรอก มันไม่ใช่ เพราะคนเราเกิดมามีกายกับใจๆ ถ้ามีกายกับใจ เวลาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์เรื่องอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค สติปัฏฐาน ๔ มีกาย มีเวทนา มีจิต กาย เวทนา จิต ธรรม เวลาพิจารณาไป การพิจารณากาย ใครพิจารณา ถ้าจิตไม่พิจารณา ใครเป็นคนพิจารณา

อย่างที่เขาบอกว่าเขาจะละกายของเขา เขาบอกทุกข์มีเพราะมีเรา ก็จะกําจัดเราทิ้งเลย ฆ่าตัวตายแล้วก็จบ

ฆ่าตัวตายไปนะ มันทําลายชีวิตนี้ ทําลายภพชาตินี้ แต่จิตมันไม่ตาย มันก็ไปเกิดใหม่ แล้วมันจะละที่ไหนล่ะ มันละไม่ได้หรอก มันละไม่ได้เพราะความเห็นทางโลก ความเห็นทางโลก เห็นทางวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์มีความเห็นได้อย่างนี้ พิสูจน์กัน ทดสอบกัน วิจัยกันได้แค่นี้เอง แต่มันไม่สามารถทดสอบวิชาทางจิตได้ ฉะนั้น ไม่สามารถทดสอบทางจิตได้ มันก็แก้ไขสิ่งใดไม่ได้ เวลามีความเชื่ออย่างนี้มันก็เป็นทิฏฐิที่เป็นมิจฉาทิฏฐิ ทิฏฐิที่ผิดไปเลย

ถ้าทิฏฐิที่ผิดไปเลย ให้หลวงพ่อช่วยชี้แนะ ถ้าอาราธนาหลวงพ่อชี้แนะ

ชี้แนะมันก็บอกว่าเราเห็นผิดหมดแหละ แต่ละชาติที่พาเกิดพาตาย จิตพาเกิดทั้งนั้น เพราะพาเกิดนะ เพราะไข่ของแม่ สเปิร์มของพ่อ จิตปฏิสนธิ ปฏิสนธิขึ้นมา แล้วสิ่งนั้น สิ่งที่เป็นเซลล์นั่นน่ะ สิ่งนั้นมันขยายตัว มันแบ่งตัวขึ้นมา พอแบ่งตัวขึ้นมามันก็เป็นตัวอ่อน เป็นตัวอ่อนมันก็เป็นเด็กขึ้นมา แล้วมันแบ่งตัวตลอด มันถึงเป็นมนุษย์ขึ้นมา ถ้าเป็นมนุษย์ขึ้นมา มันก็แค่สสารในโลกนี้ มันมีที่มาที่ไปไง มันมีที่มาที่ไปจากสืบพันธุกรรมจากพ่อจากแม่ แต่จิต จิตนั้นเป็นของเรา เวลาการเกิด การเกิดแบบนี้ นี่ก็เป็นวิทยาศาสตร์อีกล่ะ

แต่เวลาจิต จิตอยู่ไหนล่ะ เวลาเราเกิดมาแล้ว ถ้าเราเชื่อหรือไม่เชื่อล่ะ ถ้าเราเชื่อขึ้นมา เราก็จะมาศึกษา เราก็จะมาปฏิบัติ แล้วเราจะปฏิบัติขึ้นมา เราก็ปฏิบัติทางโลกๆ ความเห็นของโลกคิดอย่างนี้ ความเห็นของโลก เห็นเรื่องสสาร เห็นเรื่องวิทยาศาสตร์ เห็นเรื่องที่พิสูจน์ได้ แต่มันพิสูจน์ไม่ได้เพราะมันทําสมาธิไม่เป็น

ถ้าทําสมาธิเป็น มันก็เห็นแล้วล่ะว่า ถ้าจิตมันฟุ้งซ่านเป็นอย่างนี้ จิตที่สงบมันเป็นอย่างนี้ แล้วถ้าเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา ปัญญามันจะเกิดอย่างไร มันจะเห็นของมัน แล้วเวลาจะไปละสักกายทิฏฐิ ละตัวตนขึ้นมา มันละที่ไหน

ถ้ามันละขึ้นมา ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ตัดป่าทั้งป่าเลย ตัดป่านี่ตัดทั้งหมดเลย ไม่ได้ตัดต้นไม้แม้แต่ต้นเดียว ตัดป่าทั้งหมดเลย ป่ารกชัฏในใจไง ถ้าตัดป่ารกชัฏในใจหมด มันตัดทั้งหมดเลย แต่ต้นไม้อยู่ครบทุกอย่าง ไม่มีอะไรบุบสลายไปเลย อยู่ครบหมดเลย แต่ตัดหมดเลย ตัดทิฏฐิมานะ ตัดกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันเป็นนามธรรมทั้งนั้นน่ะ ถ้าเป็นนามธรรมขึ้นมา มันถึงบอกว่ามันเป็นเรื่องมรรค เรื่องกิริยาของใจ กิริยา เหตุปัจจัยของมรรค มันเป็นอีกอย่างหนึ่ง

แต่ถ้ามันเป็นโลกๆ ก็เป็นแบบนี้ มันเป็นความเห็นผิดไง ความเห็นผิดว่า เวรกรรมมันลงอยู่ที่กาย ทุกอย่างลงที่กาย ถ้ามันไม่ตอบสนองที่ใจเลย ถ้าไม่ได้ตอบสนองที่ใจเลยนะ มีแต่เรื่องกาย มันก็เหมือนกับสายพานการผลิต สายพานการผลิตทางโลก สายพานการผลิตทุกอย่าง ออกมา สายพานการผลิต ในเมื่อมันเป็นล็อตเดียวกัน การผลิตในรุ่นเดียวกัน ออกมาเหมือนกันเปี๊ยบเลย แต่พ่อแม่ สายการผลิต พ่อกับแม่คนเดียวกัน ลูกออกมานิสัยไม่เหมือนกันสักคน ไม่เคยเหมือนกันเลย เวรกรรมมันอยู่ที่นั่น

ถ้าพูดถึงนะ ถ้ามันสนองกาย กายคือวัตถุ ธาตุ ๔ แล้วจิตล่ะ ขันธ์ ๕ แล้วจิตล่ะ ตัวจิต ตัวปฏิสนธิ จิตคือเรา แต่การที่ได้ร่างกายมา พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก เพราะเราเกิดจากพ่อจากแม่ เราเกิดจากพ่อจากแม่ขึ้นมาแล้ว นี่สายบุญสายกรรม แต่จิตของเราคือเรา

ถ้าเราทําดีขึ้นมา พ่อแม่ชื่นชมมาก พ่อแม่มีความสุขมาก เพราะลูกของเราเป็นคนดี ลูกเราประสบความสําเร็จในชีวิต แต่ถ้าเราเกิดมานะ เราเกเรเกตุง พ่อแม่ก็ทุกข์มาก เราเองก็ทุกข์ตัวเราเอง เพราะเราได้สร้างเวรสร้างกรรมของเราเอง

เวลาเกิดมา พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก เราได้สิ่งนี้มา แต่จิตของเรามันไม่ใช่ จิตของเราคือของเรานี่แหละ แต่เพราะสายบุญสายกรรม มีเวรมีกรรมต่อกัน เราเกิดร่วมกันมา ถ้าเกิดร่วมกันมา นี่ไง เขาบอกว่ามันสนองแต่ที่กาย ไม่สนองที่ใจ หาใช่สนองที่ใจไม่

ใจนี่ตัวสําคัญ ใจเรานี่ตัวซึมซับ ใจเรานี่ อย่างนี้มันก็เหมือนพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์แต่ละภพแต่ละชาติ แต่ละภพแต่ละชาติของพระโพธิสัตว์สร้างคุณงามความดี ใครเป็นคนทํา เราทําดีทําชั่ว ใครเป็นคนทํา จิตใจมันมีเจตนา มันทําของมัน แล้วมันก็ซับลงที่ใจ

ถ้าพระโพธิสัตว์สร้างคุณงามความดี คุณงามความดีมันก็ซับลงที่ใจๆ ซับแล้วมันก็มีอํานาจวาสนา จน ๑๐ ชาติสุดท้าย เห็นไหม ๑๐ ชาติสุดท้ายสร้างเวรสร้างกรรม พระเวสสันดรนี่สละจนหมดเลย สละทุกอย่างเลย ชาติสุดท้ายเลย พอบารมีเต็มขึ้นมาก็จะมาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันซับลงที่ไหนน่ะ มันซับลงที่ใจทั้งนั้นน่ะ

ใจเป็นคนทําๆ แต่ทําแต่ละภพแต่ละชาติ ภพชาติ ถ้าภพชาติแล้วมันก็เป็นประวัติศาสตร์ทางโลก จิตดวงนี้เคยเกิดเป็นคนนี้ แล้วได้ทําคุณงามความดีกับโลกนี้ไว้ มีประวัติศาสตร์มาก แล้วเขาก็ตายไป เขาก็ไปเกิดใหม่

พอไปเกิดใหม่ขึ้นมา ประวัติศาสตร์ที่เขาได้สร้างไว้แต่ละภพชาติ เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้คํานี้นะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเราเคยเป็นพระเวสสันดร เราเคยเป็น เพราะจิตที่เป็นพระเวสสันดรเกิดภพชาตินี้ เราทําคุณงามความดีภพชาตินี้ แล้วเราตายไป สมบัติ สิ่งที่เป็นวัตถุคือสิ่งที่คุณงามความดี สิ่งที่เราได้สร้างสมบัติทางโลกไว้ มันก็ตกอยู่กับโลกนี้ ประวัติศาสตร์มันก็จารึกไว้อย่างนั้นน่ะ แต่จิตไปเกิดใหม่แล้ว เกิดใหม่เป็นคนใหม่อยู่ในดินแดนนั้นน่ะ เขาก็มาสร้างของเขา จิตของเขา เขาก็เป็นปัจจุบันในชาติใหม่นั้น แต่เขาก็อยู่ในดินแดนนั้น เขาก็เพิ่มคุณงามความดีของเขา ถ้าเขาทําชั่วของเขาก็เป็นความชั่วของเขา

พระโพธิสัตว์เวียนว่ายตายเกิดอย่างนี้ มันซับลงที่จิต มันซับลงที่ใจ ไม่ใช่ที่กายหรอก ที่กายนี้มันเป็นมิติ เป็นภพชาติที่ให้เราเห็น จิตเวลามันเกิด เกิดเป็นเทวดา มันก็ไปภพเทวดา มันกายทิพย์ แต่ก็จิตนี้ไปเกิด เวลาจิตตายจากเทวดาไป มาเกิดเป็นอะไรล่ะ

เวรกรรมมันซับลงที่ใจ สังขาร สัญญา ความจํา รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ สัญญา สัญญาคือศึกษาทางโลก สุตมยปัญญา ทางวิชาการที่เราศึกษามานี่สัญญาทั้งนั้นน่ะ มันจําของมัน มันจะมีสมอง มันวิจัยขนาดไหน มันทําได้ขนาดไหน มันก็อยู่ในสมองมันนั่นน่ะ นี่ขันธ์ ๕ สัญญาในชาติปัจจุบัน

อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ ปัจจยาการอันละเอียดในจิตนั่นน่ะ นั่นน่ะสัญญาอันละเอียด สัญญา มันมีสัญญาของขันธ์ ๕ สัญญาของภพชาติปัจจุบันนี้ กับสัญญาจิตใต้สํานึก อันนี้ที่ว่าเวรกรรมมันไม่ได้สนองกายๆ มันสนองอันนี้ มันสนองใจลึกๆ อันนี้ เพราะมันสนองใจลึกๆ อันนี้

เวลากรรมนี้เป็นอจินไตย อจินไตย เวลาเราเกิดมาแล้ว ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว เราก็ทําความดีทั้งชีวิตเลย บางคนบอกว่าเราทําความดีตั้งแต่เกิด คิดไม่ได้เลย เราไม่ทําความชั่วอะไร ทําไมชีวิตนี้เราไม่มีบุญ ทําไมเราไม่ประสบความสําเร็จในชีวิตเลย

กรรมที่เป็นอจินไตย มันอจินไตยชาติไหนล่ะ สิ่งที่มันทําไว้ตอนไหนแล้วมันให้ผลในปัจจุบันนี้ ให้ผลในปัจจุบันนี้ เราเกิดมา เกิดมาเป็นคนดี จิตใจ ความรู้สึกนึกคิดนี้เป็นคนดีหมดเลย แต่ทําอะไรขาดตกบกพร่องไปหมดเลย เป็นเพราะอะไร นี่คําว่า “อจินไตย”

เขาแก้กรรม แก้กรรมแก้อย่างไร แก้กรรมก็เอาเงินไปให้เขาไง เอาเงินไปให้เขา แล้วเขาก็พ่นนํ้าลายใส่หัวทีหนึ่ง แล้วก็แก้กรรม แก้กรรมอย่างนั้นหรือ แก้กรรมอย่างนั้นมันแก้อย่างไร

แต่ถ้ามันจะแก้ นั่งสมาธินี่แก้กรรม นั่งสมาธิจิตสงบไปแล้วถ้ามีปัญญาไปรื้อไปค้น ไปรื้อค้นสิ่งที่ตกผลึกในจิตในปกตินี้ เวลาละเอียดเข้าไปนะ มันจิตใต้สํานึกเลย จิตก่อนสํานึกเลย ภวาสวะ ตัวภพเลย ตัวจิตเลย ตัวจิตเดิมแท้เลย มันจะสํารอกมันจะคายมาเป็นชั้นเป็นตอน เวลาจะได้ผลนะ เป็นพระอริยบุคคลนะ มันเป็นที่นี่

ฉะนั้น เขาบอกว่าเขาตะขิดตะขวงใจ

ตะขิดตะขวงใจเพราะมันเป็นเรื่องโลกๆ ไง เพราะมองไปแล้วคิดเรื่องโลก แล้วพิสูจน์กันอย่างไรล่ะ จะหลับตา เราก็ไม่กล้า พอหลับตาขึ้นไปแล้วไปเห็นภูตผีปีศาจขึ้นมา ไปเห็นจิตวิญญาณขึ้นมาก็ไม่กล้าพูดอีก เพราะอะไร เพราะถ้าพูดไปแล้ว ความเชื่อถือทางสังคมหมดเลย โอ้โฮ! ไปเชื่อเรื่องภูตผีปีศาจ

ไอ้ภูตผีปีศาจมันไม่ใช่ แต่เวลาจิตไปเห็นนิมิต เห็นต่างๆ มันเป็นอีกเรื่องหนึ่งเลย ถ้าจิตเห็นนิมิต จิตไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันจะมีของมัน ถ้ามีของมัน

พอมีไปแล้ว สิ่งที่เรามีจริงนะ ถ้าใครมีการศึกษา มีวุฒิภาวะทางโลกมาก เวลาตัวเองไปรู้ไปเห็นสิ่งใดๆ มา มันเอามาอธิบายได้ชัดเจน นักวิทยาศาสตร์เถียงไม่ขึ้นหรอก เถียงอย่างไรก็เถียงไม่ได้ เพียงแต่ว่าเวลาพูดไป รู้จําเพาะตน จะควักหัวใจออกมาให้ใครดู จะควักความเห็นของตัวเองออกมาตีแผ่ให้ใครดู แต่หัวใจที่มันรู้มันอธิบายได้หมด อธิบายอย่างไรก็ได้ แต่อธิบายไปแล้ว คนที่เขามีทิฏฐิมานะ คนที่เขาไม่มี เขาไม่เชื่อ เพราะเขาไม่เชื่อแล้วให้ทําอย่างไร จะควักหัวใจให้เขาดูหรือ มันก็เป็นไปไม่ได้ นี่ที่โลกคนละมิติ ความเห็นต่างนี่ไง

ฉะนั้น การศึกษาทางปัญญา เรามีสุตมยปัญญาคือการศึกษา จินตมยปัญญา จินตนาการของใครจะเพริศแพร้วกว่ากัน เวลาภาวนามยปัญญามีอันเดียวเท่านั้นน่ะ เหมือนกันหมด จะเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ จะวิมุตติทางไหนก็แล้วแต่ มันอริยสัจอันเดียวกันทั้งนั้นน่ะ พูดนี่เข้าใจได้หมดเลย ถ้าพูดเข้าใจได้มันถึงเป็นความจริงได้ ถ้าพูดเข้าใจไม่ได้ มันจะเอาอะไรมาเข้าใจได้ ฉะนั้น นี่เป็นทิฏฐิของเขาไง เราใช้ว่าเป็นความเห็นทางโลก

ความเห็นทางโลก เห็นไหม คําถาม “แต่ละชาติที่ผ่านมาเพราะมีกายที่สร้างกรรม และผลกรรมที่สนองเราก็สนองที่กายเรานี่เอง หาใช่สนองที่ใจเราไม่ ตัดอะไรในกายเสียได้ ใจเราย่อมเป็นสุข”

ถ้าตัดอะไรได้ แล้วทําอย่างไรล่ะ วางยาสลบสิ พอสลบไปแล้วมันไม่รับรู้ร่างกาย มันก็เป็นสุข เอาอย่างนั้นหรือ นี่คิดทางนั้นไง

แต่เวลาในทางธรรมนะ ทําความสงบของใจเข้ามาให้ได้ก่อน พอใจสงบแล้วใช้ปัญญาแยกแยะของมัน เวลามันตัดสังโยชน์ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส สักกายทิฏฐิ ทิฏฐิเห็นผิดในเรื่องร่างกายนี้ วิจิกิจฉาคือความสงสัยในกายนี้ สีลัพพตปรามาสคือการลูบคลําในกายนี้ ถ้ามันรู้แจ้งหมด มันตัดสังโยชน์ออกไปแล้วมันจะเหลืออะไรล่ะ กายก็เป็นกายจริงๆ จิตก็เป็นจิตจริงๆ ต่างคนต่างอยู่ อยู่ด้วยกัน แต่ต่างคนต่างอยู่

แต่ในปัจจุบันนี้กายกับใจนี้อยู่ด้วยกัน แล้วก็ทะเลาะเบาะแว้งกัน เมื่อย พอมันเบื่อ เมื่อย จิตก็โทษกาย ก็เอ็งนั่งนานเอ็งก็เมื่อย เวลาหงุดหงิดใจ ร่างกายก็บอกนี่อยู่ในห้องแอร์เย๊นเย็นเลย ทําไมเอ็งหงุดหงิดล่ะ ร่างกายมันทะเลาะกับจิตใจ เวลาปกติจิตใจกับร่างกายมันอยู่ด้วยกันนะ มันก็ทะเลาะเบาะแว้งกันอยู่ทุกวันน่ะ มันขัดแย้งกันตลอดเวลาเลย แล้วผลของมันนะ ก็เราทุกข์ไง โอ๋ย! ทุกข์ๆๆ เลย

แต่ถ้าจิตมันมีสติปัญญา มันพิจารณาตามความเป็นจริง จิตมันก็จิตเป็นจริงของมัน จิตก็เป็นจริงของมัน จิตคือนามธรรม คือรับรู้ ร่างกายที่ตกผลึกได้ร่างกายนี้มา มันก็เป็นร่างกายนี้ นี่ไง ก็อยู่ด้วยกันไง อยู่ด้วยกัน เข้าใจกัน

จิตพอมันมีปัญหาขึ้นมา อ้าว! ร่างกายนี้มันนั่งนาน เลือดลมไม่เดิน มันก็ขบเมื่อยเป็นธรรมดา มันก็ขยับ เออ! ถ้ามันหงุดหงิดในหัวใจนะ ถ้าหงุดหงิดในหัวใจ ร่างกายมันก็รู้ไง อ้าว! ก็หงุดหงิด ก็เอ็งไม่พอใจไง เอ็งไม่พอใจ ลูกของมาร เอ็งรู้เท่าทันมัน พ่อของมาร ปู่ของมาร เอ็งยังไม่รู้ไม่เห็นมัน เอ็งก็โดนมันกระเซ้าเย้าแหย่เป็นเรื่องธรรมดา อ้าว! มันก็หงุดหงิด หงุดหงิดเพราะอะไรล่ะ หงุดหงิดก็ไม่ได้ดั่งใจไง ร่างกายมันก็ไม่เดือดร้อน ร่างกายกับจิตใจมันก็ไม่ทะเลาะกันไง ไม่ทะเลาะกันมันก็อยู่ด้วยกัน เห็นไหม เวลากายกับใจ ถ้าจิตมันจริงของมัน กายมันจริงของมัน ก็อยู่ของมันจริงๆ

แต่ตอนนี้จิตก็ปลอม ตัณหาความทะยานอยากมันครอบงํา กายก็ปลอม เพราะอะไร เพราะมันจะอยู่คํ้าฟ้า มันจะไม่เสื่อมสภาพ มันจะไม่ปวดไม่เมื่อย มันจะอยู่กับมันตลอดไป มันปลอมกับปลอมอยู่ด้วยกันมันก็ทะเลาะกัน มันก็ขัดแย้งกันไปตลอด แต่ลองใช้ปัญญาแยกแยะในทางธรรมนะ

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่าเวรกรรมมันจะลงเฉพาะที่กายนี่ผิด กายนี้เป็นผลของวัฏฏะ การเกิดมา เกิดมาด้วยบุญ เกิดมาด้วยบุญนะ มีรูปสมบัติที่สวยงาม มีสิ่งต่างๆ ที่สวยงาม เกิดมา ร่างกายเกิดมาด้วยบาปอกุศล เกิดมาอัปลักษณ์ เกิดมาแล้วขาดตกบกพร่อง เกิดมาพิกลพิการ เวลาเกิดมา เห็นไหม

ในร่างกายนี้นะ ในเรื่องร่างกายที่สมดุลที่สุดคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธลักษณะ มีพุทธลักษณะ กับมีพระนันทะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปตรวจเยี่ยม ไปตรวจวัด เขาเจอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จมา เขาจะปูอาสนะไว้เลย บางทีพระนันทะเดินมา เขาคิดว่าเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะประกายเปล่งปลั่งมาตลอด

เรื่องรูปสมบัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด นี่มันมาจากไหนล่ะ มันก็มาจากบุญกุศลไง มีบุญกุศล บุญกุศล บุญบาปมันต่างกัน พอมันต่างกัน รูปร่างของคน รูปลักษณะคนจะไม่มีเหมือนกัน ต้องมีการแตกต่างกัน เพราะคนทําบุญเสมอกัน มีอารมณ์เดียวกัน ใกล้เคียงกัน หาน้อยมาก มันจะแตกต่างกันตรงนี้ ถ้ามันแตกต่างตรงนี้ มันก็มีเหตุมีผลของมันแล้ว

แต่ของเรา เราก็บอกว่ามันจะเสมอกัน ถ้าทุกอย่างมันตอบสนองลงที่กาย มันก็จะเป็นเรื่องวิทยาศาสตร์ไป ถ้าวิทยาศาสตร์ไป เพียงแต่ในปัจจุบันนี้เขาก็คิดของเขาไปอีกอย่างหนึ่ง ฉะนั้น ถ้าเขาตะขิดตะขวงใจเพราะมีความเห็นผิด

แต่ถ้าความเห็นถูก เมื่อไหร่จะถูกล่ะ ถ้าความเห็นถูก มันต้องภาวนาเป็น ถ้าภาวนาเป็นขึ้นมานะ มันจะเห็นเลย ปุถุชน ปุถุชนคนหนามั่วไปหมดเลย กัลยาณปุถุชนทําจิตสงบง่ายขึ้น นี่กัลยาณปุถุชน ยกขึ้นโสดาปัตติมรรค ถ้ายกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรคมันจะ อ๋อ! กัลยาณปุถุชนเป็นอย่างนี้ สมาธิเป็นอย่างนี้ ถ้ายกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค จิตนี้ออกเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันจะใช้ปัญญาของมัน นี่โสดาปัตติมรรค บุคคลคู่ที่ ๑

ถ้ามันพิจารณาจนถึงที่สุดมันเป็นโสดาปัตติผล แล้วถ้ายกขึ้นสู่สกิทาคามิมรรค มันก็ไปสู่สกิทาคามิผล ถ้ายกขึ้นอนาคามิมรรค มันก็ไปสู่อนาคามิผล ยกขึ้นสู่อรหัตตมรรค มันก็ไปสู่อรหัตตผล มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ แล้วมันจะเข้าใจเรื่องนี้หมดเลย

แต่ถ้ายังไม่สิ้นสุด ยังไม่สิ้นสุดคือมันยังติดอยู่ ยังติดอยู่ตรงที่ใดที่หนึ่ง มันก็รู้ได้แค่นั้นไง รู้ได้แค่นั้น สิ่งที่เหนือกว่ารู้ไม่ได้ ถ้ารู้ไม่ได้มันก็จบไม่ได้ จบไม่ได้ว่าจิตนี้มาจากไหน เวลาถ้ามันจะจบ มันจะจบที่จิตเดิมแท้ จบที่อวิชชา จบที่ภวาสวะ จบที่ภพ จบที่ปฏิสนธิจิต ถ้ามันไม่จบ มันจะไปเกิดบนพรหม อนาคามีไปเกิดบนพรหม ถ้าไปเกิดบนพรหม เพราะอวิชชามันพาเกิด เพราะไม่รู้ถึงพาเกิด แต่ถ้ารู้แล้วก็จบหมด

ฉะนั้น ถ้าจะรู้แจ้ง มันก็ต้องพิจารณาจนถึงที่สุดแห่งทุกข์ มันจะเข้าใจเรื่องนี้หมดเลย แต่ถ้ายังพิจารณายังไม่สิ้นสุดแห่งทุกข์มันก็อย่างนี้ แบ่งกายกับแบ่งจิต ทุกอย่างก็ตกลงที่กาย เพราะร่างกายนี้เป็นวัตถุรับดีรับชั่วได้

ร่างกายเป็นนามธรรม รับอะไรไม่ได้ มันไม่ถึงใจหรอก มันรับอะไรไม่ได้ นั่นล่ะตัวรับแท้ ตัวรับแท้ ตัวยึดมั่นถือมั่น ตัวนั้นน่ะตัวทุกข์แท้ ไอ้นี่มันตัวทุกข์เทียมๆ ไอ้นี่พูดถึงว่ากายกับใจนะ นี่ความเห็นผิดไง ความเห็นทางโลก ถ้าความเห็นทางธรรม อย่างที่เราอธิบายนี้

ถาม : เรื่อง “กราบขอบพระคุณหลวงพ่อและสอบถามภาวนา”

กราบขอบพระคุณหลวงพ่อที่เมตตาตอบคําถาม ให้กําลังใจ และช่วยแก้ปัญหาทางใจของผมมาตลอด โดยเฉพาะหลวงพ่อสอนให้ผมรู้จักสํานึกรู้ในหน้าที่ที่กําลังทําอยู่ และอย่าแบกโลก ให้จดจ่อกับหน้าที่การเรียนของตนเอง

ตอนนี้ผมสําเร็จการศึกษาแล้ว และกลับมาใช้ทุนได้ประมาณ ๑ เดือนแล้ว ต้องปรับตัวกับที่ไทยพอสมควร เพราะที่ต่างประเทศค่อนข้างเงียบ แม้งานจะมาก แต่ก็ไม่คลุกคลีกับบุคคลอื่นๆ มากเหมือนที่ไทย ทําให้เวลาภาวนาในแต่ละวันน้อยลง ทําใจสงบได้ยากขึ้น บางวันก็ไม่สามารถภาวนาได้ และต้องไปงานสังคมตอนเย็น ปัญหาเก่าของผมก็คงมีอยู่ โลกธรรม ๘ ก็เข้ามาทดสอบเป็นระยะๆ โจทย์ก็ยากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งทางโลกและทางธรรม ต้องใช้สติและปัญญาอย่างมากในการแก้ปัญหา

กลางอาทิตย์ก่อนได้ภาวนาโดยใช้ปัญญาอบรมสมาธิ พอหยุดคิดก็กลับมาดูลมหายใจกลับไปกลับมา ได้ความสงบพอประมาณ แล้วมันมีเสียงออกมาบอกว่า “จงทําตามหน้าที่โดยที่ไม่มีความอยาก” แล้วใจก็เบาและนิ่งสงบ รู้สึกเย็นเล็กๆ พอออกจากสมาธิ อาการสงบก็ยังคงอยู่ต่ออีกหลายวัน เวลาปัญหาเข้ามาก็แก้ไป ไม่กระวนกระวายใจเหมือนก่อน แก้ได้ก็แก้ แก้ไม่ได้ก็ปล่อยมันไป ทําเท่าที่ทําได้ เราทุกข์เพราะเราอยากให้มันเป็นอย่างที่ใจเราต้องการนั่นเอง เราแยกความจริงกับความอยากไม่ออก

จนถึงวันนี้ ใจก็ยังสงบอยู่ แต่กลัวมันจะกลับไปฟุ้งมากเหมือนก่อน ความสงบต่อเนื่องอันนี้เป็นผลของธรรมเกิดใช่ไหมครับ ผมเคยฟังหลวงพ่อบอกว่าธรรมเกิดไม่ใช่มรรค ควรปฏิบัติอย่างไรต่อไปให้เป็นมรรคครับ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : ฉะนั้น สิ่งที่ว่ากราบขอบพระคุณ ไอ้เรื่องที่ว่าหลวงพ่อสอนให้รู้จักในหน้าที่ เพราะก่อนนั้นถามมาก็ถามแต่ว่าไปเรียนอยู่แล้วมันไปแบกโลก มันก็เลยมีแต่ความวิตกกังวลไปหมดเลย

ฉะนั้น ถ้าเราทําหน้าที่ของเราให้จบ จบเป็นวรรคเป็นตอน เด็กก็คือเด็ก เด็กก็มีการศึกษา เด็กก็ต้องทําหน้าที่ของเด็กให้สมบูรณ์ โตขึ้นมาก็มีความรับผิดชอบ จะโตขึ้นไปเป็นผู้ใหญ่ที่ดี ผู้ใหญ่ที่ดีก็ทําหน้าที่ของผู้ใหญ่ให้สมบูรณ์ ต่อไปเราจะชราภาพ เราจะมอบหน้าที่การงานให้รุ่นต่อไป แล้วเรามีสมบัติสิ่งใดติดตัวไปล่ะ เราจะมีสมบัติสิ่งใดเป็นสมบัติของเรา ถ้ามีสมบัติของเรา เราจะรักษาใจเรา ถ้าใจเรามีความร่มเย็นเป็นสุข ใจของเรา เห็นไหม

เพราะคนเกิดมา เกิดมาเวียนว่ายตายเกิด การเกิด ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เราจะปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติ คนเราต้องตายหมด จะตายวันตายพรุ่ง

แต่ถ้าเราปฏิบัติของเรา เราหาที่พึ่งของเรา เราก็ต้องตายเหมือนกัน เราต้องตายเหมือนกัน เราก็ต้องเตรียมตัวของเรา แต่ถ้าใครมีความคิดที่มั่นคง ใครมีความคิดที่จะประพฤติปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ ก็พยายามของตัวเองให้มันจบกันที่นี่เลย ให้มันจบ ให้มันเห็นกัน

ชีวิตนี้ ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด เราจะสร้างคุณงามความดี เราจะสร้างสิ่งใดก็แล้วแต่ มันก็จะตกอยู่สมบัติของโลกสมบัติสาธารณะ สมบัติของเรา เราจะหาของเราไป

ฉะนั้น คนเราเกิดมา คนเรามีปัจจัยเครื่องอาศัยก็ต้องหาอยู่หากินเป็นธรรมดา หาอยู่หากิน เห็นไหม ดูสิ มนุษย์ต่างจากสัตว์ เพราะมนุษย์มันมีศีลธรรมจริยธรรม สัตว์มันก็มีของมัน มันก็มีความรับผิดชอบในประสาสัตว์ ถ้าประสาสัตว์ มันก็ภพชาติหนึ่งเหมือนกัน แต่เราเกิดเป็นมนุษย์ เรามีคุณค่ากว่า เราทําสมบัติ ทําประโยชน์ของเราให้ได้มากกว่า สมบัติทางโลกเราก็ทํา เราทําหน้าที่ของเรา แต่สมบัติทางใจล่ะ

ฉะนั้น จะบอกว่า เรากลับมาแล้วมันต้องมาปรับตัวกันในเมืองไทย เรากลับมาแล้วเราจะต้องเข้างานสังคม

ก็เลือกเอา เราไม่ใช่เด็กแล้ว เราเลือกเอา แล้วคนเรานะ เวลาจิตใจถ้ามันติดกระแสสังคม มันก็อยู่กับเขาพักหนึ่ง แต่ถ้าวันใดได้สติ มันคิดได้นะ พอคิดได้มันก็อยากจะหาสมบัติของตัว เป็นอย่างนี้ คนเราเป็นอยู่อย่างนี้ ถ้าเป็นอยู่อย่างนี้ปั๊บ เราก็มีสติของเรา

ถ้าคบบัณฑิต บัณฑิตชักจูงกันไปในทางที่ดี เราก็ได้สติปัญญาไปพักหนึ่ง พอคบไปคบมาทําสิ่งใดไม่ได้ เราก็คบเพื่อน เพื่อนก็บอกว่าไว้แก่ๆ ค่อยปฏิบัติก็ได้ ตอนนี้เรายังหนุ่มๆ อยู่ เราก็ไปอยู่สังคมก่อน เออ! หาความรู้ทางสังคมก่อน มันก็ไปอยู่พักหนึ่ง พอมันคิดได้เดี๋ยวก็กลับมาอีก มันเป็นอยู่อย่างนี้

ฉะนั้น เราทําของเรา ได้สติแล้วเราก็ปฏิบัติของเรา ปฏิบัติมา เห็นไหม “กลางอาทิตย์นี้เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิแล้วได้รับความสงบใจพอสมควร”

ธรรมะนี้มันเป็นที่พึ่งอาศัย เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด พอจิตสงบแล้วมันก็ได้ความสงบพอสมควร พอมีความสงบแล้ว จิตใจเรามันมีความสงบ ความสงบนี่นะ หาซื้อไม่ได้ เวลาคนทุกข์คนยาก คนเครียด เวลาเครียดกับชีวิต เวลาแบกหามชีวิต มันเป็นความทุกข์อย่างนี้ ใครๆ ก็หาได้

ถ้ามันหาไม่ได้ ไปฟังเรื่องคนอื่นเยอะๆ สิ ถ้าเรายังไม่มีเรื่องนะ ไปฟังเรื่องคนอื่นเยอะๆ เดี๋ยวคนนู้นก็มาเล่าเรื่องทุกข์ๆ ให้ฟัง เดี๋ยวคนนู้นก็มาเล่าเรื่องนี้ให้ฟัง เดี๋ยวมันก็จะเครียดแล้ว ถ้าเอ็งไม่รู้จักนะ ไม่รู้จักจะแบกโลกนะ เอ็งไปฟังคนอื่นนินทาให้ฟังเยอะๆ เดี๋ยวคนนู้นเรื่องนั้น เดี๋ยวคนนั้นเรื่องนี้นะ เดี๋ยวเถอะ เดี๋ยวมันก็รู้เองว่า อ๋อ! มันเป็นอย่างนี้เอง

แต่ความสงบหายาก แล้วความสงบไปหาที่ไหนล่ะ ไปหาจากเรื่องฟังคนนินทา ไปฟังเรื่องคนอื่น มันจะสงบได้ไหม ไม่ได้

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงให้กําหนดพุทโธๆ ไง เราไม่ต้องการเรื่องสิ่งใด เราต้องการพุทธานุสติ เราต้องการพุทโธของเรา พอพุทโธแล้วมันก็สงบ ถ้ามันสงบแล้วมันก็มีที่พึ่ง มีที่พึ่ง มีที่ร่มเย็น

เวลาในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ใครทําสมาธิได้คือมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่งเอาไว้หลบแดดหลบฝน คนที่ทําสมาธิไม่ได้เหมือนคนอนาถาอยู่บนที่โล่งแจ้ง ฝนตกแดดออก จะทุกข์อยู่อย่างนั้นน่ะ แต่ก็ไม่ตาย

คนเรานะ โดยร่างกายมันจะมีบ้านมีเรือนที่อาศัย ไม่มีบ้านก็เช่าเขาอยู่ ถ้าไม่มีก็ไปอยู่ศาลาริมทางก็ได้ เขาปลูกไว้เป็นที่สาธารณะ มันก็มีที่หลบแดดหลบฝน แต่จิตมันไม่เป็นอย่างนั้น มันไม่มีที่พึ่งอาศัยเลย

แต่ถ้าใครมีพุทโธ มีปัญญาอบรมสมาธิ มันจะมีบ้านมีเรือน มีที่พึ่งที่อาศัย จิตสงบ เราก็มีพอของเราแล้ว ฉะนั้น ทําแบบนี้ ถ้ามันไม่เจริญก้าวหน้ามันก็ยังมีที่พึ่งอาศัย คนเรานะ ถ้าไม่มีจุดยืนเลยนะ เวลามันเครียดวิตกกังวลขึ้นมา ไปหาจิตแพทย์ ต้องไปหาจิตแพทย์ ตัวเองช่วยตัวเองไม่ได้ ต้องไปหาจิตแพทย์ให้จิตแพทย์ขุดให้

แต่ของเรา เราไม่ต้องหา เรามีธรรม เราเกิดมาเป็นชาวพุทธ มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เห็นไหม เราเป็นชาวพุทธ มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นที่พึ่งอาศัย เรามองข้ามกันไง เราไปมองข้ามว่าเงินจะเป็นที่พึ่ง ทรัพย์สมบัติจะเป็นที่พึ่ง ที่พึ่งจะเป็นวัตถุที่จะหามา เพชรนิลจินดาจะเป็นที่พึ่ง มีสมบัติเยอะๆๆ จะเป็นที่พึ่ง เราไปมองที่นั่น เราไม่มองพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง

พระธรรม สัจธรรมไง ความจริงแท้เป็นที่พึ่ง ถ้าเป็นที่พึ่ง เรามาปฏิบัติของเรา มันก็มีความร่มเย็นของเรา ร่มเย็นนี่มันมีที่พึ่ง แค่นี้ เราเปรียบเทียบได้เลย แล้วสิ่งที่ความร่มเย็น เงินซื้อได้ไหม เงินเดือนออกมันจะร่มเย็นอย่างนี้ไหม เงินเดือนออก มันจะพากันไปกินเลี้ยงไง เงินเดือนออก มันจะพาไปเที่ยวไง แต่ถ้าจิตเราร่มเย็น แล้วใครให้ได้ เราให้เราได้ นี่พูดถึงว่ามีธรรมเป็นที่พึ่ง เวลาที่มีปัญหากระวนกระวายใจ เราก็ทําของเราได้

แล้วเขาถามว่า “ความสงบอันต่อเนื่องนี้เป็นผลของธรรมเกิดใช่ไหม เคยฟังหลวงพ่อบอกว่าธรรมเกิดไม่ใช่มรรค ควรปฏิบัติอย่างไรต่อไปให้เป็นมรรคครับ”

สิ่งที่ว่าเป็นมรรคกับไม่เป็นมรรค ความจริงถ้าเป็นมรรคของฆราวาสมันได้ ศีลธรรมจริยธรรม ความดีเป็นมรรค มรรคหยาบๆ แต่คําว่า “ธรรมเกิดไม่ใช่มรรคของเรา” เพราะอะไร เพราะว่าคนปฏิบัติแล้วมันจะเอามรรคเอาผลโดยให้กิเลสหลอกไง

ถ้าพูดถึง ถ้ามันจะเป็นมรรค เวลาสุภัททะไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกว่า “ศาสนาไหนก็ว่าดี แนวทางปฏิบัติไหนก็ว่าดี ทุกอย่างก็ว่าดีหมด”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “ถ้าศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นจะไม่มีผล”

คําว่า “ผล” นี้คือโสดาบัน สกิทาคามี อนาคามี อรหัตตผล ถ้ามันเป็นผล มันต้องมีมรรค

ทีนี้เวลาที่ว่าธรรมเกิดๆ นักปฏิบัติใหม่ๆ มันเข้าใจผิด เวลาปฏิบัติไป พิจารณาไปแล้วมันรู้มันเห็นไง อย่างเช่นมีความรู้สึกเกิดขึ้น มีปรัชญาเกิดขึ้น มีความเห็นเกิดขึ้น สงสัยสิ่งใดมีคําตอบเกิดขึ้น มีความขุ่นข้องหมองใจ เวลาพิจารณาไปแล้วมันมีธรรมสนองมา ธรรมตอบเกิดขึ้น นี่มันเป็นธรรมเกิด ธรรมเกิดเพราะธรรมอันนี้มันเข้าไปชําระล้าง เข้าไปให้ได้ความชุ่มฉํ่า ความชุ่มฉํ่าอย่างนี้มันเป็นธรรมเกิดๆ

ธรรมเกิดนะ หลวงตาท่านบอกว่ากิเลสเกิด กิเลสเกิดเพราะอะไร เพราะมันมีความชุ่มฉํ่า มันมีความดีแล้วมันอยากได้ ความอยากได้ก็คือกิเลส เพราะมันไม่ใช่มรรค

แต่ถ้ามันเป็นมรรค มรรคคืออะไร มรรคคือมัคโค มัคโคคือทางอันเอก ทางอันเอกคืออะไร คืองานชอบ เพียรชอบ สติชอบ สมาธิชอบ ความชอบธรรม ถ้ามรรค มรรคมันก็เหมือนที่ว่าธรรมจักรๆ มรรคมันเป็นกงล้อ เห็นไหม กงล้อนี้มันเคลื่อนไป เห็นไหม มันหมุนของมันไป เห็นไหม

ถ้าศาสนาไหนมันมีมรรค มันมีวงล้อ มีธรรมจักร จักรนั้นมันเคลื่อนไป พอเคลื่อนไป ปัญญามันก็เคลื่อนไป พอเคลื่อนไปมันก็หมุนของมันไป พอหมุนของมันไป มันก็สํารอก มันผ่อนถ่ายสิ่งนี้ออก ถ้ามันผ่อนถ่ายสิ่งนี้ออก มันเป็นธรรมๆ ถ้ามันเป็นมรรค ถ้าเป็นมรรค มันจะเป็นโสดาปัตติมรรค สกิทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค ถ้ามันมีมรรค มันก็มีผล

ฉะนั้นว่าธรรมมันเกิดๆ สิ่งที่ว่าหลวงพ่อพูดอย่างนั้น นี่อธิบายอย่างนี้ จะอธิบายว่า เวลาสิ่งใด ใครปฏิบัติแล้วพอมาหาหลวงพ่อ หลวงพ่อบอกว่า นี่ส้มหล่น ธรรมเกิด มันไม่เป็นผลสักที

เป็นผลต้องเป็นโสดาบัน เป็นผลนะ ถ้ามันเป็นผล เป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี ฉะนั้น โดยทั่วไปเขาก็ให้ค่ากัน ให้ผลกัน ใครมีปัญญาขบปัญหาแตกเป็นโสดาบัน แล้วเดี๋ยวโสดาบันก็เสื่อม แล้วพอโสดาบันเสื่อมขึ้นมาแล้ว อาจารย์การันตี อาจารย์ก็ต้องผิด เพราะอะไร เพราะคนมันปฏิบัติไม่รู้จริง ไม่มีคุณธรรมจริงในหัวใจ มันจะเข้าใจเรื่องอย่างนี้ไม่ได้

พอเข้าใจเรื่องอย่างนี้ไม่ได้ ทีนี้พอการปฏิบัติมันกว้างขวางไง พอกว้างขวาง แนวทางปฏิบัติมันเยอะมากไง แล้วก็ให้ค่ากัน หลับตา ๒ ทีเป็นพระอรหันต์แล้ว หายใจเข้าหายใจออกทีเป็นพระโสดาบันแล้ว แล้วมันเป็นอะไรกันล่ะ เราถึงบอกมันไม่ใช่มรรค ไม่ใช่มรรค

ถ้ามรรค ๘ มันต้องสมดุลของมัน มันมีมรรค ๘ สติชอบ สมาธิชอบ ปัญญาชอบ งานชอบๆ งานคืองานทําพอดี งานอะไร งานโลกก็งานหาเงินหาทอง งานบริหารจัดการก็ต้องคิดวิธีการบริหารจัดการ แล้วงานอะไรล่ะ งานชอบ

งานรื้อภพรื้อชาติคืองานชอบ งานชอบ สติชอบ ความชอบธรรม ถ้าความชอบธรรมมันเป็นมรรค ถ้าเป็นมรรคมันจะรู้ได้ ฉะนั้น คําว่า “รู้ได้” เราจะบอกว่า สิ่งใดที่มันเป็นธรรมเกิด มันปฏิเสธไม่ได้หรอก มันเป็นแนวทางไง จากในการปฏิบัติ เราเป็นปุถุชน เราเป็นคนหนา เราก็ทําของเราให้จิตสงบ พอจิตสงบแล้วเป็นกัลยาณปุถุชน ถ้ายกขึ้นโสดาปัตติมรรค มันก็ตทังคปหาน คือปล่อยชั่วคราวๆ แต่ถ้ามันถึงที่สุดแล้วมันสมุจเฉทปหาน มันปล่อยจริง อันนั้นก็เป็นโสดาบัน ฉะนั้น สิ่งที่เป็นโสดาบัน

เวลาสิ่งที่อาการเกิดกับใจแต่ละคน สิ่งที่เกิดขึ้น เพียงแต่ว่าสิ่งที่เกิดกับเรา เราให้ชื่อมันไม่ได้ มันบอกไม่ได้ว่านี่คืออะไร เราถึงบอกว่านี่คือธรรมเกิด ธรรมมันมีไง ธรรม สัจธรรม ที่ว่าธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมเกิดก็คือธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมชาติคือการแปรปรวน ธรรมชาติคือการเปลี่ยนแปลง มันเปลี่ยนแปลงจากทุกข์มาเป็นสุข มันเปลี่ยนแปลง มันยังเปลี่ยนแปลงอยู่

ธรรมเกิดๆ ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมชาติก็เปลี่ยนแปลง แต่อกุปปธรรมที่ไม่เปลี่ยนแปลง คงที่ตายตัวที่ไม่เปลี่ยนแปลง มันคืออะไร แล้วมันเกิดอย่างไร แล้วมันมีอยู่อย่างไร ถ้ามันมีอยู่จริง นั่นน่ะผล ผลอันนั้นมันจะเกิดขึ้น ถ้าผลอันนั้นเกิดขึ้น คนที่เกิดขึ้น คนที่ได้เอง เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เขารู้เลย เขารู้ชัดเจนในใจของเขาเลย

แต่ทีนี้ส่วนใหญ่มันไม่รู้ พอมันไม่รู้ขึ้นมามันก็เลยเป็นเหยื่อไง ไปปฏิบัติกับใครเขาก็ให้โสดาบันไง ให้นู่นให้นี่ ตัวเองก็ไปชื่นชอบไง

เราจะบอกว่านั่นมันธรรมเกิด เพราะให้มา คนที่มีปฏิกิริยาในใจมันมีอยู่ มันเกิดจริง แล้วเขาให้รางวัล เราก็คิดว่าใช่เลย นั้นคือการติด นั้นคือการหลง ฉะนั้น ธรรมเกิดถึงไม่ใช่มรรค ไม่ใช่มรรคคือว่ามันไม่มีมรรค ๘

มรรค ๘ มันจะมีการบริหารจัดการของมันไป พอมันมีของมันไป ถ้ามันใช้กําลังของมันเต็มที่แล้ว การใช้กําลัง สมาธิก็ต้องอ่อนด้อยลง สมาธิมันก็เบาลง เบาลงก็ต้องทําสมาธิให้มากขึ้น ฉะนั้น เวลาวิธีการ เขาบอกว่า ควรทําอย่างไรต่อไป

ก็ภาวนาต่อไป ถ้าเราใช้ปัญญาอบรมสมาธิได้ผล เราก็ใช้ของเราไป ถ้ามันจับได้ก็พิจารณาไป พอพิจารณาไป ถ้ากําลังไปไม่ได้ เราก็กลับมาทําสมาธิ ทําสมาธิได้ก็กลับมาพิจารณาต่อเนื่องไป สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐานต้องไปด้วยกัน พอไปด้วยกัน พิจารณาไป ไอ้ที่ว่า “ปฏิบัติอย่างไรต่อไปมันถึงจะเป็นมรรค”

เป็นมรรค ผลไม้เก็บแล้วต้องบ่ม บ่มให้สุก การที่เราเอามาบ่ม เราบ่ม ถ้าเราบ่มดีมันก็จะสุก ในการปฏิบัติ ถ้าจิตใจเราบ่มเพาะดี เราทําปัญญาอบรมสมาธิ เรามีผลไม้ เรามีมรรคมีผล จะบ่มเพาะหัวใจ

ถ้ามันไม่มีเลย เราไม่มีผลไม้ เราไม่มีอะไรจะมาบ่ม แต่เรารู้วิธีการบ่ม แต่เราไม่มีผลไม้ให้บ่ม มันจะมีอะไรสุกขึ้นมาล่ะ นี่ก็เหมือนกัน เรามีใจของเราใช่ไหม เราฝึกหัดของเราใช่ไหม มันมีความสงบใช่ไหม มันมี มีใจเป็นผลไม้ มีวิธีการคือสมาธิ คือปัญญา มันจะบ่มเพาะของมัน ถ้าบ่มเพาะของมัน มันต่อเนื่องไปมันก็จะเป็นมรรคไง

ปฏิบัติอย่างไรมันถึงจะเป็นมรรค มรรคจะเกิดขึ้นมาได้อย่างไร จะทําอย่างไรให้มันจะมีมรรคขึ้นมา

มี เราค่อยๆ ทํา เราค่อยๆ ปฏิบัติ เราค่อยๆ ฝึกหัดขึ้นไป นั่นล่ะคือมรรค ถ้ามันเป็นมรรคขึ้นมา มรรคมันก็มีมรรคอย่างหยาบ มรรคอย่างกลาง มรรคอย่างละเอียด เวลาเป็นมรรคแล้วเราก็ฝึกหัดของเราบ่อยครั้งขึ้น พยายามทําของเราขึ้นมา มันจะรู้ชัดเจนขึ้นไป รู้ชัดเจนขึ้นไปเพราะอะไร เพราะมันเป็นปัจจัตตังไง มันเป็นสันทิฏฐิโกไง กาลามสูตรไง ไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์บอก ไม่ให้เชื่อแม้แต่คนการันตีว่านี่คือมรรค นี่คือผล ไม่เชื่อ ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น แต่เราปฏิบัติไป มรรคมาบ่มเพาะเราเอง เรารู้ เรารู้ พอเรารู้จริง ไม่ต้องบอก ไม่เชื่อ

หลวงปู่มั่นท่านถึงบอกเลย แม้แต่นั่งอยู่หน้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สาธุ ก็ไม่ทูลถามท่าน เพราะมันเป็นความจริง ถ้าถามก็อันเดียวกัน ถ้าเป็นความจริงจะเป็นอย่างนี้ ไม่ถามใครเลย ไม่ถามใคร ไม่อะไร แล้วเป็นความจริงด้วย แล้วอหังการด้วย

แต่ตอนนี้ถ้ามันเป็นธรรมนะ ไม่ถามใครเลย อหังการด้วย แต่วิธีการบอกไม่ถูก บอกไม่ได้ เพราะมันไม่ใช่มรรค

ธรรมเกิดมันเหมือนฟลุก เหมือนส้มหล่น มันมาเองไปเอง เราไม่ได้บริหารจัดการมัน แต่ถ้าเป็นมรรคนะ เราจะบริหารจัดการมัน พิจารณามัน แยกแยะมัน ถ้าตทังคปหาน มันปล่อยของมัน ถ้าเวลามันขาด มันขาดเห็นๆ เลย

แต่ถ้าเป็นธรรม เหมือนฝันน่ะ มันมา มาเอง อยู่กับเราชั่วคราว แล้วก็หายไปเอง เออ! เห็นไหม มันมาเองไปเอง อะไรเอง เราไม่ได้บริหารจัดการอะไรเลย นี่ธรรมเกิด

แต่ถ้ามรรคนะ เราดูเราแล เราจัดการ เราพิจารณา เราแยกเราแยะ มันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป นั่นน่ะเดี๋ยวจะรู้จะเห็น นี้ถึงจะเป็นมรรค นี้ทําอย่างไรให้เป็นมรรค

ฝึกหัดไป แล้วมันจะเป็นมรรค เอวัง

เดาธรรมไง

ถ้าเราด้นเดาของเราอย่างนี้มันก็เป็นการด้นเดา

ถ้าด้นเดาของเราแล้ว ฟังธรรมแล้ว

เพราะด้วยความสงสัยของเรา

ด้วยกิเลสของเราทําให้เราสับสน

ทําให้สับสนแล้วทําให้เราเรรวน

พอทําให้เรรวน การปฏิบัติ มันปฏิบัติก็เลยละล้าละลัง

๓

เดาธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๖ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การอธิษฐานจิตเพื่อพ้นทุกข์”

ทุกครั้งที่ปฏิบัติภาวนาก็อธิษฐานจิตให้ถึงความพ้นทุกข์ในชาติปัจจุบัน แต่จะน้อมจิตว่า อย่างน้อยขอให้มีภูมิจิตถึงพระอนาคามีขั้นอวิหา แต่ตอนหลังได้ทราบว่าพระสกิทาคามีจะกลับมาเกิดอีกเพียงชาติเดียวก็นิพพาน ส่วนพระอนาคามีนั้นยังต้องไปปฏิบัติในขั้นพรหมอีกยาวนาน ดิฉันกราบขอเมตตาท่านอาจารย์ช่วยชี้แนะด้วยเจ้าค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : ถ้าอธิษฐานนะ เราอธิษฐานว่าปฏิบัติชาตินี้ให้พ้นจากทุกข์ เราก็พยายามปฏิบัติให้พ้นจากทุกข์ไป ถ้าพ้นในชาติปัจจุบันนี้ได้ไง ทีนี้พอไปฟังเทศน์ๆ แล้วมันงงไง นี่งง อย่างน้อยถ้าปฏิบัติไม่ถึงที่สุดแห่งทุกข์ก็ขอให้ได้ขั้นอนาคามี พอขั้นอนาคามีปั๊บ พอฟังเทศน์ต่อไป ทีหลังมาทราบว่าพระสกิทาคามีเกิดอีกชาติหนึ่ง ฉะนั้น ถ้าเกิดอีกชาติหนึ่งถึงนิพพานเลย แล้วถ้าเป็นพระอนาคามี เราเกิดเป็นพระอนาคามียังต้องปฏิบัติในชั้นพรหมอีกตั้งยาวนาน

คําว่า “อีกยาวนาน” ยาวนานแค่ไหน ถ้ายาวนานแค่ไหนนะ เพราะอะไร เพราะพระสกิทาคามีมันก็ต้องผ่านอนาคามีถึงขั้นพระอรหันต์เหมือนกัน มันเป็นขั้นตอนไง ทีนี้มันมีความคิดความเปรียบเทียบของเขามันเป็นการด้นเดา

การศึกษา การฟังเทศน์มาเป็นประโยชน์ แต่เป็นประโยชน์ ถ้าเราปฏิบัติได้จริงนะ มันก็จะเข้าใจได้หมด ถ้ามันไม่เข้าได้จริง เรามาเรียงลําดับผิดกันเอง เรามาเรียงลําดับผิด เห็นไหม บางคนบอกไม่ปรารถนาสิ่งใดๆ เลย อย่างเช่นพวกมหายานเขาไม่ต้องการมรรคผล เพราะเขาปรารถนาพุทธภูมิ เขาจะสร้างบุญบารมี การเสียสละ ทําทาน เรามีความสุขมาก มีความสุขมาก พวกมหายาน แล้วพอมาเจอพวกเถรวาท พวกเรา พวกนี้เห็นแก่ตัว จะเอาตัวรอด จะเอานิพพาน เขาติฉินนินทานะ

ไอ้พวกเราพอเห็นเขาติเข้า โอ๋ย! ไม่ได้นะ เราต้องเป็นมหายานแบบเขา จะสร้างไง สร้างสมบุญญาธิการ สร้างสมต่างๆ แล้วบอกว่าเราจะนิพพานเป็นคนสุดท้าย ต้องให้มนุษย์นิพพานหมดเลย คือต้องไม่มีมนุษย์ตกค้างในโลกเลย เขาจะนิพพานเป็นคนสุดท้าย

แล้วโยมว่ามันเป็นไปได้ไหมล่ะ มันเป็นไปได้ไหมว่ามนุษย์จะเป็นพระอรหันต์หมดเลย จนเหลือเป็นคนสุดท้าย จะเอาคราวไหนก็ไม่ได้ แม้แต่สมัยพุทธกาล แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วยังทอดธุระเลยว่า โอ้โฮ! มันจะสอนใครได้อย่างไร สุดท้ายแล้วเพราะว่าสร้างสมบุญญาธิการมาหนึ่ง เพราะว่าผู้ที่สร้างสมบุญญาธิการมาก็มี แล้วถึงเวลาพรหมมานิมนต์ แล้วมาเทศนาว่าการ พระอรหันต์มาก แต่มากก็มากแบบสมัยพุทธกาล เพราะว่าปุถุชนหรือพวกเจ้าลัทธิอื่น ผู้ที่นับถือศาสนาอื่นเยอะแยะไปหมด มันมีไปหมด เห็นไหม

ฉะนั้น เราบอกว่า มหายานบอกว่า เราจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ เราจะสร้างคุณงามความดี เราจะนิพพานเป็นคนสุดท้าย

เราจะบอกว่าเป็นไปไม่ได้เลย ถ้ามีแรงปรารถนาอย่างนี้นะ บอกว่าต้องให้คนเป็นพระอรหันต์หมดแล้ว แล้วเราจะเดินเป็นคนสุดท้าย เป็นไปไม่ได้ เป็นไปไม่ได้

แต่ถ้ามีแรงปรารถนา คิดกันอย่างนั้น เขาทํากันอย่างนั้น พอเราฟังไง ไอ้คนฟังฟังแล้วมัน เออ! แสดงว่าท่านจิตใจเมตตามาก ท่านจะเป็นคนสุดท้ายเลย อย่างไรเราก็นอนใจแล้ว เพราะมีคนอยู่ข้างหลังเรา มีคนสุดท้ายคอยเข็นเราขึ้น พวกเราสบายใจเนาะ อย่างน้อยก็มีพระโพธิสัตว์จะตรัสรู้เป็นคนสุดท้าย สุดท้ายต่อจากเรา แสดงว่าเราก็มีโอกาสจะได้เป็นพระอรหันต์แน่นอน เพราะว่าจะมีคนมาต่อสุดท้ายจากเรา มันก็เลยนอนใจกันไปหมด หนึ่ง

สอง อํานาจวาสนาของคนนะ มันเป็นไปได้ยาก

นี่พูดถึงว่า เวลาเราไปฟังธรรมแล้วเรามาเรียงลําดับกันเอง เราคิดกันไปเอง ถ้าเราคิดกันไปเอง เราก็คิด เราคิดแล้วมันจะถูกต้องหรือเปล่าล่ะ คิดโดยกิเลสก็ด้วยอวิชชา ฉะนั้น แสดงว่าพวกมหายาน อาจริยวาท อาจริยวาทคือเชื่อตามๆ อาจารย์ไง

ฉะนั้น ในกาลามสูตรขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อแม้แต่อนุมานว่าจะได้เหมือนความคิดเรา ไม่ให้เชื่อว่าเราใช้ปัญญาแล้วมันลงตัว ไม่ให้เชื่อทั้งนั้นน่ะ

กาลามสูตร พระพุทธเจ้าบอกไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้นเลย แล้วถ้าไม่ให้เชื่อแล้ว สิ่งที่เราเอามาเรียงลําดับมันจะเป็นไปได้ไหม ฉะนั้น พอเรียงลําดับเป็นไปได้ ทีนี้เราก็เป็นปัญหาเลย เป็นปัญหาเขียนมาถาม “ทุกครั้งที่ปฏิบัติธรรม อธิษฐานตั้งจิตเลยว่าจะพ้นทุกข์ในชาติปัจจุบันนี้ หรืออย่างน้อยที่สุดก็ต้องอนาคามี”

ถ้าเราตั้งเป้าอย่างนี้ อธิษฐานบารมี บารมี ๑๐ ทัศ ทานบารมี ศีลบารมี ขันติบารมี อธิษฐานบารมี อธิษฐานบารมีคือเป้าหมาย เป็นบารมี ๑๐ ทัศ เป็นจุดเป้าหมายของพระโพธิสัตว์ที่จะปรารถนาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหนึ่ง เป็นบารมี ๑๐ ทัศ บารมี ๑ ใน ๑๐ นั้น

ฉะนั้น ถ้าเราอธิษฐาน เราตั้งเป้า อันนี้ก็เป็นเป้าหมายของเรา ถ้าเป็นเป้าหมายถูกต้องไหม ก็ถูก แต่เราก็ต้องพยายามขวนขวายของเรา ทําให้มันถึงที่สุดแห่งทุกข์ ถ้ามันทําได้ก็ปฏิบัติของเราไป

ทีนี้พอปฏิบัติไปแล้ว เวลาตั้งเป้าหมาย ดูสิ เขาว่า อย่าเชื่อในอารมณ์ความรู้สึกของเราเองนะ เพราะมันแปรปรวนตลอดเวลา เวลาจิตใจเรา เรามีเหตุมีผล เราก็ตั้งเป้าหมายได้ พอทําไปแล้วนะ โอ้โฮ! ถ้าเราไปนิพพานก่อนแล้ว แล้วพวกญาติพี่น้องอยู่ที่นี่เขาจะตามเราไม่ทัน เขาจะอยู่ที่นี่ ห่วงไปหมดแหละ เออ! ลดแล้ว ลดขั้นไปเรื่อยๆ สุดท้ายแล้วก็จะเป็นพระอรหันต์องค์สุดท้าย จะให้เขาไปหมด แล้วเราเป็นองค์สุดท้าย นี่เวลาจิตมันตก

เวลาจิตมันคิดดีนะ มันคิดดีมากๆ เห็นไหม หลวงตาท่านพูดนี่ซึ้งมาก จิตคนนี้เป็นได้หลากหลายนัก ดี ดีได้สุดๆ เวลามันคิดดีนะ มันคิดได้สุดๆ เลย ถ้าเวลาปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ยิ่งสุดยอดของหัวใจเลย สุดยอดของคุณงามความดีเลย แต่เวลามันร้ายนะ มันร้ายสุดๆ นะ มันทําลายเขาได้ทั่วนะ แล้วสุดท้ายนะ มันไม่มีที่จะทําลายใครแล้ว คนอื่นแล้ว ทําลายตัวเอง สุดท้ายความคิดคิดถึงฆ่าตัวตายได้ มันคิดถึงทําลายตัวเองนะ

ถึงว่า เวลาดีมันดี ดีได้สุดยอดเลย แต่เวลามันร้ายนะ จิต เวลามันร้ายมันทําลายแม้แต่ชีวิตเราเลยนะ ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้นะ “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

ไอ้ความประมาท ความขาดพลาดพลั้งสติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าตรงนี้เป็นโทษมากเลย ถ้าเราไม่ประมาท ไม่เลินเล่อ เรามีสติปัญญา เราพยายามขวนขวายของเรา อย่าให้สิ่งนี้มาครอบงําหัวใจ ถ้าสิ่งนี้มาครอบงําหัวใจ เราตั้งเป้าหมายนี่ถูกต้อง เราตั้งเป้าหมายไว้ดีเลย เราตั้งของเราจะพ้นจากทุกข์ให้ได้ ไม่ได้ก็เป็นพระอนาคามีก็พอ ถึงพระอนาคามีเพราะว่าพระอนาคามีก็จะไปสุกเอาข้างหน้าไง ทีนี้พอสุกข้างหน้า ก็มาคิด “ตอนหลังได้ทราบมาว่าพระสกิทาคามีกลับมาเกิดอีกชาติเดียว”

กลับมาเกิดชาติเดียว เขายังไม่ได้อนาคามี พระสกิทาคามีมันจะมีวุฒิภาวะสูงกว่าพระอนาคามีได้อย่างไร ฉะนั้น เราบอกว่า พระอนาคามีไปอยู่บนพรหมแล้วต้องทําอีกนาน เพราะอายุของพรหมไง ก็เหมือนแมลงวันกับเรา เราก็ชาติหนึ่งนะ แมลงวันมัน ๗ วัน แมลงวันมันก็ภูมิใจมันนะว่าอายุมันยืนนะ แมลงวัน แมลงวันมัน ๗ วันหมดอายุขัยมันใช่ไหม ไอ้เรา ๑๐๐ ปี โอ๋ย! เราก็ลําบากลําบน ลําบากลําบน แป๊บเดียวหมดแล้ว มันเป็นภพ เป็นมิติไง

ฉะนั้นบอกว่า เป็นพรหมอีกยาวไกล

ยาวไกลก็อายุของพรหม แต่เราพอไปเป็นพรหมแล้วมันก็เหมือนอายุขัย มันเป็นเรื่องธรรมดา แต่เราบอกว่า โอ้โฮ! อายุพรหมมาคํานวณกันไง นั่นเขาคํานวณกัน สวรรค์ ถ้าคํานวณ ๑๐๐ ปีของเราเท่ากับสวรรค์ ๑ วัน ถ้าอายุขัยเขาบอกว่าเขาคํานวณแล้วนะ ๙ ล้านปีเท่ากับอายุขัยหนึ่งของเทวดา อ้าว! แล้วพรหมล่ะ

นี่เขาคํานวณ ไอ้นี่อยู่ในภาคปริยัติ ทางวิชาการเขาคํานวณกัน คํานวณว่า ถ้าอายุขัย อายุขัยของเราในโลกมนุษย์ ๑๐๐ ปีของเรา มนุษย์ ๑๐๐ ปีเท่ากับสวรรค์วันหนึ่ง แล้วถ้าอายุขัยของเขา เขาคํานวณแล้ว ๙ ล้านปี ถ้า ๙ ล้านปี แล้วคิดดูสิ เป็นพรหม พรหมอีกยาวไกลๆ นี่แค่สวรรค์นะ เดี๋ยวมันไปอีก

ฉะนั้น ตรงนี้ไม่ต้องเอามาพูด ถ้าเอามาพูดอย่างนี้ปั๊บ เราคาดหมายเดาธรรม เราด้นเดาของเราเองไง ทีนี้ด้นเดา พอบอกว่า ตอนหลังมาทราบว่าพระสกิทาคามีกลับมาเกิดอีกเพียงชาติเดียว ส่วนพระอนาคามียังต้องปฏิบัติอีกยาวไกล

โอ้โฮ! เห็นไหม นี่เดาธรรม พอเดาธรรมขึ้นมา ถ้าเป็นพระอนาคามี พระอนาคามีคือไม่กลับมาเกิดอีกแล้ว พระอนาคามีสูงกว่าพระสกิทาคามีมาก พระสกิทาคามี กามราคะปฏิฆะอ่อนลง แต่กามราคะปฏิฆะมันยังฝังใจอยู่ ถ้าฝังใจอยู่ ถ้าทําลาย ทําลายกามราคะปฏิฆะ อสุภะ ขั้นของการปฏิบัติตรงนี้แรงมาก แรงมาก หลวงตาใช้คําว่า “นํ้าป่า” ปัญญานํ้าป่ามันรุนแรง มันซัด มันโหมใส่ เรื่องอสุภะ ระหว่างที่เราจะข้ามจากกามราคะปฏิฆะไป อันนี้รุนแรงมาก

แล้วรุนแรงนะ พระสกิทาคามีผ่านมาแล้ว ทําไมจะเป็นพระอนาคามีต้องรุนแรงขนาดนั้น แล้วบอกว่าพระสกิทาคามีกลับมาเกิดอีกชาติเดียว

กลับมาเกิดอีกชาติเดียวก็ต้องมาปฏิบัติเป็นพระอนาคามีนี่

เออ! แล้วพระอนาคามีไปแล้วมันยังอีกยาวไกล โอ๋ย! พระสกิทาคามีดีกว่า

เห็นไหม เดาธรรมไง ถ้าเราด้นเดาของเราอย่างนี้มันก็เป็นการด้นเดา ถ้าด้นเดาของเราแล้ว ฟังธรรมแล้ว เพราะด้วยความสงสัยของเรา ด้วยกิเลสของเราทําให้เราสับสน ทําให้สับสนแล้วทําให้เราเรรวน พอทําให้เรรวน การปฏิบัติ มันปฏิบัติก็เลยละล้าละลัง ถ้ามีครูบาอาจารย์นะ ถ้ามีหลวงปู่มั่นอยู่นะ ท่านตบเลย

หลวงตาท่านบอกว่ามีปัญหาขึ้นมา หลวงปู่มั่นท่านล้มโต๊ะ ล้มโต๊ะคือว่าสิ่งที่เป็นข้อมูล สิ่งที่เป็นที่เราวิตกกังวล ท่านลบทิ้งเลย แล้วให้เราหาใหม่ หลวงตาบอกเวลาท่านใส่นี่ทุกข์มาก ถ้าเถียงด้วยเหตุผลมันเถียงกันไม่จบไง

ครูบาอาจารย์ท่านเถียงด้วยเหตุผลนะ ไอ้เรานี่สีข้างถูใหญ่เลย ถูใหญ่ เพราะไม่รู้ แล้วเราไม่รู้ เราจะสู้ ก็สีข้างไง ครูบาอาจารย์ท่านพูดเหตุผลใช่ไหม นั่นเป็นธรรม ไอ้เราฟังแล้วก็สีข้างแถไปเรื่อย แถไปจนเลือดนี่แดงหมดเลย แล้วยังชนะอีกนะ ยังชนะครูบาอาจารย์อยู่ ครูบาอาจารย์เหตุผลฟังไม่ขึ้น เหตุผลฟังไม่ได้หรอก ของเราดีกว่า เลือดซิบๆ มันยังว่าของมันดีกว่าอยู่เลย กิเลสมันเป็นแบบนั้นน่ะ ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์อยู่ ท่านจะล้มโต๊ะเลย

หลวงตาท่านพูดบ่อย เวลาขึ้นไปหาหลวงปู่มั่นนะ มันเป็นวาสนาเรา ขึ้นไปด้วยเหตุด้วยผล ขึ้นไปนี่ล้มโต๊ะ ล้มโต๊ะหมายความว่าพลิกเลย ล้มหมดเลย แล้วไปหาเอง ไปหาเอาเอง เพราะถ้าเถียง มันเอาสีข้างเข้าถู พอเอาสีข้างเข้าถู มันเสียเวลา เสียเวลาด้วย แล้วหาเหตุผลมาเสริมทิฏฐิของตัวเอง โอ้! เราได้ขึ้นไปหาท่านแล้ว ท่านพูดอย่างนี้ตีความเข้าข้างตัวเองหมดเลย ท่านรับประกันเราด้วย ท่านว่าเราถูกด้วย

สีข้างนี่เลือดซิบๆ มันยังบอกว่ามันถูก แล้วมันดี อาจารย์ยังชมเราอีกนะ แล้วก็ติดอยู่อย่างนั้นน่ะ ภาวนาไปอย่างนั้นน่ะ ล้มลุกคลุกคลานไปอยู่อย่างนั้นน่ะ จนวันใดไปจนตรอกนะ เอ๊! หรือมันไม่ใช่วะ แต่เอ๊! ก่อนนะ มันไม่ยอมรับหรอก กิเลสนี่ มันเอ๊ะก่อนนะ เอ๊ะ! ชักเอะใจ พอเอะใจแล้วนะ มันค่อยหาเหตุผลนะ เอ๊! หรือว่า หรือว่า...หรือว่านะ มันยังไม่ยอมรับ ไม่ยอมรับหรอก ใครไม่เคยเจอกิเลส ไม่รู้จักกิเลส กิเลสมันร้ายอย่างนี้

แล้วพอเราคุยกันเอง ด้วยปัญญาเราเอง เราก็ว่าเรารู้ เราชัดเจนอย่างนั้นน่ะ แล้วไปเจอครูบาอาจารย์นะ ถ้ากิเลสมันสุมไฟสุมขอนในหัวใจนะ มันจะมีความน้อยใจเลย อาจารย์ลําเอียง เวลาคนอื่น รับประกันเขาไปหมด เวลาเราไม่ยอมรับ มันน้อยใจ มันทุกข์ใจนะ ดูสิ มันทําลายเราแล้วนะ มันยังเอาฟืนเอาไฟสุมอีกนะ เผาอีกนะ เผาเสร็จแล้วยังว่าตัวเองถูกอีกนะ แล้วเวลาครูบาอาจารย์ท่านผ่านมาแล้ว ท่านรู้จักกิเลสไง รู้จักกิเลส แต่เอามาตีแผ่ให้เราเห็นได้อย่างไร เราเห็นไม่ได้หรอก ท่านถึงล้มโต๊ะ ล้มโต๊ะเลย

อันนี้ก็เหมือนกัน มันเป็นความเห็นผิด บอกว่า สกิทาคามีมาเกิดอีกเพียงชาติเดียวก็นิพพาน ส่วนพระอนาคามีต้องไปอยู่บนพรหม ปฏิบัติอีกยาวนาน

อนาคามี คุณสมบัติ ดูสิ เวลาในมุตโตทัย หลวงตาท่านบอกว่า หลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์ ท่านเทศน์ละเอียดกว่านี้เยอะ แต่เวลามุตโตทัย เขาจํามาได้ขนาดนั้น มันวุฒิภาวะเขาจํามา บอกว่า ที่ว่าทองคํา ทองคําที่มันสกปรกไง ทองคําในร้านกับทองคําในเหมือง ทองคําในเหมืองก็มีแร่ธาตุอื่นเจือปน เราไปทําเหมืองทองมาแล้วเราต้องไปหลอม กว่าจะเป็นทองคําขึ้นมา

นี่ก็เหมือนกัน เป็นพระโสดาบันมันก็มี ถ้าเราเป็นปุถุชน เราไม่มีอะไรเลย เพราะไม่มีคุณธรรมสิ่งใดๆ เลย มีแต่อามิส มีแต่บุญที่เป็นอามิสที่จะเวียนว่ายตายเกิด แต่เวลาปฏิบัติไปแล้วถ้าเป็นโสดาบันมันจะมีทองคํา มีสัจธรรม ๒๕ เปอร์เซ็นต์ มีอวิชชา มีกิเลสอีก ๗๕ เปอร์เซ็นต์ ถ้าเป็นสกิทาคามีจะมีคุณธรรม ๕๐ เปอร์เซ็นต์ มีกิเลสอีก ๕๐ เปอร์เซ็นต์ ถ้าเป็นพระอนาคามีมีคุณธรรม ๗๕ เปอร์เซ็นต์ มีกิเลสอีก ๒๕ เปอร์เซ็นต์ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ที่เป็นอวิชชา ถ้าเป็นพระอรหันต์นี่ทองคําบริสุทธิ์ ทองคําบริสุทธิ์ที่เขาหลอมแล้ว ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ นี่เวลาเป็นธรรมขึ้นมา มันเป็นขั้นตอนๆ ของมันไป

นี่ก็เหมือนกัน อนาคามีมันต้องสูงกว่าสกิทาคามี สกิทาคามีเกิดมาอีกชาติเดียว ชาติเดียวหมายความว่าเกิดมาแบบเรา เกิดมาแล้วต้องมาปฏิบัติให้เป็นอนาคามี ผ่านอนาคามีไปแล้วมันถึงเป็นพระอรหันต์

แต่ถ้าเป็นพระอนาคามีไปแล้ว เราเป็นพระอนาคามีไปแล้วอยู่บนพรหม อยู่บนพรหมมันลงมาไม่ได้อยู่แล้ว มันไม่มีเศษกิเลสที่จะเกิดมาในกามภพ มันเป็นไปไม่ได้ มันอยู่ขั้นของพรหมนั้น แล้วขั้นของพรหมนั้น อายุขัยของพรหมก็เป็นแบบนั้น ฉะนั้น ถ้าเป็นแบบนั้นแล้วสิ้นสุดไป

ทีนี้ถ้าเวลาไปฟังเทศน์ๆ เทศน์ของหลวงตาเองนี่แหละ หลวงตาท่านบอกว่าท่านไปวัดที่บ้านผือ ที่ไปเป็นโรคเสียดอก ท่านบอกว่ามันเสียดอก ต้องตาย ไม่อยากตาย เพราะรู้ว่าตายนี่อนาคามี ตายแล้วไปเกิดบนพรหม มันยังอีกยาวไกล ถ้ากลับมาประพฤติปฏิบัติ ท่านใช้ธรรมโอสถ กลับมากําหนดจิต จิตสงบแล้วพิจารณาจนโรคภัยไข้เจ็บนั้นหาย พอหายแล้วท่านก็ปฏิบัติของท่านจนถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ ตอนนี้ตายเมื่อไหร่ก็ได้ เพราะอะไร เพราะไม่ไปเกิดบนพรหมแล้ว รู้แล้ว นักปฏิบัติเป็นอย่างนี้ มันจะรู้ของมันนะ เป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี แต่ถ้ามีสติปัญญาจะรู้ของมันเป็นอย่างนี้

แต่ส่วนใหญ่แล้วพอปฏิบัติไปแล้ว พอเป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี มันบอกเป็นพระอรหันต์ เพราะมันให้ค่าตัวเองสูงกว่าข้อเท็จจริง

แล้วบอกว่า เป็นพระอริยบุคคลจะมีความรู้สึกอย่างนี้ได้อย่างไร

อ้าว! เดี๋ยวปฏิบัติไปก็จะรู้ รู้ไม่รู้ เดี๋ยวรู้เอง ถ้ามันเป็นพระอริยบุคคลแล้วมันต้องรู้ตามข้อเท็จจริง อย่างนั้นพระโสดาบันเขาก็ไม่ติดเป็นพระโสดาบันน่ะสิ พระสกิทาคามีก็ไม่ติดน่ะสิ ใครปฏิบัติแล้วต้องเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น ทําไมบางองค์เป็นพระโสดาบันแล้วตายไป บางองค์เป็นพระสกิทาคามีแล้วตายไป ทําไมคนปฏิบัติแล้วไม่ปฏิบัติให้สิ้นกิเลสไปล่ะ เห็นไหม เพราะเขาติด นี่กิเลสของคน ความปรารถนาของคน

นางวิสาขาเป็นพระโสดาบัน แล้วก็เป็นพระโสดาบันตายไป พระอานนท์เป็นพระโสดาบัน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน ร้องไห้ ฟังนะ พระโสดาบันร้องไห้ ร้องไห้ว่า เราเป็นพระโสดาบัน เรายังต้องการคนชี้นําอยู่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะปรินิพพานเสียแล้ว พระโสดาบันร้องไห้เลย ไม่มีคนบอก ร้องไห้

“อานนท์ เธอร้องไห้ทําไม”

“องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะนิพพานแล้ว”

“อานนท์ เธออย่าร้องไห้ไปเลย เธอได้เป็นผู้ที่สร้างสมบุญญาธิการไว้มาก เธอได้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้บุญมาก อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา ๒๐ กว่าปีนี้ได้บุญมาก ได้ฟังเทศน์มาเยอะมาก อีก ๓ เดือนข้างหน้าเขาจะมีการสังคายนา เธอจะได้เป็นพระอรหันต์ในวันนั้น”

นี่เป็นพระโสดาบันยังร้องไห้ ไม่มีคนบอกคนชี้ทาง มันทุกข์ของมันน่ะ แล้วบอกไม่ติดๆ...เดี๋ยวจะรู้ ติดหรือไม่ติด

ฉะนั้นบอกว่า ที่ว่าจะเป็นพระสกิทาคามีกลับมาเกิดอีกชาติเดียว

กลับมาเกิดนี่จริง จริงเพราะอะไร เพราะมันอยู่ในกามภพ มันยังเกิดเป็นมนุษย์ได้ เกิดเป็นเทวดาได้ แต่เป็นพรหมแล้วเกิดบนเทวดาไม่ได้ ไม่ได้แล้ว เพราะว่าคุณสมบัติมันขาดไปแล้ว มันจะกลับมาจูนเข้ามาเกิดเป็นเทวดา เป็นมนุษย์ไม่ได้ เพราะเป็นพระอนาคามี แต่พระสกิทาคามีนี่ได้ เพราะกามราคะปฏิฆะ กามภพ กามราคะ กามภพมันยังจูนกันได้ ภพชาติมันยังสืบต่อกันได้ ฉะนั้น พอกลับมาแล้วมันก็ต้องมาปฏิบัติอีก

ฉะนั้น คําถามท่อนแรกดีที่สุด “ทุกครั้งที่ปฏิบัติภาวนาอธิษฐานจิตให้ถึงความพ้นทุกข์ในชาติปัจจุบัน และจะน้อมจิตว่า อย่างน้อย อย่างน้อยขอให้ภูมิจิตถึงพระอนาคามี”

แต่คําถามที่สองนี่ เออ! “ตอนหลังมาทราบว่าพระสกิทาคามีกลับมาเกิดอีกชาติเดียว ส่วนพระอนาคามีต้องปฏิบัติอีกตั้งยาวไกล ก็เลยอยากได้สกิทาคามีขึ้นมาอีก”

อ้าว! ทีแรกก็ปรารถนาจะพ้นทุกข์ ปรารถนาถึงพระอนาคามี พอมารู้ว่าพระสกิทาคามีเกิดมาอีกชาติเดียว ยังจะกลับมาเกิดอีก แต่พระอนาคามีไม่กลับมาเกิดอีกแล้ว ไม่กลับมาเกิดอีกแล้ว เกิดบนพรหม แล้วปฏิบัติในภพชาติของพรหมนั้น แล้วสิ้นกิเลสไป อันนี้ข้อเท็จจริง ฉะนั้นถึงบอกว่า เดาธรรมแล้วก็เป็นอย่างนี้ เดาธรรมแล้วไปไม่ถูก เดินหน้าก็ไม่ได้ ถอยหลังก็ไม่ถูก

วงกรรมฐานเขาติดครูบาอาจารย์กันอย่างนี้ ติดครูบาอาจารย์เวลาเราไปกังวล เราไปรู้อะไรแล้วมันวิตกกังวล ครูบาอาจารย์จะแก้ให้ หลวงตาท่านบอกว่า ถ้าเราจะแก้ของเราเองนะ

๑. เสียเวลา เพราะเสียเวลาหมายความว่าต้องลองผิดลองถูก ลองผิดลองถูก เสียเวลามาก

๒. ฟั่นเฟือนได้ เสียหายได้ เสียหายเพราะว่ามันมีเหตุมีผลชักนําน้อมนําจนกิเลสมันสร้างเหตุผลจนเราเชื่อ เราหลงไปเลย ผิดพลาดไปเลย

การแก้ไขตัวเอง

๑. เสียเวลา ถึงจะไปถูกก็เสียเวลา

๒. กิเลสสามารถใช้เหตุใช้ผลชักนําชักจูงเราไปในทางที่ผิด ในทางที่เป็นมิจฉาทิฏฐิได้เลย

แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านผ่านอย่างนี้มาแล้ว ท่านตบทีเดียวจบเลย ตบ แพะ! หลวงตาท่านบอกว่า ถ้ามีปัญหาปั๊บ จะเข้าหาหลวงปู่มั่นทันที ถ้ามีปัญหาจะเข้าหาหลวงปู่มั่นทันที เพราะท่านผ่านมาแล้ว คนผ่านมาแล้วจะรู้เล่ห์กลของกิเลส คนไม่เคยผ่านจะไม่รู้เล่ห์กลของมันเลย ถ้าไม่รู้เล่ห์กลของมัน เสร็จมัน แล้วมันคือใครล่ะ

เวลาโทษ โทษคนอื่นทําร้ายเราทั้งนั้นน่ะ ไม่โทษใจเราเองทําร้ายเราเอง ไม่โทษกิเลสในใจเราทําร้ายเรา ถ้าทําร้ายเรา เราปฏิบัติมีครูบาอาจารย์ กรรมฐานถึงติดครูบาอาจารย์ ติดเพราะเหตุนี้ จบ

อันนี้สิ อันนี้หนักกว่า

ถาม : เรื่อง “ขณะ”

รบกวนเรียนถามหลวงพ่อเรื่องหลวงตาบอกว่าพระอาจารย์สิงห์ทองไม่มีขณะ คําว่า “ขณะ” ของหลวงตาคืออะไรคะ

ตอบ : นี่เหมือนกัน เวลาขณะ ขณะในวงกรรมฐานเขาจะรู้ ขณะคือการจบกระบวนการเป็นชั้นเป็นตอน

“ขณะ” เราเริ่มต้นกระบวนการ ทําสิ่งใดก็แล้วแต่ เริ่มต้นโครงการ ต้องมีการเริ่มต้นโครงการ ระหว่างดําเนินการโครงการนั้น เวลาจบโครงการนั้นน่ะ สรุปบัญชีจบ ๑ โครงการ ขณะที่ว่าเราสรุปบัญชี ปิดบัญชี นั้นคือขณะ ขณะที่ปิดบัญชีได้ จบกระบวนการ นั้นคือขณะ

ฉะนั้น เวลาจะเป็นขณะ ขณะในพระไตรปิฎกก็พูดถึง เวลาครูบาอาจารย์ท่านจะพูดถึงตรงนี้ว่า ใครปิดโครงการได้ ใครปิดบัญชีได้ ใครปิดโครงการเป็นโสดาบัน ใครปิดบัญชีเป็นสกิทาคามี ใครปิดบัญชีเป็นพระอนาคามี ใครปิดบัญชีเป็นพระอรหันต์ แล้วปิดบัญชีนี่ปิดอย่างไร แล้วรายรับรายจ่ายรวมแล้วปิดบัญชี นี่คือขณะ ถ้าขณะจิตนะ ขณะที่เป็นความจริง

ขณะนี้ ถ้าคนอย่างเรา เราไม่มีธุรกิจอะไร เราไม่มีรายรับรายจ่ายอะไร แล้วเราไปปิดบัญชีอะไร เราไม่มีบัญชีให้ปิด เพราะเราไม่มีบัญชี เราจะปิดอะไร ถ้าไม่มีบัญชี ไม่มีบัญชี เอ็งก็ไม่ทําอะไรน่ะสิ เอ็งก็ไม่มีสถานะ ไม่มีอะไรเป็นสมบัติของเอ็ง เพราะเอ็งไม่มีที่มาที่ไป

นี่ไง วงกรรมฐานถึงเวลาพูดธรรมะกันเขาพูดกันอย่างนี้ไง อย่างเช่นหลวงตาท่านไปหาหลวงปู่แหวน ถามปัญหาแรกขึ้นไปเลย ท่านปิดบัญชีได้ เออ! มีบัญชี ถามซํ้าเข้าไปเลย ท่านขยายความหมดเลย จบ “มหามีอะไรว่ามา มีอะไรสงสัย ค้านมาได้เลยนะ” ถ้าบัญชีนี้รายรับรายจ่ายมันผิด หรือมีการคดโกง หรือว่าบัญชีใดไม่ถูกต้อง ว่ามาๆ

หลวงตาท่านบอกว่า “ไม่หรอกครับ ผมหาฟังธรรมะอย่างนี้” กราบหลวงปู่แหวนด้วยความซาบซึ้งใจ เห็นไหม “ขณะ” พูดได้ถูกต้อง

แต่นี่บอกว่า ถ้าของอาจารย์สิงห์ทองที่ว่าไม่มีขณะ

ของอาจารย์สิงห์ทองก็เป็นของท่าน ก็ขณะของอาจารย์สิงห์ทองเป็นแบบนั้น ถ้าความเห็นเรา ถ้าความเห็นของอาจารย์สิงห์ทองไม่มีขณะ แต่บอกว่า เราว่าขณะของอาจารย์สิงห์ทองเป็นแบบนั้น ในความเห็นเรา แต่ความเห็นหลวงตาท่านว่าอย่างนั้น

ฉะนั้น เขาบอกว่า ขณะของหลวงตานั่นคืออะไรคะ

นี่ไง ขณะของหลวงตาคืออะไรคะ คือคนไม่รู้ ถ้าคนไม่รู้พูดถึงขณะ ถ้าพูดกับคนไม่รู้ก็คือไม่รู้นะ ถ้าคนไม่รู้ เขาก็จะไม่รู้เรื่องของเขา ถ้าพูดถึงว่าไม่มีขณะหรือ อ๋อ! ขณะก็เหมือนกัปปิ กปฺปิยํ กโรหิ บอกว่ากัปปิหรือยัง บอกว่า อ๋อ! กะปิไม่ได้เอามา ต้องไปซื้อที่ตลาด ถ้าได้กะปิมา เดี๋ยวจะมาตําให้ อ้าว! ตํานํ้าพริกไปก่อนนะ เดี๋ยวกะปิตามมาทีหลัง

เพราะ กปฺปิยํ กโรหิ เขาไปพูดถึงกะปิที่ตํานํ้าพริก ไอ้ขณะนี่บอกขณะ อ๋อ! ขณะที่ลงจากรถเมื่อกี้นี้ไง ก็ว่าไปไง เพราะคนไม่เป็น เพราะคนไม่เป็นนะ

เราไปอ่านหนังสือเจอ มีครูบาอาจารย์อยู่ ๒ องค์ พูดอย่างนี้เลยนะ เขาเขียนเป็นตําราเลย เขียนเป็นวิชาการ เป็นการปฏิบัติของเขา แล้วเขาก็วงเล็บเปิดนะ เวลาขณะของเขานะ ดังต๊าบ! เลยนะ เอ๊ะ! เราก็งงเว้ย ขณะอะไรดังต๊าบ! เลยนะ ขณะของเอ็งนี่ตังเมหรือ เอ็งดึงตังเมแล้วเอ็งตัดใช่ไหม มันก็เลยดังต๊าบ! เลยน่ะ

นั่นน่ะมันบอกถึงวุฒิภาวะของเขาเอง ขณะดังต๊าบ! เลย ดังต๊าบ! เราดึงหนังยางก็ได้ แล้วเราเอากรรไกรตัดสิ มันสะบัด พับ! เลย อันนี้เขาไปสมมุติ ถ้าคนไม่เป็นพูดอย่างนั้นน่ะ ถ้าขณะของเขา ไอ้นั่นมันขณะตังเม ถ้าตังเมเป็นอย่างนั้นมันก็เป็นอย่างนั้น ฉะนั้น ถ้าคนไม่รู้จักขณะ อธิบายไม่เป็น เห็นไหม

ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ถ้าใครเห็นตถาคต ครูบาอาจารย์ของเรานะ ถ้ามีคุณธรรมนะ เวลาพูดธรรมะขึ้นไปแล้ว เวลาเราฟังเหตุฟังผลแล้วเราเปิดพระไตรปิฎกสิ ตรงกันๆๆ เลยล่ะ

แต่ถ้าสมมุติเรา เรานี่โง่มากเลย แต่เราจะแสดงธรรม กูอ้างพระไตรปิฎกหมดเลย พระไตรปิฎกว่าอย่างนั้น พระไตรปิฎกว่าอย่างนี้นะ แล้วเราอธิบายไปเลยนะ พอฟังแล้วเราไปเปิดพระไตรปิฎกสิ ไปไหนมา สามวาสองศอก มันไม่เห็นไปทางเดียวกันเลย ทําไมมันไปแยกกันหมดเลย มันไม่เข้าทางกันเลย

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก มันจะไม่มีขัดไม่มีแย้งกัน มันจะไปในแนวทางเดียวกันถ้าใครปฏิบัติได้จริง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “ขณะของหลวงตาคืออะไรคะ”

อธิบายไปขนาดไหนเราก็ไม่รู้หรอกค่ะ เพราะอธิบายไป “ขณะ” เราเพียงแต่เข้าใจว่า เหมือนกับเริ่มโครงการปิดบัญชี ถ้าปิดบัญชี อย่างเช่นตทังคปหาน เราเริ่มทําโครงการแล้ว แล้วเราก็มีรายรับรายจ่าย ถ้ารายรับมันไม่สมกับรายจ่าย เราก็ขาดทุน

ถ้าเราปฏิบัติไป สมาธิเราไม่ดี ใช้วิปัสสนาไปแล้วไม่ก้าวหน้า นี่รายจ่ายมากกว่ารายรับ ตัวแดงโร่มาตลอดเลย อ้าว!

แต่ถ้าเราปฏิบัติของเราไป เราใช้ปัญญาของเราไป รายรับรายจ่าย รายรับ มันมีรายรับขึ้นมา มีรายรับขึ้นมา รายรับมันดีขึ้น ปฏิบัติไปแล้วเวลามันใช้สติปัญญาไป เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม พิจารณาไปแล้วมันปล่อยๆ ตทังคปหาน เห็นไหม นี่รายรับมากกว่ารายจ่าย

พอรายรับมากกว่ารายจ่ายมันก็เขียวมาเลย มีเงินสะสม มีเงินทุกอย่างมาพร้อม มีกําไรมาพร้อม มันมีความสุขไง มันมีความว่าง มันมีความสุข มันสงบระงับ แต่ไม่มีขณะ ไม่มีขณะ

ขณะที่บริษัทเราตั้งบริษัทขึ้นมา เรามีกิจการของเราขึ้นมา มันมีรายรับรายจ่าย มันมีกําไร มีขาดทุน เดี๋ยวกําไร เดี๋ยวขาดทุน การภาวนาของคน เวลาภาวนาขึ้นไปแล้ว ถ้าภาวนาดีๆ ขึ้นมา จิตมันจะเจริญงอกงามขึ้นมา มันต้องเสื่อมเป็นธรรมดา คนปฏิบัติ ถ้านักปฏิบัตินะ ไม่เคยจิตเจริญแล้วจิตเสื่อม ไม่ใช่นักปฏิบัติ เพราะคนที่ปฏิบัติมันจะมีจิตเจริญขึ้นมา แล้วมันก็ต้องมีเสื่อมเป็นธรรมดา

แล้วเวลาจิตเจริญขึ้นมา เจริญขึ้นมาเพราะเหตุใด เจริญขึ้นมาด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ แล้วถ้าความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ไม่มีสติปัญญาควบคุมมันดี มันจะเสื่อมของมันไป

เวลาเสื่อมแล้วเราจะปลุกมันขึ้นมาได้อย่างไร เสื่อมแล้วเราพยายามฟื้นฟูขึ้นมาอย่างไร ถ้าเราฟื้นฟูขึ้นมาไม่ได้ เราจะก้าวเดินไปอย่างไร

คนเรา ชีวิตชีวิตหนึ่งมันล้มลุกคลุกคลานมา ชีวิตหนึ่งที่ประสบความสําเร็จมา กว่าจะสําเร็จมา เราผิดพลาดมากี่หน เราผิดพลาดมามากน้อยแค่ไหน ถ้าเราประสบความสําเร็จขึ้นมา สําเร็จแล้วเราจะรักษาไว้ได้อย่างไร

ถ้ารักษาไม่ได้ ไม่มีขณะ มันเสื่อม ถ้ามันเสื่อมนะ ถ้าไม่มีขณะใช่ไหม พอเราทําธุรกิจของเราขึ้นมา มีรายรับขึ้นมา มันจะปิดบัญชีเองไง เวลาขณะมันดังต๊าบ! เลยล่ะ มันตัดดังต๊าบ! เลยนะ คือคนไม่เป็นแล้วพูดออกไปนะ น่าอาย

เหมือนเรานี่ พูดบ่อย ปล่อยไก่ทีหนึ่งเป็นคอกๆ เลยล่ะ ปล่อยไก่ไปนี่นะ ถ้าคนรู้จักไก่ รู้จักคน จะรู้ว่าปล่อยไก่ ถ้าคนไม่รู้จักไก่เลย ปล่อยมาก็ไม่รู้จักไก่นะ เวลาครูบาอาจารย์เทศน์ไปนี่ปล่อยไก่เป็นเล้าๆ เลย ไอ้คนฟัง อู้ฮู! ซาบซึ้ง ไม่รู้หรอกว่านั่นคือปล่อยไก่ แต่ถ้าคนเป็นนะ ตาย ไก่หลุดไปแล้ว เดี๋ยวต้องตามไปจับไก่คืนมา ทีนี้พอปล่อยไปแล้วทําอย่างไรล่ะ ไม่รู้ก็คือไม่รู้อยู่วันยังคํ่า

แต่หลวงตาท่านพูด เราซึ้งมาก “คนรู้มีนะ ในวงการปฏิบัติ ผู้รู้เขามี ถ้าผู้รู้เขามี เราพูดอะไรไปนี่ถูก มันก็ดีไป ถ้าผิด ผู้รู้เขามี”

แล้วผู้รู้ อย่างเช่นหลวงตา ครูบาอาจารย์ท่านผู้รู้จริง ท่านเก็บไว้ก่อน แล้วเข้าถึงตัวเลย ไปบอกเขาเลยว่าผิด ถ้าเขายอมรับนะ มันก็เป็นประโยชน์กับเขา คือเขาได้แก้ไข แต่ถ้าเขาไม่ยอมรับนะ ส่วนใหญ่จะไม่ยอมรับ ไม่ยอมรับเพราะเขาไม่รู้ว่าผิด พอเขาไม่รู้ว่าผิด เราไปบอกว่าเขาผิด เขาจะยอมรับว่าเขาผิดไหม

เพราะเขาไม่รู้ว่าเขาผิด เขาก็คิดว่าเขาถูก แล้วเราไปบอกว่าเขาผิด เขาก็หาว่าเราไปจับผิดเขา แล้วพอกิเลสมันสุมไฟสุมขอนขึ้นมานะ มันก็บอกว่าอิจฉาตาร้อน ไม่เห็นแก่หน้าตาของคน

แต่ความจริงนะ ถ้าเป็นธรรมนะ อันนี้มันเป็นประโยชน์กับเขาเอง ประโยชน์กับผู้ที่ปฏิบัติ ผู้ที่พูด เพราะผู้พูดถ้ามีความรู้อย่างนี้ ถ้ามันแก้ไข มันต่อยอดขึ้นไป เขาจะได้ประโยชน์ของเขา

ทิฏฐิพระ มานะกษัตริย์ นี่ไง หลวงปู่มั่นท่านพูดไง “แก้จิตแก้ยากนะ แก้จิตแก้ยากนะ”

การเอาเหตุเอาผลให้จิตยอมรับความผิดความถูก มันไม่ใช่ของง่ายๆ การที่เราจะไปบอกเขาว่าถูกหรือผิด เราจะมีวิธีการบอกเขาให้เขาเข้าใจได้อย่างไรว่าเขาผิด

แล้วถ้าเวลาเขาผิดนะ ผิดถูกนี่มันเป็นเรื่องส่วนบุคคล เราถูกเราผิดมันเป็นเรื่องผลประโยชน์ของเรา จริงๆ แล้วมันเป็นประโยชน์เราทั้งนั้นเลยนะ มีนักปราชญ์ท่านรู้ของท่าน แล้วท่านมาแนะนํามาบอกเรา ให้เป็นสมบัติของเรา เรากลับไปโกรธเขา เรากลับเป็นพาลไง เรากลับไปโกรธเขา กลับไปบิดเบือน กลับไปเห็นว่าเขาเพ่งโทษ เขาทําร้าย นี่ไง การบอก การบอกการกล่าว

นี่ไง หลวงตาถึงบอกว่า เวลาปฏิบัติ เขาเรียกลงใจ เวลาพระนะ เวลาไปหาครูบาอาจารย์ ท่านให้อยู่กัน ๗ วันก่อน ๗ วันให้พิจารณาว่าจริตนิสัยตรงกันไหม คือพูดจากันเข้าใจได้ไหม ถ้าพูดจาเข้าใจได้ เราจะขอนิสัยให้พระองค์นั้นเป็นอาจารย์ของเรา อาจารย์ของเรา ถ้าบอกนิสัย นี่เวลาครูบาอาจารย์ท่านจะขอนิสัยกัน

ถ้าไม่ขอนิสัย ถ้าครูบาอาจารย์ท่านเป็นธรรมนะ ท่านจะไม่คอยบอกอะไรเป็นพิเศษ ถ้าบอกไปมันจะกรณีนี้ เพราะไม่ได้ขอนิสัย บอกทําไม ก็เหมือนเรา เราไม่บกพร่อง ไม่ได้บอกให้เขาบอกเรา แล้วบอกทําไม มันเกิดแรงต้าน

แต่ถ้าขอนิสัยแล้วนะ อ้าว! ก็ขอนิสัย ถ้าผมมีอะไรผิดพลาดให้บอกผมได้เลยนะ การขอนิสัยคือขอนิสัยอย่างนั้นน่ะ แล้วก็ฝึกหัดกัน แล้วถ้าเราผิดถูกนะ อ้าว! ก็ขอนิสัยแล้ว ขอนิสัยแล้ว เราจะพูดได้เต็มปากเต็มคํา พอเต็มปากเต็มคํา พระที่ว่าขอนิสัย ที่ได้นิสัยๆ กันมา

นี่ไง ถ้าอย่างของเรามีครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านค้นคว้าของท่านกันเอง หลวงปู่มั่นท่านก็มีครูบาอาจารย์เป็นที่ปรึกษาบ้าง แต่ท่านค้นคว้าด้วยตัวของท่านเอง

ดูหลวงตาสิ หลวงตา ครูบาอาจารย์เราท่านเคารพหลวงปู่มั่นเพราะอะไร พ่อแม่ครูจารย์ พูดแล้วสะเทือนใจ

เป็นทั้งพ่อเป็นทั้งแม่ หาเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง ความเป็นอยู่ดูแลทั้งหมด

เป็นทั้งครูเป็นทั้งอาจารย์ พ่อแม่ก็เลี้ยงแต่ร่างกาย แล้วใครจะเลี้ยงหัวใจ ใครจะดูแลหัวใจที่มันดื้อ หัวใจที่มันไม่ยอมรับ หัวใจที่มันมีแต่ทิฏฐิมานะ แล้วมันจะมีอุบายอย่างไรบอกให้เข้าใจ

ดูสิ ลูกๆ สอนง่ายไหม ลูกๆ นี่ให้สมความปรารถนา ได้ดั่งความปรารถนาไหม แล้วครูบาอาจารย์ท่านเป็นอะไรกับเรา เราไปขอฝากตัวพ่อแม่ครูจารย์ต่างหาก ถ้าเราไม่ไปขอฝากตัว ท่านเป็นอะไรกับเรา ท่านก็มีพ่อแม่ของท่าน ท่านก็บวชของท่านมา เราก็บวชของเรามา แต่เราเองยอมตน ยอมตนขอนิสัยท่าน ให้ท่านเป็นอาจารย์ แล้วท่านก็จะสอนเรามา ถ้าสอนมา

นี่ไง ขณะของหลวงตาคืออะไร

ขณะของหลวงตาก็คือขณะที่ท่านกระทําประสบความสําเร็จของท่าน พอความสําเร็จของท่านปั๊บ เวลาอาจารย์สิงห์ทองท่านปฏิบัติของท่านมา ท่านก็มาเล่าถวายอาจารย์ของท่าน อาจารย์ของท่านก็ซักไง ซักหาขณะนี่ไง ขณะเป็นโสดาบันอย่างไร เป็นสกิทาคามีอย่างไร เป็นอนาคามีอย่างไร เป็นพระอรหันต์อย่างไร บอกมาเป็นชั้นตอนมา ถ้าบอกเป็นชั้นตอนมา

ที่หลวงตาท่านไปพูดกับหลวงปู่ขาวไง เวลาหลวงปู่ขาวพูดมาเป็นชั้น ๑ ๒ ๓ ๔ หลวงตาท่านพูดของท่านให้หลวงปู่ขาวฟัง ๑ ๒ ๓ ๔ ที่เจ้าคุณจูมเอาหลวงตากับหลวงปู่ขาวไปสนทนาธรรมกันที่วัดป่าแก้วชุมพลในงานเผาศพแม่ของอาจารย์สิงห์ทอง

นี่ไง เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านจะมีประสบการณ์อย่างนี้ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ ท่านจะสนทนาธรรม ถ้าว่าจะตรวจสอบกันก็ได้ พอมาตรวจสอบมันก็ชัดเจนอยู่แล้ว

ฉะนั้น เวลาอาจารย์สิงห์ทองท่านปฏิบัติมา ท่านก็ซักถามของท่าน แล้วท่านก็มาพูดของท่าน มาพูดถึงของอาจารย์สิงห์ทองนี่แปลก เวลาหลวงตาท่านพูดนะว่า ขณะที่ ๑ ๒ ๓ มามันมี พอขั้นสุดท้ายพยายามซัก อาจารย์สิงห์ทองบอกว่าจะตอบหลวงตาให้ชัดเจน มันไม่ชัดเจน แต่ผลมันเป็นอย่างนี้ ผลของมันคือมันจบ

ของอาจารย์สิงห์ทองเวลาท่านอธิบายธรรมะของท่าน ท่านเปรียบเหมือนปากกา ปากกาหล่อลื่น ปากกาหมึกซึม พอท่านเขียนๆๆ ปากกาเขียนจนหมึกหมด พอหมึกมันหมดไปแล้วมันเขียนไม่ติด เพราะมันไม่มีหมึก นี่คือวิทยานิพนธ์ของอาจารย์สิงห์ทอง

ปากกาเขียนจนหมึกหมด พอหมึกมันหมดไปแล้ว เขียนอย่างไรมันก็ไม่มีแล้ว เพราะมันไม่มี เออ! เห็นไหม คนที่ปฏิบัติไป ถ้าจริงแล้วมันเป็นจริง ฉะนั้น เวลาหมึกมันหมดไปแล้วมันก็หมดไปแล้ว แล้วหมึกหมดไปแล้วมันไม่มีนี่ หมึกมันไม่มี จะทําให้มันมีอย่างไรมันก็ไม่มี

หลวงตาท่านก็ซักเลย พยายามบอกว่า สมมุติว่าถ้ามันมีหมึก เอาหมึกมาเติมได้ไหม

เออ! ท่านก็มีเหตุผลตอบของท่าน เพราะเวลาจะสอบ โอ๋ย! ต้องสอบกันละเอียดนะ ถ้าสอบแล้วก็คือจบ

ฉะนั้น ของอาจารย์สิงห์ทอง สาธุ เราก็เชื่อมั่นของเรา ถูกต้อง อาจารย์สิงห์ทองถูกต้อง หลวงตาก็ถูกต้อง ถูกต้องแล้ววางไว้

แต่นี่มันมาที่คําถามสิ คําถาม คนถามก็ไม่รู้ คนตอบก็ไม่รู้ไง “ขณะของหลวงตาคืออะไรคะ”

คือตังเมมั้ง มันตัดดังต๊าบ! เลยล่ะ เราต้องไปหาตังเมมาตัดกัน แต่ถ้าเป็นความจริงนะ ความจริงมันก็คือความจริงสิ มันมีความจริงอยู่มันก็เป็นความจริง แต่ถ้าไม่มีความจริงอยู่มันก็เป็นแบบนี้ นี่พูดถึงขณะ

ฉะนั้น ผู้ถามไม่ต้องสงสัย มันเดาธรรม มันด้นเดาจนสูงส่ง ข้างหน้าก็บอกว่า สกิทาคามีมันเกิดอีกชาติเดียว อนาคามีต้องไปอีกยาวไกลเลย อันนี้ก็เดามา อันนี้เดาสูงขึ้นไปอีก เล่นขณะเลย แล้วขณะคืออะไร

อันนี้คือการตรวจสอบบัญชีที่ผู้ตรวจสอบบัญชีเขาเซ็นรับหมด เซ็นรับแล้วก็ยื่นสรรพากร เสียภาษีถูกต้องตามกฎหมาย ทําความชัดเจนตามระเบียบทางราชการถูกต้องหมด แล้วจบโดยสมบูรณ์เป็นสัมมาทิฏฐิ

แต่ถ้าพูดถึงคนที่มีกิเลสแล้วคิดโดยเข้าข้างตัวเอง มันก็หลบหลีกหลบเลี่ยง หลบภาษี หนีภาษี แล้วว่าตัวเองถูกต้อง มันก็ไม่ใช่พระพุทธศาสนาไง ถ้าหลบภาษีคือหลบจากสัจธรรม หลบจากอริยสัจ

มันจะเป็นสัจธรรม เป็นผู้ที่ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เห็นไหม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ถ้าเห็นตถาคต มันก็ไม่หลบเลี่ยง ไม่หลบภาษี ขณะถูกต้องดีงาม

แต่ถ้ามันหลบภาษี หลบภาษี หลบเลี่ยง แล้วก็ไปทําบัญชีสอง บัญชีสาม ตัดกิเลสดังต๊าบ! มันก็ไม่เห็นตถาคต มันไม่เห็นตถาคต ไม่เห็นธรรม ไม่เห็นตถาคต แล้วก็แถกันไป นี่ขณะของเขา

ฉะนั้น เราไม่เอาอย่างนั้น ของหลวงตาสาธุ ยกไว้ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังยกไว้เลย เพราะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึงพระอานนท์ “อานนท์ อีก ๓ เดือนข้างหน้าเขาจะทําสังคายนา เธอจะได้เป็นพระอรหันต์ในวันนั้น”

คําว่า “เป็นพระอรหันต์วันนั้น” เห็นไหม นี่ขณะของพระอานนท์ ของพระอานนท์ถูกต้องดีงาม ถูกต้องดีงาม พระอานนท์มีอายุขัยมาอีก ๑๒๐ ปี พระอานนท์ถึงนิพพานกลางอากาศ

นี่ไง เวลาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นิพพานไปแล้ว พระอานนท์ร้องไห้รําพันรําพึงเลยล่ะ เราเป็นพระโสดาบัน ไม่มีใครชี้นํา

สุดท้ายแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “อานนท์ เธอได้ทําบุญกุศลเอาไว้มาก อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แม้แต่อนาคตกาล ผู้ที่จะอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไม่มีใครปฏิบัติได้เกินพระอานนท์ไปหรอก เธอได้ทําบุญกุศลเอาไว้มาก อีก ๓ เดือนข้างหน้า เขาจะทําสังคายนา เธอจะได้เป็นพระอรหันต์วันนั้น” แล้วพระอานนท์ก็ได้เป็นพระอรหันต์วันนั้นจบสิ้นไปแล้ว

ฉะนั้น เวลาขณะของหลวงตาก็เป็นขณะของหลวงตา ขณะของอาจารย์สิงห์ทองก็เป็นขณะของอาจารย์สิงห์ทอง

อย่างนี้ที่สงสัย สงสัยแล้วนะ ปฏิบัตินะ ให้เอาจริงเอาจัง เอาความจริงของเรา ของหลวงตาก็เป็นของหลวงตา ของอาจารย์สิงห์ทองก็เป็นของอาจารย์สิงห์ทอง ของเรา ของเรา ของเราของผู้ถาม พยายามปฏิบัติ

แต่อย่าไปตัดตังเมนะ ตังเมไม่ต้องไปตัดหรอก เพราะว่าผู้ขายตังเมเขาตัดของเขาเอง เขาขายตังเมเพื่อเอาตังค์ เราปฏิบัติเพื่อเอาคุณธรรม เราเอาความจริงของเรา เราจะเอาสัจจะความจริง เราไม่ใช่เอาการหลีกเลี่ยงหลบเลี่ยง เราจะเอาความจริง

ถ้าผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เราอยากเห็นตถาคต เราอยากเห็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราอยากได้สัจจะความจริงในใจของเรา

อย่าแถ ไม่รู้แล้วอวดรู้ แล้วสร้างทฤษฎีของตัวเองขึ้นมาว่าขณะเป็นอย่างนั้นๆ ขายโง่ ปล่อยไก่ ทําให้คนเขาติฉินนินทา กรรมฐานเป็นกันอย่างนี้หรือ กรรมฐานมีความรู้อย่างนี้หรือ ไหนว่ากรรมฐานปฏิบัติจริงไง

ถ้าเราปฏิบัติจริง เราปฏิบัติของเราเพื่อเป็นความจริงของเรา เอวัง

วันพระสําคัญไหม

สําคัญ

แต่บรรลุธรรมนี้สําคัญกว่า เพราะอะไร

เพราะมันจะมีพระในหัวใจเลย

ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคตเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะสถิตกลางหัวใจเลย

ไม่ต้องไปที่อินเดีย ไม่ต้องไปเฝ้า ไม่ต้องไปหาที่ไหนเลย

หาอยู่กลางหัวใจนี่ พุทธะแท้นั่งอยู่กลางหัวใจนี่

๔

ไม่ทิ้งผู้รู้

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๗ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “วันพระ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ วันนี้คําถามไม่ค่อยเกี่ยวกับปัญหาการภาวนาของผมสักเท่าไรครับ คําถามมีดังนี้

๑. ผมสังเกตว่าครูบาอาจารย์หลายๆ ท่านบรรลุธรรมในวันพระ ไม่ทราบว่าเป็นเพราะเหตุใด มีความเกี่ยวข้องกันหรือไม่อย่างไรครับ

๒. หลายๆ ครั้งที่ผมภาวนา หากเป็นวันพระ (ไม่ได้เน้นภาวนาเฉพาะวันพระ) ก็มักเหมือนจะภาวนาดีกว่าวันปกติ ทั้งขณะนั่งภาวนาและเวลาฝันครับ

ดังนี้ความเห็นส่วนตัวผมเท่าที่ได้สัมผัสในวันพระนั้นมักมีความมหัศจรรย์ใจมาก จึงขอความเมตตาจากท่านอาจารย์เป็นความรู้เพื่อเป็นกําลังใจแก่ผู้ตั้งใจภาวนาทั่วๆ ไปด้วยครับ

ตอบ : ฉะนั้น พูดถึงวันพระๆ ถ้าบอกว่า ถ้าวันพระเป็นวันสําคัญ มันสําคัญจริงๆ นะ แต่ถ้าบอกว่ามันเป็นความสําคัญผิดในใจเรา บอกว่าถ้าวันพระเป็นวันที่ภาวนาง่าย ทุกอย่างมันสะดวกสบายไปหมด เราก็รอวันพระ แล้ววันพระมันจะเป็นจริงไหมล่ะ วันพระก็มีคนเกิดคนตายเหมือนกัน วันพระก็มีอุบัติเหตุ วันพระก็มีผู้ที่ทําบุญกุศล วันพระก็คือวันพระ

วันน่ะ เห็นไหม วันคืนล่วงไปๆ วันคืนมันก็คือวัน ตะวันขึ้น ตะวันตก มันก็เป็นวันวันหนึ่ง แต่ถ้าเป็นทางโลก ทางพรหมศาสตร์ เขาจะบอกว่าฤกษ์ผานาที ฉะนั้น ถ้าฤกษ์ผานาทีมันก็เป็นส่วนหนึ่งของเขา ไอ้นี่เป็นเรื่องของพรหมศาสตร์ต่างๆ

แต่ถ้าเป็นพระพุทธศาสนานะ เรื่องอย่างนี้ท่านถือให้เป็นเรื่องปกติ ความปกติของใจ ความปกติต่างๆ วันพระก็คือวันพระ วันก็คือวัน แต่ถ้าพูดถึงประเพณีวัฒนธรรม วันพระสําคัญไหม สําคัญแล้ว วันพระนี่สําคัญมาก วันพระสําคัญมากเพราะอะไร

เพราะวันพระนะ ในพระไตรปิฎก วันพระ เวลาวันพระเล็ก ถ้าเราจําศีล เราถือศีล ๘ คําว่า “ศีล ๘” ศีล ๘ ก็คือศีล ๘ นะ แต่ศีลอุโบสถล่ะ ศีลอุโบสถก็คือศีล ๘ เหมือนกัน แต่ทําไมเราถือศีลอุโบสถมันมีบุญกุศลมากกว่าศีล ๘ ล่ะ

ศีล ๘ เห็นไหม อุโบสถศีลก็คือศีล ๘ นี่แหละ อุโบสถศีลน่ะ แล้วศีล ๘ ก็คือศีล ๘ นี่แหละ แต่ถือศีล ๘ ก็คือถือศีล ๘ ถ้าถือศีลอุโบสถมันมีบุญกุศล ได้อํานาจวาสนาบารมีมากกว่าศีล ๘ อ้าว! ก็ศีล ๘ เหมือนกัน เพราะเราถืออุโบสถศีล

เวลาเราอาราธนาศีล ศีล ๘ เราก็อาราธนาศีล ๘ แต่เวลาศีลอุโบสถ เราเริ่มต้นอาราธนาอุโบสถศีลเลย นี่อุโบสถไง อุโบสถก็วันพระไง อุโบสถศีล ศีล ๘ ศีล ๘ ก็คือศีล ๘ แต่ศีลอุโบสถมันมีบุญกุศลที่หนักแน่นกว่า หนักแน่นกว่า เห็นไหม

เพราะอยู่ในธรรมบท เพราะในพระไตรปิฎก แล้วเขาขยายความมาเป็นธรรมบท ถ้าวันปกติ วันศีล ๘ เป็นวันพระเล็ก เทวดา นี่พูดถึงเป็นบุคลาธิษฐานด้วย เป็นเรื่องจริงด้วย เทวดาเขามาจดชื่อผู้ที่ถือศีลวันพระ พระเล็กก็แบบว่าเทวดาก็มาจดชื่อ นี่ในธรรมบทนะ แต่ถ้าเป็นอุโบสถศีล พระอินทร์มาเอง พระอินทร์มาจดชื่อเลย ใครถือศีล ๘ บ้าง อุโบสถศีล นี่พูดถึงวันพระไง

ทีนี้วันพระๆ วันพระวันสําคัญไหม วันพระเป็นวันสําคัญ สําคัญในพระพุทธศาสนา แต่ถ้าในการปฏิบัติมันเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ถ้าวันพระเป็นวันสําคัญทางพระพุทธศาสนา สําคัญมาก สําคัญมากเพราะว่าเราบวชใหม่ๆ เราไปธุดงค์กับครูบาอาจารย์ ปกติเราก็ภาวนากัน แต่วันพระ เนสัชชิกทุกวันพระ ถ้าวันพระนะ เป็นเรื่องปกตินะ นักภาวนา พอวันพระปั๊บ ไม่นอน นั่งสว่างเลย วันพระ วันพระเล็ก พระใหญ่ ถ้าวันพระเป็นวันที่เรามุมานะเต็มที่

แล้วดูสิ เวลาหลวงตาท่านไปลาหลวงปู่มั่นออกวิเวก พอดีมันตรงกับวันมาฆะ แล้วหลวงตาท่านก็บอกหลวงปู่มั่นว่า วันมาฆะคือวันพระใหญ่ วันมาฆะกลับมาทํามาฆะกับหลวงปู่มั่นที่วัดหนองผือไม่ได้

หลวงปู่มั่นบอกว่า ถ้าเข้าป่าเข้าเขาไปนะ ก็ให้ทํามาฆะองค์เดียว ให้ถือศีลอยู่ในป่า วันมาฆบูชาก็ให้ปฏิบัติเต็มที่

วันพระเป็นวันสําคัญ วันสําคัญในประเพณีวัฒนธรรม ประเพณีวัฒนธรรมนะ เพราะเรื่องผลของวัฏฏะ อย่างเช่นเรา เราเกิดมาจากไหน เราเกิดมาจากพ่อแม่เรานี่แหละ แต่ถ้าเราตายไปแล้วล่ะ เราตายไปแล้ว

เราเกิดมาแล้ว เกิดมา เราบวชพระ บวชพระ เราว่าเราก็มีบุญ เพราะเรารักษาศีลอยู่ในเพศของสมณะ แล้วเราตายไป เราตายไป เรามีบุญกุศลไหม มีบุญกุศล เราก็ไปเกิด ไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม ไปเกิดเป็นอะไรก็แล้วแต่ ทีนี้ความสัมพันธ์มันมีไง เวลาความสัมพันธ์มันมี พอวันพระมันก็ระลึกถึง เห็นไหม ระลึกถึง

เราจะบอกว่า วันพระ จิตวิญญาณเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เขาเวียนว่ายตายเกิดอยู่ ถ้าเขาเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธ วันพระ วันโกนเขาไปทําบุญกุศลกัน ถ้าวันพระปั๊บ ตั้งแต่เทวดา อินทร์ พรหมลงมายันนรกอเวจีเลย เขาเปิดหมดนะ วันพระนี่ วันพระ รู้กันว่าวันพระเป็นวันทําบุญ วันพระ ชาวพุทธจะทําบุญกุศล พวกสัมภเวสี พวกผีเปรต พวกผีที่ไม่มีญาติ พวกผีที่ต้องการบุญกุศล วันพระจะได้เศษบุญที่ใครจะอุทิศมาให้บ้าง วันพระนี่

เราทุกข์ทั้งชีวิตเลย เราทุกข์ตลอดเลย พอวันพระ เราปลื้มใจ เหมือนเราหิวกระหายเต็มที่เลย วันนี้จะได้ดื่มนํ้าสักแก้วหนึ่ง วันนี้ใครถวาย ใครอุทิศส่วนกุศลมา เราจะได้พึ่งพาอาศัย มีอาหารตกกระเพาะสักหน่อยหนึ่ง เห็นไหม ที่ว่าสําคัญ สําคัญแบบนี้ไง สําคัญเพราะมันเป็นกลาง เป็นวันสากลของวัฏฏะ ตั้งแต่พรหมลงมาเลย รู้กัน รู้กันว่าวันนี้เป็นวันทําบุญกุศล แม้แต่พวกสัมภเวสี แม้แต่ผีที่ไร้ญาติ ผีที่ไม่มีใครดูแล วันพระเป็นวันที่ชาวพุทธเขาจะทําบุญกุศลกัน

แล้วเวลาพระให้พร เขาจะอุทิศส่วนบุญกุศลมาเพื่อเจ้ากรรมนายเวร เพื่อสัมภเวสี เพื่อสัตว์โลก เห็นไหม สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลาย เพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น เธอจงเป็นสุขๆ เถิด เราทําบุญกุศล อุทิศส่วนกุศลมาให้ ไอ้คนที่ไม่มีทางออกมันก็ได้ส่วนบุญกุศลวันนี้ไง

วันนี้วันพระ วันพระสําคัญไหม

ถ้าสําคัญตามประเพณีวัฒนธรรม สําคัญมาก วันพระนี้สําคัญมาก สําคัญเป็นสัญลักษณ์ เป็นต่างๆ แล้วผู้บวช นี่ประเพณีวัฒนธรรมนะ เพราะโลกมันเจริญขึ้น เมื่อก่อนเราหยุดวันพระกัน แล้วอย่างว่าแหละ เขากลัวจะไม่เจริญเท่าโลกไง ก็เลยเปลี่ยนเป็นหยุดเสาร์อาทิตย์ แต่เมื่อก่อนวันพระ แม้แต่เรายังหยุดวันโกน วันพระเลย แล้วเราก็เปลี่ยนให้เป็นสากลซะ ตอนนี้ในลังกาเขายังตกลงกันไม่ได้ว่าจะหยุดวันไหน เขายังหยุดวันพระอยู่ เขาก็บอกจะทันโลกเหมือนกัน จะหยุดเสาร์อาทิตย์

ตอนนี้มันเป็นที่ว่า วันพระสําคัญไหม

ถ้าบอกสําคัญนี่สําคัญ สําคัญมาก ทีนี้สําคัญเพราะอะไร สําคัญเพราะว่ามันไม่ใช่วันพระเฉพาะเรานี่ ถ้าวันพระ ประเพณี ทีนี้มันก็อย่างที่ว่า เช่น วันสงกรานต์ต่างๆ แต่ละประเพณีเขาก็เลื่อน วันเขาคาบเกี่ยวกัน เขาจะไม่ตรงวันเดียวกัน แต่ถ้าเป็นจันทรคติมันจะตรงกัน ถ้าตรงกัน มันตรงกันทั้งหมด ถ้ามันตรงกันทั้งหมด มันได้ผลตรงนี้ ถ้าได้ผลตรงนี้ปั๊บ

ดูสิ ในธรรมบทอีกเหมือนกัน เวลาเราภาวนาไป จิตเราฟุ้งซ่านก็จิตฟุ้งซ่าน พอจิตเราเริ่มสงบ ถ้าเรามีอํานาจวาสนา เทวดา อินทร์ พรหมเขาจะเข้ามาช่วยคุ้มครองช่วยดูแล คุ้มครองดูแลเพื่ออะไร เพื่ออยากให้จิตเราสงบ ถ้าจิตเราสงบ พอจิตสงบนี่เห็นพุทธะ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ถ้าจิตสงบนะ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ถ้าอัปปนาสมาธิ จิตสงบ เราได้ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราได้บุญ ผู้ที่เขามาคุ้มครองดูแลเขาก็ได้บุญไปด้วย นี่เวลาปฏิบัตินะ

แต่พวกเรามันปฏิบัติแบบคนไร้ญาติ คนขี้ทูดกุดถัง คือคนไม่มีบุญน่ะ ปฏิบัติก็แสนยาก แล้วไม่มีเทวดาช่วยสักที จิตไม่สงบสักที แล้วเทวดาก็ไม่เห็นช่วยเลย มีแต่ความทุกข์...ก็เราสร้างบุญมาแบบนี้ เราทําของเรามาแบบนี้ เราทําแบบนี้ แต่ครูบาอาจารย์ที่ท่านทําของท่าน ท่านรู้ท่านเห็นของท่าน นั่นเป็นจริง

นี่เราพูดถึงวันพระ จะบอกว่าวันพระสําคัญไม่สําคัญก่อนไง ถ้าบอกว่าวันพระไม่สําคัญเลย เราเป็นพระ ถ้าจะว่าเราเป็นผู้นําของชาวพุทธก็ได้ แล้วจะบอกว่าวันสําคัญทางพระพุทธศาสนามันจะไม่สําคัญเลย มันจะไม่ดูถูกดูแคลนประเพณีวัฒนธรรมจนเกินไปหรือ

ทีนี้วันพระสําคัญไหม

สําคัญที่อธิบายให้ฟังอยู่นี่

ทีนี้พอถึงเรื่องการภาวนา “ผมสังเกตว่าครูบาอาจารย์หลายๆ ท่านบรรลุธรรมในวันพระ ไม่ทราบว่าเป็นเพราะเหตุใด มีความเกี่ยวเนื่องกันอย่างใด”

ถ้าวันพระมันเป็นวันภาวนาอยู่แล้ว วันพระนี่ เพราะวันปกติเราก็ภาวนากันอยู่แล้ว เราพูดบ่อยมากจนคนเขียนคําถามเอาคําพูดเราถามกลับมาบอกว่า ทางคับแคบ ทางกว้างขวาง

เพราะอันนี้มันอยู่ในพระไตรปิฎก ทางของสมณะ ผู้ที่เห็นภัยในวัฏสงสารบวชมาเป็นนักรบ บวชมาเป็นพระ นี่ทางกว้างขวาง ทางกว้างขวางหมายถึงว่า ๒๔ ชั่วโมง เราภาวนา ๒๔ ชั่วโมง ๒๔ ชั่วโมงนี้ พระฉันเสร็จแล้วไปแล้ว เขาได้ภาวนา ๒๔ ชั่วโมงเลย แล้วพระเรา วันนี้ไม่มาฉัน ๓-๔ องค์ ๓-๔ องค์นี้ ๒๔ ชั่วโมง เขาภาวนาได้ตลอดเวลาเลย ทางกว้างขวางคือภาวนาได้ ๒๔ ชั่วโมง

ทางคฤหัสถ์เป็นทางคับแคบ ทางคับแคบเพราะเราต้องทํามาหากิน หน้าที่การงานของเรามันดึงเวลาเราไปแล้วส่วนหนึ่ง แล้วถ้าใครมีครอบครัว การดูแลครอบครัวก็ดึงเวลาไปส่วนหนึ่ง เวลาที่จะปฏิบัติก็เวลาเราทําวัตรเช้า ทําวัตรเย็น ก่อนนอนเราสวดมนต์ เราได้ภาวนาตอนนั้นน่ะ ไม่อย่างนั้นเราก็ตื่นนอนแต่เช้า ตื่นนอนก่อน แล้วภาวนาตอนนั้นน่ะ แล้วกลางวันเราจะทําภาวนา มันก็ต้องมีภาระรับผิดชอบไป เว้นไว้แต่ใครที่เห็นโทษ เห็นโทษก็ไปจําศีลที่วัด ไปภาวนา เราจะหลีกเร้นไปได้เป็นครั้งเป็นคราว เห็นไหม นี่ทางคับแคบ ทางของคฤหัสถ์เป็นทางคับแคบ

เราบอกว่าทางคับแคบ ก็บอกว่า “อู้ฮู! พระนี่เห็นแก่ตัว แหม! เวลาพระนี่ทางกว้างขวาง เวลาคฤหัสถ์เป็นทางคับแคบ”

ไม่มีใครเห็นแก่ตัวหรอก มันเป็นหน้าที่ มันเป็นความรับผิดชอบในหน้าที่การเกิดมานั่นน่ะ มันเป็นไปโดยสัจจะ มันไม่ได้เป็นที่ว่าใครไปทําให้มันคับแคบ ใครทําให้กว้างขวางหรอก ถ้าเราเห็นว่าเราเป็นคฤหัสถ์ เราอยากกว้างขวาง เราก็บวชสิ บวชมาเป็นพระ

แล้วบวชเป็นพระแล้วก็เลือกเอาด้วย เลือกเอาวัดที่ไหนที่ปฏิบัติ วัดที่ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรม ถ้าวัดที่ครูบาอาจารย์เป็นธรรม ท่านจะคุ้มครองเรา ท่านจะดูแลเรา ท่านจะพยายามคุ้มครอง ท่านจะให้เวลาเราปฏิบัติ

ถ้าไปบวชที่วัดที่เขาไม่คุ้มครองดูแล เราไปแล้วเราตกนรกทั้งเป็นน่ะ ไปแล้วมันไม่มีเวลาภาวนา นึกว่าบวชมาเป็นพระแล้วจะภาวนา บวชเป็นพระแล้วก็มาอาบเหงื่อต่างนํ้า จะมาสร้างวัตถุก่อสร้างอยู่อย่างนั้น โอ๋ย! อย่างนี้กูเป็นกรรมกรก่อสร้างดีกว่า กูไปก่อสร้างกูยังได้รายวันเลย

นี่พูดถึงนะ ถ้าเราบวชแล้วเราก็เลือก เลือกเอา ถ้าบวชแล้ว ถ้าเราบอกเราทางคับแคบ ก็คับแคบ เรามีโอกาสไง สิทธิเสรีภาพเสมอกัน เกิดมาอยู่ที่เราเลือก ก็เลือกสิ ละทิ้งมาทางโลก ทางโลกวางมันซะ แล้วไปบวช

“บวชแล้วใครจะดูแลล่ะ บวชแล้วไม่มีใครดูแล มันทุกข์ยากเอา”

ยังไม่ทันบวชเลย มันคิดไปก่อนแล้ว ยังไม่ทันบวชเลย มันห่วงว่ามันจะไม่มีจะกินแล้ว

หลวงตาท่านพูดบ่อย หลวงตาท่านพูดให้กําลังใจพระนะ “เราอยากเห็นพระที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบแล้วไม่มีปัจจัยเครื่องอาศัย เราอยากเห็นนัก”

หลวงตาท่านพูดบ่อย อยากเห็นพระที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบแล้วไม่มีปัจจัยเครื่องอาศัย อยากเห็นนัก อยากเห็นนัก ขอให้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบเถิด คนที่เขาส่งเสริมนี่มหาศาล

แต่นี่ไม่อย่างนั้นน่ะ พอจะบวชก็ อู๋ย! ห่วงนู่น ห่วงนี่ ห่วงนั่น นี่ขนาดไม่ได้บวชเลย ขนาดหามาตุนไว้นะ มันยังไม่พอใช้ แล้วบวชไปมันจะพอใช้ได้อย่างไร ก็นั่นกิเลสมันใช้ ไม่ใช่ชีวิตมันใช้

ถ้าชีวิตมันใช้นะ พระวันนี้ไม่มาฉันตั้งกี่องค์ สิทธิของเขา เขาไม่บิณฑบาต เขาไม่ฉัน เขาให้ร่างกายเขาเบา เพราะไม่มีอาหารตกในกระเพาะ เขาจะได้ภาวนาของเขา ถ้าใครยังกําลังไม่พอ เราก็บิณฑบาตมาขบฉัน ขบฉันเท่าที่ร่างกายมันพอจําเป็นต้องใช้ อย่าฉันจนมากเกินไป ฉันให้ไปนั่งสัปหงกโงกง่วง

การไม่ฉันอาหาร เวลานั่งแล้วมันไม่สัปหงกโงกง่วง แต่หิวไหม หิว มันธรรมดา มันหิวธรรมดา หิว หิวที่กระเพาะมันหิว แต่หัวใจมันเบิกบาน ถ้าหัวใจมันเบิกบาน หัวใจมันไม่หิวกระหายไป ความหิวนั้นก็เบาบางลง

แต่ถ้าหัวใจมันไม่มีหลักมีเกณฑ์ พอมันหิวนะ โอ้โฮ! หิวน่าดูเลย หิว ๒ เท่า ๓ เท่า หิวมันบวกเข้าไปเลย แล้วบอกว่า อู้ฮู! ไหนว่าอดอาหารแล้วมันดี อดอาหารแล้วมันทุกข์ขนาดนี้

อ้าว! ก็เอ็งอดอาหารเอาทุกข์ แต่ถ้าเอ็งอดอาหารเอาเพื่อให้ร่างกายเบา ไม่ให้ธาตุขันธ์ทับจิต ให้จิตใจ ดูสิ เรากําหนดพุทโธๆ ให้มันลอยตัวขึ้นมา ให้เป็นอิสระขึ้นมา แล้วมันมีธาตุขันธ์ไปทับมัน ปัญญาเราด้อย เราก็ใช้ผ่อนเอา แล้วเรากําหนดพุทโธของเราไป พอจิตมันลอยตัวขึ้นมา มันพ้นจากธาตุจากขันธ์ พ้นจากการยึดเหนี่ยว โอ้โฮ! มีคุณค่าขนาดนี้ แหม! ถ้ารู้อย่างนี้อดมาตั้งนานแล้วล่ะ แหม! รู้มาช้าเกินไป นี่เวลามันทําได้นะ

มันมีทําได้กับทําไม่ได้ มันอยู่ที่ตัณหาความทะยานอยากของเรา ถ้าตัณหาความทะยานอยากไม่ครอบคลุม มันจะเป็นประโยชน์กับเรา นี่พูดถึงว่าทางคฤหัสถ์ที่คับแคบกับทางสมณะที่กว้างขวาง ถ้ากว้างขวาง เราทําของเรา เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา

นี่พูดถึงวันพระนะ วันพระ เราก็ดูจากภายนอกมา ดูจากภายนอก ภายนอกประเพณีวัฒนธรรม สัญลักษณ์สําคัญไหม สําคัญ สําคัญเพราะเป็นผลของวัฏฏะ ของวัฏฏะตั้งแต่เทวดา อินทร์ พรหมลงมา นี่สื่อ เป็นสากลรู้กันหมดเลย รู้กันหมด ทําบุญอุทิศส่วนกุศลไปถึงกันหมด ถ้าพูดถึงบุญกุศลที่มันเกี่ยวเนื่องต่อกัน ถ้าเขามีบุญดีแล้วก็เรื่องของเขา นี่พูดถึงวันพระ

“สังเกตว่าครูบาอาจารย์ท่านบรรลุธรรมวันพระ”

วันพระเป็นวันภาวนาของท่าน ถ้าท่านภาวนาของท่านแล้ว ถ้าท่านปฏิบัติของท่าน ท่านจะได้เวลาที่พิเศษขึ้นมา แต่ถ้าจะบรรลุธรรมไม่บรรลุธรรม มันอยู่ที่มรรค มันอยู่ที่เหตุ มันไม่ได้อยู่ที่วันพระ มันอยู่ที่ว่า สมาธิชอบ อยู่ที่สติชอบ สมาธิชอบ ปัญญาชอบ งานชอบ เพียรชอบ การปฏิบัติที่ชอบธรรมจะเกิดมรรคญาณ มรรคญาณคือธรรมจักร จักรอันนี้มันได้เคลื่อนออกไป ถ้าจักรอันนี้เคลื่อนออกไปคือภาวนามยปัญญามันได้เคลื่อนออกไป แล้วกลับมาชําระล้างความเห็นผิด ความไม่รู้ในใจของเรา

จิตใจของเราศึกษาธรรมะของพระพุทธเจ้ามาเก่งนัก นักปราชญ์ รู้ไปหมด แต่ไม่รู้จักตัวเอง พอจิตมันสงบเข้ามา จะวันพระหรือวันปกติก็แล้วแต่ ถ้าจิตสงบแล้ว ใครฝึกหัดให้จิตสงบ พอจิตสงบแล้วฝึกหัดออกใช้ปัญญา

ถ้าจิตมันไม่สงบ จิตไม่มีหลักมีเกณฑ์ จิตปลอม จิตปลอมคือมีอวิชชา คือมีตัณหาความทะยานอยากเข้ามา สมุทัยเข้ามาเจือปน ความสมุทัย ความคาดความหมาย ความต้องการ ความเพ้อเจ้อ มันเข้ามาเจือปนกับความรู้สึกนึกคิดของเรา ความรู้สึกนึกคิดนี้ศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้สะอาดบริสุทธิ์ แต่ไอ้กิเลสตัณหาความทะยานอยาก ความคาดความหมาย ความต้องการความทะยานอยากอันนี้มันเข้าไปเจือปน เจือปนว่าต้องเป็นอย่างนั้น ต้องเป็นอย่างที่เราคิด ต้องเป็น ศึกษาแล้วมันเข้าใจ ศึกษาแล้วมันซาบซึ้ง นี่สมุทัยมันเข้าไปปน พอสมุทัยเข้าไปปนก็เลยจิตปลอมไง จิตปลอม อริยสัจก็ปลอมไง

ตอนนี้ภาวนาในทางอริยสัจ ในสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ ปลอมๆ น่ะ สติปัฏฐาน ๔ นึกเอาน่ะ สติปัฏฐาน ๔ คาดหมายเอาน่ะ สติปัฏฐาน ๔ จินตนาการเอาน่ะ สติปัฏฐาน ๔ มันเป็นไปที่ไม่มีสติควบคุมน่ะ นั่นน่ะสติปัฏฐาน ๔ จอมปลอม

ถ้าสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง พุทโธ ทําจิตให้สงบเข้ามา

“อ้าว! จิตสงบมันไม่ใช่ใช้ปัญญา มันไม่ใช้ปัญญา”

ทําเถอะ ทําตามครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมา

“อ้าว! ก็บอกว่ากาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใคร แล้วจะไปเชื่อใคร”

ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติมา ท่านได้ผิดมาก่อน คําพูดนี้เป็นคําพูดที่เด็กๆ เบื่อมากเลยบอกว่าพ่อแม่อาบนํ้าร้อนมาก่อน เด็กๆ มันเบื่อมาก เด็กๆ มันรับไม่ได้เลยนะ “เฮ้ย! ผู้เฒ่าผู้แก่อาบนํ้าร้อนมาก่อนนะ ต้องเชื่อนะ” มันรับไม่ได้ มันรับไม่ได้

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ของเราท่านผิดมาก่อน ถ้าคนไม่ผิดมา ท่านจะแยกแยะไม่ถูกหรอกว่า สติปัฏฐาน ๔ จริง กับสติปัฏฐาน ๔ ปลอม มันปลอมมาก่อน แต่ถ้ามันปลอมมาก่อน จะเอาจริงเลยมันก็ไม่มี ถ้าปลอมมาก่อน ก็จับความปลอมนั้น แต่พิจารณาไปแล้วถ้ารู้จริงมันจะทิ้งความปลอมนั้นเข้าสู่ความจริง ฉะนั้น คนที่ผิดมาก่อนเขาจะบอกเรา ครูบาอาจารย์ที่ผิดมาก่อน

เห็นไหม กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใครๆ ไม่ให้เชื่อแม้แต่ครูบาอาจารย์ ไม่ให้เชื่อ

ก็เราก็ทําไม่ได้อยู่แล้ว เราทําเราก็ล้มลุกคลุกคลานอยู่แล้ว เราก็ลองดูสักหน่อยได้ไหม ท่านพูดมา ถ้าไม่เชื่อ เราก็ลองพิสูจน์ไง เพราะเราก็ทํามาแล้ว เราก็ทํามาแล้วก็ไปไม่ได้อยู่นี่ เราทํามาแล้วก็ทุกข์อยู่นี่ เราทํามาแล้วเราก็ไม่ได้ประโยชน์อยู่นี่ แล้วทําไมเราไม่พลิกล่ะ ไม่มีอุบายเปลี่ยนแปลงเลยหรือ

กิเลสมันบอกเลย นักปฏิบัติโง่ขนาดนี้เนาะ ซื่อตรง ซื่อบื้อ ทําเข้ามา เข้าไปจํานนกับกิเลสทุกทีเลย ภาวนาไปแล้วก็ไปคารวะกิเลส ภาวนาไปแล้วก็ไปยอมจํานนกับมัน อย่างนี้ ทําอยู่อย่างนี้ กิเลสมันจะบอก มันจะกระซิบที่หูนะ “ทําไมเอ็งโง่นักวะ ทําไมเอ็งไม่เปลี่ยนแปลงบ้างเลย”

นี่ก็เหมือนกัน เราก็ทํามาจนป่านนี้ เราไม่ได้ แล้วครูบาอาจารย์ท่านบอกทําพุทโธก่อน แต่เราไม่เชื่อ เราไม่เห็นว่าเป็นความจริง ทําไมไม่ลองดูล่ะ ถ้าลองดูแล้ว ถ้าลองแล้ว พิจารณาไปแล้ว พอไปรู้จริงเข้า โอ้โฮ! เห็นไหม ถ้าทําจริงอย่างนี้มันก็เป็นจริงขึ้นมา

ถ้าจิตสงบแล้ว ความคาดความหมาย ความต้องการ ความจินตนาการมันไม่มี เพราะมันเป็นความจริง จิตสงบจริงๆ แล้วเวลาจะรําพึงไปที่กาย ที่เวทนา ที่จิต ที่ธรรม นี่สติปัฏฐาน ๔ จริง เพราะจิตมันจริง ถ้าจิตมันจริง มันเห็นจริงนะ มันสะเทือนกิเลส สะเทือนหัวใจมาก

แต่ในปัจจุบันนี้เราเห็นสติปัฏฐาน ๔ นี่เห็น ก็เหมือนไปโรงเรียน เห็นเขาเขียนโปสเตอร์ไว้ เห็นเขาเขียนเป็นปฏิจจสมุปบาท เห็นก็เห็น เห็นเฉยๆ เห็นก็เห็น นิมิตหมายเห็นก็เห็น แต่ถ้าจิตมันสงบแล้วมันเห็น แตกต่างมาก

นี่พูดถึงว่า ทําไมท่านบรรลุธรรม

ถ้ามันจะบรรลุธรรม บรรลุธรรมที่นี่ บรรลุธรรมตั้งแต่มันมีศีล สมาธิ ปัญญาตามความเป็นจริง ได้ความฝึกฝน ได้ความหมั่นเพียร ได้ความวิริยะ ความอุตสาหะ แล้วพอวันพระขึ้นมา มันก็มีความมุมานะมากขึ้น มันก็มีสิ่งที่สะดวกมากขึ้น พอทําความเป็นจริงมากขึ้น มันจะบรรลุธรรม บรรลุธรรมที่นี่ บรรลุธรรมที่มรรค

ในธัมมจักฯ เห็นไหม เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ ทางสองส่วน อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค มัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาปฏิปทาอยู่ตรงไหนล่ะ มัชฌิมาปฏิปทาก็ทางสายกลาง ทางสายกลางของกิเลสสิ

มัชฌิมาปฏิปทาก็ความสมดุล ความสมดุลของการปฏิบัติ ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติมันก็เป็นสมดุลของมันอย่างหนึ่ง ถ้าเป็นเจโตวิมุตติมันก็เป็นสมดุลอย่างหนึ่ง ถ้าเป็นเจโตวิมุตติก็ทําความสงบของใจ ทําสมาธิเป็นหลัก แล้วออกไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติใช้ปัญญาอบรมสมาธิเข้ามา พอจิตมันปล่อยวางเข้ามาแล้ว ถ้ามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันก็ยกขึ้นสู่วิปัสสนา

นี่สมถะแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา เวลาจิตสงบแล้ว เวลาจะยกขึ้นวิปัสสนา ตรงนี้สําคัญมาก ส่วนใหญ่แล้วมันไม่ยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติมรรคก็สู่โสดาปัตติผล

ตั้งแต่ปุถุชนคนหนา คนที่ทําสมาธิได้ยาก ถ้าเรามีสติปัญญา เราทําสมาธิได้จนเป็นกัลยาณปุถุชน ถ้ากัลยาณปุถุชน จิตมันสงบได้ง่าย มันตั้งมั่นได้ง่าย ถ้ามันน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิตตามความเป็นจริง ยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค ถ้ายกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรคแล้วพิจารณาของมันไป มันตทังคปหาน มันปล่อยแล้วปล่อยเล่า พิจารณาต่อเนื่องไป มันจะเป็นโสดาปัตติผล ถ้าโสดาปัตติผล มันพัฒนาการก้าวดําเนินไป นี่ถ้าบรรลุธรรม คําว่า “บรรลุธรรมๆ” มันต้องมีเหตุมีผล

วันพระก็ส่วนวันพระ วันพระสําคัญไหม สําคัญ แต่บรรลุธรรมนี้สําคัญกว่า เพราะอะไร เพราะมันจะมีพระในหัวใจเลย ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคตเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะสถิตกลางหัวใจเลย ไม่ต้องไปที่อินเดีย ไม่ต้องไปเฝ้า ไม่ต้องไปหาที่ไหนเลย หาอยู่กลางหัวใจนี่ พุทธะแท้นั่งอยู่กลางหัวใจนี่ อุปัฏฐากง่ายด้วย ดูแลง่ายด้วย ไม่ต้องไปดูแลไกลด้วย

นี่พูดถึงว่า “สังเกตว่าทําไมครูบาอาจารย์ท่านบรรลุธรรมวันพระ” ข้อ ๑ นี่เฉพาะวันพระนะ

“๒. หลายครั้งที่ผมภาวนา หากเป็นวันพระ ไม่ได้เน้นภาวนาเฉพาะวันพระครับ...” นี่กลัวโดนเอ็ดไง “...มันมักเหมือนจะภาวนาดีกว่าปกติ ทั้งขณะนั่งภาวนาและเวลาฝันครับ”

ถ้าเวลานั่งภาวนา เวลาฝัน ฝันมันก็อย่างที่ว่า วันพระ ถ้าพูดถึงในสุตตันตปิฎกนะ วันพระเขาจะปล่อยพวกผีพวกอะไรออกมารับส่วนบุญ ส่วนต่างๆ อันนี้มันเป็นวัฏฏะนะ ถ้าพูดอย่างนี้ไปแล้วเรารับรู้ แต่เราพยายามไม่พูด ไม่พูดเพราะอะไร ไม่พูดเพราะทางวิทยาศาสตร์เขาจะบอกว่า พุทธศาสน์ต้องมีเหตุมีผลสิ พุทธศาสน์อย่าพูดเลื่อนลอย พุทธศาสน์พูดเลื่อนลอย เพราะพุทธศาสน์มันพูดถึงวัฏฏะ พูดถึงการกําเนิด พูดถึงการเกิดการตาย แล้วพูดเป็นเหมือนกับนิยายไปเลย

นิยายส่วนนิยาย ทีนี้คําว่า “นิยาย” สุตตันตปิฎกคือนิทาน คําว่า “นิทาน” พระพุทธเจ้าท่านเห็นจริงของท่าน ภพชาติของมนุษย์ ภพชาติของสัตว์โลกที่ตายไป ทีนี้ถ้ามันพูดแล้ว ภพชาติ สิ่งที่เป็นอดีตกับสิ่งที่เป็นปัจจุบัน แล้วเราจะมาเทียบเคียงกันมันก็คนละยุคคนละสมัยแล้ว

ฉะนั้น เวลาท่านเทียบเคียงถึงคนที่ตายไปแล้วเอามาเทียบเคียง ท่านถึงบอกเป็นนิทาน แต่นิทานจริงๆ นะมึง ไม่ใช่นิทานเล่นๆ นะ แต่พอคําว่า “นิทาน” ปั๊บ เราก็บอก เฮ้ย! มันเป็นนิทาน มันเป็นอะไร

ฉะนั้น กรณีนี้มันถึงบอกว่า เวลาเวียนว่ายตายเกิด ถ้าเราเชื่อของเรา เราเชื่อของเรา ถ้าเราเชื่อแล้วเราอยากพิสูจน์ พิสูจน์ก็พุทโธให้จิตสงบเข้ามา ถ้าจิตสงบเข้ามานะ ถ้าใครมีอํานาจวาสนาบารมีนะ บุพเพนิวาสานุสติญาณ มันระลึกอดีตชาติ พอระลึกอดีตชาติไปก็บอกนี่ฝันไง

“วันปกติเวลาผมภาวนานะ ภาวนาก็ดี ฝันก็ดี”

เห็นไหม เพราะคนเรามันฝัน การฝัน ถ้าเรายังมีกิเลสอยู่ ฝันนะ มันก็มีสมุทัยเจือปน มีการคาดหมายเจือปน แต่ถ้ามันเป็นความจริงนะ พอมันไม่มีกิเลสแล้วมันจะไม่มีอะไรเจือปน ถ้าไม่มีอะไรเจือปน มันชัดเจน มันจะจริงของมัน ถ้าจริงของมัน เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าทําไมมันดี ก็ดีเพราะเหตุนี้แหละ ดีเพราะว่ามันเปิดหมด ทุกอย่างเขาถึงกัน นี่พูดถึงการถึงกัน แต่มันก็ที่ว่าถ้าภาวนาดี ภาวนาดีมันก็มีการส่งเสริม เราสร้างคุณงามความดีมาดี

นักภาวนา เวลานั่งภาวนาปั๊บ บางคนมันจะมาคันตรงนั้น มันจะคันตรงนี้ แล้วถ้าเป็นบางสํานักเขาบอกว่าเทวดามาสะกิด โอ๋ย! เทวดามาสะกิด...ไม่ใช่หรอก ไม่ใช่

เราภาวนาเพื่อเอาความสงบ สิ่งที่จะเป็นเทวดา อินทร์ พรหม เราอุทิศส่วนกุศลให้เขาไป ถ้าเราทําคุณงามความดี ความดีก็คือความดี ทุกคนปรารถนาความดีทั้งนั้น ถ้าความดีเป็นสัมมาทิฏฐิ ความเห็นถูกต้อง ความดีงาม สัมมาทิฏฐิ ความถูกต้องดีงาม ทุกคนจะเห็นดีงามไปหมดแหละ

แต่ถ้าเรามีบาปอกุศลนะ ไอ้นู่นมาสะกิด ไอ้นี่มาสะกิด มันไปเห็นนิมิต มันจะออกทางติรัจฉานวิชา มันจะออกไปทางรู้เรื่องจิตวิญญาณ มันไม่ใช่เข้าสู่มรรค ถ้าเข้าสู่มรรคนะ มันเข้าสู่อริยสัจ เข้าสู่ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มรรคมันเป็นมรรคญาณ

แต่ถ้าออกไปรู้ภูตผีปีศาจ ออกไปรู้ภพรู้ชาติ มันจะดึงออกไปแล้ว พอดึงออกไปแล้วนะ เทวดามาสะกิด โอ๋ย! ผีมาสะกิด มันจะชักจูงกันไป ถ้าชักจูงกันไป เห็นไหม แก้จิต ถ้ามีครูบาอาจารย์อยู่ ครูบาอาจารย์ท่านจะแก้ไขนะ

เพราะเรื่องของจิตวิญญาณ เรื่องของจิตวิญญาณมันก็มาเข้าสู่จิตวิญญาณ จิตวิญญาณที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วญาติกันโดยธรรมล่ะ ญาติกันโดยเป็นญาติล่ะ

อันนั้นเป็นญาติ รอก่อนๆ เดี๋ยวจะปฏิบัติก่อน ให้เข้ามรรคก่อน แล้วถ้ามันเป็นธรรม เดี๋ยวจะอุทิศส่วนกุศลให้ นี่พูดถึงคนเป็น คนเป็น คนรู้หลัก เขาจะรู้ว่าอะไรผิดอะไรถูก

แต่ถ้าเราไม่เป็นนะ อ๋อ! ญาติมา เทวดามาส่งเสริม...ไปเลย ออกเป็นมิจฉาทิฏฐิ ออกไปทําฌานโลกีย์ ออกไปสู่โลก ไม่ใช่ออกไปสู่ธรรม

ออกไปสู่ธรรมนะ เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่เธอไม่ควรเสพ แล้วทางที่ควรเสพล่ะ นี่ครูบาอาจารย์มี ท่านจะแก้ตรงนี้ไง

นี่พูดถึงวันพระนะ พอขยายความไปมันก็เป็นแบบนี้ บอกว่าคําถามมันไม่เกี่ยวกับภาวนาเลย คําถามไม่มีประเด็นเลย คําถามนี้ไม่มีประเด็น แต่หลวงพ่อตอบเป็นประเด็นเลย

เป็นประเด็นเพราะว่ามันเป็นหญ้าปากคอก หลวงตาท่านสอนอยู่ว่า การปฏิบัติยากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งตอนเริ่มต้นคือหญ้าปากคอก อีกคราวหนึ่งคราวจะสิ้น การปฏิบัติมันจะยากอยู่ ๒ คราวนี้ คือว่าเหตุผลหรือความหละหลวมของเรามันทําให้เราเข้าสู่ทางได้ยาก

นี่ก็เหมือนกัน ปฏิบัติเริ่มต้นจะเป็นอย่างนั้นจะเป็นอย่างนี้ เราคาดหมายไปหมด หญ้าปากคอก พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ ทําของเราให้ดีขึ้นมา ถ้าดีขึ้นมาแล้วเดี๋ยวเราจะดีขึ้นมา

ถ้าเป็นวันพระ วันพระนี้วันสําคัญ เพราะวันพระเราตั้งใจภาวนา จิตวิญญาณต่างๆ เขาหวังผลกุศล หวังบุญกุศล ไอ้พวกที่บอกนรกสวรรค์ไม่มีๆ เวลาตายไปแล้วมันจะรู้ แล้วถ้ามันไม่ได้ทําสิ่งใดไว้มันจะมาขอ ไอ้ที่ว่ามันไม่มี มันต้องมาขอพึ่ง แต่เวลามันตายไปแล้วมันจะรู้ของมัน

สิ่งที่เราไม่เห็นเพราะอะไร เพราะสถานะของมนุษย์ สถานะของมิตินี้ สถานะที่ชีวิตหายใจเข้าหายใจออกมันให้ชีวิตนี้ยั่งยืน พอมันหลุดจากนี้ไป มันไปตามกรรม ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ไปตามนั้น ไม่มีอุทธรณ์ฎีกาใดๆ ทั้งสิ้น มันจะไปตามกรรมของมัน

แล้วไปถึงตอนนั้นก็ เอ๊อะ! ไหนว่าไม่มีไง เออ! ไม่มี ทําไมกูมานั่งอยู่นี่ล่ะ กูไม่มี กูไม่มี ทําไมกูมาอยู่ตรงนี้...เดี๋ยวมันจะรู้ เดี๋ยวมันจะรู้

แต่ถ้าเราเชื่อ เราปฏิบัติของเราเพื่อความดีของเรา เห็นเขาใช้ชีวิตกันอีลุ่ยฉุยแฉก เขาว่ามีความสุขของเขา เรามาอยู่ในกรอบ มาอยู่ในศีลในธรรม โอ๋ย! ลําบากไปหมดเลย ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ อู๋ย! ยุ่งไปหมดเลย

ไม่เป็นไร เราทําของเราไป เพราะพระพุทธเจ้าขีดเส้นให้เดินเส้นนี้ เราจะเดินเส้นนี้ไป ไอ้เขาเดินเส้นนั้น ไอ้เขาจะไปตามสะดวกสบายของเขา นรกสวรรค์ไม่มี เรื่องของเขา

เราไปเส้นนี้ เส้นที่พระพุทธเจ้าขีดไว้ให้เดิน เราเดินไปศีล สมาธิ ปัญญาของเรา เราเดินของเราไป แล้วปฏิบัติของเราไป ถ้าปฏิบัติไปเป็นความจริงขึ้นมา มันจะดีของมันขึ้นมา

นี่พูดถึงเรื่อง “ดังนี้ความเห็นส่วนตัวของผมเท่าที่ได้สัมผัสในวันพระมักจะมีความมหัศจรรย์ใจมาก จึงขอความเมตตาท่านอาจารย์เป็นความรู้เพื่อเป็นกําลังใจแก่ผู้ตั้งใจภาวนาครับ”

ตอบแล้วครับ จบ

ถาม : เรื่อง “ติดที่ปีติ ๒”

หลวงพ่อ : เขาถามมาแล้วหนหนึ่ง นี่ถามอีกแล้ว ปีติเหมือนกัน

ถาม : กราบนมัสการท่านอาจารย์ครับ ผมขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างยิ่งที่กรุณาตอบคําถาม “ติดที่ปีติ”

กระผมขออภัยพระอาจารย์ที่ไม่ได้อธิบายอาการของการภาวนา กล่าวคือในขณะที่ภาวนาพุทโธไปเรื่อยๆ อยู่นั้น พุทโธก็โผล่ออกมาที่กลางอก หายใจไม่ออก แต่พุทโธต่อเรื่อยๆ เพราะอยากรู้ว่ามันจะเกิดอะไรขึ้น

สักพักก็เริ่มหายใจเบาลง เกิดอาการปีติขึ้น คือนํ้าตาไหล ขนลุกขนพอง จิตและร่างกายแยกคนละส่วน มีความสุขมาก ในขณะที่ทํางานก็มีความสุข ไม่ทุกข์ไม่ร้อน ภาวนาทุกครั้งก็จะเป็นแบบนี้ประมาณ ๔-๕ วัน เริ่มรู้สึกว่ามันไม่ใช่ความสุขที่แท้จริง ภาวนากี่ครั้งก็มาติดอยู่ที่ปีตินี้เท่านั้น

ในช่วงที่รอคําตอบจากพระอาจารย์ เหมือนเป็นการทรมานกิเลส ทนไม่ไหว จึงลองพิจารณาตัวปีติที่เกิดขึ้นว่ามันเป็นเหตุแห่งทุกข์ได้อย่างไร ทั้งๆ ที่ผลของมันทําให้เรามีความสุขจนได้คําตอบว่า จิตที่ยึดติดอยู่กับปีติ และผลของปีตินั่นเองเป็นตัวทําให้เกิดทุกข์

เมื่อจิตคลายตัวออกจากปีติก็พุทโธต่อไปเรื่อยๆ ตอนนี้พุทโธไม่มีเสียง แต่เป็นความรู้สึกว่ามีพุทโธอยู่กลางหน้าอก เวลาร่างกายอ่อนเพลียก็นึกถึงพุทโธ ก็เกิดขึ้นที่กลางหน้าอก สักพักความอ่อนเพลียก็หายไป ทั้งหมดที่ผมได้เรียนท่านอาจารย์ให้ทราบนี้ไม่รู้ว่าถูกทางหรือเปล่าครับ

ตอบ : เห็นไหม เริ่มต้นยากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้น กับอีกคราวหนึ่ง ไอ้หญ้าปากคอกนี่มันยุ่ง

ติดปีติก็คือปีติ ปีติก็เป็นผล ปีตินี่นะ ปีติคือผล ปีติเกิดได้เพราะเหตุใด ปีติเกิดได้เพราะจิตมีปีติถึงมีความสุข ปีติเกิดบนจิต ปีติจะไม่ไปเกิดบนสิ่งที่ไม่มีชีวิต สิ่งที่ไม่มีความรับรู้ ปีติจะเกิดอยู่ที่จิต

จิตของเราที่ฟุ้งซ่าน จิตของเราที่มีความทุกข์ ปีติไม่เกิดหรอก มีแต่ความเครียด มีแต่ความเครียด มีแต่ความวิตกกังวลเกิดกับจิตของเรา เราพุทโธๆ ของเราไป หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิของเราไป ถ้าจิตมันสงบเข้ามา เห็นไหม วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์

มันจะเกิดปีติ ถ้าเราเกิดปีติแล้ว พอปีติ ถ้าคนมีสติปัญญา เรากําหนดพุทโธของเราต่อเนื่องไป ปีติจะเริ่มจางลงๆ มันจะเกิดเป็นความสุข พอสุขแล้วกําหนดสุข ถ้าพุทโธต่อเนื่องไปมีความสุข พอความสุขใช่ไหม มีความสุขก็ติดในสุขนั้น พอพุทโธๆๆ ผ่านจากความสุขนั้นไปมันจะเกิดตั้งมั่น เห็นไหม เกิดตั้งมั่น

นี่ไง ถ้าพูดถึงรูปฌาน รูปฌาน อรูปฌาน รูปฌาน ๔ อรูปฌาน ๔ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน นี่พูดถึงฌานนะ องค์ของสมาธิ องค์ของฌาน แต่ถ้าเป็นสมาธิพระพุทธเจ้าไม่เอาฌาน เพราะเอาฌานแล้วมันจะเกิดฌานสมาบัติ ฌานสมาบัติ จิตมันจะส่งออกเพราะมีกําลังของมัน พระพุทธเจ้าถึงไม่เอาฌาน พระพุทธเจ้าถึงเอาสมาธิ เอาสัมมาสมาธิ

กําหนดพุทโธๆ ให้จิตเป็นสมาธิ เพราะสมาธิ สัมมาสมาธิ ศีล สมาธิ มันจะเกิดปัญญา เพราะถ้าเป็นฌาน ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน รูปฌาน อรูปฌาน มันจะส่งออก มันจะรับรู้ มันจะแบบว่า ถ้าจิตมันมีกําลังของมัน จิตนี้สําคัญมาก จิตถ้ามันมีแสงตกที่ไหน เสียงได้ยินถึงที่นั่น ถ้าเป็นอภิญญานะ แต่ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนามันก็สงบเฉยๆ ถ้าเข้าฌานสมาบัติ

ฉะนั้น เวลามันเกิดปีติ เวลาบอกปีติมันเกิดเพราะเหตุใด ปีติมันเกิดเพราะเรากําหนดพุทโธ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เพราะจิตมันสงบมันถึงเกิดปีติ แล้วเกิดปีติ ทีแรกเกิดปีติก็ตื่นเต้นมาก พอเกิดปีติแล้วก็จะเกิดปีติอีก พอเกิดปีติอีก ปีติมันจะจางลงๆ แล้วเดี๋ยวนี้ทําไมไม่เกิดปีติเลย ปีติมันก็มีอยู่นั่นแหละ แต่เพราะเราคุ้นเคยกับมัน พอคุ้นเคยกับมัน มันก็เปลี่ยนสถานะไป เจริญขึ้นไป เห็นไหม ที่ว่าตติยฌาน จตุตถฌาน ฌานมันจะมีของมันอย่างนั้น ฉะนั้น เรากําหนดพุทโธๆ ของเรา ตรงนี้เอามาเปรียบเทียบให้เห็นระดับของความรู้สึก

แต่ถ้าพุทโธล่ะ พุทโธ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ถ้าอัปปนาสมาธิ เราพุทโธของเราไปเรื่อยๆ พุทโธ เราพุทโธไป พุทโธโผล่กลางหน้าอก เขาว่าหายใจไม่ออกต่างๆ มันจะมีอุปสรรคอย่างนี้เวลาภาวนาไป

พูดถึงว่าเวลาพุทโธๆ มันจะมีปฏิกิริยา มันมีปฏิกิริยาเคมีทางหัวใจ ถ้าหัวใจ ปฏิกิริยาเคมีมันจะละเอียดเข้ามา เราพยายามจับเข้าไป เราไม่เอาอะไรเลย เราไม่เอาอะไรเลย หลวงปู่มั่นสอนไม่ให้ทิ้งผู้รู้ ไม่ให้ทิ้งพุทโธ เราจะไม่เอาสิ่งใด เราพุทโธของเราไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ

พุทโธนี้มันชื่อ แต่ถ้ามันสงบเข้ามา เราไม่ทิ้งผู้รู้ ผู้รู้เรา เพราะผู้รู้มันรู้พุทโธ ถ้ามันรู้พุทโธไว้ก่อน ถ้าผู้รู้ไม่รู้พุทโธ ผู้รู้มันก็รู้อารมณ์ รู้ออกไปข้างนอก แต่ถ้าเราพุทโธๆๆ ไว้ มันจะมารู้ที่พุทโธ

ไม่ทิ้งพุทโธ เราไม่เสียหาย เพราะเราออกมาข้างนอก ออกมาแค่พุทโธ จิตออกมาแค่พุทโธ พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ ถ้ามันสงบเข้ามา มันก็ทิ้งพุทโธมาอยู่ที่ผู้รู้

หลวงปู่มั่นสั่งหลวงตาไว้เลย ถ้าปฏิบัติโดยไม่มีครูบาอาจารย์ ห้ามทิ้งผู้รู้ ห้ามทิ้งพุทโธ นี่ก็เหมือนกัน เราทําของเราไปเรื่อยๆ แล้วเรากําหนดพุทโธของเราไปเรื่อยๆ ถ้าพุทโธไปเรื่อยๆ

ทีนี้บอกมันก็เกิดปีติ

ปีติก็คือปีติ ปีติมันเป็นผลเกิดจากเหตุ เหตุคือกําหนดพุทโธ เหตุคือจิตสงบ เหตุคือจิตมันมีกําลัง เหตุคือจิตมันสงบเข้ามามันถึงเกิดปีติ เกิดปีติแล้ว ถ้าพุทโธต่อเนื่องไป จากปีติมันก็จะเป็นสุข จากสุขมันก็จะตั้งมั่นเป็นเอกัคคตารมณ์ ตั้งมั่นแล้วทําอย่างไรต่อไป ตั้งมั่นแล้วก็ออกใช้ปัญญาไง ออกฝึกหัดใช้ปัญญา นี่พูดถึงเจโตวิมุตตินะ

ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติ ถ้าจิตสงบแล้ว ถ้าจะให้จิตสงบ มันอีกอย่างหนึ่ง นี่หญ้าปากคอกเพราะอะไร สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน ทําต่อเนื่องกันไป

นี่พูดถึงว่า ถ้าขนลุกขนพอง

อันนี้อาการของมัน มันรู้ได้ร้อยแปดเลย จิตนี้มหัศจรรย์มาก นี่พูดถึงปีตินะ นี่พูดถึงว่า ถ้าเกิดปีติ เกิดสุข เกิดต่างๆ ให้พุทโธไว้ สิ่งที่ถามมา บอกว่า เวลาจิตมันเป็นไป จิตกับกายนี้แยกออกไปเลย แต่ละส่วนการรู้

มันเป็นได้ทั้งนั้นน่ะ ถ้าเป็นไปแล้ว แล้ววาง รู้แล้ววาง รู้แล้ววาง เพราะอะไร เพราะตอนนี้เรากําลังแบบว่าเข้าฝึกหัด เราพยายามฝึกหัดจิตของเรา ฝึกหัดจิตของเรา เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน เราจะเข้าไปหาพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานในหัวใจของสัตว์โลก ใครเป็นผู้ปฏิบัติ ผู้นั้นจะเข้าสู่จิตของผู้นั้น

เรากําลังจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน เราปฏิบัติ เราก็จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเรา โยมปฏิบัติ โยมก็จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของโยม ในใจของโยม ต่างคนต่างมีพุทธะในใจทั้งนั้นน่ะ พุทธะของเรานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่กลางหัวใจ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ถ้าผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต

นี่เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน ต่างคนต่างเข้าไปเฝ้าในใจของตัวเอง ถ้าไปเจอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว อืม! นี่ของจริง

ฉะนั้น เราพุทโธของเราไป เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิของเราไป แล้วถ้าจิตมันออกใช้ปัญญา ปัญญาเหมือนที่อธิบายมาตั้งแต่ต้นว่าวันพระๆ นั่นน่ะ อธิบายแบบนี้ เวลาออกฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาจะเกิดขึ้นแบบนั้น ถ้าพูดไปมันก็จะซํ้าสอง เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งที่เกิดขึ้น เขาบอกว่า เหตุแห่งทุกข์ เขาพยายามแสวงหาของเขา จิตที่ยึดอยู่กับปีตินี้เอง จิตที่ยึดอยู่กับปีติ ผลของปีตินี้เองที่เป็นตัวเกิดทุกข์

อันนี้ก็เป็นปัญญาอันหนึ่ง มันเป็นปัญญา เป็นสมบัติของเราไง เราคิดว่าอะไรเป็นตัวทุกข์ ทุกข์ควรกําหนด เราอยากหาทุกข์ใช่ไหม เราบอกว่า ตัวปีตินี้เองคือเป็นตัวทุกข์ เป็นตัวทําให้เกิดทุกข์

เห็นไหม มันมีเหตุ มันมีสมุทัย เพราะปีติ เราอยากไม่ให้มันแปรปรวน ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ สมุทัยคือตัณหา ตัณหาคือความอยาก ความอยาก ความผลักไส ความไม่ต้องการ นี่ตัณหา ตัวนี้แหละเป็นตัวให้เกิดทุกข์ เห็นไหม ทุกข์ควรกําหนด ฆ่าตัวนี้ ฆ่าตัวการคาดหมาย ฆ่าตัวการนะ

แต่ถ้าพอฆ่าแล้วมันเหลืออะไรล่ะ มันเหลืออะไร เพราะฆ่านี้มันต้องมีวิธีการ วิธีการคือมรรค พอมรรคมันทําเสร็จแล้วมันเกิดนิโรธ นิโรธคือการดับหมด การปล่อยหมด อิสรภาพ

การฆ่าการทําลายคือให้จิตนี้เป็นอิสรภาพ ไม่ตกอยู่ใต้อํานาจของใคร ไม่ตกอยู่ในใต้อํานาจของตัณหา การคาด การหมาย การต้องการ การปรารถนา แต่ถ้ามันเป็นจริง ไม่ปรารถนาแล้วทําไปทําไมล่ะ

ไม่ปรารถนาเพราะทําให้เป็นจริงไง พอเป็นจริงแล้ว มันเป็นจริงแล้วไปปรารถนาอะไรล่ะ เราไปเห็นแล้วเราไปปรารถนาอะไร เรารู้แล้วเราไปปรารถนาอะไร เราไปรู้ธรรมแล้วเราปรารถนาอะไรล่ะ พระพุทธเจ้ารู้สิ่งใด เราก็รู้สิ่งนั้น มันก็จบ ถ้าจบแล้ว นี่ไปเฝ้าพระพุทธเจ้าด้วยกัน

เราปฏิบัติ ต่างคนต่างปฏิบัติเพื่อจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน ต่างคนต่างปฏิบัติเพื่อไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของตัวเองนะ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต

ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมท่านจะเน้นว่าธรรมะส่วนบุคคลๆ คือปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ธรรมะกลางหัวใจของเรา แล้วกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใคร แล้วไม่ให้เชื่อใคร หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านไม่เชื่อใครทั้งสิ้น แต่เวลาท่านเจอหน้ากัน ท่านไปเจอกัน ไปคารวะ ใครจะไปคารวะหลวงปู่มั่น พอไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นถามว่า ภาวนาอย่างไร ภาวนาแล้วได้อะไร

นี่ธมฺมสากจฺฉา คือกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น แต่เวลาปฏิบัติไปแล้วท่านจะทดสอบกัน ทดสอบกัน ใครรู้อย่างใด ใครเห็นอย่างใด

อริยสัจมีหนึ่งเดียว อริยสัจมีหนึ่งเดียว จะลงประตูเดียวกัน จะลงสู่อริยสัจ จะลงสู่ความจริง ถ้าความจริงกับความจริงนั้นเป็นอันเดียวกัน หลวงปู่มั่นท่านถึงบอกกับหมู่คณะไว้ว่า หลวงปู่ขาวท่านได้สนทนาธรรมแล้ว หลวงปู่ขาวนี้เป็นที่พึ่งได้นะ ต่อไปถ้าท่านนิพพานแล้วให้หมู่คณะจําหลวงตาไว้นะ ดีทั้งข้างนอกคือข้อวัตรปฏิบัติ ดีทั้งข้างในคือหัวใจที่เป็นธรรม นี่เกิดจากอะไรล่ะ

เห็นไหม ไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อ ไม่ต้องเชื่อ ไม่ต้องให้เครดิต ไม่ต้องอะไร แต่ทดสอบ ทดสอบกัน ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ เป็นมงคลชีวิต การได้เห็นสมณะเป็นมงคลชีวิต สมณะที่แท้จริง แล้วเรากําลังจะปฏิบัติเข้าไปสู่ใจของเรา เข้าไปหาสมณะของเรา เข้าไปหาความจริงของเราเพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ไปแล้ว

ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติ

จนสิ้นสุดแห่งทุกข์ไปแล้ว

แล้วการปฏิบัติ ในสังคมที่มีนักปฏิบัติ มีครูบาอาจารย์

จะทําให้เราดีมาก จะทําให้เรามีโอกาส

เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเราเนาะ

๕

ไม่รู้จักจิต

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๒ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “จิตที่สับสน”

หลวงพ่อ : เขาเขียนมาอย่างนี้เลยนะ แล้วสับสนจริงๆ ด้วย

ถาม : ผมมีข้อสงสัยตั้งแต่สมัยตอนบวชเมื่อนานมาแล้ว การนั่งสมาธิ เมื่อนั่งทําสมาธิแล้วภาวนาพุทโธ เกิดความรู้สึกว่า จิตของตัวเองเบาสบายแล้วลอยขึ้นสูงขึ้นไป แล้วเหมือนหมุนขึ้นไปด้วยความเร็วเหมือนไม่มีที่สิ้นสุด แล้วเกิดความกลัว จึงหยุดการทําสมาธิ ไม่รู้ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นคืออะไร สงสัย ไม่เข้าใจว่าลอยไปไหน สูงขนาดไหน ทําให้เกิดความกลัวการนั่งสมาธิ กลัวจิตของตัวจะกลับไม่ได้ แต่ความรู้สึกจิตขณะนั้นรู้สึกสบาย พอรู้สึกตัว สิ่งที่เกิดขึ้นคืออะไร สงสัยมานานมาก ไม่รู้คืออะไร กลัวครับ

อีกข้อหนึ่ง ตอนทําวัตรเช้าเสร็จแล้วนั่งสมาธิ หลังจากสวดมนต์ มีการนั่งสมาธิ ตัวผมเองเกิดง่วงนอน แล้วจิตตัวเองเหมือนหลุดออกมามองเห็นบริเวณรอบๆ พระรูปอื่นๆ และตัวเองกําลังนั่งสมาธิอยู่ ผมทดลองทําแบบนี้หลายครั้ง เป็นเหมือนเดิม ความรู้สึกแบบนี้คืออะไรครับ

ตอบ : เวลานักปฏิบัติมันมีอะไรแปลกประหลาดอย่างนี้ แล้วมันมีอะไรแปลกประหลาดอย่างนี้ อย่างนี้เป็นความจริงหรือเปล่า ถ้าเป็นความจริงหรือเปล่า ทางวิทยาศาสตร์บอกว่าสิ่งนี้มันเป็นจินตนาการ มันเป็นการเพ้อฝัน มันเป็นสิ่งที่ว่าพิสูจน์ไม่ได้ ทางวิทยาศาสตร์จะว่าอย่างนั้นนะ

แต่ถ้านักปฏิบัตินะ พอฟังอย่างนี้แล้ว ไอ้นี่มันหญ้าปากคอก ไอ้นี่มันของเล็กน้อย ไอ้นี่มันเป็นเริ่มต้น เห็นไหม เวลาพูดเรื่องอย่างนี้ปั๊บ เราก็จะย้อนกลับไปที่หลวงตาบอกว่า การภาวนามียากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้น คราวเริ่มต้นนี่ กับอีกคราวหนึ่งคราวจะสิ้นสุดแห่งทุกข์ การปฏิบัติมียากอยู่ ๒ คราว คราวอย่างนี้ เริ่มต้นปฏิบัติ เห็นไหม

คําถามนี่นะ คงจะเก็บไว้ในใจนาน ผมเคยบวชนานมาแล้ว แล้วสิ่งนี้เวลาบวชไป ไปภาวนาสิ่งนี้มันก็ฝังใจอยู่คนเดียว แล้วไปปรึกษาใครก็ไม่ได้ แต่นี้บังเอิญคงมาเจอในเว็บไซต์ มีคนปากจัดชอบพูดมากอยู่คนหนึ่ง ก็เลยถามมา ถามไอ้คนปากจัดมันชอบพูดเรื่องร้อยแปดพันเก้า ก็เลยถามได้ ก็เลยถามมา

เพราะอะไรรู้ไหม เพราะมันไม่เป็นเรื่องแล้ว เป็นเรื่องที่ว่าผมเคยบวชเมื่อนานมาแล้ว แล้วมันเป็นแบบนี้มันคืออะไร

มีพระมาหาบ่อยมาก มีบางองค์มานะ บอกว่า เวลานั่งสมาธิไปแล้วเห็นจิตของตัวเองหลุดออกไปจากร่าง แล้วก็มองกลับมาเห็นตัวเองนั่งอยู่ แล้วพอมันทําบ่อยครั้งเข้าๆ พอจิตเขาออกไป เขาออกไปเป็นชั่วโมงๆ เลย แล้วออกไปนี่แปลกด้วยนะ ออกไปในหมู่บ้านนั้นน่ะ เขาอยู่ในป่าไง ในหมู่บ้านนั้นเขาจะรู้เลยว่า บ้านใดจะมีงานอะไร บ้านใดจะมีสิ่งใด เขารู้เห็นไปหมด แล้วเวลาเขาตื่นเช้ามาเขาจะบอกพระ เวลานักปฏิบัติ พระปฏิบัติด้วยกันเขาจะทดสอบกันอย่างนี้ไง เขาจะบอกพระไว้เลยว่า วันนี้ออกบิณฑบาต บ้านนั้นจะมีเหตุการณ์นี้ บ้านนี้จะมีเหตุการณ์อย่างนี้ บ้านนี้จะมีเหตุการณ์อย่างนี้ แล้วออกไปนะ ตรงเปี๊ยะๆๆ เลย เขาก็ทึ่งกันนะ แล้วพอบ่อยครั้งเข้าๆ จนเขาเกิดเป็นทิฏฐิ

พอเกิดเป็นทิฏฐิ พระก็เลยพามาหาเรา พามาหาเราว่า เขาถอดจิตออกไปได้ พอถอดจิตออกไปได้แล้วเขาจะไปรู้ไปเห็นว่ามันจะเกิดเหตุการณ์ข้างหน้า เขาเห็นก่อนเลย แล้วถูกต้องตามนั้นหมดเลย แล้วก็ทายพระได้หมด พระที่อยู่ด้วยกันกลัวเขาหมดเลย

แล้วพามาหาเรา เราบอกว่า เรื่องอย่างนั้นน่ะมันก็เป็นการส่งออก เรื่องอย่างนั้นไม่เกี่ยวกับเรื่องอริยสัจ ไม่เกี่ยวกับการภาวนาเลย เรื่องอย่างนั้นมันเป็นจริตของจิต นิสัยของจิตมันเป็นแบบนั้น แล้วถ้าปล่อยไปมันมีแต่เสียกับเสีย ถ้าจะให้แก้ไขนะ แก้ไขก็ต้องมีสติ เรากําหนดพุทโธหรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ แล้วมีสติสัมปชัญญะรู้ตัว รู้ตัวตลอดเวลา

จิตหยาบ จิตละเอียด เราจะรู้จิตของเราหยาบหรือจิตของเราละเอียด ถ้าจิตของเราละเอียด ละเอียดอย่างไร พุทโธ พุทโธชัดๆ พอพุทโธชัดๆ มันชัดๆ แต่มันเบาลง ชัดๆ แต่เบาลง ไม่ใช่ว่าพุทโธมันเบาลง พุทโธมันเลื่อนลอย อย่างนั้นไม่ใช่ชัด อย่างนั้นคือการเพ้อเจ้อ

พุทโธชัดๆ ชัดๆ นี่ เพราะคําว่า “ชัดๆ” คือสติพร้อม สติพร้อม ลมหายใจเข้าออกมันพร้อม แล้วกําหนดพุทโธชัดเจนมาก แล้วละเอียดเข้ามา ละเอียดเข้ามาหมายความว่าพุทโธนี่ชัดเจน แล้วสิ่งที่ว่าเป็นลม ความรู้สึกมันละเอียดขึ้น ละเอียดขึ้น ละเอียดเข้าไปๆ จนพุทโธไม่ได้ แต่ความรู้สึกนั้นชัดเจน เห็นไหม

คําว่า “ชัดๆ” ชัดๆ ตั้งแต่เริ่มต้นพุทโธหยาบๆ พุทโธหยาบๆ มันรู้แบบประสาสามัญสํานึกของเรา แต่พอมันละเอียดเข้าไป มันเป็นเรื่องอาการ เรื่องอาการของจิตที่มันละเอียด อาการของจิตที่ละเอียด ความรู้สึกที่ละเอียดขึ้นมา เราไม่สามารถจะบังคับให้มันหยาบละเอียดได้ มันจะละเอียดในตัวของมันเอง ถ้าละเอียดในตัวของมันเอง มันจะรู้สึกตัวชัดเจนของมัน มันละเอียดเข้ามา ละเอียดจนมันนึกไม่ได้เลย แต่มันก็ชัดเจนของมัน นี้คือสัมมาสมาธิ

แต่เวลาพอกําหนดพุทโธ จิตมันหลุดออกไป ออกไปแล้วก็ไปรู้สิ่งต่างๆ พอรู้สิ่งต่างๆ แล้วมันถูกต้องด้วย พอถูกต้อง มันชัดเจนด้วย ชัดเจนด้วย

เราบอกว่าอย่างนั้นส่งออก ส่งออกไป เห็นไหม ถ้าอย่างนั้นนะ มันก็เหมือนแสงเลเซอร์ อย่างทั่วไปเวลาเขายิงออกไป มันไปผ่าตัดได้ มันทําสิ่งใดได้ มันเป็นพลังงาน แล้วมันได้อะไรขึ้นมา

จิตก็เหมือนกัน ส่งออกไป ส่งออกไปแล้วเราได้อะไรขึ้นมา มันไม่เห็นได้อะไรขึ้นมาเลย ถ้าไม่ได้อะไรขึ้นมาแล้ว นี่เป็นติรัจฉานวิชา มันเป็นวิชาทางโลก เพราะจิตมันเป็นแบบนั้น จิตมันเป็นแบบนั้น เวลาทําไปแล้วเป็นแบบนั้น

ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงนะ อย่างเช่นหลวงตาท่านไปแก้แม่ชีแก้ว หลวงปู่มั่นท่านไปแก้ครูบาอาจารย์ที่เวลาส่งออก นี่ส่งออก ส่งออกแล้วพอไปรู้ไปเห็นขึ้นมาแล้วมันถูกต้องไหม ถูกต้อง พอถูกต้องแล้วมันเกิดอะไร เกิดทิฏฐิ เกิดทิฏฐิว่าฉันรู้ฉันเห็น ฉันเก่ง นี่ไง แล้วมันเป็นประโยชน์อะไรขึ้นมาล่ะ

เขาพาพระมาหาเรา เราก็บอกว่าต้องตั้งสติไว้ไม่ให้ออก มันก็เหมือนหลวงตาไปแก้แม่ชีแก้ว ถ้าวันไหนจิตมันส่งออกไปรู้เห็นสิ่งต่างๆ วันนั้นน่ะเก่ง ถ้าวันไหนจิตมันไม่ไปรู้อะไร วันนั้นภาวนาไม่ดี

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันหลุดออกไปแล้ว วันนั้นตัวเองไปรู้ไปเห็นอะไรมา มาคุยโม้กับพระว่าไปรู้ไปเห็นอะไรมา แล้ววันไหนมันออกไปแล้วไม่รู้ไม่เห็นอะไรล่ะ มาคุยโม้ไง

เราบอกว่าไม่ได้หรอก หลวงตาท่านสอนว่าให้ออกก็ได้ ไม่ออกก็ได้ คือว่าเริ่มต้นมันต้องยันกันไว้ก่อน ถ้ายันไว้ก่อนนะ ถ้าทําไม่ได้ บอกมันไม่ได้ มันอึดอัด มันไม่ชอบใจ อย่างนั้นให้ลงจากเขาไปเลย ไม่ให้ขึ้นมา

ทีนี้พอไม่ให้ขึ้นมา ด้วยที่ว่าไม่มีที่พึ่ง ก็เลยตั้งสติ ตั้งสติบังคับว่าไม่ให้ออก พอไม่ให้ออก พุทโธๆ จิตพุทโธๆ มันชัดขึ้น พุทโธชัดๆ มันชัดๆ แล้วมันละเอียดขึ้น มันไม่ออกไป มันละเอียดขึ้น พลังงานในตัวมันเองก็เกิด เพราะพลังงานไม่ได้ส่งออก พอพลังงานตัวมันเกิดขึ้นมามันก็เป็นสมาธิ

พอเป็นสมาธิ สิ่งที่พลังงานที่ออกไปโดยที่มันใช้สูญเปล่ามาตลอด มันก็ทรงตัวมัน พอมันทรงตัวมันปั๊บ มันมีกําลังของมัน ทีนี้อํานาจวาสนาตัวเองมีขนาดไหน มันจะรู้จะเห็นแล้ว มันจะไปเห็นกาย เห็นกายของตัวเองขึ้นมา

เห็นกายของตัวเองขึ้นมา เห็นหลวงตาท่านเดินมา เอามีดมาฟัน ฟันคือเป็นไตรลักษณ์ ฟันให้มันแปรสภาพ มันเห็นแล้วมันสังเวช มันเศร้าใจ ความเศร้า ความโศก ความผูกพันของจิต พอจิตมันคายตรงนั้นออก นี่อันนี้ของจริง พอของจริงขึ้นมา เห็นไหม เห็นภายในมันถึงถูกต้อง นี่ทวนกระแส ปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปัญญาทวนกระแสกลับ ไม่ใช่ปัญญาส่งออก

พอทําได้จริง ขึ้นมากราบหลวงตา รู้เลยว่าสิ่งที่ทํามาที่ว่าตัวเองบอกว่าสิ่งนั้นถูกต้อง สิ่งนั้นดีงาม มันไม่ใช่ แต่เวลาพุทโธ จิตมันสงบ จิตมันมีหลักมีเกณฑ์ มันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

เห็นจิต เห็นกายใช่ไหม เวลามันส่งออก จิตมันหลุดออกไป ไปเห็นกายเขา ไปเห็นคนนู้น ไปเห็นคนนี้ ไปเห็นคนนั่งอยู่ แล้วเห็นแล้วได้อะไร เพราะอะไร เพราะมันไม่ใช่ปฏิสนธิจิตเห็น มันไม่ใช่จิตเราเห็น มันส่งออกไป มันเหมือนสัญญาอารมณ์ข้างนอกมันไปเห็น แล้วมันไม่ได้อะไร เห็นไหม

สุดท้ายแล้วเขาพามาหาเรา เราก็แก้เขาไป แก้เขาไป เขาทําไม่ได้ พระที่จิตหลุดออกไป ที่จิตออกไปข้างนอก ที่ไปเที่ยวรู้เห็นสิ่งต่างๆ เดี๋ยวนี้นะ สึกหมดแล้ว สึกไปหมดแล้ว มันได้อะไรขึ้นมาน่ะ

แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์นะ ถ้าจริง ต้องรั้งไว้ ต้องแก้ได้ ถ้าแก้ แก้นี่เป็นทางทฤษฎี แต่ตัวผู้เป็นต้องแก้ได้ด้วย ถ้าแก้ มันก็จะเป็นความจริงขึ้นมา

นี่พูดถึง ถ้ามันแบบว่าจิตหลุดออกไป จิตไปรู้ไปเห็น

คนที่ภาวนาไม่เป็นมันก็ไปดีใจกับเขา แต่คนที่มีจริตนิสัยนะ คือว่าใฝ่ดีอยากปฏิบัติ แต่ขาดครูบาอาจารย์ ขาดคนชี้นํา พอเราขาดคนชี้นํา พอเราเป็นอย่างนั้นเอง เหมือนเราเป็นไข้ เราเป็นไข้ แต่เราไม่มีหมอ เราต้องรักษาตัวเอง มันก็น่าวิตกกังวลนะ

อย่างเรานี่เป็นไข้ เรานี่มีโรคร้าย แล้วเราหาหมอไม่ได้ เราต้องวินิจฉัยตัวเราเอง เราจะมีความรู้สึกอย่างไร นักปฏิบัติถ้าไม่มีครูบาอาจารย์ พอจิตมันเป็นอะไรไปแล้วมันไม่มีคนจะแก้ไข ไม่มีคนบอก มันก็วิตกกังวลเป็นธรรมดา มันกลัวไง

เราไม่รู้จักจิตของเรา จิตของเรา เรารู้จักไม่ได้ รู้จักไม่ได้เพราะอะไร เพราะมีอวิชชา อวิชชา มารมันครอบงําไว้แล้ว ฉะนั้น เวลาเราปฏิบัติไป เราปฏิบัติไปเพื่อทําสมาธิให้มารสงบตัวลง ให้เรามีโอกาสได้แยกแยะ ให้เรามีโอกาสได้จิตเป็นสัมมาสมาธิ ให้จิตมันมีกําลังของมัน

แล้วได้แยกแยะ เห็นไหม ขณะที่ว่าเราแยกแยะ เหมือนเด็กน้อย เด็กน้อยไปสู้กับผู้ใหญ่ ไปสู้กับคนที่มีประสบการณ์ชีวิต คนที่เป็นผู้เฒ่าผู้แก่ ผู้เฒ่าผู้แก่ ประสบการณ์ชีวิตเขามาขนาดไหน เด็กน้อยจะเอาความรู้สึกอะไร เด็กน้อยจะเอาปัญญาอย่างไรจะไปเท่าทันกับผู้เฒ่านั้น

ผู้ที่ฝึกหัดใหม่ จิตมันยังไม่เคยภาวนา จิตมันยังไม่มีหลักมีเกณฑ์ มันจะเอาอะไรไปรู้เท่าทันกับอวิชชา มันถึงไม่รู้จักจิตตัวเองไง ทั้งๆ ที่จิตนี้เป็นของเรา โดยสัจจะ จิตนี้เป็นของเรา เรานี่เป็นเจ้าของเลยล่ะ แต่เราโดนอวิชชา โดนพญามารมันครอบงําไว้ แล้วพอเราจะมาสู้กับมัน เราจะมาแก้ไข เราไปสู้ เหมือนเด็กน้อย

หลวงตาท่านใช้คําว่า คนจะสู้เสือด้วยมือเปล่า มันทุกข์นะ เสือ เราจะสู้เสือ อย่างน้อยเราก็ต้องมีอาวุธชนิดใดชนิดหนึ่งเพื่อสู้กับเสือนั้น เราไปสู้กับเสือโดยมือเปล่าไง แล้วถ้าจะสู้กับเสือ เราจะเอาอะไรไปสู้ล่ะ มันก็เอาสติ เอาสมาธิ เอาปัญญาไปสู้กับมัน

ถ้าเราจะมี เราทําสัมมาสมาธินะ กําหนดพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าจิตมันสงบเข้ามา มันมีสมาธิ สมาธิคือกําลัง แล้วมันมีสติมีปัญญา เราจะไปสู้กับเสือ เราต้องมีสติมีปัญญาไปสู้กับมัน ถ้าไปสู้กับมัน มันก็แก้ไข

แต่ถ้าเราไม่มีสติปัญญา เราบอกเวลามันกลัว ก็เขียนมาว่า จิตที่มันเบา เวลามันเป็น มันเป็นอย่างนี้จริงๆ

เวลาจิตมันส่งออก เห็นไหม จิตมันส่งออก มันเป็นมิจฉาสมาธิ เป็นสมาธิ เป็นมิจฉา มันก็มีตัวเบาเหมือนกัน มีความสบาย มันลอยขึ้น

ลอยขนาดไหน จะลอยไปไหน ลอยก็คืออาการลอย ถ้าลอย ดูสิ เขาขึ้นเครื่องบิน เขาก็เหาะเหินเดินฟ้าได้ ไปอวกาศ เขาออกไปจากแรงโน้มถ่วงเลย แล้วมันได้อะไรขึ้นมาล่ะ อันนี้อาการความรู้สึก อาการๆ มันเป็นไปได้ทั้งทางโลกและทางธรรม ทางโลกคือโลกียปัญญา เป็นฌานโลกีย์ มันก็เป็นของมัน

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา แต่ปัญญามันเกิดจากสัมมาสมาธิ ปัญญามันเกิดจากศีล สมาธิ ปัญญา ไม่ใช่ปัญญาดิบๆ อย่างเรา เราปัญญาดิบๆ เราคาดการณ์ ยิ่งคาดการณ์ไปมันยิ่งกลัว กลัวตัวเอง กลัวจิตของตัวเอง

จะเข้าไปสู่จิตของเรา พอเราจะเข้าไป เราจะเดินเข้าไปสู่บ้านของเรา เรากลัวบ้านของเราเอง เรากลัวนะ

แต่ถ้าเราปฏิบัติใหม่ๆ มันก็มีความกลัว มีความตื่นเต้น เห็นไหม ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ถ้าทําสมาธิได้ มันก็มีหลักของมันแล้วล่ะ ถ้ามีหลักของมัน เราทําจนชํานาญ เราเข้าบ้าน เราทําความสะอาดบ้านเรา เราออกจากบ้านเรา เราปิดประตู เราเปิดประตูเข้าบ้านเรา เราทําความสะอาดบ้านเรา เราออกจากบ้านเรา ออกจากบ้านเรา เราปิดประตูไว้ พอจะเปิดประตู เราก็ทําความสะอาดบ้านเรา ชํานาญในวสี ชํานาญในการเข้า ชํานาญในการออก จะรักษาของเรานะ เดี๋ยวมันจะเข้าใจเรื่องนี้

แต่ถ้ามันไม่ชํานาญ เวลามันเป็นสมาธินี่ส้มหล่น พับ! เป็นสมาธิเลย วูบ ไปแล้ว แล้วเป็นอย่างไรต่อล่ะ มันก็เหมือนกับเราตกจากเครื่องบินอยู่บนกลางอากาศ ลอยเคว้งคว้างไปเลย แล้วควบคุมอย่างไรล่ะ ควบคุมอย่างไร เดี๋ยวก็ตกสู่พื้น เดี๋ยวก็ตาย แต่จิตมันไม่ตาย จิตมันเป็นอาการ มันไม่เหมือนมนุษย์ มนุษย์มีร่างกาย มันจะตกสู่พื้น ตกสู่พื้นก็แหลกหมดแหละ

นี่ก็เหมือนกัน มันพับ! มันเป็นส้มหล่น มันเป็นมาเอง แล้วก็กลัว ฉะนั้น มีครูบาอาจารย์นะ ต้องตรงนี้ ถ้าจะโดดจากเครื่องบินมันก็ต้องมีร่มลงมา มีร่มลงมา เราฝึกของเรา ชํานาญในวสี จะขึ้นข้างบน จะลงข้างล่าง จะเป็นอย่างไรไป ไอ้ที่ว่ามันลอย มันสบาย จริงๆ มันลอย จากจะส้มหล่น จะเป็นสมาธิมันก็เป็นอาการเดียวกัน ถ้าเป็นนักโดดร่ม ยิ่งครูฝึกโดดร่ม เขาจะฝึกลูกศิษย์ของเขาให้โดดร่มได้ เขาฝึกจนมีความชํานาญ

ถ้าครูโดดร่มกับนักเรียนโดดร่ม โดดลงมา มันก็อยู่บนอากาศ มันก็ตัวเบาเหมือนกัน มันก็ลอยเหมือนกัน แต่คนคนหนึ่งมีความชํานาญ เป็นครูฝึก บอกว่าต้องทําอาการอย่างนั้น ต้องกระตุกร่มอย่างนั้น ในระดับความสูงเท่านั้น อย่าปล่อยตํ่าไปกว่านี้ นี่เขาสอนมา นั่นน่ะคนที่ชํานาญ ไอ้คนที่ไปฝึกกับครู เก้ๆ กังๆ ทําอะไรไม่ถูก นี่ส้มหล่น เห็นไหม

ฝึก ฝึกจนชํานาญ ชํานาญต่อไป ไอ้เด็กฝึกหัดใหม่ต่อไปก็จะเป็นครูฝึก จะเป็นครูฝึกมีความชํานาญ

“อาการตัวเบา อาการที่มันลอยหมุนขึ้น ที่มันหมุนขึ้นไปนั้นมันคืออะไร”

มันจะไม่มีเหมือนกันนะ ไอ้ที่ว่าหมุนขึ้นๆ ที่มันเร็วขึ้นไม่มีที่สิ้นสุด ไม่มีที่สิ้นสุด อาการของจิตไม่มีที่สิ้นสุด ถ้าตามไป ไม่มีสิ้นสุด

แต่ถ้าอยากพิสูจน์ เราดู ดูให้มันเห็นกับตา ถ้าดูนะ บางคนมีกําลังพอนะ ดูไป เดี๋ยวมันไปหยุดข้างหน้า แต่ถ้ากําลังไม่พอนะ มันจะมีของมันไปเรื่อยๆ มีของมันไปเรื่อยๆ นี้อาการหนึ่งนะ

อีกอาการหนึ่ง อย่างที่จิตของเรา เราจะเป็นสมาธิ คนจิตที่มันคึกคะนอง เวลามันวูบลง วูบๆๆ ถ้าเราตามไปนะ มันไม่จบสักที มันวูบไม่จบสักที มันวูบไปไหน มันไม่จบสักที แต่ถ้าเรามีสตินะ เรากําหนดพุทโธไว้ วูบจนถึงที่สุดนะ จบ เพราะมันวูบจะลง ถ้าวูบจะเข้าสู่สมาธิอย่างหนึ่ง

อาการที่มันแบบว่ามันลอย ลอยจนไม่มีสิ้นสุด อาการที่มันไปไม่สิ้นสุด ไอ้อาการอย่างนี้มันไม่ใช่วูบลง อาการอย่างนี้มันส่งออก แต่ถ้ามันวูบลง มันเป็นเฉพาะคน แล้วครั้งแรกเป็นอย่างนี้นะ วูบๆๆ ถ้าสติไม่ทันนะ วูบจนตกใจ วูบจนถอนออก

แต่ถ้าเรามีสตินะ วูบ วูบก็คืออาการ มันวูบไปไหนล่ะ มันก็อยู่ปกตินี่แหละ แต่อาการวูบ อาการของมาร อาการของสิ่งที่มันจะชักนําให้เสียหาย

ถ้ามันจะวูบขนาดไหน เราตั้งสติเลย เชิญครับ เชิญให้วูบให้สุดไปเลย ให้ถึงที่สุดเลย พอมันรู้ทันมันก็หายวูบเลย พอหายวูบ มันก็ละเอียดเข้ามาๆ มันก็ลงไป ไอ้กรณีอย่างนี้มันอยู่ที่คนเคยมีประสบการณ์ ถ้ามีประสบการณ์นะ

ไอ้อย่างที่ว่า มันสงสัย มันจะไม่มีที่สิ้นสุด มันก็จบไง ถ้ามีครูบาอาจารย์สอน

ถ้าขณะที่เหล็กแดงๆ เราจะตีเหล็กขึ้นรูปอะไรก็ได้ แต่ตอนนี้เหล็กมันไม่แดงแล้วไง เพราะผมเคยบวชนานมาแล้ว นานมาแล้ว ตอนนี้ไปทําอย่างนี้ก็ทําไม่ได้แล้ว

เวลาเหล็กมันแดงๆ ไง ใครภาวนาตอนไหนแล้วเป็นอย่างนั้น แก้กันตอนนั้น เหล็กแดงๆ แล้วตีกันตอนนั้น จะตีขึ้นรูปได้หรือขึ้นรูปไม่ได้ จิตมันจะเป็นแบบนั้น แต่ตอนนี้อาการอย่างนั้นมันหมดยุคหมดคราวของมันแล้ว แล้วถ้าจะทําอีกก็ต้องกลับมาทําสมาธิให้ได้

นี่พูดถึงว่า มันสูงขึ้น มันลอยขึ้น มันเร็วมาก ไม่มีที่สิ้นสุด มันเกิดความกลัว รู้สึกว่าสิ่งนั้นคืออะไร

อาการของใจทั้งนั้น อาการ อาการของใจ อาการที่บางคนก็มี บางคนก็ไม่มี บางคนมีรุนแรงกว่านี้ ในประวัติหลวงปู่มั่น เวลาพระที่ปฏิบัติ เห็นไหม เวลามันหลุดออกไป จิตนี้ไปเดินจงกรมอยู่บนก้อนเมฆ ไปนั่งสมาธิอยู่บนก้อนเมฆ แต่มีน้อยองค์ แต่มี แต่ส่วนใหญ่แล้วจะสงบลงเฉยๆ ถ้าสงบลงเฉยๆ

แต่ส่วนใหญ่แล้วมันไม่สงบน่ะสิ ไม่สงบแล้วก็ต้องลงทุนลงแรงกัน อดนอนผ่อนอาหาร ต้องถือให้มันเคร่งครัดขึ้นเพื่อบังคับกัน บังคับจิตเหมือนบังคับโคถึก โคถึกที่มันจะเที่ยวขวิดเขา แล้วเราเอาสองมือจับเขามันไว้แล้วบังคับมันๆ เอาโคถึกอยู่ในอํานาจของเรา นี้คือทําสมาธิ

ถ้าพูดอย่างนี้ โอ้โฮ! หลวงพ่อพูดขนาดนี้ เลิกดีกว่า กลับบ้านกันเถอะ ไม่ไหวแล้ว สู้มันไม่ไหว

อันนี้เวลาพูดถึงถามปัญหาไง เราก็พูดให้เห็นว่าอาการที่มันเป็น นี่เปรียบเทียบให้เห็น มันเหมือนโคถึก แล้วเราต้องเอาโคถึกไว้ในอํานาจของเรา ฉะนั้น ถ้าสู้ไม่ไหว เราก็ต้องพยายามอดนอนผ่อนอาหาร สร้างกําลังของสติขึ้นไปจะยับยั้งมัน ถ้ายับยั้งมันได้ มันจะเข้าสู่สมาธิ นี่อาการหนึ่งที่มันหมุนนะ

ฉะนั้น ต่อไป “ไม่เข้าใจว่าสิ่งที่ลอยสูงขนาดไหน ทําให้เกิดความกลัว นั่งสมาธิ กลัวจิตออกไปแล้วจะกลับไม่ได้”

เป็นไปไม่ได้ ถ้าจิตออกไปแล้วนะ จิตออกไปก็กลับได้ เพราะถ้าออกแล้วกลับไม่ได้ก็คือตาย ออก มันกลับได้ คนนอนหลับเวลาฝัน ฝันไปถึงไหนมันก็กลับได้หมด มันยังไม่ถึงที่สุด มันกลับได้ทั้งนั้น

ฉะนั้น ถ้ามันเป็นไสยศาสตร์ สิ่งที่ว่าเขาต้องมีเคล็ดมีอะไร อันนั้นเป็นไสยศาสตร์ ถ้าเป็นพุทธศาสน์ จิตมันจะออกไป มันต้องออกของมันได้ แล้วจิตถ้าไม่ภาวนา มันก็ไม่ออกด้วย นี่ถ้าโดยปกติมันก็ไม่เป็น เห็นไหม นอนหลับก็หลับไปเป็นปกติ ตื่นก็ตื่นขึ้นมาเป็นธรรมดา แต่มาภาวนาปั๊บ มันเห็นแล้ว หลุดออกไปอย่างนั้น จะมีอาการอย่างนี้

อาการเพราะอะไร อาการเพราะว่าจริตเป็นแบบนี้ แล้วเรามาภาวนา ภาวนาก็เข้าไปสู่จิตเดิมแท้ เข้าไปสู่จุดที่มันเก็บบุญเก็บบาปอันนั้นไว้ แต่ถ้าคนนอนหลับ บุญและบาปมันก็อยู่ที่จิตนั่นน่ะ แต่มันนอนหลับพักผ่อนโดยสัญชาตญาณของมนุษย์ไง มันแตกต่างกัน

ฉะนั้น ถ้าจิตมันออกจากร่างไปแล้วกลัวมันกลับมาไม่ได้ นั่นก็เป็นอาการของเรา คือเป็นความคิดของเราเอง เป็นความคิดของเราเองเพราะเราไปรู้ไว้เยอะ เราไปอ่านนิยายธรรมะไว้เยอะ แล้วพอคิดว่าจิตเป็นอย่างนั้น เราจะเป็นอย่างนั้น เราไปให้ค่า ให้ค่ามันก็เกิดการฟู เกิดทําให้จิตนี้มันยิ่งมีอาการของมัน ยิ่งไปใหญ่เลย

“อีกข้อหนึ่ง ตอนทําวัตรเสร็จแล้วนั่งสมาธิอยู่ สวดมนต์แล้วมีการนั่งสมาธิ เกิดความง่วง แล้วจิตตัวเองเหมือนหลุด...”

เห็นไหม เขาใช้คําว่า “เหมือนหลุด”

“...ออกไปมองเห็นบริเวณรอบๆ เห็นพระรูปอื่นๆ ตัวเองนั่งสมาธิอยู่ ผมทดลองทําแบบนี้หลายครั้งก็เหมือนเดิม ความรู้สึกแบบนี้คืออะไร”

ความรู้สึกแบบนี้คือจิตที่มันได้สร้างเวรสร้างกรรมมาแบบนี้ จะทําอย่างไรมันก็เป็นแบบนี้ แล้วถ้าเป็นแบบนี้ มันจะแก้อย่างไร

ถ้าแก้ก็รั้งไว้ ถ้ารั้งไว้ รั้งเข้าสมาธิมันก็เป็นมรรค เป็นศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าไม่รั้งไว้มันก็ส่งออกอย่างนี้ ส่งออกไปนะ ถ้าด้วยมาร ด้วยกิเลส ด้วยความทิฏฐิมานะของตัวไปเสริม ไปเสริมว่า เราสําคัญตน เรามีวิชาพิเศษ เราทําอะไร มันจะทําให้เราสร้างเวรสร้างกรรมมากขึ้น แล้วสร้างเวรสร้างกรรมแล้วถ้าไปทําสิ่งใดขึ้นมาก็ไปกระทบกระเทือนคนอื่นมากขึ้น

แต่ถ้าเป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นความเห็นที่ถูกต้อง เป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นสิ่งที่การปฏิบัติถูกต้อง เขาต้องเพิ่มกําลัง ดึงไว้ ถ้าออกไปทางที่ผิด ไม่ให้ออก ให้ดึงกลับมา ให้กลับมาสู่จิตเดิมแท้ ให้กลับมาสู่ตัวตนของเรา สร้างสัมมาสมาธิ มีกําลังของเรา แล้วเวลาออก ถ้าเวลาออก ออกไปสู่กาย สู่เวทนา สู่จิต สู่ธรรม ออกไปสู่สติปัฏฐาน ๔

ออกไปสู่สติปัฏฐาน ๔ เพื่ออะไร เพื่อการฝึกฝน เพื่อทางวิชาการ เพื่อการค้นคว้า เพื่อให้จิตเห็นสติปัฏฐาน ๔ เพื่อการพิจารณา พิจารณาเพื่ออะไร พิจารณาเพื่อให้เห็นสัจธรรม เห็นสัจธรรมเพื่ออะไร เห็นสัจธรรมเพื่อถอดถอน ถอดถอนความเป็นจริงในหัวใจ ถอดถอนกิเลสตัณหาความทะยานอยากที่มันฝังอยู่น่ะ ถอดถอนอย่างนั้น ถ้าจะปฏิบัตินะ

ฉะนั้นบอกว่า เวลานั่งสมาธิแล้วเหมือนง่วงนอน เห็นไหม เหมือนง่วงนอน แล้วจิตตัวเองก็ออก

เหมือนง่วงนอนน่ะมันวูบไปไง วูบไปมันก็เป็นอย่างนั้น แล้วพอเป็นอย่างนั้นนะ “ผมก็ทดลองทําหลายๆ หน มันก็เหมือนเดิม”

ถ้าแผ่นเสียงมันตกร่อง มันตกร่องอย่างนี้ ถ้าเป็นสิ่งที่มันจะทําให้จิตใจเราเสียหาย มันจะเหมือนเดิม แต่ถ้าจิตใจมันจะดีขึ้น มันจะลงสู่สัมมาสมาธิ มันลงสู่ความสงบ มันเข้าได้ยากมากเลย มันเข้าได้ยากมาก เพราะอะไร เพราะกิเลสมันพยายามผลักไส กิเลสมันพยายามต่อต้าน ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประพฤติปฏิบัติ เวลาสะดุ้งมารๆ กองทัพมารมันเข้าทําลายบัลลังก์ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย

นี่ก็เหมือนกัน พอมันง่วงนอน ปล่อยให้จิตวูบลง มันหลุดออกไปเลย แล้วผมก็ทําอย่างนี้ มันก็เหมือนเดิมๆ หลายครั้ง

อันนี้มันเป็นของเก่าแก่นะ เราจะบอกว่า คนที่ทํามันทํามานานแล้ว แต่ที่เราเอามาตอบเพราะอะไรรู้ไหม เอามาตอบเพราะว่าอาการแบบนี้นักปฏิบัติมันเจอกันเยอะ ใครไปเจออาการอย่างหนึ่ง เห็นอาการจิตหมุนๆ อย่างหนึ่ง เห็นอาการร้อยแปดพันเก้า แล้วก็ไม่มีใครวินิจฉัยว่านี้มันคืออะไร

นี่ขนาดว่าเราปฏิบัติมาแล้ว ทั้งๆ ที่เกิดมา ผมเคยบวชนานมาแล้ว มันฝังใจ

เห็นไหม เคยบวช เคยทํานานมาแล้ว มันยังฝังใจอยู่ ถ้าฝังใจอยู่ แล้วครูบาอาจารย์ที่ปฏิบัติท่านทําอย่างไร เวลาครูบาอาจารย์ปฏิบัติ ท่านพ้นออกไปอย่างไร

ท่านก็มีมรรค ๔ ผล ๔ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุคคล ๔ คู่ ท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป ถ้าประพฤติปฏิบัติเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

ไอ้นี่มันหญ้าปากคอก ปุถุชนและกัลยาณปุถุชน ปุถุชนคือคนหนา ดูสิ คนหนาทําไปก็ติดอย่างนู้นติดอย่างนี้ ติดไปหมด แต่ถ้ามันมีสติมีปัญญา มันแยกแยะคัดเลือกแล้วนะ มันจะเป็นกัลยาณปุถุชน กัลยาณปุถุชนคือเห็นรูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร

รูป รส กลิ่น เสียง การลอยขึ้นไปมันก็เป็นรูป การลอย มีกลิ่น มีรสต่างๆ รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร แล้วมันก็รัดคอตายอยู่นั่นน่ะ

แต่ถ้าเรามีสติปัญญาแยกแยะ แยกแยะด้วยสติปัญญา มันจะเห็นเลยว่า รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วง คือมันหลอก เป็นพวงดอกไม้ มันเยินยอไง ไอ้ทําได้เล็กๆ น้อยๆ อู้ฮู! เก่ง เป็นท่านอาจารย์ใหญ่ ท่านจะเข้าสู่มรรคผล ท่านจะพ้นไปน่ะ...มันเยินยอ พวงดอกไม้มันหลอก มันเชิดชู มันทําให้ลุ่มหลง แต่ถ้ามันเป็นบ่วงล่ะ เป็นบ่วงมันก็รัดคอ รัดคอทําให้ตกใจ ทําให้เสียหาย ทําต่างๆ นี่มันเป็นปุถุชน กัลยาณปุถุชน

ถ้ากัลยาณปุถุชนมันจะรู้เท่าทัน รู้เท่าทันแล้วก็เห็นตามความเป็นจริงนั้น ถ้าเห็นตามความเป็นจริงนั้น สิ่งที่เป็น กรณีนี้มันขาดสติเพราะผมเกิดง่วงนอน แล้วก็จิตหลุดออกไป

ขาดสติ พอมันหลุดออกไปแล้วมันก็ไปเห็นต่างๆ จิตหลุด จิตหลุดออกไป

ถ้าในการปฏิบัติ มันยังไม่อยู่ในช่องทางเลย นี่หญ้าปากคอก แล้วยังออกปากคอกไปแล้ว คือง่วงนอน แล้วทําให้มันวูบหายไป มันหายไปมันก็เห็นหลุดออกไป หลุดออกไปแล้วผมก็ทําอย่างนี้หลายหน แล้วมันก็เป็นอย่างนี้ทุกที แล้วความรู้สึกแบบนี้มันคืออะไร

คือขาดสติ คือตัวเองไม่มีครูบาอาจารย์ที่ดีไง ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ดีในขณะนั้นนะ แต่ในขณะนี้ ขณะนี้นี่เราพูดเป็นแค่ทางวิชาการ เราไม่สามารถจะไปดึงอดีตกลับมาให้โยมได้

ไม่ใช่พอพูดอย่างนี้ปั๊บ “โอ้โฮ! หลวงพ่อตอบได้ เดี๋ยวผมจะไปหาหลวงพ่อ หลวงพ่อต้องเอาศีล สมาธิ ปัญญาให้ผมนะ”

เราทําให้ไม่ได้ แม้แต่ใครๆ ก็ทําให้ไม่ได้ ไม่ได้หรอก เพียงแต่ที่เราตอบนี้เราตอบให้เห็นว่า คนที่ปฏิบัติแล้วมันจะมีอุปสรรคเยอะมาก ฉะนั้น เวลาหลวงตาท่านออกประพฤติปฏิบัติ ท่านเป็นมหานะ เรียนจบมหาแล้วจะออกปฏิบัติ ท่านตั้งสัจจะอธิษฐาน ขอให้เจอครูบาอาจารย์ที่คอยชี้นําชี้แนะ

ทั้งๆ ที่ท่านเป็นมหานะ แล้วจิตท่านก็มุ่งมั่นไปที่หลวงปู่มั่น มุ่งมั่น ถ้ามีบุคคลคนใดคอยชี้แนะ คอยแก้ไขจิตของเราที่ไปรู้ไปเห็นสิ่งใดที่มันไม่เป็นความจริง ขอให้มีคนชี้แนะ ให้มีคนคอยบอก ให้พาตัวเราให้ไปตลอดรอดฝั่ง

แล้วท่านก็ไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านก็เคลียร์ให้เลย ปัญหาว่ายังสงสัยอยู่ มรรคผลยังมีจริงหรือเปล่า อะไรมีจริงหรือเปล่า

นี่ถ้ามีคนชี้แนะ มีคนคอยบอก มันก็จะพอมีโอกาสไปได้ แต่ถ้าขาดคนชี้แนะ แล้วเราเองเราก็ติดขัดของเรา ฉะนั้น สิ่งที่เวลาประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม การแก้จิตนี้แก้ยากมาก ฉะนั้น เราไม่รู้จักจิตของตัวเราเอง เรายิ่งน่ากลัวใหญ่

ไม่ปฏิบัติก็น่ากลัวว่าเราเกิดมาเป็นมนุษย์แล้วเราไม่มีโอกาสได้ประพฤติปฏิบัติ เวลามันจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เพราะในการปฏิบัติ กิเลสมันก็อยู่กับเรา เราปฏิบัติธรรม กิเลสมันก็สุมหัวกัน คอยพยายามชักลากให้เราผิดพลาดไป

ทีนี้การปฏิบัติ คนไม่ปฏิบัติก็ว่าคนคนนั้นไม่จริงจัง คนคนนั้นไม่มีโอกาส คนคนนั้นเป็นคนที่ไม่ใฝ่ดี พอจะใฝ่ดีขึ้นมา ใฝ่ดีแล้วทําไมมาอั้นตู้อย่างนี้ ใฝ่ดีแล้วทําไมเรายิ่งปฏิบัติไปยิ่งงงไปหมดเลย

กิเลส เราไม่เข้าไปต่อสู้มัน มันก็ขี่คอเรา จะเข้าไปต่อสู้มัน มันยิ่งพลิกหน้ามา แล้วพยายามจะทําให้เราล้มลุกคลุกคลานด้วย ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ถึงสําคัญ

นี่ไง ถ้าพูดอย่างนี้แล้วก็อย่างว่า เข่าอ่อนกันหมด แต่ทําได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ไปแล้ว ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติจนสิ้นสุดแห่งทุกข์ไปแล้ว แล้วการปฏิบัติ ในสังคมที่มีนักปฏิบัติ มีครูบาอาจารย์ จะทําให้เราดีมาก จะทําให้เรามีโอกาส เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเราเนาะ

นี่พูดถึงว่า “จิตที่สับสนและกลัว”

ถาม : เรื่อง “ขอบคุณ”

หลวงพ่อ : ทีนี้อันนี้เรื่อง “ขอบคุณ” ขอบคุณมาหลายทีแล้ว เขาขอบคุณมานะ

ถาม : หลวงพ่อเก่งจัง ขอบคุณค่ะ

ตอบ : ขอบคุณ เห็นไหม “หลวงพ่อเก่งจัง” เพราะมันถูกใจ ถ้าถูกใจนะ ก็หลวงพ่อดี ถ้าวันไหนตอบไม่ถูกใจนะ หลวงพ่อเลว แหม! ถามมาแค่นี้ หลวงพ่อว่าเอาๆ เลย ถามมานิดหน่อย อู้ฮู! พูด แหม! ไปซะกว้างขวางเชียว แต่ถ้าถูกใจนะ โอ้โฮ! หลวงพ่อดี

โลกธรรม ๘ ฉะนั้น “หลวงพ่อเก่งจัง” เพราะมันถูกใจนะ ถ้าเราถูกใจ เรารักษาอารมณ์อันนี้ไว้ แล้วเอาสิ่งนี้ ตั้งสิ่งนี้ไว้ให้เป็นบรรทัดฐาน เวลาจิตของเราดี มันดีนะ เวลาจิตของคนมีความสุข มันอยู่กับเราแป๊บเดียว แต่เวลาจิตของเรามีความทุกข์ เวลาจิตของเรามันสับสน เวลาจิตของเรามีเรื่องมาพอกพูนหัวใจ ตรงนั้นน่ะมันมีความทุกข์ยากมาก ฉะนั้น อย่านอนใจไง กาลเวลามันหมุนไปตลอดเวลานะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามพระอานนท์ไง “อานนท์ เธอคิดถึงความตายวันละกี่หน”

พระอานนท์บอก “วันละ ๕ หน ๗ หน”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “ประมาทมาก ให้คิดถึงความตายทุกลมหายใจเข้าออก ทุกลมหายใจเข้าออก”

นี่นักปฏิบัติเขาทํากันขนาดนั้น นักปฏิบัติ เห็นไหม ทุกลมหายใจเข้าออก

หลวงปู่ฝั้นบอกเลย ไม่ใช่หายใจทิ้งเปล่าๆ เราหายใจเพื่อดํารงชีวิต ถ้าเรามีสติปัญญาขึ้นมา มีสติขึ้นมา จิตของเรารับรู้อารมณ์ มันก็เป็นอานาปานสติ อานาปานสติคือจิต คือจิต เห็นไหม คือเจ้าของลมหายใจมันมีสติรับรู้กับลมหายใจนั้นก็เป็นอานาปานสติ

แต่ถ้ามันขาดสติ เราก็หายใจอยู่ คนขาดอากาศหายใจไม่ได้เลย มันหายใจอยู่ตลอดเวลาเลย แต่มันไม่มีสติมารับรู้ตรงนี้ มันก็ไม่ใช่เป็นอานาปานสติ มันก็เหมือนลมพัด ลมพัดลมเพ มันก็เป็นลมพัดลมเพ ลมพัดมันเป็นประโยชน์อะไรกับใคร มันก็เป็นประโยชน์กับธรรมชาติ อากาศมันถ่ายเท มันก็ธรรมชาติไง ธรรมชาติก็แปรปรวนนี่ไง

แต่ถ้าเรามีสติ เรามีสติ มีจิตกําหนดรู้ กําหนดลมหายใจก็เป็นอานาปานสติ อานาปานสติเกิดขึ้นจากเรามีสติรับรู้ลมหายใจเข้าและลมหายใจออก นี่คืออานาปานสติ

ทีนี้โดยวิทยาศาสตร์ เออ! กําหนดลมแล้วลมมันเป็นอานาปานสติได้อย่างไรล่ะ แล้วอะไรเป็นอานาปานสติ

จิต จิต จิต จิตเป็น จิตเป็น จิตของเราเป็น จิตของเรากําหนด จิตของเราเป็น จิตของเรา เราจะฝึกหัด เราจะภาวนา จิตของเรามันจะกําหนดลมหายใจเป็นอานาปานสติ การทําความสงบของจิต ๔๐ วิธีการ พุทโธนี่พุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ อานาปานสติ นี่ถ้ามีสติปัญญา ถ้ามีสติปัญญาทําอย่างนี้

ไอ้ที่ว่า “หลวงพ่อเก่งจัง”

หลวงพ่อมีแต่คนด่า แล้วมึงบอกว่าหลวงพ่อเก่งจัง เก่งจังเพราะถูกใจเอ็งไง แล้วจะบอกไว้นะ ถ้าวันหลังผิดใจ อย่าด่านะ ถ้าหลวงพ่อเก่งจัง ถ้าถูกใจ จําอันนี้ไว้นะ ถ้าวันไหนมาแล้วไม่ได้ดั่งใจแล้วอย่าฉุนนะ อย่าโกรธนะ เวลาถูกใจก็หลวงพ่อเก่งจัง เวลาไม่ได้ดั่งใจก็ โอ้โฮ! หลวงพ่อนี่อย่างกับยักษ์เลย

โลกธรรม ๘ ธรรมเก่าแก่ ของมันมีอยู่โดยดั้งเดิม เพียงแต่ว่าเวลาตอบปัญหามันเพื่อประโยชน์กับโลก เพื่อประโยชน์ไง ประโยชน์นะ การฟังธรรมๆ สัจธรรม พูดถึงถ้าเป็นสัจธรรมจริง หาฟังได้ยาก หาฟังได้ยากเพราะอะไร หาฟังได้ยากเพราะผู้รู้จริงมันมีน้อย

ถ้ารู้จริง ความจริงอันนั้นน่ะ ถ้าพูดถึงสัจธรรม ถ้าธรรมออกมาจากใจที่เป็นสัจจะมันก็เป็นสัจจะวันยังคํ่า เหมือนจิตใจเรา จิตใจเราถ้าเราใฝ่ดี เราคิดดี เราทําแต่สิ่งที่ดีงามทั้งนั้นน่ะ ถ้าจิตใจของเรามันใฝ่ ใฝ่แต่เรื่องเอารัดเอาเปรียบ จิตใจของเรามันมีแต่การจะทําลายคนอื่น มันคิดแต่เรื่องอย่างนั้นทั้งนั้นน่ะ

แล้วถ้าจิตใจของคนที่เป็นธรรมล่ะ เห็นไหม ครูบาอาจารย์ท่านพูดนะ สติมันพร้อม เสวยอารมณ์ หลวงตาท่านพูดนะ ฟังแล้ว แหม! มันติดใจ ท่านบอกความคิดเปรียบเหมือนท่อนซุง

เวลาความคิดเรา ความคิดเราเกิดดับตลอดเวลา ความคิดมันคิดได้เต็มที่เลย แต่ถ้าคนมีสตินะ ความคิดเหมือนท่อนซุง คิดดูสิ ไปแบกหามท่อนซุง มันหนักไหม แบกหามท่อนซุง เราใช้กําลังขนาดไหน สติมันพร้อมไง ทีนี้พอจะคิดนั่นน่ะท่อนซุง ท่อนซุง

ทีนี้เราแบกท่อนซุง สติเราก็พร้อม ถ้าท่อนซุงมันอันตราย เราก็แบกให้ดี นี่ถ้าความคิด เห็นไหม ถ้าจิตที่ว่าเสวยอารมณ์ เพราะมันไม่มีการเสวย อันนั้นเป็นธรรมธาตุ นั่นเป็นธรรมธาตุ เป็นธรรมเหนือโลก แต่เวลาจะสื่อความหมายมันต้องเสวยอารมณ์ เพื่อสัญญาอารมณ์กับอารมณ์ สิ่งที่สะ เศษส่วนที่มันสื่อสารความหมายกัน ฉะนั้น สิ่งที่เป็นจริงอย่างนั้นมันจะเป็นประโยชน์ไง มันเป็นประโยชน์กับเรา ฟังธรรม ฟังธรรมเพื่อประโยชน์นั้น พูดเพื่อประโยชน์อย่างนั้น ให้เป็นความจริงของเรา

ฉะนั้นที่ว่า “หลวงพ่อเก่งจัง”

เราอ่านแล้วมันขําไง เพราะขอบคุณมาหลายทีก็มีขอบคุณเฉยๆ แต่คราวนี้เขาบวกมาด้วย “หลวงพ่อเก่งจัง” เขาว่านะ “ขอบคุณค่ะ”

ขอบคุณเพราะเขาถาม เวลาเขาถาม คนคนนี้เขาถาม เขาไปฟังเทศน์หลวงตามา แล้วก็ไปเก็บคําเทศน์หลวงตาที่ว่าเขาไม่รู้มาถาม อย่างครั้งที่แล้วถามเรื่องขณะจิต ตอบเรื่องขณะไปไง เขาบอกขณะจิตของหลวงตาท่านคือความหมายว่าอะไร ขณะจิตมันเป็นอย่างใด แล้วเราก็ตอบเรื่องขณะจิตนั้นไป

เวลาเราตอบปัญหา เราจะเห็นประโยชน์เพื่อสังคมปฏิบัติ สังคมปฏิบัติ อะไรที่มันเป็นเหตุเป็นผล แล้วคนที่ไม่มีจุดยืนเขาพูดสิ่งใดไปมันสับสนคลุมเครือ มันไม่มีเหตุมีผล ไม่มีเหตุมีผลคือว่า ทุกคนตีความ แล้วตีความเข้าตัวเอง มันไม่เป็นความจริง

ฉะนั้น เวลาเขาถามอะไรมา ถ้าเราเห็นว่าสิ่งนี้มันเป็นประโยชน์กับสังคมปฏิบัติ เราก็จะเคลียร์ พูดไว้เป็นหลักฐาน พูดไว้ แล้วเวลาคนเขามีประเด็น เขาไปเถียงกัน แล้วถ้าเข้ามาในเว็บไซต์เรา เขาจะเอาตรงนี้เป็นบรรทัดฐาน เราพูดไว้เพื่อเป็นบรรทัดฐาน พูดไว้ให้สังคมนักปฏิบัติให้มีสิ่งที่เป็นสัจจะ

ฉะนั้น เวลาถามมา เขาก็แปลกใจเนาะ หลวงพ่อเนี่ย ถามอะไรมาก็ไม่รู้ ตอบไปเรื่อยเฉื่อยเลย

นักปฏิบัติกับนักปฏิบัติมันจะรู้ว่าสิ่งใดตรงไหนมันสําคัญ ตรงไหนไม่สําคัญ ในการปฏิบัติ เหตุและผล เหตุถ้ามันสมดุล เหตุมันสมควรของมัน มันจะมีผลของมัน แล้วผลต้องเป็นสัมมาทิฏฐิ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ มันต้องเป็นผลที่ชอบธรรม มันเป็นผลที่ชอบธรรม ถ้าชอบธรรมแล้วนะ กิเลสมันจะโต้แย้งไม่ได้ แต่ถ้าไม่ชอบธรรม คลุมเครือ ยังคลุมเครืออยู่นี่ กิเลสพอมันตั้งประเด็นขึ้นมานะ มันสงสัย พอมันสงสัยแล้วทีนี้มันหาเหตุหาผล ทีนี้เตลิดเลย

แต่ถ้ามันชอบธรรมนะ มันไม่มีความสงสัย พอไม่มีความสงสัย มันโต้แย้งไม่ได้ไง ถ้าไม่สงสัย มันโต้แย้งไม่ได้ แต่ถ้ามันไม่ชอบธรรม มันสงสัย พอสงสัยแล้วมันก็โต้แย้ง พอโต้แย้งขึ้นมา เออ! เออ! ร้องเออ! นะ เอ๊! แล้วปฏิบัติอย่างนี้ถูกหรือเปล่า

ฉะนั้น สิ่งที่ถามมาบางที เอ๊ะ! มันไม่เป็นประเด็น หลวงพ่อตอบอะไร

นั่นล่ะมันเป็นประเด็นของนักปฏิบัติ ถ้านักปฏิบัติเขามีประเด็นอย่างไร แล้วถ้าถามมานี่เราจะพูดไว้เป็นหลักเกณฑ์ แล้วพูดไว้ มันไม่เป็นประเด็น หลวงพ่อตอบอะไร

ตอบสิ่งที่ว่า สังคมปฏิบัติ หลักเกณฑ์ของสังคมปฏิบัติ สังคมปฏิบัติเขามีเหตุมีผล มีหลักมีเกณฑ์ อริยสัจมันมีหนึ่งเดียว นักปฏิบัติกับนักปฏิบัติรู้ไส้รู้พุง เขาเห็นเหมือนกันหมดแหละ คนเป็นไม่เป็น เขามองทะลุกันหมดล่ะ ฉะนั้น เราถึงตอบ

ทีนี้ว่า เอ๊! ตอบอะไร ตอบไม่รู้เรื่อง ยิ่งวันนี้ เห็นไหม “หลวงพ่อเก่งจัง ขอบคุณค่ะ”

เราถึงอยากจะตอบว่า จําไว้นะ ถ้าวันไหนขัดใจ อย่าร้องไห้นะ วันไหนไม่ถูกใจ อย่าโต้แย้งนะ เพราะวันนี้ให้รางวัล “หลวงพ่อเก่งจัง” เอวัง