ภาวนารู้

โดย พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต
ISBN : 978-616-7870-61-8

พิมพ์ครั้งที่ ๑

พฤศจิกายน ๒๕๖๒
จํานวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม

จัดทําโดย

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
เลขที่ ๕ หมู่ ๓ บ้านหนองแหน ต.หนองกวาง
อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ๗๐๑๒๐

จัดพิมพ์ที่

บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จํากัด (มหาชน)
๓๗๖ ถนนชัยพฤกษ์(บรมราชชนนี) เขตตลิ่งชัน กทม.
โทรศัพท์ ๐-๒๔๒๒-๙๐๐๐ โทรสาร ๐-๒๔๓๓-๒๗๔๒

หนังสือเล่มนี้จัดพิมพ์เพื่อเผยแผ่เป็นธรรมทาน
ห้ามคัดลอก ตัดตอน หรือนําไปพิมพ์จําหน่าย
หากท่านใดประสงค์จะพิมพ์แจกเป็นธรรมทาน
โปรดติดต่อ มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
www.sa-ngob.com

คํานํา

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เมตตาตอบข้อสงสัยและปัญหาภาวนาไว้อย่างละเอียดชัดเจน เนื้อหาสารธรรมมีประโยชน์มาก เพราะเป็นธรรมแท้จากการภาวนารู้ และถ่ายทอดธรรมจากใจดวงหนึ่งสู่ใจอีกดวงหนึ่ง โดยรวบรวมไว้ในหนังสือภาวนารู้ ดังนี้

กรณี เกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นสัจธรรม คุณแม่ป่วยหนักอยู่ได้ด้วยเครื่องช่วยหายใจ การถอดออกแล้วสิ้นลม ไม่เป็นอนันตริยกรรม เพราะเราทํากรรมดี เราดูแลขณะที่ท่านมีชีวิตอยู่ การโกหกให้ท่านสวดมนต์และภาวนา พุทโธ ธัมโม สังโฆ ตลอดเวลา ก็ไม่เป็นบาป แต่เป็นอุบายดังหลวงปู่มั่นสอนชาวเขาให้หาพุทโธ ส่วน ธรรมโอสถ กับ อริยผล เป็นคนละประเด็น กรณีมีปัญหาชีวิตและภาวนาโดยไม่ได้กําหนดพุทโธแล้วไม่ได้ผล เพราะเข้าใจผิดว่า พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนพุทโธ พอภาวนาพุทโธไปแล้วเกิดผล เกิดพุทโธ พบหนทางเดินของจิต ชีวิตและจิตใจไม่มีความทุกข์ร้อน จนเกิดความแปลกประหลาดมหัศจรรย์

กรณีคนมาภาวนาที่วัด ด้วยวัดเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม แล้วไปละเมิดกติกาวัด โดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ไปพูดคุยสอนกันเอง โดยคิดว่าดี จนเกิดความเสียหายร้ายแรง เป็นคติเตือนใจได้เป็นอย่างดี และกรณีภาวนารู้ ไม่ใช่รู้จากความจําที่ศึกษาเล่าเรียน หรือฟังมา แต่ต้องรู้จากภาวนาตามความเป็นจริง ซึ่งรู้แล้วชัดเจนมาก และต้องรู้มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ รู้อริยสัจมีหนึ่งเดียว หากผู้ใดศึกษาและปฏิบัติตาม ถึงที่สุด เป็น ปจฺจตฺตํ สนฺทิฏฺิโก ในใจผู้ภาวนา ย่อมรู้จริง เห็นจริง เข้าใจจริง และเข้าถึงนัย ธรรมเย้ยมาร อย่างแท้จริง

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
ตุลาคม ๒๕๖๒

สิ่งนี้เราทํากรรม กรรมเราทํากันเอง

กรรมดี เราทํากับมือ

เวลาจิตของเรา มรรคผลมันเป็นกิริยาของจิต

จิต อาการของจิต

วิธีการเป็นวิธีการ จิตมันการกระทํา

พอมันได้มรรคได้ผล มันรู้ของมัน มันเป็นจริงของมัน

๑

เราทํากรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๓ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อนันตริยกรรม การโกหก และธรรมโอสถ”

ลูกมีคําถามดังนี้

๑. ในกลุ่มเพื่อนๆ ของลูกมีการถกเถียงกันเรื่องอนันตริยกรรม ว่าด้วยการฆ่าพ่อแม่ในกรณีที่พ่อแม่ไม่รู้สึกตัว สมองยังไม่ตาย มีชีวิตต่อไปด้วยเครื่องช่วยหายใจ แต่ไม่สามารถฟื้นขึ้นมาได้ตลอดชีวิต ชีวิตของพ่อแม่อยู่กับการตัดสินใจของลูกว่าจะให้ท่านไปหรือจะยื้อท่านไว้ด้วยการต่อเครื่องช่วยหายใจ

โดยเพื่อนของลูกมีความเห็นว่า หากเป็นเช่นนี้ก็ถือว่าเป็นกรรมของเราที่จะต้องสูญเสียทรัพย์สินที่มีทั้งหมดเพื่อต่อเครื่องช่วยหายใจต่อไปจนกว่าเราจะไม่มีทรัพย์หรือทําต่อไม่ไหว เพราะการสั่งให้แพทย์ถอนเครื่องช่วยหายใจจะเป็นอนันตริยกรรมทันที แม้การตั้งจิตว่าเราไม่ต้องการฆ่าพ่อแม่ แต่เจตนาของปุถุชนที่จะทําให้บริสุทธิ์ขนาดนั้นยากมาก รบกวนหลวงพ่อให้ความกระจ่างลูกด้วย

๒. พ่อแม่รักลูกมาก สวดมนต์ให้ลูกทุกวัน แต่ไม่ได้ปฏิบัติธรรม ลูกจึงออกอุบาย (โกหก) พ่อแม่ไปว่า ระหว่างวันที่ไม่ได้ทําอะไรที่ต้องจดจ่อใช้ความคิด ขอให้พ่อแม่สวดมนต์ให้ลูกตลอดเวลา ถ้าขี้เกียจก็ให้นึกในใจแค่พุทโธ ธัมโม สังโฆตลอดเวลา จนกระทั่งหลับไป จะทําให้ตอนสวดมนต์ให้ลูกจะได้รับประโยชน์มากขึ้น

(ลูกไม่กล้าบอกว่าพุทโธอย่างเดียว กลัวพ่อแม่จะรู้ทันให้มาปฏิบัติ) จริงๆ ลูกทราบว่าลูกไม่ได้ประโยชน์อันใดเลยในการที่ให้พ่อแม่ทําเช่นนี้ เพราะท่านก็ได้ของท่านเอง การโกหกพ่อแม่แบบนี้เป็นบาปหรือไม่

๓. ธรรมโอสถที่รักษาโรคได้คืออริยผลเท่านั้นหรือไม่ ลูกได้ทราบว่าหลวงปู่มั่นหายป่วยจากโรคถ่ายเป็นเลือดเพราะได้สกิทาคามิผลที่ถํ้าสาริกา (ถ้าจําผิดขออภัยด้วย) และหลวงตาหายจากโรคเสียดอกได้อนาคามิผล เคยฟังหลวงพ่อเรื่องทิดประยูรที่เป็นลูกศิษย์หลวงตาหายป่วยจากมะเร็งลําไส้ ที่หมอบอกว่าตายแน่ใน ๖ เดือน หายป่วยเพราะพุทโธ

อยากทราบว่า ถ้าไม่ได้อริยผล เพียงแค่พุทโธจะเป็นธรรมโอสถที่รักษาโรคได้หรือไม่ หรือแค่ทําให้รักษาใจไม่ให้ป่วยไปตามกายแค่นั้น กราบขอบพระคุณอย่างสูง

ตอบ : อันนี้ข้อ ๑ ๒ ๓ นะ ทีนี้เอาข้อที่ ๑ ก่อน

“๑. กลุ่มเพื่อนของลูกถกเถียงกันว่าเรื่องอนันตริยกรรม”

อนันตริยกรรม อนันตริยกรรมในพระพุทธศาสนา เห็นไหม ทําพระพุทธเจ้าให้ห้อเลือด ฆ่าพระอรหันต์ ฆ่าพ่อฆ่าแม่ ทําสังฆเภท นี่อนันตริยกรรม คําว่า “อนันตริยกรรม” มันต้องสมบูรณ์ของมันถึงเป็นอนันตริยกรรม

นี่เขาบอกว่า กลุ่มเพื่อนเถียงกันเรื่องอนันตริยกรรม เรื่องการฆ่าพ่อฆ่าแม่

ฉะนั้น ในการฆ่าพ่อฆ่าแม่ ดูสิ ดูที่ข่าวในปัจจุบันนี้ฆ่าพ่อฆ่าแม่ อย่างนั้นน่ะอนันตริยกรรม เพราะเขาจงใจ เขาจงใจ เขาตั้งใจ แล้วเขาวางแผน แล้วทําประสบความสําเร็จด้วย สมบูรณ์เลย นี่อนันตริยกรรม ฆ่าพ่อฆ่าแม่

แต่ขณะในปัจจุบันนี้โลกเขาเถียงกันเรื่องนี้มาก เรื่องว่าพ่อแม่เจ็บไข้ได้ป่วย ถ้าพ่อแม่เจ็บไข้ได้ป่วย เราจะรักษากันแบบใด ถ้ารักษาไป ที่ว่าอย่างนี้เป็นอนันตริยกรรม

ในวงการแพทย์เขากําลังถกเถียงกันเรื่องการุณยฆาต เขาเถียงกันอยู่ใช่ไหม ว่าคนป่วยแล้ว มันถึงที่สุดแล้วเราควรจะให้เขาหมดอายุไหม ทางการแพทย์เขาเถียงกันหัวข้อนี้ ถ้าหัวข้อนี้ นี่เขาเถียงกันไปอยู่

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเพื่อนลูกเถียงกัน เราก็เถียงไปกับเขา อนันตริยกรรม เวลาถ้าไม่ศรัทธาในพระพุทธศาสนา เราก็อีลุ่ยฉุยแฉก ใช้ชีวิตเราไป อีลุ่ยฉุยแฉกไป แต่พอมาศึกษาพระพุทธศาสนาปั๊บ ในประเด็นศาสนา ก็เอามาเป็นประเด็นทําให้เราก้าวเดินไปไม่ได้ นี่ทําอย่างนี้เป็นอนันตริยกรรม

มันจะเป็นอนันตริยกรรมไปที่ไหน อนันตริยกรรม ดูสิ ทิ้งพ่อทิ้งแม่ ไม่ดูไม่แล ไม่คิดถึงเลย นั่นน่ะไม่สนใจเลย แต่นี่สนใจขนาดนี้ ถ้าสนใจขนาดนี้ เวลาพ่อแม่เจ็บไข้ได้ป่วย เราก็อุปัฏฐากอยู่ เราก็ดูแลอยู่แล้ว ถ้าดูแลอยู่แล้ว มันเป็นทางการแพทย์นะ ทางการแพทย์เขาวินิจฉัยว่าอย่างใด ทางการแพทย์เขาวินิจฉัย เราไม่ได้วินิจฉัย ถ้าวินิจฉัย เห็นไหม

สิ่งที่ว่าในวงการเพื่อนๆ เถียงกันเองว่า ถ้าอนันตริยกรรมเรื่องการฆ่าพ่อฆ่าแม่ ที่ว่าพ่อแม่เจ็บไข้ได้ป่วย ไม่รู้สึกตัว แต่สมองยังไม่ตาย ยังมีชีวิตต่อไป ใช้เครื่องช่วยหายใจ แล้วก็ว่าถ้าอย่างนี้ถ้าทําไปแล้วมันเป็นอนันตริยกรรมๆ

มันไม่เป็นอนันตริยกรรมหรอก เราดูแลพ่อแม่เรามาขนาดนี้ มันอยู่ที่ว่าทางการแพทย์เขาวินิจฉัยได้อย่างไร เราเคยมีลูกศิษย์นะ เขามีการศึกษา แล้วเขามีเงินมาก บ้านเขามีเงินมาก บ้านเขาเป็นเศรษฐี เขาเอาแม่ของเขาไปไว้ในโรงพยาบาลเอกชน โรงพยาบาลเอกชนเขาสูบเงินไปจนพอแรงแล้วล่ะ

เขาเป็นคนเล่าให้เราฟังเอง เขาบอกว่าเขามีพี่น้อง ๓-๔ คน แต่เขาเป็นลูกคนเล็ก คนสุดท้อง ลูกคนเล็กแล้ว ปรึกษาอย่างไรแล้ว พี่ๆ น้องๆ ปรึกษากันไม่ได้ว่าจะทําอย่างใด เพราะว่าแม่เป็นเบาหวาน

พอแม่เป็นเบาหวาน เริ่มต้นแม่เป็นคนรักสวยรักงามมาก แล้วเขาเป็นลูกคนเล็ก ผู้หญิงด้วยนะ เขาจะพาแม่เขาไปเสริมสวยตลอด แม่เขาเสริมสวย ชอบความสวยงาม แล้วพอตัวเองเป็นเบาหวาน เข้าโรงพยาบาล หมอวินิจฉัยแล้ว เพราะมันกินเข้ามาแล้วต้องตัดเท้า พอตัดเท้า แม่ไม่ยอมรับ แม่ทําใจไม่ได้ เพราะรักสวยรักงาม แล้วอยู่ดีๆ จะมาตัดเท้าทิ้ง แล้วก็วิตกวิจารณ์ว่า ถ้าเขาตัดเท้าเราไป เราตายไปแล้ว ถ้าไปเกิดใหม่มันจะเป็นคนพิการหรือเปล่า เท้าเขาจะมีหรือเปล่า แม่คิดมากไง

ลูกก็เกลี้ยกล่อม ลูกก็อธิบายจนแม่ยอมรับได้ แม่ยอมรับได้ ให้ตัดนะ เป็นเบาหวาน ตัดทีละท่อนๆ นะ เพราะเขามีสตางค์ เขามีสตางค์มาก แล้วพี่ๆ น้องๆ เขาดูแลรักษา มีสตางค์

ลูกมาเล่าให้ฟังนะ เขาก็รักแม่เขา เขามีการศึกษา เขาดอกเตอร์นะ เขามีการศึกษา เขาเห็นว่ามันเป็นไปไม่ได้น่ะ แล้วเขาบอกว่าจนหมอที่โรงพยาบาล ฟังแล้วมันเศร้า หมอที่โรงพยาบาลเขามาประชุม เขามาประชุมกับพวกญาติๆ บอกว่า ญาติพี่น้องให้ปรึกษากันนะ ให้ปรึกษากัน

คือเขาสงสารน่ะ เขาสงสารว่า เฮ้ย! เงินเอ็ง กูเอาจนพอแล้วแหละ เงินเอ็ง กูสูบจนหมดแล้ว เงินเอ็ง กูเอาจนแบบว่ากูยังเกรงใจเลย จนสุดท้ายแล้วนะ เขาก็บอกว่า จนพี่ชายเขายอมรับได้ ก็ให้ถอดเครื่องช่วยหายใจ

เขาบอกว่า มันตายตั้งนานแล้วแหละ มันเขียวมาตลอด นี่ลูกคนเล็กเขาพูดนะว่ามันเขียวแล้วแหละ โดยสามัญสํานึก แม่ตายแล้วแหละ แต่มันอยู่ได้ด้วยเทคโนโลยี อยู่ได้ด้วยเครื่องเทคนิคให้ดํารงชีพไว้เท่านั้นเอง พอเขาถอดเครื่องช่วยหายใจก็เสีย มันเสียมาแล้วแหละ ถอดก็เสีย

พอเสียแล้วเขาลาออกจากงานเลย เขาทํางานมีตําแหน่งดีมาก เขาทํางานตําแหน่งดีเพราะเขาจบมาจากนอก ทํางานตําแหน่งดีมาก เขาลาออกจากงานมาหาเราเลย บอก หลวงพ่อ ลาออก เพราะอุปัฏฐากแม่ เห็นแม่ตั้งแต่เจ็บไข้มามันแบบว่ามันสังเวชว่าชีวิตมีเท่านี้เองหรือ เขาสะเทือนใจมาก จนเขาลาออกจากงาน เขาจะมาปฏิบัติธรรมเลย แล้วเขาก็มาปฏิบัติอยู่พักหนึ่ง แล้วตอนนี้กลับไปทํางานใหม่แล้ว

พอมันสะเทือนใจใช่ไหม ใหม่ๆ มันสะเทือนใจมาก โอ๋ย! มันเสียใจมาก แล้วมันสังเวช สังเวชว่า โอ้โฮ! แม่เป็นอย่างนี้ๆ มาหาเรานะ มาเล่าให้ฟังหมด

นี่กรณีนี้กรณีหนึ่ง จนหมอเขาบอกให้ปรึกษากันนะ หมอเขาเตือนตลอด ให้ปรึกษากันนะ คือหมอเขาเอาเงินจนเขาอาย หมอมันยังอายเลย แต่เพราะว่าความดันทุรังของพี่ๆ น้องๆ ดันทุรังว่าจะเอาไว้ๆ นี่กรณีหนึ่งนะ แล้วเราจะยกกรณีของครูบาอาจารย์ให้ฟัง

กรณีของหลวงปู่ชา ตอนนั้นหลวงตาท่านยังมีชีวิตอยู่ แล้วลูกศิษย์หลวงปู่ชามาหาหลวงตาที่สวนแสงธรรม บอกว่า ตั้งแต่ผู้ว่าจังหวัดอุบลฯ กับคณบดีของชาวอุบลฯ บางฝ่ายเห็นว่าหลวงปู่ชาท่านเป็นแบบว่าช่วยตัวเองไม่ได้หลายสิบปี อยู่บนรถเข็น

เขาก็บอกว่า ฝ่ายหนึ่งก็บอกว่าต้องปล่อยให้ท่านไปตามธรรมชาติแล้วล่ะ อีกฝ่ายหนึ่ง อย่างไรก็ไม่ยอม อย่างไรก็ไม่ยอม พอไม่ยอมปั๊บ ก็มาหาหลวงตา

หลวงตาท่านเทศน์ ท่านเทศน์ให้เห็นเลยว่า จะให้ท่านไปโดยสะดวกของท่าน หรือเราจะดึงไว้ด้วยศรัทธาด้วยความเชื่อ แต่ให้ท่านทุกข์ท่านทรมาน

พระอริยบุคคลมีความทุกข์ไหม แต่ในสายตาของท่าน ท่านเทศน์ไปนะ เขาก็เอาเทศน์นี้ไปเปิดที่วัดหนองป่าพง เอาเทศน์หลวงตาไปเปิดที่วัดหนองป่าพง พอหลวงตาเทศน์ถึงให้เป็นสัจจะเป็นความจริง ไอ้พวกเราก็รักนะ คนมีกิเลสก็รักพ่อรักแม่ ญาติพี่น้องก็อยากให้อยู่นานๆ ทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าถึงเวลาแล้วมันก็ต้องพลัดพรากไป เราก็ต้องเสียใจเป็นธรรมดาทั้งนั้นน่ะ

แต่พระนักปฏิบัติเขาปฏิบัติมาแล้ว สัจจะความจริงเขาพิสูจน์แล้วว่าความตายเป็นเรื่องธรรมดา การเกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นเรื่องธรรมดา แต่พวกเรา เพราะเรามีกิเลส เพราะเรามีความรักมีความผูกพัน มันไม่ธรรมดา เราก็อยากจะดึงไว้ เพราะคนมีกิเลสคิดอย่างนั้น

คนมีคุณธรรมเขาบอกเกิด แก่ เจ็บ ตายนี้เป็นเรื่องธรรมดา มันเวียนว่ายตายเกิดตามวัฏฏะ แต่ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติท่านปฏิบัติของท่าน ท่านเห็นตามความเป็นจริงของท่านแล้ว ท่านเห็นเป็นเรื่องธรรมดา ท่านไม่ติดข้องอะไรหรอก แต่ลูกศิษย์ไปดึงกันไว้ ลูกศิษย์ไปดึงกันไว้ พอเอาเทศน์นี้ไปเปิด พอเปิดแล้ว ฟังเทศน์จบแล้ว ประชุมตกลงว่าให้ปล่อยเป็นธรรมดา พอชักเอาเครื่องช่วยหายใจทั้งหมด ท่านก็ไปโดยธรรมชาติของท่าน

นี่มันเรื่องธรรมดา อนันตริยกรรมตรงไหน ถ้าบอกว่าแม่เป็นอย่างนั้น พ่อแม่เป็นอย่างนี้ แล้วมันจะเป็นอนันตริยกรรม มันอนันตริยกรรมตรงไหน มันคิดกันไปเองไง

ถ้ามีเงินทองเท่าไรนะ ต้องสูญเสีย ต้องยอมสูญเสียจนหมดทรัพย์หมดสิน หมดทรัพย์สินไปแล้วเราต้องยอมรับความเป็นจริง

โอ๋ย! พระพุทธเจ้าสอนให้มีปัญญานะ พระพุทธเจ้าสอนให้มีปัญญาหรือพระพุทธเจ้าสอนให้โง่ พระพุทธเจ้าสอนให้มีปัญญา หรืออย่าใช้ปัญญาโดยเล่ห์กลนะ อย่าใช้ปัญญาด้วยความฉ้อฉล

ถ้าพูดอย่างนี้ปั๊บ ไอ้ลูกๆ ที่มันไม่ดูพ่อแม่บอก “หลวงพ่อพูดบอกให้ทิ้งเลย” ไอ้คนที่ไม่อยากดู มันรอหลวงพ่อสนับสนุนนี่ ไอ้พวกฉ้อฉลมันรอเลยนะ “ถ้าหลวงพ่อพูดอย่างนี้ แหม! เข้าทางเลย ต่อไปนี้พ่อแม่ก็อยู่ของพ่อแม่ไปเลยนะ ฉันไม่มี ฉันจน” มันก็คิดไปนู่น เห็นไหม

ถ้าเราคิดด้วยความบริสุทธิ์ใจไง อีกกรณีตัวอย่างหนึ่ง กรณีอย่างหลวงปู่หล้า หลวงปู่หล้า ภูจ้อก้อ ลูกศิษย์ลูกหาท่านก็เยอะ ท่านก็ใช้เครื่องช่วยหายใจทั้งหมด แล้วพอสุดท้ายเขานิมนต์หลวงตาไปดู หลวงตาไปดูแล้วหลวงตาก็เรียกหมอมา คุยกับหมอทุกๆ คนเลยว่ากรณีของหลวงปู่หล้าเป็นอย่างไร

หมอบอกว่า ถ้าชักออกก็ตายทันที อยู่ได้ด้วยเครื่องช่วยหายใจ ทุกคนตัดสินใจไม่ได้ หลวงตาท่านปรึกษากับนายแพทย์ทั้งหมด ผู้ชํานาญการทั้งหมด เสร็จแล้วหลวงตาสั่งเอาออก

ท่านสลดใจ ท่านเทศน์ไว้ ไปเปิดเทปเก่าๆ หลวงตาฟังให้ดี ท่านบอกว่า เวลาชักสายเครื่องช่วยหายใจของหลวงปู่หล้าออกมา ไอ้สิ่งที่มันเสียอยู่ข้างในมันพุ่งออกมาเลย ของเน่าในร่างกายมันออกมาพร้อมสายนั่นเลย พอชักออกมา ท่านก็เสีย

ท่านเสียอยู่แล้ว กรณีหลวงปู่หล้า ภูจ้อก้อ หลวงตาไปสั่งเอง เพราะว่าก็ตกลงกันไม่ได้เหมือนกัน ก็ครูบาอาจารย์ ลูกศิษย์เป็นผู้ชํานาญการทางการแพทย์เยอะแยะไปหมด แล้วทุกคนก็อยากได้บุญทั้งนั้นน่ะ เขาก็ช่วยกันดูแลท่านเต็มที่

แล้วหลวงตาท่านไปเยี่ยม ท่านบอกว่าไปดูครั้งแรกก็กลับมา ท่านไปดู ๓ หน วันที่ ๓ ประชุมผู้ชํานาญการทั้งหมด แพทย์ทั้งหมดบอกว่ามันเสียแล้วล่ะ อยู่ได้ด้วยเครื่องช่วยหายใจเท่านั้น

หลวงตาท่านสั่งให้เอาออกเลย แล้วหลวงตาท่านยืนดูอยู่ด้วย ท่านบอกว่าสังเวชมาก พอมันชักออกมา ของเสียมันพุ่งตามออกมาเลย

อย่างนี้อนันตริยกรรมหรือเปล่า

พ่อแม่เราเป็นพระอรหันต์ของลูก ใช่ เป็นพระอรหันต์ของลูก เป็นอนันตริยกรรม แต่นี่พระอริยบุคคล เป็นอนันตริยกรรมหรือเปล่า

ให้ท่านไปตามสัจธรรม สัจธรรม เกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นเรื่องจริง เกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นเรื่องธรรมดา เกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นของประจําโลก มันเป็นสัจจะ มันเป็นสัจจะ แล้วเราจะไปยืนขวางสัจจะ ยืนขวางความเป็นจริง ว่าฉันรักมาก ฉันหวงแหนมาก ฉันทะนุถนอมมาก โอ๋ย! ฉันกตัญญู ฉันเป็นคนดีมาก

เอ็งจะยื้อกรรมหรือ เอ็งจะขวางกรรมใช่ไหม เอ็งจะขวางความจริงใช่ไหม ไม่ให้ความจริงมันแสดงตนใช่ไหม ความจริงมันเป็นความจริงเว้ย เราเองเราก็รัก นี่พูดถึงมัชฌิมาปฏิปทา อย่างนี้มัชฌิมาปฏิปทา

ตอนนี้เขาเถียงกัน ทางสายกลาง

ไอ้กลางขี้ข้า ไอ้กลางขี้ขลาด ไอ้กลางหลบหลีก นั่นหรือทางสายกลาง นี่สายกลางไหม

มัชฌิมาปฏิปทา ให้มันสมความเป็นจริงของมัน แล้วมันจะเป็นจริงของมัน

กรณีนี้เขาเถียงกันเยอะ เขาเถียงกันมากว่าเป็นอนันตริยกรรม

อนันตริยกรรมที่ไหน ดูแลมาขนาดนี้เป็นอนันตริยกรรมที่ไหน แล้วก็เวลาพูด ไอ้ตรงนี้มันฟังไม่ได้ “เพื่อนๆ บอกลูกว่า ถือว่าเป็นกรรม เราจะต้องสูญเสียทรัพย์สินทั้งหมด...” โอ้โฮ! “...เราจะต้องสูญเสียทรัพย์สินที่เรามีทั้งหมดเพื่อต่อเครื่องช่วยหายใจจนกว่าเราจะไม่มีทรัพย์สินทําต่อไปไม่ไหว”

พูดถึงถ้าแม่ยังพูดได้นะ เอาแม่ขึ้นมาแล้วถามว่าแม่เห็นอย่างนั้นด้วยจริงหรือเปล่า ถามแม่ซิ เป็นอย่างนั้นจริงหรือเปล่า

เราต้องดูแลรักษา มันรักษาด้วยสุดความสามารถ แล้วตอนนี้เรื่องทรัพย์สินๆ ถ้าเป็นตอนนี้นะ บัตรทองเขาดูแลให้ มันจะไม่ต้องขนาดนั้น ไอ้นี่พูดอย่างนี้ ถ้าพูดถึงมันพูดในทางชักนําไปสุดโต่งทางหนึ่ง แต่ถ้าบอกว่า อย่างนี้เราไม่รักพ่อรักแม่ เราไม่ต้องดูแลพ่อแม่ มันก็ไม่ใช่

มันเป็นความจริง มันเป็นความจริง เราก็มีเวรมีกรรม พ่อแม่เราก็มีเวรมีกรรม ทุกคนมีเวรมีกรรมมา เวรกรรมของคน ดูสิ อย่างเช่นเตี่ยเรานอนหลับไปเฉยๆ อย่างนั้นน่ะ นอนหลับนี่ปกติไม่เป็นอะไรนะ นอนหลับก็ไปเลย นี่ไง มันเป็นอย่างนี้

แต่แม่ แม่นี่ล้มหลายที แม่นี่เจ็บหลายที แล้วสุดท้ายติดเชื้อ แม่ก็เสียไป อย่างเตี่ย ท่านเองท่านไม่ค่อยสนใจเรื่องบุญกุศลนะ แต่เวลาท่านเสีย ท่านเสีย โอ๋ย! สบาย เสียแบบสุดยอดเลย นอนหลับแล้วก็ไปเลย พอบอกว่าเสีย เขามาบอกว่าเสียนะ ชาวบ้านเขาไม่เชื่อ ก็ยังเดินไปเดินมาปกติ คนปกตินอนหลับไปเลย

นี่เขาก็มีเวรมีกรรมของเขา จะไปดี ไปทุกข์ ไปเจ็บ ไปไข้ แต่ละบุคคลมันไม่เหมือนกัน ท่านก็มีเวรมีกรรมของท่าน เราก็มีเวรมีกรรมของเรา เราเกิดมาเป็นลูกใช่ไหม เรามีสายบุญสายกรรมก็ต้องมีเป็นเรื่องธรรมดา เราก็ดูแลสุดความสามารถของเรา แต่ไม่ใช่ใครพูดอย่างนี้ว่า เรามีทรัพย์สินแล้วเราต้องสูญเสียให้หมด แล้วยังจะต้องกู้หนี้ยืมสินมาอีกทั้งหมด

แต่ถ้ามันมีโอกาสที่จะรักษาหาย เราก็เห็นด้วยนะ ถ้ามันมีโอกาสรักษาหาย เพราะชีวิตมันมีค่ากว่าเงินทอง ชีวิตที่มันมีค่า ชีวิตที่อยู่ได้ เงินทองไม่มีค่าหรอก แต่ถ้าชีวิตของเรามันรักษาไม่ได้ นี่เขาบอก “ไม่สามารถฟื้นขึ้นมาได้ตลอดชีวิต อยู่ในเครื่องช่วยหายใจ ไม่สามารถฟื้นขึ้นมาได้ตลอดชีวิต ชีวิตของพ่อแม่อยู่ในการตัดสินใจของลูก”

มันฟื้นไม่ได้แล้ว มันฟื้นไม่ได้ ทางการวินิจฉัยของแพทย์เขาวินิจฉัยอย่างนั้นได้ ไอ้อย่างนี้ ภาษาเราเลย ต้องให้แพทย์วินิจฉัย พอวินิจฉัยจบแล้วนะ ทําอย่างไรก็ทําตามนั้น ทําตามนั้นเลย

นี่พูดถึงว่า อยู่กับความจริง คําว่า “อนันตริยกรรม” แล้วเขาก็เอาคําว่า “อนันตริยกรรม” มาขู่ พอขู่เราแล้วเราก็วูบวาบไปกับเขา

เราทํากรรมนะ เราเกิด เห็นไหม มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย เราเกิดมาเพราะเรามีเวรมีกรรม เราถึงมาเกิด แล้วเราก็มาทําดีทําชั่วกันอยู่นี่ เราเกิดมาจากกรรม แล้วเราก็ยังทํากันอยู่นี่ ทําดีก็กรรมดี ทําชั่วก็กรรมชั่ว ใครทําสิ่งใดได้เช่นนั้น เราทํากรรมดีกรรมชั่วอยู่นี่ แล้วเราก็ทําของเราอยู่ เราก็ทําดีของเราอยู่ แล้วจะต้องให้ใครมาตะคอก มาขู่ขนาดนี้ เป็นอนันตริยกรรม

ก็เราทําเอง เรารู้ เรารู้ เราเป็นคนทําเอง เราไม่มีเจตนาทําอย่างนั้น ไม่เป็น บอกเลยว่าไม่เป็นอนันตริยกรรม แล้วถ้าเราเป็นลูก เราดูแลพ่อแม่เราสุดความสามารถแล้ว ถ้ามันแบบฟื้นไม่ได้แล้ว ทุกอย่างไม่ได้แล้ว อยู่ที่วินิจฉัยทางการแพทย์

อย่างที่เราพูด ลูกศิษย์คนหนึ่งมาพูดให้ฟังนะ โรงพยาบาลเอกชนนะ มีโรงพยาบาลเอกชนที่ไหนบ้างเขาบอกว่า ให้ญาติๆ ปรึกษากันนะ เพราะฉันอาย เอาสตางค์เอ็งจนฉันอายแล้วนะ ฉันเอาสตางค์ของแกจนฉันยังอายเลย นี่ขนาดโรงพยาบาลเอกชนเขายังพูดอย่างนั้นเลย เขาบอกว่าให้ญาติปรึกษากันๆ

ไอ้นี่ของเรา เราก็ปรึกษาทางการแพทย์ เราดูทางการแพทย์ให้ตามความเป็นจริง แพทย์เป็นเครื่องยืนยันนะ เขาชํานาญการ วิชาชีพของเขา เขาดูแลของเขา เขาวินิจฉัยอย่างไร เราช่วยเต็มที่เลย เราช่วยสุดความสามารถของเราเลย เราไม่ทิ้งหรอก

แต่ถ้าพูดอย่างนี้บอกว่า อู้ฮู! จะต้องให้หมดสิ้นทรัพย์สินอะไรไปเลย มันทะแม่งๆ มันแปลกๆ เหมือนกับคนตายไปแล้วมีพิธีศพ คนนู้นจะจัดพิธีอย่างนั้น คนนี้จะจัดพิธีอย่างนั้น เวลาพ่อแม่อยู่ ไม่เคยดูพ่อแม่เลยนะ พ่อแม่อยู่ ไม่เคยมาเหลียวมาแลเลย พอพ่อแม่ตายนะ ต้องจัดพิธีกงเต๊ก ๕๐ ชั้นเลย ต้องเผาปราสาท ๕๐๐ ชั้นเลย เพื่อว่าฉันรักแม่มาก

ทุเรียนสักลูกหนึ่ง กล้วยสักใบหนึ่ง มึงเคยให้แม่มึงกินไหม มึงเคยมาดูพ่อแม่มึงไหมตอนมีชีวิต เคยมาป้อนนํ้าป้อนข้าวพ่อแม่มึงไหม ตรงที่เอ็งมาป้อนข้าวป้อนนํ้าพ่อแม่มึงนี่มันสําคัญกว่าไอ้มึงจะทํางานศพใหญ่โตอีก ถ้ามึงทํางานศพซะใหญ่โตเลย แต่ตอนพ่อแม่เอ็งอยู่ เอ็งเคยมาดูพ่อแม่เอ็งบ้างไหม นี่คนตายขายคนเป็นไง

เวลาตายไปแล้วจะจัดงานใหญ่โต มันจัดเพื่อใคร ก็จัดเพื่อหน้าเอ็ง ไม่ได้จัดเพื่อพ่อแม่เอ็ง ถ้าเอ็งจัดเพื่อพ่อแม่เอ็ง เอ็งทําบุญกุศลอุทิศให้พ่อแม่เอ็งสิ คนเจ็บคนป่วยในโรงพยาบาลเยอะแยะ เอ็งช่วยเขาสิ ช่วยอุทิศให้แม่เอ็ง จะไปจัดงานศพเอาหน้าเอาตา ไอ้นั่นมันเกินไป นี่พูดถึงเวลาโลกคิดกันอย่างนั้นไง

นี่พูดถึงอนันตริยกรรม เราดูนะ เราดูที่ใครรักพ่อรักแม่ ใครทําอย่างนั้น เพราะอะไร เพราะว่าเขารักพ่อรักแม่คือเขารักตัวเขา เขารักหัวใจของเขา หัวใจของเขาเรียกร้อง หัวใจของเขามันสะเทือนใจ เขาก็ดูแลพ่อแม่เขา แสดงว่าจิตใจของเขามีคุณธรรม แต่ถ้าเขาไม่ดูแล เขาไม่รักษา เขาไม่ดูแล นั่นจิตใจของเขาเป็นอย่างนั้นเอง

ฉะนั้น ถ้าเป็นอย่างนั้น เราเป็นคนทํากรรมเอง ไม่ต้องเชื่อ ไอ้เพื่อนพูดอย่างนั้น เพื่อนมันมีอะไร เพื่อนกับเรา เราก็ยังเขียนมาถามหลวงพ่อ แสดงว่าเพื่อนก็โง่เหมือนเรา ถ้าเราไม่โง่ เราไม่เขียนมาถามหลวงพ่อหรอก เพื่อนมาพูดอย่างนั้น อัดเพื่อนมันไปเลย บอกเงินของกู เรื่องอะไรของเอ็งจะต้องทําอย่างนั้น นี่พูดไม่ให้เป็นเหยื่อไง

“๒. พ่อแม่รักลูกมาก สวดมนต์ให้ทุกวัน แต่ไม่ได้ปฏิบัติธรรม ลูกจึงออกอุบาย (โกหก) พ่อแม่ไปว่า ระหว่างวันที่ไม่ได้ทําอะไรที่ต้องจดจ่อใช้ความคิด ขอให้พ่อแม่สวดมนต์ให้ลูกตลอดเวลา ถ้าขี้เกียจก็ให้นึกแค่พุทโธ ธัมโม สังโฆตลอดเวลาจนกระทั่งหลับไป จะทําให้ตอนสวดมนต์ให้ลูกจะได้ประโยชน์มากกว่านี้”

นี่วงเล็บ เขาไม่กล้าบอก นี่เขาเขียนว่าโกหกไง พอโกหกแล้วก็ไม่สบายใจ นี่เขาก็เขียนเองว่าออกอุบาย ออกอุบายให้พุทโธ

กรณีนี้ถ้าพูดถึงโกหกนะ เวลาหลวงปู่มั่นท่านไปกับมูเซอ ท่านไปอยู่นั่นน่ะ ท่านเดินจงกรมของท่าน พวกมูเซอเขาบอกว่าเสือเย็น เสือเย็น หัวหน้าเขาบอกว่าเสือเย็น เสือเย็นคือพวกเสือสมิง เขาจะมาหลอกจับคนไปเป็นเหยื่อ ฉะนั้น เขาก็บอกให้ไปเฝ้าไปดูไปแล เขาก็มาเฝ้าดูแล ท่านก็เดินจงกรมอยู่นั่นน่ะ

จนสุดท้ายแล้วเขาบอกว่าไม่เห็นมีโทษอะไรเลย ท่านก็เดินไปเดินมา ก็ไปถามว่าท่านเดินทําไม

ท่านบอกว่าท่านเดินเพราะพุทโธท่านหาย ท่านเดินหาพุทโธของท่าน พอเดินหาพุทโธของท่านแล้วพวกชาวบ้านก็บอกว่า แล้วถ้าผมช่วยหาได้ไหม เพราะช่วยหาเจอแล้วจะได้ไปๆ ซะ เพราะกลัวว่าเป็นเสือเย็น

ก็บอกว่า ชาวบ้านช่วยหายิ่งดีใหญ่ เพราะมันหาไม่เจอ ถ้าชาวบ้านช่วยหา อาจจะได้พบพุทโธเร็วขึ้น ชาวบ้านเขาก็ไปเดินพุทโธบ้าง เดินพุทโธ อย่างนี้โกหกหรือเปล่า โกหกหรือเปล่า

ชาวบ้านเขาบอกว่าพุทโธหายๆ ฉะนั้น พอผู้ใหญ่บ้านเขาไปเดินจงกรมของเขา กําหนดพุทโธของเขา แล้วจิตเขาลง พอจิตเขาลงตูม! จิตเขาลงแล้วมันสว่างไปหมด มันรู้ พุทโธไม่หาย พุทโธท่านไม่หาย มาหาหลวงปู่มั่นนะ “พุทโธตุ๊ไม่หาย พุทโธสว่างไสว ตุ๊โกหก ตุ๊โกหก”

อ้าว! โกหกก็อุบายให้เขารู้เอง เห็นไหม พอเขารู้ของเขาขึ้นมาเอง เขาซาบซึ้งนะ ตั้งแต่นั้นมานะ โอ้โฮ! เขามาทําทางจงกรมให้ เขามาดูแลให้ เขาอุปัฏฐากดูแลให้ แล้วเขายังติเลย “แหม! เมื่อก่อนทางมันแบบว่ามันมีแต่รากไม้ ทางมันเดินไม่ได้ ตุ๊เดินได้อย่างไร” ยังตําหนิอีกนะ ตําหนิว่าไม่บอก ไม่ให้เขามาทําบุญน่ะ พอเขาศรัทธาแล้วเขามาทําให้หมดเลย แต่ตอนนั้นเขากลัวว่าเป็นเสือเย็น กลัวจะเป็นโทษกับเขา

นี่ก็เหมือนกัน พ่อแม่ พ่อแม่เห็นลูกไปปฏิบัติก็ไม่อยากให้ลูกปฏิบัติ ก็มีการต่อต้าน ทีนี้จะบอกให้แม่ปฏิบัติก็กลัวแม่ไม่ยอม ก็เลยใช้อุบายบอกว่า ถ้าสวดมนต์แล้วเหนื่อย เราก็บอกให้พุทโธบ้างก็ได้ พุทโธแทนก็ได้ พุทโธแล้วจะดีขึ้น เพราะเวลาเราสวดมนต์จะได้บุญให้ลูกมากขึ้น

เห็นไหม ด้วยความผูกพัน รักลูก ก็ยอมทํา ถ้ายอมทํา จิตก็เป็น อันนี้เป็นบาปตรงไหน เขาเขียนมาไง ถ้าทําอย่างนี้จะเป็นบาปหรือเปล่า เป็นการโกหกพ่อแม่

เวลาเราโกหกมดเท็จกัน เราโดนเขาต้มตุ๋นกัน นั่นน่ะโกหก เราไปต้มตุ๋นคนอื่น ต้มตุ๋นเพื่อผลประโยชน์ มันไม่เป็นประโยชน์อะไร นี่พ่อแม่เราจะไปต้มตุ๋นไหม พ่อแม่นะ ถ้ามีลูกนะ พ่อแม่เสียเมื่อไหร่ สมบัติของพ่อแม่ก็เป็นของเราหมด พ่อแม่เขาจะต้มตุ๋นอะไรเรา แล้วเราจะไปต้มตุ๋นอะไรพ่อแม่

พ่อแม่กับลูกนะ ความรักที่สะอาดบริสุทธิ์ ความรักระหว่างแม่กับลูก พ่อแม่กับลูก ความรักนี้ความรักที่ไม่เจือด้วยอย่างอื่นเลย ความรักของพ่อของแม่กับลูก ความรักที่สะอาดบริสุทธิ์ แล้วเรามีความรัก แต่มันก็เกิดทิฏฐิ ลูกของฉัน ฉันจะไม่ให้ไปไหน ฉันจะไม่ให้ไปปฏิบัติ ลูกของฉันต้องอยู่บ้านฉัน ลูกของฉัน ฉันจะฝึกเอง มันก็มีการต่อต้าน ไอ้นี่ทิฏฐิอย่างนี้มันมีธรรมดา ฉะนั้น เวลาพุทโธถึงไม่ยอมพุทโธไง กลัว กลัวลูกจะไปพุทโธซะ ตัวเองก็เลยต่อต้านไม่ยอมพุทโธ

ไอ้กรณีนี้มันเกิดทิฏฐิ มันเกิดการขัดแย้งกันเรื่องความผูกพัน ฉะนั้น ถ้าเรามีสติปัญญา เราก็ใช้อุบาย ถ้าจะสวดมนต์ให้ลูกมากๆ ถ้าสวดแล้วมันเหนื่อยก็พุทโธก็ได้ ถ้าพุทโธไปแล้ว นี่อย่างนี้มันเป็นอุบาย

จริงๆ แล้วเขาก็รู้ เขาก็เข้าใจได้ แต่ความผูกพันระหว่างพ่อแม่ลูกมันเรื่องอย่างนี้ พ่อแม่ลูก ก็อยากจะให้ลูกเป็นฝั่งเป็นฝา อยากให้ลูกทําให้ประสบความสําเร็จทางโลก เพราะเขามีปัญญาเท่านั้น

แต่ปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ สมบัติปัจจุบัน สมบัติอนาคต สมบัติที่เป็นอดีตมา มนุษย์สมบัติถึงได้มาเกิดเป็นมนุษย์ แล้วเกิดเป็นมนุษย์แล้ว สมบัติปัจจุบันคือทําสิ่งใดประสบความสําเร็จตามหน้าที่การงานของตัว นี้เป็นสมบัติปัจจุบัน แล้วสมบัติอนาคต อนาคตบุญกุศลมันจะส่งไปในอนาคต

สมบัติปัจจุบัน ถ้าคนมีสติปัญญา อย่างที่เราสอนพ่อแม่ ถ้าพุทโธๆ เห็นไหม ชาวมูเซอเวลาเขาพุทโธ เขาลงแล้ว ที่ว่าถามว่าหลวงปู่มั่นเดินหาอะไร หาพุทโธ พุทโธหาย เวลาจิตเขาลงแล้วเขาไปหาหลวงปู่มั่นนะ “พุทโธตุ๊ไม่หาย พุทโธตุ๊สว่างไสว พุทโธตุ๊นี่สุดอยู่ในหัวใจเลย พุทโธตุ๊ไม่ได้หาย”

ทําไมเขาไม่บอกว่าหลวงปู่มั่นโกหกเลย ทําไมเขาซาบซึ้งหลวงปู่มั่น

ก็หลวงปู่มั่นใช้อุบายให้เขาไปเจอทรัพย์สมบัติ ให้เขาไปเจออริยทรัพย์ ให้เขาไปรู้ไปเห็นของเขาเอง เขาเห็นทรัพย์ของเขาเอง พอเขาเจอทรัพย์ของเขา เขาไม่โทษหรอกว่าคนอื่นทําให้เขาเสีย มีแต่ซาบซึ้งบุญคุณ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราทําประโยชน์กับพ่อแม่ได้ พ่อแม่จะซาบซึ้งบุญคุณ ถ้าเราทําไม่ได้ มันก็กรรมของสัตว์ ไอ้อย่างนี้มันกรรมของสัตว์นะ ถึงเวลาแล้วจะรู้จะเห็นกันไปเอง นี่ผลของวัฏฏะไง ความเห็นต่างระหว่างพ่อแม่กับลูก

ทํากันเองก็แล้วกัน เพราะเราเห็นนะ เราศึกษาพระไตรปิฎก เวลาพระพุทธเจ้าพูดถึงการครองเรือนนี่แสนยาก ระหว่างสามีภรรยา ความรู้สึกนึกคิดก็แตกต่างกัน แล้วลูกเกิดมาแต่ละคนๆ ก็หัวใจหนึ่งๆ การครองหัวใจ บริหารความรู้สึกนึกคิด โอ๋ย! แสนยาก ฉะนั้น การกระทบกระทั่งนี่เป็นของธรรมดา

ฉะนั้น เวลาโยมกระฟัดกระเฟียดกัน เราจะเข้ากุฏิ ไม่สน เรื่องของใครของมัน เขาหากันมาเอง เราไม่เกี่ยว เราไม่เกี่ยว นี่ก็เหมือนกัน ระหว่างพ่อกับแม่ ผลของวัฏฏะ อันนี้เราดูของเรานะ นี่ข้อที่ ๒

ข้อที่ ๓ นี่สิ ข้อที่ ๓ “ธรรมโอสถที่รักษาโรคได้นั้นคืออริยผลเท่านั้นหรือไม่ ลูกทราบมาว่าหลวงปู่มั่นท่านหายจากโรคถ่ายเลือดเพราะได้สกิทาคามิผลที่ถํ้าสาริกา (ถ้าจําผิด ขออภัย) และหลวงตาท่านหายจากโรคเสียดอกเพราะอนาคามิผล เพราะเคยฟังหลวงพ่อพูดถึงทิดประยูร”

ไอ้เรื่องธรรมโอสถ ธรรมโอสถมันเป็นธรรมโอสถที่รักษาไข้ แต่ถ้ามันเป็นธรรมจักร เป็นมรรค ถ้าเป็นมรรค เป็นมรรคจะชําระล้างกิเลส ถ้ามรรค มรรคญาณ ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ อาสวักขัย ญาณทัสสนะที่ทําลายกิเลส มันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเป็นอริยผลเท่านั้นที่เป็นธรรมโอสถ...ไม่ใช่ ไม่ใช่ อริยผลคืออริยผล ธรรมโอสถคือธรรมโอสถ

อริยผลนะ อริยผลที่จิตเราสงบแล้วเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธินี่เป็นกัลยาณปุถุชน ยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง แล้วใช้ปัญญาพิจารณาไป นี่เป็นมรรค มรรค มัคโค ทางอันเอก ถ้าพิจารณาแยกแยะไปแล้ว ถ้ามันสมุจเฉทปหาน เวลามันขาดไปแล้ว นี่โสดาปัตติผล สกิทาคามิผล อนาคามิผล อรหัตตผล ถ้าเป็นมรรคเป็นผลอย่างนั้น นั่นเป็นมรรคเป็นผล ธรรมโอสถเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ธรรมโอสถนะ จิตสงบแล้ว ถ้าทําจิตสงบแล้วใช้พลังของจิต กําลังของจิตพิจารณา พิจารณาอะไร เจ็บไข้ได้ป่วย พิจารณาในการเจ็บไข้ได้ป่วยนั้น ถ้ามันพิจารณาในการเจ็บไข้ได้ป่วย พอมันเข้าใจแล้วมันปล่อยมันวาง พอมันวาง โรคภัยไข้เจ็บนั้นหายเลย มันหายเลย แต่จิตต้องมีกําลัง

ถ้าจิตไม่มีกําลังนะ ยิ่งพิจารณาไปนะ โรคภัยไข้เจ็บนั้นยิ่งทําให้โรคภัยไข้เจ็บมากขึ้น ทําให้โรคภัยไข้เจ็บนั้นแบบว่ามันยิ่งถลําลึกไป แล้วเวลาไปหาหมอนะ หมอจะถามว่า ทําไมปล่อยถึงขนาดนี้ ทําไมไม่รีบมาหาหมอ มาหาหมอนี่เสียแล้ว เพราะอะไร เพราะกําลังของจิตมันไม่พอ

หลวงตาท่านพูดบ่อย เวลาคนไปถามเรื่องนี้ หลวงตาท่านบอกว่า ถ้าคนไม่มีกําลังนะ ให้ไปหาหมอซะ ถ้าคนจะใช้ธรรมโอสถต้องให้คนที่มีกําลัง คนที่จิตใจเข้มแข็ง คนที่จิตใจเข้มแข็ง ถ้าจิตมันสงบแล้ว เช่น เราเป็นไข้ เราพิจารณาการไข้ ไข้นี้มาจากไหน ไข้นี้เกิดจากอะไร อาการไข้ พิจารณาไล่ไป พอถ้าจิตมันลง นั่นน่ะธรรมโอสถ

ธรรมโอสถเป็นธรรมโอสถ อริยผลเป็นอริยผล มันคนละประเด็นกัน แต่คนละประเด็นกัน ทีนี้มันเป็นอย่างนี้ไง มันเป็นที่ว่า “ลูกทราบมาว่าหลวงปู่มั่นท่านหายจากโรคถ่ายเลือดเพราะท่านได้สกิทาคามิผลที่ถํ้าสาริกา”

กรณีถํ้าสาริกา ท่านเจ็บไข้ได้ป่วย ท่านเจ็บไข้ได้ป่วยใช่ไหม ท่านพิจารณาอาการไข้ของท่าน ท่านพิจารณา เพราะจิตท่านสงบอยู่แล้ว ท่านพิจารณากายของท่าน พิจารณากายของท่านพร้อม พร้อมไปกับการพิจารณาอริยสัจ พร้อมกับไปพิจารณากาย การเจ็บไข้ได้ป่วย เรื่องกาย เรื่องเวทนา เรื่องจิต เรื่องธรรม พิจารณาไปพร้อมกัน

เวลาไปพร้อมกัน พิจารณาของท่านไป พิจารณาของท่าน มันรวมลง พอรวมลง มันรวมลง พอรวมลง กิเลสมันขาดไปด้วย สิ่งที่เจ็บไข้ได้ป่วยหายไปด้วย แล้วจิตท่านรวมลงแล้ว สิ่งที่พวกเทวดา พวกเจ้าที่เจ้าทาง พวกเทวดาที่มาอนุโมทนากับหลวงปู่มั่น มาอนุโมทนา เห็นไหม เขาเป็นยักษ์ ยักษ์ที่อยู่ดีๆ เดินเข้ามาหาหลวงปู่มั่น นี่เห็น

ฉะนั้น กรณีนี้มันก็จะย้อนเปรียบเทียบให้เห็น เปรียบเทียบให้เห็นว่า เวลาหลวงตา หลวงตาท่านพิจารณากายของท่าน พอพิจารณากายของท่าน พิจารณาแล้วมันปล่อย โลกนี้ราบหมด พอโลกนี้ราบหมด ท่านก็ขึ้นไปรายงานหลวงปู่มั่นบอกว่าจิตมันเป็นอย่างนั้นน่ะ

หลวงปู่มั่นบอกว่า “เป็นเหมือนเราที่ถํ้าสาริกาเลย เหมือนเราที่ถํ้าสาริกาเลย แต่ของเรามียักษ์ ของมหาไม่มียักษ์”

เพราะหลวงตาท่านพิจารณากายของท่าน พิจารณาของท่าน อันนี้เป็นอริยผล แต่หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาอริยผล แล้วท่านละถึงโรคถ่ายเลือดของท่านด้วย แต่หลวงตาท่านพิจารณาของท่าน ท่านได้อริยผลด้วย แต่ท่านไม่เห็นโรคภัยไข้เจ็บของท่านที่มีหรือหายไปเลย มันไม่เห็นมี นี่พูดถึงอริยผล

ในอันเดียวกัน ในอันเดียวกันที่ว่าเวลาหลวงตาท่านพิจารณาโรคเสียดอก ท่านบอกว่าท่านได้อนาคามิผล ผิด ไม่ใช่ เพราะตอนที่ท่านเป็นโรคเสียดอก ท่านได้อนาคามิผลมาแล้ว ท่านได้อนาคามิผลมาก่อนหน้านั้น โรคเสียดอกไม่ใช่ได้อนาคามิผล

จับประเด็นนี้ให้ดีนะ แล้วกลับไปฟังเทศน์หลวงตาใหม่ หลวงตาท่านบอกว่าท่านเป็นโรคเสียดอก เวลาท่านเป็นโรคเสียดอก ท่านเป็นโรคเสียดอกใช่ไหม ท่านบอกท่านไม่ได้แล้ว พูดกับชาวบ้านไม่ได้แล้ว เราเป็นโรคเสียดอกแล้ว เราเป็นเองแล้ว ขอให้เรากลับไปเถอะ กลับไปพิจารณาของท่าน

พอท่านไปพิจารณา ที่ท่านพิจารณาท่านบอกว่า ไม่อยากตาย ไม่อยากตาย เพราะตายแล้วมันได้อนาคามี คือมันไปเกิดบนพรหม

ท่านได้มาก่อนที่เป็นโรคเสียดอก หลวงตาท่านได้อนาคามีก่อนที่จะเป็นโรคเสียดอก เพราะท่านบอกว่าท่านเป็นโรคเสียดอก ถ้าท่านตายตอนนั้นท่านต้องไปเกิดบนอนาคามี ถ้าท่านตายตอนนั้น เพราะตอนนั้นท่านยังไม่ได้พิจารณาใช่ไหม ถ้าท่านตายตอนนั้น ถ้าท่านเป็นโรคเสียดอกแล้วถ้าตายไป เพราะยังไม่ได้พิจารณาโรคเสียดอก ถ้าตายไป ท่านบอกว่าตอนนั้นมันได้อนาคามี ยังคาอยู่ ยังไม่อยากตาย

ไม่อยากตาย ก็เลยดึงไว้ ไม่อยากตาย ก็พยายามจะพิจารณา ไม่อยากตาย ก็พิจารณาโรคนี้ พอพิจารณาโรคนี้ ท่านก็พิจารณาของท่าน ท่านพิจารณาเวทนาของท่าน ท่านพิจารณาของท่าน นี่ธรรมโอสถ อันที่หลวงตาเป็นนี่ธรรมโอสถ ธรรมโอสถตรงไหน

ตรงที่ว่า ท่านได้อนาคามีมาก่อน ท่านได้มาแล้ว แล้วพอเป็นโรคเสียดอก ท่านบอกท่านไม่อยากตาย พอไม่อยากตายมันก็กังวล พอกังวลแล้วธรรมะก็มาเตือน

ธรรมะมาเตือนเลย ท่านก็เคยพิจารณาของท่านมาแล้ว เวลาผ่านเวทนามาแล้ว ท่านจะมาตกใจเรื่องนี้ได้อย่างไร พอท่านไม่ตกใจ ท่านก็กลับมาพิจารณาโรคเสียดอก พิจารณาซํ้าพิจารณาซาก จนมันรวมลงแล้วมันหายหมดไง พอมันหายหมดแล้วท่านถึงออกมา ท่านถึงไปจุดและต่อม แล้วไปสิ้นสุดเอาที่วัดดอยธรรมเจดีย์

ท่านได้อนาคามีมาก่อนเป็นโรคเสียดอก โรคเสียดอกนี้เป็นการยืนยัน เพราะเวลาท่านเป็นโรคเสียดอกแล้วท่านบอกไม่อยากตายๆ เพราะตายแล้วมันยังคาอยู่ ไม่อยากตาย เพราะตายแล้วมันไปเกิดบนอนาคามี บนพรหม

ไปฟังเทศน์ใหม่นะ ไปฟังเทศน์ใหม่ แล้วเรียงลําดับจับขั้นตอนใหม่ นี่คนไม่เป็นมันอย่างนี้ คนไม่เป็นมันฟังแล้วมันไม่รู้จังหวะจะโคน หรือว่าวงจรของมันนี่ไม่เข้าใจหรอก นี่ไง คนไม่รู้เป็นแบบนี้ ฟังเทศน์ด้วยกัน แต่ตีความไปคนละเรื่อง แต่ถ้าฟังเทศน์ด้วยกันนะ

ฉะนั้น คําว่า “โรคเสียดอก” นี่ธรรมโอสถของหลวงตาล้วนๆ เลย แล้วตอนที่ท่านไปอยู่ที่หนองผือ เวลาจบแล้วไปที่หนองผือ แล้วเวลาท่านท้องร่วง แล้วอาเจียน ๒ หน ที่ว่าจะตายน่ะ นั่นน่ะท่านไม่ตกใจเลย ท่านไม่มีมรรคมีผลให้รักษาแล้ว มันจบแล้ว มันธรรมธาตุแล้ว จบแล้ว แต่ท่านก็ใช้พิจารณาของท่านเป็นธรรมโอสถ

ธรรมโอสถเป็นธรรมโอสถนะ อริยผลเป็นอริยผล มันไม่ใช่อันเดียวกัน แต่ถ้าผู้ที่พิจารณา พิจารณาไปพร้อมกัน พิจารณาจุดเดียว แต่มันได้ทั้งอริยผลด้วย ได้ทั้งสิ่งที่เจ็บไข้ได้ป่วย อย่างเช่นหลวงตาท่านนั่งตลอดรุ่งพิจารณาเวทนา เวทนา ท่านบอกเลย เหมือนกับว่าเอาไฟสุมใส่ตัวตลอดเวลา ความเจ็บปวดมันรุนแรงขนาดนั้นน่ะ

พอพิจารณาเวทนา แยกไปเรื่อย แยกไปเรื่อย พอพิจารณาเวทนาจนหมด เวทนาหายหมด จิตนี้รวมลง ท่านพูดเองเลย “ต่อไปนี้มันจะเอาเวทนาหน้าไหนมาหลอกเราวะ เวทนานี่เรารู้เท่าหมดแล้ว มันจะเอาอะไรมาหลอกเราอีก” เวลามันขาดแล้ว พิจารณาเวทนา พิจารณาเวทนารวมลง ปล่อยหมด ขาดหมด มันจบไป นี่อริยผล

แต่เวลาพิจารณาความเจ็บไข้ได้ป่วย ถ้ามันเกี่ยวพันกับเรื่องอริยผลไปด้วย อย่างเช่นที่หลวงปู่มั่นท่านได้ที่ถํ้าสาริกา ท่านได้ที่ถํ้าสาริกาเพราะท่านเจ็บไข้ได้ป่วย แล้วท่านพิจารณาไปด้วย แล้วมันได้มรรคผลไปด้วย นี่กรณีอย่างนี้

แล้วเวลากรณีอื่น เวลาท่านไปเจ็บไข้ได้ป่วยที่เชียงใหม่ หลวงปู่เจี๊ยะท่านเล่าให้ฟัง ไปอยู่เชียงใหม่นะ เจ็บหนัก เจ็บหนักส่งเข้าโรงพยาบาลแมคคอร์มิค หมอโรงพยาบาลแมคคอร์มิคทั้งหมดเลย หลวงปู่มั่นต้องตายเด็ดขาด หมอวินิจฉัยเลยว่าตาย

แล้วเจ้าคุณราชกวีที่เป็นสมเด็จฯ ท่านเป็นเจ้าของไข้ ท่านก็ไปคุยกับหมอ หมอเขาวินิจฉัยเลย หลวงปู่มั่นนี่จบ ไม่มีทางรอด

หลวงปู่มั่นท่านนอนอยู่ นี่หลวงปู่เจี๊ยะเล่าให้ฟัง หลวงปู่มั่นท่านนอนอยู่ หลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนอุปัฏฐาก หลวงปู่มั่นก็เรียกเจ้าคุณราชกวีเข้ามา “หมอเขาว่าอย่างไร”

เจ้าคุณราชกวีไม่กล้าพูดนะ แต่หลวงปู่มั่นรู้ หลวงปู่มั่นนี่รู้หมดนะ หลวงปู่มั่นพูดเอง “ไม่ตายหรอก เจ้าคุณไม่ต้องตกใจ ไม่ตาย อย่างไรก็ไม่ตาย มันยังไม่ถึงเวลาตาย ฉะนั้น เอาเราออกจากโรงพยาบาล”

เอาหลวงปู่มั่นออกจากแมคคอร์มิคไปไว้ที่บ้านผู้ใหญ่หนานแดง หลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนอุปัฏฐากที่นั่น หลวงปู่เจี๊ยะ เขาถวายเงินมา ๑ บาท หลวงปู่เจี๊ยะไปซื้อนมมา แล้วบอกว่ามาบํารุงให้หลวงปู่มั่นแข็งแรงขึ้นมา

หลวงปู่มั่นไม่ยอม หลวงปู่มั่นไม่ยอมฉัน หลวงปู่มั่นจะเก็บหอมรอมริบเรื่องวินัย จะไม่ยอมผิดเลย หลวงปู่เจี๊ยะอ้อน อ้อนอย่างกับลูกอีก “ผู้ใหญ่เจ็บไข้ได้ป่วยก็ต้องบํารุงขึ้นมา”

หลวงปู่มั่นท่านไม่ยอม แล้วท่านก็ฟื้นฟูขึ้นมาจนหาย

นี่นายแพทย์เขาบอกเลยว่าหลวงปู่มั่นไม่รอดหรอก เพราะเป็นไข้ป่า ออกมาจากป่า แล้วอาการหนักมาก แล้วพอพูดไปแล้ว เจ้าคุณราชฯ เป็นเจ้าของไข้ หมอไปคุยกับเจ้าของไข้ พวกหมอบอกว่า หลวงปู่มั่นตายแน่นอน ไม่มีทางหาย

หลวงปู่มั่นเรียกเจ้าคุณราชฯ เข้ามาถาม “หมอว่าอย่างไร”

“หมอบอกตาย”

หลวงปู่มั่นบอกว่า “ไม่ตาย ไม่ตายหรอก ไม่ตาย เอาเราออกจากโรงพยาบาล”

ออกจากโรงพยาบาลก็มาอยู่บ้านหนานแดง หลวงปู่เจี๊ยะอุปัฏฐากมาจนหาย หายเสร็จแล้วออกจากโรงพยาบาลยังเที่ยวเชียงใหม่อยู่พักหนึ่ง จนกลับไปอีสานยังไปเผยแผ่ธรรมที่อีสานอีกเกือบ ๑๐ ปี

พอถึงเวลา ๑๐ ปี บอกหลวงตาไว้เลย “เราป่วยแล้วนะ ป่วยครั้งนี้ครั้งสุดท้าย คราวนี้ตาย แต่ไม่ตายง่ายๆ”

เพราะเป็นวัณโรค ๘ เดือน เวลาตายท่านบอกเลยว่าท่านตาย เวลาหมอวินิจฉัยว่าท่านต้องตาย ท่านบอกว่าไม่ตาย ท่านบอกไม่ตาย หมอบอกว่าตาย ท่านบอกไม่ตาย นี่ธรรมโอสถ

ฉะนั้นบอกว่า ธรรมโอสถแล้วมันต้องอริยผล

เพราะถ้าโยมคิดกันอย่างนี้ โยมก็เอาเรื่องอริยผลกับเรื่องธรรมโอสถมาคลุกเคล้ากัน ทีนี้พอคลุกเคล้ากัน มันทําให้ไขว้เขว ในการปฏิบัติก็เลยปฏิบัติเพื่ออะไร ปฏิบัติเพื่อกลัวเป็นกลัวตายใช่ไหม หรือปฏิบัติเพื่อชําระล้างกิเลส ถ้าชําระล้างกิเลสไปแล้วนะ ไอ้ความกลัวเป็นกลัวตายมันไปไหน มันไม่ไปไหนหรอก

ฉะนั้น สิ่งนี้เราทํากรรม กรรมเราทํากันเอง กรรมดี เราทํากับมือ เวลาจิตของเรา มรรคผลมันเป็นกิริยาของจิต จิต อาการของจิต วิธีการเป็นวิธีการ จิตมันการกระทํา พอมันได้มรรคได้ผล มันรู้ของมัน มันเป็นจริงของมัน แล้วคนอื่นไม่รู้กับเรา คนอื่นไม่รู้หรอก ฉะนั้น คนอื่นไม่รู้กับเรา ถ้ารู้จริงไม่จริง พูดออกมาอย่างนี้

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่า “เคยฟังหลวงพ่อพูดถึงทิดประยูร”

อันนี้ก็เหมือนกัน ตอนทิดประยูรเขาอยู่บ้านตาดแล้วเจ็บไข้ได้ป่วย หลวงตาเอามาส่งโรงพยาบาลเอง แล้วผ่าออกมา ผ่าแล้ว แล้วหมอบอกว่าเย็บกลับเลย เพราะมันรุนแรงแล้ว

หลวงตาเป็นคนถามเองว่าจะตายบ้านหรือจะตายวัด ถ้าตายที่บ้านก็ให้สึกแล้วกลับไปที่บ้าน ไปตายที่บ้าน ถ้าจะตายที่วัด เรากลับวัดป่าบ้านตาดกัน

บอกตายวัด ก็กลับไปที่วัดป่าบ้านตาด พอกลับวัดป่าบ้านตาดก็พุทโธๆ มา เขามีกําลังไง กําลังรักษา จนอยู่มา พ้น ๖ เดือนไปแล้วก็เฉย สุดท้ายแล้วเขาสึกไป หายแล้ว หายจากโรค แล้วมาสึก สึกทีหลัง สึกแล้วกลับไปอยู่เมืองจันท์ คนเมืองจันท์ ทิดประยูร นี้ตอนอยู่ที่บ้านตาดได้เห็นมา ได้เห็นมาอย่างนี้ เรื่องนี้ นี่ธรรมโอสถ

ถ้าเขามีมรรคมีผล เขาจะสึกไหม ถ้าเขามีมรรคมีผล เพราะเขาไม่มีมรรคไม่มีผล เห็นไหม เขาน้อยใจไง เขาน้อยใจหลวงตา พอน้อยใจหลวงตา เขาก็ไปขอสึก ไปขอสึกกับหลวงปู่หล้าก็ไม่กล้าให้สึก ไปขอใครสึกก็ไม่ให้สึก ให้กลับบ้านตาด สุดท้ายเขาสึกไป ตอนนั้นเราบวชใหม่ๆ เราได้ข่าวมา อันนี้เป็นอันหนึ่ง

คําถามนะ “อยากทราบว่าถ้าไม่ได้อริยผล เพียงแค่พุทโธ จะเป็นธรรมโอสถรักษาโรคได้หรือไม่ หรือแค่ทําให้รักษาใจไม่ให้ป่วยไปกับกายแค่นั้น กราบขอบพระคุณ”

ถ้าเราไม่ได้อริยผลใช่ไหม ถ้าเรามีกําลังพอ กรณีนี้นะ หลวงตาเวลาอยู่ในวงปฏิบัติ ถ้าจิตใจเราเข้มแข็ง มันเข้มแข็งเข้มข้น มันสู้กับเวทนา สู้กับสัจธรรม สู้กับความเป็นจริงนี่นะ มันสามารถชนะได้

แต่ส่วนใหญ่แล้วพวกเราอยากได้ แต่เวลาความเจ็บไข้ได้ป่วยมันยังไม่รุนแรง เราได้ๆๆ พอพิจารณาไป พอมันรุนแรงมานะ “ไปหาหมอเถอะ ไปหาหมอก็ไปแล้ว มันไม่ไหวแล้วแหละ” แต่ทีแรกก็เก่ง ใหม่ๆ เก่งนัก อู๋ย! ธรรมโอสถๆ พอจะตายขึ้นมา “ไปหาหมอไหม”

“เออ! ไปก็ไป”

ทีแรกบอกไปหาหมอไหม “ไม่ๆๆ ธรรมโอสถ” มันยังไม่รุนแรงไง พอรุนแรงมาถามอีกที “ไปหาหมอไหม” ไอ้จะพูดก็เสียหน้าเนาะ พูดอ่อยๆ “ไปก็ไป” พอไป หมอบอกว่า “โอ้โฮ! ปล่อยจนมา” ถ้าใจเราไม่เข้มแข็งนะ

ฉะนั้น หลวงตาจะบอกว่า ถ้าจิตใจเราเข้มแข็งนะ ธรรมโอสถแก้โรคแก้ภัยได้ แต่ต้องเข้มแข็งนะ ถ้าไม่เข้มแข็ง หลวงตาจะบอกว่า ไปหาหมอเถอะ ไปหาหมอนะ เดี๋ยวมันรุนแรงไปแล้วมันจะรักษายาก ไปหาหมอซะ

แต่ถ้าคนจริงนะ ธรรมโอสถสู้ได้ แต่ส่วนใหญ่แล้วเราจริงแต่ปาก เราจริงกันแต่ปาก เพราะเราไม่จริง เราไม่จริง เราถึงโดนกิเลสมันขี่คออยู่นี่ไง เพราะเราไม่จริง เราถึงทุกข์ยากกันอยู่นี่ไง

แต่ถ้าเราจริงนะ ของอย่างนี้ผ่านได้หมด มันผ่านได้หมด ทีนี้ผ่านได้หมด เวลาพูดถึงคนอื่นก็ผ่านได้หมด ก็ไม่กล้ายืนยัน เราไม่อยากจะคุยนะ เจ็บไข้ได้ป่วย เราผ่านเรื่องนี้มาเยอะมาก มาลาเรีย เขาตายกันต่อหน้า นอนด้วยกัน ตายต่อหน้าเลย

เขาจะมาฉีดยาเรา เราบอกไม่มีทาง มึงเป็นเองก็ต้องหายเอง สู้กับมัน พูดอย่างนี้มันก็เหมือนกับขี้โม้ มันต้องพูดกับพระที่อยู่ด้วยกัน ตอนเป็นไม่ได้เป็นคนเดียว มันเป็นทั้งวัด แล้วตายก็ตายกันต่อหน้านี่ อยู่ด้วยกัน ๔-๕ องค์ องค์นี้ตายๆ เดี๋ยวกูก็ตาย เพราะนอนอยู่ด้วยกัน เป็นอย่างนี้มาตลอด

เวลานักปฏิบัติกับนักปฏิบัติเขาอยู่ด้วยกัน เขาเห็นไง นักปฏิบัติกับนักปฏิบัติโตมาด้วยกัน เห็นมาด้วยกัน ใครขี้โม้ ใครดีแต่โม้ ใครดีแต่พูด ใครทําจริง เขารู้กัน เขาเห็นกัน

ฉะนั้น พุทโธนี่ได้ แต่ต้องมีจิตใจเข้มแข็ง คําว่า “พุทโธ” เขียนคําว่า “พุทโธ” แล้วแขวนคอไว้ แล้วโรคภัยไข้เจ็บจะวิ่งหนีเลย ไม่กล้าเข้ามา ไม่มีหรอก เขียนคําว่า “พุทโธ” แล้วแปะไว้นะ ฉันมีพุทโธนะ โรคภัยไข้เจ็บเข้ามาไม่ได้ เดี๋ยวพวกนี้ตายหมด

แต่ถ้ามันเข้มแข็งจากภายใน เป็นไปได้ ฉะนั้น พุทโธ ถ้าเข้มแข็งนะ ธรรมโอสถส่วนหนึ่ง แล้วอริยผล เรื่องการประพฤติปฏิบัติ เรื่องอริยสัจนี่อีกเรื่องหนึ่ง แต่ถ้าอริยสัจ กับเรื่องอริยผล กับเรื่องการเจ็บไข้ได้ป่วย ถ้ามันไปด้วยกัน อันนั้นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง มันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง มันมีหลายๆ เรื่อง หลายๆ เรื่อง หลายๆ แนวทาง หลายๆ วิธีการ

แต่เรานี่ เวลาวิทยาศาสตร์ พูดแล้วต้องสูตรนั้นต้องเป็นอย่างนั้นๆ วิทยาศาสตร์ เห็นไหม วิทยาศาสตร์ตายตัว ทฤษฎีตายตัว

แต่ถ้าเป็นการปฏิบัติ จริตนิสัย เรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องหนักเรื่องเบา เรื่องความเข้มแข็ง เรื่องการพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรมแต่ละแขนง แต่ละอย่าง มันไม่เหมือนกันทั้งนั้นน่ะ

เราถึงได้พูดไง พระอรหันต์ล้านองค์ก็ล้านอย่าง ไม่เหมือนกัน ไม่เหมือนกันหรอก แต่อริยสัจอันเดียวกัน ตรัสรู้เหมือนกัน แต่วิธีการ จริตนิสัยไม่เหมือนกัน

ฉะนั้น เวลาจะไปเลียนแบบนะ ก็อปปี้มานะ ตายเปล่าครับ ต้องทําให้เป็นจริงของเราขึ้นมา ให้มันเป็นสัจจะของเราขึ้นมา มันถึงจะเป็นความจริงขึ้นมา นี่พูดถึงว่า เราทํากรรมเอง

อนันตริยกรรม ใครจะว่า ใครจะพูดอย่างไร ถ้าการเสียดสีของเขาเป็นเรื่องของเขา เรื่องเราให้อุบายพ่อแม่ไม่ใช่เป็นบาปเป็นกรรม เรื่องพุทโธ เรื่องธรรมโอสถ ถ้าเราปฏิบัติของเรา จิตใจเราเข้มแข็ง เราพิจารณาของเราไป เป็นไปได้

แล้วถ้าเราจะธรรมโอสถด้วย แล้วเราปฏิบัติไป สติปัฏฐาน ๔ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริงด้วย อันนั้นเรารู้จริงเห็นจริง เราจะเข้าใจความเป็นจริงหมด เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ยืนยันกลางหัวใจ เอวัง

ท่านสั่งเอาไว้เลยนะ

“ห้ามทิ้งผู้รู้ ห้ามทิ้งพุทโธ

แล้วจะไม่เสีย อย่างไรก็ไม่เสีย”

เพราะอะไร เพราะเรากอดพุทโธไว้

พุทโธคือพุทธะ ผู้รู้คือใจเรา

ถ้าใจเราไม่ส่งออก ใจเราไม่หาเรื่อง

ใจเราไม่ไปยึดสิ่งอื่น มันจะไม่เสียหาย

ให้ระลึกถึงผู้รู้ของเราไว้

๒

เกิดพุทโธ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “หนทาง”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ลูกไม่มีคําถามใดๆ ค่ะหลวงพ่อ วันนี้แค่อยากจะบอกหลวงพ่อสักนิดว่า ลูกพอปฏิบัติไปได้แล้วค่ะ ลูกรู้สึกว่าเหมือนพบเส้นทางเดินต่อไปได้แล้วค่ะ

แต่ก่อนเมื่อรู้อยู่กับลมหายใจ เมื่อถึงจุดจุดหนึ่งแล้วพบว่า ลูกรู้สึกคล้ายๆ ว่าทางเดินหายใจปิด แล้วลูกไปต่อไปไม่เป็น มันก็มักไปติดที่จิตอยู่เหมือนเดิม ก็ได้แค่ว่ามันเกิดแล้วดับไปเรื่อยๆ เมื่อตามไม่ทันก็หลงไปกับมันเลยค่ะ

พอมาตอนนี้ลูกใช้วิธีพุทโธค่ะ ความรู้สึกมันเหมือนเป็นกับว่ามันเหมือนจะเริ่มติด แต่เมื่อลูกเน้นไปที่คําว่า “พุทโธ” แล้วพบว่า เหมือนมันปล่อยอาการนั้นค่ะ มันเหมือนแก้ปมเชือกออกไปทีละปม ทีละทอดไปค่ะ

ลูกจะเพียรพยายามภาวนาต่อไปนะคะ จะทําไปจนกว่าจะถึงลมหายใจสุดท้าย ช่วงนี้ลูกรู้สึกเหมือนว่าชีวิตและจิตใจของลูกไม่ได้ทุกข์ร้อนอะไรเลยค่ะ มันน่าแปลกมากๆ เหมือนรู้สึกดีไปหมดค่ะ กราบขอบพระคุณหลวงพ่อมาก

ตอบ : เห็นไหม เหมือนรู้สึกที่ว่าดี แต่เวลาภาวนาไม่ได้ มันไม่รู้สึกอย่างนี้หรอก มันมีแต่ความอึดอัดขัดข้อง มันมีแต่ความทุกข์ความยาก

อันนี้ที่เขาถามมาเริ่มต้น เขาบอกเคยปฏิบัติมาแล้วเขาทิ้งไป ทิ้งไปแล้วกลับมาปฏิบัติใหม่ พอกลับมาปฏิบัติใหม่ เขามีภาระรับผิดชอบเรื่องครอบครัว ภาระรับผิดชอบเรื่องสามี เรื่องต่างๆ ของเขา แล้วปฏิบัติล้มลุกคลุกคลานไปหมด แล้วมันจับต้นชนปลายไม่ได้ มีความน้อยเนื้อตํ่าใจไง มีความน้อยเนื้อตํ่าใจ ทําอะไรก็ทําไม่ได้ มันเหมือนเรา เหมือนเราทําอะไรก็ล้มลุกคลุกคลานไปหมด จะปฏิบัติทางไหนก็ติด จะปฏิบัติทางไหนก็ไปไม่ได้ จะปฏิบัติแล้วก็มีแนวทาง

เพราะเขาเขียนมาว่า นี่เขาอยู่ต่างประเทศ เขาก็ไปหาพระไง พระก็สอนไปแนวทางนั้น ไปหาพระองค์หนึ่ง พระก็สอนไปอีกแนวทางหนึ่ง ไปหาพระองค์นี้ พระก็สอนไปอีกแนวทางหนึ่ง

นี่เขาสับสนตั้งแต่ชีวิตครอบครัว สับสนวิธีการปฏิบัติ สับสนชีวิตของตัวเอง สับสนชีวิตตัวเองนะ แล้วก็มาสับสนวิธีการปฏิบัติอีก มันก็เลยยุ่งไปหมดเลย

เราถึงบอกว่า ให้ทิ้งให้หมด ให้ทิ้งให้หมดนะ ให้บริกรรมพุทโธอย่างเดียว

ทีนี้พอบริกรรมพุทโธไป เพราะอะไร เพราะเขาเคยบริกรรมพุทโธมาแล้ว แล้วไปหาพระ พระเขาบอกว่าพุทโธมันเป็นสมถะ

พุทโธ โดยหลักนะ โดยทั่วไป การศึกษา ทุกคนอยากมีปัญญามาก แล้วก็ศึกษากัน ศึกษานะ แล้วเขาก็คัดค้านว่า พุทโธนี้พระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติ พระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ เห็นไหม เวลาเขาบอกนะ บอกว่า พระพุทธเจ้าไม่ได้พุทโธ พระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ แล้วถ้าจะสอนให้มากไปกว่านั้นเขาจะบอกว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนด้วย

แต่นี้เขาพูดไม่ได้ เพราะพระพุทธเจ้าสอนกรรมฐาน ๔๐ ห้อง มีพุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ แต่เวลาโดยประวัติพระพุทธเจ้าไง โดยพุทธประวัติ ก่อนที่พุทธประวัตินะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปประพฤติปฏิบัติกับเจ้าลัทธิต่างๆ ไปฝึกหัด ๖ ปี ค้นคว้า ทําทุกรกิริยา ๖ ปี มันทํา ไม่มีคนสอนใช่ไหม ไม่มีคนสอน ท่านก็ไม่ได้ปฏิบัติ เพราะมันยังไม่มีพุทโธให้ปฏิบัติ

ฉะนั้น พวกนี้พวกพระที่เขาออกไปเผยแผ่ เขาก็ศึกษาพุทธประวัติมา ศึกษาต่างๆ มา เวลาเขาจะโต้แย้ง เขาก็โต้แย้งว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ แต่ก็ไม่ได้บอกว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนพุทโธนะ แต่เขาบอกพระพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ พระพุทธเจ้าไม่ได้ทําพุทโธ

อ้าว! ทีนี้พอพระพุทธเจ้าไม่ได้ทําพุทโธ ไอ้พวกที่ปฏิบัติมันก็เขวน่ะสิ มันเคว้งนะ เอ๊ะ! พระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ แล้วเราจะมาปฏิบัติได้อย่างไรล่ะ อ้าว! พระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ

ฉะนั้น ในพุทธประวัติเป็นอย่างนั้นไหม เป็น เป็นอย่างนั้นจริงๆ แต่เราต้องทําความเข้าใจว่า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านออกรื้อค้น ออกทําทุกรกิริยา พระพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะใช่ไหม อย่างเช่นตอนนี้ที่เขามาทําพระพุทธเจ้าน้อยๆ สุดท้ายเขาก็ต้องยอมแพ้ไง เพราะราชกุมารน่ะ นั่นเป็นพระโพธิสัตว์ ยังไม่ได้เป็นพระพุทธเจ้า ทีนี้เพียงแต่ว่าเวลาคนเขาไปเที่ยวอินเดียกันมาก ชาวพุทธไปอินเดียกันมาก พ่อค้าอินเดียมันก็ลิตเติ้ลบุดด้า มันจะหลอกขายให้ชาวพุทธ ไอ้เราไปเห็นลิตเติ้ลบุดด้ามา ก็พระพุทธเจ้าน้อยเลย

พระพุทธเจ้าน้อยนี่แขกมันตั้งให้ ไม่ใช่พระพุทธเจ้าตั้งให้ แล้วเราก็ไปเชื่อกัน แล้วเราก็จะมาหล่อพระพุทธเจ้าน้อยกัน หล่อไปหล่อมา เดี๋ยวนี้เขาเปลี่ยนใหม่แล้ว เป็นพระโพธิสัตว์ เขาไม่กล้าว่าพระพุทธเจ้าน้อย เพราะพุทธประวัติเราไม่ได้ศึกษาไง

เพราะแขกใช่ไหม มันเห็นคนไทยไปเที่ยวเยอะ ชาวพุทธไปเที่ยวเยอะ ทีนี้ชาวพุทธไปเที่ยวเยอะ ขายของที่ระลึก ชาวพุทธ จะขายอะไรได้ถ้าไม่ขายพระพุทธเจ้า ลิตเติ้ลบุดด้า ขายให้ชาวพุทธ ชาวพุทธก็ไปซื้อมา พอไปซื้อมา เพราะไม่ละเอียดพอที่ไปดูที่มาที่ไป ก็ไปเชื่อกันแบบนั้น พอด้วยเหตุด้วยผล เดี๋ยวนี้เขายอมรับกันแล้ว

อันนี้ก็เหมือนกัน บอกพระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ

อ้าว! ก็มันยังไม่มีพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้ พุทธะมันยังไม่มี ใครรู้จักพุทธะ มันไม่มี ของที่ไม่มี มันจะสอนได้อย่างไร ของที่ไม่มีอยู่ เราจะทําอย่างไร ก็ของมันไม่มี

เวลาพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้ากําหนดอานาปานสติ ไปศึกษามากับเจ้าลัทธิต่างๆ ศึกษามาที่ว่าเป็นศาสดาๆ สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ ได้ทั้งนั้นน่ะ ทํามาทุกอย่างแหละ แต่มันไม่มีทางเป็นไป แล้วมากําหนดลมหายใจ เพราะยังไม่มีพระพุทธเจ้า ยังไม่มีคนรู้ อ้าว! พูดประสาเรา ยังไม่มีใครรู้ ถ้าไม่มีใครรู้ เราจะไปทําสิ่งที่ไม่มีใครรู้ได้ไหม มันก็ทําไม่ได้ พอมันทําไม่ได้ ท่านค้นคว้าของท่านขึ้นมาเอง ท่านกําหนดอานาปานสติ

อานาปานสติ พอจิตสงบแล้ว จิตมันออกรู้ บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ พอเกิดอาสวักขยญาณ ทําลายอวิชชาหมด พุทธะเกิดตรงนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดวันวิสาขบูชา เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้วันวิสาขบูชา ตรัสรู้ก็คือเกิดเป็นพระพุทธเจ้าไง

พระพุทธเจ้าเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เกิดกับนางมหามายา เกิดกับแม่ เกิดมาก็เป็นพระโพธิสัตว์ เกิดมา นี่ไง พระโพธิสัตว์ ราชกุมารเป็นพระโพธิสัตว์ เป็นเจ้าชายสิทธัตถะ แล้วเวลาออกมาประพฤติปฏิบัติอยู่ ๖ ปีก็ยังเป็นพระโพธิสัตว์ วันวิสาขบูชา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิชชา ๓ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรงนี้ พระพุทธเจ้าเกิดตรงนี้ พุทธะเกิดตรงนี้ พุทธะเกิดแล้วไง พุทธะเกิดแล้ว

ดูสิ เหมือนพ่อเหมือนแม่ พ่อแม่ทุกข์ยากมา อาบเหงื่อต่างนํ้าบากบั่นมาตลอด แล้วเวลาจะสอนลูก จะสงสารลูกไหม จะบอกว่า ไม่สอนให้ลูกเลย ให้ลูกทําเหมือนเราเปี๊ยบเลย ต้องให้ไปโง่ก่อน ให้คนอื่นหลอกก่อน แล้วค่อยเป็นอย่างนี้ไหม ก็ไม่ พ่อแม่ก็รักลูก พ่อแม่ก็ต้องการให้ลูกไปทางตรงใช่ไหม

ทีนี้พอพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้วพระพุทธเจ้าก็สอนนี่ไง สอนพุทโธนี่ไง พุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ ไม่สอนตรงไหน กรรมฐาน ๔๐ ห้องอยู่ในพระไตรปิฎก นี่พุทธพจน์ พระพุทธเจ้าเป็นคนสอน สอนเอง ถ้าไม่สอนเอง มันยืนยันได้อย่างไรล่ะ

เขาบอกว่า เวลาเขาพูดถึงเรื่องว่าโลกแตก เรื่องอะไร บอกว่าพระพุทธเจ้าบอกๆ

เราบอก เอ็งเกิดทันพระพุทธเจ้าหรือ เอ็งก็เกิดไม่ทัน แล้วพระพุทธเจ้าบอกที่ไหนล่ะ เวลาเขาตีความไง

ในพระไตรปิฎก เราก็ศึกษา ใครก็ศึกษา ทุกคนก็ดูหมด พระไตรปิฎก เราก็ดูแล้ว พระพุทธเจ้าไม่บอกเรื่องนี้เลย พระพุทธเจ้าบอกโลกนี้เป็นอจินไตย คําว่า “อจินไตย” คือว่ามันคาดหมายไม่ได้เลย มันอีกยาวไกลเลยล่ะ โลกนี้อจินไตย

เรื่องอจินไตย ๔ โลกนี้เป็นอจินไตย แล้วเอ็งบอกว่าโลกแตก โลกแตก เอ็งอ้างอิง แต่ในพระไตรปิฎกบอกว่าโลกนี้เป็นอจินไตย มันแตกตรงไหน แต่ตัวเองไปตีความกันไง แล้วตีความก็บอกนี่พุทธพจน์ พอพุทธพจน์ พิมพ์หนังสือแจกกัน โอ๋ย! ชาวพุทธตื่นเต้นกันใหญ่ ถ้าใครได้รับหนังสือนี้ไม่พิมพ์แจกต่อไปจะเป็นบาปเป็นกรรม ได้มาแผ่นหนึ่งก็พิมพ์อีก ๕๐,๐๐๐ แผ่น อีก ๕๐,๐๐๐ พิมพ์ต่อๆ กันไป โอ๋ย! ชาวพุทธก็เลยกลายเป็นเซ่อไปเลย แล้วก็บอกว่าพุทธพจน์ๆ

พุทธพจน์ดูตรงไหนล่ะ พุทธพจน์ก็คือธรรมวินัย พุทธพจน์คือพระไตรปิฎกนี่แหละ เพราะจดจารึกกันมา แล้วเราก็ค้นคว้าให้เต็มที่เลย ค้นคว้าเข้าไปในพระไตรปิฎก พอค้นคว้าพระไตรปิฎกแล้วใครจะมาหลอก อ้าว! เอ็งก็อ่าน ข้าก็อ่าน อ้าว! ข้าก็ค้นคว้าเหมือนกัน มันจะมีตรงไหนล่ะ

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่าพุทธพจน์ ที่ว่าพระพุทธเจ้าสอนพุทโธ เพราะคําว่า “พุทโธ” เขาจะต่อต้านกันอย่างนี้ เพราะกระแสมันมา มีคนมาเล่าให้ฟังเยอะ พอบอกให้พุทโธก็บอกว่ามีพระเขาสอนว่า พระพุทธเจ้าไม่ได้ทําพุทโธ เขาใส่เรากลับเลย บอกว่าพุทโธนี่พระพุทธเจ้าไม่ได้ทํา ก็ได้ยินมา

เออ! ถ้าพระพุทธเจ้าไม่ได้ทําก็จริงอยู่ เพราะมันยังไม่มีพุทโธ พระพุทธเจ้าทําได้อย่างไรล่ะ ก็พระพุทธเจ้ายังไม่ได้เกิด มันยังไม่ถึงวันวิสาขบูชา

อ้าว! พอพระพุทธเจ้าเกิดแล้ว พระพุทธเจ้ารู้แล้วนะ เหมือนคนรู้แจ้งแล้ว รื้อสัตว์ขนสัตว์ เอ็งไม่ต้องไปให้มันทุกข์ยากแล้ว เอ็งไม่ต้องไปให้มันล้มลุกคลุกคลานแล้ว ศีล สมาธิ ปัญญา ทําตรงเข้ามาเลย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนที่ชี้นํา เป็นคนที่คอยบอกคอยแนะ คอยควบคุมให้พวกเราเลย

เรามีครูบาอาจารย์คอยควบคุมให้ ควบคุมให้เราเข้าสู่สัจธรรมเลย แล้วเวลาอย่างนั้น เวลาจะปฏิบัติกันก็กลับไปย้อนตอนที่เป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ตอนที่เป็นพระโพธิสัตว์บอกว่าไม่ได้ทํา

ก็ไม่ได้ทํา ก็ยังไม่รู้ว่าทําได้อย่างไร ก็ยังไม่มี เอาอะไรมาทํา แต่พอตรัสรู้แล้วทําไหมล่ะ ตรัสรู้แล้วถึงได้ทํา ทําแล้วถึงได้บอก บอกแล้วถึงให้เราปฏิบัติ

ทีนี้พอปฏิบัติขึ้นมา ทีนี้พอกําหนดพุทโธ เพราะมันเป็นประเด็น คนที่เขาไม่เห็นด้วยกับการทําสมถะ เขาโต้แย้งว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ แล้วมันก็ใช้ความรู้ตัวทั่วพร้อม ใช้สติสัมปชัญญะ ใช้ปัญญาไปเลย ปัญญาของเขา แล้วปัญญาของเขาก็ปัญญาล้มลุกคลุกคลาน ปัญญานี้ หลวงตาใช้คําว่า “ขายก่อนซื้อ ชิงสุกก่อนห่าม”

มันยังไม่แก่เลย จะให้มันสุก บ่มด้วยแก๊สให้มันเน่าให้มันเสีย ยังไม่ซื้อสินค้ามาเลย ขาย ชิงขาย ขายล่วงหน้า ขายล่วงหน้าไปก่อนเลย แล้วนี่ไง ใช้ปัญญาๆ...ชิงสุกก่อนห่าม ขายก่อนซื้อ แล้วมันจะมีจริงไหมล่ะ

แต่ถ้าเป็นความจริงนะ ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติกันมา พุทโธๆ พุทธานุสติ ทําความสงบของใจเข้ามา ทีนี้ทําความสงบของใจเข้ามา นี่พูดถึงประเด็นก่อนนะ ประเด็นที่ว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ วันนี้มีโอกาสได้แก้ไขประเด็นนี้ไง

เขามาพูดกับเราเอง เขาบอกครูบาอาจารย์สอนเขามา บอกพระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธ เออ! แล้วจะเถียงว่าพระพุทธเจ้าปฏิบัติ มันก็ผิดอีกแหละ เราก็บัญญัติที่ไม่มี

พระพุทธเจ้าไม่ได้ปฏิบัติพุทโธมาก่อน ไม่ได้ปฏิบัติพุทโธมาก่อน จนท่านกําหนดอานาปานสติ เริ่มต้นก็ไปทําทุกรกิริยา ทําฌานสมาบัติ ได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ ได้ทุกอย่างพร้อมหมด แต่มันไม่เข้าสู่สัจจะ แล้วสุดท้ายเลยวางหมดเลย แล้วก็มากําหนด นึกถึงตอนที่เป็นราชกุมารที่พ่อพาไปแรกนาขวัญ กําหนดลมหายใจเข้าและลมหายใจออก มีความสุขมาก จิตมันสงบไง มีความสุขมาก คิดถึงตอนนั้น เอาตอนนั้นมาเป็นประเด็น มาเป็นต้นทาง แล้วกําหนดลมหายใจเข้าไป

พอจิตละเอียดเข้าไป มันก็ไปเห็นของมัน แล้วบุพเพนิวาสานุสติญาณ มันไปไม่ได้ เพราะด้วยบุญญาธิการ ย้อนอดีตชาติไม่มีที่สิ้นสุดเลย มันไม่ใช่ มันเป็นพลังงานที่รู้ ดึงกลับ ดึงกลับมา พอจิตมันลงลึกเข้าไป มันเห็นว่า จิตที่มันยังไม่สิ้นกิเลสมันจะไปเกิดอย่างนี้ จิตของคนที่ตายจะไปเกิดอย่างนี้ๆ นี่จุตูปปาตญาณ มันก็เป็นอนาคต มันไม่ใช่ ดึงกลับมา นี่ด้วยบุญญาธิการนะ ถ้าไม่ใช่บุญญาธิการ พวกเรานี่ตื่นเต้น พอตื่นเต้นนะ พอตื่นเต้น มันไหว พอไหว จิตมันก็ออกแล้ว

ทีนี้ด้วยบุญญาธิการ ท่านก็ดึงกลับ พอดึงกลับขึ้นมา เข้าอยู่ในปัจจุบัน พอมันเกิดมรรคไง อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ เกิดปัจจยาการในจิต อาสวักขยญาณเข้ามาทําลายมัน พอทําลายจบสิ้น ทําลายจบสิ้น การที่ทําลายจบสิ้น นี่มรรคไง ถ้าทําลายจบสิ้น มันเกิดจากอะไรล่ะ มันเกิดจากจิตที่สงบ ไปบุพเพฯ ไปจุตูปฯ แล้วมันกลับมา กลับมามันมีกําลังของมัน กําลังของมัน กําลังมันเกิดจากอะไร

ถ้าเรากําหนดพุทโธๆ เป็นสมาธิ สมาธิก็เป็นกําลัง มีกําลังแล้วทําเป็นหรือไม่เป็นนั่นอีกเรื่องหนึ่ง แต่กลับมาจุดที่ท่านทําตรงนี้ ท่านถึงได้สอนกรรมฐาน ๔๐ ห้องไง สอนทําความสงบของใจไง

แต่เราไม่มีความสงบของเราเอง เราทําของเราไป ชิงสุกก่อนห่าม ซื้อก่อนขาย แล้วก็อวดดี อวดดีก็เลยไม่ได้ดีกันเลยไง แต่เรามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ นี่หลักการที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมไปแล้ว เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําของท่าน ปฏิบัติธรรมไปแล้ว แล้วหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสั่งสอนลูกศิษย์ลูกหามา

ลูกศิษย์ลูกหาเวลาปฏิบัติไปแล้ว หลวงปู่มั่นท่านได้สืบค้นกับหลวงปู่ขาว ได้สืบค้นกับครูบาอาจารย์ที่ได้ปฏิบัติมา ท่านพูดกับลูกศิษย์ลูกหามาว่า องค์นี้ได้สืบค้นกันแล้ว ได้ตรวจสอบกันแล้ว องค์นี้เชื่อได้ๆ

นี่ไง เราไม่ได้ทํากันโดยว่าเราทําแล้วเราเข้าข้างตัวเอง เราทําแล้วเราจะหลงตัวกันเอง เราจะว่ากลุ่มของเราถูก กลุ่มของคนอื่นผิด มันไม่ใช่ มันมีการตรวจสอบกัน จะทําทางวิชาการใด จะทําวิชาการใด แต่ทําเสร็จแล้วมาตรวจสอบกันๆ เพราะอริยสัจมันมีหนึ่งเดียว จะทําสิ่งใดมันก็มีทางไปอันเดียวกัน ถ้าอันเดียวกันมันก็จบไง

แต่ถ้ามันไม่มีทางอันเดียวกันเลย บอกว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้ทํา ทุกอย่างไม่ได้ทํา

นี่พูดถึงวิธีการ แล้วผลล่ะ พูดถึงเวลามันสอบทานกัน ไม่มีการสอบทานกัน แล้วสิ่งที่สอบทานแล้วมันก็ไม่ยอมรับสิ่งที่เป็นสัจจะอันนั้น แล้วก็บอกว่าไม่ได้สอน ก็ยกเลิก ก็ล้มโต๊ะเลย ก็ไม่ต้องทําอะไรกันเลย แล้วก็ไปจินตนาการเอา จินตนาการเอามันก็เป็นปรัชญาที่เขาทํากันอยู่นี่ไง

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าพุทโธนะ เขาบอกว่าพุทโธ พระพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ

ก็มันยังไม่มีพุทโธ เอาอะไรไปกําหนดล่ะ แต่เวลาพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว พระพุทธเจ้าประทานกรรมฐาน ๔๐ ห้องไว้ในพระไตรปิฎก เป็นพุทธพจน์ พระพุทธเจ้าสอน ถ้าสอนแล้วนะ สอนให้ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบแล้ว

แล้วพระพุทธเจ้าไม่ได้สอน แล้วเขาก็ค้านอีก ถ้าว่าจะค้านได้ มีคนค้านเหมือนกัน บอกพระพุทธเจ้าไม่ได้บอกปัญจวัคคีย์ทําพุทโธเลย เวลาไปโปรดปัญจวัคคีย์แล้วก็เทศน์ธัมมจักฯ ไปเลย แล้วพระอัญญาโกณฑัญญะก็เป็นพระโสดาบันไปเลย แล้วเทศน์ต่อไปจนพระปัญจวัคคีย์เป็นโสดาบันทั้งหมด เทศน์อนัตตลักขณสูตร เป็นพระอรหันต์ไปหมดเลย ทําไมไม่กําหนดพุทโธ

ถ้าไม่มีหลัก เขาแย้งมาก็งงอีกนะ พอเขาแย้งมาก็บอกว่า กําหนดพุทโธให้จิตสงบ แต่ปัญจวัคคีย์ได้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา ๖ ปี คนที่อุปัฏฐากอยู่ พระพุทธเจ้ากําลังทุกรกิริยา ปัญจวัคคีย์ก็ได้ทําตบะธรรมเหมือนกัน ได้ปฏิบัติ ได้อุปัฏฐาก ได้ปฏิบัติธรรมเหมือนกัน จิตใจเขาก็สงบเหมือนกัน แต่เขาไม่มีปัญญาอย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาไปทําทุกรกิริยาแล้ววางไว้หมด ก็มาระลึกถึงที่โคนต้นหว้า ระลึกถึงอานาปานสติ แล้วพอจิตมันสงบแล้ว บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ มรรคญาณมันเกิดขึ้น มรรคญาณเกิดขึ้นนี่สําเร็จเป็นพระอรหันต์ สําเร็จเป็นศาสดา เสวยวิมุตติสุขๆ

แล้วถึงเวลาจะเผยแผ่ธรรม เห็นไหม เผยแผ่ธรรมนะ ทีแรกว่าจะไม่เผยแผ่เพราะมันลึกลับซับซ้อนเกินไป เวลาจะเผยแผ่ธรรม จนพรหมมาอาราธนาด้วย แล้วจะเผยแผ่ธรรม จะเผยแผ่ธรรมให้ใคร คนที่จะรับได้คือใคร คนที่จะรับได้ ตาสีตาสากําลังไถนาก็มาฟังธรรมจะเป็นพระอรหันต์หรือ คนนี้กําลังทํางานกันอยู่ หยุดก่อนๆ มาฟังธรรม จะได้เป็นพระอรหันต์หรือ มันก็ไม่ใช่ ก็เล็งญาณว่าใครมีอํานาจวาสนาจะพร้อม ก็เล็งญาณไปที่ปัญจวัคคีย์

ปัญจวัคคีย์อุปัฏฐากอยู่ ๖ ปี ที่ทําตบะธรรม ทําตบะธรรมคือทําสมาธิไง นี่เขามีของเขาอยู่แล้ว ปัญจวัคคีย์อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา ๖ ปี ฉะนั้น เวลาไปหาปัญจวัคคีย์ก็ไปเทศน์ธัมมจักฯ ไม่บอกว่าพุทโธเลย ก็เทศน์ธัมมจักฯ ไปเลย

อ้าว! คนที่เขามีกําลัง เขามีสมาธิอยู่แล้ว ทําไมต้องให้เขาทําสมาธิล่ะ ก็เทศน์ธัมมจักฯ ไปเลย เพราะเขามีสมาธิ เขามีภูมิของเขาแล้ว เวลาเขารับแล้วเขาเป็นพระโสดาบัน พระอัญญาโกณฑัญญะ ปัญจวัคคีย์ ๕ องค์ แต่เวลาเทศน์ไป คนที่มีบุญญาธิการ พระอัญญาโกณฑัญญะรู้องค์เดียว พระมหานาม พระอัสสชิยังไม่รู้

ฟังด้วยกัน ฟังด้วยกัน อยู่ด้วยกัน วาสนาของคนน่ะ มีพระอัญญาโกณฑัญญะรู้องค์เดียว อีก ๔ องค์นั้นยังไม่รู้ ไม่รู้ ต้องเทศน์ซํ้า บอกซํ้าๆ พอบอกซํ้าขึ้นมา มันก็เลยเป็นพระโสดาบันทั้งหมด พอพระโสดาบันทั้งหมดแล้วถึงเทศน์อนัตตลักขณสูตร เป็นพระอรหันต์ทั้งหมด

นี่ไง ถ้าบอกว่า ก็ไม่เห็นมีพุทโธเลย เทศน์ธัมมจักฯ ไปเลย

อ้าว! ก็เขามีสมาธิแล้ว ไปพุทโธทําไม

พุทโธเป็นคําบริกรรม นี่เราพูดถึงพุทโธก่อน เพราะมีคนอ้างว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้ทํา แล้วจะไม่ให้ทําไง แล้วเราก็เลยแบบว่าจะทําขึ้นมามันก็เลยไม่กล้าทําไง เออ! ก็พระพุทธเจ้าไม่ได้ทําจริงๆ พออ้างพระพุทธเจ้ามันมีนํ้าหนักเลย

ถ้าบอกว่า มันเป็นเพราะว่ามารของกู กิเลสของกูมันอิจฉา อิจฉา กูไม่รู้จะพูดอะไร กูก็อ้างพระพุทธเจ้าก่อน

มันเป็นคนพูด มันไม่ใช่ว่าเราไปฟังแล้วพระพุทธเจ้าพูด ไม่ได้ทํา ไม่มีนํ้าหนัก เราก็ไม่เชื่อเลย

นี่พูดถึงว่าเวลาจะให้พุทโธ พุทธานุสตินะ แต่เวลาจะพุทโธจริงๆ ขึ้นมามันก็มีแรงต้านน่ะ เวลาพุทโธนะ คนที่มีวาสนา เวลาพุทโธก็พุทโธได้ พุทโธนุ่มนวล พุทโธแล้วจิตมันสงบได้

บางคนพุทโธแล้วมันเครียด พุทโธแล้วมันต่อต้าน แล้วทําไมเป็นอย่างนั้นล่ะ ในเมื่อพุทธานุสติเป็นเครื่องดําเนินที่พระพุทธเจ้าสอนให้เราทํา ถ้าเราทําแล้วมันก็ควรประสบความสําเร็จสิ ก็พ่อแม่ให้ทางวิชาการ พ่อแม่ให้โอกาสเรามาแล้ว แนะแนวทาง ให้โอกาส เราควรทําแล้วได้ผลตามที่พ่อแม่สอนสิ ตามที่ศาสดาวางไว้ให้เราเดินสิ แต่ทําไมเราพุทโธแล้วเราไม่ได้ล่ะ ทําไมพุทโธแล้วมันเครียดอย่างนี้ล่ะ ก็บอกว่า ทีแรกบอกไม่ให้พุทโธก็น่าเชื่อ แต่พอจะปฏิบัติขึ้นมา พอปฏิบัติแล้วก็ปฏิบัติไม่ได้อีก

มันปฏิบัติไม่ได้เพราะแรงต้านของกิเลสของเราเองไง แรงต้านของกิเลสของเราเอง พุทธานุสติ พุทธานุสติเป็นคําบริกรรม มันเป็นทางวิชาการ เป็นทางทฤษฎีว่าพระพุทธเจ้าบัญญัติไว้เป็นทฤษฎี ธรรมและวินัยเป็นเครื่องดําเนิน

ทีนี้เครื่องดําเนิน คนที่ไปดําเนิน คนที่ไปดําเนิน จิตที่ไปกําหนด จิตที่ไปกําหนดมันมีแรงต้านไง มันมีกิเลสของมันอยู่ไง มันมีมารของมันอยู่ เวลาไปพุทโธมันก็ไม่สะดวก พุทโธแล้วมันก็ไม่สมความปรารถนา พุทโธแล้วก็ล้มลุกคลุกคลาน

ถ้าอย่างนั้นแล้วเราก็ต้องเข้มข้นขึ้น เพราะพุทธานุสติมันเป็นทางวิชาการ เราต้องทําให้มันจริงจังขึ้นมา พอจริงจังขึ้นมา จิตมันก็มีคุณสมบัติ มีคุณค่าขึ้นมา มันก็กําหนดได้ชัดได้เจน มันก็พุทโธได้กลมกลืนกัน พอกลมกลืนก็พุทโธได้ราบรื่น พุทโธได้ราบรื่น

พุทโธเป็นทางดําเนิน เป็นทางที่ต้องทํา ถ้าไม่ทําแล้วจิตมันเร่ร่อน ถ้าไม่ทํานะ ถ้าเป็นทางวิชาการมันก็มีอันหนึ่ง ก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ ใช้ปัญญาแยกแยะๆ ขึ้นมาให้เข้าสู่สมาธิ พอเข้าสมาธิแล้วถ้ามันเกิดปัญญาอีก จิตเห็นอาการของจิต อันนั้นก็เป็นวิปัสสนา

ถ้ามันจิตสงบแล้ว พอมันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ถ้าสติปัฏฐาน ๔ จริง สติปัฏฐาน ๔ ปลอมก็ตรงนี้ไง ตรงที่ถ้าจิตมันไม่สงบมันปลอมหมด ปลอมเพราะอะไร ปลอมเพราะใจมันปลอม ปลอมเพราะเรามีมาร เรามีอวิชชา เรามีความเห็นแก่ตัว เรามีความโน้มน้าวเข้าข้างตัวเอง เราก็ระลึกภาพนั้นขึ้นมา ระลึกภาพขึ้นมานะ มันเอาอะไรก็ได้ จินตนาการให้ได้ เราบอกเลย เราเป็นเศรษฐีโลก กูอ้างอิงว่ากูเป็นเศรษฐีโลก แล้วมาถึงแล้วมีสตางค์เท่าไรล่ะ ไม่มีเลย แล้วเศรษฐีโลกเพราะอะไร เศรษฐีโลกเพราะกูสําคัญไง กูสําคัญว่ากูเป็นเศรษฐีโลก สําคัญตนเอา ไม่มีความจริง นี่มันอ้างอิง ถ้าอ้างอิงเป็นอย่างนั้นน่ะ แต่ความจริงมันไม่มี

แต่ถ้ามันเป็นความจริง เราต้องทําให้จิตสงบเข้ามา ถ้าจิตมันจริง ถ้าเป็นสมาธิจริง สมาธิจริงนะ หนึ่ง เราได้รับรสของมัน เราได้รับรสของสมาธิ เรามีความสุขของเรา ถ้าเราออกวิปัสสนา มันสะเทือนหัวใจ สะเทือนหัวใจมันสะเทือนกิเลส ถ้ามันสะเทือนกิเลส มันถึงสํารอกกิเลสได้ ถ้าเราสํารอกกิเลสคายออกไปจากใจ ต้องสํารอกคายกิเลสออกไปมันถึงเป็นพระโสดาบัน

อยู่เฉยๆ โดยปกติเราก็เป็นปุถุชน เป็นคนหนา แล้วทําไปทํามา เราเป็นพระโสดาบันขึ้นมาโดยที่ไม่มีเหตุมีผล มันเป็นไปได้อย่างไร อยู่ดีๆ เราปฏิบัติธรรมไปปฏิบัติธรรมมาเป็นพระโสดาบัน อ้าว! มันเป็นได้อย่างไรล่ะ พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งเหตุผล แล้วปฏิบัติไปปฏิบัติมาไม่รู้เรื่องอะไรเลย อาจารย์ให้เลยโสดาบัน

อ้าว! ไอ้เราเป็นโสดาบันยังไม่รู้ตัวเลย อาจารย์ให้ได้อย่างไรล่ะ

ถ้ามันจะเป็นจริงขึ้นมา ถ้าจิตมันจริง จิตมันจริงมันเป็นสมาธิ เวลามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม มันพิจารณาของมันไป พิจารณาของมันไป ถ้ามันสํารอกมันคายของมันออก ตทังคปหานคือผ่อนคลายชั่วคราว ผ่อนคลายๆ พอทําต่อเนื่องๆ ถึงที่สุดเวลามันขาด นั่นน่ะโสดาบัน

โสดาบัน อะไรมันขาดล่ะ ทิฏฐิ สักกายทิฏฐิ ทิฏฐิความเห็นน่ะ สักกายทิฏฐิ สักกายะ ทิฏฐิว่าเป็นของเรา ทิฏฐิว่าเราเกิดมาเป็นเรา ร่างกายนี้ไม่เป็นของเราได้อย่างไร ก็เป็นของเราอยู่แล้ว เราเกิดมาเป็นของเรา สิทธิเป็นของเรา

เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยไปหาหมอผ่าตัดนะ หมอมันตัดทิ้ง แขนนี้เน่า ตัดทิ้งแล้วก็เอาแขนนั้นกลับมาบ้านไหม ไม่เอาหรอก ทิ้งเลย อ้าว! ของมึงไม่เอาไปด้วยล่ะ อ้าว! ก็แขนมึงเน่า มึงตัดแล้วก็เอาไปด้วยสิ ก็ของมึง ทําไมมันไม่เอาไปล่ะ

ในมุมกลับ มุมกลับนะ เวลาเราพิการแขน เขาตัดแขนทิ้ง ความรู้สึกเรา แขนยังมีอยู่นะ ใหม่ๆ แขนยังมีอยู่เลย เห็นไหม ดูความรู้สึกสิ ทั้งๆ ที่แขนตัดทิ้งไปแล้วนะ มันว่า เออ! เหมือนแขนยังมีอยู่ มันคิดว่ามีอยู่ไง ความรู้สึกมันมี แต่แขนตัดทิ้งไปแล้ว นี่ไง ทิฏฐิของเรา ทิฏฐิของจิต

แต่ถ้ามันพิจารณาไป มันพิจารณาของมันไป เวลามันคายทิฏฐิอันนี้ออก สักกายทิฏฐิ ทิฏฐิเห็นว่าสิ่งนี้เป็นเรา พอมันคายออกแล้ว มันไม่ใช่เรา ไม่ใช่เรา เราจะทําลายมันทิ้งไหม ไม่ใช่เรา แต่มันอยู่ด้วยกันโดยอายุขัยไง นี่ไง สิ่งที่ว่าสอุปาทิเสสนิพพาน พระอรหันต์ที่มีชีวิตอยู่ นี่เศษส่วนที่เหลืออยู่ เศษส่วนกายกับใจนี้มันเหลืออยู่ แต่กิเลสมันโดนทําลายไปๆ นี่พูดถึงว่าถ้ามันเป็นวิปัสสนานะ

ที่เขาบอกว่าพุทโธๆ ฉะนั้น สิ่งที่เขาถามมา เขาถามมาเรื่องนี้ร้อยแปดพันเก้า สับสนตั้งแต่เรื่องชีวิตครอบครัว สับสนมาตั้งแต่วิธีการปฏิบัติ สับสนมา สับสนมาตลอดไง นี่เราอธิบายไปจนเข้าใจไง วันนี้ถึงเขียนมาไง

“ลูกปฏิบัติธรรมได้แล้วค่ะ ลูกรู้สึกว่าเหมือนพบเส้นทางเดินต่อไปแล้วค่ะ แต่ก่อนนี้เมื่อลูกกําหนดลมหายใจถึงจุดหนึ่งแล้วจะพบว่า รู้สึกคล้ายว่าทางเดินมันปิด ลูกเดินต่อไปไม่ได้ มันมักจะไปติดอยู่ที่จิต มันเหมือนกับแค่รู้ว่ามันเกิดดับเรื่อยไปๆ ตามไม่ทัน เลยหลงไปค่ะ ต่อมาตอนนี้ลูกรู้วิธีแล้ว”

กําหนดพุทโธๆ เห็นไหม พอกําหนดพุทโธเข้าไป ความรู้สึกของมันเหมือนกับว่ามันจะติด มันจะติดหมายถึงว่ามันมี มันมีของมัน มีกําลังของมัน

เวลาพุทโธ พุทโธจนไม่มีอะไรจับต้องได้เลย อันนี้มันเป็นอากาศธาตุ มันเป็นอากาศธาตุ มันไม่มีนํ้าหนักอะไรหรือ แต่ถ้ามันมีของมัน มีนํ้าหนักของมัน จิตมันจับมันต้อง มันมีนํ้าหนักของมัน มีนํ้าหนัก มันพุทโธๆ ไป พอพุทโธต่อเนื่องกันไป อาการเหมือนมันปล่อย เหมือนคลายปมเชือกออก มันเป็นทอดๆ ไป มันมีความสุข ทําไมชีวิตนี้มันมีความสุข มันไม่ทุกข์ไม่ร้อนล่ะ นี่จิตที่มันสงบ เห็นไหม

เวลาถามนะ ก่อนหน้าเขาถามมา เขาทุกข์ร้อนมาก ทุกข์ร้อนทั้งชีวิต ทุกข์ร้อนทุกอย่าง เวลาปฏิบัติไปแล้ว ปฏิบัติไปมันก็ยังติดขัดกันไปหมด นี่เวลามันทุกข์ร้อน เห็นไหม เวลาทุกข์ร้อน

เราจะบอกว่า พุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ การทํากรรมฐาน ๔๐ ห้อง มันเป็นวิธีการทั้งนั้นน่ะ ปัญญาอบรมสมาธิต่างๆ มันก็เป็นวิธีการทั้งนั้นน่ะ แต่เวลามันทุกข์มันร้อน มันทุกข์มันร้อนเพราะกิเลสของเราไง มันทุกข์มันร้อนเพราะกิเลสในใจของเรา

วิธีการทั้งหมดเป็นวิธีการทั้งหมด วิธีการทั้งหมด ถ้าจิตของเรานะ มีกําลังขึ้นมา เราทําให้มันถูกต้องได้ ทําให้ดีงามได้ อย่างเช่นที่ว่า ปัญญาวิมุตติก็ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าเจโตวิมุตติ เราก็ใช้กําหนดพุทโธ จิตมันสงบเข้ามา

ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติมันก็เป็นแนวทางของพระสารีบุตร ผู้ที่มีปัญญามาก ผู้ที่มีปัญญามากใช้ปัญญาอบรมสมาธิเข้ามา ทําความสงบของใจเข้ามา ใช้ปัญญาต่อเนื่องกันไป มันก็เป็นวิปัสสนาต่อเนื่องกันไป

ถ้าอย่างของพระโมคคัลลานะ เห็นไหม พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ พระโมคคัลลานะเป็นผู้มีฤทธิ์มาก พวกนี้กําหนดพุทโธๆ เพื่อจิตสงบ พอจิตสงบแล้วมันจะมีฤทธิ์มีเดชของมัน มันจะรู้มันจะเห็นสิ่งต่างๆ ของมัน มันจะมีต่างๆ ทีนี้พอไปเห็น ถ้าเป็นพุทโธมันจะเป็นเจโตวิมุตติ พอเห็นกายมันจะเห็นกายเป็นภาพขึ้นมา มันวิปัสสนาของมันไป

แนวทางปฏิบัติ ถ้าครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงของท่าน ท่านมีแนวทางปฏิบัติของท่านไป ถ้าปฏิบัติของท่านไป สิ่งที่ว่าถ้าจิตมันสงบแล้วมันมีกําลังอย่างนี้

ฉะนั้น สิ่งที่ทํามาๆ มันเป็นเพราะกิเลสของเราเอง มันเป็นกิเลสในใจของเรา กิเลสในใจมันต่อต้าน

ฉะนั้น เวลาเขาปฏิบัติขึ้นมา คําถามที่เขาต่อมา “ชีวิตนี้ จิตใจของลูกมันไม่ทุกข์ไม่ร้อน”

ไอ้คํานี้ คํานี้เราดีใจ หนึ่ง ชีวิตมันไม่ทุกข์ไม่ร้อน จิตใจมันไม่ทุกข์ไม่ร้อน มันแปลกมากๆ มันรู้สึกว่าดีไปหมดเลย

ดีไปหมดตอนจิตมันดีไง เวลามันเสื่อม มันทุกข์อีกแล้ว ในเมื่อเรายังปฏิบัติอยู่ ยังก้าวเดินอยู่ มันเจริญแล้วเสื่อมได้ ฉะนั้น ถ้าจิตมันดี เราเห็นด้วยนะ เพราะก่อนหน้านั้นมาเขียนปัญหามาถาม เราก็สงสารนะ ทุกคนมันมีภาระรับผิดชอบ ทีนี้ภาระรับผิดชอบแล้ว เราจะเอาดีทั้งทางโลกและทางธรรมไง

ทางโลกคือครอบครัว ครอบครัว หน้าที่การงานเราก็จะประสบความสําเร็จ แล้วเราก็อยากได้ทางธรรมด้วย ทีนี้ได้ทางธรรมด้วย มันเป็นปัญหาครอบครัว ครอบครัวก็จะมีปัญหา ฉะนั้น ถ้าเราออมชอมได้ เราทําได้ เราต้องฉลาดพอไง เราฉลาดพอ การครองเรือน เราครองเรือน เราครองหัวใจเราด้วย เราครองเรือนคนในครอบครัวเราด้วย แล้วเราต้องแบ่งเวลาของเราด้วย โอ้โฮ! มันต้องฉลาด ผู้บริหารมันต้องฉลาด ถ้าฉลาดแล้ว เวลาทําเข้าไป พอมันลงตัว พอลงตัว ชีวิตนี้มีแต่ความสุข ไม่ทุกข์ไม่ร้อน เราอยากให้ทุกคนเป็นแบบนี้ ชีวิตไม่ทุกข์ไม่ร้อน ทีนี้เพียงแต่ว่ามันเป็นไปไม่ได้

คําว่า “มันเป็นไปไม่ได้” เพราะว่าสรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นอนิจจัง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา คือมันอนิจจัง เดี๋ยวมันดีเดี๋ยวมันร้าย มันดีมันร้าย มันไม่มีสิ่งใดแน่นอน สิ่งใดคงที่ตายตัวไม่มี มันมีแต่การเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา จากสิ่งที่ไม่ดีเปลี่ยนแปลงมาสิ่งที่ดี ถ้าสิ่งที่ดี เราจะทําสิ่งที่ดีให้ดีต่อเนื่องๆ ขึ้นไป ความดีต่อเนื่องขึ้นไป เราจะรักษาอย่างไร รักษาชีวิตเราให้ต่อเนื่องขึ้นไป

ฉะนั้น สิ่งที่เราทํา เราทําแบบนี้ ถ้ามันมีปัญหาขึ้นมา พอจิตมันหยาบออกมานะ อย่าทิ้งคําว่า “พุทโธ” หลวงปู่มั่นท่านสอนหลวงตาไว้ เวลาหลวงตาท่านประพฤติปฏิบัติกับหลวงปู่มั่น พอหลวงปู่มั่นท่านแก่ชราภาพเต็มที่ ไปถามว่า ถ้าหลวงปู่มั่นไปแล้วจะทําอย่างไร

หลวงปู่มั่นท่านสั่งไว้เลย “ถ้าเราไม่อยู่แล้ว อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ”

ท่านสั่งเอาไว้เลยนะ “ห้ามทิ้งผู้รู้ ห้ามทิ้งพุทโธ แล้วจะไม่เสีย อย่างไรก็ไม่เสีย” เพราะอะไร เพราะเรากอดพุทโธไว้ พุทโธคือพุทธะ ผู้รู้คือใจเรา ถ้าใจเราไม่ส่งออก ใจเราไม่หาเรื่อง ใจเราไม่ไปยึดสิ่งอื่น มันจะไม่เสียหาย ให้ระลึกถึงผู้รู้ของเราไว้

แล้วผู้รู้มันจะอยู่ได้อย่างไรล่ะถ้าไม่มีพุทโธ

ผู้รู้ก็ความรู้สึกเรา แล้วความรู้สึกเรามันคงที่ไหม ทีนี้พุทธะ พุทธานุสติไง ถ้าให้กําหนดพุทโธ พุทโธมีค่าตรงนี้ไง อย่างเช่นเรา เราตกจากที่สูง เราไม่มีที่พึ่ง เรากอดพุทโธเลย เรากระโดดกอดพุทโธเลย พุทโธๆๆ ทําอะไรไม่ออก นึกถึงพุทโธ ทําอะไรไม่ได้ ให้นึกพุทโธไว้เลย พุทธานุสติ กอดพุทโธไว้เลย เพราะพุทโธๆ คําบริกรรมนั้นน่ะมันจะกลับมาสู่ผู้รู้ กลับมาสู่ความสงบนั้น

แล้วบอกว่า “หลวงพ่อพูดนี่ไม่มีเหตุผลเลย อย่างนี้มันกําปั้นทุบดิน ต้องมีเหตุผลหน่อยสิ”

เหตุผลมันก็ต้องมีสติ ถ้าเราพุทโธได้ สติมันก็พร้อม แล้วพุทธานุสติ สติอยู่กับพุทธะ พุทธะนี่เป็นชื่อ แต่ตัวจริงคือผู้รู้ไง แต่ผู้รู้ถ้ามันถึงที่สุดแล้วมันก็จะเสื่อม มันก็จะออก เข้าสมาธิแล้วคลายออกจากสมาธิมา ถ้าคลายออกจากสมาธิ เราก็พุทโธต่อเนื่อง คําบริกรรมต่อเนื่องไป พอคําบริกรรมต่อเนื่อง มันก็เข้าไปสู่ผู้รู้ เข้าไปสู่สมาธิ เข้าไปสู่สมาธิ เข้าไปที่พัก แล้วถ้ามันมีกําลังจริง มันฝึกหัดใช้ปัญญาได้จริง พอฝึกหัดใช้ปัญญาได้จริง เวลาออกไปรู้ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

เห็นกายนะ คนเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริงนะ ถ้าจิตสงบแล้วนะ มันเห็นความแตกต่างกับที่เราเคยเห็นๆ กันมา ที่เราเคยเห็นๆ กันมา เราเห็นโดยจินตนาการ เห็นด้วยสัญญา โดยการนึกเอา โดยผู้รู้ที่มันสร้างภาพอะไรขึ้นมา

เห็นอย่างนั้นก็ไม่เสียหาย เริ่มต้นปฏิบัติ เพราะเราปฏิบัติมาแบบโลก แต่ปฏิบัติอย่างนั้นมาเพื่อจิตมันละเอียดเข้ามาๆ เพราะถ้าไม่มีตรงนั้นปั๊บ เราฝึกหัดเริ่มต้นไม่ได้ คือเราจะเริ่มต้นวิปัสสนาจะเริ่มต้นที่ไหน เราจะทํากันอย่างไร ถ้าทําอย่างไร เราก็ฝึกซ้อมก่อน อย่างเช่นนักกีฬาเวลาเขาฝึกซ้อม เขาไม่ได้แข่ง เขาฝึกซ้อม เขาฝึกซ้อมจนมีแววแล้วเขาถึงให้ลงแข่งขัน

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจระหว่างกิเลสกับธรรมมันจะแข่งขันกัน ระหว่างธรรมจะไปฟาดฟันกิเลส มันจะมาจากไหน ธรรมที่จะฟาดฟันกิเลส ศีล สมาธิ ปัญญา มันก็ต้องฝึกฝนขึ้นมาให้มันมีคุณธรรม ให้มีสัจธรรมไปฟาดฟันกับกิเลส

นี่ก็เหมือนกัน พอจิตมันสงบเป็นความจริงขึ้นมา จะไปฟาดฟันกับกิเลส ทําไมถึงว่าเป็นกิเลสล่ะ เพราะไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันสะเทือนกิเลสไง พอสะเทือนกิเลส มันก็จะอ๋อ! เวลากิเลสกับธรรมมันต่อสู้กัน เหมือนนักกีฬา พอมันขึ้นไปแข่งขัน มันมีคู่ต่อสู้แล้ว มันไม่ใช่คู่ซ้อม ต่างคนต่างจะเอาชนะ ต่างคนต้องใช้ความสามารถของคนสูงสุดเพื่อเอาชนะอีกฝ่ายหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน ระหว่างกิเลสกับธรรมที่มันปะทะกัน แค่ปะทะกันมันก็รู้แล้วว่าคู่ต่อสู้ไม่ใช่คู่ซ้อม ไอ้ที่มันรู้ๆ เห็นๆ มามันคู่ซ้อม จิตมันสร้างภาพขึ้นมา ล่อเป้าแล้วก็ซ้อมกันไป เวลาซ้อม แชมป์สนามซ้อมไง เวลาซ้อมนี่เก่ง เก่งไปหมด ทําได้หมดเลย เวลาลงแข่งแพ้ทุกที เวลาลงแข่งไม่เคยชนะใครเลย ล้มลุกคลุกคลานไปหมด ถ้ามันลงแข่งแล้วมันชนะนะ มันได้รางวัล

ทีนี้มันมีอยู่ ลูกศิษย์เขามาบอกว่า เราบอกอย่างนี้ บอกว่าต้องมีการแข่งขันอะไร

เขามีพวกอาจารย์สอนทางลัด เขาบอกว่า ทําไมเราต้องแข่งขันด้วยล่ะ เราเป็นผู้ดูก็ได้ เขาว่านะ เขาบอกว่าทําไมเราต้องลงไปแข่งขันด้วยล่ะ ไอ้คนที่ลงแข่งขันนี่โง่มากเลย เหนื่อยเปล่า เราเป็นผู้ดูก็ได้ นี่เวลาเขาไปฟังอาจารย์เขามานะ แล้วเขาก็มาถามเรา

เราก็ถามเขากลับ นักกีฬาลงแข่งขันเขาเป็นนักกีฬาอาชีพใช่ไหม เขาได้รางวัลใช่ไหม เขาได้เงินค่าตอบแทนใช่ไหม ผู้ดูต้องเสียบัตร ต้องซื้อ ต้องเสียสตางค์ แล้วเสียสตางค์เข้าไปดู แล้วเอ็งได้อะไรล่ะ เอ็งได้อะไร เอ็งได้ค่าเสียเวลาไง เอ็งต้องนั่งรถไปเองใช่ไหม เอ็งต้องเสียสตางค์ด้วย ต้องเสียเวลาด้วย แล้วผู้ดูจะได้อะไรล่ะ ผู้ดูมันเป็นผู้ดู

นี่เวลากิเลสมันตอบปัญหามันตอบปัญหาอย่างนี้ เพราะอะไร เพราะลูกศิษย์ของเราเขาจะยึดตรงนี้ว่าต้องมีการแข่งขัน ต้องมีการกระทํา ต้องมีความจริงขึ้นมา

เขาบอกว่า ทําไมต้องแข่งขันด้วย เป็นผู้ดูก็ได้

ไอ้คนที่ไปคุยกับเขาตอบไม่ได้ วิ่งกลับมาหาเราไง วิ่งกลับมาหาเรา เราก็พูดอย่างนี้ พูดกลับไป ผู้ปฏิบัติทางลัดๆ ลัดอย่างนี้ไม่ต้องทําอะไรเลย แล้วมันจะได้ผล ก็คิดเอาเองว่าอยู่ในสนามกีฬานะ นักกีฬามันอยู่บนเวทีใช่ไหม เรานั่งอยู่ชั้นริงไซด์เลย เราเป็นผู้ดูชั้นหนึ่งเลย ติดขอบเลย แล้วเอ็งได้อะไรล่ะ ก็ซื้อบัตรเข้ามา ซื้อบัตรเข้ามาได้อะไร ก็ได้ความเพลิดเพลินนิดหน่อย แต่เอ็งได้อะไรล่ะ

แต่คนที่เขาขึ้นไปชก แพ้ชนะ เขาได้เป็นแชมป์ เขาได้เงินรางวัล แล้วเขายังมีศักยภาพลงไปหาผลประโยชน์ต่อเนื่องกันไปอีกเยอะแยะเลย

นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติ ระหว่างกิเลสกับธรรมมันต้องต่อสู้กัน มันต้องมีความจริงต่อกัน มันถึงได้ถอดถอน มันถึงชําระล้างได้ ถ้าเป็นผู้ดูๆ ก็ปฏิบัติในทางลัดไง

ฉะนั้นจะบอกว่า แนวทางปฏิบัติที่ครูบาอาจารย์ต่างๆ มันมีเทคนิคเยอะแยะ แล้วเหยื่อ เหยื่อ เหยื่อ มาเทศน์ตอนเช้าเลย เราพยายามเทศน์ให้เราเป็นเสรีชน ถ้าจิตใจนะ เราปฏิบัติของเรา อ้าว! โยมถามตัวเองว่าทุกข์ไหม ทุกคนทุกข์นะ ในสโมสรสันนิบาตทุกดวงใจว้าเหว่ ทุกดวงใจ คนที่เกิดทุกดวงใจทุกข์หมด แล้วเวลาเขาสอนอย่างนั้น เราทําตามเขาอย่างนั้น แล้วมันได้ถอนอะไรกิเลสออกไปบ้าง มันได้ปลดทุกข์ออกไปจากใจ มีอะไรบ้าง มันไม่มี ไม่มีแล้ว ถ้าเราปฏิบัติ เรากําหนดพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ จิตเราเป็นสมาธิ ให้มันเป็นเสรีชน เสรีชน ถ้าเราปฏิบัติมันมีเหตุมีผล เราเชื่อเขาหรือ

ไอ้คนที่เชื่อเขาเพราะอะไร เพราะเราทําไม่ได้ผลของเราไง หนึ่ง เราทําไม่ได้ผลของเราแล้วเราอยากได้ผล ด้วยความอยากของเรา กับไอ้เจ้าลัทธิที่มันรอเหยื่อ มันก็รอเหยื่อนี่ไง มาปฏิบัติกับเราแล้วได้โสดาบัน ได้สกิทาคามี ได้อนาคามี โดยที่ผู้ปฏิบัติไม่รู้เรื่องอะไรเลย แต่มันให้หมดเลย มันรอเหยื่ออย่างนั้นเข้าไปหา เหยื่ออย่างนั้นเข้าไป พอเขามอบรางวัลให้ โอ๋ย! พอใจ...ไม่เป็นเสรีชน เป็นเหยื่อ

ถ้าเป็นเสรีชนนะ เราปฏิบัติจริงๆ ทุกข์ยากขนาดไหน แล้วทําอย่างนั้นมันจะได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้ ถ้าเรามีหลักตรงนี้ ถ้าปฏิบัติ เราได้ตรงนี้ เราได้ตรงที่มีสติมีปัญญา ได้ตรงมีสติไม่ให้ใครมาหลอกล่อเรา ไม่ให้ใครมาใช้เราเป็นเหยื่อ นี่ถ้ามันใช้เป็นเหยื่อมันก็เป็นอย่างนี้

ทีนี้คําถาม คําถามบอกว่า “กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ลูกไม่มีคําถามใดๆ เลย”

คําถามวันนี้เขาไม่มีคําถามอะไรเลย แต่เราได้คุยกับเขามาเป็นชั้นเป็นตอน ตั้งแต่วันที่เขาทุกข์ วันที่เขาพูดถึงครอบครัวของเขา แล้วพูดถึงว่าเขาไปหาพระ พระพูดว่าอย่างใดมาตลอด จนสุดท้ายวันนี้มันถึงได้บอกว่า “ลูกเหมือนมีเส้นทางเดินต่อไปแล้วค่ะ ลูกเหมือนมีชีวิตใหม่”

เวลาประพฤติปฏิบัติไปนะ “ชีวิตและจิตใจของลูกไม่ทุกข์ร้อนอะไรเลยค่ะ น่าแปลกมากๆ เหมือนรู้สึกดีไปหมดทุกๆ อย่าง ไม่มีความทุกข์เลย”

นี่ถึงเอามาพูดไง เอามาพูดเพราะมันสังเวชตั้งแต่เริ่มต้นมา เขาเขียนมา ทุกข์ร้อนมาทุกๆ เรื่อง จนจะปฏิบัติมันก็มีกิเลสของเราต่อต้าน ทําแล้วไม่ได้เรื่องสักอย่าง

เราบอกให้พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ

วันนี้เขาจับพุทโธมา พุทธานุสติ จับพุทโธมา แล้วผลของมัน ผลของมัน เห็นไหม “ชีวิตนี้มันไม่มีความทุกข์ร้อนเลย มันแปลกประหลาดมหัศจรรย์เลย”

ถ้าเราตั้งใจทํา เพราะอะไรรู้ไหม เพราะขณะที่เราไปทดสอบทางอื่นมามันก็ไม่ได้ผลอยู่แล้ว แล้วจะมาพุทโธ เพราะเขาบอกแล้วว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ ไอ้กิเลสเรามันก็ไม่อยากทําอยู่แล้ว ไอ้กิเลสเรามันไม่ยอมโดนจับขังกรงอยู่แล้ว แล้วบอกพระพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ มันยิ้มเลย เออ! ใช่ ไม่ได้ทําเลย

เราก็ยันไปๆ ว่า

๑. พุทธานุสติ

๒. กิเลสเรามันต่อต้าน กิเลสเรามันดื้อด้าน มันไม่ยอมรับ ต้องบังคับ ต้องมีการกระทํา

พอทําแล้ว ผลของมันๆ ไม่มีคําถามเลย แต่เราเอามาพูด เอามาพูดเป็นคติ เอามาพูดให้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมีแนวทาง แนวทางไว้เป็นสมบัติของเรา เป็นทางเดินของจิต เอวัง

สังคมที่ปฏิบัติเขาก็ต้องอยู่เพื่อความสงบระงับ

เพื่ออํานวยต่อการประพฤติปฏิบัติ

ฉะนั้น กติกาตั้งไว้ว่าห้ามคุยกัน

ห้ามไปนอนในกุฏิเดียวกัน

เพราะอะไร

เพราะบางคนอยากจะภาวนาอยู่

ไอ้คนที่อยากจะฟังเรื่องต่างๆ

ก็เที่ยวไปขุดนู้นขุดนี้ไปคุยกับเขา

ไอ้คนที่เขามีมารยาทเขาก็ไม่กล้าตอบกล้าโต้

เขาก็เก็บไว้ในใจ แล้วเขาก็มารําพันกับเรา

มีปัญหาไปร้อยแปด

๓

คิดว่าดี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “กราบขอขมาที่ละเมิดกฎของวัด”

หนูได้ไปพักที่วัด และได้ละเมิดผิดกติกาคือได้คุยกับผู้ที่มาภาวนาที่วัดคนหนึ่ง ซึ่งเป็นอาจารย์สอนคณะพยาบาลจํานวน ๒ ครั้ง ในช่วงที่เวลาปานะครั้งละ ๑๐ นาที หนูพูดคุยด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ครั้งที่ ๑ น้องพยาบาลเรียนถามหนู ๓ ครั้งว่า หนูมาบวชทําไม แล้วตอนนี้เขาทุกข์มาก อกจะแตก ความคิดเยอะมากไปหมด จะทําอย่างไรดี หนูเลยบอกให้ไปถามหลวงพ่อ เล่าให้หลวงพ่อฟัง เขาบอกว่าหลวงพ่อบอกให้พุทโธ หนูก็เลยบอกเขาให้ท่องพุทโธ อย่าหยุด แล้วจะดีขึ้นเอง

ครั้งที่ ๒ วันต่อมา น้องเขามาบอกว่าเขาดีขึ้นเพราะเขาท่องพุทโธ ขอบคุณที่หนูช่วยแนะนํา แล้วเขาก็เล่าเรื่องความเจ็บป่วยให้ฟัง หนูก็เลยบอกเขาว่า หนูก็เคยเป็น ให้อดทนเอา และเขาก็พูดเรื่องได้ยินเสียงนั่นนี่ หนูเลยเตือนบอกเขาว่าต้องมีสติ อย่าเชื่อ ไม่อยากให้เป็นเหมือนหนูที่เห็นภาพนิมิตจนประสบอุบัติเหตุ

จากนั้นน้องเขาได้ขอเบอร์โทรศัพท์หนูหลายรอบ หลังจากวันนั้นหนูก็ลากลับ น้องได้โทรติดต่อมาหาหลายครั้ง แต่หนูไม่ได้รับโทรศัพท์ จนกระทั่งหลังจากวันที่เขาประสบอุบัติเหตุรถชน เขาโทรมาหาหนูว่าเขาไปหาหลวงพ่อ และได้บอกว่าหลวงพ่อไม่ให้คุยกับหนูอีก

หนูกราบขอขมาหลวงพ่อที่ผิดกติกา หนูเสียใจในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และการพูดคุยนี้อาจมีส่วนให้น้องเขาประสบอุบัติเหตุ หนูยอมรับความผิดที่ตัวเองกระทํา จากนี้หนูจะไม่พูดคุยแนะนําผู้ใดอีก จะตั้งใจภาวนาแก้ไขตนเองต่อไป กราบขอขมาหลวงพ่อด้วย

ตอบ : อันนี้ทางครอบครัวเขา เขาก็มากราบขอขมาเรา อาจารย์ที่เป็นพยาบาลเขาก็พาครอบครัวเขามา แล้วก็พี่ชายน้องชายอะไรเขามาวุ่นวายกับเราเยอะมากเลย อันนี้มันเป็นประเด็นกับเรามาก เรื่องนี้เป็นประเด็นกับเรามาก จนเราสั่ง เราสั่งเจ้าหน้าที่ไว้แล้วบอกว่า ชุดนี้ทั้งชุด ทั้งพวกพยาบาลที่เป็นผู้ป่วยกับครอบครัวของเขา กับทั้งผู้สอน ผู้ที่มีคุณธรรมสูงส่งที่สั่งสอนเขา เราก็ได้สั่งไว้แล้วว่าห้ามเข้ามาในวัดเราอีกเด็ดขาด เพราะวัดเราเต็มหมดแล้ว เพราะพวกนี้สร้างปัญหาไว้ให้เยอะมาก

ฉะนั้น สร้างปัญหาให้เยอะมาก เราก็เก็บไว้ในใจของเรา เพราะเราเป็นบุคคลสาธารณะ เพราะวัดนี้ การสร้างวัดนี้เขาสร้างวัดไว้เป็นอาราม เป็นที่อยู่ของผู้ทรงศีล

เวลาสร้างวัด เขาถวายวัดนะ เขาจะบอกว่า ภิกษุจตุรทิศทั้ง ๔ ทิศ ที่ไม่เคยมาขอให้มา ที่มาแล้วขอให้อยู่สุขสบาย ที่มาแล้วขอให้อยู่ด้วยกันร่มเย็นเป็นสุข เขาสร้างวัดไว้เป็นที่พึ่งอาศัยของพวกอารามิกชน คือพวกที่สละบ้านสละเรือน เอาไว้ให้มาอยู่เพื่อพักภาวนา ที่สาธารณะเขาทําไว้เพื่อเหตุนั้น ฉะนั้น เราเป็นแค่บุคคลเฝ้าที่ให้เขา

ฉะนั้น เราเป็นแค่บุคคลเฝ้าที่ให้เขา เราจะยึดว่าเป็นของเราสิ่งใดไม่ได้ แต่ถ้าบุคคลใดเข้ามาแล้ว ถ้ามันมีการกระทบกระทั่ง มีการที่เป็นเหตุให้เกิดความเสียหาย เราเป็นผู้ดูแล เราจะมีสิ่งที่ไม่ให้เข้ามาได้

ฉะนั้นบอกว่า สิ่งที่เวลาเขาสร้างวัดสร้างวา เขาสร้างต่างๆ ขึ้นมาก็เพื่อสาธารณประโยชน์ ฉะนั้น สิ่งที่สาธารณประโยชน์ ใครก็เข้ามาพักอาศัยได้ แต่มันเข้ามาอาศัยแล้วควรจะอยู่ในกติกา อยู่ในสิ่งที่การกระทํา ไม่ใช่อยู่อย่างนี้ไง

ถ้าอยู่อย่างกติกาหมายความว่า ถ้าวัดไหนก็แล้วแต่ เขาต้องมีเจ้าอาวาสใช่ไหม เขามีผู้ปกครองใช่ไหม ผู้ปกครองเขาเป็นผู้ปกครอง เขาต้องปกครองด้วย เขาบริหารจัดการด้วย เขาเป็นผู้สั่งผู้สอนด้วย แล้วผู้ที่มาอาศัย เอ็งมีความสามารถขนาดไหนล่ะ ถ้าเอ็งมีความสามารถได้นะ ดูสิ เวลาที่พระเขามีความสามารถเขาอยู่ป่าอยู่เขา มีแต่คนแสวงหาไปหาเขา

แต่นี่มาอย่างไรล่ะ มาฝึกหัด เพราะเขามีเจ้าอาวาส เราเป็นผู้สอนอยู่ที่นี่ เราเป็นผู้ดูแลอยู่ที่นี่ แล้วผู้ดูแลที่นี่ เราดูแลสารทุกข์สุกดิบ เราดูความแบบว่าหนักเบาแล้วแต่บุคคล แล้วบุคคล ถึงตั้งกติกาไว้ไง เพราะสังคมของนักปฏิบัติมันจะรู้ว่าสิ่งใดกระทบกระเทือนกันและสิ่งใดไม่กระทบกระเทือนกัน

ฉะนั้น สังคมที่ปฏิบัติเขาก็ต้องอยู่เพื่อความสงบระงับ เพื่ออํานวยต่อการประพฤติปฏิบัติ ฉะนั้น กติกาตั้งไว้ว่าห้ามคุยกัน ห้ามไปนอนในกุฏิเดียวกัน เพราะอะไร เพราะบางคนอยากจะภาวนาอยู่ ไอ้คนที่อยากจะฟังเรื่องต่างๆ ก็เที่ยวไปขุดนู้นขุดนี้ไปคุยกับเขา ไอ้คนที่เขามีมารยาทเขาก็ไม่กล้าตอบกล้าโต้ เขาก็เก็บไว้ในใจ แล้วเขาก็มารําพันกับเรา มีปัญหาไปร้อยแปด

แต่ถ้าเราไม่ก้าวล่วงสิทธิของคนอื่น เรามาปฏิบัติ เราก็สร้างไว้ให้แล้ว ที่พักที่หนึ่ง มีห้องนํ้าห้องท่า เวลามีที่ฉันนํ้าร้อน มีต่างๆ เราก็ทําตามกติกาของเรา เพราะเรามาดูแลใจของเรา

ฉะนั้นว่าห้าม กติกาคือละเมิดกติกาที่ไปคุยกันกับเขา ๒ ครั้ง

เห็นไหม การคุยกันๆ เพราะอะไร สํานักปฏิบัติมันมีอยู่ทั่วไป จริตนิสัยของคนมีอยู่ทั่วไป ฉะนั้น จริตนิสัยของคนมีอยู่ทั่วไป พอเขาไปได้รับฝังโปรแกรมสมอง ใครได้ไปรับฝังสิ่งใดมามันก็ถือว่าความรู้ความเห็นของตัวถูกต้อง แล้วก็จะมาคุยกัน

แล้วมาคุยกัน ถ้าความเห็นทิฏฐิมันแตกต่างกัน เวลาเราหาที่สัปปายะที่จะประพฤติปฏิบัติ บุคคลเป็นสัปปายะ สถานที่เป็นสัปปายะ อาหารเป็นสัปปายะ ครูบาอาจารย์เป็นสัปปายะ ความเป็นสัปปายะคือทิฏฐิเสมอกัน ความเห็นเสมอกัน เหมือนพระ พระท่านมีความเห็นเสมอกัน ถือศีลเสมอกัน ความเห็นเสมอกัน อยู่กันร่มเย็นเป็นสุข

แต่พระเราบางคน “วินัยข้อนี้พระพุทธเจ้าไม่ได้บัญญัติ วินัยข้อนี้สํานักนั้นเขาเอาอนุโลม วินัยข้อนี้” มันจะขัดแย้งกันน่ะ มันมีความเห็นแตกต่างกันน่ะ มันสะดุดทั้งนั้นน่ะ แต่ครูบาอาจารย์ก็ต้องสรุป ต้องเคลียร์ ต้องตัดสินๆ นี่ทิฏฐิเสมอกัน

ฉะนั้น เวลาที่ปฏิบัติ ร้อยพ่อพันแม่ แต่ละจุด แต่ละมา ทิฏฐิมันต่างกันทั้งนั้นน่ะ แล้วมาสุมหัวคุยกันน่ะ

ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า เราเกิดมาเราได้ขวานมาคนละเล่ม ขวานคือปาก ปากมันเที่ยวถากเขาไง ถากคนนั้นที ถากคนนี้ที ไอ้ปากนี่ ทั้งๆ ที่ไม่ใช่เรื่องปฏิบัติมันยังถากถางกันเลย แล้วมันจะมาคุยกันเรื่องปฏิบัติ

ถ้ามันจะคุยกัน เรื่องที่ว่าคุยกัน โยมนะ เป็นคนนะ สิ่งมีชีวิต โทษนะ สัตว์มันมีชีวิตมันเจอกันมันยังกระดิกหางใส่กัน มันยังทักทายกัน คนเราจะทักทายกันไม่ได้ มันเป็นไปได้หรือ คนเรามันทักทายกันได้ ปฏิสันถารคุยกันได้ แต่คุยกันนะ คุยกันสารทุกข์สุขดิบเนาะ “เอ! มาคราวที่แล้วกลับไปกี่วัน กลับไปแล้วเผชิญอะไรมา ตอนนี้สุขสบายดีไหม” ถ้ามันปฏิสันถารอย่างนี้มันไม่มีความผิดหรอก การปฏิสันถาร การคุยกันน่ะ

แต่นี้มันคุยกันแล้ว พอรากมันงอกไง รากมันจะงอกแล้วถ้ามันคุยกันนะ เดี๋ยวมันจะยาวแล้ว พอคุยกันแล้วมันก็ต่อเนื่องไป ห้ามคุยกันเพราะเหตุนี้ไง ห้ามคุยกันนะ ห้ามคุยกันเพราะว่าทิฏฐิมานะที่เอ็งได้มาแต่ละคน เก็บไว้ในใจเถอะ

ถ้าเป็นนักปฏิบัติอย่างเรานะ เรานี่ หลวงตาท่านบอกว่า ท่านเป็นพระ ท่านเข้ามาทุกสํานักทั้งฝ่ายปริยัติ เพราะท่านศึกษามาเป็นมหา ทิฏฐิความเห็นของสํานักใด วัดใดมีความเห็นอย่างไร เขารู้ทั้งนั้นน่ะ เพราะว่าเวลาท่านพูด บางวัดพระจากภาคอีสานเยอะมาก บางวัดพระจากภาคใต้เยอะมาก ท่านบอกว่ามันแบ่งพรรค แบ่งพวก แบ่งภาค โอ๋ย! เป็นวัดๆ ไปนะ แล้วทิฏฐิของคนก็ไม่เหมือนกันใช่ไหม ถ้าพระมาจากภาคใต้ก็ต้องกินอาหารแบบภาคใต้ เพราะเคยเป็นอย่างนั้น พระมาจากทางอีสานก็อยากกินส้มตํา นี่พูดถึงปริยัตินะ

แล้วถ้าปฏิบัติไปแล้วมันก็ยังมีอีก ทิฏฐิมานะความเห็นของแต่ละสาย แต่ละความคิดความเห็น แล้วพวกที่ปฏิบัติใหม่ไม่รู้เรื่องหรอก ไม่รู้หรอก แต่ครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติมา คนที่ปฏิบัติมานะ เวลาท่านเป็นปุถุชน เป็นกัลยาณปุถุชน ยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค แล้วเวลาปฏิบัติไปถึงโสดาปัตติผล ยกขึ้นสู่สกิทาคามิมรรค แล้วไปสู่สกิทาคามิผล ยกขึ้นสู่อนาคามิมรรค แล้วไปอนาคามิผล ยกขึ้นสู่อรหัตตมรรค แล้วไปสิ้นสุดอรหัตตผล นี่มันวิกฤติขนาดไหน ถ้ามันไม่จริงมันจะผ่านพ้นไปได้อย่างไร

แล้วสิ่งที่เอ็งฝังหัวกันมา สมองกันมา แล้วเอาขวานมาถากกันอยู่นี่ มันเป็นประโยชน์อะไร พูดแล้วมันเหมือนทางโลกๆ มันเป็นเรื่องโลกๆ ในปัจจุบันนี้สื่อสารมวลชนที่มีปัญหากันอยู่เพราะอะไร ถ้าสื่อสารมวลชนมันชี้นําสังคม ถ้าสื่อเลือกข้าง ถ้าเลือกข้างที่ถูก มันก็ยังพอฟังได้ ถ้าสื่อรับจ้าง สื่อรับจ้างมันเขียนข่าว มันเชียร์แต่พวกคนให้สตางค์มันน่ะ ถ้าสื่อรับจ้าง

แล้วเอ็งนักปฏิบัติที่เอ็งมาพูดกันอยู่นี่ เอ็งเชื่อว่าเป็นจริงของเอ็ง มันจริงหรือเปล่า ถ้ามันไม่จริง มาคุยกันทําไม ถ้าไม่จริง มาพูดทําไม ที่เราไม่ให้พูดเพราะเหตุนี้ไง เรารู้อะไรผิดอะไรถูก แต่เราให้โอกาสผู้ที่มาประพฤติปฏิบัติ ใครก็ได้ เข้ามาเถอะ แล้วปฏิบัติแล้วปฏิบัติไป แต่ความเห็นของเอ็งเก็บไว้ในใจก่อน สิทธิส่วนบุคคล สิทธิในใจของคน ทิฏฐิมานะของคนยกไว้ ไม่โต้แย้ง แต่เก็บไว้ในใจของเอ็ง ห้ามเอามาถากถางคนอื่น ห้ามเอามาเหยียบยํ่าคนอื่น ห้าม ห้ามตรงนี้ ที่ว่าห้ามคุยกันๆ

เขาจะบอก โอ้โฮ! วัดนี้ห้ามคุยกันเลยหรือ

คนนะ คนไม่พูดกันมันเป็นไปได้อย่างไร มันต้องคุยกัน แต่คุยกันก็ปฏิสันถารนะ สารทุกข์สุขดิบนะ พ่อแม่สบายดีไหม กลับไปแล้วสะดวกไหม เจ็บไข้ได้ป่วยหรือเปล่า

กูไปว่าอะไรพวกเอ็งล่ะ แต่ที่ไม่ให้คุย ไม่ให้คุยเรื่องนี้ เรื่องที่ว่า พุทโธ ห้ามพุทโธนะ มีเยอะมากที่มาภาวนาที่นี่ บอกว่าไม่ต้องพุทโธ ถ้าเป็นคนอื่นนะ ไม่พุทโธ เขาไล่เอ็งออกแล้ว

เอ็งไม่พุทโธ ไม่พุทโธก็ไม่เป็นไร ปฏิบัติไปเลย จะไม่พุทโธก็ไม่ว่า มาปฏิบัติที่นี่เยอะ อภิธรรมก็มาเยอะ มาย่องๆ กันอยู่นี่เยอะแยะไปหมด อะไรก็ได้ จะทําอะไรก็ได้ ไม่ว่ากันหรอก เอ็งทําไปเถอะ แต่ชั่วดีเดี๋ยวเอ็งรู้กันเอง เราไม่ว่านะ

แต่ที่เวลาเราพูดถึงพุทโธๆ เพราะอะไร เพราะเขาถามปัญหามาว่าเขาบอกว่าอย่างนั้นไม่ได้ อย่างนี้ไม่ได้ เราก็อธิบายเหตุผลไง เราไม่ใช่บอกว่าไม่ได้เพราะเป็นข้างเรา ไม่ใช่ข้างเรา เราไม่ชอบ ไม่ใช่ เราไม่ใช่เลือกข้าง เราเคยปฏิบัติแล้วได้ผลมาอย่างนี้ เราทําจริงๆ แล้วได้ผลมาจริงๆ แล้วทําอย่างที่เขาสอนๆ เราก็ทํามาเหมือนกัน แล้วมันติดอยู่อย่างนั้นน่ะ มันไปไหนไม่รอด

คนภาวนามามันต้องติด คนทํางานมาต้องมีความผิดมาใช่ไหม คนทํางานบอกว่าฉันเกิดมาฉันทํางานไม่เคยผิดเลย เอ็งเชื่อไหม ถ้าใครพูดอย่างนี้ ไอ้นั่นโกหก คนทํางานมามันก็ต้องมีผิดพลาดเป็นธรรมดา ใครบ้างที่ทํางานมาแล้วไม่ผิด แล้วพอไปทํางานแล้วถูกแล้ว พอมันถูกแล้ว มันก็จะรู้ว่าผิดเป็นอย่างไร ถูกเป็นอย่างไรใช่ไหม

คนทํางานมาบอกไม่เคยผิดเลย มันมีหรือ มันไม่มี ฉันก็ผิดมาเยอะ แล้วอย่างที่เอ็งคุยกันๆ กูก็ลองมาหมดแล้วแหละ ก็กูผิดมาหมดแล้ว แล้วกูมาถูกตรงพุทโธนี่แหละ ก็กูมาถูกตรงนี้ กูก็พูดถึงความถูกของกูนี่แหละ ก็กูเชื่อของกูอย่างนี้ อ้าว! ทําไม

แต่เอ็งจะเชื่ออย่างไรก็เรื่องของเอ็งเถอะ แล้วเราก็เคยเชื่ออย่างพวกเอ็งมาเยอะ แล้วเราก็ปฏิบัติมาแล้ว ฉะนั้น ถ้าเชื่อแล้วนะ ถ้าเอ็งยังมีความเชื่ออย่างนั้น เอ็งก็เก็บไว้ในใจ แต่เอ็งจะมาคุยมาสอนกันอย่างนี้ เพราะอะไร เพราะข้าเป็นคนสอนน่ะ เราเป็นเจ้าอาวาส เราเป็นผู้มีสิทธิ เพราะการตั้งเจ้าอาวาสนี่นะ ในใบตั้งเจ้าอาวาสเขาบอกว่า “ขอให้ส่งเสริมพระพุทธศาสนา ขอให้แก้ไขอธิกรที่เกิดขึ้นในวัด ขอให้ดูแลพวกญาติโยมที่มาอาศัยอยู่ในวัด แล้วถ้าเกิดเหตุกติกาในวัดนี้ ให้เป็นผู้ลงทัณฑ์ ให้เป็นผู้วินิจฉัย” เจ้าอาวาสในใบตราตั้งอย่างนั้นนะ

แล้วเราเป็นหัวหน้า เราเป็นเจ้าอาวาสโดยตําแหน่งเลย เพราะเรามีใบตราตั้งจากสมเด็จญาณฯ จากสังฆราช แล้วกูมีสิทธิไหม ถ้ากูมีสิทธิแล้วกูยังเปิดกว้างขนาดนี้นะ เวลาเทศน์ตามธรรมต้องอย่างนี้ ชัดเจน แต่เวลาความเป็นอยู่ เราอนุโลมขนาดไหนอยู่ฝั่งนู้นน่ะ ใครไปอยู่ฝั่งนู้นนะ ดีกว่าไปพักโรงแรมอีก เพราะมีทุกอย่างให้พร้อม ที่อยู่มันก็มี นํ้าท่าก็มี ทุกอย่างมีให้หมดเลย แล้วไม่เก็บสตางค์ด้วย

นี่ไง นี่พูดเรื่องส่วนตัว พูดเรื่องสิทธิ์ไง

ฉะนั้นบอกว่า ผิดกติกาที่มาคุยกับโยมที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์

คําว่า “รู้เท่าไม่ถึงการณ์” อันนี้เรารับไม่ได้ เรารับไม่ได้เพราะอะไรรู้ไหม เพราะเวลาคนที่มาอยู่ในวัดเรา ส่วนใหญ่แล้วการปฏิบัติ กินอิ่มนอนอุ่นมันจะทําให้คนสัปหงกโงกง่วง การกินอิ่มนอนอุ่น กินดีๆ นอนดีๆ กิเลสมันตัวใหญ่ๆ แล้วเดินจงกรมนะ มันก็ง่วงเหงาหาวนอน ทุกอย่างมันก็ลําบากลําบนไปหมด

ฉะนั้น สํานักที่ปฏิบัติเขาเห็นเรื่องศีล สมาธิ ปัญญา เรื่องการปฏิบัตินั้นเป็นตัวตั้ง เป็นสิ่งที่ปรารถนา ความเป็นอยู่นะ เรื่องอาหารการกินทุกอย่างดํารงชีวิตไว้ มีชีวิตไว้เพื่อปฏิบัติเท่านั้น ฉะนั้น ส่วนใหญ่แล้วพระฉันมื้อเดียว และพระอดอาหาร โยมก็กินข้าวสักหนหนึ่งก็ยังพอ ลูกศิษย์กรรมฐานทําได้

แต่ผู้ที่ปฏิบัติมาใหม่ส่วนใหญ่เขาจะมาขอ ถ้าไม่ใช่วิกฤติ เราไม่ให้ ทีนี้คนที่เคยได้ คนที่เคยได้หมายความว่าคนที่เขามาอยู่วัดเราเขาป่วยนะ บางคนนะ ป่วยเป็นขั้นสุดท้าย มะเร็งขั้นสุดท้าย ขั้นที่ ๔ แล้วมาอยู่วัดเรา แล้วมันต้องมีการกินยา เขาต้องกินยา เขาถึงขออาหารบ้างเพื่อรองกระเพาะ คนที่เขามา เราอนุญาตเพราะเหตุนี้ บางคนไทรอยด์เป็นพิษ กินอาหารไม่ได้ เพราะกินอาหารแล้วมันจะอาเจียนออก เขาต้องกินทีละน้อยๆ บางคนกินอาหารวันละ ๔ ครั้ง ๕ ครั้ง พวกนี้มาขออยู่วัด เราอนุญาตพวกนี้ พออนุญาตพวกนี้ พออนุญาตไปแล้ว เขาจะกินยาทานยา เขาต้องมีอาหารรองท้องเขา

ไอ้คนที่นักปฏิบัติด้วยกัน “เอ๊! ทําไมพวกนั้นมันกินได้ล่ะ ไอ้เราก็ปฏิบัติ ทําไมเราไม่ได้ หลวงพ่อลําเอียง หลวงพ่อรักใครก็ให้คนนั้นกิน เกลียดใครก็ไม่ให้คนนั้นกิน”

มึงอยากเป็นมะเร็งไหมล่ะ มึงอยากเป็นมะเร็งไหม กูจะให้มึงกิน มึงก็ไม่อยากเป็นมะเร็งอีก ก็เขาเป็นโรคภัยไข้เจ็บเขาก็ขอกิน แต่เราจะมาประกาศว่าคนนี้เป็นมะเร็งนะ คนนี้เขากินอาหารเพราะเขาเป็นทุกข์เป็นยากนะ เราจะเอาสิทธิของคนมาประจานได้อย่างไรล่ะ เราก็ทําไม่ได้ คนเวลาทําขึ้นมาแล้ว ฉะนั้น สิ่งที่คนมาอยู่วัด เหตุผลมันเป็นอย่างนี้

แล้วคนที่มาอยู่วัดหลายคนมากที่จิตเขาเป็นโรคจิต ผู้ที่มาบางคนนะ พ่อแม่เอามาฝาก เขาดูแลลูกเขา ๖ ปี พาไปส่งโรงพยาบาลทุกโรงพยาบาล ๖ ปี แล้วก็มาฝากเรา ตอนนี้เสียไปแล้ว ไอ้หวานตายไปแล้ว

คนที่เขามาฝากเราเป็นโรคจิตก็มี คนที่เขามาอยู่ คนคนนี้เขาก็เป็นโรคจิต เพราะอะไร เพราะเขาเป็นอาจารย์สอนพยาบาล แล้วเขาเป็นโรคจิต ทางราชการให้พัก แล้วให้ยามากิน แล้วเขาก็เพิ่งมาหาเรานี่แหละ

พอเขามาหาเรา คนที่เป็นโรคจิต เอ็งไปสอนภาวนาหรือ เราเสียใจตรงนี้ เอ็งรู้ไหมใครเป็นใคร เอ็งไปสอนใคร เอ็งไปคุยอะไรกับใคร แล้วก็บอกว่าไม่ได้พูดไม่ได้คุย

เขามาหาเรา ใครมาหาเราก็แล้วแต่ เขามาหาเรา เขาจะคุยกับเรา เขาจะขอสิทธิกับเราได้มากได้น้อยแค่ไหน เราให้สิทธิเขาไป แล้วเราก็เก็บไว้ในใจ เราไม่พูดให้ใครฟัง เพราะสิทธิของเขา ศักดิ์ศรีของมนุษย์ มนุษย์มันเป็นมนุษย์เท่ากัน

แต่พวกเอ็งมาอยู่วัด เอ็งเห็นคนนู้นมาเอ็งก็จะเทศนาว่าการเลย เอ็งก็จะเป็นอาจารย์ เอ็งก็คิดว่าดี คิดว่าถูกต้อง เอ็งก็จะเทศน์สอนเลย ต้องทําอย่างนั้น แล้วนี่ไปถามหลวงพ่อหรือยัง หลวงพ่อบอกให้พุทโธ

เราก็บอกให้พุทโธ บอกให้พุทโธเพราะว่าเขาจะได้แบบว่า เขากินยาอยู่ แล้วเราบังคับเขาเลยนะ บอกให้ไปเอายา แล้วตามยา แต่ธรรมดา ที่นี่ไม่ใช่โรงพยาบาลนะ ที่นี่เป็นวัด แต่พูดไปเดี๋ยวบอกที่นี่เป็นโรงพยาบาล

เพราะธรรมดาเวลาคนเขาเป็นโรคอย่างนี้เขาต้องตามยา พอตามยาแล้ว ส่วนใหญ่แล้วมันตามยาแล้วมันจะกดทับประสาท เส้นประสาทมันจะกดทับ พอกดทับ เขาจะคิดอะไรด้วยความสบายของเขาไม่ได้ พวกนี้จะไม่ยอมกินยา ส่วนใหญ่จะไม่ยอมกินยา ส่วนใหญ่จะหลบซ่อน เราก็คอยบังคับเขา บอกต้องกินยานะ ต้องไปเอายานะ

มาหาเรา เราจะถามอันแรกเลย ได้เอายามาหรือเปล่า แล้วต้องกินยาตามเวลานะ ถ้ากินยาตามเวลา ยามันจะช่วยแรงคนไข้ ช่วยให้คนไข้ไม่จินตนาการไปแบบว่าไปส่งเสริมโรคจิตของตัวเอง เพราะยามันจะช่วยประคอง แล้วเราให้พุทโธไว้ พุทโธเพื่อแบบว่าฝึกหัดสติ เพราะเราขาดสติ ความคิดมันถึงได้ครอบงําเรา เราให้พุทโธเฉยๆ พุทโธเพื่อเกาะไว้ เหมือนบริหารร่างกาย เหมือนเราอ่อนแอใช่ไหม เราก็ต้องบริหารให้ร่างกายเราแข็งแรงขึ้นมา เราจะได้พ้นจากโรค

จิตใจเราอ่อนแอใช่ไหม มันไหลไปตามแต่กําลังของโรคที่มันเป็นใช่ไหม เราก็ให้เกาะพุทโธไว้อย่างมากเท่านั้นน่ะ คืออย่างไรก็แล้วแต่ให้เขากลับมาเป็นปกติ นี่คือเป้าหมาย คือสุดยอด ถ้าคนเจ็บไข้ได้ป่วยมา เราให้เขาหายจากความเจ็บไข้ได้ป่วย นี้คือเป้าหมายของการภาวนา

แต่ถ้าคนไม่รู้ เวลาภาวนาไปก็ต้องวิปัสสนาใช่ไหม ต้องพิจารณาใช่ไหม ต้องใช้ปัญญาใช่ไหม เตลิดไปเลย มึงไม่ต้องบอกให้กูพิจารณาหรอก กูพิจารณาอยู่แล้ว เพราะว่ากูจินตนาการอยู่แล้ว เพราะกูเป็นโรคอยู่นี่ก็เพราะว่ากูสร้างภาพ แล้วมึงมาหนุนให้กูสร้างภาพ ก็ไปเลยน่ะสิ แล้วเรื่องอะไรของพวกเอ็งล่ะ

เราเสียใจตรงนี้ เราเสียใจ เราแบ่งไม่ได้ไง เราแบ่งว่าคนป่วยต้องอยู่บริเวณ กักบริเวณนี้ คนที่ไม่ป่วยอยู่บริเวณนี้ ห้ามคลุกคลีกัน ถ้าอย่างนี้เราจะกันได้ แต่นี้คนป่วยกับคนไม่ป่วยมันอยู่ด้วยกัน คนป่วยกับคนไม่ป่วยอยู่ด้วยกัน ไอ้คนไม่ป่วยไปส่งเสริมให้คนป่วยไปจินตนาการตามอาการของโรคตัวเองไป

แล้วเราเองห้ามทําแบบนั้น แล้วเอ็งไปทํากันแบบนั้น แล้วเราเห็น เราเห็นแล้วแหละ เห็นนั่งคุยกัน เราก็เสียวแล้วแหละ แต่มันเป็นสิทธิของมนุษย์ เราถึงไม่พูด

เราเห็นแล้ว เวลามานี่มานั่งกัน ๒ คน มาสนิทกัน คุ้นเคยกันอย่างนั้นน่ะ เราคิดในใจนะ โทษนะ ฉิบหายแล้ว แต่ฉิบหายก็ชีวิตเขา

แต่ความฉิบหาย ฉิบหายหมายความว่า เรารับไว้ไง เราเห็นแก่คนป่วยไง เห็นแก่คนไข้ไง คนไข้มาอยู่ในความดูแลของเรา มันไม่ใช่อยู่ในความดูแลของพวกที่มาอยู่วัดด้วยกัน แล้วเอ็งเอาคนไปทําอย่างนั้นน่ะ เราเห็นตั้งแต่นั่น เราพยายาม เวลาวันนั้นเขามาคุยกับเราทั้งคู่น่ะ เราก็บอกแล้ว เอายามาหรือเปล่า เขาก็นั่งกระมิดกระเมี้ยนกันอยู่นั่นน่ะ

นั่นพูดถึงว่า สิ่งที่ว่าพยาบาลมาหาเขา เขาคุยโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์

รู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็เพราะรถมันชนกันไปแล้วไง รถมันชนกันไปแล้วนะ พอเขาออกจากนี่ไป เรารู้แล้ว ถ้าออกไปยิ่งยุ่งกันไปใหญ่เลย แล้วสุดท้ายแล้วคนป่วยเขาก็พาพ่อแม่เขามาที่นี่ พ่อแม่เขามาเขาก็กระฟัดกระเฟียด พอเขากลับไปแล้วเขามาอีกรอบหนึ่ง พอมาอีกรอบ เราเทศน์อยู่นี่ ตอบปัญหาอยู่นี่ เขามานั่งนี่ มานั่งรําอยู่นี่ แล้วนอนหลับอยู่นี่

พ่อแม่เขาโกรธเรามาก ไอ้ตอนโกรธ เพราะมันยังไม่เกิดขึ้น เราก็พูดเหมือนเดิมนี่แหละ พ่อแม่เขาโกรธมาก เราถึงบอกว่าอย่าไปคุยกับเขา อย่าไปคุยกับเขาอีก เราห้ามเลย วันที่พ่อแม่เขามา มาโวยวายที่นี่ พ่อแม่เขามา แล้วบอกว่าลูกเขามาอยู่วัดแล้วเป็นอย่างนี้

เราบอกว่า เป็นอย่างนี้ เวลามา เขาเจ็บไข้ได้ป่วย เราก็พูดต่อหน้าแม่เขา พูดกับแม่เขาเลยว่าเขาให้แม่เขาไปเอายา แม่ไปเอายาหรือเปล่า เอายามาให้ลูกเขากินหรือเปล่า แต่ไอ้ลูกก็บอกแม่บอกว่าไม่ต้องกินยาแล้ว เพราะว่าเดี๋ยวนี้เขาภาวนาดีแล้ว มีคนมาช่วยเหลือเขาแล้ว

เราถึงบอกว่า ต่อไปนี้อย่าไปคุยกับเขานะ อย่าไปคุยกับอาจารย์ใหญ่ผู้สอนนี่ ไอ้ที่หนูรู้เท่าไม่ถึงการณ์ไปคุยกับเขานี่ เราสั่งเองว่าห้ามคุยกับเขาอีก เพราะไปคุยกับเขาก็ไปเอาอารมณ์มาใส่ตัวไง ไปคุยกับเขาก็ไปเอาอารมณ์มากระตุ้นตัวเองแล้วไม่กินยา เราถึงห้ามว่าห้ามคุยกับเขาอีก เพราะอะไร เพราะถ้ามาในวัดนี้ เราพูดอย่างนี้ แต่ถ้าเอ็งไปคุยกันข้างนอก ไม่เกี่ยว ถ้าเอ็งไปรู้จักกันข้างนอก ถ้าเอ็งไปรู้จักแล้วเอ็งปรารถนาดีต่อกัน เป็นเพื่อนต่อกัน เอ็งจะสอนกันอย่างไรก็เรื่องของเอ็ง

แต่นี่เขามาที่วัด แล้วพ่อแม่เขาพามาหาเรา เราถึงบอกพ่อแม่เขาเลย บอกให้ไปเอายามา ไปเบิกยามา เพราะว่าเขาเป็นอาจารย์พยาบาลอยู่โรงพยาบาลจุฬาฯ อยู่แล้ว แล้วทางที่โรงพยาบาลจุฬาฯ เขาให้พักแล้ว แล้วเขาให้กินยากันอยู่ แล้วเขาก็เพิ่งมาด้วยนะ เขาก็เพิ่งมาหาเรานั่นแหละ คือว่าจับพลัดจับผลู พอมาหาเราแล้วมีเรื่องกันที่นี่

แล้วเดี๋ยวจะพูดข้างหลัง นี่เจ็บมากไง งานนี้เราถึงว่า ไอ้นี่พูดเรื่องส่วนตัว สะเทือนใจมาก

เราก็บอกว่าห้าม ห้ามไปคุยกับเขา แล้วก็ไปเอายามากิน สุดท้ายแล้วเขาก็กลับไป พอกลับไปก็ไปส่งพ่อแม่เขา แล้วเขาจะมาใหม่ไง เขาขับรถมาเอง แล้วรถมาชนกัน พอรถเขามาชน เพราะคนป่วย พอรถมาชนปั๊บ เขาโทรศัพท์มาที่สํานักงาน แล้วรถชนเสร็จแล้วเขาไม่พูดอะไร ตํารวจเขาคุยกันไม่รู้เรื่อง เพราะคนผิดปกติพูดไม่ได้

เขาก็กดเบอร์โทรศัพท์ มันขึ้นเบอร์ที่วัดนี้ พอขึ้นเบอร์ที่วัดนี้ เขาก็โทรมาที่วัด บอกว่ารถชนกัน แล้วรถชนกัน เราก็บอกให้ประสานงานไปที่บ้านเขา แล้วบ้านเขา ๒-๓ วันก็ประสานงานเสร็จ เขาก็โทรมา โทรมาที่สํานักงาน บอกว่าทางวัดจะรับผิดชอบเรื่องนี้อย่างใด เรียกค่าเสียหาย เรียกค่าเสียหายว่าเราเป็นผู้ที่ทําให้เขาเสียหาย เราจะชดใช้เขาอย่างใด

นี่ไง เอ็ง ๒ คนทํากัน แล้วเราก็รับไว้ รับด้วยความเมตตา เขาโทรมาบอกว่าเราจะใช้ค่าเสียหายเขาอย่างใด

นี่วัดนะ วัดเป็นผู้ที่ไม่มีเรือน เป็นที่พึ่งอาศัยของคน เสร็จแล้วเขาก็เรียกค่าเสียหายจากวัด พอเราฟังนี่เราสะอึกเลยนะ ชาวนาเลี้ยงงูเห่า ชาวนาเลี้ยงงูเห่า เราเอามาทะนุถนอมไว้ เอามาให้ความอบอุ่นไว้ แล้วมันก็กัดเอา

พอมันกัดเอาแล้วนะ นี่เขาขอขมา เราให้อภัยหมดแล้วแหละ เราไม่พูดเรื่องนี้เลยถ้าไม่เขียนมา เราจะไม่พูดเรื่องนี้เลย แต่นี่เขียนมาเอง เราก็รับทราบไว้ แล้วเราก็สั่งให้ที่สํานักงานโทรไป เพราะพี่ชายเขา น้องชายเขา พ่อแม่เขาที่เขาไม่พอใจเรา เราบอกให้มาหาเราใหม่ เขาก็นัดวัน นัดวันเข้ามาที่วัด แล้วเริ่มอธิบายเลย

บอกว่า น้องสาวเอ็งมาที่นี่ก็มาครั้งแรกนี่ แล้วเราก็ให้ความอนุเคราะห์อย่างนี้ๆๆ แล้วที่เขามีปัญหากันเพราะว่ามันมีผู้ที่มาประพฤติปฏิบัติที่ในวัดนี้เขาก็มาปฏิบัติที่ในวัดกัน แล้วน้องสาวของเอ็งกับนักปฏิบัติเขาถูกคอกัน เขาถูกคอกัน เขาไปคุยกัน เขาไปส่งเสริมกัน แล้วเราเป็นผู้ให้ที่อาศัย แล้วน้องสาวเอ็ง ข้าก็ดูแล ข้าก็สอนเหมือนกัน แต่มันไม่ฟังกู มันไปฟังเพื่อนมันน่ะ มันไปฟังนักปฏิบัติชั้นเอกนั่นน่ะ มันไม่ฟังกู ก็กูให้มันพุทโธ กูต้องการให้มันกลับมาเป็นปกติ แต่มันอยากเป็นพระอรหันต์น่ะ มันไปฟังอาจารย์ใหญ่ที่สอน สอนให้วิปัสสนานู่นน่ะ แล้วมันวิปัสสนาไปแล้วมันก็เตลิดเปิดเปิงไป ยาก็ไม่ต้องกิน มารํากันอยู่นี่ แล้วเอ็งจะเอาค่าเสียหายอะไรจากเราล่ะ เราจะต้องจ่ายค่าเสียหายอะไรให้เอ็งบ้าง อธิบายให้เขาฟัง

ทั้งพ่อ พ่อเขาก็มา พี่ชายก็มา ไอ้ตัวน้องชายมานี่โกรธมาก แต่วันที่จะมาเรียกค่าเสียหาย ตัวพี่ชายเลย ตัวพี่ชายไม่รู้ทํางานอะไรนะ คิดว่าเขาคงทําราชการ คงจะรู้เรื่องกฎหมาย มาถึงมาตั้งท่าเลยล่ะ วันนี้ต้องเรียกค่าเสียหาย ต้องยึดวัดแน่นอน ขายทอดตลาดกันวันนี้ คงจะยึดวัดขายทอดตลาดแล้ววันนี้

มาถึง เราอธิบายนะ อธิบาย เขาก็เริ่มได้คิด แล้วเริ่มฟัง พอเขาเริ่มฟังนะ ความจริงแล้วเรื่องนี้มันไม่เกี่ยวอะไรกับวัดเลย เราไม่ได้ทําอะไรเลย เราให้ที่พักที่อาศัย แล้วเราก็ให้พุทโธให้กลับมาเป็นปกติ เราไม่ให้เป็นพระอรหันต์ คนบ้ามันจะเป็นพระอรหันต์ได้อย่างไรล่ะ คนบ้าที่ไหนมันหายจากบ้าแล้วมาเป็นพระอรหันต์ล่ะ มันต้องกลับหายจากบ้ามาเป็นปกติก่อน แล้วถ้ามีวาสนามันค่อยภาวนาต่อเนื่องไป เราอธิบายให้เขาฟัง

พออธิบายให้เขาฟังแล้วเขายังออกตัวไม่เป็นไง เพราะเรียกค่าเสียหายไว้ ก็บอกว่าทางวัดจะชดใช้ค่าเสียหายอย่างใด

๑. ทําให้คนคนหนึ่งเสียหายไป คือน้องสาวเขา

๒. รถที่ไปชนเสียหาย

เราบอกรถมีประกันไม่ใช่หรือ ถ้ารถมีประกัน ประกันก็ควรจะดูแล

แต่ถ้าว่าน้องสาวที่เสียหาย โยมกลับไปทบทวนดูว่าเราทําให้น้องของโยมเสียหาย หรือน้องของโยมเสียหายแล้วมาหาเรา หาเราให้ทําให้ดีขึ้น

เขาก็บอกว่าจริง เพราะน้องสาวเขาทํางาน แล้วที่โรงพยาบาลเขาให้พักเพราะเป็นคนป่วย เขาป่วยทางจิตอยู่แล้ว เขาป่วยมาตั้งแต่โรงพยาบาล เขาป่วยมาก่อนมาหาเราอยู่แล้ว แล้วเขายังพูดออกมาขนาดนี้นะ บอกว่ามันเคยป่วยมาตั้งแต่อายุ ๗ ขวบ เคยป่วยมาตั้งแต่เด็กทีหนึ่ง แล้วหายมาแล้วทีหนึ่ง แล้วคราวนี้ทํางานหนักไง ก็กลับมาป่วยอีก นี่เขาก็รู้เอง เขารู้ของเขาเอง ลูกของเขาเอง เขาเลี้ยงมาเอง

แล้วพอเราอธิบายให้เขาฟังบอกว่า ถ้าอย่างนี้เขาป่วยอยู่แล้ว กินยาอยู่แล้ว ก็ต้องฟื้นฟูมาให้มันปกติ

พ่อเขาบอกว่า หลวงพ่อพูดเหมือนหมอที่โรงพยาบาลเลย หมอที่โรงพยาบาลเขาพูดอย่างนี้ บอกต้องให้มาฟื้นฟูอย่างนี้ เราพูดเหมือนหมออาจารย์ของคนป่วยนี่แหละ เขาบอกเราพูด

ก็เราพูดเป็นความจริง เราพูดเป็นวิทยาศาสตร์ เราพูดที่ไหนก็ได้ จะพูดอย่างไรก็ได้ เพราะพวกเรามันจะมาหลอกลวงกันหรือ เราจะมาหลอกลวงกัน เราจะมาต้องการคนคนเดียวเท่านั้นให้เขามารักเรา มันเป็นไปได้อย่างไร มาหากูนี่กูไล่ออกจากวัดทั้งนั้นน่ะ ใครทําผิด กูก็ไล่ออกหมด ถ้ามันไล่ออกไป เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า เขาบอกว่าไม่ให้พูดกับหนูอีก

ก็กูสั่งเอง ไม่ให้พูด ก็มึงจะสอนให้เป็นพระอรหันต์ กูจะสอนให้เป็นปกติ กูจะสอนคนป่วยให้กลับมาเป็นปกติ มึงจะสอนให้เขาเป็นพระอรหันต์น่ะ แล้วมันก็หันลงนรกกันอยู่นี่ เรียกค่าเสียหายจากกูด้วย

ฉะนั้น สิ่งที่ทํา เวลาเขาพูด เขามาหาเรา ให้พุทโธ พอวันที่ ๒ บอกเขาดีขึ้น ดีขึ้นอยู่แล้ว เขาได้ยินเสียง

คือคนเขาป่วยมา สังคมนี่นะ มันแตกต่างหลากหลาย พอแตกต่างหลากหลายแล้ว ต่างคนต่างก็ไม่คิดว่ามันจะมากน้อยแค่ไหน ทีนี้เวลาคนมาหาเรา เรื่องการภาวนาก็เหมือนกัน มันก็อยู่ที่วุฒิภาวะ อยู่ที่คนภาวนามากภาวนาน้อย ใครจริตนิสัยอย่างไร เราก็แก้ไปตามนั้น เพราะอะไร เพราะเราอยู่กับหลวงตามา อยู่กับครูบาอาจารย์มา

ครูบาอาจารย์ตั้งแต่สมัยหลวงปู่มั่น ท่านก็จะสอนตามจริตของคน มันไม่มีตามโรค ตามโรคที่เขาสอน อย่างเช่นอภิธรรมก็ต้องเดินย่องๆ เหมือนกันหมดเลย ทําให้เหมือนกัน แล้วคนเรามันจริตนิสัยไม่เหมือนกัน แล้วจะทําให้มันเหมือนกัน มันไม่มีหรอก อย่างพุทโธๆ เหมือนกัน บอกเขาย่องเหมือนกัน แล้วพุทโธเหมือนกันทุกคนหรือเปล่าล่ะ

พุทโธ ธัมโม สังโฆ กรรมฐาน ๔๐ ห้อง มรณานุสติ อานาปานสติ ทําได้ทั้งนั้นน่ะ ขอให้มันสงบเข้ามาจริง ถ้าสงบเข้ามาจริงแล้ว จิตมันสงบแล้ว เป็นสมาธิแล้วค่อยฝึกหัดวิปัสสนา วิปัสสนาไปมันก็เจริญงอกงามไป นี่เขาสอนเฉพาะๆ ทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้สอนเฉพาะๆ คนมันหลากหลายมาอยู่ด้วยกันใช่ไหม เราก็ให้พุทโธไปก่อน พุทโธมันเป็นมาตรฐานไง พุทโธไม่ได้ เดี๋ยวค่อยปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าพุทโธแล้วมันเครียดจริงๆ พุทโธแล้วมันไปไม่ได้ เดี๋ยวใช้มรณานุสติ พุทโธไม่ได้ ใช้อานาปานสติ แล้วพุทโธไม่ได้ มันยังมีอุบายไปได้อีก

แต่เริ่มต้นยังไม่ทําอะไรเลยนะ จะเอาท่านู้นจะเอาท่านี้ ยังไม่ได้ปฏิบัติอะไรเลย อยากเป็นแชมป์ โอ๋ย! มึงจะเป็นแชมป์ก็ต้องต่อยก่อนสิเว้ย ดูซิมันจะได้ชิงแชมป์หรือเปล่า มันต้องฝึกหัดมาอย่างนี้ การภาวนาน่ะ มันไม่ใช่ทุกคนมาก็จะเก่ง จะได้ จะดีไปหมด มันไม่มีหรอก ฉะนั้น มันไม่มี

ฉะนั้น ประสาเรานะ ถ้ามันให้เกียรติกันบ้าง ให้เกียรตินะ ทีนี้พูดแบบสังคมเลย ถ้าให้เกียรตินะ ให้เกียรติเจ้าอาวาส ให้เกียรติหัวหน้า ใครเข้ามาเขาก็มาหาหัวหน้าทั้งนั้นน่ะ ให้หัวหน้าเขาวินิจฉัย หัวหน้าเขาสอน ไอ้นี่ไปสอนกันเอง

มันเห็นน่ะ พฤติกรรมมันบอกหมด พอสอนกันเอง อะไรกันเอง แล้วเวลาผิดพลาดขึ้นมา ถ้ามันคนดีๆ เขาสอนกันนะ ถ้ามันดีขึ้นมานะ มันก็ดีไป ไอ้นี่ทําไมเอ็งไม่รู้หรือว่าคนบ้า เอ็งไม่รู้เลยหรือ แล้วเอ็งไปยุแหย่คนบ้า เอ็งไปยุไปแหย่เขา สุดท้ายแล้วรถเขาก็ชน สุดท้ายแล้วพ่อแม่ พี่ชายเขาเป็นคนโทรมา โทรมาที่สํานักงาน เพราะเราไม่มีโทรศัพท์ ถามว่า ทางวัดจะรับผิดชอบเรื่องนี้อย่างใด

เหมือนตํารวจนะ ยื่นโนติสเลยล่ะ ทางวัดนี้จะรับผิดชอบเรื่องนี้อย่างใด

๑. น้องสาวเขาเสียไป ป่วยไป

๒. รถเขาชน ทางวัดจะรับใช้ค่าเสียหายอย่างใด

เราได้ยินที่สํานักงานมาพูดให้ฟังนี่ช็อกเลยนะ ช็อกว่า ไม่คิดว่าเขาจะคิดได้ขนาดนี้ เขาคิดว่าดี ทุกคนคิดว่าดี ทําดีไง แต่กิเลสมันครอบงําหัวใจ แล้วอย่างเช่นใครมาวัดนี้จะรู้ว่าพวกเรามีเป้าหมาย มีเจตนาอย่างใด ทําเพื่อสังคมอย่างใด แต่นี่คิดว่าตัวเองทําดีไง

“หนูทําผิดกฎของวัด หนูไปคุยกับเขา รู้เท่าไม่ถึงการณ์”

รู้เท่าไม่ถึงการณ์ตอนมันรถชนแล้ว ถ้ารถยังไม่ชน มันยังว่ามันดีอยู่ พอรถมันชนกันแล้ว มันมีปัญหากันแล้วถึงว่ารู้เท่าไม่ถึงการณ์ แล้วเอาปัญหามาให้เราแล้วไง

แล้วตั้งแต่เราสร้างวัดมา ตั้งแต่สอนคนมานะ คนป่วยเป็นโรคทางจิตมาหาเรามากพอสมควร เราแก้ไขไปได้ก็มี ไม่ได้ก็มี แก้ไขกันไป

ทุกคนนะ แม้แต่ไอ้หวาน พ่อแม่มันน่ะ ไอ้หวานกลับไป มันถึงกับฆ่าตัวตาย ป่วยมา ๖ ปี แล้วมาทิ้งไว้ที่เรา ๒ ปี แล้วพอมันกลับไป มันพูดกับแม่มันประจํา “ต้องทําตัวดีๆ แม่ จะได้กลับไปหาหลวงพ่อได้” เพราะมาหาเรา พอมันเก๊ เราไล่ออก

แม่มันมาพูดนี่ร้องไห้ทุกที แม่ไอ้หวาน บอกว่าเวลากลับไปที่บ้านนะ มันจะบอกกับพ่อแม่มัน “แม่ หนูต้องทําตัวดีๆ เนาะ เพราะไปแล้วหลวงพ่อไม่ให้อยู่” มันมาอยู่กับเรา สุดท้ายกลับไปนะ มันก็ฆ่าตัวตาย

มีหลายคนนะ เวลาเขามาหาเรา เขาจะบอกขอบคุณๆๆ นะ เรารับพวกนี้ไว้แล้วเราช่วยดูแล แล้วเขากลับไป ใครๆ มาก็มีแต่ขอบคุณๆ ครั้งนี้ครั้งแรกที่ว่าทางวัดจะชดใช้ค่าเสียหายอย่างใด

เศร้า เราเศร้ามากนะ เราไม่เศร้าที่ว่าไม่มีเงินใช้เขาหรอก ถ้าเขาจะเรียกร้องนะ เรามีเงินให้ ถ้าเขาจะเรียกร้องเงิน เรียกร้องค่าเสียหายนะ ถ้าเขาเรียกร้อง ถ้ามันเป็นผลจริงๆ เรามีเงินให้ แต่ที่มันเศร้า เศร้าที่ว่าทําไมคนมันคิดแบบนี้

เราเศร้าที่ความคิดคนน่ะ คนมันคิดได้อย่างนี้ กูเศร้า แต่กูไม่ได้เศร้าว่ากูไม่มีสตางค์ให้เขานะ กูไม่ได้เศร้าว่ากูขายวัดไม่ได้ กูขายได้ วัดนี้กูประมูลขายเลย เอาเงินใช้มึงเลย

แต่มันเศร้าที่คนคิดได้อย่างนี้ เอ็งคิดเรื่องอย่างนี้ได้หรือ เอ็งคิดได้ขนาดนี้ คิดได้ว่าเรียกร้องค่าเสียหายจากคนที่ไม่ได้ทําอะไรให้เอ็งเลย แล้วทําก็ทําแต่ความดี ทําแต่ช่วยดูแลน้องเอ็ง น้องเอ็งเจ็บไข้ได้ป่วยมา อุ้มไว้ โอบอุ้มไว้ ดูแลไว้

แต่มันเป็นกรรมเท่านั้นเอง มีคนคนหนึ่งเที่ยวมาสั่งมาสอน มาชักนํากันให้ไปผิดพลาด แล้วพอมาหาเรา หาเราด้วยปากของเขาเอง เพราะเราหาเหตุไง ทําไมเป็นแบบนี้ ทําไมเป็นแบบนี้ เพราะเราไม่ได้สอนแบบนี้

โยมไม่ได้ทํา โยมก็ต้องว่าโยมไม่ได้ทํา จริงไหม ถ้าโยมไม่ได้ทํา โยมก็รู้ว่าโยมไม่ได้ทํา แล้วมันจะเป็นอย่างนี้ได้อย่างไรล่ะ มันต้องมีที่มาที่ไปสิ ก็พยายามเค้นเขา เขาก็บอกว่าคุยกับคนคนนี้ คุยกับอาจารย์คนนี้ เราถึงสั่งไม่ให้คุยกันไง สั่งบอกว่าตัดทิ้งไป เอ็งจะเชื่อเขาหรือจะเชื่อกูล่ะ ถ้าเอ็งเชื่อเขา เอ็งต้องพ้นจากความรับผิดชอบของเราไป

แต่นี่มันเชื่อเรา มันเชื่อเรา มันยังมาหาเรา มาหาเรามันก็ต้องตัดทางนู้นทิ้ง เพราะเอ็งจะมายุยงส่งเสริมให้เขาไปตกระกําลําบากอย่างนั้นไม่ได้ เราก็ตัดทิ้งไง เราบอกห้ามคุย ห้ามพูด

ตอนนั้นยังไม่เกิดเหตุการณ์นะ เรายังรับไม่ได้เลย แล้วพอเกิดเหตุการณ์อย่างนี้ด้วยนะ เหตุการณ์ที่เขาเรียกค่าเสียหายจากทางวัด แต่ตอนนี้พูดไปนะ ทางบ้านเขาก็เสียใจ เพราะพอเขารู้ถูกรู้ผิดแล้วเขาก็ขอขมาเหมือนกัน ทางบ้านเขา พี่ชายเขาขอขมา

นี่พูดเลย ไม่อยากจะพูดออกมา จนพี่ชายเขาโทรมาที่สํานักงานนะ จะขอมาบวชที่นี่ เราบอกว่าไม่รับ พี่ชายเขาคนที่เรียกค่าเสียหาย ตอนหลังคงคิดได้ จะขอมาบวชที่นี่

เราคิดในใจ บวชก็บวช คงบวชชดใช้กรรมนี่แหละ แต่เราไม่รับ เราบอกว่าไปบวชที่ไหนก็ได้ ไปบวชที่ไหนก็ได้ แต่ไม่รับ

นี่เขาคงคิดได้ เขาก็ขอขมามาแล้วเหมือนกัน ผู้ที่เขียนมาถามนี่ก็เหมือนกัน ขอขมา เราก็ให้ขมาหมดแล้ว แล้วก็จบกันแค่นี้

เราคิดไม่ถึงว่าคนมันคิดได้ขนาดนี้ไง ฉะนั้น ขอขมากันแล้ว เราให้ขมาลาโทษหมด เราไม่ถือโทษโกรธใครทั้งสิ้น แต่ไม่ให้เข้าวัดเรา เราไม่ผูกโกรธ ไม่ถือโทษโกรธใครนะ แต่ไม่ให้เข้าวัดนี้ ไม่ให้เข้า

ชาล้นแก้ว ชาล้นถ้วย นํ้าล้นถ้วย ถ้าจะเข้ามา ในวัดเรานํ้าเต็มถ้วยอยู่แล้ว นํ้าเต็มแก้ว พวกนี้รินมาไม่ได้ มันล้นจากแก้วหมด ขอขมาลาโทษ เราไม่ผูกโกรธตั้งแต่ต้น เราไม่ผูกโกรธใครทั้งสิ้น

แต่เคสนี้ พฤติกรรมครั้งนี้ครั้งแรกที่เราเจอ ที่เราเจอว่าเขาโทรศัพท์มาเรียกร้องค่าเสียหาย แล้วเขามาจริงๆ ด้วย ให้เขามาเอาค่าเสียหาย เขาก็มาจริงๆ มาทั้งครอบครัว ก็คุยกัน

ถ้าเขายังเรียกร้องค่าเสียหาย มันก็ต้องเป็นไปตามนั้น แต่เราคุยอธิบายด้วยเหตุผล เพราะเราไม่ได้ทําจริงๆ เรารู้ว่าเราทําอะไร กูทํา กูทําดี กูจะทําให้น้องสาวมึงหาย เวลากูทํา กูทําดีๆ แต่น้องสาวมึงไปเชื่อคนอื่น ไปเชื่อเขาแล้วชักนํากันไป แล้วพอผิดพลาดแล้วเอ็งมาเรียกร้องค่าเสียหายจากกู มันอะไรกัน อธิบายให้เขาฟังหมดเลย เขาเหลอเลยนะ เออ!

สุดท้ายอย่างที่เล่าให้ฟัง สุดท้ายก็โทรศัพท์มาที่สํานักงาน จะขอมาบวช แล้วสํานักงานก็มาถามเรา “หลวงพ่อ คนนี้เขาขอมาบวชนะ”

เราบอกว่า เราอนุโมทนากับเขานะ แต่ให้เขาไปบวชวัดอื่นเถอะ วัดประเทศไทย ทั่วประเทศไทยมีวัดตั้ง ๗๐,๐๐๐-๘๐,๐๐๐ วัด วัดไหนก็ได้ สาธุ ไปบวชเถอะ แต่วัดนี้ไม่รับ

แล้วไอ้คนที่เขียนมาขอขมานี่ก็เหมือนกัน เราไม่ได้ผูกโกรธนะ เราไม่มีอกุศลอะไรกับใครทั้งสิ้น แต่เคสนี้ครั้งแรก มันบาดลึก จบแค่นี้ เราให้อภัยทั้งหมด ไม่มีสิ่งใดผูกเวรผูกกรรมต่อกัน เราให้อภัย อโหสิกรรมทั้งหมดนะ แล้วให้จบแค่นี้ เอวัง

แล้วเวลาพระพุทธเจ้าเย้ยมารไง

เย้ยปู่ย่าตายาย เรือน ๓ หลัง

คือ ความโลภ ความโกรธ ความหลง

แล้วมันรวมเป็นเรือนยอด เรือนยอดคือเจ้าวัฏจักร

นี่เยาะเย้ย เยาะเย้ยเจ้าวัฏจักร

พ่อของมาร ปู่ย่าตายายของมาร

มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า

ไม่ดําริ มันไม่เกี่ยวกันแล้ว เอ็งไม่เกี่ยว ไม่มี

ไม่ดําริถึงเจ้า

จะเข้ามาใช้ดวงใจดวงนี้เป็นที่อยู่อาศัย

ใช้ดวงใจดวงนี้เป็นที่ออกไปหาผลประโยชน์ไม่ได้อีกเลย

ไม่มีสิทธิ์เข้ามาสู่ธรรมธาตุอันนี้อีกเลย

๔

ธรรมเย้ยมาร

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๙ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “มาร”

กราบนมัสการพระคุณเจ้า ที่หลวงพ่อเคยกล่าวไว้ในเทศนาครั้งหนึ่ง ประโยคตอนจบว่า “มารเอย เราจะไม่ดําริถึงเจ้าอีกต่อไปแล้ว เอวัง”

ผมรู้สึกว่ามันมีความหมายลึกซึ้งมาก ในที่นี้หมายความถึงสิ่งทั้งหลายทั้งปวงจบลงที่ความคิดใช่หรือไม่ครับ

ตอบ : นี่คําถามไง ฉะนั้น คําถามเขาถามมาเพราะไปฟังเทศน์มา มันไม่ใช่การปฏิบัติ มันไม่ใช่การปฏิบัติแล้วมีปัญหา หรือว่าไม่ใช่ว่าความสงสัยของตน เพียงแต่ไปฟังเทศน์ของเราไง

ทีนี้ฟังเทศน์ของเรา “มารเอย เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจเราไม่ได้อีกเลย” อันนี้เป็นคําขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยู่ในบาลี จะบอกว่าอยู่ในพระไตรปิฎก เขาก็จะบอกอยู่ที่ไหนอีกล่ะ

อยู่ในพระไตรปิฎกนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโต้แย้งกับมารๆ มารคืออะไร มารคือสิ่งที่ว่าอยู่ในหัวใจของ เห็นไหม เทพฝ่ายมาร เทพฝ่ายเทพ ถ้าฝ่ายเทพคือเทพฝ่ายดี เทพฝ่ายสัมมาทิฏฐิ ถ้ามิจฉาทิฏฐิ เขามีกิเลสในหัวใจของเขา มันเป็นตัวแทนไง อย่างพวกพญามารเขามีตัวแทนของเขา ตัวแทนฝ่ายที่ทําลาย ฝ่ายทําลายของเขานะ แต่ถ้าเป็นความจริง ความจริงเข้าไปในกิเลส กิเลสในใจของเราคืออวิชชา คือความไม่รู้ของเรา

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านจะปรินิพพาน ท่านพยายามบอกเป็นเครื่องหมาย บอกให้พระอานนท์อาราธนาไว้ถึง ๑๖ คราว มารดลใจพระอานนท์ทั้งหมดเลย มารดลใจทั้งนั้นๆ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาเรียกว่ามันเป็นวิหารธรรม เวลาพิจารณากิ่งก้านสาขาธรรมในหัวใจ มารจะมาโต้แย้งนะ “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานเถิด จะอยู่ไปทําไมให้เดือดร้อนไป เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์แล้ว จะมาอยู่เดือดร้อนทําไม ก็นิพพานซะ เพื่อจะได้ไปเสวยวิมุตติสุขโดยความเป็นจริง” นี่โต้แย้งกับมารมาตลอด

แต่พวกเรา มารมันคืออะไร มารมันคืออะไร ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พระอานนท์ บอกเป็นนิมิตเป็นเครื่องหมาย บอกเป็นเชิงว่าให้พระอานนท์อาราธนาถึง ๑๖ หน แล้วมารก็ดลใจตลอด ให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพาน

พอถึงที่สุดแล้ว พระอานนท์โดนมารดลใจแล้วรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ไม่ได้นิมนต์เลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลยปลงอายุสังขาร พอปลงอายุสังขารขึ้นมา โลกธาตุหวั่นไหว โลกธาตุหวั่นไหว พระอานนท์ถึงไปถามพระพุทธเจ้า นี่คืออะไร มันเกิดอะไรขึ้นถึงเป็นแบบนี้

พระพุทธเจ้าบอกว่า มันก็เป็นเพราะว่า หนึ่ง พระพุทธเจ้าเกิด พระพุทธเจ้าตรัสรู้ พระพุทธเจ้าเทศนา พระพุทธเจ้าปลงอายุสังขาร โลกธาตุจะหวั่นไหว

พระอานนท์ถึงได้หูตาสว่าง จะมาอาราธนา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า หมดแล้ว เราได้ปลงอายุสังขารแล้ว จบไปแล้ว

นี่ไง ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเวลามารดลใจ มารมาแบบว่าชักนํา คือว่าความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ความลังเลในใจต่างๆ นั่นน่ะ

ฉะนั้น เวลาถึงที่สุด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเย้ยมารไง เย้ยมารเพราะว่ามารจะมาครอบงํา มารจะมาต่างๆ นี่ธรรมเย้ยมาร “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้าอีกแล้ว ต่อไปนี้เจ้าจะเกิดในใจเราไม่ได้เลย” นี่มันเป็นเรื่องไง เป็นเรื่องที่ว่าธรรมเย้ยมาร

ธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริง เห็นไหม “เราจะไม่ดําริถึงเจ้า” ดําริถึงเจ้า เพราะไม่ดําริถึงเจ้าก็ไม่เปิดช่อง ไม่เปิดช่อง มารก็เกิดไม่ได้ ไม่เปิดช่องให้มารได้ขยับเลย แล้วมารไม่มีอยู่ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่แล้ว แต่ไม่เปิดช่องเลย เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งนี้มันเป็นบาลี เป็นที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าพูดถึงตรงนี้เยอะมาก ถ้าพูดถึงตรงนี้เยอะมาก มันเป็นผลที่ปฏิบัติแล้วสําเร็จแล้ว ฉะนั้น สิ่งนี้เป็นความจริง เป็นความจริงว่า สิ่งที่มันมีอยู่ เรามีกิเลสอยู่ เรามีมารอยู่ในหัวใจ แต่เราไม่รู้ ไม่เคยรู้ไม่เคยเห็นของเรา เราศึกษาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็ไปสัญญามา ก็อปปี้มาแล้วก็ว่าเราเข้าใจ นี่มันเป็นทางวิชาการ แล้วเราก็ศึกษามา

เหมือนพระสารีบุตรเลย ไปฟังพระอัสสชิน่ะ เย ธมฺมาฯ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึงเหตุไง “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ให้ไปชําระล้างที่เหตุนั้น” พระสารีบุตรฟังพระอัสสชิหนเดียวเป็นพระโสดาบันเลย พวกเราชาวพุทธจะท่องได้หมด

นี่ก็เหมือนกัน เวลาว่า “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดไม่ได้อีกเลย” แล้วเราก็จําธรรมข้อนี้แล้วก็ไปวิจัยกัน ไปวิเคราะห์กันว่ามันจะเป็นเรื่องอย่างไร มันเป็นอย่างไร ไม่มีทางได้รู้เรื่องหรอก อีกไกลนัก ไอ้นี่มันอีกไกลนัก แต่เป็นสิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเย้ยมาร

ฉะนั้น คํานี้เราชอบเอามาพูดบ่อย บ่อยเพราะอะไร เพราะเยาะเย้ยมันไง เยาะเย้ยไอ้พวกไม่รู้ไง ไอ้พวกไม่รู้ มึงรู้ได้ไง เยาะเย้ยมึง แล้วก็เยาะเย้ยให้มึงได้คิด ให้มึงได้สนใจ ให้มึงได้กลับมาค้นหา

นี่พูดถึงว่า คําคํานี้เป็นคําขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้าอีกแล้ว เจ้าจะเกิดบนดวงใจของเราไม่ได้อีกเลย ไม่ได้อีกเลย” เห็นไหม

ฉะนั้น อันนี้เพียงแต่ว่าข้อสงสัยของเขา “ผมรู้สึกมันมีความหมายที่ลึกซึ้ง ในที่นี้หมายถึงสิ่งทั้งปวงทั้งหลายจบลงที่ความคิดใช่หรือไม่ครับ”

ความดําริ คําว่า “ดําริ” ไง ดําริ เป็นความคิดหรือยัง เขาบอกว่าเป็นที่ความคิดไง โลกคิดได้แค่นี้ไง โลกคิดได้แค่นี้และไม่มีครูบาอาจารย์ที่ชี้นํา ไม่มีครูบาอาจารย์คอยบอกคอยกล่าวไง ก็บอกว่าอยู่ที่ความคิดไง ความรู้สึกนึกคิดของเรา ความฟุ้งซ่านของเรา ดูจิตๆ ก็ดูความคิดเท่านั้นแหละ ไอ้พวกดูจิต ไอ้พวกวิเคราะห์วิจัย ก็ความคิดทั้งนั้นน่ะ เป็นความคิดแต่เรื่องโลกๆ น่ะ มันคิดได้แค่นี้ ถ้าคิดได้แค่นี้ก็เป็นความคิด ถ้าความคิดดับ ความคิดดับก็วางยาสลบไง สต๊าฟจิตไว้ไง สต๊าฟจิตไว้เลย เหม่อไปเลยไง เหม่อไปไม่รู้สิ่งใดเลย นี่ความคิดไม่มี แล้วความคิดไม่มีแล้วเป็นอย่างไรต่อ ทําอย่างไรต่อ มารมันครอบอยู่เต็มหัวใจ

ทีนี้คนเราไปคิด “มันมีความหมายลึกซึ้งนัก แล้วมันไปจบลงที่ความคิดเท่านั้น ถ้าเราจบที่ความคิด ความคิดมันหมดสิ้นไปก็คือการปฏิบัติสิ้นสุดใช่ไหม”

มันไม่ใช่หรอก ความหมายของคน คนไม่เข้าใจเอง คนไม่เข้าใจเองก็คิดว่า เพราะว่าคนเรามีกายกับใจ ร่างกายนี้ ตาเนื้อมันสัมผัสได้ แต่เวลาจิตใจ เห็นไหม เราเห็นหน้าได้ แต่เราเข้าใจความคิดเขาไม่ได้ เรารู้หน้าได้ แต่รู้ใจเขาไม่ได้ ถ้ารู้ใจเขาไม่ได้ ทีนี้ความคิดมันก็คิดว่าความคิดมันละเอียดแล้ว ถ้าความคิดละเอียดแล้วมันก็สิ้นสุดที่ความคิดใช่ไหม...อีกไกลนัก

พุทโธๆ ก็เป็นความคิด คิดจนมันหยุดคิด หยุดคิด พุทโธๆ จนพุทโธไม่ได้ พุทโธไม่ได้คือสัมมาสมาธิ ถ้ามีสติสัมปชัญญะ ถ้าพุทโธๆ ไป ถ้ามันตกภวังค์ไป พุทโธนั้นน่ะมันเป็นมิจฉาสมาธิ มิจฉาสมาธิคือว่ามันตกภวังค์ไป ตกภวังค์ไปเลยนะ หายไปเลย พอมันจะรู้สึกตัวเอง มันสะดุ้งขึ้นมา นั่นน่ะสะดุ้งเหมือนสะดุ้งตื่น นั่นตกภวังค์ นี่ลงภวังค์ไป ลง ๓ ชั่วโมง ๔ ชั่วโมง มิจฉาสมาธิ

ถ้าพุทโธๆ พุทโธจนมันชัดเจนของมัน มันชัดเจนของมัน เห็นไหม ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ละเอียดเป็นชั้นเป็นตอนๆ เข้าไป พุทโธๆๆ จนละเอียด ละเอียดคือว่ามันรับรู้ของมันละเอียดมาก ละเอียดมาก บางคนมันมีความสุขแล้ว เพราะมันเป็นอุปจาระ มันรู้ของมัน มันมีสมาธิของมัน มันถึงกําหนดพุทโธได้ชัดเจน แล้วพุทโธกับจิตมันไปด้วยกัน สัมพันธ์กัน ไปด้วยกัน มันไม่คิดนอกเรื่อง คิดเรื่องเดียว คิดเรื่องพุทโธ รับรู้แค่พุทโธ มันก็อยู่ที่สมาธิ อยู่ที่อุปจาระ เพราะมันรับรู้ของมัน

ถ้าพุทโธต่อเนื่องไปๆ มันทิ้งเข้ามาเลย มันทิ้งพุทโธเข้ามาเป็นตัวมันเอง ถ้าตัวมันเองก็เป็นสักแต่ว่า ถ้าสักแต่ว่า มันไม่คิดแล้ว ไม่คิดพุทโธเลย ไม่รู้อะไรเลย แต่รู้ เพราะมันเป็นความคิดไง พอความคิดดับหมดแล้วมันมีอะไรต่อ มันแค่สมาธิน่ะ แค่ปล่อยวางเฉยๆ ยังไม่ได้ทําอะไรเลย ถ้ายังไม่ได้ทําอะไรเลย เห็นไหม

เวลาจิตออกจากอัปปนามามันก็รับรู้พุทโธได้ มันก็รู้ความคิดได้ เห็นไหม จิตเห็นอาการของจิต จิต จิตคือพลังงาน เห็นอาการคือจับต้องความคิดนั้นได้ ถ้ามันจับต้องความคิดนั้นได้ มันพิจารณาของมันไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป นี่ไง มันจะแยกแยะของมัน เห็นไหม

ที่ว่ามันจะละทิ้งความคิดได้อย่างไร ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ความรู้สึกนึกคิด ในรูป ในความคิดมันก็ยังมีขยายต่อไป มันมีรูปคือความรู้สึกนึกคิด มันมีเวทนาคือความดีใจ ความพอใจไม่พอใจในความคิดนั้น มันมีสัญญา เพราะมีสัญญามันถึงเทียบเคียงความคิดนั้นได้ต่อไป มันมีสังขาร สังขารที่ความที่ปรุงที่แต่งต่อไป ความคิดนั้นมันถึงก้าวเดิน มันถึงต่อเนื่องกันไป อารมณ์ความรู้สึกมันก็ขับเคลื่อนไป มันมีวิญญาณรับรู้ๆ

ในความคิดมันเอามาแยกแยะได้อีกเป็นชั้นเป็นตอน ความคิดเอามาขยายความได้อีกมหาศาลเลยถ้าคนจับได้ตามความเป็นจริงนะ

ฉะนั้น “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจของเราไม่ได้เลย” มันเป็นที่กระบวนการที่เขารู้แจ้งหมดแล้ว เขาถึงรู้ว่าอะไรเป็นอะไรไง อะไรเป็นมาร อะไรไม่เป็นมาร อะไรเป็นธรรม อะไรไม่เป็นธรรม ธรรมธาตุคือธาตุของธรรมทั้งหมดเลย มันวิมุตติสุข มันพ้นไปแล้ว มันถึงเห็นจริงไง

ถ้ามันไม่เห็นจริงนะ มันก็ยังเป็นการคาดหมาย ถ้าการคาดหมายมันก็จะยุ่งอย่างนี้ การคาดหมายก็คาดหมายว่า มันไปสิ้นสุดที่ความคิดใช่ไหม โอ้โฮ! ความคิดนี้มันละเอียดมากเลย เวลามันปล่อยความคิดไปแล้ว มันจบแล้วใช่ไหม นี่มันก็คาดหมายไป นี่มันเป็นเรื่องการคาดหมาย ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม นี้มันไม่สมควร มันเป็นการคาดการหมาย อันที่ว่าสิ่งที่เป็นอย่างนี้เป็นธรรมะ

ธรรมะเยาะเย้ยไง เยาะเย้ยมาร เยาะเย้ยมารเพราะได้ทําลายมันตามความเป็นจริงแล้ว

แต่ถ้าเรายังทําลายไม่ได้ มันก็คาดหมายเป็นแบบนี้ แล้วไม่คาดหมายเป็นแบบนี้ธรรมดานะ พอคาดหมายไป ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติจริงรู้จริง ท่านพูดของท่าน มันเป็นคําพูดเฉพาะ เฉพาะความเข้าใจ เฉพาะความรู้แจ้งของท่าน

แต่ไอ้ของเรามันไม่เฉพาะ มันคลุกเคล้า มันคาดมันหมาย มันจินตนาการ แล้วตีความไป พอตีความไปมันก็เป็นปัญญาโลกๆ แล้วปัญญาโลกๆ นะ มันที่ว่าเป็นปัญญาโลกๆ เราก็เป็นโลก มันเข้าใจได้ไง พอเข้าใจได้ มันซาบซึ้ง

แต่ถ้าเป็นความหมายเฉพาะของผู้ที่ปฏิบัติ มันเข้าใจไม่ได้ เพราะเราทําอย่างนั้นไม่ได้ เราเข้าใจอย่างนั้นไม่ได้ เราก็งงไง เพราะเรางงไง เรางง เราก็เอามาวิเคราะห์วิจัย มันก็เป็นเรื่องโลกไป เรื่องโลกไปก็เป็นอย่างนี้ “ทั้งๆ ที่ความรู้สึกมันมีความหมายที่ลึกซึ้งมาก”

มันลึกซึ้งยิ่งกว่าลึกซึ้ง มันลึกซึ้งจนพ้นจากโลกไป เพราะคําว่า “มารเอย” มันมีของมัน มารเอย มันมีตัวตน มีความพอใจไม่พอใจ แล้วยังมีอย่างหยาบ อย่างกลาง อย่างละเอียด เพราะมารมันมีหลานของมัน มีลูกของมัน มีพ่อแม่ของมัน แล้วมีปู่ย่าตายาย

ถ้าหลานของมันก็เด็กๆ เด็กๆ มันจะทําให้เราล้มกลิ้งเลย เรารู้เท่ารู้ทันมันไม่ได้เลย แต่ถ้าเรารู้ทันได้ไม่ได้ เราละสักกายทิฏฐิ นี่หลานมัน

ถ้าลูกมันล่ะ ลูกมัน เราพิจารณาไป พิจารณาของมันต่อเนื่องไป ถ้าเป็นธาตุ กลับสู่ธาตุเดิมของเขา ถ้าพิจารณาขันธ์อย่างหยาบ อย่างกลาง อย่างกลางมันก็ชําระล้างของมัน ถ้ามันสมุจเฉทปหาน มันก็ฆ่าลูกมัน

พ่อแม่มันนะ พ่อแม่มัน พ่อแม่นี่กามราคะ กามราคะมันลึกซึ้งมาก อู้ฮู! มันทําให้เราล้มลุกคลุกคลาน ต่อสู้ด้วยมหาสติมหาปัญญา ถ้าทําลายพ่อแม่มัน พ่อแม่คือจอมทัพ ถ้าจอมทัพ ทําลายคือแม่ทัพ ถ้าแม่ทัพมันคุมทัพนายกองออกแสวงหา ออกทําสงคราม ออกต่างๆ นี่พ่อแม่มัน ทีนี้พ่อแม่มันถ้าทําลายตรงนี้ ทําลายพ่อแม่มัน ทําลายกามราคะ ขึ้นไปถึงเจ้าวัฏจักร ถ้าขึ้นไปถึงเจ้าวัฏจักร นี่ปู่ย่าตายายของมัน

มารมันเป็นชั้นเป็นตอน สติปัญญากว่าจะเข้าไปถึง ไปถึงที่ว่า มารเอย เห็นไหม เจ้าวัฏจักร “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” นี่คุมนโยบาย แค่คุมนโยบายแล้วจัดการไป ไอ้แม่ทัพนายกองมันเรื่องกามราคะ ไอ้เรื่องบริษัทบริวารนั้นมันเป็นสิ่งที่กามราคะปฏิฆะอย่างหยาบ ไอ้พวกที่ไพร่พล พวกเบี้ย พวกสักกายทิฏฐิ เห็นไหม หลานมาร ลูกมาร พ่อแม่มาร ปู่ย่าตายายของมาร

แล้วเวลาพระพุทธเจ้าเย้ยมารไง เย้ยปู่ย่าตายาย เรือน ๓ หลัง คือ ความโลภ ความโกรธ ความหลง แล้วมันรวมเป็นเรือนยอด เรือนยอดคือเจ้าวัฏจักร นี่เยาะเย้ย เยาะเย้ยเจ้าวัฏจักร พ่อของมาร ปู่ย่าตายายของมาร มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า ไม่ดําริ มันไม่เกี่ยวกันแล้ว เอ็งไม่เกี่ยว ไม่มี ไม่ดําริถึงเจ้า จะเข้ามาใช้ดวงใจดวงนี้เป็นที่อยู่อาศัย ใช้ดวงใจดวงนี้เป็นที่ออกไปหาผลประโยชน์ไม่ได้อีกเลย ไม่มีสิทธิ์เข้ามาสู่ธรรมธาตุอันนี้อีกเลย เห็นไหม พระพุทธเจ้าถึงเยาะเย้ยมาร

ทีนี้เยาะเย้ยมาร เราจะพูดบ่อย พูดบ่อยเพราะว่าให้มันเห็นว่ามันมีอยู่จริงไง คนทําได้จริงคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะเย้ยมาร พอเย้ย มันเย้ยตามความเป็นจริง

แต่พวกเราศึกษา ศึกษาเป็นทางวิชาการก็ซาบซึ้ง ละเอียดอ่อนต่างๆ ละเอียดอ่อน เป็นการยืนยันเฉยๆ ว่าสิ่งนี้มีอยู่จริง ถ้ามีอยู่จริง ทําได้จริงนะ ฉะนั้น นี่มีอยู่จริง

แต่เวลาว่า ขณะที่ผู้ถามบอกว่า “ผมรู้สึกว่ามันลึกซึ้งมาก ในที่นี้หมายความว่า ทั้งหลายทั้งปวงจบลงที่ความคิดใช่หรือไม่”

“ทั้งหลายทั้งปวงจบลงที่ความคิด” นี่มิจฉาทิฏฐิ ทั้งหลายทั้งปวงจบลงที่ความคิด จบลงที่ความคิดนะ ความคิดมันไม่ใช่เรา เวลาเรามีความรู้สึกนึกคิด เราก็คิดของเราอย่างนี้ เวลาเรานอนหลับ เวลาเราปลอดโปร่ง เราไม่มีความคิดเลย แสดงว่าตอนนั้นไม่มีมารเนาะ เพราะจบแล้ว ความคิดจบแล้ว

เวลาเราสบายใจ เรามีความสบายใจ เราปลอดโปร่งของเรา ความคิดเราไม่มี เราปล่อยใจเราว่างๆ ไม่มีความคิดเลย นั่นน่ะมารทั้งนั้นน่ะ แต่เพราะไม่มีการประพฤติปฏิบัติ เพราะไม่มีครูบาอาจารย์

ถ้ามีครูบาอาจารย์นะ สิ่งนี้มันเป็นโลกียปัญญา มันเป็นสามัญสํานึกของมนุษย์ สามัญสํานึกของคน ฉะนั้น คนเราต้องทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบเข้ามา สงบเข้ามาแล้ว นี่สัมมาสมาธิ มันจะรู้ถึงตัวตนของมัน มันมีกําลังของมัน มันบริหารจัดการของมันได้ ถ้าบริหารจัดการของมันได้ จิตเห็นอาการของจิต ก็เห็นความคิด เห็นขันธ์ ๕ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ถ้ามันจับต้องของมันได้ มันจะมีวิปัสสนา มันจะเริ่มเป็นภาวนามยปัญญา มันจะเริ่มเข้าสู่อริยสัจ มันมีที่มาที่ไป มันต้องมีเหตุมีผล ถ้าภาวนาอย่างนี้มันจะเป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นความเห็นถูกต้อง

พอจิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง สติปัฏฐาน ๔ เห็นไหม วิปัสสนา ปฏิบัติในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ มันต้องสติปัฏฐาน ๔ โดยจิตที่มันรู้มันเห็น สติปัฏฐาน ๔ ที่จิตกระทํา มันมีการกระทํา มันมีวิปัสสนาญาณ

ไม่ใช่สติปัฏฐาน ๔ โดยจํามาไง “อ๋อ! อย่างนี้เป็นสติปัฏฐาน ๔ เป็นกาย เป็นเวทนา เป็นจิต เป็นธรรม เป็นการปฏิบัติในแนวทางสติปัฏฐาน ๔” นึกคิดเอาหมดเลย มันก็เป็นปริยัติเท่านั้นเองน่ะ นี่ไง ถ้ามันเป็นปริยัติ

“ทั้งหลายทั้งปวงจบลงด้วยความคิดใช่ไหม”

ถ้าจบแล้วก็จบ อย่างนั้นคนที่เจ้าชายนิทราเป็นพระอรหันต์ เจ้าชายนิทรามันก็ไม่มีความคิด มันนอนนิทราอยู่นั่นน่ะ ก็จะต้องไปกราบแล้ว กราบพระอรหันต์นอนตามโรงพยาบาลเยอะแยะไปหมดเลย มันไม่ใช่

“ทั้งหลายทั้งปวงจบลงด้วยความคิดใช่ไหม”

ต้องทําความสงบของใจเข้ามา แล้วใจเห็นความคิด แล้วพิจารณาแยกแยะความคิดว่า ความคิดไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ความคิด ความคิดไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ความคิด คือมันสละความคิด มันปล่อยวางความคิดได้ตามความเป็นจริง มันสละทิ้งหมดเลย แล้วมันเข้าใจตามนั้นหมดเลย แล้วมันตทังคปหาน มันปล่อยวางชั่วคราว ถ้ามันสมุจเฉทปหาน มันตัดขาดอย่างไร ตัดขาดสังโยชน์ขาดอย่างไร

เพราะเราพูดไป พูดเพื่อยืนยันกันไง เพราะคํานี้มันยืนยัน แล้วเวลาโลกเขาสอน เขาสอนไปอีกอย่างหนึ่ง อันนี้พูดถึงเรื่องของมารเนาะ ฉะนั้น กรณีนี้มันมีอยู่ในพระไตรปิฎก แล้วเวลาใครเรียนปริยัติ มันอยู่ที่ว่าจริตนิสัยคนชอบใจไม่ชอบใจ ถ้าชอบใจอย่างไร อะไรที่มันเป็นที่ฝังใจมันจะชอบของมัน ถ้าไม่ฝังใจมันก็ไม่ฝังใจ มันก็ไม่สนใจ อันนี้ประเด็นที่ว่าจริตนิสัยของคน จบ

ถาม : เรื่อง “มันคือเวรกรรมของลูกหรืออาการข้างเคียงของการนั่งสมาธิคะ”

กราบนมัสการหลวงพ่อค่ะ อาการนี้กลับมาอีกแล้วค่ะ ขอความเมตตาหลวงพ่อช่วยดูด้วยค่ะ ลูกคิดว่ามันเป็นอาการข้างเคียงหรือเปล่าคะ หรือว่ามันคือเวรกรรมของลูกคะ

ไม่ว่ามันจะคืออะไร ลูกก็จะยอมรับค่ะ ลูกจะตั้งใจภาวนาต่อไป ถ้าเป็นเวรกรรม ลูกก็จะใช้กรรมต่อไปค่ะ ถ้าไม่ใช่เป็นผลของการกระทําผิดวิธี ก็ขอความเมตตาให้หลวงพ่อช่วยแนะนําลูกด้วยนะคะ

คือตั้งแต่เริ่มนั่งสมาธินะคะ แต่ก่อนเมื่อนั่งสมาธิได้ดีเท่าไร เมื่อนอนไป อาการก็จะรุนแรงไปมากเท่านั้นค่ะ เมื่อช่วงที่ลูกหยุดนั่งสมาธิ อาการมันหายไปแล้วค่ะ แต่มาตอนนี้ลูกมาภาวนาใหม่ ถึงแม้ว่าจะไม่ได้เหมือนเดิม แต่อาการเหล่านั้นก็กลับมาอีกแล้วค่ะ มันเป็นช่วงนอนหลังจากนั่งสมาธิ ไม่ใช่ฝันค่ะ แต่ลูกก็บอกไม่ถูกว่ามันคืออะไร

เริ่มจากรู้สึกถึงกลุ่มพลังงานหนึ่งที่เกิดขึ้นช่วงหน้าและศีรษะนี้ค่ะ ที่ทําให้ตาในลูกรู้สึกตื่นขึ้นมา ถ้าลูกตั้งสติ พยายามควบคุมสถานการณ์ได้ ท่องพุทโธต่อไป มันจะเป็นการทําสมาธิ

แต่ถ้าลูกทําไม่ได้ดี อาการก็เตลิดไปเลย กลายเป็นการนอนที่ฝันร้าย มั่ว ทุกข์ทรมานแบบไม่สุขสบายค่ะ ที่ลูกว่าไม่สุขสบายเพราะคือลักษณะพลังงานนี้นะคะ มันทําให้รู้สึกเหมือนมันวืดวาบซ่าซ่านนะคะ เหมือนมานั่งสมาธิบางครั้งก็รู้สึกว่าวืดวาบ หมุนติ้ว ซึ่งมีสติอยู่ทุกอย่าง แต่เวลามันมากวนช่วงนอนหลับนี้สิคะมันแย่ แต่ลูกตั้งสติไม่ได้ดี ลูกกลัวว่าหลุดออกไปเหมือนตอนที่หัดนั่งสมาธิใหม่ๆ ค่ะ ลูกนั่งสมาธิแล้วนอน ก่อนนอนก็ท่องพุทโธ แล้วเกิดอาการขึ้น แล้วก็หลุดออกไปยืนอยู่ที่ปลายเท้าค่ะ หลวงพ่อช่วยลูกที

ตอบ : ไอ้นี่เขาเคยถามมาเมื่อก่อนนั้นทีหนึ่ง แล้วเขาถามมา ก็พูดไปเรื่อยว่า เวลาจิตเขาหลุดออกไป จิตเขามีต่างๆ ก็พยายามแก้ไขกันมาจนเป็นปกติ แล้วปกติแล้วก็หายไป แล้วนี่พอภาวนาไป มาอีกแล้ว

เวลาภาวนาไป มาอีกแล้ว มันเป็นนิสัยของคน ถ้าเป็นนิสัยของคน สิ่งต่างๆ เราจะวางให้หมด นี่มันตกใจไง เวลาภาวนาไปเห็นอาการขึ้นมาแล้วมันจะตกใจ แล้วมันจะมีอะไรวูบวาบไปหมดเลย

ถ้ามีอะไรสิ่งต่างๆ วางไว้ แล้วกําหนดพุทโธไว้ เรากําหนดพุทโธไว้ไม่ให้จิตมันออกไปรับรู้ มันอาการของจิตทั้งนั้นน่ะ อะไรจะเกิดขึ้น จิตออกไปรับรู้ มันเป็นอาการของมันไปรับรู้สิ่งต่างๆ ไปรับรู้เรื่องนั้นเรื่องนี้ เรื่องต่างๆ แล้วมันเป็นที่นิสัย นิสัยของคน ถ้ามันเริ่มสงสัย ถ้าเราสงสัยแล้วเราอยากรู้อยากเห็น นี่จิตมันหลอกแล้ว มันจะให้เราออกไปตามที่มันต้องการ

แต่ถ้าเรามีสตินะ ถ้ามันมีสติ เราต้องการบริกรรมให้อยู่กับพุทโธอย่างเดียว คือให้จิตเรามันเป็นเอกภาพ จิตเราเป็นหนึ่งเดียว อยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่มันบังคับให้อยู่กับสิ่งนั้นด้วย ไม่ใช่ว่าอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วจะปล่อยไปตามธรรมดา ปล่อยไปตามธรรมดา ธรรมชาติที่รู้มันจะรู้เรื่องนู้น รู้เรื่องอย่างอื่นบ้าง เรารู้พุทโธด้วย แล้วก็รู้อย่างอื่นเจือปนไปด้วย

ทีนี้ พุทโธๆๆ พุทโธมันเป็นคําบริกรรมเพื่อให้จิตสงบ ทีนี้คําบริกรรม จิตมันมีอาการขึ้นมามันก็ออกรับรู้สิ่งต่างๆ ออกรับรู้ไง ถ้าออกรับรู้ไป สิ่งที่รับรู้มันก็สงสัย มันอยากรู้ มันอยากรู้อยากเป็นไป

แต่ถ้าเรามีสตินะ มันยังไม่ถึงเวลา อะไรจะเกิดขึ้น วางให้หมด อยู่กับพุทโธไปเรื่อยๆ อยู่กับพุทโธไปเรื่อยๆ เพราะเรากําหนดพุทโธแล้ว พอมันปล่อยวางเข้ามา มันปล่อยวางอารมณ์ความรู้สึกต่างๆ มาอยู่กับพุทโธเฉยๆ อยู่กับพุทโธชัดๆ อยู่กับลมหายใจชัดๆ อยู่กับลมหายใจก็ได้

อยู่กับลมหายใจ อยู่กับมรณานุสติ อยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่จิตจับเป็นหนึ่งเดียว เพราะจับเป็นหนึ่งเดียว จิตมันเป็นหนึ่ง จิตเป็นหนึ่งมีกําลัง กําลังมันถึงออกรู้ไง คือสิ่งที่เราทําขึ้นมามันมีกําลัง มันเป็นความดี แต่ความดีของเรา อํานาจวาสนาของเรามีแค่นี้ พอเรามีกําลังปั๊บ มันก็แถไง ออกไปรู้นู่นรู้นี่ แล้วเราเองเราก็อยากไปรู้ เราเองเราก็มีกิเลสอยู่ เราก็มีมารอยู่ที่ว่าเราก็ออกไปรับรู้ไง รับรู้มันก็สะเทือนไปหมด

แต่ถ้าเราวางล่ะ เราพุทโธชัดๆ ไว้ มันรู้สิ่งใด รู้นั้นก็เข้าใจว่ารู้ เข้าใจ เรารู้เราเข้าใจแต่ไม่สงสัย ตอนนี้เราเคยสงสัยแล้วเราเคยตามไป เคยตามไป เดี๋ยวก็ออกรู้แล้ว หนึ่ง ฐานของกําลังมันจะเสื่อมไป เพราะสิ่งที่จะรู้ได้เพราะเราพุทโธ เราทําจิตของเราเป็นเอกภาพ มันมีกําลัง มันถึงรู้ เพราะมันถึงรู้

ฉะนั้น เพราะเราถึงรู้ มันจึงออกไปรู้ พอออกไปรู้ ไอ้ฐานนี้มันก็เสื่อมลงๆ ไอ้ความรู้นั้นมันไปแล้วนะ ที่ไปเห็นแล้ว เห็นอาการต่างๆ มันก็ชัดเจน พอจิตมันตามไป เดี๋ยวก็พร่ามัว แล้วเดี๋ยวก็จับต้นชนปลายไม่ได้ แล้วเดี๋ยวตัวเองก็งง เดี๋ยวตัวเองก็ล้มลุกคลุกคลาน

แต่ถ้าเราไม่สงสัย เราไม่ตามมันไป เราอยู่กับพุทโธ อยู่กับอานาปานสติ อยู่กับมรณานุสติ อยู่กับอะไรก็ได้ชัดๆ อยู่นี่ มันก็อยากรู้อยากเห็นนั่นน่ะ แต่ว่าเราบังคับไว้ ไม่ไป ไม่ไป มันก็พุทโธไปเรื่อย พุทโธไปเรื่อย ถ้ามีกําลังขึ้นมานะ ความสงบจะมากขึ้น

ก็เรานี่สงบเอง เรานี่สงบเอง เรานี่รู้เอง เรานี่เป็นไปเอง นี่เป็นปัจจัตตังไง ถ้าปัจจัตตัง อันนี้มันจะดีขึ้น มันไม่เสียหาย แต่ถ้าออกไปรู้มันจะเสียหาย มันจะเป็นไปกับเขา ฉะนั้น เราไม่ไปตามนั้น เรากําหนดรู้ไว้

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันมาอีกแล้ว คําถาม เห็นไหม “เวรกรรมของลูกหรือว่าอาการข้างเคียงมันคืออะไร” นี่สงสัยไปหมด

ถ้าเราสงสัย สงสัยคือนิวรณธรรม เห็นไหม วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส มันเป็นนิวรณ์ นี่เป็นนิวรณ์ มันก็เป็นความลังเล ลังเลแล้วมันก็กํ้ากึ่ง พอกํ้ากึ่ง ล้มลุกคลุกคลานหมดน่ะ

วางให้ได้ ทําให้จริงจัง วางไว้หมด ปัจจุบันนี้เราจะเอาพุทโธ เราอยู่กับพุทโธ เราจะไม่ไปสิ่งใดเลย เราทําแค่นี้ เพราะเราภาวนาเพื่อความสงบของใจ ไม่ต้องหวัง ไม่ต้องคาดหวัง เห็นไหม คาดหวังว่าเราจะเป็นอย่างนั้น เราจะเป็นอย่างนี้ ไม่ต้อง

เพราะว่าเรากําหนดพุทโธ เราใช้ภาวนาเพื่อความสงบระงับ เพื่อความสุขของเรา เพื่อความเป็นจริงไง

คนที่เขาจะไปเที่ยวไหนก็แล้วแต่ เขาจะมีข้าวของเงินทองขนาดไหนก็แล้วแต่ เขาก็ใช้แค่ปัจจัยเครื่องอาศัยในชีวิตเท่านั้นแหละ

นี่ก็เหมือนกัน เราทําความสงบของใจก็เพื่อความสุขความสงบของเรา เพื่อเป็นความจริง ให้จิตใจมันได้สัมผัส เห็นไหม ศีล สมาธิ ปัญญา เราทําแค่นี้ ไอ้สิ่งที่รับรู้ๆ มันเป็นเครื่องข้างเคียง มันเป็นสิ่งที่มันมาทีหลัง เราต้องการอริยสัจ เราต้องการพ้นจากทุกข์ เราต้องการความสงบร่มเย็นในใจ เราไม่ต้องการว่าเราจะมีทรัพย์สมบัติจะไปอวดใคร จะไปรับรู้กับใคร อันนั้นมันเรื่องปลีกย่อย มันไม่ใช่หลัก ไม่ใช่ความจริง

ความจริงมันคืออริยสัจ ความจริงมันอยู่ที่ความสงบระงับอันนี้ เราอยู่ที่ความจริงอันนี้ไง ถ้าอยู่ที่ความจริงอันนี้ มันจะมาหลอกอะไรเราไม่ได้เลย ไอ้นี่ล้มลุกคลุกคลานไปหมดเลย โดยหลักมันเป็นแบบนี้

แล้วถามหลวงพ่อมา แล้วหลวงพ่อช่วยหนูที

หลวงพ่อก็อยู่นี่ อยู่ที่นี่ ผู้ถามก็อยู่ที่บ้านของตัว แล้วจะให้ทําอย่างไรล่ะ มันต้องมีสติมีปัญญาของเรา เราต้องช่วยเหลือตัวเราเอง ถ้าเราช่วยเหลือตัวเราเอง เราทําที่นี่ เราทําประโยชน์ที่นี่ มันก็จะจบที่นี่

ฉะนั้น ถ้าจบที่นี่ ตั้งสติ ตั้งสติไว้นะ ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พุทโธ ธัมโม สังโฆ แล้วถ้ามันมีปัญหาก็ขอขมาลาโทษซะ ขอขมาลาโทษนะ แล้วเอาที่พึ่ง รัตนตรัยเป็นที่พึ่ง ที่พึ่งของเรา รัตนตรัย แก้วสารพัดนึก พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งของเรา เป็นรัตนตรัย เป็นแก้วสารพัดนึกของเรา เราเอานี่เป็นที่พึ่ง แล้วเรากําหนดที่นี่ แล้วเราหัดฝึกภาวนาของเรา ทําที่นี่ของเราได้ มันก็จะมีที่พึ่งได้

ถ้าจะว่าหลวงพ่อ หลวงพ่อเป็นที่พึ่ง

อยู่ไกลนะ อยู่ไกล แล้วเวลามันสุขมันทุกข์ มันสุขมันทุกข์ในใจ ถ้าเรามีหลักมีเกณฑ์ หาความสุขความทุกข์ในใจของเราได้ มันจะเป็นประโยชน์กับเราได้ ถ้าเป็นประโยชน์กับเราได้นะ เอาที่นี่ เห็นไหม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกในหัวใจของเรา เอวัง

ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ศึกษามานี่เป็นธรรมสาธารณะ ธรรมของเรารู้เองเห็นเอง

ปัจจัตตัง รู้จําเพาะตน รู้ในใจของเรา

ถ้ามันรู้ได้ขนาดนี้แสดงว่าเราทําของเรามา ปฏิบัติของเรามา

แล้วแต่ความสามารถของเรา อํานาจวาสนาบารมีของเรา

จริตนิสัยของเรา มีกําลังแค่ไหน

ถ้าในการปฏิบัติเราทุ่มเต็มที่เลย

แล้วถึงที่สุด เวลามันถึงที่สุดนะ เวลามันขาดนะ

อริยสัจมีหนึ่งเดียว บุคคล ๔ คู่

โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล

สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล

อนาคามิมรรค อนาคามิผล

อรหัตตมรรค อรหัตตผล

มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑

ถ้าปฏิบัติไปถึงที่สุดแล้วมันจะเป็นความจริง

ถ้าภาวนาต้องรู้อย่างนี้ นี่คือภาวนารู้

๕

ภาวนารู้

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๐ เมษายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ขอบคุณอีกครั้ง”

หลังจากหลวงพ่อตอบปัญหาครั้งที่แล้ว ก็ไปเจอนํ้าตาร่วงจากธรรมอัศจรรย์ของหลวงตาวันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๔๕ เทศน์เรื่องจิตเป็นได้หลายอย่างนักหนา เดี๋ยวว่าดี เดี๋ยวว่าชั่ว เดี๋ยวว่าสุข เดี๋ยวว่าทุกข์ เดี๋ยวว่าผ่องใส เดี๋ยวว่าเศร้าหมอง ก็เข้าใจ การวางไม่ได้วางที่สมาธิ แต่ยังทําไม่ได้ จะพยายามค่ะ

ตอบ : นี่เวลาว่าการวางไง เวลาภาวนาไป ฟังเทศน์หลวงตาไปด้วยไง นํ้าตาร่วง เวลานํ้าตาร่วงนะ เพราะว่าฟังไง ฟังเทศน์ของหลวงตา วันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๔๕ เทศน์เรื่องจิตเป็นได้หลายอย่างนักหนา เดี๋ยวว่าดี เดี๋ยวว่าชั่ว เดี๋ยวว่าสุข เดี๋ยวว่าทุกข์ เดี๋ยวว่าผ่องใส เดี๋ยวว่าเศร้าหมอง ก็เข้าใจ

ความเข้าใจ เห็นไหม พูดถึงการเข้าใจนะ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เรื่องหนึ่ง ศึกษามา ศึกษามาเพราะเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธเราต้องศึกษา เวลาเราพูดไป เขาจะบอกว่าเหมือนกับต่อต้านการศึกษา

ไม่ใช่ เวลาศึกษาก็ศึกษาปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ แต่เวลาจะปฏิบัติ การศึกษา ปริยัติ เรื่องสัญญามันต้องวางไว้ ถ้าไม่วางไว้ ตัวสัญญานั่นน่ะมันจะเป็นตัวล่อ ตัวล่อคือว่าตัวจะเป็นสัญญา ตัวเป็นประเด็นที่จะสร้างภาพ สร้างภาพให้เราล้มลุกคลุกคลานไง

การปฏิบัติมันก็แสนยากอยู่แล้ว แต่พอสัญญา สัญญาจะทําให้เราล้มลุกคลุกคลาน แต่ถ้าเราวางไว้ก่อน แล้วเราทําความจริงขึ้นมา ถ้าทําความจริงขึ้นมาก็เป็นการภาวนา ถ้าภาวนารู้นะ

เวลาฟังเทศน์หลวงพ่อแล้วไปฟังเทศน์หลวงตา นํ้าตาร่วงเลย

คําว่า “นํ้าตาร่วง” นะ เวลาหลวงตาท่านนํ้าตาร่วง นํ้าตาร่วง นํ้าตาชําระภพชําระชาติ

แต่พวกเราร้องไห้กันทุกวันน่ะ นํ้าตาสะสมภพสะสมชาติ สะสมภพสะสมชาติอย่างไร เวลาทุกข์ใจ เสียใจ ดีใจไง ร้องห่มร้องไห้กัน อู้ฮู! ปลอบกัน ปลอบใจกัน นั่นก็นํ้าตาไหลเหมือนกัน นํ้าตาร่วง นํ้าตาร่วงเพราะความโศกความเศร้า ความทุกข์ ความอาลัยอาวรณ์ ความต่างๆ นั่นก็เป็นนํ้าตาอย่างหนึ่ง นํ้าตาอย่างนี้นํ้าตาผูกมัด

แต่ถ้านํ้าตาร่วงนะ นํ้าตาร่วงของหลวงตา นํ้าตาร่วง นํ้าตาชําระภพชําระชาติ มันไปสะเทือนใจ มันสะเทือนใจ เห็นไหม พอมันไปรู้ไปเห็นตามความจริง แล้วมันต่อสู้กันด้วยปัญญา ด้วยมรรค เห็นไหม ด้วยสติชอบ สมาธิชอบ ปัญญาชอบ ความเพียรชอบ ความชอบธรรม

เวลาปฏิบัติล้มลุกคลุกคลานมามันทุกข์ยากขนาดไหน เวลามันไปรู้แจ้ง โอ๋ย! ไปรู้แจ้งนะ นํ้าตาไหลพรากเลยนะ ทําไมเราโง่ขนาดนี้ ทําไมเราโง่ขนาดนี้ เพราะไอ้ใจดวงนี้เวลามันโง่มันก็โง่ดักดานไง เวลามันมีปัญญาขึ้นมา ปัญญาเกิดจากไหนล่ะ

ปัญญาเกิดจากการภาวนารู้ ปัญญาไม่ใช่เกิดจากการศึกษารู้ ปัญญาไม่ใช่เกิดจากการค้นคว้ารู้ ปัญญาไม่ใช่การฟังแล้วรู้ แต่การฟัง การประพฤติปฏิบัติ ถ้าภาวนาแล้วมันสะเทือนใจแบบนี้ เห็นไหม ไปเจอ นํ้าตาร่วงเลย มหัศจรรย์ธรรมของหลวงตา

มหัศจรรย์ธรรมของหลวงตา แต่มันยังไม่เป็นธรรมของเราไง ถ้าเป็นธรรมของเรานะ เราต้องปฏิบัติตามความเป็นจริงของเรา ถ้าปฏิบัติตามความจริงของเรานะ

สิ่งที่ว่า เพราะว่าธรรมนี้มันเป็น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมและวินัยนี้ไว้ เป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาตามความเป็นจริง เสวยวิมุตติสุขแล้ว เสวยวิมุตติสุข เวลาเทศนาว่าการ เวลาเผยแผ่ธรรม เห็นไหม “เราเป็นพระอรหันต์ เราเป็นพระอรหันต์ เราตรัสรู้เองโดยชอบ”

แล้วพอถามว่าตรัสรู้เองโดยชอบ ชอบอย่างไรล่ะ ชอบอย่างไร ท่านก็อธิบายให้ฟังไง ธรรมวินัยเป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

อันนี้ก็เหมือนกัน เราไปฟังเทศน์หลวงตาวันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๔๕ ท่านเทศน์เรื่องจิต จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก เดี๋ยวว่าดี เดี๋ยวว่าชั่ว เดี๋ยวว่าสุข เดี๋ยวว่าทุกข์ เดี๋ยวว่าผ่องใส เดี๋ยวว่าเศร้าหมอง อันนี้เป็นอะไร อันนี้ก็เป็นประสบการณ์ตรงของหลวงตาไง นี่เป็นธรรมของท่าน เป็นวิทยานิพนธ์ของท่าน

ท่านพิจารณาของท่าน ท่านไปรู้ไปเห็นของท่านอย่างนี้ พอไปรู้ไปเห็นของท่านอย่างนี้ เพราะเวลาจิตของท่านสว่างไสว มันทะลุทะลวง ภูเขาเลากา ทะลุไปหมดเลย มันมหัศจรรย์ขนาดนี้ ทําไมจิตมันมหัศจรรย์ได้ขนาดนี้ เวลาศึกษาตํารามา ศึกษามาก็เป็นธรรมของคนอื่น ศึกษามาก็คาดหมายมา ศึกษามาก็คิดว่าจินตนาการว่ามันจะเป็นอย่างนั้น เวลาตัวเองไปเจอเข้า มันตื่นเต้น ตื่นเต้นขนาดนั้นนะ ธรรมยังเตือนเลยล่ะ สิ่งที่ว่ามันเศร้าหมอง สิ่งที่ว่ามันผ่องใส สิ่งที่มันทะลุทะลวง สิ่งที่ว่ามันเวิ้งว้าง มันเกิดจากอะไร มันเกิดจากอะไร ที่เกิดมันอยู่ไหน มีสติกลับมาไง กลับมา มันเกิดจากภพจากชาติ มันเกิดจากผู้รู้ จากผู้รู้ ท่านก็ย้อนกลับของท่าน นี่เป็นประสบการณ์ของท่าน นี่เป็นความจริงของท่าน

เราไปฟังธรรมของหลวงตาไง ท่านก็เอาความจริงของท่าน เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติมาแล้ว ท่านก็เอาประสบการณ์ เอาความจริงในใจมาตีแผ่ให้เราฟัง พอตีแผ่ให้เราฟัง เราฟังธรรมๆ เห็นไหม เวลาเรานั่งปฏิบัติ เรานั่งฟังเทศน์ไปด้วย นี่ชุบมือเปิบ

สิ่งนั้นมันเป็นประสบการณ์ตรงของครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติมา ท่านก็เอาความจริงในใจของท่าน เอามาตีแผ่ให้เราฟัง เอาความจริงในหัวใจของท่านน่ะ แล้วมันก็ใจดวงหนึ่งสู่ใจดวงหนึ่งไง ใจของครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงมีเหตุมีผล

แต่ของเรา อย่างเรา เราศึกษาค้นคว้ามา เราฟังเทศน์มามากมายเลย เราจําได้หมดเลย ครูบาอาจารย์องค์ไหนเทศน์ เราก็จําได้ แล้วเราก็มาพูดต่อ เห็นไหม มันไม่มีความจริงในใจของเรา ถ้ามันไม่มีความจริงในใจของเรา เวลาเราพูดไป ถ้าเราพูดไป ถ้าโยมฟังเรานะ เราก็ อืม! โยมเชื่อถือเรา ถ้าโยมถามปัญหาขึ้นมาให้เราขยายความ เราจะจนเลย แล้วทําอย่างไรล่ะ อ้าว! ก็เราจําของเขามา เราฟังของเขามา แล้วเราไม่มีความจริงในหัวใจ

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่มีความจริงในหัวใจนะ ท่านเอาความจริงของท่านมาตีแผ่ แล้วถ้ามีใครถามนะ ท่านยิ่งชอบใจมากเลย เพราะอะไร เพราะถ้ามีคนถามแสดงว่าสะดุดใจเขา สะดุดใจเขาแล้ว สะดุดใจเขาก็เหมือนกับเข้าเป้าแล้ว เพราะอะไร เพราะกิเลสมันอยู่ในใจของสัตว์โลกใช่ไหม แล้วเวลาเทศนาว่าการไปมันสะเทือนในหัวใจ มันก็สะเทือนกิเลสใช่ไหม ถ้าพอมันสะเทือนกิเลส เพราะเขาถึงได้ถามมา เพราะเขาสงสัยเขาถึงถามมา

แต่ถ้าเขาไม่สะเทือนใจเขาเลย เข้าหูซ้ายทะลุหูขวา มันก็ไป ฟังแล้ว เออ! ฟังธรรมเอาบุญ นั่งฟังเทศน์แล้วสัปหงกนะ โอ๋ย! สัปหงกเลยนะ พอจบก็สาธุ โอ๋ย! บุญเต็มเลย นี่มันไม่เข้าใจ มันไม่สะเทือนใจ

แต่ถ้ามันสะเทือนใจนะ เดี๋ยวนะ เดี๋ยวให้จบก่อน จบจะถามเลย ไอ้นั่นเป็นอย่างไร ไอ้นี่เป็นอย่างไรนะ พอถามมา ครูบาอาจารย์ท่านชอบนะ แสดงว่าท่านทําแล้วได้ประโยชน์ไง ท่านทําแล้วได้ประโยชน์ ถ้ามีคุณธรรมนะ ความเป็นจริงในใจมันจะเป็นแบบนั้น

แต่ถ้าเรา เราก็ฟังมาเหมือนกัน เราก็จํามาหมดเลย เราก็พูดไปตามเทปไง มันก็ได้แง่เดียว ถามมานี่ ถามมาก็เปิดเทปซํ้า เปิดเทปซํ้าก็พูดคําเก่านั่นแหละ มันขยายความไม่ได้ มันขยายความ มันย่อความ มันพลิกแพลงไม่ได้

ถ้ามันพลิกแพลงได้ เห็นไหม เพราะครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติมาท่านจะมีของจริงของท่าน ท่านพลิกแพลงได้ ท่านบอกแง่มุมเราได้ คําถามคําเดียวนั่นน่ะ ตอบได้ร้อยแปดพันเก้า ร้อยสันพันคม จะพลิกซ้ายพลิกขวา พลิกได้ทุกแง่มุมเลย ประเด็นนั้นน่ะ เวลาปฏิบัติกัน ถ้าเราเข้าไม่ได้ เราเข้าทางไม่ถูก ก็เอาประเด็นนี้ตั้ง แล้วหาทางเข้าให้ได้ ถ้าเข้าได้แล้วมันเป็นไป

นี่ฟังเทศน์ ฟังเทศน์กรรมฐานมันมีประโยชน์ตรงนี้ไง หลวงตาท่านถึงบอกว่า การปฏิบัติของเรา ฟังเทศน์ต่อหน้าผู้รู้เป็นอันดับหนึ่ง

แล้วเวลาถ้าไม่มีผู้รู้จะเทศน์ให้เราฟัง เราต้องไปนั่งปฏิบัติเอง พยายามทําให้ธรรมเกิด เราจะฟังเทศน์ในหัวใจของเราเลย ถ้าหัวใจของเรานะ มันทุกข์มันยาก มันเศร้าหมอง มันดิ้นรน นี่เทศน์แล้ว แต่เทศน์อันนี้ อู้ฮู! มันเป็นนํ้ากรด มีแต่เจ็บปวดแสบร้อน แต่ถ้าพุทโธๆๆ ถ้ามันสงบลงนะ มันร่มเย็น รสของธรรมเกิดแล้ว “รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง” มันสุข มันสงบ มันระงับ มันเวิ้งว้าง

เวลาเวิ้งว้างนะ มันสงบ เวลามันสงบ มันมีความสุข มันหนึ่งเดียว หนึ่งเดียว จิตมันดิ่ง ไม่รับรู้อะไรเลย โลกนี้มีก็เป็นเรื่องของเขา ฉะนั้น เรื่องของเรา เราอยู่ของเราโดยเอกเทศเลย มีความสุขของมัน นี่เวลาถ้ามันเป็นความจริง ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์เทศน์ เราจะฟังเทศน์ของเราเอง

ถ้าเทศน์ของเรา ถ้ามันทุกข์มันยาก เราทุกข์ยาก เราก็พุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิต่อสู้กับมัน ต่อสู้กับมัน ต่อสู้กับการประพฤติปฏิบัติ มันต้องมีเหตุมีผล “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ”

ถ้าเราจํามา เราฟังมา มันไม่มีเหตุ มันไม่มีเหตุก็จํามา ธรรมทั้งดุ้นไง ธรรมทั้งดุ้นก็จําของเขามา จําของเขามาก็ปริยัติ จํามาทําไม จํามาให้ปฏิบัติ

ถ้าเราปฏิบัติขึ้นมา นี่ภาวนารู้ นํ้าตาร่วง ขณะที่นํ้าตาร่วงเพราะฟังธรรม เพราะอยู่ใกล้ชิดครูบาอาจารย์ ถึงได้บอกว่า “เวลามันวางได้มันก็เข้าใจ มันก็วาง วางได้ แต่ไม่ได้วางที่สมาธิ สมาธิยังทําไม่ได้” นี่มันซื่อสัตย์ ถ้าเราวางได้ เราปล่อยวางได้ นํ้าตาร่วงนํ้าตาไหลเลย

แต่ถ้ากิเลสมันครอบงํานะ นํ้าตาร่วงนํ้าตาไหลครบองค์ประกอบเหมือนหลวงตาเปี๊ยะเลย หลวงตาท่านก็พิจารณาเหมือนกัน แล้วท่านก็ซาบซึ้งของท่าน ท่านนํ้าตาร่วงนํ้าตาไหล ท่านซาบซึ้งของท่าน เรานี่เป็นเหมือนท่านเปี๊ยะเลย นี่ถ้าเราเข้าข้างตัวเองนะ เราบรรลุธรรมแล้ว เราว่ามีความเข้าใจแล้ว เพราะอะไร เพราะมันมีองค์ประกอบครบ องค์ประกอบของหลวงตาที่ท่านทํามาครบ

แต่ของเรา เราฟังธรรมของเรา เห็นไหม นํ้าตาร่วง อัศจรรย์ธรรมของหลวงตามาก แต่คําถามเขาเขียนมาแล้ว แต่มันไม่ได้วางด้วยสมาธิ นี่มีความสงสัย มันไม่ได้วางด้วยสมาธิ เพราะจิตมันไม่วางเป็นสมาธิแล้วเกิดภาวนามยปัญญา

ถ้าเกิดภาวนามยปัญญา เวลาพิจารณาไปแล้วเกิดภาวนามยปัญญาเพราะจิตมันสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม

เห็นจิต เห็นไหม จิตที่ว่าจิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก มันเป็นทั้งดี เป็นทั้งชั่ว เป็นทั้งสุข เป็นทั้งทุกข์ ทั้งผ่องใส ทั้งเศร้าหมอง

เห็นไหม กาย เวทนา จิต ธรรม จิต พิจารณาจิต นี่มันพิจารณาของมันไป ถ้ามันพิจารณาของมันไป มันพิจารณาของมันแล้วมันปล่อยวาง มันปล่อย ถ้ามันมีกําลังมันก็ปล่อย มันปล่อย มันมีความสุข มีความสุขมาก แต่ความสุขอันนี้มันปล่อยวาง มันปล่อยวางชั่วคราว เดี๋ยวมันก็เกิดอีก คําว่า “เกิดอีก” คือมันยังมีอยู่ไง มันยังมีอยู่ มันยังปฏิบัติไม่ถึงที่สุด มันยังไม่สมุจเฉท มันยังไม่จบสิ้นกระบวนการของมัน ซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ

ไอ้คําว่า “ซํ้าแล้วซํ้าเล่า” คนปฏิบัติแล้วมันมีรสมีชาติ มันมีความสุขไปแล้ว พอไปเริ่มต้นทําเหตุ เริ่มต้นต้องอาบเหงื่อต่างนํ้า มันไม่อยากทํา มันแหยง มันขี้เกียจ แล้วมันก็อ้าง อ้างว่ารู้แล้ว ก็มันปล่อยวางแล้ว นํ้าตาไหลแล้ว นํ้าตาร่วงแล้ว แต่นั่นเป็นของชั่วคราว

ของชั่วคราวแล้วเราต้องทําซํ้าทําซาก ทําซํ้าทําซากให้มันชัดเจนขึ้น ให้มันทะลุทะลวงมากขึ้น ให้มันปล่อยวางมากขึ้น มันจะมีความสุขมากขึ้น ทําแล้วทําเล่าจนถึงที่สุดนะ เวลามันขาด นั่นมันไปอีกเรื่องหนึ่งเลย เวลามันขาด มันจะเห็นตามความเป็นจริงของมัน ถ้ามันขาดอย่างนั้นน่ะ อันนั้นเป็นความจริง ภาวนารู้ นี่พูดถึงว่าภาวนารู้ เราภาวนาของเรา แล้วเราทําจริงของเรา

ฉะนั้น สิ่งที่เราแยกแยะ พอแยกแยะขึ้นไป เห็นไหม เหมือนเราทํางาน เราจะมีความรู้มากขนาดไหน ทํางานได้มากน้อยขนาดไหน นั่นคือผลงานของเรา เราซื่อสัตย์กับผลงานของเรา เพราะมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นสัมมาทิฏฐิ ความเห็นถูกต้องดีงาม

แต่ถ้ามันมิจฉาทิฏฐิ มันมีความเห็นผิดต่างๆ มันจะพยายามทํางานได้เท่านี้ แต่ผลตอบแทนได้มากเท่านั้น มันขยายความไปเรื่อยๆ แล้วมันจริงไหม มันไม่จริง พอมันไม่จริงปั๊บ เดี๋ยวมันก็เสื่อม แต่ขณะเป็นความจริงมันก็ยังเสื่อม ยังถดถอยเหมือนกัน ถดถอย เราก็ต้องทําขึ้นไปๆ เพราะแก่นของกิเลสไง กิเลสนี้ แก่นกิเลสมันเหนียวแน่นนัก ต้องพยายามของเรา มีการกระทําของเรา

ทําไปๆ มันจะมีประสบการณ์ มันจะมีความจริงในใจขึ้นมา ถ้าในใจขึ้นมา มีในใจขึ้นมามันจะเป็นประโยชน์ เป็นความจริงในภาคปฏิบัติ

ภาวนารู้ มันรู้ตามความเป็นจริง ถ้ารู้ตามความเป็นจริง มันพูดได้ตามความเป็นจริง แล้วครูบาอาจารย์ที่ปฏิบัติมาแล้วท่านฟังท่านก็เข้าใจ

ถ้าเราเข้าใจของเราเอง เราเข้าใจว่ามันเป็นมรรคเป็นผล มันองค์ประกอบครบ พิจารณาจิต ฟังแล้วพิจารณาตาม มันเศร้า มันวางได้ แต่มันไม่วางด้วยสมาธินะ วางได้แล้วมันซาบซึ้ง นํ้าตาไหล เห็นไหม เราอ้าง เราอ้าง อ้างเล่ห์ว่ามันเป็นองค์ประกอบครบ

องค์ประกอบนี้เป็นวัตถุ แต่นามธรรม กิเลสที่ละเอียด สิ่งที่เป็นทิฏฐิมานะมันไม่ครบ มันไม่สํารอก มันไม่สมุจเฉทจริง ถ้าไม่สมุจเฉทจริง เราต้องทําให้มากขึ้น ทําให้เป็นจริงมากขึ้น ถ้ามากขึ้น มันก็เป็นประโยชน์กับเราในแนวทางปฏิบัติเนาะ

นี่พูดถึงว่า ปฏิบัติแล้วนํ้าตาร่วง มหัศจรรย์ในธรรมของหลวงตามาก แล้วเราก็ทําของเราต่อเนื่องไป

ถาม : เรื่อง “สงสัยในการภาวนา”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ผมมีข้อสงสัยขอถามหลวงพ่อดังนี้ครับ

๑. เมื่อเราแยกแยะจนเห็นความอยากที่มากับความคิดเราแล้ว เราจะแก้ไขความอยากนี้ได้อย่างไรครับ

๒. อาการปล่อยวางชั่วคราวในแต่ละครั้งจะมีความหนักเบาเท่ากันทุกครั้งหรือเปล่าครับ เพราะผมสังเกตเห็นว่า บางครั้งก็รุนแรงชัดเจน แต่บางครั้งก็เพียงแต่อารมณ์สลายวูบลงเท่านั้น จนผมเกิดความสงสัยว่า ตัวสุขที่เกิดตามหลังมานั้นมันเป็นความสุขที่เกิดจากสมถะหรือว่าเป็นตัววิปัสสนากันแน่ครับ

๓. บางครั้งเมื่อผมจับอารมณ์ความรู้สึกเกิดได้ และเพียงรับรู้ว่าเวทนาเกิดขึ้น แต่เพียงเท่านั้น อารมณ์ของผมก็สลายตัวลงแล้ว ผมจึงเกิดความสงสัยว่า ทําไมทั้งๆ ที่ผมยังไม่ได้พิจารณาต่อเหมือนกับทุกครั้ง แต่ความรู้สึกของผมมันกลับสลายตัวลงได้ครับ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : อันนี้เขาถามมาบ่อยครั้งมาก เมื่อก่อนถามมาต่อเนื่องยาวมาก ฉะนั้น เขาปฏิบัติ เราจะตอบปัญหา ถ้าตอบปัญหาก็บอกว่า เวลาปัญหาบางทีก็ไม่ตอบ ไอ้นี่ปัญหาไม่มีสิ่งใดเลย แหม! ทําไมตอบ ตอบแล้วตอบอีก

ปัญหานี้เพราะเขาปฏิบัติแล้วมันมีเหตุมีผลไง ฉะนั้น มันมีเหตุมีผล เราจะตอบ ตอบตามข้อเท็จจริง อย่างเช่นข้อที่ ๑

“๑. เมื่อเราแยกแยะจนเห็นความอยากที่มากับความคิดของเราแล้ว เราจะแก้ไขความอยากนั้นอย่างไรครับ”

คนปฏิบัติแบบนี้ เวลาเราปฏิบัติ เราก็หวังผล เราอยากได้ผลนั้น พออยากได้ผลนั้น เราไม่รู้จักกิเลส ไม่รู้จักธรรมโดยความชัดเจน เราว่ากิเลสมันคือความอยาก กิเลสคือมันคือความชั่ว กิเลสคือความไม่ดี กิเลสคือตัณหาความทะยานอยาก เดี๋ยวผลักไส นี่คือกิเลส

ฉะนั้น พอกิเลสปั๊บ พอบอกว่าสิ่งนั้นเป็นความอยาก เราก็อยากละกิเลส ทุกคนนะ อยากละกิเลส เพราะกิเลสเป็นแบบ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้บอกกิเลสคือธรรมฝ่ายอกุศล ธรรมฝ่ายที่ทําให้เราล้มลุกคลุกคลาน

ฉะนั้น ความอยากๆ มันก็ว่าเป็นกิเลสอันหนึ่ง ถ้าเป็นกิเลสอันหนึ่ง เราจะละมันอย่างไร เราจะละกิเลสอย่างไร ถ้าละกิเลสอย่างไร เราจะไปละที่ตัวกิเลส กิเลสเป็นนามธรรม กิเลสมันเป็นชื่อ กิเลสนี่คือชื่อของกิเลส แล้วเราจะไปละมันตรงไหน ละที่ชื่อมัน แล้วตัวมันอยู่ที่ไหน

ฉะนั้นบอกว่า “เมื่อเราแยกแยะจนเห็นความอยากที่มันมากับความคิดเราแล้ว เราจะแก้ไขความอยากนั้นอย่างไรครับ”

แก้ไขความอยาก ความอยากก็คือความอยากไง ความอยากมันเกิดจากอะไรล่ะ ความอยากมันเกิดจากความไม่รู้ ความอยากมันเกิดจากความไม่เข้าใจ ความอยากมันเกิดจากเรามีอวิชชา เกิดจากความโง่ของเรา ถ้าความอยากเกิดจากความโง่ของเรา แล้วเราจะไปละความอยาก เราละที่ไหนล่ะ

บางคนบอกว่าละสังโยชน์ๆ แล้วสังโยชน์มันอยู่ที่ไหนล่ะ ก็ขึ้นไปถึงยอดก็ตัดสังโยชน์ทิ้งเลย มันก็จบ

ก็ชื่อของมัน แล้วตัวมันอยู่ไหนล่ะ ถ้าเรายังปฏิบัติไม่ถึงที่ เรายังไม่เห็นมัน เราจะไม่รู้ว่าตัวมันเป็นแบบใด

นี่ก็เหมือนกัน ถามว่า เราแยกแยะจนเห็นความอยากที่มากับความคิดแล้ว เห็นความอยาก

นั่นน่ะคือตัวกิเลส ความอยากที่มากับความคิด เพราะเราพิจารณาความคิด เราพิจารณาปัญญาอบรมสมาธิ เราพิจารณาด้วยปัญญา พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิตด้วยปัญญา ถ้าด้วยปัญญา เริ่มต้นมันก็เป็นสมถะ สมถะ ถ้ามันพิจารณาไปแล้ว ถ้ามันปล่อย มันเห็นว่าความคิดกับความอยากมันไม่ใช่อันเดียวกัน แล้วเราจะฆ่าความอยากได้อย่างไรล่ะ

มันต้องจิตถ้ามันสงบเข้ามาแล้วมันก็จะจับสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ แล้วพิจารณาตรงนั้นน่ะ พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม พิจารณาตรงนี้ พิจารณาเข้าไปๆ พอพิจารณาแล้วมันก็ปล่อย พิจารณาแล้วมันก็ทําลายๆ

พอทําลาย ทําลายก็ทําลายกิเลส ทําลายกิเลส กิเลสก็คือความอยาก ความอยากได้ อยากมี อยากเป็น มันก็เป็นกิเลส ชื่อก็คือกิเลส แต่ถ้าชื่อกิเลส เหมือนกับสารเคมี สารเคมี เคมีอย่างนี้มันปฏิกิริยาเป็นอย่างนี้ แล้วมันผสมกับอะไรล่ะ มันมีส่วนผสมสิ่งใด มันผสมสิ่งใดมันก็เกิดปฏิกิริยาเคมีต่อเนื่องไป

นี่ก็เหมือนกัน ความอยาก ความอยากมันเป็นอะไร แล้วเราจะแก้ความอยากอย่างใด แล้วความอยากมันอยู่ที่ไหน

มันเป็นความรู้สึกทั้งนั้น ฉะนั้น ทําความสงบของใจเข้ามา แล้วพิจารณาต่อเนื่องไป พิจารณาต่อเนื่องแยกแยะไป แยกแยะครั้งแล้วครั้งเล่า แยกแยะครั้งแล้วครั้งเล่า การพิจารณาก็พิจารณาลงสติปัฏฐาน ๔ ตรงนี้ หลักมันอยู่ตรงนี้

พิจารณาสติปัฏฐาน ๔ เพราะว่าความรู้สึก อารมณ์ความรู้สึกมันเกิดจากอะไร แล้วสิ่งที่มันเกี่ยวเนื่องต่อไปมันคืออะไร ถ้ามันคืออะไร จับตรงนี้

แต่เราจะเอาที่ผลไง เอาที่ว่าไปถึงก็จับความอยากมาเลย แล้วก็ฆ่ามันเลย แล้วก็จบเลย แล้วไปจับที่ไหนล่ะ จับไม่ได้ ไม่เห็นมัน เออ! แล้วมันอยู่ที่ไหนล่ะ แล้วถ้าไม่เห็นมัน ทําอย่างไรต่อ ทําอย่างไรต่อ นี่ไง แล้วทําอย่างไรต่อ อ้าว! ทําอย่างไรต่อ ทําอย่างไรต่อ

ก็กลับมากาย กลับมาเวทนา กลับมาจิต กลับมาธรรมไง กลับมาที่นี่ กลับมาเห็นกาย พิจารณากายซํ้า เพราะพิจารณากายมันก็เป็นไตรลักษณ์ มันก็ปล่อย ปล่อยมันก็มีความสุข ความสุข ถ้าจิตมันมีกําลัง จับอีก มันก็มีอีก เพราะมันยังไม่สมุจเฉท จับซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ การพิจารณาซํ้าอย่างนี้

มีคนถาม เราอ่านปัญหาถามตอบของหลวงตาเยอะมาก เวลาคนถามปัญหาไป ท่านจะบอกว่าให้ทําซํ้าๆๆ ก็ตรงนี้ แต่ท่านคงเบื่อมากกว่าเรา เพราะท่านตอบปัญหามาตั้งแต่หนุ่มจนแก่ อายุ ๙๐ กว่า เกือบ ๑๐๐ ตอบทุกวันน่ะ แล้วไอ้คนถามก็ถามปัญหาเดิม อริยสัจก็คืออันนี้แหละ แต่คนถามมันเปลี่ยนหน้ามา แล้วถามแล้วถามเล่า มันก็ตอบซํ้าๆ ก็เหมือนกับคําตอบ เพราะคนรู้จริงก็ตอบอย่างนั้น ให้ซํ้าลงไป

เวลาเขาถามปัญหา หลวงตาว่าถูกไหม

ถูก

แล้วทําอย่างไรต่อ ทําอย่างไรต่อ

ซํ้าสิ ซํ้า

นี่ไง ซํ้าก็กลับมาพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม

เราก็จะคัดค้านว่า อ้าว! ก็พิจารณาแล้ว พิจารณาแล้วมันปล่อยวางแล้ว มันรู้แล้ว

มันก็เหมือนเด็ก เด็กมันบอกมันทําแล้ว เรากินข้าวเสร็จแล้ว เราล้างถ้วยล้างจานใช่ไหม ผู้ใหญ่ก็ล้าง เด็กก็ล้าง เด็กมันก็ล้างของมัน แต่เด็กมันทํากับข้าวไม่เป็นนะ เด็กมันอาศัยแม่มันทําให้กิน แต่ผู้ใหญ่มันทํากับข้าวกินเอง ทํากินเองด้วย ทําเลี้ยงลูกด้วย ทําเลี้ยงแขกที่มาบ้านด้วย

นี่ไง ทําแล้วไง ก็ทําแล้ว ก็ล้างถ้วยล้างจานแล้ว ล้างถ้วยล้างจานแล้ว แต่เอ็งทําอาหารไม่เป็น เอ็งหาวัตถุดิบไม่เป็น เอ็งต้องหาวัตถุดิบมาแล้วทําอาหาร ให้มีความชํานาญ ซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ ในกาย ในเวทนา ในจิต ในธรรม

นี่พูดถึงว่า “แล้วจะแก้ไขความอยากอย่างใด”

ไปแก้ไขความอยาก มันก็ต้องไปแดนประหารของเรือนจํา จับนักโทษไปประหารยิงเป้า จบ ไอ้นักโทษประหารนั่นน่ะมันโดนพิพากษาประหารชีวิตแล้ว มันไปรอการประหารอยู่ในแดนประหาร

ไอ้นั่นเป็นนักโทษประหาร กิเลสมันไม่ยอมให้ใครเห็นหน้ามัน กิเลสมันไม่ยอมให้ใครจับตัวมัน กิเลสมันปลิ้นปล้อนหลอกลวงให้เราเห็นดีคล้อยตามมันอยู่ในใจของเรา พิจารณาขนาดไหน มันปล่อยวางขนาดไหน ถ้ามันยังไม่ถึงที่สุด มันสลบไปเฉยๆ เดี๋ยวมันฟื้นมา มันจะมีเล่ห์กลมากกว่านี้ การต่อสู้กับกิเลส มันมีเล่ห์มีกลของมัน เล่ห์เหลี่ยมมันมีอีกมหาศาล

เราทําแบบวิทยาศาสตร์ไง ที่ว่า ทําแล้ว รู้แล้ว อย่างนี้ต้องเป็นแบบนี้ไง

ดูสิ ดูอย่างนี้ ในปัจจุบันนี้ ทางการฝ่ายปกครองเขาบอกว่า กฎหมายมันล้าหลัง กฎหมายไม่ทันสังคม กฎหมายไม่สามารถ

นี่ไง เหมือนกัน ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ล้าหลังหรอก ทันสมัยตลอดเวลา แต่กิเลสมันพลิกแพลงมากขึ้น เดี๋ยวนี้เพราะคนมันมีการศึกษามากขึ้น คนมันฉลาดขึ้น มันบอกมันเข้าใจธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเข้าใจทุกอย่างเลย มันให้ใบประกาศวันละ ๕ ใบ ๕ ใบ แต่กิเลสไม่เคยถลอกเลย กิเลสไม่รู้สึกอะไรเลย เห็นไหม ไอ้นี่ไปเสริมกิเลส

นี่พูดถึงว่า จะฆ่าความอยากอย่างใด

เพราะทุกคนจะถามปัญหาอย่างนี้ ก็บอกมาสิ ทําอย่างใด แล้วจะทําให้จบเลย ก็บอกมาสิ เห็นไหม เรายิ่งรู้โจทย์ยิ่งปฏิบัติยากขึ้น คนเรานะ เราไม่รู้ว่าเราเป็นโรคสิ่งใด เวลาออกกําลังกาย ร่างกายมันฟื้นฟูตัวมันเองจนโรคนั้นหายไปได้ แต่พอเราไปตรวจว่าเราเจอโรคอะไร จิตใจเราตกหมดเลย เราจะทุกข์ยากหมดเลย

นี่เหมือนกัน ไปรู้ว่าไอ้นั่นเป็นไอ้นี่ ไอ้นี่เป็นอย่างนั้น ปฏิบัติไม่ได้เลย ปฏิบัติไปมันรู้ทันหมด ปฏิบัติไป มันบอกเลย เหมือนต้อนวัวเข้าคอกเลย มานี่ๆ เข้าคอก มานี่ เข้าคอกเสร็จแล้ววางยาสลบ สลบเลย มัดเอาไว้นั่นเลย แล้วไปไหนไม่รอด

แต่ถ้าวางเอาไว้ เราเป็นเสรีชน จิตใจของเราเป็นเสรีชน ทําให้มันสงบเข้ามาตามความเป็นจริง แล้วพิจารณาตามความเป็นจริงของมันไป ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่สัตว์ให้กิเลสมันมัดไว้ แล้วพิจารณาตามที่กิเลสมันบอก แล้วบอกนี่คือตัณหาความทะยานอยาก นี่คือกิเลส นี่คือความอยาก แล้วจะฆ่ามันๆ

ปล่อยเป็นปัจจุบัน เป็นเสรีชน ทําจิตให้สงบเข้ามา ให้มีกําลัง แล้วพยายามจับกาย จับเวทนา จับจิต จับธรรม สติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง แล้ววิปัสสนาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ ถ้าพิจารณาไปแล้วมันไม่ปล่อย มันไม่มีกําลังก็กลับมาอีก กลับมาทําความสงบ แล้วไปทําต่อเนื่องไป ทําต่อเนื่องอย่างนี้ ก้าวเดินไปอย่างนี้

วิธีการที่เราจะละความอยาก แก้ไข เห็นความอยากมากับความคิด แล้วแก้ไขความอยากนี้ได้อย่างไร

ก็สู้มัน ต่อสู้มันอย่างที่ได้อธิบายมานี้

“๒. อาการปล่อยวางชั่วคราวในแต่ละครั้งจะมีความหนักเบาเท่ากันทุกครั้งหรือเปล่าครับ เพราะผมสังเกตว่า บางครั้งก็รุนแรงชัดเจน บางครั้งก็เพียงแต่อารมณ์สลายวูบลงเท่านั้น จนเกิดความสงสัยว่า ความสุขที่เกิดตามมานี้มันจะเป็นความสุขที่เกิดจากสมถะหรือวิปัสสนา”

ความหนักเบาจะไม่มีทางเหมือนกัน ถ้าเหมือนกันมันก็เป็นสัญญาน่ะสิ ถ้าปฏิบัติเริ่มต้น บางทีเราพิจารณาไปแล้วมันจะปล่อยวางโดยที่ว่าถ้ากําลังมันเกือบจะสุดกําลังแล้วมันก็ปล่อยเบาๆ

แต่ถ้ากําลังมันเข้มแข็งขึ้นมา เวลามันปล่อยมันเหมือนเราฟัน เราฟันวัตถุสิ่งใดด้วยมีดของเรา ถ้ามันคมกล้า มันฟันขาดฉับไปเลย บางทีฟันแล้วมันไม่ขาด ฟันแล้วมันสะเทือน ต้องฟัน ๒ ครั้ง ๓ ครั้ง นี่มันอยู่ที่กําลัง อยู่ที่ปัจจุบัน อยู่ที่ปัญญาที่ปัจจุบันนั้นมันสมดุลไม่สมดุล

ถ้ามันสมดุลนะ เวลามันรุนแรง รุนแรงนี่ลงหนักเลย ถ้าบางทีมันลงโดยความแผ่วเบา บางทีมันจะลง จะลง ยังไม่ลง ต่อสู้ ขยับกันจนลง เห็นไหม ความหนักเบาไม่มีเหมือนกัน ถ้าเหมือนกันนี่สัญญาทั้งนั้น

ถ้ามันผ่านไปแล้ว สิ่งที่พิจารณาไปแล้ว มันเคยปล่อยวางแล้วก็ปล่อยวางมันไป แต่ถ้าเวลาเราพิจารณาของเราไป ซํ้าแล้วซํ้าเล่า อย่างที่ว่า เวลามันปล่อยวางมันไม่เท่ากันทุกหนไป

ดูสิ อาหารการกิน อาหารมื้อแรกอร่อยมาก พอมื้อต่อๆ ไปชักชินชาแล้ว ถึงจะคุณภาพดีกว่าด้วย แต่กลับไม่อร่อยเหมือนมื้อแรก เหมือนกับเรานะ บางทีเราทุกข์ยาก ยากจนมาก ถ้ามีอาหารรสชาติโดยพื้นๆ แต่ด้วยความทุกข์ความยาก ความหิวกระหาย รสชาติมันจะฝังใจ มันจะมีความเอร็ดอร่อยจนชาตินี้ก็ลืมไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าครั้งแรกที่มันรู้ของมัน อันนี้จะฝังใจ แล้วครั้งต่อไป อาหารนี้ดีขนาดไหนนะ มันก็ไม่อร่อยเหมือนตอนที่เราทุกข์เรายาก เราจวนจะเสียชีวิต แล้วเราได้อาหารประทังชีวิต อันนั้นจะฝังใจมาก ปัจจุบันๆ ไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “การปล่อยวางแต่ละคราวจะมีนํ้าหนักเหมือนกันทุกคราวไหม”

ไม่

“บางครั้งรุนแรงชัดเจน แต่บางครั้งที่เป็นก็สลายวูบไปเท่านั้น จนเกิดความสงสัยว่า สุขที่เกิดขึ้นตามหลังมานั้นมันเป็นสุขที่เกิดจากสมถะหรือเกิดจากวิปัสสนา”

อันนี้เรารู้ว่ามันเป็นไปจากเรานี่แหละ เพราะเรายืนยันไง เรายืนยันกับที่บอกว่า ต้องเป็นนามรูป ไม่ต้องทําสมาธิ เราถึงบอกว่า สุขในสมถะกับสุขในวิปัสสนาแตกต่างกัน

ถ้าเขาบอกว่าเขาใช้ปัญญาของเขาไป เขาใช้ปัญญาของเขารู้ตัวทั่วพร้อมหมดแล้ว มันเป็นวิปัสสนาๆ มันเป็นไปไม่ได้ อย่างมากก็เป็นสมถะ เป็นสมถะเพราะมันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ แล้วถ้ามันปล่อยวางขึ้นมา ปล่อยวาง สุขในสมถะ มันการปล่อยวาง ปล่อยวางเพราะว่าเราแบกหามของหนักมา แล้วเราวางลงแล้วมีความสุขเท่านั้นน่ะ

แต่เราแบกหามของหนักมา เราไปถึงแล้ว เราวางลงแล้ว เราได้เอาของหนักนั้นได้ทําเป็นสินค้า ได้ซื้อขายแลกเปลี่ยนไป เราจะได้ผลตอบแทนมา เห็นไหม มันได้ทั้งการวางของความหนักนั้น มันเอาของหนักนั้นออกไปพิจารณาด้วยวิปัสสนาแล้ว มันจะได้ผลตอบแทนมาเป็นผลประโยชน์อีกชั้นหนึ่ง

ฉะนั้น เวลาความสุขที่เกิดจากวิปัสสนามันถึงลึกซึ้งกว่ากัน ไอ้คํานี้มันเป็นคําพูดเราเอง แล้วก็กลับมาถามอันนี้ กลับมาถามนะว่า “จนไม่รู้ว่าความสุขที่เกิดนี้เกิดจากสมถะหรือว่าวิปัสสนา”

เกิดจากสมถะก็มีความสุข สมถะคือการพักผ่อน สมถะคือมาพักหัวใจให้มีกําลัง ความสุขอันนี้มันก็เป็นสุขในสมาธิ ถ้าสุขในสมาธิแล้วมันก็มีความสงสัย มันออกจากสมาธิมาก็มีความสงสัย เอ๊! เราทําเมื่อกี้มันถูกต้องไม่ถูกต้อง ทําเมื่อกี้ไปมีความสุขแล้ว มันสะอาดบริสุทธิ์หรือยัง

แต่ถ้าเป็นวิปัสสนานะ เวลามันจับสิ่งใดได้ มันเป็นสมาธิแล้ว มีความสุขแล้ว แล้วจับกาย จับเวทนา จับจิต จับธรรมตามความเป็นจริง สติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง แล้วถ้าวิปัสสนาไป ถ้ามันไม่ปล่อยนะ ก็แค่นี้ แล้วมันก็เสื่อมออกมา ถอยออกมา มาทําสมาธิต่อ

แต่ถ้าเวลาพิจารณาแล้วมันปล่อย ถ้ามันปล่อย พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม มันพิจารณา จิตมันจับแล้วมันพิจารณา พิจารณาแยกแยะกันไป เห็นไหม ถ้าพิจารณากาย กายสู่ไตรลักษณ์ ถ้าพิจารณาเวทนา เวทนาสักแต่ว่าเวทนา เวทนา ใครเป็นคนไปยึดว่าเวทนาเป็นเรา พอมันปล่อยความยึด เวทนาก็ดับ เวทนาดับ จิตมันก็รวมลง พิจารณาจิต จิตมันเป็นได้หลากหลาย จิตมันเป็นได้ พิจารณา มันสว่างไสว พิจารณาแล้วมันก็ปล่อย พอปล่อยแล้วจิตมันก็ลง พิจารณาธรรม เวลาถ้ามันวิปัสสนา มันมีการกระทํา มันพิจารณาจนจบมันถึงปล่อยได้ มันพิจารณาจนจบมันถึงวางได้ พอวางได้ นั่นน่ะสุขจากวิปัสสนา

สุขจากสมถะคือการปล่อยวางของหนักที่เราแบกหามมา ของหนักนั้นมันเป็นกาย เป็นเวทนา เป็นจิต เป็นธรรม ถ้าเราจับได้ เราแบกของหนักมา แล้วเราวางของหนักแล้ว เรายังไม่รู้จักของหนักมันอยู่ที่ไหน เพราะพอมันเป็นสมาธิแล้วเราไม่เห็นกาย ไม่เห็นเวทนา ไม่เห็นจิต ไม่เห็นธรรม มันก็ไม่ใช่วิปัสสนา มันเป็นสมถะ เพราะมันปล่อยของหนัก

แต่ถ้าเวลามันปล่อยของหนักแล้ว แล้วมันจับของหนัก จิตเห็นอาการของจิต อาการของมัน ปล่อยของหนัก ของหนักนั้นมันคืออะไร มันเป็นกาย เป็นเวทนา เป็นจิต เป็นธรรม ถ้ามันจับได้ มันพลิกแพลงของมัน พลิกแพลงวิปัสสนาของมัน แล้วเวลามันปล่อย มันปล่อยก็เป็นตทังคปหาน ปล่อยชั่วคราว

ปล่อยแล้วปล่อยเล่าๆ หลวงตาว่าซํ้าๆๆ พอซํ้าถึงที่สุดแล้วมันขาด ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕

ทั้งๆ ที่มันอยู่กับเรานี่แหละ ทั้งๆ ที่ความคิดเป็นเรานี่แหละ แต่เวลามันขาดไปแล้วนะ ความคิดไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ความคิด ความคิดไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ความคิด อ้าว! แล้วไอ้ความสุขอยู่ไหนล่ะ

ถ้าคนปฏิบัติตามความเป็นจริงแล้ว ภาวนารู้นี่มันชัดเจนมาก แต่ถ้าภาวนาถาม ภาวนาถามมาก็ตอบอย่างนี้ เพราะภาวนามาถาม แต่ภาวนารู้มันจะชัดเจนของมัน ถ้าชัดเจนของมันจะเป็นอย่างนี้

นี่พูดถึงว่า การปล่อยวางแต่ละครั้งมันจะเหมือนกันไหม มีความหนักเบาเหมือนกันไหม แล้วความสุขแตกต่างเหมือนกันไหม นี่ข้อที่ ๒

“๓. บางครั้งเมื่อผมจับอารมณ์ความรู้สึกเกิดได้ และเพียงรับรู้ว่าเวทนาเกิดขึ้น แต่เพียงเท่านั้น อารมณ์ของผมก็สลายตัวลงแล้ว ผมจึงเกิดความสงสัยว่า ทําไมทั้งๆ ที่ผมยังไม่ได้พิจารณาต่อเนื่องเหมือนกับทุกครั้ง แต่ความรู้สึกของผมมันกลับสลายตัวลงไปได้ครับ”

เวลาคนภาวนานะ จิตสงบแล้วมันจะพิจารณา จิตสงบก็คือสงบ ถ้าคนจิตสงบแล้วนะ ถ้าไม่มีสติปัญญาก็เป็นมิจฉาสมาธิ คือมีสมุทัย ความเห็นผิดอยู่ในความสงบนั้น มันก็ติดความสงบนั้น นึกว่าความสงบนี้เป็นมรรคเป็นผล

แต่ถ้าคนมีสติปัญญานะ ความสงบนั้นถ้ามีสติว่า ความสงบนี้มันสงบแล้วเดี๋ยวมันก็คลายออกมา พอคลายออกมาก็ไม่เห็นมีอะไรได้มากเกินเลยไปกว่านี้เลย ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแบบนี้หรือ ถ้ามันเป็นอย่างนี้ปั๊บ มันก็เริ่มมีสติ เริ่มมีสติพยายามจะรําพึงให้ไปเห็นกาย ให้เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

ถ้ามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความจริง สิ่งที่ไปรู้ไปเห็นอันนั้น มันก็ถือว่าที่ความสงบนั้นเป็นอันหนึ่ง แต่การวิปัสสนานี้เป็นอันหนึ่ง ทีนี้เป็นอันหนึ่ง ถ้าเราพิจารณาไป มันรู้มันเห็นของมัน มันมีกําลังของมัน มันก็ทําของมัน

แต่ถ้าเวลาจิตมันเสื่อมนะ มันจับต้นชนปลายไม่ได้ มันล้มลุกคลุกคลานไปหมด ถ้ามันล้มลุกคลุกคลานไปหมด ก็เหมือนข้อที่ ๓ “บางครั้งที่ผมจับอารมณ์ความรู้สึกขึ้นมา เพียงแต่รู้ว่าเวทนาที่จะเกิด เพียงเท่านั้น อารมณ์ของผมก็สลายตัวลง”

นี่เพียงเท่านั้น เวลากิเลส เวลาภาวนาไปนะ คนคิดว่าเราภาวนาไปใช่ไหม อย่างเช่นคนทําความดี เราเป็นผู้ใหญ่เห็นเด็กทําความดี เราก็จะส่งเสริม ใครเป็นคนดี เราอยากส่งเสริมทั้งนั้นน่ะ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน พอเรามาภาวนา เราก็คิดว่าเราทําคุณงามความดี พอคุณงามความดี เราทําแล้วมันต้องมีคนส่งเสริม มันต้องมีคนอนุโมทนา มันต้องมีคนทําให้เราชัดเจนขึ้น

ทีนี้พอจิตมันสงบแล้ว เพียงแค่รู้ว่านี้เป็นเวทนา มันก็วูบหายไปเลย เห็นไหม มันวูบไปเลย

นี่กิเลสมันบังเงา กิเลสมันแซงหน้า กิเลสมันจะไม่ให้เราพิจารณาไง เวลาภาวนาไป คนภาวนาไปมันจะรู้ว่า เวลาเราจะต่อสู้กับกิเลสนะ กิเลสมันขวางหน้าเลย จับเวทนา เวลากิเลสขวางหน้า จับเวทนา เจ็บปวดไปทั้งนั้นน่ะ เวทนามันเป็นปกติ พอจับได้ พิจารณา มันปวด ๒ เท่า ๓ เท่า นี่มันขวางหน้า เวลามันขวางหน้า เราต่อสู้กับมันด้วย โอ้โฮ! เหงื่อแตกพลั่กๆ เลย สู้กับมัน

แต่ถ้าพอเราสู้กับมันได้ เราสู้กับมันได้ มันปล่อยวางเป็นบางคราว พอเรามาเจอเวทนาอีก กิเลสมันรู้เท่าแล้ว พอเห็นเวทนา เวทนาก็หลบแว็บเลย เห็นไหม

“พอผมจับเวทนาได้ เวทนาผมก็สลายตัวไปเลย บางทีก็สงสัยว่า ทําไมทั้งๆ ที่ผมไม่พิจารณามันเป็นอย่างนั้นล่ะ”

“ทั้งๆ ที่ไม่พิจารณา” นี่ยังมีสติ “ทั้งๆ ที่ไม่พิจารณา” มันแซงหน้าไง พอเห็นตัวมันก็หลบ นี่เทคนิคของมัน กิเลสมันปลิ้นปล้อน กิเลสมันมีเทคนิค มันมีวิธีการทั้งนั้นน่ะ ถ้าคนไม่ทัน พอจับเวทนาก็ปล่อยวางเลย เรายังไม่พิจารณา เรายังไม่ได้ตัดสินว่าใครถูกใครผิดเลย แล้วเขาบอกเขาจะยอมรับผิด แล้วผิดเรื่องอะไร เออ! มันจะถูกจะผิดก็ต้องตัดสินกันก่อนสิว่าเราถูกเราผิดเรื่องอะไรใช่ไหม

เราจับเวทนาได้ เราก็พิจารณาก่อน เวทนามันเกิดจากใคร เวทนามันเกิดจากสัญญาที่ไปมั่นหมาย ถ้ามั่นหมาย ใครเป็นคนไปมั่นหมายมัน ถ้ามั่นหมาย ใครเป็นคนยึดมั่นมัน แล้วคนยึดมั่นก็คือจิต จิตมันโง่ขนาดไหน ถ้าจิตมันฉลาดขึ้นมา เวลามันสลัดทิ้งมา มันสลัดเวทนาทิ้งไป จิตมันเหลือที่จิต แต่ถ้ามันวูบหายไปหมดเลย มันคลุกเคล้ากัน มันเป็นอะไร

เราจะบอกว่า เวลาพิจารณาไป ไม่ใช่ว่าเราปฏิบัติไปแล้วมันจะถูกต้องชอบธรรมดีงามไปเสียทุกๆ อย่าง การปฏิบัตินะ ถ้าเรามีสติมีปัญญา เรากระทําของเราตามความเป็นจริง มันก็จะถูกต้องดีงามของเราไป

แต่ถ้ามันไม่เป็นความจริง มันไม่ถูกต้องดีงามหรอก ไม่ถูกต้องดีงามแล้วมันยังมาหลอกลวง มันทําให้เรา “สิ่งที่ผมยังไม่พิจารณาเลย ทําไมมันวูบหายไปเลย ทั้งๆ ที่ว่ายังไม่ได้พิจารณาเลย ไม่เหมือนกับทุกๆ ครั้ง แต่ความรู้สึกของผมมันสลายตัวลงไป”

เวลามันหลบมันหลีกมันเป็นอย่างนี้ มันแซงหน้าแซงหลัง กิเลสมันพลิกแพลง ถ้าพลิกแพลงแล้ว เวลาถ้ามันสลายตัวไป เรามีสติรู้ไว้ แล้วเรากําหนดพุทโธไว้อยู่อย่างนั้น แล้วพอจิตสมบูรณ์แล้วจับใหม่ๆ ต้องจับใหม่ พิจารณาใหม่ของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ

ขณะที่เวลาเราวิปัสสนานะ กิเลสมันก็หลบหลีก กิเลสมันก็มีปัญญาของมัน พูดถึงถ้ากิเลสนะ เวลามันเจอธรรม ต่อสู้กัน ธรรมประหัตประหารมัน มันแพ้ มันหลบเลี่ยงไป มันก็รวมลง แต่มันยังไม่สมุจเฉทคือมันยังไม่ขาด ไม่ขาด เวลามันไปสะสมตัวมันกลับมา พอมันรู้ว่ากําลังของธรรมมา มันหลบก่อน วูบหายเลย

ถ้าวูบหายเลย มันมีเหตุมีผลอะไร วูบหายเลย ถ้าวูบหายเลย เราก็เชื่อนะ นี่เวลาเล่ห์กลของมันเป็นแบบนี้ ถ้าคนภาวนานะ ถ้าผ่านแล้วจะรู้ ถ้ายังไม่ผ่าน หันรีหันขวาง หันรีหันขวางเพราะมันจะให้คะแนนตัวเองไง เออ! ก็มันปล่อยแล้วไง

อ้าว! มันปล่อยโดยกิเลส ไม่ได้ปล่อยโดยธรรม มันปล่อยด้วยความไม่รู้ ไม่ใช่ปล่อยด้วยความรู้ ความไม่รู้ไง มันวูบหายไปด้วยความไม่รู้ ปล่อยด้วยความไม่รู้ มันเป็นธรรมไหม

ถ้ามันไม่รู้ขึ้นมา มันก็ตั้งสติแล้วจับมา กลับมาจับใหม่ แล้วพิจารณาใหม่ซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ หาทางหลบเลี่ยง หาทางแยกแยะ ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมามันก็เป็นจริง

ฉะนั้น “ทําไมทั้งๆ ที่ผมไม่ได้พิจารณาต่อเหมือนกับทุกครั้ง แต่ความรู้สึกของผมมันกลับสลายตัวลงไป ความรู้สึกสลายตัวลงไป มันหายไปเลย”

เวลาทิ้งไป เวลาพิจารณากายนะ เวลากายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ จิตรวมลง จิตรวมลง กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ แล้วจิตรวมลง นี่ไง มันไม่ใช่สลายหายไป จิตรวมลง เพราะจิตเป็นผู้สลัดเขาทิ้ง จิตเป็นผู้สลัดเขาทิ้ง แล้วเหลืออะไรอยู่ กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ เราสลัดหมด แยกออกเป็น ๓ ทวีปเลย แล้วสลัดไปแล้ว แล้วเหลืออะไร

ถ้ามันวูบลงๆ ความรู้สึกผมมันสลายตัวลง สลายตัวลงแล้วมันเหลืออะไร ใครเป็นคนสลายตัวลง แล้วสลายอย่างไร แต่ถ้ามันสลายหายไปเลย เพราะมันสลายไปแล้ว เหมือนคนตกภวังค์ เวลาตกภวังค์ไปนะ พอสะดุ้งตื่นรู้สึกตัวขึ้นมา เออ! นั่นคือหายไป หายไปเวลาที่ไม่รู้ตัว เวลาสะดุ้งตื่น นั่นจิตมันกลับมา

ถ้ามันสลาย มันหายไปไหน มันมีอะไรหายไป

ทําสมาธินะ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ มันยังมีสติพร้อม มันไม่มีหายหรอก ถ้าละเอียดเข้ามาเป็นชั้นเป็นตอนเข้ามาชัดเจนมาก ยิ่งวิปัสสนา ยิ่งภาวนา ยิ่งชัดเจนเข้าไปใหญ่ ชัดเจนมาก เวลาทํา ซึ่งๆ หน้า เห็นชัดเจนมากเลย ถ้าชัดเจนมาก ฉะนั้น มันต้องชัดเจนอย่างนี้ สติ มหาสตินะ ถ้ามีสติมันจะชัดเจนกว่านี้ แต่นี้มันว่ามันสลายตัวลงไป ก็ยังสงสัยอยู่ ฉะนั้น สิ่งที่ทํานะ

ข้อที่ ๓ ตอบข้อนี้ไง ให้จบ “บางครั้งที่ผมจับอารมณ์ความรู้สึกที่เกิดได้ และเพียงรับรู้ว่าเวทนาเกิดขึ้น แต่เพียงเท่านั้น อารมณ์ของผมก็สลายตัวลงแล้ว ผมจึงเกิดความสงสัยว่า ทําไมทั้งๆ ที่ผมยังไม่ได้พิจารณาต่อเหมือนกับทุกครั้ง แต่ความรู้สึกของผมมันกลับสลายตัวลงครับ”

“แต่ผมเกิดความสงสัยว่า” มันก็สงสัยอยู่แล้ว ทุกอย่างมันเป็นโดยตัวมันหมด ฉะนั้น สิ่งที่ทํา กิเลสมันแซงหน้า กิเลสแซงหน้า กิเลสแซงหลัง เวลาปฏิบัติไป กิเลสมันไม่ปล่อยให้เราก้าวเดินไปด้วยความสะดวกหรอก แต่ยังดีอยู่ว่าการภาวนามันมีเนื้อหาสาระ การภาวนามีเหตุมีผล ถ้าการภาวนามีเหตุมีผล นี้คือผลงานของเรา

ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศึกษามานี่เป็นธรรมสาธารณะ ธรรมของเรารู้เองเห็นเอง ปัจจัตตัง รู้จําเพาะตน รู้ในใจของเรา ถ้ามันรู้ได้ขนาดนี้แสดงว่าเราทําของเรามา ปฏิบัติของเรามา แล้วแต่ความสามารถของเรา อํานาจวาสนาบารมีของเรา จริตนิสัยของเรา มีกําลังแค่ไหน ถ้าในการปฏิบัติเราทุ่มเต็มที่เลย แล้วถึงที่สุด เวลามันถึงที่สุดนะ เวลามันขาดนะ อริยสัจมีหนึ่งเดียว บุคคล ๔ คู่ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ ถ้าปฏิบัติไปถึงที่สุดแล้วมันจะเป็นความจริง ถ้าภาวนาต้องรู้อย่างนี้ นี่คือภาวนารู้ เอวัง