คํานํา

อริยสัจมีหนึ่งเดียว ธรรมะพระพุทธเจ้า หากรู้จริงไม่ขัดแย้งกันอย่างเด็ดขาด ครูบาอาจารย์ที่รู้จริงเป็นพระอรหันต์สมานสามัคคี รักใคร่ เชิดชูกันมาก ซึ่งท่านจะทราบภูมิธรรมจากการสนทนา ฟังธรรม และอัฐิเป็นพระธาตุ ดังตําราที่ว่า “พระอรหันต์เท่านั้น อัฐิเป็นพระธาตุ”

หนังสือจริงไม่ขัด ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ท่านเมตตาตอบปัญหาธรรมที่เป็นสัจธรรมอันเดียวกับบรรดาครูบาอาจารย์ที่มีธรรม ส่วนครูบาอาจารย์ที่ไม่มีธรรม แม้สมาธิก็ไม่มี สอนก็ผิด มักแอบอ้างและอวดอ้างจนสังคมหลงเชื่อว่าเป็นพระอรหันต์ ต้องยึดกาลามสูตร และต้องพิสูจน์ด้วยการปฏิบัติจึงทราบได้

การปฏิบัติธรรมเป็นความดี ไม่เป็นบ้า ผู้มีปัญหาชีวิตและต้องเลี้ยงดูพ่อแม่แต่อยากบวช ให้สร้างบารมีกับพระที่บ้าน แก้ปัจจุบันก่อนแล้วจึงบวชหาพระในใจ การปฏิบัติขั้นแรกยากที่สุด เมื่อบรรลุโสดาบันเป็นเรื่องอริยสัจ มีคุณค่ามาก หากใครแอบอ้างเพื่อลาภยศเป็นเรื่องเขาใจเขา ไม่ไปหลงเชื่อ แต่ให้หาสัจธรรมในใจเรา เมื่อเกิดนิมิต จิตส่งออก หรือกลัวเห็นผี ให้กลับมาแก้ใจเรา ดูใจเรา “อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ” ให้พุทโธชัดๆ ทําสมถกรรมฐานก่อน เป็นสัมมาสมาธิ ก็จะทราบที่อยู่ของจิต และเมื่อเห็นกาย ไม่ใช่เห็นผี ให้ใช้ปัญญาวิปัสสนา ถึงที่สุดก็จะรู้จริงในอริยสัจ เป็น ปจฺจตฺตํ เป็น สนฺทิฏฺิโก ในใจผู้ปฏิบัติ

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มกราคม ๒๕๖๔

คําว่า “เป็นจริง”
เรารู้เอง เราเป็นคนชําระล้าง
เราเป็นคนสํารอก เราเป็นคนคายออก
เราไปเห็นความมหัศจรรย์ของจิต เราไปเห็นมรรคญาณ
สิ่งที่เหตุและผล ศีล สมาธิ ปัญญาที่มันเป็นเหตุเป็นผล
แล้วเวลาเกิดปัญญา มันเกิดวิปัสสนาญาณ
วิปัสสนาญาณคือความรู้แจ้ง
ความรู้แจ้งความเห็นจริงในการวิปัสสนา
มันเห็นเข้าไปอย่างนั้นมันก็เลยชัดเจน

๑

ใจเขาใจเรา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อริยบุคคลมีโอกาสหลงยศ หลงทรัพย์ทางโลกไหมคะ”

กราบหลวงพ่อ ผู้ที่เขาว่ากันว่าเขาได้บรรลุธรรมขั้นต้นคือโสดาปัตติมรรค เขายังจะหลงในยศถาบรรดาศักดิ์ไหมคะ ยังหลงให้คนอื่นออกทรัพย์เพื่อตัวเขาไหมคะ แล้วถ้าเขาหลงอยู่ในทางโลกซึ่งคนอื่นเห็นได้ชัด แต่ตัวเขาไม่รู้สึกตัว สักวันเขาจะรู้ตัวและปรับปรุงตัวเองไหมคะ

ตอนนี้ก็ฟังธรรมหลวงพ่อทุกบท รู้ว่ายังเอาตัวไม่รอด ไม่ควรยุ่งเรื่องของคนอื่นเขา แต่ทางโลกมันยุ่งเหยิงค่ะ เราไม่ใช่อยู่คนเดียว ชีวิตก็ต้องมีการติดต่อพัวพันกันค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : อ้าว! นี่ถามเรื่องคนอื่นไง บอกว่า “ถ้าอริยบุคคลเขาบรรลุธรรมขั้นโสดาบัน เขายังหลงในยศถาบรรดาศักดิ์ไหมคะ ยังหลงให้คนอื่นออกทรัพย์เพื่อตัวเองไหมคะ แล้วถ้าเขาหลงอยู่ในทางโลกซึ่งคนอื่นเห็นชัด แต่เขาไม่รู้สึกตัว สักวันเขาจะรู้ตัวไหม”

ถ้าเป็นคนปฏิบัตินะ เป็นคนปฏิบัติเอาจริงเอาจัง เราปฏิบัติ ทุกคนปฏิบัติ เวลาครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัตินะ อย่างเช่นหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติ เวลาท่านพิจารณาของท่านเอง ท่านพยายามขวนขวาย จากภาวนาไม่เป็น หลวงปู่เสาร์ก็พยายามอบรม พยายามจนเริ่มต้นวางรากฐานการภาวนาได้

เวลาท่านภาวนาได้ของท่าน ท่านพิจารณากายของท่านได้ พอพิจารณากายไปแล้วท่านบอกว่ามันเหมือนถนนขาด มันเหมือนกับท่านไปชนกําแพง คือมันไม่ไป มันไปไม่ได้ เวลาพิจารณากายแล้ว ออกมาแล้วมันก็เหมือนปกติ เหมือนกับคนเรายังไม่ได้ภาวนา เหมือนกับธรรมดา

เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านมีอํานาจวาสนานะ ท่านจะตรวจสอบตัวท่านเอง เห็นไหม ท่านบอกว่า เวลามันภาวนาไปแล้ว ในตํารับตําราก็บอกว่าจิตสงบแล้วให้พิจารณากาย เราก็ได้พิจารณากายของเราแล้ว แต่ออกมาแล้วทําไมมันไม่มีอะไรดีขึ้นเลย จิตใจของเรายังหงุดหงิดเหมือนเดิม จิตใจเรามีอะไรกระทบกระทั่งแล้วมันก็หลงไปกับเขาเหมือนเดิม มันเป็นเพราะอะไร มันใช่สัจธรรมจริงหรือไม่ใช่สัจธรรมจริง ท่านก็ค้นคว้าของท่าน ท่านก็พยายามหาเหตุหาผลของท่าน นี่พูดถึงคนที่มีหลักนะ คนที่มีอํานาจวาสนาเขาภาวนาไปแล้วเขายังตรวจสอบใจของเขา ถ้าพิจารณาแล้วอะไรไม่ถูกต้อง เขาก็พิจารณาของเขา

หลวงปู่มั่นท่านทําอย่างนี้ พิจารณากายเหมือนกัน ท่านบอกพิจารณาไปแล้วนะ พอพิจารณาไปแล้วมันเหมือนไปไม่ได้เพราะถนนมันขาด ถนนขาดมันไปไม่ได้หรอก มันสุดแค่นั้น เวลาพิจารณาไปๆ เหมือนกับไปถึงไปชนกําแพง เหมือนทางซอยมันตัน มันไปไม่ได้ มันไปไม่ได้ มันทําอย่างไร มันไปไม่ได้

ท่านพิสูจน์อย่างนี้ ท่านตรวจสอบ ท่านหาเหตุหาผลๆ จนท่านหาเหตุผลจนมาเข้าใจว่า ท่านเองเคยปรารถนาพระโพธิสัตว์ ท่านเคยปรารถนาเป็นพุทธภูมิ ปรารถนาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปในอนาคต สิ่งนี้มันมากีดมาขวาง ถ้ามากีดมาขวางนะ ท่านถึงหาหนทาง หาหนทางแล้วท่านพยายามลา ลาพระโพธิสัตว์

คําว่า “ลา” คนเราทํามามากแล้วใช่ไหม มาลา สิ่งที่ทํามาแล้วมันก็เป็นกรรมดี สิ่งที่เป็นอํานาจวาสนา ท่านถึงได้มีบารมีแก่กล้ามาก ฉะนั้น เวลาท่านทําของท่าน มันเป็นความจริงของท่าน

คนที่มีอํานาจวาสนาเขาจะตรวจสอบเขาจะทดสอบของเขาว่าอะไรจริงอะไรเท็จ ถ้าอะไรที่เป็นความเท็จ เป็นความเท็จ แต่เป็นความดีของโลก ความดีของโลกคือพระโพธิสัตว์ไง พระโพธิสัตว์ก็พยายามชักชวนคนเขาทําบุญ พยายามเป็นหัวหน้า หัวหน้าพยายามชักนําให้คนทําคุณงามความดี มันก็เรื่องคนดี

เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าข้ามพ้นทั้งดีและชั่ว ดีก็ข้ามพ้นไป เพราะดีมันก็ติด แต่คําว่า “ดีก็ติด” มันก็ต้องติด แต่ความดีมันเป็นการก่อสร้าง เป็นการสร้างเนื้อสร้างตัว เป็นการสร้างคุณงามความดี อาศัยคุณงามความดีนี้เป็นทางเดินไป ฉะนั้น เวลาทําไป พระโพธิสัตว์มันต้องเจริญงอกงามขึ้นไปจนกว่าจะบารมีเต็มไปตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าข้างหน้านู่น ฉะนั้น ท่านเห็นสภาวะแบบนั้นท่านถึงลา ลาสิ่งนั้น ลาสิ่งนั้นแล้วมาประพฤติปฏิบัติ

พอมาประพฤติปฏิบัติ มาพิจารณาเหมือนกัน เห็นไหม พิจารณากายเหมือนกัน พอจิตสงบแล้ว เพราะพิจารณากายเป็นแล้วก็จับกายพิจารณา พอพิจารณาไปแล้วมันถอดมันถอนนะ...เออ! มันต้องอย่างนี้สิ มันต้องอย่างนี้ มันมีเหตุผล มีเหตุมีผล มีความแตกต่าง มีความแตกต่างว่ามันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริง

เพราะคําว่า “เป็นจริง” เรารู้เอง เราเป็นคนชําระล้าง เราเป็นคนสํารอก เราเป็นคนคายออก เราไปเห็นความมหัศจรรย์ของจิต เราไปเห็นมรรคญาณ สิ่งที่เหตุและผล ศีล สมาธิ ปัญญาที่มันเป็นเหตุเป็นผล แล้วเวลาเกิดปัญญา มันเกิดวิปัสสนาญาณ วิปัสสนาญาณคือความรู้แจ้ง ความรู้แจ้งความเห็นจริงในการวิปัสสนา มันเห็นเข้าไปอย่างนั้นมันก็เลยชัดเจน นี้เปรียบเทียบถึงคนที่เขาตรวจสอบตัวเอง

คนที่มีอํานาจวาสนาบารมียิ่งปฏิบัติเท่าไรนะ เขาจะไม่เอาสิ่งนี้กระจายออกไป เพราะเขาเรียกว่าส่งออก ส่งออกแล้ว คนจะเชื่อ คนจะไม่เชื่อ คนจะติฉินนินทาหรือไม่ เราจะหวั่นไหว ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ในวงกรรมฐาน เวลาผู้ปฏิบัติเขาจะบังคับเลยว่าไม่ให้พูด ถ้าจะพูดก็ให้พูดกับครูบาอาจารย์ ให้พูดกับเวลาธมฺมสากจฺฉา คือเวลาพูดกับนักปฏิบัติด้วยกัน คือคนที่ค้นคว้าด้วยกัน คนที่ขวนขวายด้วยกัน คนที่มีจุดมุ่งหมายเป้าเดียวกัน แล้วเราคุยกัน เขาคุยกันด้วยเหตุด้วยผล

ถ้าจิตใจใครสูงกว่า เขาพิจารณาแล้ว เพราะมันมีปัญญาที่ลึกซึ้งกว่า ปัญญาที่ลึกซึ้งกว่า จิตใจที่ตํ่ากว่า พอได้ยินปัญญาที่ลึกซึ้งกว่า มันจะฉุดให้ปัญญาที่ตํ่ากว่าพยายามพัฒนาตัวเองให้ปัญญาสูงขึ้นไปได้ ปัญญาที่ตํ่ากว่าได้ยินปัญญาที่สูงกว่า เวลาพูดถึงว่า เอ๊ะ! ปัญญาของเรา เราก็ว่าเรากว้างขวางแล้ว ทําไมของท่าน ท่านยังขยายความไปได้อีก เราก็จะพยายามขึ้นไป

ถ้า ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ มันเป็นมงคลอย่างยิ่ง มงคล ๓๘ ประการ มงคลของการมีชีวิต มงคลของนักปฏิบัติที่เป็นสัมมาทิฏฐิที่พยายามขวนขวายหาสัจธรรม เขาสนทนาธรรมกันเพื่อเหตุเพื่อผล เพื่อการพัฒนาร่วมกัน การชักจูงกันไปสู่คุณงามความดี นี่เวลาเขาคุย เขาคุยอย่างนั้น

เขาไม่คุยสะเปะสะปะ ไปคุยกับคนที่เขาไม่ภาวนา คนที่เขาภาวนาไม่เป็น เขาภาวนาไม่เป็น เขาไม่เคยเห็น อย่างเช่นคนภาวนาไม่เป็นเขาบอกว่า ไม่อยากเห็นกายเลย เพราะกลัวเห็นผี กลัวผีกลัวสางมาก ไม่อยากเห็นกาย ไปพิจารณาทางอื่นได้ไหม

เขาไม่เข้าใจหรอกว่าการเห็นกายมันไม่ใช่การเห็นผี การเห็นกายมันเห็นอริยสัจ เห็นสติปัฏฐาน ๔ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ความเป็นจริงอันนั้นมันเป็นอริยสัจ มันเป็นมรรค มันเป็นทางก้าวเดิน เป็นกิจจญาณ สัจจญาณ เป็นสัจจะ เป็นกิจจะ เป็นความกระทําของจิตที่จิตมันจะพัฒนาของมันขึ้นไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป เวลาคนจะบรรลุธรรมจะผ่านมันต้องเดินทางนั้น มันไม่ใช่ไปเห็นจิต เห็นวิญญาณ เห็นผีอย่างที่เราคิดเราคาดกัน

ถ้าเห็นผี เห็นจิตอย่างที่เราคิดเราคาดกัน มันไปเห็นวิญญาณข้างนอก วิญญาณข้างนอกมันส่งออก เห็นไหม วิญญาณในคือจิตของเรา เรายังไม่รู้ยังไม่เห็น แล้วจิตของเรายังไม่วิปัสสนาจนเห็นกาย แล้วมันไปเห็นผีเห็นสาง มันไปเห็นคนอื่น เห็นจิตวิญญาณดวงอื่น เห็นคนอื่น มันไม่ใช่มรรค แต่เราเข้าใจกันว่าอย่างนั้นไง เข้าใจว่า การเห็นกายคือการเห็นจิต เห็นวิญญาณ...ไม่ใช่

การเห็นกายคือการเห็นสัจจะ เห็นกายานุปัสสนา มันเห็นกาย พิจารณากายของตัวเอง เห็นกายของตัวเอง เห็นกายของเรานี่แหละ เห็นความติดข้องของใจนี่แหละ เวลามันเห็น มันเห็นอย่างนั้น มันเห็นอริยสัจ มันไม่ใช่เห็นจิตอย่างนั้น แต่คนเวลาฟังแล้วก็ตีความกันโดยประสาโลกๆ ก็เข้าใจผิดกันไปไง

นี่พูดถึงว่า “เวลาคนที่ได้บรรลุธรรม เขายังหลงในยศถาบรรดาศักดิ์ไหม”

ยศกับศักดิ์ ยศถาบรรดาศักดิ์ กิตติศัพท์กิตติคุณมันเป็นเรื่องโลกธรรม ๘ มันไม่เกี่ยวกับโสดาบันเลย มันไม่เกี่ยวกับอริยสัจเลย

คนที่ได้โสดาบันจริงนะ ถ้าได้โสดาบันจริง ถ้าเป็นนักปฏิบัติ เขาจะเงียบ แล้วเขาพยายามจะขวนขวายให้ได้สกิทาคามี ได้อนาคามี ได้ต่อไป แล้วมันจะได้ยากขึ้น เพราะคนที่จะได้โสดาบันจริง เขาเรียกภาวนาเป็น คนภาวนาเป็นมันต้องมีการผิดพลาดมามหาศาลเลย

คนที่ไม่ผิดพลาดมามันจะรู้สิ่งใดถูกต้องไหม มันก็ผิดมาทั้งนั้นน่ะ แต่คนเวลาภาวนาผิดไปแล้วนะ หลงใหลตามความผิดนั้นไปก็จินตนาการไปว่าฉันบรรลุธรรมๆ แล้วทีนี้คนที่ตรวจสอบมันไม่มีไง คนที่ตรวจสอบคือคนที่รู้จริงในกลุ่มนั้นไม่มีใช่ไหม เวลาเขาพูด เขาพูดของเขาด้วยจินตนาการของเขา ไอ้คนฟังมันไม่มีหู คือหูก็เป็นหูกระทะ หูก็เป็นหูหม้อ มันไม่ใช่หูของนักปราชญ์

ถ้าเป็นหูของนักปราชญ์ฟังทีเดียวก็รู้ว่าจริงหรือปลอม ข้อเท็จจริงมันอยู่ตรงนั้น แต่เวลาพฤติกรรมไง ถ้าพฤติกรรม “เขาว่ากันว่า เขาว่ากันว่า เขาว่ากันว่า” นี่เชื่อได้หรือ เขาว่ากันว่าเขาบรรลุธรรม เขาบรรลุธรรม แล้วเราเอาเครื่องอะไรไปจับล่ะ

เออ! ถ้าเป็นเงินเป็นทอง เงินบาทก็หนึ่งบาท มีค่าเท่ากับหนึ่งบาท เงินสิบบาทก็มีค่าเท่ากับสิบบาท มันมีธนาคารแห่งประเทศไทยรองรับ ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี สันทิฏฐิโก ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติไว้ แต่ให้เป็นปัจจัตตัง ให้รู้จําเพาะตน ให้รู้จําเพาะตนมันก็รู้ของเขา แต่ครูบาอาจารย์ที่รู้จริงท่านก็แก้ไขได้ ท่านก็รู้จริงของท่านได้ แล้วท่านจะบอกได้ว่าจริงหรือไม่จริง นี่ถ้ามันจริงนะ

พระโสดาบันยังหลงในยศถาบรรดาศักดิ์ ยังหลง แล้วอย่างที่เขาบอกด้วย คนอื่นเห็นหมดเลย แต่ตัวเขาไม่เห็น ตัวเขาไม่รู้

ถ้าตัวเขาไม่รู้นี่มันก็แปลกแล้ว พระโสดาบันนะ คําว่า “โสดาบัน” สิ่งที่เป็นสัจธรรมในใจมันมีคุณค่ามาก มีคุณค่ามากเพราะอะไร เพราะครูบาอาจารย์ท่านบอก เวลาภาวนาขั้นที่ยากที่สุดคือขั้นแรก ขั้นแรกมันยากเพราะอะไร เพราะมันดิบๆ ใช่ไหม คนเราปุถุชนยกขึ้นสู่กัลยาณปุถุชน ยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค แล้วโสดาปัตติมรรคพิจารณาแล้วพิจารณาอีกมันเสื่อม เจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ ล้มลุกคลุกคลานอยู่ตรงนี้เยอะมาก จนกว่าจะหาเหตุหาผล พยายามสร้างฐานของเราขึ้นมา ฐานก็คือสัมมาสมาธิ ถ้าไม่มีสัมมาสมาธิ มันก็ไม่เข้าสู่มรรค มันเป็นเรื่องโลกๆ หมดแหละ

ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา เราล้มลุกคลุกคลาน เราพยายามทํามาขนาดนั้น ถ้ามันได้จริงนะ ถ้ามันเป็นความจริง ไอ้เรื่องทรัพย์นะ แม้แต่ปุถุชนเขายังสละ แล้วเป็นโสดาบันแล้วจะให้คนอื่นออกทรัพย์เพื่อตัว มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้เลย เขาจะไม่ยุ่งกับทางโลกเลย แล้วเขาอยู่ของเขาโดยเอกเทศได้ เพราะอะไร เพราะถ้าเขาเป็นโสดาบัน สิ่งที่เป็นคุณธรรมในใจเขาจะมีความสุข มันจะมีความสุข มันจะแปลกโลก มันจะมีค่ากว่าสิ่งที่มีค่าที่โลกเขาใช้สอยกัน ไอ้ปัจจัย ๔

ไอ้ปัจจัย ๔ มันเป็นเรื่อง เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ เวลาที่โจรมันปล้นเงินมาแล้วมันทําเงินตกไว้ “อานนท์ อสรพิษ อสรพิษ”

เงินนี้เป็นอสรพิษนะ มันกัดใจปุถุชน กัดหัวใจของพวกเรา เพราะเงินทั้งนั้นน่ะที่ทําให้เราขัดแย้งกัน เงินทั้งนั้นทําให้เราประหัตประหารกัน เงินเป็นอสรพิษ แล้วพระโสดาบันยังหลงในทรัพย์ ยังให้คนอื่นออกทรัพย์เพื่อตัว มันขัดแย้งกัน มันแปลกๆ อยู่ ฉะนั้น ถ้าเป็นเรา เราไม่เชื่อ เราไม่เชื่อเลย

ฉะนั้น ถ้าเป็นโยมว่า “เขาว่า” โยมบอก “เขาว่า” นี่เรื่องของเขา ถ้าเรื่องของเขา ไม่ใช่เรื่องของเรา ถ้าเรื่องของเขานะ เรามอง เรามองสิ่งนี้แล้วนะ แล้วเราเอามาเตือนตนเอง เราอย่าเป็นอย่างนั้นนะ เราอย่าให้เขาว่าเราเป็นโสดาบันแล้วก็จะให้คนอื่นออกทรัพย์เพื่อเขาอีกนะ เราเห็นเขา เรายังรับไม่ได้ เราอย่าทําอย่างนั้น เราไม่ทําอย่างนั้น

แล้วเขาถามว่า “สักวันเขาจะรู้ตัวหรือไม่”

ถ้าเขาตั้งใจ เขาเป็นนักปฏิบัติ เป็นผู้ที่เป็นสุภาพบุรุษ เป็นคนที่แสวงหาความจริง ถ้าเขารู้ตัว เขาจะรู้ตัว แต่ถ้าเขาไม่ใช่สุภาพบุรุษ เขาเป็นนักเล่นแร่แปรธาตุ ก็คือเขาตั้งใจทําอย่างนี้อยู่แล้ว เขาตั้งใจพยายามจะประชาสัมพันธ์ตัวเองให้คนนึกว่าเขาเป็นอย่างนั้น เพื่อจะได้ออกทรัพย์เพื่อเขา แล้วเขาจะรู้ไหม

สักวันหนึ่งเขาจะรู้ มันต้องดูที่จิตใจของคนด้วย จิตใจของคนที่เขาแสวงหาความจริง ถ้าเขาต้องการแสวงหาความจริง ถ้าเขาผิดพลาดนี่เขารู้ได้

แต่คนหนึ่งเขาตั้งใจ ตั้งใจประชาสัมพันธ์ตัวเอง ตั้งใจให้คนเชื่อเขาว่าเขาเป็นอย่างนั้นเพื่อเขาแสวงหาลาภของเขา แล้วสักวันเขาจะรู้ไหม สักวันเขาจะรู้ต่อเมื่อสังคมโลกรู้ทันเขาแล้ว เขาจะวิ่งหนีต่างหากล่ะ เขาจะหลบหลีกต่อเมื่อคนรู้เท่าทันเขา อย่างนี้มันไม่ใช่ว่าเขาจะรู้ตัวเขานี่ เขาไม่ใช่ว่าจะรู้ตัวเขา แต่เพื่อผลประโยชน์ของเขา

นี่พูดถึงว่า อริยบุคคลที่ยังหลงในยศ หลงในลาภ

คําว่า “หลงในยศ ในลาภ” มันก็ไม่ใช่อยู่แล้ว แล้วไม่ใช่อยู่แล้ว ถ้าเรารู้เราเห็นแล้วเราก็ปล่อยวางซะ เราไม่ไปยุ่งกับเขา เราไม่ยุ่งกับเขาเลยล่ะ

ทีนี้เขาบอกว่า สิ่งที่ว่าไม่ยุ่งกับเขา แต่ในเมื่อเราอยู่กับโลก โลกมันยุ่งเหยิงต่างๆ เขาว่าของเขาไป

อันนี้ก็เรื่องของเขานะ เพราะว่า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นสัจธรรมเป็นความจริงที่ทุกคนประพฤติปฏิบัติ ทุกคนมีสิทธิ์ แต่ถ้าเขาหลงว่าเขาเป็นโสดาบัน เขาหลง มันเป็นสิทธิ์ของเขา สิทธิ์ของเขาคือว่าเขาเอาบาปเอากรรมของเขาหรือเขาจะเอาคุณความดีของเขา

เราก็เหมือนกัน เราก็มีสิทธิ์เหมือนกัน ถ้าเราประพฤติปฏิบัติจริง เราก็มีสิทธิ์ทําได้ ถ้าเรามีสิทธิ์ทําได้ เราจะเอาความจริงด้วย ถ้าเราจะเอาความจริง เราพยายามทําของเรา เรื่องของเขาเป็นเรื่องของเขา

แล้วตอนนี้ไอ้เรื่องบรรลุธรรมๆ บรรลุธรรมแล้วทําไมต้องบอกเราด้วยล่ะ เฮ้ย! เอ็งบรรลุธรรม ทําไมเอ็งต้องบอกกูด้วยล่ะ อ้าว! เอ็งบรรลุธรรมก็ของเอ็ง มันเกี่ยวอะไรกับกูด้วยล่ะ นี่ก็เหมือนกัน บรรลุธรรม ทําไมต้องบอกกันด้วยล่ะ แล้วต้องให้คนอื่นมาเดือดร้อนด้วยล่ะ

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขานะ หลวงปู่มั่น เวลาคนจะทําบุญยังต้องซื้อทางเข้าไปเลย ต้องแสวงหาเข้าไป เพราะท่านมี ในสัจธรรมในหัวใจของท่านมีคุณค่าจริง ทุกคนแสวงหา ทุกคนเข้าไปเพื่อบุญกุศลของตัวเอง นี่เขาแสวงหากันอย่างนั้น ไม่ใช่โสดาบันประชาสัมพันธ์โฆษณาชวนเชื่อไปเรื่อย โอ้โฮ!

เราจะบอกว่า คุณธรรมมันมีค่ามาก สัจธรรมมีค่ามาก อย่างอื่นไม่มีค่าเลย อย่างอื่นไม่มีค่าเลย อยู่กันเพื่อใช้สอย ใช้สอยเพื่อเป็นการดํารงชีวิตเท่านั้น แล้วชีวิตนี้มันแสวงหามาก็ไม่ใช่เพื่อเหตุนั้น ชีวิตนี้แสวงหามาก็เพื่อสัจธรรม แล้วคนได้สัจธรรมความจริง แล้วลงมาหาอสรพิษ หาเงินหาทอง มันแปลกนะ มันแปลก

อันนี้เรื่องของเขา ทีนี้เรื่องของเราแล้ว

ถาม : เรื่อง “ดวงแก้วมีจริงไหมคะ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ เมื่อวานหนูถามเรื่องของคนอื่น วันนี้หนูถามเรื่องปัญหาที่ตนเจอตอนปฏิบัติธรรมค่ะ ดวงแก้วของเรามีจริงไหมคะ ดวงแก้วของคนก็คือดวงวิญญาณหรือคะ

ครั้งหนึ่งหนูปฏิบัติธรรม ตอนนั่งภาวนาหนูเห็นดวงแก้วของหนูออกจากร่าง ขนาดประมาณ ๔ นิ้วเห็นจะได้ รูปแบนกลม มีแสงเหมือนพระจันทร์ ไม่จัดจ้าน พอออกจากร่างก็มีมังกรตัวหนึ่งมาเล่นกับดวงแก้วหนูค่ะ (ที่ว่าเป็นมังกรไม่ใช่พญานาค เพราะลักษณะสีสันตามตําราจีน ไม่ใช่แบบตําราไทยค่ะ)

ตอนแรกดวงแก้วก็ขึ้นๆ ลงๆ เล่นกับมังกรนั้นค่ะ และตอนนั้นมีความรู้สึกมังกรเป็นผู้อาวุโสที่มีจิตเมตตาต่อดวงแก้วหนูค่ะ ก็เล่นตามหนูขึ้นๆ ลงๆ อยู่บนท้องฟ้า

หลวงพ่อ : เขาเขียนว่ามันยังมีปัญหาไปอีกมาก

ถาม : แต่อยู่ๆ หนูก็นึกกลัวขึ้นมาว่า ถ้ามังกรกลืนดวงแก้วหนู หนูก็ไม่มีชีวิตสิคะ พอนึกแค่นี้ปั๊บ ดวงแก้วของหนูก็เข้าสู่ร่างทันที หนูก็ออกจากกรรมฐานเลย

นี่คือวิญญาณของหนูหรือเปล่าคะ เคยเห็นที่เขาถ่ายรูปกัน และลือกันว่าจุด จุด จุด มีแสงเป็นขาวบ้าง แดงบ้าง นํ้าเงินบ้าง นั้นคือดวงเทวดา ก็แค่เหมือนดวงดาวนิดเดียวค่ะ แต่ทําไมของหนูรู้สึกใหญ่ แปลว่าเป็นดวงวิญญาณที่หยาบหรือคะ กราบหลวงพ่อช่วยคลายข้อสงสัยด้วยค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : เมื่อกี้เรื่องของเขา คราวนี้เรื่องของเรา

พูดถึงการปฏิบัติก่อน การปฏิบัติ เขาบอกกําหนดพุทโธ พวกนี้จะเกิดนิมิต จะเกิดนิมิต จะติดในนิมิต เขากําหนดนามรูปต่างๆ เพื่อใช้ปัญญาไปมันจะไม่เกิดนิมิต การกําหนดนามรูปต่างๆ ให้รู้เท่าทันจิต ให้รู้ตามความเป็นจริง เขาบอกรู้ตามความเป็นจริงในการปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ก็กําหนดรู้เท่าทันกาย เวทนา จิต ธรรมไปเรื่อย เขาว่าสิ่งนั้นมันเป็นปัญญา

อันนั้นมันเป็นสัญญา มันเป็นการจํา มันเป็นการเลียนแบบธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ถ้ากําหนดพุทโธๆๆ เขาว่าเป็นสมถะ ถ้าสมถะมันจะเกิดนิมิต ถ้าเกิดนิมิตแล้วจะติดในนิมิต สิ่งนี้เป็นสมถะ สมถะมันไม่เกิดปัญญา มันต้องใช้ปัญญาไปเลย แต่เขาไม่ได้ศึกษาธรรมะให้รอบคอบ

ศึกษาธรรมะให้รอบคอบ เขาบอกปุถุชนคนหนา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการก็อนุปุพพิกถาให้ทําทานก่อน ให้เตรียมความพร้อมก่อน ทําทานแล้วถ้าจิตมันสงบร่มเย็นขึ้นไป ถ้ามันถึงเวลามันจะได้บุญไปบนสวรรค์ ก็ให้ถือเนกขัมมะ ให้ถือเนกขัมมะแล้วก็เทศน์อริยสัจให้จิตมันสงบไง

อนุปุพพิกถาเทศน์สอนปุถุชน ปุถุชนคนหนาเราก็ต้องมีการกล่อมเกลาหัวใจให้มันพร้อมกับการทํางาน ฉะนั้น เราเป็นชาวพุทธ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วเราอยากจะประพฤติปฏิบัติ เราอยากทําความเป็นจริง

ถ้าจิตใจเรายังไม่สงบ เราพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบแล้ว ใจสงบเข้ามามันเป็นสัมมาสมาธิ ถ้าสัมมาสมาธิ เรายกขึ้นวิปัสสนา นั่นน่ะวิปัสสนา สติปัฏฐาน ๔ จริงมันอยู่ที่นั่น

ฉะนั้น เวลากําหนดพุทโธๆ ที่มันจะเกิดนิมิต เกิดต่างๆ เขาจะเกิดนิมิต คําว่า “เกิดนิมิต” มันเป็นตามจริตนิสัย ถ้าจริตนิสัย จิตดวงใดก็แล้วแต่สร้างบุญญาธิการมาอย่างนี้ เวลาจิตมันสงบแล้วมันต้องเห็นนิมิตอย่างนี้ เวลากําหนดพุทโธมันก็จะเป็นนิมิต

ไปกําหนดนามรูปที่ว่าเป็นแนวสติปัฏฐาน ๔ ในการใช้ปัญญา ถ้าใช้ปัญญา ปัญญามันสงบลง มันก็เกิดนิมิตเหมือนกัน เพราะมีคนที่ใช้แนวทางกําหนดรู้ตัวทั่วพร้อมโดยการใช้ปัญญา โดยการรู้นามรูป เกิดนิมิตเยอะ เกิดนิมิตเยอะเพราะอะไร เพราะคนที่ภาวนาอย่างนี้มาหาเราหลายคนแล้ว บอกว่ามันภาวนาไปแล้วมันก็เกิดนิมิตเหมือนกัน ก็ไหนว่ามันไม่เกิดไง

ถ้ามันเกิดนิมิตแสดงว่ามันลงจริงไง เพราะจิตมันลงจริง ถ้าจิตเขา นิสัยเขาจะเห็นนิมิตของเขา แต่ถ้าจิตของเขามีนิสัยอย่างนี้มากําหนดพุทโธ ถ้าจิตเขาลงไป จิตเขาเป็นไป มันก็จะเห็นนิมิตอย่างนี้เหมือนกัน

แต่ถ้าจิตของเขามันไม่มี เขาไปกําหนดนามรูปมันก็ไม่มี เพราะมันใช้ปัญญาไปมันก็ปัญญาอยู่อย่างนั้นน่ะ มันไม่ลงสู่สมาธิ

แต่ถ้ากําหนดพุทโธๆ ถ้าจิตกําหนดพุทโธ ถ้าจิตจริตนิสัยเขาเป็นแบบนั้น เคยสร้างเวรกรรมมาอย่างนั้น พอพุทโธๆ จิตของเขาเวลาสงบแล้วเขาจะเห็นนิมิตของเขา เห็นไหม เห็นนิมิตของเขา แต่โดยหลักการ เรากําหนดพุทโธๆ เขาต้องการความสงบของใจ เราไม่ต้องการนิมิตหรอก แต่นิมิตทําไมมันเกิดล่ะ

นิมิตเกิดเพราะมันเป็นจริตนิสัย ถ้าจริตนิสัย หลวงตาท่านบอกว่าเป็นมโนภาพ เป็นมโนภาพ เป็นมโนกรรม ถ้าเป็นมโนภาพ เป็นมโนกรรม แล้วมันจะแก้อย่างไร

มันต้องแก้ไขไง เพราะว่าสิ่งนี้ถ้ามันเป็นนิมิต พักไว้ก่อน เราพยายามกําหนดพุทโธชัดๆ เราพยายาม เราจะแก้นิมิตนี้เพื่อไม่ให้จิตมันส่งออก

นิมิต ใครเป็นคนเห็น ดูสิ คนที่เขาไม่มีจริตนิสัยที่เห็นนิมิต จิตเขาสงบลงไปนิ่งๆ เขาไม่เห็นอะไรเลย แต่จิตของเขาไม่สงบลึกมากขึ้น เขาขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ

ถ้าจิตของเขา เขาจะสงบมากขึ้นไม่ได้ เขาต้องพยายามหาเหตุหาผลให้จิตของเขาสงบมากขึ้นไปกว่านี้ เพราะจิตสงบมากขึ้นกว่านี้มันก็มีบาทฐาน สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ถ้ามีฐานที่ตั้งแห่งการงาน เอาฐานนี้ออกวิปัสสนา มันก็จะเป็นวิปัสสนากรรมฐาน สมถกรรมฐานก็ยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน

ถ้าไม่มีสมถกรรมฐาน เราไปทํางานที่ไหน เราทํางานบนอากาศใช่ไหม เราไปทํางาน เราไปซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้าโดยที่เราไม่ได้สิ่งใดมาเลยใช่ไหม เราต้องจ่ายเงินไปโดยที่ไม่มีสินค้ามาเลยหรือ เราจะทําอะไรไป เราต้องมีกฎหมายรองรับ มีทุกอย่างรองรับ มันถึงจะได้มีผลบังคับใช้ตามกฎหมายนั้น

จิตถ้ามันจิตสงบ จิตสงบเข้าไปแล้ว จิตเป็นสมถกรรมฐาน จิตของเรายกขึ้นวิปัสสนา จิตดวงนั้นมันจะแก้ไขจิตดวงนั้น ถ้าจิตดวงนั้นไม่สงบ มันเป็นอาการ อาการคือสาธารณะ คือความคิด ความคิดของคนมีอิสรภาพเสรีภาพ ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพที่จะคิดสิ่งใดก็ได้ แต่ความคิดนั้นมันคิดโดยสามัญสํานึกของมนุษย์ มันก็เป็นแค่นั้นน่ะ มันไม่เข้าสู่ใจไง

แล้วถ้าจิตมันสงบขึ้นมา ถ้าจิตมันสงบ ถ้าเห็นนิมิต เกิดมโนภาพ เกิดมโนภาพ เราก็แก้ไขสิ เราแก้ไขนะ เราพุทโธชัดๆ ก็ได้

อย่างเช่นคําถาม คําถามบอกว่า “พอหนูออกไป หนูเห็นเป็นดวงแก้ว หนูเห็นดวงแก้วมันก็จินตนาการกับดวงแก้ว กับพญามังกรนั้น แต่สักพักอยู่ๆ หนูก็นึกขึ้นมาได้ หนูนึกขึ้นมาได้เพราะหนูกลัวขึ้นมา พอนึกขึ้นปั๊บ ดวงแก้วหายหมดเลย”

“หนูนึกขึ้นมาได้” นึกขึ้นมาได้นั่นคืออะไร นั่นคือสติไง ถ้ามีสติ พอเรานึกได้ กลัวมังกรมันจะมากินดวงแก้วนั้น กลัวเราจะตาย พอกลัวตาย มีสติปั๊บ ดวงแก้วรีบเข้าร่างหนูปั๊บเลย ภาพนั้นหายหมดเลย

เวลามันออกไป มันไปเห็นนิมิตมันก็เห็นนิมิต แต่นิมิตนี้เขาเอาไว้มันเป็นวาสนาของคน มันมีนิมิตเอาไว้อย่างนั้น แล้วนิมิตเวลามันออกไปมันรู้มันเห็น แต่นิมิตมันไม่ใช่อริยสัจ นิมิตมันไม่ใช่ความจริง เราถึงไม่ส่งออกไปแบบนั้น ถ้าไม่ส่งออกไปแบบนั้น เราแก้ไขแบบนั้น

ฉะนั้นที่ว่า สิ่งที่ว่า “ครั้งหนึ่งหนูปฏิบัติธรรมนั่งภาวนา หนูเห็นดวงแก้วของหนูออกจากร่าง ขนาด ๔ นิ้ว รูปแบนกลม มีแสงเหมือนพระจันทร์จ้าออกจากร่างนี้ไป” เขาถามว่า “อันนี้เป็นวิญญาณของหนูหรือเปล่า”

ถ้าเป็นวิญญาณของหนูหรือเปล่า เวลาหนูออกไปหนูก็ตายไปแล้ว แต่หนูทําไมยังอยู่ล่ะ นี่เรายังอยู่ เรารู้เราเห็น มันเห็นนิมิตไป ไอ้ดวงแก้วๆ สิ่งที่ว่าดวงแก้ว

ทีนี้เขาว่า มีเทวดาประจําร่างกาย มีเทวดาประจํา

นั่นมันเป็นผลของวัฏฏะ เทวดามีอยู่จริง แต่ว่าจะมาประจําอย่างนั้น ประจําอย่างนี้ ไอ้นี่มันเป็นวิทยาศาสตร์แล้วนะ มันเป็นเหมือนของคงที่ตายตัว

โลกนี้เป็นอนิจจัง โลกนี้เป็นอจินไตย มันไม่มีอะไรคงที่ตายตัว ทีนี้ไม่มีอะไรคงที่ตายตัว สิ่งที่ว่าแสงออกไป มันออกรู้ออกเห็น ถ้ามันเห็นเป็นนิมิต เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันออกไป มันเป็นอย่างไรก็แล้วแต่ มันเป็นดวงแก้ว ดวงอะไร ดวงแก้วมีอยู่จริงหรือไม่ ทีนี้พอดวงแก้วมีอยู่จริงหรือไม่ เวลาคนภาวนา พอจิตมันสงบขึ้นมา มันเห็นเป็นดวงแก้วก็มี เห็นเป็นดวงสว่างไสวก็มี แต่คนที่ไม่เห็น ไม่เห็นสิ่งใดเลยก็มี แล้วทุกคนต้องเห็นหรือ

นี่ไง ที่บอกพระอรหันต์แต่ละองค์ก็มีปัญญาของแต่ละองค์ เพราะอํานาจวาสนาของคนไม่เหมือนกัน ความชอบ กิเลสของคนไม่เท่ากัน ฉะนั้น เวลาเกิดมรรคของบุคคลคนนั้นเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก

เพียงแต่ว่าโดยหลัก ฐานใหญ่ สติปัฏฐาน ๔ กาย เวทนา จิต ธรรม โดยการค้นคว้าจากสติปัฏฐาน ๔ นี้ แล้วค้นคว้าสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เอาชัดเจนสิ่งหนึ่ง แล้วทําตามความเป็นจริงอันนั้น เวลาถ้ามันจะเกิดมรรคเกิดผล มันก็เกิดปัญญา เกิดมรรคญาณ เกิดมรรค เวลาฝึกหัดมรรค ฝึกหัดปัญญา ฝึกหัดต่างๆ นั่นน่ะเวลาฝึกหัดอย่างนั้น นี่ไง สิ่งที่เป็นอริยบุคคล สิ่งที่จะเป็นมรรคเป็นผลมันเกิดจากสิ่งนั้น

แต่สิ่งที่ว่าเรานอนหลับไป แล้วอยู่ดีๆ มันก็มีดวงออกจากร่างหนูไป

นี่ขนาดนอนฝัน เวลาเห็นในฝัน เวลาถามปัญหา บางทีมาถามหลวงพ่อ หลวงพ่อก็โง่มากเลย

มาถามปัญหา “พิจารณากายอย่างนั้นๆ”

บอก “ต้องแก้อย่างนั้น”

“ไม่ได้หรอกค่ะ เพราะหนูนอนฝันไป”

โอ้โฮ! ก็ฝันไป มึงจะแก้ได้อย่างไร ก็มึงฝันไปแล้วก็มาถาม ไอ้เราก็โง่มากเลย พอมันถามปัญหาก็ตอบใหญ่เลย พอตอบเสร็จให้แก้ไข บอกว่า “หนูทําไม่ได้หรอกค่ะ เพราะหนูฝันไป”

โอ้โฮ! หลวงพ่อก็ปล่อยไก่ไป ๕ ตัว ฝันไปมันจะแก้ได้อย่างไร

นี่เขาไม่ได้ฝันไป เขานั่งสมาธินี่แหละ แล้วมันรู้ๆ อยู่นี่ว่าแก้ไข สติมันก็พร้อมอยู่นี่ มันก็แก้ไขไปได้

แต่ถ้ามันฝันไป มันเป็นความฝัน มันยังแก้ไขอะไรไม่ได้เลย แต่คนฝันไป ไปฝันนะ ฝันว่าวิปัสสนานะ ฝันว่าพิจารณา โอ้โฮ! ฝันอย่างใหญ่โตเลย ฝันว่าเป็นพระอรหันต์เลย เวลาตื่นขึ้นมากลายเป็นคนเก่านี่ แต่มันฝันไป ฝันจบแล้ว

นี่ไง ความฝันก็ยังใช้ไม่ได้ ความฝันมันเป็นการบอกอํานาจวาสนาบารมีของตัว คนเคยนอนฝันมันก็ฝันของมัน คนไม่ฝันนะ นอนให้ตายมันก็ไม่ฝัน ถ้าคนไม่เคยฝัน ไอ้คนฝันมันก็ฝันแล้วฝันอีก มันก็เป็นนิสัยของมันอีกแหละ นิสัยมันเป็นเรื่องความฝัน มันไม่ใช่ปัจจุบันไง มันไม่ใช่เรื่องสติสัมปชัญญะในปัจจุบัน นั่นก็เรื่องของฝันนะ

นี่ก็เหมือนกัน นี่เขาไม่ได้ฝันนะ หนูนั่งกรรมฐานอยู่ เพราะเวลามันกลับมาปั๊บ หนูกลับเข้ากรรมฐานเลย

ทีนี้นั่งกรรมฐานมันก็ออกได้ เวลาออกนะ ในสังคมนักปฏิบัติ หลวงตาท่านเล่าให้ฟังบ่อย มีคนคนหนึ่งเวลาจิตมันสงบแล้วมันจะเห็นดวงแก้ว แล้วมันสว่างไสว มันมีความสุขมาก แล้วมันก็ชักนําให้ไป คนที่นั่งอยู่ลุกขึ้นเดินตามไป ดวงแก้วลอยขึ้นไปเรื่อยๆ ลอยขึ้นสูงขึ้น

โยมคนนี้ ตอนนั้นเป็นพระ เขาก็ปีนต้นไม้ตามขึ้นไป คือจะเอาดวงแก้วนี้ให้ได้ เพราะขนาดเห็นมันก็ยังสุข มีความสุข โอ้โฮ! ระงับขนาดนี้ แล้วถ้าเราจับดวงแก้วนี้เป็นของเรา โอ๋ย! มันจะมีความสุขมากกว่านี้ไง ก็ตามดวงแก้วนั้นขึ้นไป ดวงแก้วก็ลอยขึ้นสูงขึ้น พระองค์นั้นก็ปีนต้นไม้ขึ้นไป ปีนต้นไม้ขึ้นไป ดวงแก้วก็ขึ้นไป

ทีนี้คงออกกําลังมาก มันก็แบบว่ามันคลายออกไง พอคลายออก ดวงแก้วก็หายแว็บเลย ลงต้นไม้ไม่ได้ ร้องเอะอะมะเทิ่ง ต้องให้คนไปช่วยเอาลงมา แล้วสุดท้ายพระองค์นี้ก็สึกไป แล้วหลวงตาท่านไปเจอ ท่านบอกว่าทิดคนนี้เมื่อก่อนที่มันเห็นดวงแก้ว

ในวงกรรมฐานเรา จริตนิสัยของคนมันแตกต่าง คนเราจะไปเจอประสบการณ์ของแต่ละคนแตกต่างกันมหาศาลเลย แต่มหาศาล ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่จริง ท่านจะแก้ตามนั้น ไอ้นี่เขานั่งภาวนาเขาเห็นลอยเลย

อย่างเช่นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์เวลาท่านนั่ง ตัวท่านลอยขึ้น ท่านมีความรู้สึกว่าตัวท่านลอยขึ้น ท่านยังไม่เชื่อตัวท่านเอง ท่านก็เอาก้านไม้ขีดไปเสียบไว้บนจาก บนจากนะ แล้วกําหนดตัวให้ลอยขึ้น แล้วก็จะเอามือไปเอาไม้ขีด พอขยับมือไป สมาธิมันออก ท่านบอกว่าท่านหล่นจากที่สูงกระแทกมานี่ ก้นกระแทกปังเลย

ทีนี้ตั้งเอาใหม่ๆ เห็นไหม บัณฑิตเขาต้องแก้ไข ท่านบอกเอาใหม่ ไม้ขีดก็เสียบไว้ที่บนจากนั่นแหละ แล้วกลับมากําหนดใหม่ พุทโธๆ พอจิตมันละเอียดขึ้นมา มันก็ลอยขึ้นไป แล้วน้อมจิตไว้ อย่าให้มันออก แล้วรําพึงเอา พยายามรําพึงเอาให้พอรับรู้ได้ ให้ไม่ออกจากสมาธิไง แล้วมือนั้นก็เคลื่อนออกไป เคลื่อนออกไป นี่อยู่ในสมาธินะ ไม่ใช่ออกสมาธิ ออกจากสมาธิ เดี๋ยวมันกระแทกเลย ล้มกระแทกเลย

นี่เคลื่อนขึ้นไป แล้วไปหยิบไม้ขีดนั้น แล้วอยู่ในสมาธินะ อย่าออก คุมจิตให้ดี แล้วมันก็กลับลงมา กลับลงมาในท่านั่งสมาธิ แล้วก็กําหนดให้ลงไป แล้วออกจากสมาธิ ลืมตาขึ้นมา ไม้ขีดเว้ย ไม้ขีดจริงๆ เออ! เราลอยได้จริงๆ ว่ะ

นี่เขาพิสูจน์กันอย่างนี้ คนเขามีปัญญาเขาทํา ถ้ามันลอยขึ้นไปแล้วขยับเลย มันก็ออก แล้วพอลอยขึ้นไป เขาพิสูจน์กันอย่างนี้ ถ้าพิสูจน์อย่างนี้ นี่พิสูจน์ทางสมาธิเลย ยังไม่ได้เกิดปัญญา ยังไม่ได้ทําอะไรเลย

ฉะนั้น สิ่งที่มันออกไปมันเป็นนิมิต มโนภาพ แล้วบางคนก็เกิด บางคนก็ไม่เกิด แต่คนที่เกิดแล้ว อย่างนี้เราไม่ส่งออก เราพยายามแก้ไข ยังไม่เป็นประโยชน์กับเรา เอาวางไว้ก่อน ยังไม่เป็นประโยชน์กับเรา วางไว้ก่อน คือให้มันอยู่ข้างทางก่อน เราจะเข้าสู่สมาธิก่อน เราจะทําคุณงามความดีก่อน ถ้าเข้าสู่สมาธิแล้วพยายามใช้ปัญญาก่อน

สิ่งนี้คือจริตนิสัย คืออํานาจวาสนา คนที่มีอํานาจวาสนานะ คือสันดาน คือความชอบ มันก็อยู่กับเราตลอดไปนั่นแหละ แต่เวลาสาวก สาวกะ เวลาปฏิบัติไปแล้วถ้าสิ้นสุดแห่งทุกข์แล้วนะ แก้กิเลสได้ แต่แก้สันดานไม่ได้ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะท่านก็ยังมีของท่านอยู่ จริตนิสัยเดิมก็ยังมีอยู่ แต่กิเลสตัณหาความทะยานอยากของท่าน ท่านสามารถแก้ได้

คนที่แก้กิเลสด้วย แล้วชําระสันดาน ทําให้เป็นพุทธวิสัยแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์เดียว พระสารีบุตรแก้กิเลสได้ ยังแก้นิสัยของตัวเองไม่ได้ สันดานแก้ไม่ได้

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าคําว่า “สันดาน” จริตนิสัยที่มันเป็นมามันก็อยู่อย่างนั้นน่ะ ฉะนั้น ถ้าจิตเรามันจะส่งออก มันจะไปรู้นิม้งนิมิต เราพักไว้ก่อน สันดาน พยายามฝืนมัน พยายามดัดแปลงมัน เราพยายามเข้าสู่มรรคก่อน เข้าสู่สติปัญญาก่อน แล้วพยายามประพฤติปฏิบัติเข้าไปให้ได้ความจริงก่อน ไปแก้กิเลสนั้น ไปชําระล้างกิเลสนั้น

พอกิเลสนั้นหมดไปจากใจ คราวนี้สิ่งที่ว่าออกรู้ออกเห็นนี่ประโยชน์ทั้งนั้นเลย เพราะมันไม่มีอวิชชา มันไม่มีมาร มันไม่มีกิเลสแล้ว ไอ้ที่ว่าจริตนิสัยจะเป็นประโยชน์แล้ว เอตทัคคะ ๘๐ ทางไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเป็น นี่พูดเป็นคุ้งเป็นแควเลยนะ ทีแรกก็ไปถามเรื่องโสดาบันของคนอื่นใช่ไหม แล้วของเรา ขนาดเราดวงแก้วออกไปเล่นกับมังกร เรายังไม่ได้เป็นโสดาบันเลย แล้วไอ้ที่เขาบอกเขาว่าๆ ไปเชื่ออะไรเขา

ฉะนั้น สิ่งที่ออกไปมันเป็นหรือเปล่า เขาถามว่า “ที่ออกไปนี้คือวิญญาณของหนูหรือเปล่าคะ”

ไม่ใช่ ใจเรารับรู้ รับรู้ ออกนิมิต ส่งออก ส่งออกไปเห็น เกิดจากความรับรู้จากวิญญาณเราออกไปรับรู้

“เป็นวิญญาณหรือเปล่าคะ”

ถ้ามันเป็นวิญญาณหรือเปล่าคะ วิญญาณเราก็เป็นดวงแก้วอยู่อย่างนั้นสิ แล้วดวงแก้วมันลอยออกไป แล้วลอยกลับมา แล้วถ้ามังกรมันกินไปแล้วก็ตายไปเลยสิ เห็นไหม มันถึงไม่ใช่วิญญาณของเรา

เพราะเรารู้เราเห็น เพราะคนเราเวลากําหนดแล้วไปเห็นดวงกงดวงแก้วนั่นน่ะ มันเห็นนิมิตทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น สิ่งที่เห็นนิมิต

ถ้าเขาว่าที่เขาถ่ายรูปกันที่เป็นจุดๆๆ นะ จุดแดง จุดเขียว เขาว่าเป็นเทวดา นี่เขาว่าเป็นเทวดา

ในความเชื่อ ในความเชื่อของเขา เขาเชื่ออย่างนั้น แต่ถ้าเป็นพวกนักถ่ายภาพเขาว่ามันเป็นปฏิกิริยาของแสง ถ้าพูดทางวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์เขาเชื่อกันอย่างนั้น

แต่ถ้าเป็นกรรมฐาน เป็นครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติ สิ่งนี้มันรู้จําเพาะตน ถ้ามันรู้จําเพาะตน เขาเห็นได้ เทวดา อินทร์ พรหม เขาเห็นได้ทั้งนั้น เขารับรู้ได้ เทวดาก็รับรู้มนุษย์ได้ แต่นี่เวลาการสื่อสารกัน การสื่อสารกันอย่างไร

อยู่ในธรรมบทในพระไตรปิฎก ที่ว่าเศรษฐีขี้เหนียว เศรษฐีเขาขี้เหนียวมาก เขารวยมาก แต่ขี้เหนียวมาก มีลูกชายคนเดียว ฉะนั้น เวลาลูกชายป่วยขึ้นมาจะไปเอาหมอมารักษาก็กลัวหมอมาเห็นทรัพย์ของตัว จะเรียกค่ารักษาแพง ก็เอาลูกชายไปทิ้งไว้หน้าบ้าน แล้วก็จะไปเรียกหมอมารักษา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นถึงอํานาจวาสนานะ ก็บิณฑบาตผ่านมา เขาเป็นพราหมณ์ เขาขี้เหนียว เขาไม่ใส่บาตรหรอก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฉายแสงฉัพพรรณรังสีให้ลูกเศรษฐีเห็น พอมันเห็น โอ๋ย! มันปลื้มใจ

คนมันใกล้ตาย มันทุกข์มาก พอมันเห็นแสง มันแสงอะไร พอหันไปเห็นแสงขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันปลื้มใจ มันมีบุญมากไง ตายจากตรงนั้นไปเกิดเป็นเทวดา พอเกิดเป็นเทวดาปั๊บ ก็ตายใช่ไหม ตายจากนั่นไปเกิดเป็นเทวดา

เศรษฐี ลูกชายตายก็เสียใจมาก อู้ฮู! หาทรัพย์สมบัติมามหาศาล เป็นเศรษฐีเลย แล้วมีลูกอยู่คนเดียว ลูกตายไป แล้วตอนนี้สมบัติจะไปให้ใครล่ะ ครํ่าครวญแล้วครํ่าครวญอีกนะ เอาลูกไปฝังไว้ ทุกวันก็ไปนั่งเฝ้าหลุมศพ ร้องไห้คิดถึงลูกๆ

ไอ้ลูกชายไปเกิดเป็นเทวดา มองเห็นพ่อร้องไห้ทุกวันเลย สุดท้ายแล้วก็แปลงร่างมาก่อน มาเป็นมนุษย์มานั่งร้องไห้ที่หลุมฝังศพ วันนั้นพอเศรษฐีจะไปร้องไห้ จะไปร้องไห้ที่หลุมฝังศพ คิดถึงลูก ก็ไปเห็นใครมาร้องไห้อยู่นี่ เอ๊! ใครมาตัดหน้าร้องไห้แทนเราวะ มาร้องไห้อยู่ที่หลุมฝังศพ ก็ถามว่า นี่ในธรรมบทนะ “เฮ้ย! เอ็งเป็นใคร เอ็งมาร้องไห้ทําไม”

“อู๋ย! ร้องไห้อยากได้ดาวอยากได้เดือน” ร้องไห้ใหญ่เลย อยากได้ดาวอยากได้เดือน

เศรษฐีก็บอกว่า “มึงจะบ้าหรือ ดาวเดือนมันจะเอาได้อย่างไรล่ะ”

ไอ้เทวดาที่เป็นลูกชายย้อนกลับเลย “แล้วเอ็งก็จะบ้าหรือ มาร้องไห้หาคนตาย คนตายจะฟื้นได้อย่างไรล่ะ”

ได้สติเลย เห็นไหม

นี่บอกว่าเทวดาไม่มี เทวดาที่มีเขาจะแปลงกายลงมา อันนี้อยู่ในธรรมบทนะ จะมาโทษพระสงบไม่ได้ เดี๋ยวหาว่าพระสงบโกหก

เทวดามีหรือไม่มี แล้วเทวดามีจริงหรือไม่มีจริง

แล้วที่จุดๆๆ ที่เขาว่ากันเพราะอะไร เพราะมีคนมีความเห็นต่าง ฝ่ายหนึ่งที่เขาเชื่อของเขา เขามีศรัทธาของเขา เขาว่าเขาถ่ายของเขาได้ เขาว่านั่นเป็นเทวดา ไอ้ทางวิทยาศาสตร์ก็บอกว่ามันเป็นเรื่องของแสง มันเป็นเรื่องของวัตถุ มันเป็นเรื่องของมุมกล้อง

แล้วเราจะเอาจุดๆ นั้นมาทะเลาะกันใช่ไหม ไอ้เชื่อว่าเทวดาก็ถือข้างหนึ่ง ไอ้เชื่อถือทางวิทยาศาสตร์ก็ถือข้างหนึ่ง แล้วเราก็มาทะเลาะกันว่ามีเทวดาหรือไม่มีเทวดา มีเทวดาหรือไม่มีเทวดายังไม่รู้เลย แต่คนมันทะเลาะกันแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เขาบอกว่าไอ้จุดๆ นั้นเป็นเทวดาหรือเปล่า ถ้าเขาเป็นเทวดานะ ของหนูมันเป็นดวงตั้ง ๔ นิ้ว มันใหญ่กว่าเขา มันก็คงจะเป็นคนหยาบ

อันนี้เพราะเราฟังมาแล้วเราก็เชื่อ ศรัทธาความเชื่อนะ แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกกาลามสูตรไง ความเชื่อแก้กิเลสไม่ได้ ความเชื่อทําให้เรามีเชาวน์มีปัญญา ถ้าเราค้นคว้านะ แต่ถ้าจะประพฤติปฏิบัติมันต้องใช้ปัญญา

เขาบอกว่า “วิญญาณของหนูหยาบหรือเปล่ามันถึงได้กว้างอย่างนั้น มันใหญ่โตอย่างนั้น”

อันนี้มันเป็นนิมิตอันหนึ่ง คําว่า “นิมิต” เรายังให้ค่าอยู่สําหรับนักปฏิบัติ ถ้านักปฏิบัตินะ ถ้าจิตมันเป็นไปได้มันจะไปรู้ไปเห็น ถ้าจิตมันสงบได้ มันวัดถึงว่าจิตของเรามันไม่เป็นปกติ คือมันดีขึ้น มันดีขึ้นกว่านั้น แต่ถ้าจิตของคนมันหลงใหลไป มันจะเห็นอย่างนั้น ถ้าเห็นนิมิต ถ้าเห็นนิมิตสิ่งที่ดี

ไอ้คนที่เสพยาบ้ามันเสพยาบ้าจนมันหลอน เสพยาบ้าจนมันหลอน มันเห็นนิมิตตลอดเลย เห็นคนถือมีดจะเข้ามาฆ่า มันเป็นนิมิตไหม นั่นนิมิตของคนเสพยาบ้า เสพยาบ้ามันระแวงไปหมดเลย มันกลัวคนมาทําร้ายมันตลอดเลย นั่นอะไรล่ะ นั่นคนขาดสติ

แล้วเราเป็นนักปฏิบัติ เห็นนิมิต เราก็มีสติใช่ไหม เรารับรู้ได้ ถ้าใครรู้ใครเห็นนะ เราวางได้ เราไม่ใช่เสพยาบ้า

คนเสพยาบ้ามันกลัวนะ มันกลัวคนจะไปทําร้ายมัน มันกลัวคนที่จะไปรังแกมัน มันกลัวจนมันต้องไปฆ่าคนอื่นก่อน มันกลัวจนมันต้องทําลายคนอื่นก่อนที่จะไปทําร้ายมันน่ะ

ถ้าของเราก็เหมือนกัน ถ้ามันเห็นนิมิต มันส่งออกไปให้กิเลสมันทําร้ายเราใช่ไหม เราจะทําคุณงามความดี เราจะสร้างของเรา มันจริตนิสัยเป็นอย่างนี้ ถ้ามันรู้มันเห็นก็วางไว้ๆๆ แล้วพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบเข้ามาแล้ว ถ้ามันฝึกหัดใช้ปัญญา สติปัฏฐาน ๔ หัดวิปัสสนาแล้วมันจะดีขึ้น

มันพูดแบบว่าผู้ใหญ่กับผู้ใหญ่พูดกันง่าย เหมือนวิชาชีพเดียวกันพูดกันจะง่ายมาก แต่คนละวิชาชีพคุยกันไม่ค่อยรู้เรื่อง นี่ก็เหมือนกัน คนที่เคยภาวนาแล้วเขาเคยผ่านอย่างนี้มา พูดอย่างนี้เขาก็เข้าใจ

แต่คนถามก็บอกว่า “เอ๊ะ! ก็ถามหลวงพ่อ หลวงพ่อตอบให้หนูเข้าใจสิ หลวงพ่อตอบไปไหนมา สามวาสองศอก ยิ่งถามยิ่งงง” คนถามก็เลยงงใหญ่เลย

ไม่ ที่อธิบายนี้อธิบายให้เป็นภาพกว้าง เพราะการรู้การเห็นของคนมันมีการรู้การเห็นของคนเป็นจําเพาะ คนที่เขาไม่รู้ไม่เห็น แต่เขาทําความสงบของใจก็ได้ มันเป็นเฉพาะกลุ่ม เฉพาะส่วนของจิต จิตเฉพาะกลุ่มนี้มันจะเป็นอย่างนี้ จิตเฉพาะๆ อย่างนั้น แล้วจิตเฉพาะเวลาเข้าไปสังคมใดๆ เขาก็ชักนําไปอีกนะ

แต่ของเรา เราประพฤติปฏิบัติกันในวงกรรมฐาน ที่บอกว่า พระอรหันต์ ๑๐๐ องค์ก็ ๑๐๐ อย่าง จริตนิสัยของคนมันไม่เหมือนกัน เวลาเราทําไป เราก็ต้องย้อนกลับมาที่จริตนิสัยของเรา ถ้าเรากําหนดแล้วมันเป็นอย่างนั้น เราก็วางไว้ คราวนี้เห็นอย่างนี้ เห็นเป็นดวงแก้วออกไป พญามังกรมาเล่นด้วย โอ๋ย! มันมีความสุข

มีความสุขเพราะจิตมันสงบแล้วมันรู้มันเห็นอย่างนั้น มันก็มีความเบา ความแปลกประหลาดมหัศจรรย์ แต่สิ่งที่รู้ที่เห็นมันจะทําให้เราติดอยู่ที่นี่ คือติดอยู่ที่นี่ ถ้าเราติดอยู่ที่นี่ เราคิดว่าสิ่งนี้เป็นความจริง ต่อไปจะให้เป็นนิมิตมันจะไม่เป็นมังกรแล้ว มันจะเป็นไส้เดือน ถ้าเห็นรอบใหม่มันจะเป็นไส้เดือนแล้วนะ มันไม่เป็นมังกร

อ้าว! แล้วคราวนี้ทําไมมันเป็นไส้เดือนล่ะ

ก็มันเห็นคนละรอบไง มันก็เป็นไส้เดือน ถ้าเห็นอีกทีหนึ่ง เดี๋ยวมันเป็นอย่างอื่นไปเรื่อยๆ แล้วเราก็ยิ่งเป็นภาระ มันเป็นภาระกังวล มันยิ่งเป็นความทุกข์ มันไปใหญ่เลย เห็นไหม

วางให้หมด เห็นครั้งใดก็เป็นปัจจุบันในครั้งนั้น แล้วถ้ามันวางได้ก็วางซะ กลับมาที่ความสงบของใจ เพราะในการประพฤติปฏิบัติ หลวงปู่มั่นท่านสอน อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

ถ้ากลับไปที่ผู้รู้ กลับไปที่พุทโธๆๆ อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ จะไม่เสีย เราไม่ทิ้งผู้รู้ เราไม่ทิ้งพุทโธ

นี่เราทิ้ง เราพุทโธๆ พอจิตมันสงบแล้วมันส่งออก มันทิ้งแล้ว ทิ้งออกไปเห็นดวงที่ออกไปจากร่างเรา ทิ้งไปเห็นมังกรนั่น เห็นไปเล่นกัน ทิ้งผู้รู้ ทิ้งบ้านทิ้งเรือนไปอยู่ที่ภาพนั้น ถ้าเราพุทโธๆ มันกลับมาที่บ้านที่เรือนเรา

อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธจะไม่เสีย อย่าทิ้งเรา

ไอ้ที่เห็นนั้นมันเป็นอาการ มันเป็นอาการเท่านั้น มันเป็นเหมือนเครื่องล่อ ล่อให้เราออก เราจะทําคุณงามความดี มันล่อให้ออกไปข้างนอก มันล่อให้ออกไปเคว้งคว้างอยู่นั่นน่ะ ถ้าพุทโธต่อเนื่องๆ จิตสงบมากๆ ขึ้นไป จิตมันมีหลักมีเกณฑ์ขึ้นไป แล้วยกขึ้นวิปัสสนา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนถึงวิปัสสนาญาณ ปัญญาที่รู้แจ้ง รู้แจ้งในความลังเลสงสัยของเรา รู้แจ้งในสิ่งที่เราเห็นมังกร เห็นดวงนั่นน่ะ พอมันรู้แจ้ง อ๋อ! ทีแรกไม่น่าโง่อย่างนั้นเลย

แต่ถ้าไม่อ๋อ! มันจะโง่อย่างนี้ แล้วโง่มากขึ้น แล้วโง่ออกไป แล้วไม่กลับไปสู่ความจริง ถ้ากลับไปสู่ความจริง อ๋อ! ไม่น่าโง่ตามมันไปเลย ไม่น่าโง่ไปอย่างนั้นเลย ถ้าเห็นตอนนั้นจะรู้จริง แล้วจะเป็นประโยชน์กับเรา เห็นไหม ไม่ทิ้งผู้รู้ ไม่ทิ้งพุทโธ จะเป็นนักปฏิบัติโดยความเป็นจริง เอวัง

ใจคน วุฒิภาวะของคน วุฒิภาวะของจิต จิตสูง จิตตํ่า
แล้วจิตเราดวงเดียว เดี๋ยวก็สูง เดี๋ยวก็ตํ่า
เวลาสูงมันพัฒนาดีเลย ทําอะไรก็เอา
พอจิตมันตํ่านะ ไม่เอา แล้วเสียดายเวลาด้วย
แหม! เราไม่น่าโง่มาตั้งนาน
เวลาจิตมันตก จิตเราคนเดียวนะ
อันนี้พูดถึงว่าจะแก้อย่างไรไง
เราแก้ใจเรา แล้วสิ่งนั้นเราดูแลไว้

๒

ดูใจเรา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ความเชื่อกับการนั่งสมาธิ”

๑. ผู้ใหญ่รุ่นเก่ากลัวว่านั่งสมาธิแล้วจะเตลิดเป็นบ้า จะแก้ไขทําให้เข้าใจถูกได้อย่างไรเพื่อให้กล้าปฏิบัติธรรม

๒. แก้อาการกลัวว่านั่งสมาธิแล้วจะสามารถเห็นวิญญาณได้อย่างไร ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงแล้วกลัว ควรแก้ไขอย่างไร แล้วพวกที่เห็นผีโดยไม่ได้ปฏิบัติธรรม เป็นไปได้ไหม มีประโยชน์อะไร

ตอบ : คําถามกระชับนะ เขียนมาแค่นี้ ทีนี้เขียนมาแค่นี้นะ เพียงแต่ “๑. ผู้ใหญ่รุ่นเก่ากลัวว่านั่งสมาธิแล้วจะเตลิดเป็นบ้า จะแก้ไขให้เข้าใจถูกได้อย่างไรเพื่อให้กล้าปฏิบัติธรรม”

นี่โดยสามัญสํานึก โดยธรรมชาติ โดยธรรมชาติ โดยทั่วๆ ไป โดยสามัญสํานึกของคน คนเกิดมาแล้วอยากเป็นคนดี ยิ่งเราเป็นชาวพุทธ พอมาศึกษาพระพุทธศาสนาแล้วเราอยากจะพ้นจากทุกข์เลยล่ะ ทุกคนอยากพ้นจากทุกข์ทั้งนั้นน่ะ ทุกคนมีเป้าหมายอยากพ้นจากทุกข์

ทีนี้พออยากพ้นจากทุกข์ปั๊บ นี่คือเวลาเราศึกษาไง แต่เราอยู่ในสังคม มันเป็นประเพณีวัฒนธรรม ถ้าประเพณีวัฒนธรรม คนรุ่นเก่าๆ เขาก็เห็นว่าคนที่ประพฤติปฏิบัติไป ใช่ บางคนเสียสติไป บางคนอะไรไป มันก็เลยเป็นการฝังใจว่าการประพฤติปฏิบัติแล้วมันจะเตลิดเปิดเปิงแล้วเป็นบ้า

ทีนี้คําว่า “เป็นบ้าๆ” ที่เขาปฏิบัติแล้วที่เขาเป็นใบ้เป็นบ้ากัน เขาทําอย่างไร แล้วเขาทําอย่างไร หนึ่งนะ

สอง ในสังคมวัฒนธรรมของเรา ที่เราเห็นเขาปฏิบัติกันอยู่นี่ เราคิดว่านั่นเป็นการปฏิบัติหรือ เราคิดว่านั่นเป็นการปฏิบัติไหม อย่างเช่นเราเชื่อมั่นกัน แล้วเราไปวัดไปวากัน เวลาไปวัดไปวา เขาก็มีกิจกรรม เขามีกิจกรรมนะ ดูสิ เขาทําของขลัง เขาทํานะ เวลาเขาสวดภาณยักษ์ อู้ฮู! มีคนแสดงออกเคลื่อนไหวเป็นสัตว์เป็นอะไรไป เราก็ไปตื่นเต้น ว่านั่นเป็นหรือ อย่างนั้นเป็นการปฏิบัติธรรมหรือ เวลาเขาทําคุณไสยกัน เกจิอาจารย์เขาทําเครื่องรางของขลังกัน เครื่องรางของขลังนั่นเป็นที่พึ่งหรือ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยบอกไว้ที่ไหนว่านั่นเป็นที่พึ่ง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้บอกเลยว่าสิ่งใดที่เป็นวัตถุมงคล เป็นต่างๆ เป็นที่พึ่ง พระพุทธเจ้าไม่เคยบอกเลย ในพระไตรปิฎกไม่เคยบอก

พระพุทธเจ้าก็บอกว่าพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ นี่รัตนตรัย ถ้าเราเป็นชาวพุทธ เราเป็นพุทธมามกะ เราต้องถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นพุทธคุณ เห็นปัญญาคุณ เห็นเมตตาคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม สัจธรรม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สงฆ์ตั้งแต่พระอัญญาโกณฑัญญะขึ้นไป สงฆ์องค์แรกของโลก

ไอ้อย่างพวกเรานี่สมมุติสงฆ์ โยมงงๆ พระก็งงๆ อ้าว! โยมยังงงๆ พระก็ยังงง พระยังไม่กล้าปฏิบัติ พระก็คิดอย่างนี้เหมือนกัน พระก็กลัวบ้าเหมือนกัน พระก็กลัวหลุดเหมือนกัน แล้วพระกลัวหลุด แล้วมันจะแก้อย่างไรล่ะ

เพราะเราอยู่ในสังคมอย่างนี้กันไง เพราะเราอยู่ในสังคมอย่างนี้ แล้วตัวอย่างแบบอย่างของเรามันเป็นแบบนี้ เพราะตัวอย่างแบบอย่างเป็นแบบนี้ แล้วเราก็เอาสิ่งที่เห็นนั้นเป็นตัวอย่างเป็นแบบอย่าง

เราเอาสิ่งที่เห็น สิ่งที่รู้ที่เห็นมันจริงหรือเปล่าล่ะ ที่เห็นๆ อยู่นี่มันจริงไหม ที่เราดูๆ กันอยู่นี่ ที่เราเห็นๆ กันอยู่นี่มันจริงหรือเปล่า มันไม่จริง ถ้ามันไม่จริงมันก็ยิ่งทําให้โลเลกันไปหมดเลย ไอ้คนที่ทําอยู่นี่เขาก็ยังไม่แน่ใจนะ ที่เขาทํานี่ “เอ๊! รุ่นนี้ออกมาแล้วเขาจะเชื่อหรือไม่เชื่อ เอ๊! รุ่นนี้จะดังหรือไม่ดัง” อ้าว! ก็ว่ากันไป

แล้วปฏิบัติแล้ว ปฏิบัติถ้ามีปัญหานะ บางที่สํานักเวลาปฏิบัติไปแล้วถ้าเกิดปัญหาขึ้นมาคือว่าเสียสติไป อะไรไป เขาบอกว่า “มันเป็นเช่นนี้เอง มันมีอยู่ ๕ เปอร์เซ็นต์ที่ต้องเป็นเช่นนี้”

โอ้โฮ! เราฟังเขาพูด เรางงเลยนะ “มันเป็นเช่นนี้เอง”...คือเขาโยนให้กรรมไง

เขาบอก เขาเขียนเลยว่าเป็นบัญญัติของเขาเลยว่าคนปฏิบัติจะมีอยู่ ๕ เปอร์เซ็นต์ที่จะหลุด จะเสียสติไป แล้วถ้าใครปฏิบัติแล้วหลุดหรือเสียสติไป เขาบอกว่ามันอยู่ใน ๕ เปอร์เซ็นต์นั้น ถ้ามันอยู่ใน ๕ เปอร์เซ็นต์นั้น คําพูดนี้เขาพูดมาเพื่อให้เอาตัวรอด แต่เราฟังแล้วมันเศร้าใจไง มันเศร้าใจว่า นี่หรือคือครูบาอาจารย์ของคน

ครูบาอาจารย์มันก็เหมือนหมอ หมอนี้เขาไว้แก้คนเจ็บไข้ได้ป่วย คนเจ็บไข้ได้ป่วยไปหาหมอก็หวังจะหายจากโรคจากภัย คนที่ประพฤติปฏิบัติก็หวังมีครูบาอาจารย์เป็นที่พึ่ง ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเขา แล้วเขามีปัญหาขึ้นมา ทําไมไม่แก้ไขเขา

เขาบอกว่า มันอยู่ใน ๕ เปอร์เซ็นต์นั้น

แล้ว ๕ เปอร์เซ็นต์นั้นมันเป็นอย่างไรล่ะ

นี่เวลาเขาพูดนะ เราเห็นอยู่ นั่นมันเป็นการปฏิบัติจริงหรือ มันไม่เป็นการปฏิบัติจริง ทีนี้พอไม่เป็นการปฏิบัติจริง คนรุ่นเก่าเขาถึงบอกว่านั่งสมาธิไปแล้วมันจะเป็นบ้า

เวลามันจะเป็นบ้า มันอยู่ที่จริตนิสัยนะ ใจของคน เวลาใจของคนมันมีสูงมีตํ่า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกถึงบัว ๔ เหล่า นักปฏิบัติมนุษย์เราแบ่งเป็น ๔ จําพวก จําพวกหนึ่งไม่เชื่ออะไรเลย จําพวกหนึ่งเกิดมาเป็นอาหารของสัตว์ อาหารของเต่า อีกพวกหนึ่งปริ่มนํ้า อีกพวกหนึ่งพ้นจากนํ้า อีกพวกหนึ่งชูช่อขึ้นไปเลย อีกพวกหนึ่งๆ มันอยู่ที่ไหนล่ะ

อีกพวกหนึ่งๆ หมายความว่า อํานาจวาสนาบารมี จริตนิสัยของคนที่มันสร้างมาอย่างนั้น ถ้าจริตของคนสร้างมาอย่างนั้นนะ ถึงเวลามันสะกิดเลย ถึงเวลา ธรรมะบันดาลให้เป็นอย่างนั้นๆ ให้มันคิดออกแสวงหา ให้มันคิดอยากออกบวช ให้มันคิดว่าจะต้องไป จะต้องไป จะต้องเป็นอย่างนั้นเลย ถ้าเวลาบารมีมันเต็ม มันมีเหตุมีปัจจัย มันทําให้เราจะเป็นไปทางนั้นเลย นี่ถ้าคนมีบารมีนะ

แต่ถ้าคนไม่มีบารมีนะ พ่อแม่ไสให้ไปบวชนะ มึงอย่าอยู่บ้านเลย ลําบากฉิบหายเลย ยุ่งมาก ไปบวชซะ มันไม่ไปหรอก พ่อแม่ทั้งผลักทั้งไส มึงไปบวชซะ จะได้พ้นภาระกูเสียที มันไม่ไปหรอก ไอ้ที่พ่อแม่หวงนักหวงหนาน่ะ อยากไปมาก แต่พ่อแม่ไม่ให้ไป เห็นไหม นี่มันผลของวัฏฏะไง

นี่พูดถึงว่าใจของคน ถ้ามันเป็นเรื่องใจของคน ระดับความเชื่อของคน ถ้าใจของคน ความเชื่อของคน สิ่งที่ว่าความคิดมันถึงควบคุมกันไม่ได้ ความคิดของคนควบคุมไม่ได้ ถ้าความคิดของคนควบคุมไม่ได้แล้ว สิ่งที่ว่าความเชื่อของเขาไง ความเชื่อของเขาถ้ามันตํ่ากว่า จิตใจสูงกว่าจะดึงจิตใจที่ตํ่ากว่าขึ้นมา

ฉะนั้น สิ่งที่เป็นความเชื่อ แล้วสังคมมันก็เป็นแบบนั้น สังคมที่เราพูดอยู่นี่ ที่เราพูดตั้งแต่เริ่มต้นว่า ที่เขาปฏิบัติกันอยู่นั่นน่ะ ที่เขาทํากันอยู่นั่นมันเป็นการปฏิบัติจริงหรือ แล้วถ้ามันไม่จริงขึ้นมา มันเป็นอย่างนั้น มันเป็นขึ้นมาทําไม มันเป็นอย่างนั้นแล้วเราไปเห็น เราจะแก้ไขอย่างไร แล้วจิตใจของคนล่ะ

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์เรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านสอนเลย พุทโธๆ ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบ ร่างกายนี้มันก็สงบระงับอยู่แล้ว มันจะแสดงกิริยาอะไร

เรานั่งภาวนากันสัปหงกโงกง่วงมันก็แสดงออกทางร่างกาย ร่างกายสัปหงกโงกง่วงไปหมดเลย เพราะอะไรล่ะ เพราะมันขาดสติ จิตมันไม่ตั้งมั่น จิตมันคลอนแคลน มันก็เป็นไปของมันอยู่แล้ว

แต่ถ้าเราพุทโธๆ จิตตั้งมั่น จิตมันตั้งมั่น ร่างกายนี้ตรงแน่วเลย จิตมันสงบ มันมีความสุข มีความปลอดโปร่ง ถ้ามีความสุข มีความปลอดโปร่ง นี่สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน เราแค่เจอออฟฟิศ เราแค่เจอสนามแข่งขัน เราแค่เจอสนามที่จะลงไปฝึกซ้อม เรายังทําอะไรไม่ได้เลย แต่นี่พวกเราหากันไม่เจอ

เกิดมาเป็นคน เกิดมาเป็นคนที่ไหน วันเกิด ใครเป็นคนบอก พ่อแม่บอก แล้วคนอยู่ที่ไหน อยู่ที่กรมทะเบียน แล้วคนมันอยู่ไหนล่ะ ชี้มาสิ อ้าว! เราชื่อนาย ก เขาบอกว่าชื่อนาย ก มันไม่ดี เราไปเปลี่ยนเลย เราเปลี่ยนชื่อเป็นนาย ข จากนาย ก เป็นนาย ข ไปแล้ว คนคนนั้นเปลี่ยนชื่อไปแล้ว แล้วคนมันอยู่ไหนล่ะ

พุทโธๆๆ จิตสงบเข้ามา นั่นน่ะปฏิสนธิจิต นั่นน่ะเรา เราคือจิตมันสงบ ที่มันสงบระงับนี่ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนอย่างนี้ ท่านสอนถึงว่า สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน เพราะมีฐานที่ตั้งแห่งการงาน การงานถึงจะเกิดขึ้น

ถ้าไม่มีฐานที่ตั้งแห่งการงาน การงานมันเกิดขึ้นเป็นการงานของใครล่ะ งานของใคร ก็งานของมารไง งานของคนอื่นน่ะ งานของคนอื่น เราจะเอามาเป็นประโยชน์ของเราได้ไหม

ความคิดมันเกิดจากจิต แล้วความคิดมันเกิด ความคิดมันมีพญามาร มันมีมาร มีอวิชชา มันก็เที่ยวออกไปกว้านทุกอย่างมาเป็นของตัว มันไปกว้านมาหมดแหละ ถ้าเราพุทโธๆ เราทิ้งหมด ทิ้งความคิด ทิ้งทุกอย่างเข้ามาสงบระงับ มันทิ้งความคิด

ถ้ามีความคิดอยู่ มันฟุ้งซ่านใช่ไหม แล้วพุทโธๆ ก็เป็นความคิดเหมือนกัน พุทโธๆ จนจิตมันสงบเข้ามา ถ้าจิตสงบเข้ามา เห็นไหม จิตตั้งมั่น ฐานที่ตั้งแห่งการงาน สมถกรรมฐาน แล้วถ้ามันออกวิปัสสนา นั่นล่ะมันจะได้ประโยชน์แล้ว

วิปัสสนาคือปัญญาการรู้แจ้ง รู้แจ้ง รู้แจ้งในอะไร รู้แจ้งในการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายไง รู้แจ้ง จิตนี้มาจากไหนไง รู้แจ้ง นี่มันจะเห็นแล้ว

เวลาเขาทํางานกัน ดูสิ ทางการศึกษาเขาเรียนกันได้ ๙ ประโยค ๑๐ ประโยค เขามีวิชาการ เขาทําอะไรเป็นไปหมด เขามีเอกสารหลักฐานหมดเลย เขาทําวิทยานิพนธ์กัน อู้ฮู! เป็นผลงานของเขาเลย

เวลาภาวนาพุทโธๆ ไป จิตสงบเข้าไป ผลงานอะไร ใครเห็น ใครเป็นคนรู้ ปัจจัตตัง เพราะมันรู้มันเห็น มันรู้มันเห็นมันถึงถอดมันถึงถอน เพราะมันถอดมันถอนมันถึงมีองค์ความรู้ไง

ครูบาอาจารย์ที่เป็นความจริง มึงถามมาเถอะ มึงถามมา มันมีขั้นตอนไหน มึงถามมา เพราะถามมามันถึงตอบไป กลองไม่จัญไรไง คนไม่ตีเขาก็ไม่ออกไง ถ้ามึงถามมา มึงถามมาสิ มึงจะตีเร็วขนาดไหน กลองต้องดังอยู่แล้ว เว้นไว้แต่มึงตีไม่ถูกกลอง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามึงถามมา นี่ไง ถ้ามีความรู้จริง ถ้าความรู้จริงอย่างนี้ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบอกว่าให้กําหนดพุทโธๆ ให้จิตมันสงบเข้ามา

ทีนี้ไอ้คนที่ประเพณีวัฒนธรรม สิ่งที่เป็นการปฏิบัติเขาบอกว่า “ไม่ได้ ไม่ต้อง ใช้ปัญญาไปเลย เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ใช้ปัญญา ไอ้สมถกรรมฐาน สมถะมันไม่มีปัญญา มันจะเกิดนิมิต มันจะเกิดนิมิต มันไม่เป็นปัญญา มันไม่เป็นพระพุทธศาสนา” อู๋ย! ว่าไปนู่นเลยนะ

แล้วเวลาเอ็งทํากัน เอ็งทําโดยใช้ความคิด ใช้ความคิดแล้วไม่มีสมถกรรมฐาน ไม่มีฐานที่ตั้งแห่งการงาน คือไม่มีเจ้าของ ไม่มีผู้บริหารจัดการ ไม่มีใครคอยทําผิดทําถูก แต่ที่ความคิดนั้นมันเป็นสถานะของความเป็นมนุษย์ มนุษย์เกิดมามีหัวใจ ร่างกายกับใจ ใจมันทํางานอย่างนั้น ธรรมชาติของใจมันทํางานอยู่อย่างนั้น ธรรมชาติของใจ คนที่ไม่ได้ปฏิบัติเขาก็คิดได้ เขาก็ทําได้ มันก็เป็นความคิดของโลกๆ เขา แล้วตัวเองเคลมเอง เคลมเองว่านี่คือปัญญา ความคิดนี้คือปัญญา การวิเคราะห์วิจัยนี้คือปัญญา

แต่ถ้าในพระพุทธศาสนา ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในฝ่ายปฏิบัติเขาบอกว่านั่นเป็นสุตมยปัญญา เป็นปัญญาจากการศึกษา ไม่ใช่ปัญญาเกิดจากการปฏิบัติ เพราะมันเป็นสุตมยปัญญา จินตมยปัญญา

การปฏิบัติมันภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา เกิดจากการที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบแล้วมันเกิดสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน มีผู้เป็นเจ้าของ มีผู้บริหาร มีผู้จัดการ มีการกระทํา ผู้ ผู้นั้นคือปฏิสนธิจิต ผู้นั้นคือจิตดวงนั้น จิตที่เวียนว่ายตายเกิดดวงนั้น เขาเป็นคนจัดการในใจของเขาดวงนั้น เขาถึงปัจจัตตัง เขาถึงถอดถอนกิเลสในใจของเขาอย่างนั้น

ฉะนั้น เวลาจิตมันสงบแล้วถึงออกฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาอย่างนี้คือวิปัสสนา ที่ว่าวิปัสสนา วิปัสสนาคือปัญญาการรู้แจ้ง ปัญญาวิปัสสนาคือปัญญาการรู้แจ้งในอวิชชาคือความไม่รู้ในใจของเรา ปัญญาในการรู้แจ้ง ถ้ารู้แจ้งแล้วจะถามใคร รู้แจ้งแล้วมันแจ้ง มันแจ่มแจ้งในหัวใจ แล้วแก้ไขเหตุการณ์ทุกๆ อย่างได้ นี่พูดถึงว่าเวลาครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติ

นี่มันเป็นเรื่อง เราจะบอกว่า เขาถามว่า “ผู้ใหญ่รุ่นเก่ากลัวการนั่งสมาธิ เพราะคิดว่าจะเตลิดเปิดเปิง จะแก้ไขทําให้เขาเข้าใจถูกได้อย่างไรเพื่อให้เขากล้าปฏิบัติ”

นี่พูดถึงคงจะเป็นญาติผู้ใหญ่ ทีนี้มันก็มาวัดกันที่ใจ เห็นไหม ใจคน ใจคนมีสูงมีตํ่า ใจคนมันเป็นวาระนะ เป็นวาระ เวลาใจของคน ใจของคนเดี๋ยวสูงเดี๋ยวตํ่า เดี๋ยวคิดดีเดี๋ยวคิดร้าย ถ้ามีอํานาจวาสนา เขาคิดได้ แต่ใจลึกๆ ทุกคนอยากจะมีที่พึ่ง

เวลาถ้าเป็นญาติผู้ใหญ่ เป็นญาติผู้ใหญ่ของเราก็อยากจะมีที่พึ่ง อยากจะอบอุ่น อยากจะมีลูกมีหลานล้อมหน้าล้อมหลัง แต่เวลาจะตายก็ตายคนเดียว เวลาจะตายเขาก็ว้าเหว่ทั้งนั้นน่ะ

เวลาไปหาคนแก่นะ เด็กๆ มันไม่อยากไปหาคนแก่ คนแก่ชอบพูดเรื่องเก่าๆ วัยรุ่นมันชอบพูดเรื่องวัยรุ่น ยิ่งไปหาคนแก่ตอนนี้พูดกันไม่รู้เรื่องเลยล่ะ แล้วคนแก่ก็ว้าเหว่ คนแก่ก็อยากให้คนล้อมหน้าล้อมหลัง ทีนี้วัยรุ่นก็อยากจะให้เขาปฏิบัติ ให้เขาปฏิบัติ

จริงๆ จิตใต้สํานึกทุกคนอยากมีที่พึ่ง แต่ด้วยความหยาบความละเอียดของใจของกิเลสใครมีมากมีน้อย ถ้ามีมาก จริงๆ จิตใต้สํานึกมันอยากได้อยากเป็นนั่นแหละ แต่กลัว พอกลัวขึ้นไปก็จะพูดอย่างนี้ “ประเพณีเขาห้ามปฏิบัตินะ ปฏิบัติแล้วจะเป็นบ้านะ”

คนปฏิบัติ ถ้าจิตปกติ จิตเป็นสามัญสํานึก จิตปกติที่ไม่มีปัญหา ปฏิบัติไม่มีเป็นบ้าหรอก แต่คนที่จะมีปัญหาคือจิตไม่เป็นปกติ จิตของเรามันเป็นจิตเภท จิตเภทหมายถึงว่าป่วยทางจิต ว่าอย่างนั้นเถอะ มีความเจ็บไข้ได้ป่วยทางจิตเล็กๆ น้อยๆ แล้วพอไปปฏิบัติมันจะถลําไปเรื่อยๆ ถลําไปเรื่อยๆ เพราะอะไร เพราะเวลาจิตมันจะเกิดจินตนาการ มันจะเกิดการสร้างภาพ แล้วพอสร้างภาพ จิตมันไม่ปกติอยู่แล้ว มันจะสร้างภาพต่อเนื่องกันไป

ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านรู้ว่าจิตมันไม่ปกติ อย่าเพิ่งให้ภาวนา ให้พยายามฝึกฝนให้มันกลับมาเป็นปกติก่อน ถ้าเป็นปกติแล้ว เวลาจิตสงบมันก็สงบตามธรรมดา แล้วถ้ามันไปรู้ไปเห็น มีสติ มันก็แก้ไขของมันได้

แต่ถ้าจิตของเรามันเข้าข้างตัวเองอยู่แล้วใช่ไหม เพราะมันไม่ปกติ พอไม่ปกติ พอภาวนาไป ไปรู้ไปเห็นอะไรก็มีความเชื่อ ถลําตัวเองไปเรื่อย มันก็ลงลึกไปเรื่อย ลงลึกไปเรื่อย เดี๋ยวก็ขาดไปเลย ฉะนั้น ถ้ามีปัญหาแล้วต้องหยุด หยุดแล้วกลับมา กลับมาเพื่อความปกติไง

ฉะนั้น เขาบอกว่า “จะแก้ไขอย่างไรเพื่อให้เขาเข้าใจถูกต้องว่าปฏิบัติแล้วมันดี ให้เขากล้าปฏิบัติธรรม”

จริงๆ เขาก็กล้า เขาก็ทําได้ แต่ที่เขาไม่ทําเพราะเขานั่งแล้วเขาเจ็บเขาปวดของเขา เขาก็อ้างเล่ห์ไปเรื่อย

ใจคน เวลาใจคน ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่ามนุษย์เป็นสัตว์ประหลาด คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง แล้วทําอีกอย่างหนึ่ง

มันไม่กล้าพูด คิดอย่างหนึ่ง ความคิดของเราเรื่องหนึ่ง แต่เวลาพูดออกมาก็มารยาทสังคม พูดเพราะๆ เวลาทํา ทําไม่ได้อย่างที่ว่า มันเลยเป็นสัตว์ประหลาดไง คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง แล้วก็ทําอีกอย่างหนึ่ง ไม่รู้ว่าไอ้ทั้งพูด ทั้งคิด ทั้งทํา มันเป็นคนเดียวกันหรือเปล่า มันเป็นคนเดียวกันหรือเปล่า มนุษย์ถึงเป็นสัตว์ประหลาด

พระพุทธเจ้าพูดอย่างนี้จริงๆ นะ อยู่ในธรรมะไง มนุษย์คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง

สัตว์ประหลาดนี่เราพูดเอง มนุษย์เป็นสัตว์ประหลาด คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง แล้วทําอีกอย่างหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน จิตใต้สํานึกทุกคนก็อยากได้อยากดีทั้งนั้นน่ะ แต่มันเป็นว่าสิ่งที่จะทํามันเป็นเรื่องที่ใหญ่โตมากจนที่เราทําไม่ไหว มันก็เลยอ้าง อ้างว่า เดี๋ยวจะเป็นบ้านะ เดี๋ยวจะเป็นนู่นนะ เดี๋ยวจะเป็นนี่นะ

แล้วครูบาอาจารย์ที่ท่านการันตีว่าท่านจะแก้ให้ ท่านนั่งเฝ้าเลย อ้าว! ทํามาสิ

ก็ไม่กล้า มันไม่ลงใจไง นี่พูดถึงว่าใจของคน มันเป็นเรื่องใจของคนนะ ถ้าใจของคนแล้ว ถ้ามันเป็นญาติผู้ใหญ่หรือมันเป็นคนของเรา เราก็ชักนําน้อมนํา จะได้มากได้น้อยมันอยู่ที่ใจของเขา มันเป็นกรรมของสัตว์

เวลาหลวงตาท่านพูด มันเป็นกรรมของสัตว์ เราก็ปรารถนาดีกับทุกๆ คน แต่บางคนก็คิดดีกับท่าน บางคนก็คิดอ้างว่าท่านอวดอ้าง เห็นไหม ท่านก็ปรารถนาดีกับคนนี่แหละ แต่ใจของคนมีสูงมีตํ่า ใจของคนยอมรับไม่ยอมรับ เป็นเรื่องใจของคน ฉะนั้น เรื่องธรรมะอีกเรื่องหนึ่ง

ไอ้ที่ว่า ปฏิบัติธรรมแล้วจะเป็นบ้า

ไม่ ไม่หรอก ทําดีจะเป็นบ้าได้อย่างไร คนจะทําคุณงามความดี ทําคุณงามความดีต้องได้ดีสิ มันจะเสียหายที่ไหน นี่ข้อที่ ๑.

“๒. แก้อาการกลัวว่านั่งสมาธิแล้วจะสามารถเห็นวิญญาณได้อย่างไร ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงแล้วกลัว ควรแก้ไขอย่างไร แล้วพวกที่เห็นผีโดยที่ไม่ได้ปฏิบัติธรรมมันเป็นไปได้ไหม”

ที่ว่านั่งสมาธิแล้วสามารถเห็นวิญญาณ คําว่า “สามารถเห็นวิญญาณ” ใครเป็นคนเห็น แล้วใครเป็นคนการันตีว่าเขาเห็นจริง ใครเป็นคนบอกว่าเห็น

แต่ถ้าสมมุติว่าเรานั่งสมาธิไป เราทําความสงบของใจเข้าไป แล้วใจ ถ้าเราเห็น ถ้าเราเห็น เห็นไหม ครูบาอาจารย์ที่กําปั้นทุบดินเลย ถ้าเราเห็นสิ่งใดแล้วย้อนถามจิตตัวเองเลย ที่เห็นนั้นคืออะไร ดับพับ!

ถ้าจิตของคนมีอํานาจวาสนานะ ดูสิ อย่างเช่นหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นเวลาท่านเข้าสมาธิปั๊บ เทวดา อินทร์ พรหมจะมาฟังเทศน์เลย เป็นจิตวิญญาณหรือเปล่า

หลวงปู่มั่นท่านพูดเอง เวลาท่านอยู่ที่เชียงใหม่ท่านจะไม่มีเวลาพักเลย ๔ ทุ่ม มาแล้ว มาเป็นชั้นๆ เลย เทวดาทั้งนั้น ถ้าถึงเวลาพรหม ๔ หน้านี่มาเลย มาถึงมาฟังเทศน์หลวงปู่มั่น อันนั้นคืออะไร

เราจะบอกว่า การเห็นจิตวิญญาณ ผู้ที่มีคุณธรรมท่านเห็นจริงของท่าน นั่นท่านเป็นประโยชน์ของท่าน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สตฺถา เทวมนุสฺสานํ ท่านสอนตั้งแต่มนุษย์ขึ้นไป สอนหมดเลย สอนเทวดา สอนอินทร์ สอนพรหม เวลาท่านเทศน์ธัมมจักฯ ดูเทวดาส่งข่าวเป็นชั้นๆๆ ขึ้นไป จักรมันเคลื่อนแล้ว ธรรมะมีแล้ว คนป่วยมียาแล้ว ธรรมโอสถมาแล้ว พร้อม นี่เขาดีใจ

ฉะนั้น เวลานั่งสมาธิไปแล้วสามารถเห็นวิญญาณได้อย่างไร

คําว่า “เห็นวิญญาณ” มันเห็นโดยนิมิต เห็นโดยกิเลสหลอกก็เยอะ เวลาเห็นนิมิต เห็นจริงไหม เห็นจริงๆ เราเห็นจริงๆ แต่ความเห็นนั้นจริงไหม ไม่จริงเลย เพราะอะไร เพราะมันเป็นอุปาทานของเรา เราอ่านตํารับตํารามามากว่าจิตสงบแล้วจะรู้จะเห็น พอเราสงบไปแล้วมันก็สร้างภาพ มันก็เห็น เห็นไหม มันเห็นโดยอุปาทานของเรา

ไอ้ที่เห็นโดยอุปาทานก็เยอะ ถ้าเห็นโดยอุปาทานก็ถามสิ พอเรานั่งไป อุปาทานเห็นวิญญาณ เรามีสติพร้อมเลยนะ ถามเลย “หงบ อันนั้นวิญญาณจริงหรือเปล่า” ถามเลย ถามมัน “หงบ ที่เห็นนั่นวิญญาณจริงหรือ” มันหยุดเลย

แต่มันไม่เป็นอย่างนั้นน่ะสิ พอนั่งไปแล้ว พอมีอุปาทานขึ้น “โอ้โฮ! เห็นวิญญาณ อู้ฮู! เราเก่งเนาะ เฮ้ย! วิญญาณต้องมาสืบต่อกับเรานะ วิญญาณนั้นคงจะอดีตชาติ เราต้องสร้างบารมีมาด้วยกัน อู๋ย! เขามาอนุโมทนาเรานะ โอ้โฮ!”...เห็นโดยอุปาทานก็เยอะ

แต่เห็นโดยความจริงล่ะ ความจริงมันมี ของจริงมันมีไง ของจริงมันมี มันก็ต้องมีผู้ที่มีสติปัญญา มีอํานาจวาสนาบารมีจริง ถ้ามีบารมีจริงนะ เขามาขอส่วนบุญต่างๆ เขาทําของเขาได้

แต่ของเรา พวกเรา ใครรักตัวเองไหม ทุกคนรักตัวเองหมดใช่ไหม ถ้าทุกคนรักตัวเองหมด ทุกคนที่มาปฏิบัติอยากได้อะไร อยากได้มรรคได้ผลใช่ไหม การเห็นจิตวิญญาณมันเป็นมรรคไหม มันไม่เป็นมรรคเลย

ถ้าเป็นมรรคเป็นอะไร สมาธิชอบ ปัญญาชอบ ความเพียรชอบ ระลึกชอบ สติชอบ งานชอบ เราปฏิบัติธรรมเราก็ต้องพยายามค้นหาธรรมจักร ค้นหามรรคผลของเรา ถ้าเราปฏิบัติ เราอยากหามรรคผลของเรา เราไม่อยากหาวิญญาณใคร ไม่ต้องการ ไม่อยากเห็นวิญญาณใครเลย เราอยากได้มรรคได้ผล

ในการปฏิบัติของเรา หลักของมัน เราปฏิบัติ เราปฏิบัติเพื่อมรรคเพื่อผล เราไม่ได้ปฏิบัติเพื่อไปเห็นวิญญาณของใคร เราไม่ได้ปฏิบัติต้องการไปช่วยเหลือใคร ในพรหมจรรย์ ไม่ใช่ปฏิบัติเพื่อสิ่งใด

แต่ถ้ามันเป็นจริตนิสัย เวลาจิตสงบแล้วไปรู้ไปเห็นตามความเป็นจริงก็วางไว้ วิญญาณก็วางไว้ก่อน วิญญาณ พักไว้ก่อนนะ ขอฉันปฏิบัติก่อน ถ้าปฏิบัติได้มรรคได้ผลแล้วจะกลับมาเกื้อกูลนะ เห็นไหม ถ้าคนมีสติปัญญานะ ถ้ารู้เห็นก็วางไว้ วางไว้ก่อน แล้วเราพยายามสร้างมรรคสร้างผลของเรา ถ้าสร้างมรรคสร้างผลของเรา เดี๋ยวจะมาฝากเนาะ เดี๋ยวจะเอาบุญมาฝาก

แต่นี่ไม่อย่างนั้นน่ะ พอเห็นจิตวิญญาณ “โอ๋ย! ฉันเก่ง ฉันแน่ ฉันมีความรู้จริง ฉันมีความรู้พิเศษ”...หลงแล้ว นั่นล่ะกิเลสพาไปแล้ว

นี่บอกว่า นั่งสมาธิแล้วสามารถเห็นวิญญาณได้อย่างไร

ได้เพราะว่าจริตนิสัยของเขา จริตนิสัยของเขา เขาสร้างของเขามา แล้วเขานั่งสมาธิไปแล้วจิตเขาสงบลงได้ เขาเห็นของเขาได้ เห็นแล้วก็คือเห็น เห็นจิตวิญญาณก็เหมือนเรามองเห็นหน้ากัน เรามองเห็นกันแล้วได้อะไร เรามองเห็นด้วยกันก็ อ๋อ! มาที่นี่เรามีคนรู้จัก เห็นจิตวิญญาณก็วิญญาณของเขา แล้วเห็นวิญญาณของเราไหม

เวลาไปเห็นคนอื่น “เห็นได้อย่างไร”

เห็นได้ แต่เห็นได้จริงก็มี เห็นได้โดยอุปาทานก็มี เห็นโดยนิมิต เห็นโดยเพ้อเจ้อก็เยอะ

“ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงควรแก้ไขอย่างไร”

ถ้าเห็นวิญญาณได้จริง การปฏิบัติมันเป็น ๒ ประเด็น

มีคนเข้าใจผิดเยอะมากบอกว่านั่งสมาธิแล้วไม่อยากเห็นกายเพราะกลัวเห็นจิตวิญญาณ ไม่อยากเห็นกาย

การเห็นกายไม่ใช่เห็นจิตวิญญาณ การเห็นจิตวิญญาณคือเห็นบุคคลอื่น เห็นร่างอื่น เห็นวิญญาณดวงอื่น นั้นคือเราเห็นจิตวิญญาณ

แต่ถ้าจิตเราสงบแล้วเราเห็นกาย เห็นเป็นรูปร่างกายขึ้นมา เขาเรียกว่าเห็นกาย ไม่ใช่จิตวิญญาณ มันไม่มีชีวิต มันเป็นภาพนิมิต เป็นภาพนิมิต การเห็นกายคือการเห็นร่างกายของเรา

การเห็นร่างกายของเรา ดูสิ เวลาคนจิตสงบเข้าไปแล้ว จิตนี้ออกไปยืนอยู่ข้างนอก แล้วมองกลับมาเห็นตัวเราเอง แต่เวลาจิตเราสงบแล้ว จิตเราสงบแล้วเรารําพึงยกขึ้นเห็นกาย เห็นกายคือเห็นสติปัฏฐาน ๔ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม เพราะจิตมันสงบ

หลวงปู่มั่นสอนให้ทําความสงบของใจ ถ้าใจมันสงบแล้ว สมถกรรมฐาน จิตวิญญาณของเราสงบระงับเข้ามาสู่ฐีติจิต เข้ามาสู่จิตเดิมแท้ จิตวิญญาณคือรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ คือขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ มันเป็นอารมณ์ความรู้สึกที่มันเสวยกัน มันกระทบกันอยู่ โดยพลังงานคือตัวจิต

พลังงานตัวจิต ธาตุรู้ ตัวจิตพลังงาน มันกระทบกันอยู่กับวิญญาณขันธ์ ๕ วิญญาณขันธ์ ๕ มันก็เป็นอารมณ์ มันก็หมุนเวียนของมันไป ก็เป็นความรู้สึกนึกคิดกันอยู่อย่างนี้ เรากําหนดพุทโธๆ พอจิตมันสงบ มันทิ้ง มันปล่อยขันธ์ ๕ ปล่อยวิญญาณ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ วิญญาณคือวิญญาณอายตนะ วิญญาณคือวิญญาณในอารมณ์ วิญญาณในความคิด ความรู้สึกนึกคิดมันก็มีวิญญาณรับรู้ กระบวนการหนึ่ง ความคิดหนึ่งมันถึงจะเป็นอารมณ์ความรู้สึกหนึ่ง

แล้วเวลาจิตสงบแล้วมันปล่อยเข้ามา ปล่อยเข้ามา นี่เป็นสมถกรรมฐานคือสัมมาสมาธิ พอสัมมาสมาธิ จิตมันสงบแล้ว รําพึงไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

เห็นกายๆ เห็นกายไม่ใช่เห็นวิญญาณ คนเข้าใจผิดไง คนเข้าใจผิดว่า “จะปฏิบัตินะ หนูปฏิบัติแล้วหนูไม่อยากเห็นกายเพราะหนูกลัววิญญาณ” คือคิดว่าเห็นกายคือผี คือหนูปฏิบัติแล้วไม่อยากเห็นผี หนูปฏิบัติแล้วอยากเห็นมรรคเห็นผล

แต่ร่างกายเรา จิตสงบแล้วมันเป็นกระบวนการอย่างนั้น ถ้าจิตมันสงบแล้วมันวัดได้ง่ายๆ เลย ถ้าจิตสงบเห็นกายนะ มันตั้งกายได้ รําพึงให้ขยายได้ ขยายให้ใหญ่ขึ้น เขาเรียกว่าอุคคหนิมิต เวลาขยายขึ้น เขาเรียกว่าวิภาคะ คือการแยกส่วนขยายส่วน

การแยกส่วนขยายส่วน ทางการแพทย์วิเคราะห์โรค เพาะเชื้อ นี่เห็นกายแล้วเพาะเชื้อ ขยายส่วนแยกส่วน กายนี้มันคืออะไร เราไปทําแล้วทําไมต้องไปยึดถือมัน ทําไมเรามีความเห็นผิดในกายนี้ กายนี้เป็นเราหรือไม่เป็นเรา นี่มันเพาะเชื้อ เพาะเชื้อ ไม่ใช่วิญญาณ มันเห็นกาย แต่คนไม่รู้ คนไม่เคยเห็น คนไม่มีความเข้าใจ ก็คิดว่าเห็นกายคือเห็นวิญญาณไง

ฉะนั้น ถ้าเห็นวิญญาณ “ถ้าเห็นวิญญาณได้จริง เราจะแก้ไขได้อย่างไร”

เห็นวิญญาณได้จริง วิญญาณอะไร ถ้าเห็นนะ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม จิตเป็นวิญญาณไหม

คําว่า “วิญญาณ” กรณีนี้เขาเขียนว่าวิญญาณ อาจจะว่า เดี๋ยวตอบเสร็จแล้ว ๒ วันคงเขียนมาใหม่ “หลวงพ่อ ผมเขียนผิด เพราะว่าเห็นกายมั้ง”

“ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงจะแก้ไขอย่างไร”

ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงก็จบ เห็นวิญญาณจริงก็วางไว้ ถ้าเห็นจิตวิญญาณนะ เห็นจิตวิญญาณคือเห็นวิญญาณผู้อื่น เห็นจิตวิญญาณคือเห็นการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

ถ้าเห็นกายของเราคือเห็นอริยสัจ เห็นกายของเราคือเห็นอริยสัจ นี่สติปัฏฐาน ๔

ที่เขาบอกว่าเขาทําปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔

เราบอกนั่นของปลอมหมดเลย นั้นคือสัญญาอารมณ์ นั้นคือโลกียปัญญา นั้นคืออุปาทาน

แต่ถ้าเรากําหนดพุทโธๆ จนจิตสงบ จิตสงบ ถ้าจิตไม่สงบไม่ใช่สติปัฏฐาน ๔ ถ้าจิตสงบ เพราะจิตเป็นผู้รู้ผู้เห็น อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ จิตเป็นผู้รู้ผู้เห็น จิตเป็นผู้กระทํา จิตเป็นผู้ทําลายจิต อาสวะสิ้นไป จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ จิตนี้ทําลายจิต ตัวจิตนี้เป็นนิพพาน

ฉะนั้น “ถ้าเห็นวิญญาณได้จริง ควรแก้ไขอย่างไร”

ถ้าเห็นวิญญาณได้จริง ถ้าเป็นวิญญาณนะ ไม่เกี่ยว วางไว้ แต่ถ้าเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ถ้าจิตสงบแล้วมันจะเห็นจริงของมัน เห็นจริง เห็นจริงรู้ได้อย่างไร

เห็นจริงรู้ได้ว่า เวลาอย่างที่ว่าเห็นกาย เราแยกส่วนขยายส่วนได้ ถ้าเห็นกายด้วยปัญญา เราใช้ปัญญาเทียบเคียง คิดว่าร่างกายนั้นมันคือสิ่งใด เขาเรียกว่าเป็นปัญญาอบรมสมาธิหรือสมาธิอบรมปัญญา คือว่าเจโตวิมุตติกับปัญญาวิมุตติ

ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติมันจะไม่เห็นกายเป็นภาพ มันจะเห็นกายโดยใช้ปัญญา ปัญญาเราจะเหนี่ยวนําความรู้สึกได้ เหนี่ยวนําถึงจิตได้ ถ้าเหนี่ยวนําถึงจิต เวลาสํารอก มันสํารอกคายออกที่จิต สักกายทิฏฐิมันอยู่ที่จิต ฉะนั้น เวลาถ้าเป็นปัญญาวิมุตติมันจะใช้พิจารณาในทางปัญญาของมัน แต่ถ้าเป็นเจโตวิมุตติมันจะเห็นกายโดยสมาธินํา มันจะเห็นภาพ นั้นเวลาเห็นกายนะ

เขาบอกว่า “ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงแล้วควรแก้ไขอย่างใด”

ถ้าเห็นวิญญาณได้จริง วางไว้ แต่ถ้าเห็นกายต้องใช้วิปัสสนา ถ้าเห็นกายต้องใช้ปัญญารู้แจ้งแยกแยะมัน

“แล้วพวกที่เห็นผีโดยที่ไม่ปฏิบัติธรรม เป็นไปได้ไหม”

ไอ้พวกที่เห็นผีโดยที่ไม่ปฏิบัติธรรม ไอ้พวกกินเหล้าเมา ไอ้พวกกินเหล้า ไอ้พวกเสพยาเสพติด ไอ้พวกเสพยาบ้ามันจะกลัวคนฆ่ามัน

พวกที่เห็นผีโดยที่ไม่ปฏิบัติธรรม

เห็น เพราะมันต้องยืนยันกันก่อนว่าจิตวิญญาณมีจริงหรือเปล่า ถ้าจิตวิญญาณมีจริง ผลของวัฏฏะมันมีจริง จิตวิญญาณนี้มีจริง แต่มันเป็นคนละภพคนละภูมิกับเรา จิตวิญญาณ เวลาสัมภเวสีที่เขาตายไปแล้ว ถ้าเขาไม่ได้สร้างบุญกุศลของเขาไว้ จิตวิญญาณเขาไม่ได้เสวยภพเป็นสัมภเวสี เขาทุกข์เขายาก เขาอยากขอส่วนบุญกับเรา

อย่างเรา ดูสิ เรานั่งกันอยู่นี่ ทุกคนนั่งอยู่นี่ ห้ามลุก ๒ วัน โยมอยู่กันได้ไหม หิวตายห่า เทวดาพวกจิตวิญญาณเขาอยู่ตรงนั้นน่ะ แล้วเขาไม่มีอาหารเลย ไม่ใช่อยู่ ๒ วันนะ เขาอยู่ตลอดไป เขาทุกข์ไหม เขาอยู่โดยที่เขาไม่มีอะไร เขาทุกข์ไหม

ถ้าเขาทุกข์ เขาก็ขอส่วนบุญจากพวกเรานี่ไง เขาขอจากคนที่ทําบุญแล้วอุทิศส่วนกุศลให้เขา เพราะเขาทําไม่ได้ เราเป็นคน เราทํากันได้ เรายังขี้เกียจ ลองถ้าไปประสบอุบัติเหตุต่างๆ แล้วเป็นสัมภเวสีไปอยู่ตามข้างถนน ไปอยู่ตามต้นไม้ แล้วจะรู้ว่ามันมีจริงหรือไม่มีจริง แล้วจะรู้

แล้วทีนี้ก็นั่งมองสิ อู้ฮู! ของเต็มเลยนะ แต่กินไม่ได้ ของนู่นก็มี นี่ของก็มี ไปจับมันก็จับไม่ได้ มันหายหมด มันไม่ใช่ของเรา อ้าว! ไม่มี เพราะเราไม่ได้ทํา พวกนี้เขาขอส่วนบุญกับเราไง

นี่พูดถึงว่า ถ้าพวกที่เห็นผีโดยที่ไม่ได้ปฏิบัติธรรม แล้วพวกนี้เขาทุกข์เขายาก พอเขาทุกข์เขายาก เจ็บไข้ได้ป่วยมันก็ทับแล้ว มาถึงก็ “ฉันเป็นเจ้านู่น ฉันเป็นเจ้านี่ ฉันจะขอไอ้นู่น ฉันจะขอไอ้นี่” ทุกข์ทั้งนั้นน่ะ นี่ผลของวัฏฏะ

ฉะนั้นว่า พวกที่เห็นผีโดยที่ไม่ได้ปฏิบัติธรรม

แสดงว่าพูดอย่างนี้ผู้ที่มีการศึกษานะ ผู้ที่มีการศึกษา เราจะพูดอะไรพูดเป็นวิทยาศาสตร์ ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์แล้วมันต้องคงที่ตายตัว พอคงที่ตายตัว ถ้าเห็นผีก็ต้องเห็นกันแบบว่าวัตถุที่จับต้องกันเลยล่ะ ต้องถ่ายภาพได้เลย แล้วถ้าไม่เห็น ไม่เห็นก็คือไม่มี

วิทยาศาสตร์มันจะว่าอย่างนี้ ถ้าเห็น เห็นก็ต้อง “นี่ไง ตัวนี้ไง ผีๆ” ถ้าจับไม่ได้บอก “ไม่มี ไม่มี พวกพระโกหก พระพุทธเจ้าเขียนเสือให้วัวกลัว” มันว่าไปนู่น

ฉะนั้น อย่าเชื่อใครทั้งสิ้น กาลามสูตร พระพุทธเจ้าสอนให้ประพฤติปฏิบัติของเรา พระพุทธเจ้าสอนให้เราเปิดตา เปิดตาขึ้นมา เราก็รู้เราก็เห็นเอง ถ้าเรารู้เราเห็นแล้ว พระพุทธเจ้าไม่ต้องบอก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ต้องบอก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ต้องบอก ถ้าตามันเห็นนะ

แต่ถ้าตามันไม่เห็น “พระไตรปิฎกไม่จริง พระไตรปิฎกโกหก เขียนเสือให้วัวกลัว”

อ้าว! มึงลองทําดูสิ กลัวไม่กลัว เดี๋ยวมึงจะรู้ กลัวไม่กลัว

นี่พูดถึงมันเป็นปัญหาโลกแตก แล้วก็ตอบเรื่องนี้ตอบมาทั้งปีทั้งชาติ แล้วก็ยังตอบต่อไปเรื่อยๆ เพราะไอ้คนมาใหม่มันก็ถามอีก ไอ้คนเก่าว่า “หลวงพ่อไม่เบื่อหรือ ตอบปัญหานี้มาตลอด”

ทีนี้เราตอบปัญหานี้เพราะว่าเขาเขียนกระชับ เขาเขียนมาแค่นี้ ๒ ข้อ แล้วทุกวรรคมันเป็นคําถามหมดเลย

“๒. แก้อาการกลัวว่านั่งสมาธิแล้วจะสามารถเห็นวิญญาณได้อย่างไร ถ้าเห็นวิญญาณได้จริงแล้วควรแก้ไขอย่างไร แล้วพวกที่เห็นผีโดยไม่ปฏิบัติธรรมมันเป็นไปได้อย่างไร” นี่เขาถาม

ไอ้เราปฏิบัติธรรมเกือบเป็นเกือบตาย ไอ้พวกเสพยาบ้ามันก็เห็นทุกวันเลย

พวกเสพยาบ้ามันกลัวนะ มันวี้ดว้าดๆ เลย มันกลัวคนฆ่ามันน่ะ มันเห็นคนจะฆ่ามันตลอดไอ้พวกเสพยาบ้า ไอ้พวกเราปฏิบัติธรรมเกือบตายไม่เห็นอะไรเลย นั่ง ๗ วัน ๘ วัน โอ้โฮ! ไม่เคยเห็นอะไรเลย ไอ้พวกเสพยาบ้ามันเห็นตลอดนะ แล้วอะไรจริงอะไรปลอมล่ะ

มันก็อยู่ที่การฝึกของเราไง หนึ่ง อยู่ที่การฝึก เราถึงบอกว่ามันอยู่ที่ครูบาอาจารย์นะ ถ้าครูบาอาจารย์ท่านฝึกเป็น ท่านทําเป็น ของอย่างนี้มันของเบสิกพื้นๆ พื้นฐานของการปฏิบัติ พื้นฐานของมนุษย์

ฉะนั้น ย้อนมาที่เรา เราถึงบอกว่าใจคน ใจคน วุฒิภาวะของคน วุฒิภาวะของจิต จิตสูง จิตตํ่า แล้วจิตเราดวงเดียว เดี๋ยวก็สูง เดี๋ยวก็ตํ่า เวลาสูงมันพัฒนาดีเลย ทําอะไรก็เอา พอจิตมันตํ่านะ ไม่เอา แล้วเสียดายเวลาด้วย แหม! เราไม่น่าโง่มาตั้งนาน เวลาจิตมันตก จิตเราคนเดียวนะ อันนี้พูดถึงว่าจะแก้อย่างไรไง เราแก้ใจเรา แล้วสิ่งนั้นเราดูแลไว้

อันนี้คําถามต่อไปเนาะ

ถาม : ได้ภาวนาพุทโธมาตลอด ปัจจุบันเริ่มกําหนดลมหายใจ แล้วใช้ให้ผ่านเข้าออกไปตามร่างกาย ให้ไปตามร่างกาย ตามแขน ตามขา ตามท้อง กําหนดไปเรื่อยๆ ทําไป หนูพอจะมาถูกทางไหมคะ แล้วรู้สึกเหมือนสบายใจเลยค่ะ

ตอบ : ถูกทาง เพราะว่าเวลาการปฏิบัตินะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นถึงจริตนิสัย ใจคนๆ เห็นถึงจริตของคนมันไม่เหมือนกัน ถึงวางกรรมฐาน ๔๐ ห้อง คือวิธีการทําความสงบของใจ วิธีการเข้าไปหาออฟฟิศ วิธีการเข้าไปหาสนามฝึกซ้อม วิธีการเข้าไปหาฐีติจิตของตัวเอง ต้องเข้าไปสู่ฐีติจิต คือเข้าไปถึงจิตตัวเอง เข้าไปถึงต้นขั้ว เข้าไปถึงต้นเหตุ ต้นเหตุคือใจของเรา เพราะใจของเราเวียนว่ายตายเกิดใช่ไหม ฉะนั้น วิธีการทําความสงบของใจ ๔๐ วิธีการ

คําว่า “๔๐ วิธีการ” เพราะคนมันหลากหลาย เวรกรรมมันมหาศาล แต่ละคนทําเวรทํากรรมมาไม่เหมือนกัน จะเอาวิธีการใดวิธีการหนึ่งไปทํา เขาจะทําไม่ได้ ฉะนั้น วิธีการใดวิธีการหนึ่งทําไม่ได้ ฉะนั้น พระพุทธเจ้าถึงบอกว่ากรรมฐาน ๔๐ ห้อง คือการทําความสงบ ๔๐ วิธีการ

ฉะนั้น เวลาทําความสงบ ๔๐ วิธีการ แต่เวลากรรมฐานเรา เราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือพุทธะ พุทธะคือพุทโธ พุทโธคือชื่อขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาพวกเราสอน พวกเราสอนพุทโธไง พุทโธก็ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ส่วนใหญ่ก็ระลึกพุทโธๆ ระลึกถึงพระพุทธเจ้า ระลึกถึงศาสดาของเรา เราระลึกถึงพ่อแม่ของเรา มันเป็นกุศลทั้งนั้นน่ะ เราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นกุศล มันเป็นที่เหนี่ยวรั้งที่เกาะของใจ

แต่คําว่า “พุทโธๆ” เป็นคําบริกรรม ถ้าใจมันไม่บริกรรม ใจมันวอกแวก เราต้องการความเข้มแข็งของใจ ฉะนั้น ครูบาอาจารย์เวลาท่านสอน ท่านสอนพุทโธ ทีนี้พุทโธ เพราะว่ามันเป็นพุทธะ มันทําให้เราเจริญศรัทธาได้ดีด้วย แล้วถ้าไม่ได้ก็ธัมโม สังโฆ เทวตานุสติ มรณานุสติ ฉะนั้น แล้วเวลาถ้าทําไปแล้ว เราทําสิ่งนั้นมันไม่ถนัด เรามาทําอานาปานสติ เรามากําหนดลมหายใจก็ถูก ก็ถูก

บางที่เขาบอกอย่างนี้นะ เขาบอกพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนพุทโธ

เราบอก อ้าว! พระพุทธเจ้าจะสอนได้อย่างไร ก็ตอนพระพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้มันยังไม่มีพุทโธ พระพุทธเจ้ายังไม่รู้จักพุทโธเป็นอย่างไรเลย แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงมาสอนพุทโธ ธัมโม สังโฆ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก่อนที่จะสําเร็จ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากําหนดอานาปานสติ ก็กําหนดลมหายใจนี่

ลมหายใจ เขาจะยึดเลย บอกว่า “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากําหนดอานาปานสติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้กําหนดพุทโธ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้สอนพุทโธ” บางคนเขาค้านอย่างนั้นนะ

อ้าว! ก็องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ได้ตรัสรู้ คนที่ยังไม่รู้จะเอาอะไรมาสอน เขาต้องรู้ก่อนเขาถึงมาสอนใช่ไหม เพราะรู้แล้ว เพราะรู้แล้ว โทษนะ ก็เราลําบากมาก่อนใช่ไหม เราหัวปักมาก่อน เราขวนขวายมาก่อน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขวนขวายมาก่อน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ ก็จะบอกให้พวกเราสบายหน่อยหนึ่ง บอกเลย ให้ทางเลือกๆ เยอะแยะไปหมดเลย แล้วก็ ๔๐ วิธีการ แล้วก็พร้อมกับลมหายใจเข้าออกด้วย

ฉะนั้น ถ้าเรากําหนดลมหายใจเข้าออกแล้ว แล้วให้ไปตามแขนตามขาต่างๆ

ที่ว่ามันจะถูก ถูกตรงไหน ถูกที่ว่าหนูทําแล้วหนูสบายใจ

“ทําแล้วหนูสบายใจค่ะ ใจมันสงบเร็วขึ้น”

มันก็ถูกอยู่แล้ว แต่ถูกแล้วนะ ต้องกําหนดลมชัดๆ ต่อไปกําหนดลมชัดๆ เกาะลมแล้วอย่าทิ้ง เวลาปฏิบัติอย่าทิ้งนะ หลวงปู่มั่นสั่งหลวงตาไว้นะ เพราะหลวงตาเวลาท่านปฏิบัติแล้ว ตอนหลวงปู่มั่นอยู่ ท่านจะเกาะหลวงปู่มั่นตลอด มีอะไรก็มาถามหลวงปู่มั่น เพราะใจมันไม่ลงใคร เพราะไปถามคนอื่น ไปไหนมา มันตอบสามวาสองศอก แต่ไปถามหลวงปู่มั่น พอถามปั๊บ ผัวะ! เลย ถามก็ผัวะ! เลย

ท่านก็ยึดหลวงปู่มั่นเป็นหลัก แต่พอหลวงปู่มั่นจะนิพพาน โอ้โฮ! ท่านร้องไห้ แล้วท่านก็มาระลึกได้ไง ระลึกได้ว่าหลวงปู่มั่นสั่งไว้ว่า อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

เราปฏิบัติกัน พอจิตมันดีๆ ก็ทิ้งพุทโธแล้ว “โอ๋ย! มันละเอียดแล้ว” นี่กิเลสมันหลอกไง “โอ๋ย! มันละเอียดแล้ว ถ้าไปกําหนดพุทโธมันหยาบ”

มันละเอียดตรงไหน มันละเอียดจนเป็นทรายเลยสิ มันเอาอะไรมาละเอียดล่ะ พุทโธไปเรื่อยๆ อย่าทิ้ง ไอ้ทิ้งนั่นน่ะคือความประมาท พุทโธๆๆ พุทโธจนพยายามพุทโธไม่ได้นะ ไปถึงฐีติจิตนะ โอ้โฮ! จะมหัศจรรย์มากเลย

ไอ้นี่มันแค่สบายๆ สบายๆ เราไปสปาก็ได้ สปาเขานวดให้สบาย ไม่ต้องภาวนาด้วย นวดให้ที แล้วสบายด้วย ไม่เหนื่อยด้วย แต่นี่พุทโธๆ เหนื่อยเกือบตาย พอสบายๆ ทิ้งแล้ว

เรามาได้ครึ่งทางไง ไปถึงกลางแม่นํ้าแล้วทิ้งเรือซะ เราจะข้ามฝั่ง โคนําฝูง โคที่ฉลาดจะพาฝูงโคนั้นขึ้นสู่ฝั่ง โคนําฝูง หัวหน้าโคโง่ ไปถึงกลางแม่นํ้า ไปสู่วังนํ้าวน วังนํ้าวนนั้นจะพาฝูงโคนั้นไปตายกันหมด

เราจะขึ้นสู่ฝั่ง ฉะนั้น ถ้ายังไม่ขึ้นสู่ฝั่ง พุทโธทิ้งไม่ได้ อย่าทิ้ง ถ้ากําหนดลมหายใจ ลมหายใจทิ้งไม่ได้ กําหนดอะไรก็ได้ ไม่ใช่พุทโธอย่างเดียวนะ ๔๐ วิธีการ อย่างใดอย่างหนึ่ง ห้ามทิ้งทั้งนั้น จะต้องไปถึงฝั่ง จะต้องขึ้นฝั่ง จะต้องพุทโธๆ จนถึงที่สุด ลมหายใจก็ลมหายใจถึงที่สุด มันจะละเอียดแค่ไหน มันจะระงับแค่ไหน มันจะสุดยอดแค่ไหน เรื่องของมึง เรื่องของกู กูกําหนดไปเรื่อยๆ

เราพูดอย่างนี้จริง เพราะเราเคยปฏิบัติมา เราเคยโดนหลอกมาเยอะ มันจะมาบอก “นู่นดีแล้ว สุดยอดแล้ว ถึงที่แล้ว”...เรื่องของมึงๆ กูทําของกูไปเรื่อย เพราะโดนหลอกมาเข็ด แล้วเวลาโดนหลอก ไม่ใช่ใครหลอก กิเลสเราเองหลอกเรา

ทําดี ทําดีจนมันเกือบจะได้ผลดีอยู่แล้ว มันบอกว่าใช่แล้วแหละๆ เชื่อมันนะ เดี๋ยวก็ถอยกรูดเลย เสื่อมหมด อย่างนี้เราเจอประจํา เราเจอมาจนเข็ด จนพูดกับตัวเอง เวลาปฏิบัติ หลวงตาก็บอก เวลาท่านเข้มงวดกับตัวเอง ท่านเข้มงวดมาก ท่านเข้มงวดกับตัวเองสุดๆ เลย

เราก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติไปนะ คอยแต่จับผิดตัวเอง คอยแต่ตีโพยนะ ตีมัน เฆี่ยนมัน ทําลายมันตลอด ตอนเราปฏิบัติ จะปฏิบัตินะ เพ่งโทษ จับผิดใจเรานี้ตลอด เผลอไม่ได้ เผลอ แฉลบ เผลอ แฉลบ

คนปฏิบัติ เราก็สงสัยตัวเราเองว่า แหม! เรามันรุนแรงไปหรือเปล่า เราก็ไปเล่าให้หลวงปู่เจี๊ยะฟังว่า “ผมทําอย่างนี้ๆ ครับ”

ท่านก็บอกว่า “เออ! กูก็ทําอย่างนี้”

ค่อยยังชั่วหน่อย มีพวก

แล้วมาฟังหลวงตาเทศน์สิ “เราเข้มงวดกับตัวเราเองมากกว่าคนอื่นมากมายนัก” ท่านเข้มงวดกับใจของท่านมากมายนัก

อันนี้ก็เหมือนกัน ไอ้ว่าถูกแล้วๆ ที่เราพูดเพราะถูกแล้วก็สบายใจแล้ว พอถูกแล้วเดี๋ยวก็ตีแปลง “ก็หลวงพ่อว่าถูกแล้วไง ทําไมไม่เห็นมีอะไรเลย”

อ้าว! ก็มึงไม่กําหนดต่อไป ถูกแล้วก็ต้องทําต่อไป ไม่ใช่ถูกแล้ว เออ! ถูกแล้ว จบแล้ว ถูกแล้ว เอาหมอนมา จะนอน...ไม่ใช่

ถูกแล้วต้องทําต่อไป ถูกแล้วต้องทําต่อไปเรื่อยๆ ทําต่อไปเรื่อยๆ จะถึงฝั่ง จะขึ้นฝั่ง ไม่ใช่มาแค่นี้จะขึ้นฝั่ง

ถูกแล้ว แล้วทําต่อเนื่องไป ทําของเราไป ปฏิบัติต่อเนื่องไป อย่าทิ้งผู้รู้คือใจของเรา อย่าทิ้งพุทโธ อย่าทิ้งพุทโธก็คือคําบริกรรม อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งลมหายใจ อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งมรณานุสติ

ผู้รู้ เพราะผู้รู้ทิ้งไม่ได้ แล้วพยายามเอาผู้รู้กําหนด กําหนดอะไรก็ได้ เพราะกําหนดมันถึงอยู่ ถ้าทิ้งคือมันไปแล้ว เพราะจิตนี้เป็นนามธรรม อากาศธาตุ แล้วอยู่ตรงไหนล่ะ

แต่ถ้าเรากําหนด กูอยู่นี่ ถ้าทิ้งก็หมด กําหนดก็อยู่ ระลึกก็มี ปล่อยก็ไป ทิ้งก็จบ

ห้ามทิ้งเด็ดขาด แล้วถ้ามันไปถึงตรงไหน จิตเราจะรู้อย่างนั้น แล้วเราจะเห็นอย่างนั้น เห็นไหม เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกในการประพฤติปฏิบัติ เอวัง

พระในใจของเรา
ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต
เรากําหนดพุทโธๆๆ เรามาประพฤติปฏิบัติกัน
เราหาพระในใจของเรา
ถ้าเราหาพระในใจของเราได้นะ เราจะเข้มแข็งของเราขึ้นมา
ถ้าเราเข้มแข็งขึ้นมา เราจะเป็นพระอริยบุคคล

๓

พระในใจ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “กราบขอคําแนะนํา”

หลวงพ่อ : น่าสงสารเนาะ คนเจอแบบนี้กันทั้งนั้นน่ะ

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ผมขออนุญาตขอคําแนะนําจากหลวงพ่อให้ไอ้คนโง่คนนี้ทีครับ คือเรื่องมันติดพันกับหลายคน หลายเรื่อง จนหาทางออกที่ดีที่สุดให้กับตนเองไม่ได้แล้ว

เล่าย่อๆ ก็คือผมมีคุณพ่อคุณแม่ที่อายุมากๆ แล้ว และคุณแม่ก็ป่วยเดินไม่สะดวก ช่วยตัวเองบางอย่างไม่ได้ แล้วตอนนี้ที่บ้านก็ติดจํานองธนาคาร รวมทั้งทรัพย์สินที่ดินอื่นๆ ด้วยทั้งหมด เขาจะเอาไปเมื่อไหร่ก็ไม่รู้

ความจริงผมอยากจะบวชตลอดชีวิต แต่ติดที่ใจเป็นห่วงอยู่บ้างบางครั้ง บางครั้งคิดว่าทิ้งทุกอย่างมาเลย อะไรจะเกิดก็ต้องเกิด ไม่เห็นเป็นอะไร ก็แค่ชาตินี้ เดี๋ยวก็ผ่านไป

แต่ก่อนนี้ผมไปทําบุญบ่อยๆ บางครั้งก็ไปอยู่วัดบ้าง พ่อเคยพูดว่า “รู้จักไหม พระในบ้าน รู้จักไหม” ญาติพี่น้องบางคนก็พูด แต่บางครั้งเวลาเราโมโห เราก็ได้แต่คิดว่า “ช่างแม่มัน กูจะหนีไปเลยไกลๆ” ตอนนี้ก็ยังทําไม่ได้หรอก ตอนนี้ก็คิดว่าต้องหางานก่อนดีไหม เพื่อช่วยภาระที่บ้านได้ หากเขามายึดไปจริงๆ แต่ก็เสียดายที่ต้องห่างวัด ห่างครูบาอาจารย์ไป ไม่รู้ชาติหน้าจะเกิดมาโชคดีแบบนี้อีกไหม

เพื่อนๆ กัลยาณมิตรก็เสียดายแทน และไม่อยากให้เราไปอยู่ทางโลก เกิดมาชาติหนึ่งเจอโอกาสดีๆ แบบนี้ เจอพระพุทธศาสนา เจอพระแท้ หาได้น้อยนัก อยากสร้างบุญบารมี ไม่อยากเป็นโมฆบุรุษ ไม่ได้อยากรวย ไม่ได้อยากเป็นที่สังคมยกหน้าถือตา ไม่ได้อยากให้อยู่ทางโลกเลย แต่ตอนนี้สถานการณ์เหมือนกลืนไม่เข้า คายไม่ออก หาทางออกไม่ได้จริงๆ กราบรบกวนหลวงพ่อให้คําแนะนําด้วยครับ

ตอบ : ให้คําแนะนําก็หางานทํา หางานทําเลย ไปหางานทําก่อน เพราะถ้าไปหางานทํา เราหางานทําให้มันเป็นของซึ่งๆ หน้า ของซึ่งๆ หน้า เหตุการณ์ปัจจุบัน เหตุการณ์เฉพาะหน้า เราต้องจัดการเหตุการณ์เฉพาะหน้าให้จบ

หางานทํา หางานทําซะ เราไปหางานทําก่อน ทําแล้วถ้าเรามีสติมีปัญญา เรามีสติระลึกรู้อยู่ ถ้าเหตุการณ์นี้เราได้ช่วยพ่อช่วยแม่ ช่วยทุกๆ อย่างแล้ว แล้วถึงเวลานั้นเราจะมาบวชมันไม่สาย ถ้าถึงตอนนั้นจะมาบวชไง ถ้าจิตใจเรามั่นคงจริงนะ ถ้าจิตใจเรามั่นคงจริง

เราช่วยพ่อแม่ไง เพราะชีวิตนี้ได้มา ได้มาจากพ่อจากแม่ พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ที่เขาพูดน่ะถูก แต่ถ้าเราคิดว่าจะเอาแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ทิ้งไป สละไป ทิ้งไปเหมือนกัน พ่อนี่ โอ้โฮ! เจ็บชํ้านะ เวลาเสียองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปแล้วก็คิดว่าเสียลูกไปแล้ว ก็อยากได้หลานไว้เป็นกษัตริย์

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปประพฤติปฏิบัตินะ ถึง ๖ ปี ได้เป็นพระอรหันต์แล้ว ส่งคนไปนิมนต์นะ ส่งไปกี่คนก็หายหมดเลย พระเจ้าสุทโธทนะส่งคนไปนิมนต์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอาบวชหมด ส่งไปถึง ๑๐ กว่าคณะแน่ะ

สุดท้ายจะส่ง จําชื่อไม่ได้ ส่งไปอีกคนหนึ่ง ท่านสัญญากันไว้เลยนะ “อย่างไรๆ ก็ต้องนิมนต์มาให้ได้นะ อย่างไรๆ ก็ต้องนิมนต์มานะ” พอไปถึงก็บวชเหมือนกัน พระพุทธเจ้าเทศน์จนบวชเหมือนกัน บวชแล้ว ภาวนาแล้ว จนได้เป็นพระอรหันต์ แล้วก็มาคิดได้ไงว่าได้สัญญากับพระเจ้าสุทโธทนะไว้ ก็มาอาราธนาแล้ว อาราธนาแล้ว คือว่าถึงบวชแล้วก็ไม่ทิ้งหน้าที่ ก็ยังอาราธนาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากลับไปโปรดบิดา

เวลาไปโปรดแล้ว ก็ด้วยวิสาสะ การแก้พ่อแก้แม่นี่แสนยาก แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เวลาพ่อนิมนต์ไปแล้วนะ นิมนต์ก็ถือสิทธิ์ ก็นิมนต์มาแล้ว ก็ลูกเรา ก็คิดจะทําอะไรตามแต่ของเรา ทั้งๆ ที่มันก็รักก็เคารพอยู่นะ

สุดท้ายแล้วเวลาเทศนาว่าการแล้ว เช้า พระพุทธเจ้าออกบิณฑบาตไง พอพระพุทธเจ้าออกบิณฑบาต พระเจ้าสุทโธทนะเสียใจมาก ไปยืนขวางองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย บอก “ลูก ทําไมลูกทําลายหน้าพ่อขนาดนี้ ทําไมลูกฉีกหน้าขนาดนี้ มาเป็นขอทานในเมืองได้อย่างไร ก็ตัวเองเป็นกษัตริย์ แล้วเป็นกษัตริย์ไปขอข้าวประชาชนกินมันเสียศักดิ์ศรีมาก”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บอกว่า “พระพุทธเจ้าทุกๆ องค์ก็ทําแบบนี้”

เวลาทางโลกไง ศักดิ์ศรีของทางโลก เขาว่าเขามีศักดิ์มีศรี ต้องมีคนนับหน้าถือตา แต่ศักดิ์ศรีของธรรมะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา ปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ นี่คือการโปรดสัตว์ โปรดสัตว์คือให้สัตว์ได้เห็น ให้ได้เห็นกิริยาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้เห็นสมณะ การได้เห็นสมณะเป็นมงคลอย่างยิ่ง พอเขาได้เห็นแล้วเขาเกิดศรัทธา เขาเกิดความเชื่อ เขาทําบุญกุศลของเขา เขาก็ได้บุญกุศลของเขา

“อ้าว! แล้วพ่อล่ะ”

“อ้าว! ก็พ่อไม่นิมนต์ไว้ไง ถ้าพ่อนิมนต์ไว้ ถ้ากิจนิมนต์ พ่อไม่นิมนต์ไว้ก็ไม่บิณฑบาตไง ก็พ่อไม่นิมนต์ต่างหาก”

นี่เขาถือสิทธิ์ของเขา เวลาโปรดพ่อโปรดแม่นี้แสนยาก แต่พ่อแม่จะสูงส่งขนาดไหน พ่อแม่จะปานกลาง พ่อแม่จะด้อยค่าขนาดไหนทางสังคมนะ แต่ก็คือพ่อแม่ของเรา พ่อแม่ของเราก็คือพ่อแม่ของเรา พ่อแม่มีคนเดียว พ่อแม่ก็คือพ่อแม่ ไม่มีสิทธิคัดค้านใดๆ ได้เลย แล้วทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทิ้งไปล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทิ้งไปเพราะว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดานะ อํานาจวาสนาบารมี แล้วเวลาเสร็จแล้วก็กลับมาโปรดไง กลับมาโปรดพระเจ้าสุทโธทนะเป็นพระอรหันต์เหมือนกัน ไปโปรดพุทธมารดาก็ได้เป็นเหมือนกัน นางพิมพาเป็นมเหสีก็ได้เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน สามเณรราหุลก็ได้เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน

ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่เสียสละแม้แต่องค์เดียว ก็จะไม่มีใครได้อะไรเลย แต่เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสละองค์เดียว เสียสละออกไป เวลาไปออกบวชมันสะเทือนใจ คนมีกิเลส คนออกบวชมันยังไม่ได้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันสะเทือนใจทั้งนั้นน่ะ แต่ด้วยอํานาจวาสนาบารมี เสียสละออกไป พอเสียสละออกไป ไปค้นคว้าอยู่ ๖ ปี ทุกข์ยากขนาดไหน

พอประพฤติปฏิบัติจนสําเร็จเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เทศนาว่าการ รื้อสัตว์ขนสัตว์ โปรดสัตว์ พระเจ้าพิมพิสาร พระเจ้าปเสนทิโกศล กษัตริย์ทั้งนั้นน่ะ กษัตริย์แคว้นใหญ่ๆ ทั้งนั้น ลูกศิษย์ทั้งนั้นน่ะ มีแต่คนนับหน้าถือตาทั้งนั้นน่ะ มีคุณธรรม ที่ไหนมีแต่คนเชื่อถือทั้งนั้นน่ะ ถึงส่งอํามาตย์ไปนิมนต์ไง นิมนต์กลับมา

นี่พูดถึงเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทิ้งพ่อทิ้งแม่ไป ทิ้งพ่อทิ้งแม่เพราะว่าอํานาจวาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทิ้งไปแล้วด้วยความจริงของเรา

ฉะนั้น เราเป็นสาวก สาวกะ เราเป็นบริษัท ๔ เราได้ยินได้ฟัง เราก็อยากจะทิ้งพ่อทิ้งแม่เราไปเหมือนกัน เราก็ทิ้งไปเลย ทิ้งได้ เวลาทิ้งไปแล้วนะ ไปนั่งภาวนานะ พอนั่งภาวนาก็ “อืม! พ่อเราจะอยู่อย่างไรหนอ แม่เราจะอยู่อย่างไรหนอ ป่านนี้บ้านมันโดนยึดไปหรือยังหนอ” มันเป็นความกังวลน่ะ

จริงๆ ใจเราแข็งจริงหรือเปล่า ใจเราเข้มแข็งพอไหม ถ้าใจเราเข้มแข็งพอ ถ้ามันไปได้มันไปแล้ว ถ้าใจเรายังไม่เข้มแข็งพอ เวลาไปแล้ว ถ้าข้างหน้าก็ไม่ได้ ข้างหลังก็ไม่ได้ มันยิ่งเป็นปัญหาใหญ่เลย ข้างหน้ายังไม่ได้ แล้วปัจจุบันข้างหลัง ปัจจุบันข้างหลังเรายังไม่ทิ้ง เรารักษาตรงนี้ ถ้ารักษาตรงนี้ได้ มันเป็นประโยชน์ตรงนี้นะ เอาปัจจุบัน

เขาบอกว่า “พระในบ้าน ดูสิ เห็นพ่อเห็นแม่ไหม เวลาไปทําบุญที่วัด ไม่รู้จักพระในบ้านหรือ ไม่รู้จักพระในบ้านหรือ”

รู้จัก พระในบ้าน เพราะคนจะไปวัดไปวามันต้องศึกษาธรรมะ ธรรมะ ศีล สมาธิ ปัญญา สอนให้คนเป็นคนดี ถ้าคนจะเป็นคนดีได้ คนต้องมีสามัญสํานึกความเป็นคน ถ้ามีสํานึกความเป็นคน คนนี้ได้มาจากใคร คนนี้ได้มาจากพ่อจากแม่ ถ้าได้มาจากพ่อจากแม่ คนดีเขาต้องกตัญญูกตเวที ถ้าเรามีเครื่องหมายของคนดี เรากตัญญูกตเวทีกับพ่อกับแม่ เราก็เข้าใจได้ว่าพระในบ้าน นี่พระในบ้าน แล้วพระในใจล่ะ

ถ้าพระในใจของเรา ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เรากําหนดพุทโธๆๆ เรามาประพฤติปฏิบัติกัน เราหาพระในใจของเรา ถ้าเราหาพระในใจของเราได้นะ เราจะเข้มแข็งของเราขึ้นมา ถ้าเราเข้มแข็งขึ้นมา เราจะเป็นพระอริยบุคคล

ดูสิ เขาต้องการเห็นสมณะ ถ้าเห็นสมณะ เห็นสมณะเป็นมงคลชีวิต เป็นมงคลอย่างยิ่ง เห็นแล้วมันมีศรัทธามีความเชื่อ พระสารีบุตรเห็นพระอัสสชิเข้าไป ตามไปฟังธรรมพระอัสสชิถึงได้เป็นพระโสดาบันขึ้นมา ได้เห็นสมณะ สมณะ การเคลื่อนไหวของผู้มีสติ การเคลื่อนไหวของผู้ที่มีสติปัญญา มันทําให้ศรัทธามันมั่นคง ทําให้มันเจริญงอกงาม จะตามไปขอฟังธรรมๆ

พอฟังธรรมขึ้นมาแล้ว ถ้ามีสติปัญญาแทงทะลุ แทงทะลุด้วยสติปัญญา เห็นไหม เขาเรียกว่าวิปัสสนาญาณ เราทําวิปัสสนาๆ วิปัสสนาคือปัญญาแก่กล้า ปัญญาญาณอันนี้มันชําระล้างกิเลส

ฟังธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเชื้อ เป็นผู้ชี้นํา เป็นหัวเชื้อ แล้วเราใช้ปัญญาของเราแทงทะลุไป เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม สิ่งที่ว่าแสดงธรรม แสดงธรรมรื้อสัตว์ขนสัตว์ ถ้ามีสติมีปัญญา วิปัสสนาญาณขึ้นมามันถึงจะเป็นไป

ฉะนั้น เรากําหนดพุทโธๆ เราหาพระในใจ ถ้าเราหาพระในใจ เราก็ต้องแสวงหาพระในใจ แต่พระในใจมันต้องมีสภาวะแวดล้อม พระในใจมันต้องมีหลักมีเกณฑ์ พระในใจมันต้องมีการเกื้อหนุน ถ้ามันมีการเกื้อหนุน เห็นไหม

ใช่ มันพูด เวลาเด็กพูดกัน ผู้ใหญ่ฟังนะ สอนนะ “นักเรียนห้ามสูบบุหรี่นะ” แต่เวลาครูก็ยังสูบ แอบสูบ สูบอยู่ข้างหลัง แล้วนักเรียนมันก็บอก “อ้าว! ไหนบอกห้ามสูบแล้วยังสูบอยู่ล่ะ”

เด็กก็ต้องสอนอย่างนั้น บอกเด็กห้ามสูบบุหรี่นะ มันทําลายสุขภาพ มันทําให้มีเชื้อโรค แล้วครูสูบทําไมล่ะ อ้าว! ครูสูบก็ครูเป็นโรคไง เป็นไซนัส ครูก็ดูดบุหรี่ นี่มันมีข้ออ้างไปหมดแหละ ถ้าใครมันจะหาทางออกมันจะบิดเบี้ยวนะ มันอ้างได้ทั้งนั้นน่ะ ทีนี้ถ้าจิตใจมันเข้มแข็ง จิตใจมันเป็นไปได้ มันก็เป็นไปได้ ถ้าจิตใจมันไม่เข้มแข็ง เห็นไหม

พระในบ้าน พระในบ้าน สิ่งที่ว่าเราเป็นชาวพุทธ เรามีสติปัญญา เราต้องมีสํานึกของความเป็นคน ถ้าความเป็นคน ก็มีพ่อมีแม่ ถ้ามีพ่อมีแม่นะ แล้วพ่อแม่เราทุกข์เรายาก เราจะช่วยเหลือเจือจาน อันนี้มันก็เป็นบุญอันหนึ่ง แล้วถ้ามันทําเสร็จแล้วนะ มันทําแล้ว เราทําเสร็จแล้ว เพราะในสมัยพุทธกาล ในพระไตรปิฎกมีมาก มีหลายกรณีมาก มีกรณีหนึ่งลูกเศรษฐี ลูกเศรษฐีนะ อยากบวชมาก มีลูกชายคนเดียว

มีหลายกรณี กรณีของพระรัฐปาลก็หนึ่ง กรณีของพระหลายองค์มาก เวลาบวชไปแล้ว ที่บ้านพอเฒ่าพอแก่ คนใช้มันโกงหมดเลย โกงหมดเลย ข่าวรํ่าลือไป ตัวเองไปบวชอยู่ในป่า แล้วมันปฏิบัติมา ๑๖ ปีก็ยังไม่ได้อะไรเลย

พอข่าวรํ่าลือไปก็ว่าตระกูลนี้ลูกไปบวช พ่อแม่ก็โดนคนใช้โดนโกงหมด ด้วยความระลึกได้ ก็จะกลับไปเยี่ยมพ่อเยี่ยมแม่ ไปถึงทางสองแพร่ง ว่าเราจะไปเยี่ยมพ่อเยี่ยมแม่ก่อน หรือจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อน ถ้าไปเยี่ยมพ่อเยี่ยมแม่ก็สึก ก็ไปดูแลพ่อแม่ แต่ตัดสินใจว่าไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อน

พอไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกมาทําไม

บวชอยู่แล้ว ปฏิบัติแล้วจะเป็นอย่างนี้ มันยังกังวล มันยังมีความทุกข์ความยากมาตลอดเลย แล้วตอนนี้พ่อแม่ก็โดนคนใช้ โดนคนใช้ในบ้านโกงจนหมดเนื้อหมดตัว ตอนนี้เป็นขอทาน ทําอย่างไรล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกถึงเราบวชเป็นพระ เราก็เลี้ยงพ่อแม่ได้

ก็เลยไปเอาพ่อแม่มาอยู่ แล้วบิณฑบาตเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ พอบิณฑบาตเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่นะ พระก็โจษจันกัน บอกพระอะไรบิณฑบาตมาเลี้ยงโยม อย่างนี้มันผิดศีล ผิดวินัย ไปฟ้องพระพุทธเจ้า

พระพุทธเจ้าบอกว่า มันเป็นกุศล มันเป็นความดี พระมีสิทธิ์เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ได้ เห็นไหม ประชาชนเขาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่เขาได้ ประชาชนเขาหาอยู่หากินเพื่อเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ พระในบ้านๆ นี่เราเป็นพระ เราเป็นพระ เราเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ไม่ได้หรือ ประชาชนยังเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ได้ ทําไมพระจะเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ไม่ได้ ก็สร้างที่อยู่ให้พ่อให้แม่ แล้วก็บิณฑบาตเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ ดูแลพ่อแม่

ฉะนั้น พระเลี้ยงพ่อแม่ได้ แต่มันก็ดูความสมควรนะ อย่างเช่นเรา เราก็มีพ่อมีแม่ แล้วทําไมเราไม่ไปเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่เราล่ะ

อ้าว! ก็เรามีพี่ชายตั้งหลายคน น้องชายเราก็มี น้องสาวเราก็มี ถ้าเขาเลี้ยงกันได้ เราต้องไปเลี้ยงด้วยไหม

อย่างนี้แสดงว่าเราใช้ไม่ได้เลย โอ้โฮ! พี่ๆ น้องๆ มาเลี้ยงดูพ่อแม่มัน มันบวชพระมา มันเห็นแก่ตัว มันไม่เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่มัน

แล้วพ่อแม่มันคิดถึงพระไหม

คิดถึง

ถ้าคิดถึงพระ เป็นญาติกับศาสนาไหม

พี่น้องเราเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่หมดเลย เขาดูแลนะ เพราะแม่เป็นอัมพฤกษ์ เขาเช็ดขี้เช็ดเยี่ยวหมด เขาต้องได้บุญเยอะเลย แล้วเรามีแต่ปากดีอยู่นี่ ไม่เคยไปดูแลท่านเลย แสดงว่าพวกนั้นได้บุญมากกว่าเรา

แต่เรามาบวชพระ แล้วเราประพฤติปฏิบัติของเรา แล้วมันเห็นสมควร เพราะมันมีคนดูแลอยู่ ดูแลกันด้วยปัจจัย ๔ ด้วยธาตุขันธ์ มันก็เรื่องหนึ่ง แต่เรื่องของบุญมันเป็นเรื่องของหัวใจ

เรามาบวชเป็นพระ พี่น้องเราเป็นสิบเลี้ยงดูพ่อแม่อยู่ ดูแลพ่อแม่หมด แต่เราอยู่นี่ แล้วความคิดของพ่อแม่คิดถึงใคร ถ้าคิดถึงคนคนนั้นมันก็เป็นบุญใช่ไหม คิดถึงพระ คิดถึงสิ่งที่ดีงาม เป็นญาติกับศาสนาไหม เป็นญาติกับศาสนา สิ่งนี้เป็นญาติกับศาสนา

คนเราที่เป็นญาติกับศาสนา ญาติกับศาสนาทําบุญได้บุญไหม ถ้าทําบุญได้บุญแล้ว แล้วเวลาเราจะตายไป เราอยากได้บุญหรือเราอยากอยู่กับลูก ก็อยากได้บุญ ถ้าอยากได้บุญมันก็เป็นบุญ

ถ้าจิตใจเรามีหลัก เราจะไม่หวั่นไหวไปกับโลกธรรม ๘ ไม่หวั่นไหวไปกับแรงเสียดสี ไม่หวั่นไหวไปกับกระแสโลก กระแสโลกว่าเห็นแก่ตัว ทําอะไรก็เห็นแก่ตัว ไม่คิดถึงคนอื่นเลย คนอื่นเขาต้องดูแล

คนอื่นมันเรื่องพื้นๆ มันเรื่องที่ว่าหมูหมากาไก่ ใครๆ ก็ดูแลกันได้ หมูหมากาไก่ หว่านเมล็ดข้าวไป ไก่มันก็อิ่มหนําสําราญแล้ว ข้าวเปลือกน่ะ ข้าวเปลือกหว่านไป ไก่มันก็กินข้าวเปลือก มันก็มีความสุขแล้ว มันเป็นเรื่องของหมูหมากาไก่

แต่นี่มันเรื่องของคุณธรรม เรื่องของศีลเรื่องของธรรมมันสูงส่ง หัวใจใครมันจะถึงล่ะ ถ้าหัวใจมันจะถึง มันก็เป็นไป บุญมันไม่มีใครมองเห็นนะ มันเห็นแต่สิ่งที่เลี้ยงดูกันมาไง

นี่พูดถึง โอ้โฮ! นี่เขาถามเรื่องเขา ทําไมพูดเรื่องเราล่ะ เขาถามเรื่องเขา

เรื่องนี้มันเป็นเรื่องโลกแตก มันมีปัญหาอยู่แล้ว ฉะนั้น เวลาที่ว่าเวลาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ได้ เราเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ ถ้าแบบว่ามีความจําเป็น เลี้ยงได้ แต่ถ้ามันมีพี่มีน้องมีอะไร พระก็ไม่ควรทํา พระก็ไม่ควรทํา เพราะว่าเราเคารพพ่อแม่ไหม เคารพ แล้วเราเคารพธรรมวินัยไหม เราเคารพศีล สมาธิ ปัญญาไหม

เราเคารพวิธีการ ธรรมและวินัยเป็นทางอันเอก มัคโค เป็นทางที่ว่าทุกคนจะเข้าไปสู่สัจธรรม แล้วทุกคนจะรักษาทางนี้ให้มันสะดวก ให้ทางนี้สบาย ให้ทางนี้มันเป็นสัจจะ ให้ทางนี้มีความมั่นคง เราเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส มันก็ประโยชน์ใช่ไหม เราเองเราก็เห็นประโยชน์กับตัวของเรา เราทําเพื่อประโยชน์ของเรา

เขาบอกไอ้นั่นก็ทําได้ ไอ้นี่ก็ทําได้ ทางนี้มันจะด่างพร้อยไปเรื่อยๆ มันจะออกนอกทางไปเรื่อยๆ แต่ถ้าทางนี้เป็นไฮเวย์ ทางนี้เป็นทางมัคโค ทางนี้เป็นทางอันเอกที่มันสะดวกรวดเร็ว มันต้องเป็นไป ทุกคนรักษาทางนี้ไว้ ใครมีรถสูตรหนึ่ง ไปเลย จะกี่ร้อยกิโลเมตรต่อชั่วโมง ไปเลย เรามีเกวียน เราก็ไปเส้นทางนี้ เราไม่มีเกวียน เราก็เดินไปก็ได้ มันอยู่ที่วาสนาของคน แต่เส้นทางนี้มันต้องรักษากันไว้

พระถ้ามีสติปัญญา ถ้ามีความจําเป็น ได้ เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ได้เลย แต่ถ้ามันมีคนที่ดูแล มันไม่มีความจําเป็น เพราะเราเป็นพระนะ คนที่เป็นพระมันต้องมีสติปัญญา อะไรที่มันละเอียดกว่า บุญกุศลที่ละเอียดกว่า ที่มั่นคงกว่า ที่ยิ่งใหญ่กว่า แต่คนตาถั่วมันมองไม่เห็นหรอก สายตาสั้นมันไม่รู้หรอก มันไม่รู้เรื่อง แต่ถ้าเราทําได้ขนาดนี้มันจะเป็นประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น สิ่งที่ในพระไตรปิฎกมีเรื่องนี้เยอะมาก ถ้ามีเยอะมากนะ เราเองก็คิด แต่ถ้าเป็นปัญหาให้เราตอบ เราก็บอกว่า ตอนนี้พ่อแม่มีอายุมาก แล้วท่านก็ช่วยตัวเองไม่ได้ นี่ก็เป็นปัญหาหนึ่ง แล้วปัญหาหนึ่ง เรื่องพ่อแม่แก่เฒ่าก็ต้องมีคนอุปัฏฐากดูแลอยู่แล้ว ถ้ามีญาติพี่น้องก็เรื่องหนึ่ง ถ้าไม่มีญาติพี่น้องนะ เราก็ดูแลของเรา

แล้วธรรมดาอย่างเราคนไทยเชื้อสายจีน อย่างเรานี่คนไทยเชื้อสายจีน พอเชื้อสายจีน คนจีนเขาถือตรงนั้นกันมาก ถือเรื่องพ่อแม่ ลูกคนโตต้องประเพณีวัฒนธรรม คนไทยเชื้อสายจีนเราต้องรับผิดชอบเรื่องพ่อเรื่องแม่

แต่ถ้ามีสติมีปัญญา ถ้ามีโอกาส มันเป็นไปได้ มันมีโอกาสนะ เพราะในสมัยปัจจุบันนี้พระหลายองค์ก็มีปัญหานี้เหมือนกัน แต่ก็อยู่ที่ความเข้มแข็งว่าเป็นไปได้จริงหรือเป็นไปไม่ได้จริง

นี่พูดถึงว่ามันเป็นปัญหาโลกแตกไง ฉะนั้น สิ่งที่ว่า แล้วยิ่งมาเรื่องทรัพย์สิน เรื่องสิ่งที่เป็นไป เรื่องที่ว่าธนาคารเขาจะยึดเมื่อไหร่ ไอ้นี่ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง มันมีสองเรื่องซ้อนกันนะ หนึ่ง เรื่องของทรัพย์สินที่เราจะดูแลกัน เรื่องของพ่อแม่ที่แก่เฒ่าชราขึ้นมา แล้วเราก็มีความคิดอยากบวชตลอดชีวิตเลย อยากบวชตลอดชีวิต แต่ก็มาเป็นห่วงเป็นบางครั้ง

ถ้าเป็นห่วงเป็นบางครั้ง ตอนนี้ถ้าบวชไปแล้วมันไม่ห่วงเป็นบางครั้งหรอก มันห่วงตลอดเลย กิเลสนี้มันร้าย ตอนนี้ยังไม่บวชนะ มันก็ห่วงเป็นบางครั้ง แต่พอไปบวชแล้วนะ ทีนี้มันห่วงตลอดเลย เพราะอะไร เพราะกิเลสตอนนี้มันพลิกแล้ว มันเอาแง่มุมนี้มากระตุ้นเราแล้ว ทีนี้มันจะไปหน้า มันก็ไปไม่ได้ มันจะถอยหลัง มันก็ถอยหลังไม่ได้ คือว่าในปัจจุบันนี้เราไม่แก้ไขให้ดีก่อนไง

สุคโตไง สุคโต ถ้าสุคโต ปัจจุบันสุคโต ทําทุกอย่างให้สําเร็จเรียบร้อย ทําทุกอย่างให้สําเร็จเรียบร้อยแล้วเราค่อยแสวงหาเรื่องประโยชน์ส่วนตนของเรา ฉะนั้น ตอนนี้เราทําตรงนี้ ทําให้จบ

เพราะเราบอกว่าถ้าบวชไปแล้วมันก็คิดอย่างนี้ บวชไปแล้วนะ ไอ้เรื่องที่เป็นความกังวลมันจะไปกระตุ้นเรามากเลย

ถ้าเราเป็นจริงนะ เราบวชไปนานแล้ว ถ้าเราบวชไปนานแล้วก็จบแล้ว เราบวชไปแล้ว พ่อแม่ก็อย่างว่า ถ้าเป็นความจริงนะ สร้างกระต๊อบเลย เอาพ่อแม่มาอยู่ ถ้ามันเป็นไปได้จริงนะ แล้วดูที่ไหนว่าที่ไหนเขาจะติเขาจะเตียน

มันเป็นข้อเท็จจริง ทุกคนเห็นแล้วนะ เขาไม่ใช่ติเตียนหรอก เขาสาธุ ไม่ใช่สาธุเปล่านะ เขาจะช่วยเหลือเจือจาน ช่วยดูแลด้วย ให้มันเป็นความจริงเถอะ ให้เป็นความจริง ความจริงที่เป็นอย่างนี้ให้เป็นความจริงตลอดไป

ที่ทางโลกเขาอยากช่วยเหลือเจือจานมาก แต่เขากลัวว่ามันไม่เป็นความจริงน่ะสิ ตอนนี้นะ ที่ว่าไอ้แชร์ลูกโซ่ๆ กันอยู่ ที่มันเชื่อถือกันไม่ได้ก็เพราะไอ้ความไม่จริงนี่สิ

แต่ถ้าเป็นความจริง มันเป็นความจริง มีคนอยากจะมาคอยช่วยเลยล่ะ พระองค์หนึ่งอยากจะบวช ถ้าเป็นอะไร เขาจะช่วยเลย แล้วให้ไปบวช บวชดีๆ นะ บวชแล้วปฏิบัติให้ดีๆ นะ

เพราะว่าบวชไปแล้วนะ เส้นทางของชีวิตเรามันต้องเอาจริงเอาจังนะ เพราะพระที่จะบวชเข้าไปแล้วมันจะมีเหตุผลของมัน

นี่พูดถึงว่า เขาว่าเขาอยากบวชตลอดชีวิต แล้วถ้าบวชตลอดชีวิตแล้วนะ ทีนี้สิ่งที่ว่า บางครั้งก็ไปอยู่วัดบ้าง พ่อแม่ก็พูดว่ารู้จักพระในบ้านไหม

เราก็รู้จักอยู่ พระในบ้าน พระในบ้านก็คือสิ่งที่ว่าเราไปวัดแล้วเราต้องมีสามัญสํานึกอยู่แล้ว แล้วมีสามัญสํานึกอยู่แล้ว เรามีความกตัญญูกตเวทีอยู่แล้ว แต่ที่มันมีปัญหากัน หนึ่ง โลกที่มีปัญหากันอยู่ด้วยวัย

ดูสิ วัยรุ่น วัยทํางาน วัยผู้เฒ่า เวลาคุยนี่เถียงกัน เถียงกันด้วยมุมมองของวัย เถียงกันโดยวัย โดยวัยมันจะมีปัญหามาก แล้วตอนนี้พอโดยวัย ทีนี้โดยพื้นฐาน เห็นพระในบ้านไหม เพราะธรรมดาเขาก็ต้องบอกว่าพระในบ้าน เพราะว่าเป็นผู้ให้ชีวิตนี้มา ตอนนี้ถ้าทุกข์ยาก เขาก็ต้องการคนเห็นใจ ทีนี้เห็นใจ เราก็ทําได้ใช่ไหม

ฉะนั้น ตอนนี้คิดหางานทําก่อนดีไหม เพื่อช่วยเหลือภาระทางบ้าน

อันนี้มันเป็นหน้าที่ที่เห็นชัดๆ มันเป็นสิ่งที่เห็นชัดๆ แล้วถ้าเรามองข้าม มันเหมือนกับเราบกพร่อง ถ้าเราไม่บกพร่อง เราก็ทํางานของเราซะ ทํางานแล้วนะ มันมีอยู่ในสมัยพุทธกาลเหมือนกัน มันมีนางทาสีคนหนึ่งเป็นคนทุกข์คนเข็ญใจ เขาเป็นคนทําอาชีพหาบนํ้ามั้ง แล้ววันนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไปเทศนาว่าการ เวลาฉันเสร็จแล้วก็รอเทศน์ รอนางทาสีคนนี้

นางทาสีคนนี้ก็รีบหาบนํ้าไปเติมตุ่มของเจ้านายที่บ้านให้ทันก่อน ก็ละล้าละลัง ก็อยากจะฟังเทศน์เหมือนกัน แต่เราเป็นคนทุกข์คนเข็ญใจ เรามีหน้าที่ ก็ต้องหาบนํ้า

หาบนํ้าไปมั้ง อยู่ในธรรมบท ก็หาบนํ้าไป พระพุทธเจ้าก็รอ ก็พูดปฏิสันถารรอ รอให้นางทาสีเสร็จงาน นางทาสีเสร็จงานก็รีบขวนขวายมาร่วมฟังธรรมกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พอนางทาสีมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เริ่มเทศน์ จะโปรดทาสีนั้นน่ะ โปรดนางทาสีนั้น เทศนาว่าการไป นางทาสีเป็นพระโสดาบันเลย

เวลาใจของเขา เขาก็รีบเร่งของเขา เขาก็อยากขวนขวายของเขา เขาอยากขวนขวายของเขา แต่เขาเป็นคนทุกข์คนเข็ญใจ เขามีอาชีพของเขา เราต้องรับผิดชอบหน้าที่ของเขา เขาก็ทําหน้าที่ของเขา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารอ รอนะ จนเขาหาบนํ้าจนเสร็จ หาบนํ้าเสร็จก็รีบขวนขวายมาฟังธรรม มาฟังธรรมขึ้นมา เทศนาว่าการจนเขาได้ผลของเขา

อันนี้เป็นภาระหน้าที่ในปัจจุบัน ทุกคนมองอย่างนั้น แต่ถ้ามันเด็ดขาด มันเด็ดขาดนะ เพราะมันมีเยอะมาก เวลาเรามีหน้าที่ จิตใจมันทุกข์มันยากมันก็หาที่พึ่ง อยากจะออกประพฤติออกปฏิบัติ แต่เวลาไปแล้ว ถ้าหน้าที่เราทําไว้ไม่ดี เหมือนเราตอนนี้ เหมือนทางการแพทย์เขาบอกว่าเด็ก ๓ ขวบ เด็กอายุน้อย เราต้องดูแลให้ดีเลย เพราะมันจะมีความปลูกฝัง หนึ่ง ถ้าเราดูแล โตขึ้น สมองจะดี ทุกอย่างจะดี นิสัยจะดีมาก แต่ถ้าเราขาดตกบกพร่องตรงนี้ พอดีขึ้นมาแล้ว ที่มันประชดสังคม มันทําร้ายสังคม เพราะว่ามันมีจุดบกพร่องมาตั้งแต่เด็ก

นี่ก็เหมือนกัน เริ่มต้นเราจะไปบวช เหมือนกับเด็กๆ ทั้งนั้นน่ะ หน้าที่ของเรา สิ่งที่เราเข้าไป ถ้ามันดีมันก็คือดี ถ้ามันดี มันเป็นไปได้ มันจะเป็นประโยชน์

ฉะนั้นบอกว่า “เพื่อนๆ กัลยาณมิตรเสียดายแทน”

อ้าว! เสียดายแทน มึงไม่มาแทนกูล่ะ เสียดายแทน มึงก็มาแทนกูสิ กูไปบวช มึงมาดูแลพ่อแม่กูที

กัลยาณมิตรก็คือกัลยาณมิตร กัลยาณมิตรก็เสียดายแทน ใช่ คําว่า “เสียดาย” ก็คือเสียดาย คําว่า “เสียดาย” คนเรานะ มิตรแท้ มิตรเทียม คนเทียมมิตร มิตรแท้ แม้แต่เวลาเราผิดพลาดพลั้งไป มิตรแท้จะปกป้องคุ้มครองดูแล เบื้องหลังเราถ้ามีใครนินทา มีใครเขาใส่ร้าย ถ้ามิตรแท้มันจะป้องกันเราทันทีเลย มิตรแท้มันจะแก้ไขเราเลย มิตรแท้

ถ้ามิตรแท้นะ สิ่งที่ว่าเสียดายๆ เราจะบอกว่ามิตรแท้ก็คือมิตรแท้ แต่ว่ากัลยาณมิตรที่ดีก็กัลยาณมิตรที่ดี ก็ดี ก็ไม่ว่ากัน แต่ในเมื่อความจริง ความจริงคําพูดทุกคนมันพูดได้ทั้งนั้นน่ะ แต่ความจริงเขายังไม่อยู่ในเหตุการณ์อย่างนั้น

เราเห็นข่าวบ่อยเลย ตอนนี้ดาราจะมาบวช จะบวชตลอดชีวิต คนนู้นก็จะบวชตลอดชีวิต โอ้โฮ! สื่อมันรํ่าลือนะ มันตีไปใหญ่เลย โอ๋ย! ไอ้นี่จะบวชตลอดชีวิต...บวชไป ๒ วันแม่งสึกแล้ว

คนนู้นบวชมาแล้ว โอ้โฮ! สุดยอด จะบวชตลอดชีวิต จะไปถึงที่สุด...ไป ๒ วันสึกแล้ว เยอะมาก บวชไป ๒ ปี ๓ ปี เอ็งทนแรงกิเลสเอ็งไม่ไหวหรอก ที่บอกว่า บวชพระสบาย บวชพระสบาย

บวชพระ ถ้าตั้งใจมาทําธุรกิจ มาหาเงินน่ะสบาย แต่ไม่สบายหรอก ตอนนี้ตํารวจกําลังจะจับ แต่ถ้าบวชจริงๆ มันไม่สบายหรอก โธ่! กิเลสเรา กิเลสเรามันร้ายนัก

ฉะนั้น กัลยาณมิตร เราจะบอกว่า กัลยาณมิตรเขาพูดด้วยปาก ปากมันพูดอะไรปลิ้นไปปลิ้นมา ลิ้นพลิกไปพลิกมาอยู่นี่ มันพูดได้ทั้งนั้นน่ะ แต่ความรับผิดชอบของเรา ความรับผิดชอบของเรา ความจริงของเรา

คําพูดใครมันก็พูดได้ กัลยาณมิตร ในนวโกวาท มิตรแท้ มิตรเทียม คนเทียมมิตร มิตรเทียมมันปอกลอก มันเอาแต่ประโยชน์ มิตรแท้เขาจะดูแล เขาจะช่วยเหลือเจือจานเรา

ฉะนั้นว่า กัลยาณมิตรเพราะอะไร เพราะบอกว่ากัลยาณมิตร เพราะเราฟังอย่างนี้ไง เราเองเราก็อยากจะบวชอยู่แล้ว เราเองเรามีความทุกข์ความยากอยู่แล้ว แล้วเขามาพูดสิ่งที่เราชอบใจ โอ้โฮ! ไอ้นี่เพื่อนแท้ เพื่อนแท้นะ ไอ้คนพูดอย่างนี้เพื่อนแท้ แล้วคนที่เขาอยากช่วยเหลือเราจริงล่ะ แล้วพ่อแม่เพื่อนจริงหรือเปล่า ญาติพี่น้องเพื่อนจริงหรือเปล่า

ทีนี้กรณีอย่างนี้มันต้องมีสติมีปัญญา เราต้องคัดเลือกเองไง เราต้องคัดต้องเลือก เวลาเราพูด เขาปลอบประโลมใจ เวลาทุกข์ เขาปลอบประโลมใจ คารม คารมอารมณ์ เขาปลอบประโลมใจ เราก็ อืม! คนนี้ดี คนนี้ดี แล้วเขาช่วยเราจริงหรือเปล่า เขาดูแลเราจริงไหม ถ้าเขาดูแลเราจริง มันไม่ต้องใช้คารมหรอก เขาช่วยเลย ถ้าคนเขาช่วยเลยนะ คนเขาช่วยเลยนะ โอ้โฮ! มันซึ้งนํ้าใจนะ

คนทุกข์คนยาก เวลาทุกคนอยากช่วยกัน เจอรถเสีย เจอรถอะไรก็อยากช่วย เราอยากช่วยเขานะ เวลารถเราเสียหาย เราไปเจออุบัติเหตุ แล้วรอคนช่วยเหลือนะ แต่ตอนนี้ไปดูไอ้แก๊งตบทรัพย์สิ มันเอารถมาเฉี่ยวมึงเลย แล้วมันจะให้ช่วย ควักสตางค์ช่วยมัน

เพราะเราต้องการช่วยเหลือ แต่มันก็มีคนมาแสวงหาผลประโยชน์ มันก็มีการเอาสิ่งที่นํ้าใจของคนไปเป็นประโยชน์ ไปทําลายเสียหาย ไอ้เราเลยไว้ใจอะไรใครไม่ได้เลย เราจะไว้ใจใครล่ะ เราไว้ใจคนอื่นไม่ได้ ถ้าไว้ใจคนอื่นไม่ได้ เราค่อยๆ ว่ากัน เราว่ากัน

นี่พูดถึงกัลยาณมิตร เราจะบอกเลย บอกว่า ฟังไว้ แล้วเราใช้พิจารณาไตร่ตรองเอง จิตใจของเรา เราทุกข์ยากอย่างนี้แล้วใช่ไหม แล้วยิ่งไปฟังอย่างนี้ด้วย จิตใจเรายิ่งไปใหญ่เลยนะ คนก็ว่าอย่างนั้น บวชดี คนนั้นก็ว่าดีไปหมดเลย ใครก็ว่านู่นดี ใครก็ว่านี่ดี สุดท้ายไอ้คนที่ว่าดีๆ มันกลับบ้านมันไปหมด

ใครๆ ก็ว่าดี ใครๆ ก็ว่าดี มันอยู่บ้านมัน เรานั่งทุกข์อยู่คนเดียว

ไอ้คนก็ว่าอย่างนี้ถูก ไอ้คนก็ว่าอย่างนี้ดี ทุกคนบอกว่าดีหมดเลย แล้วผลของมันล่ะ เขากลับไปบ้านเขา เขาไปมีความสุขอยู่ที่บ้านเขา ไอ้เราทุกข์อยู่คนเดียว

ฉะนั้น เราคิดอย่างนี้อยู่แล้ว แล้วมันมีสิ่งนี้มากระตุ้นใช่ไหม เราก็รับฟังไว้

ฉะนั้นบอกว่า คํานี้มันใช้ได้ “เราเกิดมาชาตินี้มีโอกาสดีๆ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา โอกาสหาได้น้อยนัก อยากสร้างบุญบารมี ไม่อยากเป็นโมฆบุรุษ”

อยากสร้างบุญบารมี รักษาพ่อแม่ก็สร้างบารมี ดูแลพ่อแม่ก็เป็นการสร้างบารมี ปลดหนี้ปลดสินให้พ่อแม่ก็เป็นการสร้างบารมี ฉะนั้น เราสร้างบารมีแล้วนะ แล้วถ้าเราไปบวชเมื่อแก่ ถ้ามันสุกงอมแล้ว ถ้าบวชเมื่อแก่ ไปบวชเมื่อแก่ บวชแล้วเราได้สําเร็จเป็นพระอรหันต์ โอ้โฮ! ยิ่งสาธุเลย ถ้าเราสร้างบารมี เวลาไปบวช

แต่ตอนนี้เรามองเกมแล้ว เวลาไปบวชแล้วนะ มันละล้าละลัง ถ้าไปบวชแล้วนะ จริงๆ นะ ไปบวชแล้วกลืนข้าวแทบไม่ลงคอเลยล่ะ จะกินข้าวสักคําหนึ่งก็คิดถึงว่าแม่จะกินอะไร จะกลืนข้าวสักคําหนึ่งก็ว่าพ่อได้กินข้าวหรือยัง จะกินข้าวสักคําหนึ่งนะ แล้วเวลาจะนอนนะ เวลาจะนอน พ่อแม่นอนที่ไหน ถ้าบ้านเขายึดไปแล้ว พ่อแม่ไปนอนที่ไหน ตอนนี้พ่อแม่ไปนอนอยู่ที่ศาลาข้างถนนหรือ ไปบวชเป็นพระแล้วมันยิ่งเป็นความทุกข์

เราเอาเหตุการณ์เฉพาะหน้านี้ให้จบ ถ้าเหตุการณ์เฉพาะหน้าจบ จบแล้วเราค่อยจะไปบวชไปอะไรนั่นอีกเรื่องหนึ่ง

แต่ถ้าในบ้าน ถ้าในบ้านมีพี่น้องหลายคน แล้วพี่น้องคนไหนก็แล้วแต่ เขาแยกบ้านแยกเรือนไปแล้ว เขาสร้างฐานะเขาเข้มแข็งแล้ว ทําไมเขาไม่ดูพ่อแม่บ้าง ถ้าในบ้านเรามีพี่น้องหลายคน แล้วพี่น้องเราเขาก็มีครอบครัวไปแล้ว แล้วให้เราแบกภาระอยู่คนเดียว แล้วคนอื่นเขาไม่ใช่ลูกหรือ พี่ๆ น้องๆ เราไม่ใช่ลูกพ่อแม่หรือ ก็ลูกพ่อแม่เหมือนกัน แล้วทําไมพ่อแม่ของเราต้องให้เรารับผิดชอบอยู่คนเดียวล่ะ ทําไมพ่อแม่เราไม่ให้พี่น้องทุกคนมาช่วยรับผิดชอบบ้างล่ะ นี่ถ้ามันเป็นเหตุผลที่ตรงข้าม แต่ถ้าพูดอย่างนี้เราพูดด้วยเป็นสิทธิ์ไง แต่ไอ้พวกพี่น้องที่มันมีครอบครัวไปแล้วก็บอกว่า อ้าว! ก็กูมีครอบครัวแล้ว มึงยังไม่มีก็หน้าที่ของมึงไง

ถ้าอย่างนั้นก็รับไว้ ถ้าอย่างนั้นก็รับไว้ อ้าว! ก็เรายังไม่มีครอบครัวนี่ เขามีไปหมดแล้ว เขาแยกบ้านแยกเรือนไปหมดแล้ว เรายังไม่ได้แยก เราอยู่กับพ่อแม่ เราก็ต้องรับผิดชอบสิ มันมองได้หลายมุมไง มันมองได้ทั้งนั้นน่ะ

การเป็นโมฆบุรุษ การเป็นโมฆบุรุษคือจิตใจเขาทําสิ่งเสียหาย ทั้งบวชเป็นพระแล้วก็ยังทําทุศีล ถ้าเป็นฆราวาสก็ไม่รับผิดชอบสิ่งใดเลย นี่โมฆบุรุษ

ถ้าบุรุษที่มีคุณภาพไง ถึงอยู่ทางโลก เขาก็เป็นคนดีทางโลก เขามาบวชพระ เขาก็มีคุณภาพทางพระ นั่นคือไม่เป็นคนโมฆะ คนโมฆะไม่ใช่มันไม่บวชพระแล้วเป็นโมฆะ ไม่บวชพระ ไม่บวชพระอยู่ทางโลก แต่ทําคุณงามความดี เขาก็เป็นสุภาพบุรุษ เขาก็เป็นสุภาพชน เขาจะเป็นโมฆะที่ไหน เขาก็ไม่ใช่โมฆะ

คําว่า “โมฆะ” คือคนทําผิดไง ทําผิดต่อหน้าที่ไง หน้าที่ของตัวเอง แล้วไม่ทําตามนั้น นั่นโมฆบุรุษ แล้วได้หน้าที่นั้น ยังทําความเสียหายต่อหน้าที่นั้น ทําให้เกิดเป็นโทษเป็นภัยต่อหน้าที่ของตัวเอง นั้นถึงเป็นโมฆบุรุษ โมฆบุรุษเขาต้องทําผิด

นี่เราไม่ได้ทําผิด เพียงแต่ว่าเราไม่ได้ทําสิ่งที่สูงขึ้นไป ไม่ได้ทําสิ่งที่เป็นประโยชน์ไง คือว่าภิกษุทางกว้างขวาง ภิกษุ ดูสิ พระฉันแล้วไปหมดแล้ว พระนะ พระภิกษุ ภิกษุบิณฑบาตเป็นวัตร บิณฑบาตแล้วฉันเพื่อดํารงชีวิต แล้วประพฤติปฏิบัติ ภิกษุทางกว้างขวาง ๒๔ ชั่วโมง

พระวัดเราภาวนา ๒๔ ชั่วโมง ฉันเสร็จแล้วไปได้เลย มีพระอยู่หลายสิบองค์ ถ้าไอ้หงบมันโกหก เดี๋ยวพระพวกนั้นจะบอกว่า ต่อหน้าโยมโกหกเขาเรื่อยเลย

๒๔ ชั่วโมงทางกว้างขวาง แต่หน้าที่ของโลก เราต้องทําหน้าที่การงาน จบหน้าที่การงานแล้ว เราทําวัตรสวดมนต์แล้วนั่งภาวนา ทางคับแคบ คับแคบที่เวลา คับแคบที่เวลา คับแคบที่โอกาส

ภิกษุกว้างขวางที่โอกาส ๒๔ ชั่วโมง ไปเจอกัลยาณมิตร ไปเจอครูบาอาจารย์ที่ดี ท่านจะชักนํา ท่านจะเปิดโอกาสให้ภาวนาได้ ๒๔ ชั่วโมง หนทางที่กว้างขวาง แต่กิเลสมันบอกว่าเวลามากเกินไป เหงา ภาวนาไม่ได้

เขาเปิดทางให้มันทํานะ มันบอกว่าเหงา มันไม่มีเพื่อน ดูกิเลสมันสิ

ฉะนั้น เราไม่มีโอกาสนี้เท่านั้นเอง เราไม่มีโอกาสที่ได้สถานะของภิกษุที่มีโอกาส มีทางกว้างขวาง มีโอกาสที่ได้เก็บเกี่ยว ได้ประพฤติปฏิบัติ แต่ถ้าเราเป็นทางฆราวาส เราต้องมีความดูแลรับผิดชอบ แต่เราก็ปฏิบัติ มันไม่ใช่โมฆบุรุษ

ฉะนั้น คําว่า “โมฆบุรุษ” ปั๊บ เราจะสะเทือนใจเราเองไง ถ้าเป็นสุภาพชนนะ ถ้าเป็นกัลยาณชน มันมีแต่คิดแง่บวกไง แล้วพอบอกตัวเองผิด มันจะเสียใจ เราเป็นคนดีคนหนึ่ง แล้วบอกว่าถ้าเราไม่ได้บวช เราจะเป็นโมฆบุรุษ เราเลยกลายเป็นคนชั่วไปเลย เราเป็นคน เราไม่ได้บวชแล้วกลายเป็นคนชั่วไปเลย

แต่ถ้าเราไม่ได้บวช แต่เราทําคุณงามความดี มันก็ไม่ใช่โมฆบุรุษ เพียงแต่เรายังไม่มีโอกาสได้เป็นสมณะที่มีโอกาสที่หนทางที่กว้างขวาง หนทางที่ได้ค้นคว้า หนทางที่ได้ปฏิบัติทางตรง แต่ถ้าเราทําหน้าที่ของเราให้จบ แล้วถ้ามีโอกาสแล้วเราถึงจะไปทําหน้าที่ของเราโดยตรง ถ้าเราทําได้นะ

แต่ถ้าในบ้าน เราจะพูดอย่างนี้ตลอด ถ้ามีพี่มีน้อง มีคนที่รับผิดชอบได้อะไรได้ พ่อแม่เขาก็หวังพึ่งคนอื่นเหมือนกัน บางทีพ่อแม่เขาก็บอกว่า ไม่เห็นพระในบ้านหรือ ถ้าเห็นพระในบ้านก็ต้องมีครอบครัวสิ มีครอบครัวแล้วจะได้มัดมันไว้ไง แล้วให้มันอยู่ที่นี่ มันจะได้ไม่ต้องไป มันเป็นอุบายของพ่อแม่ก็ได้

พ่อแม่เขาอาจจะมีพี่มีน้องดูแลอยู่แล้ว แต่เขาอยากจะมัดไอ้คนนี้ไว้ใช่ไหม “เออ! เฮ้ย! เอ็งจะต้องมีครอบครัวก่อน เอ็งจะได้เป็นฝั่งเป็นฝา พ่อแม่จะสบายใจ” มัดมันไว้ก่อน จับมันมัดไว้ พอมัดเสร็จแล้วมันจะได้ไปไหนไม่ได้ เพราะความผูกพันของพ่อแม่ก็คิดแบบนั้น

เราจะบอกว่า ความรักที่สะอาดบริสุทธิ์ ความรักที่ไม่มีโทษคือความรักของพ่อแม่ แต่พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก แต่พ่อแม่ก็มีกิเลสไง

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา เป็นพระอรหันต์ เป็นผู้ที่มองโลก โลกนอกและโลกในทะลุปรุโปร่ง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอานนท์ครํ่าครวญนะ เพราะพระอานนท์เป็นพระโสดาบัน พวกเรายังไม่เป็นอะไรกันเลยนะ พระอานนท์เป็นพระโสดาบันนะ พระโสดาบัน แสดงว่าต้องมีภูมิธรรมในใจ ฉะนั้น มีภูมิธรรมในใจ ท่านเอาตัวรอดได้ ท่านยังครํ่าครวญ ท่านยังเสียใจนะ “เรายังมีกิเลสเหลืออยู่ ยังต้องการคนชี้นําอยู่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะปรินิพพานอยู่ในคืนนี้” ครํ่าครวญ ร้องไห้ เสียอกเสียใจนะ แล้วครํ่าครวญนะ

พวกมัลลกษัตริย์ เวลามาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะนิพพานในคืนนี้ ดวงตาของโลกจะดับลงในคืนนี้”

กษัตริย์สมัยพุทธกาลนะ เขามีสิ่งใดเขาจะส่งคนไปปรึกษาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อชาตศัตรูจะตีกษัตริย์ลิจฉวี ตีไม่ได้ เพราะเขามีสามัคคีธรรม ไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าจะเข้าไปตีเขา จะตีเขาได้ไหม

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามพระอานนท์ว่า “ที่เราบอกเขาไว้ ครุกรรมที่ว่าให้หมั่นประชุมกัน ให้หมั่นทํา เขายังรักษาอยู่หรือเปล่า ถ้าเขายังรักษาอยู่ ตีอย่างไรก็ไม่แตก”

นี่ไง ทุกคนมีปัญหา มีความทุกข์ มีสิ่งใด จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วคืนนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตายแล้ว มัลลกษัตริย์ครํ่าครวญ ดวงตาของโลกมันจะดับลงอยู่แล้ว พระอานนท์ร้องไห้

นี่พูดถึงศาสดา จิตใจที่ไม่มีกิเลสมันสูงส่งอยู่แล้ว

แต่พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก แต่มีกิเลส มีกิเลส แต่ก็ต้องผูกพันไว้ รักไว้

เราพูดอย่างนี้ให้คัดเลือกให้คัดแยก สิ่งใดเป็นประโยชน์ สิ่งใดเป็นประโยชน์กับเรา สิ่งใดดี เพราะมันเป็นปัญหาโลกแตก มันเป็นปัญหาโลกแตก เรื่องในครอบครัว ผลของวัฏฏะ วัฏฏะเป็นอย่างนี้ มันวิบากกรรม วิบากของกรรมของคนแต่ละคน

แล้วเขาพูดกัน “พระในบ้านๆ”

เราก็รู้ว่าพระในบ้าน เราก็เข้าใจ แต่พระในใจนี่สิ ในใจที่มันจะเป็นพระนี่ พระในใจนี่ ใจที่จะเห็นพุทโธนี่ เห็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานนี่

เราเกิดมา เพราะอะไร เพราะพ่อแม่เราก็มีปู่ย่าตายาย พ่อแม่เราก็มีพ่อแม่เหมือนกัน เราก็มีพ่อแม่เหมือนกัน แล้วถ้ามีครอบครัว เราก็มีลูกเหมือนกัน เราจะบอกว่ามันเท่ากัน นาฬิกามันเดินไป ๒๔ ชั่วโมงเท่ากัน วัฏฏะ ชีวิตเป็นอย่างนี้ ปู่ย่าตายายก็เกิดมา เกิด แก่ เจ็บ ตาย พ่อแม่เราก็เกิด แก่ เจ็บ ตาย เราก็จะเกิด แก่ เจ็บ ตาย ถ้ามีครอบครัว ลูกก็จะมาเกิด แก่ เจ็บ ตาย เห็นไหม ไม่มีอะไรต่างกันเลย แต่ถ้าหาพระในใจเจอ หาพระในใจเจอ นี่จะแตกต่าง ความแตกต่างอันนี้มันจะเป็นประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น ปัญหานี้มันเป็นปัญหาโลกแตก ปัญหาที่ว่า ไอ้ลูกจะบวช พ่อแม่จะไม่ให้ ไอ้พ่อแม่อยากจะให้ลูกไปบวช ลูกมันก็ไม่ยอมไป ไอ้ลูกคนไหนมันเก๊นะ พ่อแม่ก็ยันให้มันไปบวช มันก็ไม่ไป ไอ้ลูกที่มันจะไปบวช พ่อแม่มันก็ไม่ให้ พ่อแม่ก็ไม่ให้ลูกมันไปบวช ไอ้ลูกจะไปบวช พ่อแม่ก็ไม่ให้ ไอ้ลูกไม่อยากไป พ่อแม่ก็พยายามไสมันไป มันก็ไม่ไป มันเป็นปัญหาโลกแตก

วิบากกรรม วิบากกรรมของคน กรรมเก่า กรรมใหม่ กรรมใหม่คือกรรมปัจจุบัน กรรมปัจจุบันเราทําอย่างไร ทําประโยชน์กับเรา

ถ้ากรรมปัจจุบันใช้สติปัญญาแยกแยะ แล้วหาประโยชน์ ปัจจุบันนี้ถ้ามีเหตุจําเป็น เราทําหน้าที่ปัจจุบัน หน้าที่เฉพาะหน้านี้ให้สมบูรณ์ แล้วไม่เสียใจทีหลัง แล้วถ้ามันเสร็จสมบูรณ์แล้ว ถ้าเรามีวิบากกรรมอย่างนี้ จนกว่าเสร็จหน้าที่ในเฉพาะหน้านี้สมบูรณ์แล้ว เราจะไปบวชมันก็ไม่สาย

แต่ถ้าพูดถึงหน้าที่ปัจจุบันละล้าละลัง ไปบวชแล้วมันก็ไปคิด ไปวิตกกังวล แล้วกิเลสมันสุดยอด มีอะไรที่เป็นภาระ มันกระทุ้งจนล้มเลยล่ะ ฉะนั้น ถ้าไปบวชมันจะมีปัญหาไหม ฉะนั้น ทําหน้าที่ปัจจุบันให้สมบูรณ์ แล้วจะบวชข้างหน้าไม่เสียหาย

แล้วพอบวชแล้วขอให้ทําให้จริงให้จัง แล้วถ้ามันได้พระในใจแล้ว เราจะสาธุด้วย สาธุว่าสิ่งนั้นมันเป็นประโยชน์กับบุคคลคนนั้น เอวัง

จิตมันอยู่ที่ลมหายใจหรือ จิตมันอยู่ที่พุทโธหรือ
พุทโธคือพุทธะ พุทโธคือชื่อขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือคําบริกรรมนะ
แต่ธรรมดาจิตนี้มันส่งออก ส่งออกโดยธรรมชาติของมัน
แต่มันมีอุบายให้ส่งออกไปในพุทโธ ให้นึกพุทโธ วิตก วิจาร
ให้นึกถึงพุทโธๆๆ ไป พอพุทโธๆ มันจะละเอียดเข้ามา
อยู่กับพุทโธ ละเอียด จนมันสั้นเข้ามา

๔

จิตอยู่ไหน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ที่อยู่ของจิต”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ไม่ทราบว่าที่อยู่ของจิตอยู่ส่วนไหนของกาย เคยรับทราบจากครูบาอาจารย์เวลาสอนกรรมฐานว่า “ความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น” หรือ “เอาสติควบคุมจิตไว้”

แต่บางองค์ก็บอกว่า “ที่อยู่ของจิตอยู่ที่ตรงดั้งจมูกหัก ระหว่างสองลูกตาลึกเข้าไปข้างใน”

อยากขอความเห็นจากท่านอาจารย์ว่า ที่ถูกต้อง จิตอยู่ตรงไหนแน่คะ

ตอบ : อ้าว! จิตอยู่ตรงไหน คําว่า “จิตอยู่ตรงไหน” มันเป็นเรื่องที่ว่าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ว พอตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วถึงจะรู้อนาคตังสญาณ รู้แจ้งทั้งโลกนอกและโลกใน

แต่ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่ตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ทุกคนก็ใฝ่หา ทุกคนก็แสวงหา ทุกคนก็พยายามค้นคว้า แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ เจ้าลัทธิต่างๆ ก็ปฏิญาณตนว่าเป็นศาสดา คําว่า “ศาสดาของเขา” คือว่าเป็นพระอรหันต์ คือสิ้นกิเลส คือว่าเข้าใจรอบโลก เข้าใจทุกๆ สิ่ง แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับเขาแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิเสธหมดเลย

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา บุพเพนิวาสานุสติญาณ ย้อนอดีตชาติไป จุตูปปาตญาณ จิตที่ยังไม่ชําระล้างกิเลส ถ้ายังไม่สิ้นยังต้องเกิดต่อไปข้างหน้า อาสวักขยญาณ ชําระล้างกิเลส สิ่งนี้ชําระล้างกิเลส พอชําระล้าง ชําระล้างที่ไหน ชําระล้างที่จิต ชําระล้างที่หัวใจนั่นน่ะ เวลาชําระล้างถึงเข้าใจว่าจิตมันอยู่ที่ไหน จิตมันเป็นแบบใด แต่คนที่ยังไม่เข้าใจ คนที่ไม่เข้าใจเขาก็ไม่เข้าใจ แต่คนที่เข้าใจแล้วมันก็เข้าใจว่าจิตมันอยู่ที่ไหน

ฉะนั้น สิ่งที่จะบอกว่าจิตมันอยู่ที่ไหน

เริ่มต้นมันหลากหลาย ความเห็นของมนุษย์มันหลากหลายใช่ไหม บางคนไม่เชื่อศาสนา ไม่เชื่อเรื่องการเกิดและการตาย มนุษย์เกิดมาแล้วก็เกิดมาชาติเดียว ชาติหน้าก็ไม่มี อนาคตก็ไม่มี ปัจจุบันเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาแล้วก็ใช้ชีวิตถึงเสวยสุขเต็มที่ของตัวเองจนกว่าจะหมดอายุขัยไป นี่ความเชื่อของคนไง

ถ้าความเชื่อของคนที่ไม่ยอมรับว่าจิตวิญญาณมีอยู่ ทางวิทยาศาสตร์เขาบอกว่าจิตวิญญาณต้องพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ ต้องพิสูจน์ได้ถึงจะยอมรับว่ามันมีอยู่ แต่เขายังพิสูจน์ไม่ได้ เขายังพิสูจน์ไม่ได้เขาก็ยังกํ้ากึ่งอยู่ ถ้ากํ้ากึ่งอยู่ เวลามุมมองและความเห็น มุมมองความเห็นขึ้นไป ความเข้าใจของคนมันก็แตกต่างหลากหลายไป ความแตกต่างหลากหลายว่า ที่อยู่ของจิตอยู่ที่ไหน

ทีนี้ถ้าคนที่เชื่อล่ะ อย่างเรา เรามีความเชื่อ เรามีความเชื่อเพราะอะไร เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ เรามีอํานาจวาสนาเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราเกิดมามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติแล้ว ท่านเทศนาว่าการแล้วเราก็เชื่อ เราเชื่อตามครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าเรายังไม่รู้ เราก็เชื่อตามไปก่อน เขาเรียกศรัทธา

เรามีศรัทธามีความเชื่อของเรา ถ้ามีศรัทธาความเชื่อของเรา คนที่มีความเชื่อ ความเชื่อแล้ว ถ้าอยากจะค้นคว้า อยากจะรู้จริงเห็นจริง ครูบาอาจารย์ท่านก็สอน เวลาท่านสอนนะ เวลาสอนนี่มันเป็นอุบาย เป็นอุบายเข้าไปหาตัวจิต เข้าไปหาความจริงอันนั้น

แต่ถ้าคนที่เขาไม่เชื่อ เขาไม่เชื่อนะ เขาไม่เชื่อแล้วอยากพิสูจน์ เขาสักแต่ว่าทํา ถ้าคนสักแต่ว่าทํา ถ้ามันเข้าไม่ถึง พอเข้าไม่ถึง มันไปคว้านํ้าเหลว ก็บอกว่าสิ่งนั้นไม่มี แต่เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติไปแล้วจะไปเห็นนิมิตต่างๆ ไปรู้ความเห็นต่างๆ “เอ๊ะ! จิตมันเป็นอย่างนี้หรือ จิตมันเป็นอย่างนี้หรือ” มันก็สับสนกันไป

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรานะ ท่านใช้กรรมฐาน ๔๐ ห้อง มันเป็นวิธีการทั้งนั้นน่ะ มันเป็นอุบาย อุบายเข้าไปหาสู่ตัวจิตไง

เวลาตัวจิต จิตมันอยู่ที่ไหน ถ้าจิตมันอยู่ที่ไหน เข้าไปหาตัวจิต ตัวจิตแท้ๆ มันอยู่ไหน จิตนี้เวลาเข้าไปถึงรากฐานของมัน เห็นไหม ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตน ไม่ใช่เรา ไม่ใช่เขา ไม่ใช่อะไรเลย แล้วมันเป็นอะไรล่ะ มันไม่ใช่อะไรเลย แล้วมันเป็นอะไร

มันก็เป็นจิตเดิมแท้ไง จิตเดิมแท้ จิตเดิมแท้ตัวแท้จริงนั่นน่ะ ถ้าเข้าไปถึงตรงนั้นแล้ว เข้าไปถึงตรงนั้นแล้วจะดําเนินการต่อไปอย่างไร นี่พูดถึงว่าเวลาเราจะวิปัสสนากัน เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอนกันนะ

ฉะนั้นจะบอกว่า คนที่ไม่เชื่อ คนที่ไม่เชื่อเวลาไม่เชื่อไป แต่เวลาเขาไปดูนิยายธรรมะ ดูนิยายธรรมะ ทวิภพ อดีตชาติ ก็ว่ากันไป มันก็ไปดูเป็นนิยาย แล้วก็คิดว่าจิตเป็นอย่างนั้นหรือ เวลาคนภาวนาไปมันถึงมีปัญหาไง

เวลามีคนภาวนาไปเขาบอกไม่อยากเห็นกายเลย ถ้าเห็นกายแล้วคิดว่าเห็นจิตวิญญาณ

เห็นจิตวิญญาณคือเห็นจิตวิญญาณคนอื่น ถ้าเราเห็นกายคือเราเห็นอริยสัจ เห็นกายคือเห็นสัจจะความจริง เห็นกายมันมีมรรค

ถ้าเห็นกาย ใครเป็นคนเห็น ถ้าเห็นกาย คนที่ไม่มีจิต สิ่งที่เห็นมันก็เป็นอุปาทาน เป็นอุปาทานก็เหมือนสามัญสํานึกที่ว่า คนที่ไม่เชื่อว่าจิตมีอยู่เขาบอกว่าเป็นความคิด เป็นพลังงาน เป็นไฟฟ้า เป็นพลังงาน เป็นไฟฟ้า เป็นคลื่นสมอง คลื่นสมองทํางานไป นี่ถ้าพูดทางวิทยาศาสตร์เขาเชื่อกันอย่างนั้น ถ้าเขาเชื่อกันอย่างนั้นปั๊บ เวลาเราจะค้นคว้าขึ้นมา ถ้าเราพิจารณาทางวิทยาศาสตร์มันก็เป็นแบบนั้น ถ้าเป็นแบบนั้น เพราะหมอเขาพิจารณากัน

แต่ถ้าเราจะว่าที่อยู่ของจิต ที่อยู่ของจิต จิตมันมีอยู่แล้ว จิตมีอยู่แล้วเพราะปฏิสนธิจิต จิตคือการเกิด ตั้งแต่เกิดในครรภ์ ปฏิสนธินั่นน่ะเกิดแล้ว เวลาจิตเป็นตัวเกิด พอจิตเป็นตัวเกิด เกิดมาจากไหน เกิดมาจากกรรม

เพราะกรรม ดูสิ ไข่ของแม่ สเปิร์มของพ่อ แล้วฟักตัวออกมามันถึงเป็นคน มันพัฒนาขึ้นมาจากตัวอ่อน จากเป็นเด็กน้อย เป็นทารก เป็นผู้ใหญ่ พัฒนาการของมันมา ถ้าพัฒนาการมา จิตเป็นตัวเกิด จิตเป็นตัวเกิดแล้วอาศัยในร่างกายนี้ ถ้าอาศัยร่างกายนี้

พออาศัยร่างกายนี้ ธรรมชาตินะ การเกิดเป็นมนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มีกายกับใจๆ ไง คือว่ากายกับใจๆ แต่ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์ เรื่องใจต้องพิสูจน์กันก่อนถึงจะเชื่อ แต่เรื่องกายเขาพิสูจน์ได้ เพราะว่าทางการแพทย์เขาพิสูจน์ได้

ทีนี้เรื่องของจิต ถ้าเรื่องของจิต เวลาสุขทุกข์มันอยู่ที่จิต พอสุขทุกข์อยู่ที่จิต พระพุทธศาสนาสอนที่นี่ พระพุทธศาสนาสอนที่นี่ เราเป็นชาวพุทธ เราจะค้นคว้าอริยทรัพย์กันไป เราถึงจะมาประพฤติปฏิบัติ ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา

เขาว่า “ที่อยู่ของจิตอยู่ส่วนไหนของกาย”

ที่อยู่ของจิตนี้อยู่ส่วนไหนของกาย ถ้าเขาว่าที่อยู่ของจิตอยู่ส่วนไหนของกาย สิ่งที่ว่า “เคยทราบมาว่าครูบาอาจารย์เวลาท่านสอนกรรมฐาน ความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น เอาสติควบคุมจิตไว้”

ถ้าว่า จิตอยู่ที่ส่วนไหนของร่างกาย

เวลากระทบไง เวลากระทบ เราโดนกระทบที่แขน ความรู้สึกอยู่ที่นั่น เวลากระทบ เพราะมันรับรู้ อายตนะมันกระทบ มันกระทบอยู่ที่นั่น แต่จิตถ้าโดยธรรมชาติของมัน มันอยู่เต็มส่วนของร่างกายนี้ เพราะส่วนไหนมันกระทบมันก็รู้หมด มันก็รู้หมด มันแผ่ออก ไม่ใช่แผ่อยู่ร่างกายนี้นะ เวลาเราคิดออกไปข้างนอก เราคิดไปถึงสิ เราคิดไปสิ่งที่เราเคยมา จิตมันเร็ว เราคิดถึงที่ว่าเราเคยไปเที่ยวมา เราคิดออกไป มันส่งออกไปแล้ว มันไม่ได้อยู่ที่ร่างกายเรานี่นะ มันส่งออกไปนู่นน่ะ ถ้าส่งออกไปนู่น ธรรมชาติของมนุษย์เป็นอย่างนี้ ความรู้สึกนึกคิด ความจินตนาการของคนมันเป็นแบบนั้น ถ้าเป็นแบบนั้น เห็นไหม จิตส่งออก

ถ้าจิตส่งออกปั๊บ เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน เวลาท่านสอนว่า เราจะค้นคว้าหาตัวเราเอง คือเราจะค้นคว้าหาจิต การค้นคว้าหาจิตในหลักการในพระพุทธศาสนาเขาบอกว่า ศีล สมาธิ ปัญญา

คือเราทําสมาธิ เราทําสมาธิคือเราจะค้นหาจิตของเรา ถ้าเราเข้าไปสู่ตัวจิตของเรา นั่นน่ะคือตัวสมาธิ ทีนี้ตัวสมาธิ เราจะค้นหาจิตของเรา

แล้วถ้าบอกเริ่มต้นพื้นฐานเราก็ไม่เชื่ออยู่แล้ว เราไม่เชื่ออยู่แล้วว่านามธรรมมี สิ่งที่เป็นรูปธรรม สิ่งที่เป็นวิทยาศาสตร์เขาต้องพิสูจน์ได้ สสารพิสูจน์ได้ ถึงมองไม่เห็นด้วยตาเปล่าก็พิสูจน์ด้วยกล้องจุลทรรศน์ ขยายได้ ขยายโดยกล้องจุลทรรศน์มันใหญ่โตขึ้นมาได้ มันพิสูจน์ได้หมดแหละ

แต่ความรู้สึกพิสูจน์ได้ตรงไหนล่ะ มันพิสูจน์อย่างไร ถ้ามันพิสูจน์ไม่ได้ เห็นไหม

แต่ถ้าเรามีความเชื่อ เรามีความเชื่อ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามีศีลคือรักษาเริ่มต้น เริ่มต้นจากคนไม่เชื่อ คนไม่เชื่อมันก็หลากหลายไป ถ้าคนเชื่อขึ้นมา คนเชื่อขึ้นมาแล้วทําอย่างไรล่ะ

พอคนเชื่อขึ้นมาจะเริ่มทําก็งง ทําไม่ถูก พอทําไม่ถูกปั๊บ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางกรรมฐาน ๔๐ ห้อง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านให้กําหนดพุทโธ ให้กําหนดใช้อานาปานสติ กําหนดลมหายใจเข้าออก

ทีนี้พอลมหายใจเข้าออก เขาบอกว่าที่อยู่ของจิต ที่อยู่ของจิตอยู่ส่วนไหนของร่างกาย อันนี้คือคําถาม ความเห็นของเขา

จิตเวลาถ้ามันรวมลงแล้ว รวมลงแล้วมันอยู่กลางหน้าอกนี่ เวลามันถอยร่นเข้ามา เวลาคนจะตายนะ เวลาครูบาอาจารย์ท่านจะตาย จิตมันจะหดสั้นเข้ามา หดสั้นเข้ามา หดสั้นเข้ามาจนถึงตัวมันแล้วมันออกจากร่างไป นี่หดสั้นเข้ามาแล้วออก เวลามันหดเข้ามา ทีนี้พอมันหดเข้ามา เวลาคนจะเป็นจะตายมันหดเข้ามา ปฏิสนธิจิต เวลาปฏิสนธิจิตมันจึงกําเนิดขึ้น

ทีนี้เวลาจิตมันสงบ เวลาสงบจริงๆ ถ้ามันสงบเข้ามา สงบก็คือจิตสงบนะ เวลาจิตสงบเข้ามา เอกัคคตารมณ์ จิตตั้งมั่น มันตั้งมั่นอยู่ตรงไหน ถ้ามันตั้งมั่น นี้ตัวมันตั้งมั่นได้แล้ว

แต่ถ้ามันยังตั้งมั่นไม่ได้ เราแสวงหาอยู่ มันอยู่ที่ไหน มันก็เหมือนกับเราจะสุ่มปลา เราจะสุ่มปลา ปลามันก็ว่ายนํ้าไปตามนั้น เราจะสุ่มอย่างไร ถ้าเราสุ่มโดน สุ่มโดนตัวปลา เราก็ได้ปลา สุ่มไม่โดนก็ไม่ได้ปลา ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านถึงอุบาย เหมือนสอนทารก สอนผู้หัดใหม่

ฉะนั้น เขาบอกว่า ครูบาอาจารย์บอกว่าจิตอยู่ส่วนไหนของร่างกาย

อันนี้เราไม่ต้องเอาตรงนี้เป็นประเด็นไง ถ้าเราเอาตรงนี้เป็นประเด็น แล้วอยู่ตรงไหนล่ะ พออยู่ตรงไหนปั๊บ ครูบาอาจารย์กรรมฐานบอก ความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น

ไอ้ที่ว่าความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น ไอ้ตัวความรู้สึกคือตัวจิต ทีนี้ตัวจิต เวลาตัวเองจับตัวเองมันจับยาก ตัวเองจับตัวเอง ตัวเองจะเข้ามาเป็นตัวจิตมันตัวยาก ฉะนั้น ท่านถึงให้ใช้คําบริกรรม เพราะธรรมชาติของจิตมันไหลออก เหมือนสายนํ้า แสงมันพุ่งออกไป พลังงานมันส่งออก โดยธรรมชาติ พลังงานมันส่งออก สันตติ พลังงานของจิตก็เหมือนกัน มันก็ส่งออก ทีนี้มันส่งออก ส่งออกคือสัญชาตญาณ คือธรรมชาติของมัน นี่วิธีการของมัน

วิธีการขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง คือต้องรวมตัวจิตนี้ให้มันกลับมาสู่ตัวมันเอง การจะรวมตัวจิตกลับมาสู่ตัวมันเองถึงมีอุบายวิธีการ ตั้งสติไว้ แล้วกําหนดพุทโธๆ หรือลมหายใจเข้าออก ลมหายใจเข้าออก

แล้วจิตมันอยู่ที่ลมหายใจหรือ จิตมันอยู่ที่พุทโธหรือ

พุทโธคือพุทธะ พุทโธคือชื่อขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือคําบริกรรมนะ แต่ธรรมดาจิตนี้มันส่งออก ส่งออกโดยธรรมชาติของมัน แต่มันมีอุบายให้ส่งออกไปในพุทโธ ให้นึกพุทโธ วิตก วิจาร ให้นึกถึงพุทโธๆๆ ไป พอพุทโธๆ มันจะละเอียดเข้ามา อยู่กับพุทโธ ละเอียด จนมันสั้นเข้ามา เพราะมันอยู่กับพุทโธ

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าความรู้สึกอยู่ที่ไหน

ความรู้สึกนั่นแหละคือตัวจิต แต่มันเป็นนามธรรมที่เรายังไม่มีความชํานาญ เรายังตั้งตัวเองไม่ได้ เขาก็สอนแบบนี้ไง เพราะมันยังตั้งตัวเองไม่ได้ พอตั้งตัวเองไม่ได้ ตัวเองก็ยืนตัวขึ้นมาไม่ได้

แต่ถ้าเราพุทโธๆๆ มันฝึกหัดไปเรื่อย มันฝึกหัดไปเรื่อย เหมือนปลูกต้นไม้ ปลูกต้นไม้ เรารดนํ้าพรวนดินดูแลรักษาต้นไม้ให้ดี ต้นไม้มันเจริญเติบโตขึ้นมา ถ้าต้นไม้เจริญเติบโตขึ้นมา เมล็ดพันธุ์เมล็ดเดียว เวลามันเกิดเป็นต้นไม้ขึ้นมาทําไมมันใหญ่โตขนาดนั้นน่ะ

เมล็ดพันธุ์เมล็ดเดียว เวลาปลูกแล้วต้นไม้ใหญ่โตมหาศาลเลย จิตก็เหมือนกัน จิตถ้ามันสงบ มันตั้งมั่นของมัน นาโน พุทโธๆๆ เวลามันเติบโตขึ้นมา มันตั้งมั่นขึ้นมา แล้วมันตั้งมั่น มันมีความสุขด้วยนะ ความสุขที่ไหน ความสุขที่ว่ามันไม่เอนเอียงไง

ต้นไม้จะล้ม ต้นไม้โดนลมพัด ต้นไม้ต่างๆ เห็นไหม นี่ก็เหมือนกัน เวลามันส่งออก มันมีความรู้สึกนึกคิดต่างๆ มันไปรับรู้เขา นี่พุทโธๆ สร้างตัวมันเองขึ้นมา ถ้าสร้างตัวมันเองขึ้นมา มันอยู่ที่จิต

จิตอยู่ไหน เราค้นหาจิตกัน พระกรรมฐาน ครูบาอาจารย์เราค้นหาจิต ออกธุดงค์ ออกธุดงค์ก็ไปค้นหาตัวเอง เวลาเราไปธุดงค์กัน เราฝึกหัดกัน เราค้นหาตัวเราเอง แต่เราค้นหาตัวเราเอง สิ่งที่การค้นหาคืออุบาย

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือวิธีการทั้งหมด

ผล โสดาบัน สกิทาคามี อนาคามี อรหันต์ อยู่ในพระไตรปิฎก ไม่ได้อธิบายถึงผลเลย ไม่ได้อธิบายถึงว่ามันเป็นอย่างไรเลย แต่ท่านบอกถึงว่ามันได้ชําระล้างอะไรออกไปบ้าง เช่น สังโยชน์ ๓ กามราคะปฏิฆะอ่อนลง กามราคะปฏิฆะขาดไป สังโยชน์ ๑๐ ตัวขาดไป พระอริยบุคคลแต่ละชั้นแต่ละตอน แล้วผลของมันล่ะ ผลของมัน คนที่รู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริง

นี่ก็เหมือนกัน ทําสมาธิก็เหมือนกัน ถ้าจิตมันเข้าไปสู่ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ นั่นคือตัวจิต ฉะนั้น จิตอยู่ที่ตัวจิต เขาบอกว่า ความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น

ถ้าความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น ต้องมีสติ ความรู้สึก

ดูสิ ที่หลวงปู่มั่นท่านสอน อยู่กับผู้รู้ ความรู้สึกอยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ ไม่เสียหาย

เพราะอยู่กับผู้รู้ ผู้รู้มันสันตติ มันจะเคลื่อนตลอด ถ้ามันเคลื่อนตลอด พออยู่กับผู้รู้ ผู้รู้มันจะเคลื่อน จะเคลื่อน เราก็กําหนดพุทโธ ผู้รู้จะเคลื่อน เรากําหนดพุทโธ ผู้รู้ๆ อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธมันจะไม่เสีย

ทีนี้พอเราอยู่กับผู้รู้ พอเรากําหนดพุทโธ อยู่กับผู้รู้ปั๊บ มันสงสัย มันสงสัย มันแส่ส่าย ถ้ามันสงสัย มันแส่ส่าย มันจะออกแล้ว มันจะออกแล้ว

ตัวจิตก็คือตัวมันเอง จิตอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่ไหนเพราะว่ามันค้นคว้าไม่ได้ มันหาไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนวิธีการ สอนวิธีการ เราทําตามวิธีการนั้น วิธีการนั้นจะทวนกระแสกลับไปสู่ตัวเราเอง

เวลาวิธีการนั้น ตามกระแสนั้น มันทวนกลับไปสู่ตัวจิต พอกลับไปสู่ตัวจิต พอเรารู้เองเห็นเอง นี่ปัจจัตตัง มันรู้หมดเลย ถ้ารู้หมดเลยนะ พอรู้หมดเลย เห็นไหม เคยได้ แล้วทําสมาธิอีกมันก็ล้มลุกคลุกคลาน มันล้มลุกคลุกคลานเพราะอะไร เพราะกิเลสมันรู้เท่าทันแล้ว รู้เท่าทัน เราก็ต้องมีอุบายที่เหนือกว่า ต้องมีอุบายหลบหลีก หลบหลีกก็เข้าอีก มันต้องมีอุบาย เพราะถ้าเราเคยทําแบบเดิม พอทําแบบเดิม กิเลสมันรู้ตัวแล้ว ทีนี้มันก็จะคอยทําให้เราผิดพลาด

กิเลสของเราเพราะอะไร เพราะความวิตก ความกังวล อุปาทาน มันทําให้ไม่เป็นมัชฌิมาปฏิปทา ไม่เป็นความจริง ถ้าเป็นความจริง เราพุทโธไปเรื่อยๆ

ทีนี้พุทโธไปเรื่อยๆ เราพูดได้ แต่ความจริงมันมีตัณหาไง มันมีตัณหา มันมีสมุทัยของเรามันคอยขยับ คอยขยับมันก็ลงไม่ได้ ต้องมีความชํานาญอย่างนี้ ชํานาญในวสี ถ้าชํานาญในวสีจนเข้าได้

“ความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น”

คําพูดนี้เป็นคําพูดที่ครูบาอาจารย์ที่ปฏิบัติแล้วท่านพูดไว้ พอท่านพูดไว้ แต่เราทําได้หรือทําไม่ได้นั่นเป็นอีกอย่างหนึ่ง

“หรือเอาสติควบคุมจิตไว้”

นี่มันเป็นท่อนๆ ไง “หรือเอาสติควบคุมจิตไว้”

หลวงตาท่านสอนว่า การปฏิบัติของเราถ้ามีสติ นั้นคือการประพฤติปฏิบัติ สัมมาทิฏฐิ แต่ถ้าเราปฏิบัติโดยสักแต่ว่า พอเราปฏิบัติเริ่มต้นมีสติดี พอเราปฏิบัติไปๆ มันเผอเรอไป อันนั้นเป็นมิจฉาแล้ว ถ้าที่ไหนมีสติ มันจะเป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นความถูกต้องดีงาม ถ้าขาดสติ สติก็เป็นสติ สติมันจะคอยประคอง ประคองให้กําหนดพุทโธ ให้ปัญญาอบรมสมาธิ ให้อานาปานสติต่อเนื่องๆ ถ้ามันต่อเนื่องเข้าไปๆ มันจะเข้าสู่จิต

“แต่บางองค์บอกว่าที่อยู่ของจิตอยู่ที่ตรงดั้งจมูกหัก ระหว่างลูกตาทั้งสองลึกเข้าไปข้างใน”

ไม่ใช่ ไม่ใช่ คําว่า “จิตอยู่ที่ดั้งจมูก” ทีนี้ที่ว่าอยู่ที่ดั้งจมูก คําว่า “อยู่ที่ดั้งจมูก” ครูบาอาจารย์ท่านสอนบ่อยมาก บอกว่า เวลากําหนดพุทโธหรือกําหนดอานาปานสติให้ตั้งความรู้สึกไว้ที่ปลายจมูก ให้ตั้งความรู้สึกไว้ที่ดั้งจมูก

เพราะจิตนี้เป็นนามธรรม จิตนี้เหมือนเงา เราจะตะครุบเงา เงาก็จะหนีเราไปเรื่อยๆ เราจะตะครุบเงา เงาก็จะหนีเราไปตลอด จิตนี้เป็นความรู้สึก เราจะเอาตัวจิตของเรา เราจะทําสัมมาสมาธิ เราทําขนาดไหน จิตนี้ก็หนีห่างเราไปเรื่อยๆ เราจะเอาไม่ได้หรอก ธรรมดามันเป็นแบบนี้

เราจะตะครุบเอาจิต ยิ่งตะครุบมันก็ยิ่งห่างไป พอเราหยุด จิตมันก็หยุดด้วย เราไม่ทําอะไรเลย จิตมันก็ยืนมองเราอยู่อย่างนั้นน่ะ แต่เราจะขยัน เราจะเอามัน มันก็หนีเราไปเรื่อยๆ

ฉะนั้น หลวงตาท่านสอนเอง คํานี้หลวงตาท่านสอนบ่อย บอกว่า “ให้กําหนดความรู้สึกอยู่ที่ปลายจมูก” ฉะนั้น ภาษาอีสาน “อยู่ที่ดั้งจมูก”

ทีนี้เขาบอกว่า “อยู่ตรงที่ดั้งจมูกหัก” เขาเขียนอย่างนี้นะ

หลวงตาท่านบอกว่า ท่านสงสารมากนะ หลวงตาท่านไปอยู่กับหลวงปู่มั่น ตอนจิตมันเสื่อมแล้วท่านไปหาหลวงปู่มั่น

หลวงปู่มั่นบอกว่า จิตนี้มันเหมือนเด็ก มันเอาแต่ใจ มันก็เที่ยวเล่นตามประสาของมัน แล้วเราก็ห่วงมันมาก วิ่งคอยตามมันไป มันก็ห่างไปเรื่อยๆ ไม่เจอหรอก ฉะนั้น เด็กเวลามันอิ่มหนําสําราญมันก็จะเที่ยวเล่นของมันไป เราไม่ต้องตามมันไป เพราะเด็กมันต้องกินอาหาร เราเตรียมอาหารไว้ให้มัน ถ้ามันหิวมันกระหายนะ มันเที่ยวเล่นจนมันเหนื่อยแล้วนะ มันต้องกลับมากินอาหารที่เรา ให้หาอาหารไว้ เตรียมไว้เลี้ยงเด็กนั้น แล้วท่านบอกว่าให้กําหนดพุทโธไปเรื่อยๆ

ท่านก็กําหนดพุทโธๆๆ ไม่สนใจเด็กนั้นเลย เด็กมันกินอิ่มหนําสําราญ มันจะเที่ยวเล่น มันจะดื้อ มันจะไปไหน ปล่อยมันไป เราพุทโธๆๆ ท่านบอกว่าพุทโธๆๆ จนมันสงบหมด เพราะท่านไม่วิตกกังวลไง

นิวรณธรรมกางกั้นจิต ความลังเลสงสัย เราลังเล เราสงสัย เราไม่เข้าใจ แต่เราอยากได้ ยิ่งไล่กวดมันเท่าไรมันก็ยิ่งหนี

หลวงปู่มั่นบอกหลวงตา หลวงตาท่านพูดประจํา สุดท้ายแล้วนะ ไม่สงสัย คือปล่อยวางหมด ถ้าปล่อยวางไม่ไปตามมัน เรากําหนดพุทโธๆๆ ไว้ ไม่มีความสงสัย ไม่มีความวิตกกังวล ไม่มีความตึงเครียด ไม่อยากได้อยากดี พุทโธไปเรื่อยๆ ท่านบอกว่ามันก็สงบจริงๆ

แล้วเวลาท่านพูดนะ เหมือนสอนเด็กๆ เวลาท่านภาวนาโตขึ้นมาแล้วนะ ท่านบอกเลย เวลาเราไม่เป็นนะ หลวงปู่มั่นนะ ท่านสอนเหมือนเด็กๆ เหมือนเด็กน้อย เราก็เหมือนกัน เราเด็กน้อยเรายังทําไม่ได้เลย

เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอนนะ ท่านสอนเพราะท่านผ่านมาแล้ว ท่านรู้ว่าจิตนี้มันดื้อ แล้วจิตนี้มันพลิกแพลงมาก เวลาไม่สนใจมันก็บอกว่าเราภาวนาดี พอมันจะภาวนา มันทําไม่ได้ เวลามันไปทุกข์ไปยากนะ มันบอกว่า “เพราะเราเกิดเป็นคนแล้วไม่ภาวนา เสียชาติเกิด” มันพูดซะดีเชียว ชวนให้ภาวนา พอมาภาวนา ภาวนาไม่ได้ มันก็สับปลับอยู่อย่างนี้ จิตมันสับปลับอยู่อย่างนี้

ฉะนั้น เวลาเอาจริงเอาจัง หลวงตาท่านเคยสมบุกสมบันมา คนที่มาอธิบายท่านก็เคยผิดพลาดมา ท่านถึงบอกว่า ให้ตั้งความรู้สึกไว้ที่ปลายจมูก

เพราะเวลาเราปฏิบัติกัน เราสับสน เราจับต้นชนปลายไม่ได้ เราอยากหาจิต เราอยากจะค้นคว้าหาจิต เราอยากจะประพฤติปฏิบัติได้เป็นพระอรหันต์ เราใช้ปัญญาของเราไป เวลาเราไปตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อู้ฮู! มันทะลุปรุโปร่ง เข้าใจธรรมะไปหมดเลย มันไม่เข้าถึงตัวเองเลย มันไม่เป็นสมบัติของตัวเองเลย มันเป็นสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นสมบัติของครูบาอาจารย์ที่เทศนาว่าการไว้ทางวิชาการ แล้วเราก็ไปศึกษา มันเป็นตรรกะไง

เป็นตรรกะ เราศึกษาไปแล้วเราจําได้ไง แล้วเราก็เอามาพิจารณาของเราไง ด้วยปัญญาแยกแยะของเราไง ปัญญาอย่างนี้ถ้ามันมีสตินะ มันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ คือมันตรึก มันพิจารณาแล้วมันปล่อย มันปล่อยมันก็เข้าสู่จิต ทีนี้มันปล่อยแล้วมันคิดว่านี่เป็นวิปัสสนา มันไม่เข้าสู่จิตไง เพราะว่ามันไม่ตั้งสติไว้ แบบว่ามันโดยมิจฉา ด้วยความไม่เข้าใจว่าอันนี้เป็นปัญญาอบรมสมาธิไง

แต่ถ้ามันเป็นปัญญาอบรมสมาธินะ เราพิจารณาขนาดไหนแล้วมันปล่อยเข้ามา ถ้ามีสติพร้อมนะ มันก็ปล่อยเข้ามาจริงๆ แล้วมีสติก็แค่นี้ แล้วมันยังไม่เห็นตัวเอง

ถ้ามันเห็นตัวเอง คือจิตสงบ ว่าอย่างนั้นเถอะ พอจิตสงบแล้วมันออกเห็นกาย ทีนี้เป็นสมบัติของเราแล้ว ถ้าเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นี่สติปัฏฐาน ๔

ถ้าสติปัฏฐาน ๔ เวลาพิจารณา พิจารณาออกมาจากสติปัฏฐาน ๔ จิตพิจารณาออกมาจากอริยสัจ ๔ ถ้าจิตนี้มันได้พิจารณา มันได้กลั่นกรองออกมาแล้ว ตัวจิตนี้คือตัวพิจารณา ตัวจิตนี้เป็นตัวแยกแยะ ตัวจิตนี้เป็นตัวสํารอก ตัวจิตนี้เป็นตัวคายมันออก

แต่นี้เราค้นหาจิตเราไม่เจอ ค้นหาจิตไม่เจอ เราใช้ปัญญาของเราไป นี่มันเป็นโลกียปัญญา ปัญญาสามัญสํานึกไง ปัญญาสามัญสํานึกก็เงาไง เห็นไหม พอเราเคลื่อน เงาก็เคลื่อนด้วย แล้วมันอยู่ที่เงานั่นน่ะ เงามันจะเป็นอย่างไรก็ได้ แสงมันมีสิ่งใดมาบัง ไอ้เงานั้นก็เปลี่ยนแปลงไป ถ้ามันตรงมันก็เป็นตรง

ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ที่ท่านล้มลุกคลุกคลานมาท่านถึงวางพื้นฐานเบสิกให้พวกนักปฏิบัติเลย ต้องทําความสงบของใจ ถ้าใจสงบได้นะ นี่พื้นฐาน สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน นี่ตัวเปิดบัญชี เข้าธนาคารแล้วเปิดบัญชี ถ้าเปิดบัญชีได้นะ มันจะมีสิทธิโอนเงินได้แล้ว แต่ถ้าเราไม่มีบัญชี จบครับ ไม่มีหรอก ถ้าจิตไม่เคยสงบ ไม่มีบัญชี

ทีนี้ว่าจิตอยู่ที่ไหน ตามหาจิตนี่ถูก แต่การตามหาจิตที่ถูก เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ มันสงสารน่ะ ถ้าเราสับสนจับต้นชนปลายไม่ได้ ให้ตั้งความรู้สึกไว้ที่ปลายจมูก ถ้าตั้งความรู้สึกไว้ที่ปลายจมูก เวลาลมหายใจเข้ามันมีความอุ่นๆ

หลวงตาท่านจะพูดอย่างนี้บ่อย เวลาหายใจเข้ามันมีความอุ่นๆ ที่ปลายจมูกนั้น ถ้ามีความรู้สึกที่เด่นชัด จิตอยู่ที่นั่น กําหนดลมหายใจเข้านึกพุท กําหนดลมหายใจออกนึกโธ พุทโธๆ จิตอยู่ที่ไหน ที่อยู่ของจิตอยู่ที่ไหนที่เราหาไม่เจอ มันอยู่ที่ปลายจมูก

อ้าว! แล้วเวลาจิตสงบแล้วมันอยู่ที่กลางหน้าอก ทําไมมันอยู่ที่ปลายจมูกล่ะ

อยู่ที่ปลายจมูก มันเป็นเริ่มต้น เริ่มต้นคนที่ทําอะไรไม่เป็น เริ่มต้นที่คนเริ่มต้นอะไรไม่ได้ มันต้องมีจุดเริ่มต้น ถ้าจุดเริ่มต้น ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกที่ปลายจมูก จับตรงนั้นไว้

การปฏิบัติถ้าไม่มีการเริ่มต้น ไม่มีการเริ่มต้นตั้งแต่ตั้งฐานมาเลย เราจะไปปฏิบัติอะไร เราปฏิบัติอะไรกันไม่ได้หรอก สิ่งที่ปฏิบัติ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิมันก็ใช้สมองคิด ใช้สมองคิดตรึกในธรรม พอตรึกในธรรม ใครเป็นคนตรึก ก็จิตเป็นคนตรึก ถ้าจิตเป็นคนตรึก เวลาจิตมันปล่อย สติมันพร้อม เห็นไหม นี่ก็เริ่มต้น การเริ่มต้น ๔๐ วิธีการนะ ตามแต่จริตนิสัย

ฉะนั้น เวลาตามจริตนิสัย เวลาว่าหลวงตาท่านสอนว่า ให้ตั้งความรู้สึกไว้ที่ปลายจมูก แล้วกําหนดลมหายใจเข้านึกพุท ลมหายใจออกนึกโธ ไม่ต้องตามเข้าไปและตามออกมา

ท่านเปรียบเทียบนะ เหมือนเราเฝ้าประตูบ้าน แล้วถ้ามีใครเข้ามา เราก็ตามเขาเข้าไป เขาเข้าไปในครัว เขาเข้าไปในห้องนอน เราตามไปหมดเลย เราทิ้งประตูบ้านนั้นไว้ คนอื่นเข้ามา มาลักของได้ ฉะนั้น เราไม่ต้องตามเข้าไป เราเฝ้าอยู่ที่ประตูบ้าน ใครเข้ามาในบ้าน เราก็นับ เออ! คนนี้เข้ามาคนที่หนึ่ง เวลาคนที่หนึ่งออกไป คนที่หนึ่งออกแล้ว คนที่สองเข้ามา คนที่สองออกแล้ว คือว่าไม่ต้องตาม ลมหายใจเข้า

“ลมหายใจเข้ารู้ว่าลมหายใจเข้า ลมหายใจเข้าสั้นก็รู้ว่าลมหายใจเข้าสั้น ลมหายใจเข้ายาวก็รู้ว่าลมหายใจเข้ายาว” นี่เป็นวิธีการสอนอย่างหนึ่ง

แต่หลวงตาบอกว่าไม่ต้องตามลมหายใจเข้าไป ให้อยู่ที่ปลายจมูกนั้น

ลมหายใจสั้นก็รู้ว่าสั้น ลมหายใจออก นี่มันเคลื่อน เวลามันเคลื่อน มันเคลื่อนไป

เวลาจิตสงบแล้วมันไม่เคลื่อนที่ มันอยู่กับที่ ฉะนั้น ท่านถึงบอกว่าให้อยู่ที่ปลายจมูกไว้ แล้วลมหายใจเข้ารู้เท่าทันมัน

เขาบอกว่า จิตอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่ปลายจมูกหรือ จิตอยู่ที่ร่างกายส่วนไหนของเรา จิตมันอยู่ที่ไหน

จิตเป็นนามธรรม คนที่ชํานาญแล้วกําหนดเมื่อไหร่ได้เลย แต่คนที่ยังไม่ชํานาญ เราจะหาของเราไม่เจอ ถ้าเราหาของเราไม่เจอ เราพยายามของเราให้มันเจอ ถ้าให้มันเจอ เจอสมบัติของใคร เจอก็เจอตัวเราไง ถ้าเราเจอตัวเรา

ฉะนั้น เขาว่า ที่อยู่ของจิตอยู่ที่ดั้งจมูกหักระหว่างลูกตาสองข้างลึกเข้าไปข้างใน

อันนี้เวลาเขาพูดไปนะ ถ้าเป็นคนอื่นพูดว่า “อยู่ที่ข้างในลึกเข้าไปสองข้าง” อันนี้เราไม่เชื่อ ไอ้ที่ว่าจุดกลางของกลาง กลางของกลาง ไอ้นี่เราบังคับ จุดกลางของกลาง แล้วกลางของกลางเข้าไปเรื่อย กลางของกลางเข้าไปเรื่อย มันเพ่ง

ไอ้อย่างนี้ถ้าเป็นกสิณนะ เวลาเขาเพ่งกสิณ กสิณเขียว กสิณแดง เพ่งกสิณ พอจิตมันอยู่นิ่งแล้วให้ขยายส่วนของมัน นั่นเป็นกสิณ

แต่ถ้าเป็นแบบว่าเป็นที่เรากําหนดทําสมาธิ เราไม่ได้เพ่งกสิณของเรา

ถ้ามันเป็นว่าอยู่ที่ตรงไหน

อันนี้มันอยู่ที่คําอธิบาย คําอธิบายของครูบาอาจารย์ของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมันหลากหลาย ถ้ามันหลากหลาย มันต้องยกเข้ามาสู่ที่ว่า คนที่ปฏิบัติแล้วปฏิบัติได้จริงหรือเปล่า แล้วคนที่ปฏิบัติแล้วนะ เขาปฏิบัติเพื่อเป็นเกจิอาจารย์

คําว่า “เกจิอาจารย์” เขากําหนดเป็นสมาธิ แล้วเขาใช้เพ่ง เพ่งเพื่อสิ่งที่เกจิอาจารย์เขาทําของขลัง อันนั้นมันส่งออกตั้งแต่ต้น ส่งออกมาตั้งแต่ต้น ทําความสงบของใจเข้ามา มันไม่ใช่สัมมาสมาธิเข้ามาเพื่อยกขึ้นสู่วิปัสสนา เขาทําสมาธิมาเพื่อเป็นกําลังของจิต กําลังของจิต เวลาเขาเพ่ง เขาเพ่งต่างๆ อันนี้เป็นอภิญญา มันเป็นการเพ่งออก

ฉะนั้น ที่ว่า ถ้าเราหาจิตของเรา เราหาเพื่ออะไร

ถ้าเราหาของเรานะ เราหาเพื่อทําความสงบ จิตสงบมันก็มีความสุขแล้ว สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี พอจิตสงบแล้วนะ ถ้าเรามีอํานาจวาสนา เรายกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าวิปัสสนาเกิดนี่ใช้ปัญญาแล้ว ปัญญาในพระพุทธศาสนาคือภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา ปัญญาไม่ใช่เกิดจากการค้นคว้าในพระไตรปิฎก ปัญญาไม่ใช่เกิดจากการศึกษาการเล่าเรียนมา

การศึกษาเล่าเรียนมา ทางโลกเขาเป็นวิชาชีพ ศึกษามาเป็นวิชาชีพ เราเอามาใช้เลี้ยงชีพเรา เวลาเราเป็นพระ เราศึกษาธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นธรรมวินัย มันก็เป็นอาชีพพระ

แต่ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันจะเป็นการชําระล้างกิเลส มันจะเป็นสิ่งที่เราจะเข้าสู่สัจธรรม มันเป็นอีกกรณีไง ปริยัติ ศึกษาไว้เป็นแนวทาง แนวทางไว้เพื่อปฏิบัติ เวลาปฏิบัติขึ้นมามันจะเกิดสัจจะเกิดความจริง เกิดจากการเราวิเคราะห์วิจัยจิตของเรา มาสํารอกกิเลสของเรา ในใจของเรา นี่คือภาคปฏิบัติ ถ้าภาคปฏิบัติอย่างนี้มันเกิดจากภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากศีล สมาธิ ปัญญา แล้วศีล สมาธิ ปัญญาเป็นของผู้ที่ปฏิบัตินั้น ไม่ใช่เป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ใช่เป็นในธรรมวินัยที่เราศึกษามา

ธรรมวินัยที่เราศึกษามามันเป็นวิธีการ แต่เวลาเราทําจริง มันทําจริงขึ้นมา ถ้าทําจริงขึ้นมามันจะเป็นความจริงอย่างนี้ ถ้าความจริงที่เกิดขึ้นมามันก็เป็นสมบัติของเราไง

ฉะนั้น “อยากขอให้ท่านอาจารย์ว่าถูกต้องจริงอยู่ตรงไหน”

สิ่งที่ถูกต้อง ที่ว่าที่อยู่ของจิตมันอยู่ที่ไหน จิตตัวจริงมันอยู่ที่ไหน

จิตนะ พูดถึงอํานาจวาสนาของคน ถ้าอํานาจวาสนาของคน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะได้สร้างอํานาจวาสนามาเต็ม “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” คนเพิ่งเกิด ทําไมบอกว่าเราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย แล้วเวลามีสิ่งกระทบ มีเหตุใดก็แล้วแต่ มีแต่สิ่งที่คิดแต่ว่าจะค้นหาพระโพธิญาณ

อย่างของเรา การเกิดเป็นมนุษย์ แม้แต่ศาสนาเขายังไม่เชื่อเลย ตอนนี้เขามีชมรมของเขา ชมรมที่ไม่นับถือศาสนาใดเลย เขากลับมองว่า การไปนับถือศาสนากลายเป็นว่ามนุษย์ไม่ยอมรับสิทธิเสรีภาพของความเป็นมนุษย์ ไปยอมรับเรื่องศาสนา เขามองว่าความเป็นมนุษย์มันตํ่าต้อยไปเลย

แต่ของเรา เราเกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน แต่เราเกิดเป็นมนุษย์ เราพบพระพุทธศาสนา เราลงในทะเบียนบ้านว่าเราเป็นชาวพุทธ เรามีศาสนาพุทธเป็นศาสนาของเรา เรานับถือพระพุทธศาสนา นี่พอนับถือพระพุทธศาสนา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีศาสนาเลย ท่านปฏิญาณตนว่าท่านจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย แล้วพระพุทธศาสนาสอนถึงการชําระล้างกิเลส แล้วเราเกิดมาเราก็ลงทะเบียนว่าเรานับถือพระพุทธศาสนา นับถือพระพุทธศาสนาแล้ว แล้วเวลาเติบโตขึ้นมา คนไม่เชื่อนรกสวรรค์ก็มี คนไม่เชื่อสิ่งใดก็มี แล้วคนเชื่อสิ่งต่างๆ ก็มี

ทีนี้ที่ว่า ที่ถูกต้องมันเป็นแบบใด

ถูกต้องของใครล่ะ ถูกต้องของคนไม่เชื่อ ถ้าพูดให้เขาเชื่อ นี่ถูกต้องของเขา คนที่เชื่อแล้ว แต่ยังค้นหาไม่เจอ ถ้าทําให้เขาค้นหาเจอ เขาถึงจะเชื่อของเขา แล้วถ้าคนที่ค้นหาเจอแล้ว จิตของเขายกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าเขาได้โสดาบัน ความเชื่อของเขาละเอียดขึ้นไป ความเชื่อของคน วุฒิภาวะมันสูงตํ่าแตกต่างกันนะ

ฉะนั้น ที่ถูกต้อง ถูกต้องของใคร

เราจะบอกว่า ถ้าบอกว่าถูกต้องอย่างนี้ๆๆ แล้วถูกต้องของใคร แล้วมันพัฒนาไหม อย่างถ้าเป็นโสดาบันแล้วเราจะพิจารณาต่อเนื่องขึ้นเป็นสกิทาคามีไหม อย่างเป็นสกิทาคามี เราจะพัฒนาขึ้นไปเป็นอนาคามีไหม ถ้าอนาคามี เราจะพัฒนาขึ้นไปเป็นพระอรหันต์ไหม แล้วใครถูกต้องล่ะ

ถ้าคําว่า “ถูกต้อง” ก็พระอรหันต์ถูกต้อง แล้วถ้าเป็นพระอรหันต์ถูกต้องปั๊บ เราตายเลย เพราะกว่าเราจะทําให้เป็นโสดาบัน เรายังเกือบเป็นเกือบตายอยู่แล้ว แล้วพอความถูกต้องเป็นพระอรหันต์ เราก็หมดโอกาสใช่ไหม

แต่ถ้าเราเป็นปุถุชน ความถูกต้องของเรา ให้เรามีความเชื่อ ให้ศรัทธาในพระพุทธศาสนา แล้วเราพยายามปฏิบัติของเรา ปฏิบัติให้มันถูกต้อง ถ้าให้มันถูกต้องนะ มันอยู่ที่จริตนิสัย ถ้ามันตรงกับจริตนิสัย ทําแล้วมันจะได้ผล ถ้ามันไม่ตรงกับจริตนิสัยของเรา เราพยายามแล้วมันจะไม่ได้ผลของเรา ถ้ามันถูกต้องนะ

ฉะนั้นว่า จิตมันอยู่ที่ไหน

จิตมันอยู่ในร่างกายเรานี่ จิตมันอยู่ในร่างกายเรา เวลาร่างกายทางการแพทย์ สมองมันควบคุมร่างกาย เซลล์ประสาทต่างๆ มันใช้งานแต่ละอย่าง จิตนี้มันเป็นพลังงาน ดูสิ เวลาจูฬปันถกเวลาเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ว เวลาพระพุทธเจ้าให้ไปตามจูฬปันถกมาฉันอาหาร แบ่งร่างเป็นพันๆ ร่างเลย เพราะพระองค์เดียวเข้าไปวัดนี่เต็มวัดหมดเลย ไปถามองค์ไหนก็จูฬปันถก จูฬปันถกหมดเลย

เราบอก แล้วจิตอยู่ที่ไหน จิตเวลามันออกเป็นฤทธิ์เป็นเดชไปแล้ว

อันนี้พูดถึงว่า จิตมันอยู่ในร่างกายนี้ ถ้าจะบอกว่าอยู่กลางหน้าอก อยู่กลางหน้าอกจริงๆ เวลาหดสั้นเข้ามาแล้วมันอยู่ตรงนี้ แต่เวลามันอยู่ตรงนี้ปั๊บ ที่อื่นก็ต้องไม่รู้เลยสิ แต่ทําไมมันแผ่ซ่านไปทั้งตัวล่ะ แล้วแผ่ซ่านไปทั้งตัวจนแผ่ไปข้างนอกด้วย

ฉะนั้น จิตอยู่ที่ไหน

จิตอยู่ในร่างกายนี้ อยู่ในสมองก็ไม่ใช่ อยู่ที่ไหนก็ไม่ใช่ อยู่ในร่างกายนี้ แต่ถ้าเวลามันหดสั้นเข้ามา เพราะเวลาทําอัปปนาสมาธิ เวลาจิตสงบ กําหนดพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ หรือกําหนดอานาปานสติ เวลาละเอียดเข้าไปเป็นขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิมันยังรอบรู้ ออกรู้ได้

เวลาเข้าไปอัปปนาสมาธิ แม้แต่อยู่ในร่างกายนี้ยังไม่รับรู้อะไรเลย สักแต่ว่า มันทิ้งร่างกายนี้เลย อยู่ในร่างกายนี้ แต่ไม่รับรู้เรื่องร่างกายนี้เลย เพราะมันไม่ได้ยินอะไรทั้งสิ้น มันทิ้งกายเลย มันอยู่เป็นเอกเทศเลย จิตอยู่ในร่างกายนี้ มันอยู่โดยเอกเทศของมัน ไม่ยอมรับรู้เรื่องร่างกายนี้เลย นี่แค่สมาธินะ ยังไม่ใช้ปัญญาอะไรเลย ยังไม่ได้พิจารณาอะไรเลย

ฉะนั้น เขาถามว่า ที่ถูกต้อง จิตอยู่ตรงไหนกันแน่คะ

ผู้เขียนเป็นลูกศิษย์ใครล่ะ ถ้าเป็นลูกศิษย์หลวงตา ถ้าเราเชื่อมั่นหลวงตา เราก็ตั้งไว้ที่ปลายจมูกก็ได้ ถ้าเชื่อมั่นในทางปฏิบัติ

เขาบอกว่า อยู่ที่เหนือสะดือ ๒ เซนติเมตร

เออ! โยมเป็นลูกศิษย์ใครล่ะ อาจารย์เขาบอกว่า จิตนี้อยู่จุดศูนย์กลางเหนือสะดือ ๒ นิ้ว ๒ นิ้วหรือ ๒ เซนติเมตร แล้วมากําหนดให้จิตอยู่ที่หน้าอก

อ้าว! เป็นลูกศิษย์ใครล่ะ อาจารย์เขาสอนอย่างนั้นไง

แต่บอกว่า ความรู้สึกอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่นั่น บางอาจารย์ก็สอนอย่างนั้น บางอาจารย์เขาเอาสติตั้งไว้ บางอาจารย์บอกว่าตั้งไว้ที่ปลายจมูก อันนี้เป็นอุบาย เป็นอุบาย ดูสิ ที่เวลาเขาภาวนากัน ครูบาอาจารย์ท่านถนัดทางใด ท่านจะสอนทางนั้น ท่านถนัดของท่าน เพราะท่านทําอย่างนั้นแล้วท่านได้ผล พอท่านได้ผล ท่านถึงสอนประสบการณ์ของท่าน ฉะนั้น เราฟังแล้วเอามาเป็นอุบาย แล้วเราก็พยายามฝึกหัดของเรา

ถ้าโยมทําเป็นแล้วนะ เดี๋ยวโยมจะสอนบอกจิตอยู่ที่โยมทํา โยมทําได้โยมก็จะบอกว่าจิตอยู่ที่ตรงนี้ โยมก็จะบอกทฤษฎีของโยมออกมาเหมือนกัน

แต่ว่าจิตอยู่ที่ไหน จิตอยู่ที่ร่างกายนี้ แล้วเราประพฤติปฏิบัติของเราเพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

จริงไม่ขัดไม่แย้ง
สิ่งที่ขัดที่แย้งต้องมีถูกกับผิด
สิ่งที่ขัดที่แย้งต้องมีถูกมีผิด ต้องมีเหตุมีผล
แล้วเราเป็นคนที่รับฟังเหตุ
รับฟังข่าวหลายๆ ทางแล้วใช้ปัญญาพิจารณาแยกแยะไป
ถ้าปัญญาเราถึง เราจะเห็นถูกเห็นผิด
ถ้าปัญญาเราไม่ถึง เราเห็นว่าเป็นการทะเลาะเบาะแว้งกัน
แต่ถ้าเป็นธรรมไม่ขัดไม่แย้ง

๕

จริงไม่ขัด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๗ ธันวาคม ๒๕๕๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “กราบเรียนหลวงพ่อด้วยความเคารพธรรมอย่างสูง”

ลูกได้ศึกษาธรรมของครูบาอาจารย์มาพอสมควร แต่มีข้อสงสัยอยู่ ๒ เรื่อง

๑. ทําไมครูบาอาจารย์ที่เราเชื่อกันว่าถึงภูมิพระอรหันต์ในสายครูบาอาจารย์หลวงปู่มั่นเรานั้นยังทะเลาะกันอยู่ มีตัวอย่างรอยร้าวในวงกรรมฐาน อาทิหลวงปู่บ้านตาดกับวัดอื่น

๒. ทําไมเรื่องความรู้ความเห็นภายในของครูบาอาจารย์นั้นเห็นไม่ตรงกัน บางองค์ก็ว่าอย่างนั้น บางองค์ก็ว่าอย่างนี้ (ภูมิธรรมเรื่องกายทิพย์) แล้วเราจะทราบได้อย่างไรว่าองค์ไหนที่ท่านเห็นถูกต้อง

๓. เป็นไปได้หรือไม่ คนที่ไม่ใช่พระอรหันต์กระดูกจะเป็นพระธาตุ

๔. พระนิพพานเป็นเมืองแก้วหรือไม่ เป็นดินแดน เป็นภพสภาวะหรือไม่ และเมื่อถึงจะเป็นอย่างไร

ลูกเห็นหลวงพ่อเป็นผู้เที่ยงตรงต่อธรรม จึงขอเมตตาลูกหลานผู้โง่เขลาด้วย

ตอบ : นี่เขาว่านะ นี้เอาข้อที่ ๑. เอาข้อที่ ๑. ที่ว่า “ทําไมครูบาอาจารย์ที่เราเชื่อกันว่ามีภูมิเป็นพระอรหันต์ในสายหลวงปู่มั่นจึงยังทะเลาะกันอยู่”

“จึงยังทะเลาะกันอยู่” เรามองอย่างไรว่าทะเลาะกันอยู่ เวลาหลวงตานะ เวลาท่านประพฤติปฏิบัติ เวลาท่านมีความสงสัยขึ้นไป ท่านไปหาหลวงปู่มั่น ขึ้นไปที่กุฏิหลวงปู่มั่น ไปถามปัญหาธรรมะของหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านจะสอน

เวลาหลวงปู่มั่นจะสอน หลวงตาท่านบอกว่าท่านเคารพหลวงปู่มั่นมากนะ ท่านเคารพหลวงปู่มั่นมาก แต่เวลาหลวงปู่มั่นพูดสัจธรรม พูดที่หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติมาแล้ว แต่ท่านเคารพ เพราะท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านเข้าไปรู้ไปเห็นในใจของท่าน พอไปรู้ไปเห็นในใจของท่านขึ้นมาใช่ไหม ท่านบอกว่าเราพูดด้วยความเคารพ เพราะเราก็มีของเราอยู่

คําว่า “คนที่ปฏิบัติ” เวลาจิตมันสงบ จิตเห็นนิมิต จิตไปรู้เห็นสิ่งใด เขาจะรู้เห็นของเขา ทีนี้รู้เห็นของเขาถูกหรือผิด เขาถึงไปหาอาจารย์ของเขา ถ้าเวลาเขาไปหาอาจารย์ของเขา เขาก็สอบถามอาจารย์ของเขา ให้อาจารย์ของเขาแก้ไขความเห็นของเขา

ทีนี้เวลาอาจารย์ท่านถูกต้องใช่ไหม หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์ หลวงปู่มั่นท่านจะตอบด้วยความเป็นจริงของท่าน เวลาตอบมาด้วยความเป็นจริงของท่าน ทีนี้มันก็ไม่ตรงกับของเราสิ เพราะเราเห็นของเรามาอย่างนี้ มันก็ไม่ตรงกับของเรา

เพราะเรารู้เราเห็น เราปฏิบัติใช่ไหม เรารู้เราเห็นของเราขึ้นมา แต่ด้วยความเคารพ เราก็ขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น หลวงตาท่านขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น แล้วก็ไปอธิบายถึงความเห็นที่ท่านพิจารณาของท่านให้หลวงปู่มั่นฟัง

หลวงปู่มั่นท่านก็แก้ของท่าน เวลาแก้ของท่าน ท่านบอกเลย เวลาแก้มานะ เราก็มีของเราอยู่ เรามีของเราอยู่ คือเรามีความสงสัยใช่ไหม เราเห็นของเรา เราจับต้องของเรา เราสร้างมากับมือ แล้วเราไปเสนอผลงานกับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเห็นว่าเราทํา

เวลาลูกเรานะ เอาผลงานมาเสนอเรา เราภูมิใจในความขยันหมั่นเพียร ในความขวนขวายของลูกเราไหม เราพอใจมาก แต่ลูกของเราทําถูกต้องหรือยัง เราก็อยากให้มันถูกต้องดีงามใช่ไหม ท่านก็ให้อุบาย ท่านให้อุบายในทางธรรมนะ

แต่ถ้าทางโลก ทางความเห็นของเราว่าท่านก็ด่า โอ๋ย! ท่านก็ด่าใหญ่เลย ท่านก็ด่าใหญ่เลย แต่ในกรรมฐานเขาเรียกว่าให้อุบาย ท่านให้อุบาย ท่านให้วิธีการ ท่านให้แนวทาง ท่านให้ความกระจ่างแจ้งกับเรา

แต่ทางโลกเขาบอกว่า “โอ้โฮ! อาจารย์ด่าเละเลยวันนี้ อาจารย์ด่าเละเลย” นี่ทางโลกเขามองว่าอย่างนั้น

แต่หลวงตาท่านบอกว่าเราก็มีของเรา ถ้าเรามีของเรา เราสงสัย เราทํามาด้วยความประณีต เราทํามาด้วยความเชิดชู เราทํามาด้วยความเต็มที่ของเราเลย เราขึ้นไป แล้วเวลาท่านบอกว่าไม่ใช่ เราเป็นคนทํามาเอง เราก็ต้องมีความตั้งใจ เรามีข้อมูลของเราไง เราก็ต้องพูด เราก็เถียง ว่าอย่างนั้นเลย

เวลาท่านให้อุบายมา แต่ไม่ถูกใจเรา ไม่ถูกใจเรา ถ้ามันถูกต้องมันก็ถูกใจเราใช่ไหม มันไม่ถูกใจเรา เราก็พยายามจะโต้แย้งเพื่อจะหาความจริงไง มันก็มีการโต้เถียงกัน อย่างนี้ทะเลาะกันไหม อย่างนี้ถือว่าเป็นการทะเลาะกันหรือเปล่า

มันอยู่ที่มุมมองของคนว่าอะไรที่ว่าทะเลาะกัน ถ้าทะเลาะกันนะ เป็นการหาความจริง เป็นการสื่อสารการจะหาความจริงอยู่นี่ เขาเรียกว่า ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ เป็นมงคลอย่างยิ่ง เป็นมงคล เห็นไหม แต่พวกเราเวลาปฏิบัติไม่กล้า

ยิ่งสมัยปัจจุบันนี้ตอนหลวงตามีชีวิตอยู่ นักปฏิบัติทั้งหลายบอกว่า เวลามาถามปัญหาเราไง ถามปัญหาเรา เราก็เป็นผู้น้อยใช่ไหม

“โอ๋ย! ครูบาก็เพิ่งบวชมาจะมีความรู้อะไร หนูก็มาถามอย่างนั้นน่ะ”

“แล้วเอ็งไปถามหลวงตามาหรือยังล่ะ”

“อู๋ย! ถามมาแล้ว”

“ถามอย่างไรล่ะ”

“เวลาไปที่ศาลาใหญ่ เวลาหลวงตาท่านเทศน์ หนูกําหนดจิตถาม แล้วท่านก็ตอบมาตรงเปี๊ยะทุกทีเลย”...นี่มันไม่กล้า

เราจะปฏิบัติเอาความจริงกัน แม้แต่เผชิญหน้ากับความจริงมันยังไม่กล้าเลย มันไม่กล้าเผชิญกับความจริงไง มันก็คิดเองเออเองไง แล้วเออเองไม่เออเองธรรมดา เออเองก็ยังไปแปะครูบาอาจารย์ อ้างครูบาอาจารย์ว่าได้ถามท่านแล้ว

ถามท่านด้วยอะไร ถามท่านด้วยการกําหนดจิต กําหนดจิตถามท่าน แล้วท่านก็ตอบมาตรงเปี๊ยะเลย

กําหนดจิตอย่างไรก็ได้ เวลาท่านพูดอะไรมา เราก็เคลมให้เป็นความเห็นเราก็ได้ มันไม่ได้เข้าไปเผชิญกับความจริง ธมฺมสากจฺฉา เวลาเราซักไซ้กันด้วยข้อเท็จจริงเลย นี่ขนาดซักไซ้กันด้วยข้อเท็จจริงนะ เวลาครูบาอาจารย์ เช่น หลวงปู่มั่นท่านมีญาณของท่าน ท่านรู้ได้ ท่านมาสอนในภาวนาได้ ถ้ามาสอนภาวนา เวลาธรรมมันเกิด เราก็เคลมเข้าตัวเราเองหมด

จะบอกว่า เราเข้าใจว่า ครูบาอาจารย์เราสายหลวงปู่มั่นที่ว่าเป็นพระอรหันต์ทําไมยังทะเลาะกันอยู่

ไม่ได้ทะเลาะกัน ถ้าเป็นจริงนะ ธรรมที่เป็นจริง เรื่องการทะเลาะกันไม่มี มีแต่ความเป็นมงคล แต่ที่มันจะมีความเห็นต่าง ความเห็นต่างเขาเรียกจริตนิสัย

เวลาหลวงปู่มั่นนะ เวลาหลวงปู่ชอบเข้าไปหาหลวงปู่มั่นครั้งแรก ท่านไล่หลวงปู่ชอบออกไปเลย แล้วพอท่านพิจารณาของท่านนะ ท่านให้พระไปตามหลวงปู่ชอบกลับมา

เวลาครูบาอาจารย์ไปแต่ละองค์ เวลาหลวงปู่มั่นท่านให้หลวงปู่อ่อน หลวงปู่อ่อนนี่ท่านไม่ให้กําหนดพุทโธนะ เราจําไม่ได้ ท่านให้กําหนดเป็นคําบาลียาวมากเลย เพราะพุทโธๆ เดี๋ยวมันตกภวังค์ มันอาจจะหลับได้ แต่คนคนนี้มันสมควรกับพุทโธ ท่านจะให้พุทโธ

เวลาครูบาอาจารย์มีความถนัดอย่างใด ท่านดูจริตดูนิสัย ดูอํานาจวาสนา แล้วท่านจะให้กรรมฐาน เขาเรียกว่าให้กรรมฐาน คือให้คําบริกรรมแต่ละองค์ๆ มันไม่เหมือนกัน ท่านให้ไม่เหมือนกันนะ ท่านสอน

แต่โดยหลัก โดยหลัก พุทธานุสติ ธัมมานุสติ สังฆานุสติ นี่โดยหลัก สิ่งที่ท่านให้มา ท่านให้มาเพื่อประโยชน์กับคนที่ภาวนา ถ้าภาวนาแล้วให้จิตมันสงบเข้าไป ถ้าสงบเป็นความจริงแล้วมันจะเป็นความจริง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันเป็นจริตเป็นนิสัย เป็นการภาวนา อันนี้ครูบาอาจารย์ท่านจะไม่ก้าวก่ายกัน ดูสิ เวลาหลวงตาท่านไปแก้หลวงปู่คําดี ท่านบอกเลย หลวงปู่คําดีเวลาพิจารณาเรื่องเสือนี่เหมือนเรา แต่คนละกาลคนละเวลากัน คนละกาลคนละเวลากัน

อย่างหลวงปู่คําดีท่านจะพิจารณากายของท่านมาตลอด ตั้งแต่กายอย่างหยาบ กายอย่างกลาง กายอย่างละเอียด กายอย่างละเอียดสุด

หลวงปู่เจี๊ยะท่านพิจารณากายต่อเนื่องกันมา

เวลาหลวงปู่ชอบพิจารณากาย

เวลาหลวงตาท่านพิจารณาเวทนา ขั้นแรกท่านผ่านทางเวทนา ขั้นที่สองผ่านเรื่องกาย เวลามันแยกดิน นํ้า ลม ไฟออกเป็นธรรมชาติของมันเลย แล้วพอขึ้นไปท่านไปเห็นกาย เห็นอสุภะ แล้วท่านไปเห็นจิต เห็นจุดและต่อม

นี่มันไม่เหมือนกัน พอไม่เหมือนกัน ความถนัดมันไม่เหมือนกัน ดูอาจารย์สิงห์ทองสิ เวลาอาจารย์สิงห์ทองท่านพิจารณาธรรมนะ ที่ว่าพิจารณาของท่านไปตลอด

เวลาคนพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม แต่มันไม่มีอะไรแตกต่างกันเลยเวลามันเป็นผล เวลาเป็นผล เป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี เวลาพูดมันจะเหมือนกัน เหมือนกันเพราะอะไร เพราะหลวงตาใช้คําว่า “ขณะจิต ขณะที่จะเป็นไป”

ดูสิ เราทํางานเสร็จ ถ้าเราไม่รู้ว่าทํางานเสร็จ เราจะถามกลับเลย โทษนะ เอ็งบ้าหรือเปล่าวะ เอ็งทํางานเสร็จ เอ็งไม่รู้ว่าทํางานเสร็จหรือ เอ็งทํางานเสร็จ ทํางานเสร็จตรงไหน แล้วทํางานเสร็จแล้วเสร็จอย่างไร

อย่างพวกเรา เช่น เราเอาเงินไปฝากธนาคาร เราโอนเข้าธนาคารก็อยู่ในธนาคารใช่ไหม แล้วโอนผิดที่มันก็ไม่ใช่ใช่ไหม เอาเงินจะไปฝากธนาคาร ไปทิ้งไว้ให้ไอ้พวกรักษาความปลอดภัยแล้วก็กลับ บอกว่าฝากธนาคารแล้ว มันจะเข้าธนาคารไหม...มันไม่ได้

ถ้าว่าทะเลาะกัน ทะเลาะกันเรื่องอะไร ถ้าทะเลาะกัน ทะเลาะกันเรื่องสัจจะเรื่องความจริง เราจะบอกว่า ถ้าจริงแล้วไม่มีทะเลาะ เพราะจริงก็รู้ว่าจริง

ดูสิ ดูหลวงตานะ หลวงตาท่านมีประสบการณ์เยอะมาก เพราะเวลาหลวงตา เวลาจะเข้าไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่เจี๊ยะท่านเล่าให้ฟังตลอด บอกว่า “มันจะมีพระสําคัญองค์หนึ่งเหมือนท่านเจี๊ยะ แต่ไม่ใช่ท่านเจี๊ยะ จะเข้ามาหาเรา”

เวลามีพระองค์ใดเข้ามา หลวงปู่เจี๊ยะจะไปถามหลวงปู่มั่นว่าใช่องค์นี้หรือเปล่า ท่านเงียบ “ไม่ใช่ๆ” ใช่องค์นี้หรือเปล่า “ไม่ใช่” พอหลวงตาเข้าไปท่านถามว่าใช่องค์นี้หรือเปล่า ท่านไม่ตอบเลย เฉย

ฉะนั้น เวลาที่ท่านภาวนาไป เวลาหลวงตาท่านบอก หลวงปู่มั่นพูดกับท่านนะว่า หลวงปู่มั่นท่านสร้างประโยชน์มามาก มีใครเคยคิดดําริอะไรหรือไม่

หลวงตาท่านบอกว่า อู๋ย! คิดตลอด จะเขียนประวัติ คือว่าเขียนผลงานของหลวงปู่มั่น ท่านระลึกตลอด แต่ตอนนี้งานของตนยังไม่เสร็จ

เออ! ใช่ๆ

แล้วเวลาท่านพูดนะ พูดกับพระด้วยกันว่า หลวงปู่มั่นเวลาท่านเสียไปแล้วจะพึ่งใครๆ

ให้พึ่งมหานะ มหาดีทั้งนอกและดีทั้งใน ดีทั้งนอกคือข้อวัตรปฏิบัติ ดีทั้งในคือในหัวใจ

ฉะนั้น เวลาหลวงตาท่านถึงเวลาเหมาะสมแล้วท่านจะเขียนประวัติหลวงปู่มั่น เวลาเขียนประวัติหลวงปู่มั่น เพราะเขียนประวัติหลวงปู่มั่น ท่านบอกเลย ตั้งแต่ท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นมา สิ่งนี้ท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นเอง ท่านสามารถเขียนได้ด้วยความชัดเจน แต่ก่อนที่ท่านยังไม่เข้าไปหาหลวงปู่มั่น มีครูบาอาจารย์ที่อยู่กับหลวงปู่มั่น แล้วท่านพยายามจะไปหาข้อมูลจากครูบาอาจารย์ที่ท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นมาแล้ว

หลวงปู่ขาว หลวงตาจะเล่าเรื่องหลวงปู่ขาวมาก เวลาท่านบอกว่าท่านไปหาหลวงปู่ขาวแล้วช้างมาหา ช้างเอางวงมาลูบกุฏิ เพราะท่านไปหาข้อมูลนี่แหละ ไปหาหลวงปู่ชอบ ไปนอนกับหลวงปู่ชอบ ครูบาอาจารย์ที่จิตท่านเป็นธรรมท่านทะเลาะกันที่ไหน ท่านสมานสามัคคี ท่านรักกัน ท่านเชิดชูครูบาอาจารย์ของท่าน

หลวงตาท่านจะเขียนประวัติหลวงปู่มั่น ท่านอยากจะเอาผลงานของหลวงปู่มั่นมาเป็นประโยชน์กับโลก ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมนะ ท่านส่งเสริม ท่านคอยบอกคอยชี้คอยแนะ แล้วถูกต้อง ใครอยู่กับหลวงปู่มั่นที่ไหน อยู่อย่างไร แล้วอยู่แล้วหลวงปู่มั่นพูดเรื่องอะไร พูดธรรมอย่างไร ท่านไปเก็บข้อมูลน่ะ เห็นไหม สิ่งที่เป็นธรรมๆ ท่านเชิดชู ท่านเห็นคุณประโยชน์

แต่คนที่ไม่เป็นธรรม อ้าว! ดูสิ ดูประวัติหลวงปู่มั่นเวอร์ชันของใครล่ะ

เวอร์ชันของหลวงตาท่านจะเชิดชูหลวงปู่มั่น แล้วพูดถึงถ้าเขียนแบบโลกๆ นะ หลวงปู่มั่นท่านออกจากอุบลฯ มา ทางฝ่ายปกครองเขาจะให้เป็นเจ้าคณะจังหวัด แล้วหลวงปู่มั่นท่านเป็นพระปฏิบัติ ท่านหนี

ดูสิ เขาสั่งให้ทางฝ่ายบ้านเมืองจับ เรื่องอย่างนี้หลวงตาบอกว่าท่านไม่เอามาเขียนเลย ท่านบอกเลยนะ เขียนเพื่อประโยชน์ สิ่งใดเป็นประโยชน์ถึงเอามาเป็นประโยชน์ สิ่งใดที่เขียนแต่แง่บวก เขียนถึงแต่ผลงานของหลวงปู่มั่น เขียนถึงหลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติอย่างไร ท่านได้รื้อค้น ได้เข้าไปสัมปยุตกับกิเลสของท่านอย่างไร ท่านทําอย่างไรเพื่อประโยชน์ของท่าน เวลาท่านหลง เวลาท่านผิดพลาด ท่านผิดพลาดเพราะเหตุใด แล้วใครบ้างที่เคยเชิดชูท่าน ใครบ้างที่ได้ไปอาศัยเขา ใครบ้างที่ได้ร่วมพยายามบุกเบิกกันมา นี่เวลาท่านเขียน เห็นไหม คนที่เป็นธรรมไง นี่ไง พระอรหันต์สายหลวงปู่มั่นที่เป็นธรรมเชิดชูครูบาอาจารย์ เชิดชูความเป็นจริงไง

แล้วไปดูเวอร์ชันอื่นสิ ที่เขาเขียนถึงหลวงปู่มั่นน่ะ เขาเขียนถึงหลวงปู่มั่นเป็นเครื่องการันตีความดีของเขา เคยไปอยู่กับหลวงปู่มั่น แล้วหลวงปู่มั่นเป็นผู้การันตีความดีของเขา เขาเป็นผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ เขาเป็นคุณงามความดี เขาเขียนประวัติหลวงปู่มั่นด้วยความมุมมองอย่างนั้นน่ะ ดูสิ อย่างนี้ทะเลาะกันหรือเปล่า

ในเมื่อว่าสายหลวงปู่มั่นทําไมทะเลาะกัน

มันไม่ได้ทะเลาะกันหรอก ถ้าเป็นธรรม เป็นธรรมมันเป็นคุณธรรมทั้งนั้นน่ะ สิ่งที่ว่าทะเลาะกัน ที่มันมีการขัดแย้งกัน มันต้องมีความผิดสิ เพราะเวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก ถ้าเป็นธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไม่มีขัดไม่มีแย้งเด็ดขาด ถ้ามีการขัดมีการแย้งกันแสดงว่าต้องมีอันหนึ่งผิด

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งแต่สมถะ ตั้งแต่วิปัสสนาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปมันจะไม่มีขัดไม่มีแย้งกัน เพราะอะไร เพราะมันจะเริ่มต้น เหมือนการศึกษา ถ้าเรียนอนุบาลมาดี พื้นฐานมาดี พอเรียนประถมมันก็จะดีขึ้น ถ้าเรียนประถมมาดี วิชาการดีขึ้นมา จะเรียนมัธยมดีขึ้น พอดีขึ้น มันสอบติด จะเรียนอะไรก็ได้ เพราะอะไร เพราะพื้นฐานมันมาดีไง

ถ้าเป็นธรรมะนะ ไม่มีขัดไม่มีแย้งกัน ถ้ามีขัดมีแย้ง พวกเรามันไม่มีวุฒิภาวะไง เราไม่รู้ว่าใครถูกใครผิดไง นี่คําว่าถูกว่าผิด

ถ้าหลวงตาท่านพูดสิ่งใดนะ ท่านพูดหวังเพื่อประโยชน์กับสังคม หวังเพื่อประโยชน์กับศาสนา คนที่วางพื้นฐานหรือชักนําให้แนวทางปฏิบัติมันบิดเบี้ยวไป เวลาท่านพูดท่านจะบอกว่าท่านพูดเรื่องธรรมะ จะไม่เกี่ยวกับบุคคล เห็นไหม อันนี้ไม่ใช่ขัดไม่ใช่แย้ง มันเป็นระหว่างความถูกกับความผิด

ระหว่างถูกกับผิด แล้วไม่ใช่ถูกผิดของหลวงตา ไม่ได้ถูกผิดของครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรม มันจะถูกผิดของสังคมที่จะยึดแนวทางที่ปฏิบัติไปแล้วถูกหรือผิด ถ้าผู้ที่ยึดหลักปฏิบัติถูกหรือผิด มันก็เข้าไปตามกระแสช่องทางนั้น...น่าสงสารไหม น่าสงสารไหม

นี่มุมมองของครูบาอาจารย์เรา ถ้ามุมมองของครูบาอาจารย์เราที่เวลาท่านขัดท่านแย้ง ขัดแย้งไว้เพื่อให้คนที่จะเดินแนวทางใดก็แล้วแต่ได้ฉุกคิด ได้ฉุกคิดว่ามีคนเตือนแล้วนะ จิ้งจกเตือนเขายังฟังกันเลย แล้วถ้ามีครูบาอาจารย์คอยเตือน เราจะฟังหรือไม่ฟังไง

การขัดการแย้ง มันไม่มีการขัดการแย้งถ้าเป็นธรรม แต่ถ้าเป็นการถูกและผิด คนที่ใจเป็นธรรม คนที่เป็นบัณฑิตเขาเบื่อหน่าย เขาไม่อยากไปคลุกด้วยหรอก อย่างเรานี่นะ ถ้าเรามีความสุขความสบายแล้ว เราอยากจะไปตากแดดตากฝนไหม เราไม่อยากหรอก

แต่ถ้าเราเห็นว่าคนที่เขาทํางานอยู่นั่นมันจะผิดพลาด เราอยากจะไปช่วยเหลือเขา เราต้องลงไปตากแดดตากฝน มันน่าเบื่อไหม เพราะอะไร เพราะครูบาอาจารย์ท่านไม่ปรารถนาอะไร ท่านไม่ต้องการหวังอะไรทั้งสิ้น แต่ท่านทําเพื่ออนุชนรุ่นหลัง ทําเพื่อสังคมไง ทําเพื่อความถูกความผิดอันนั้นไง

เขาบอกว่า พระกรรมฐานสายหลวงปู่มั่นที่ว่าเป็นพระอรหันต์ทําไมยังทะเลาะกันอยู่

มันถูกหรือผิด แล้วมันทําให้เราได้คิด แล้วเราคิดอยู่ อย่างเช่นว่า รอยร้าวที่ว่าหลวงปู่บ้านตาด

หลวงปู่บ้านตาด เพราะอยู่ที่อํานาจวาสนาบารมีไง เวลาเรามีพระเพื่อนในกรรมฐาน เขาคุยกันในพระว่า ดูสิ เวลาหลวงปู่มหาเขียนท่านบอกเลยนะ ถ้าอยากเห็นหลวงปู่มั่นให้ไปบ้านตาด เพราะพวกเราเกิดมาไม่ทันหลวงปู่มั่น

ครูบาอาจารย์หลายองค์นะ ท่านบอกว่าถ้าอยากเห็นข้อวัตรปฏิบัติของหลวงปู่มั่นให้ไปที่บ้านตาด ให้ไปที่บ้านตาด

สมัยที่เราบวชใหม่ๆ นะ ให้ไปฝึกไปหัด เพราะว่าท่านพยายามทรง พยายามรักษา รักษามัคโค รักษาข้อวัตร รักษาทางเอกอันนั้นไว้ให้ สิ่งนั้นเป็นทางเอก

ดูสิ เราจะขับรถมา เราต้องมีถนน ถนนไม่ดี เราบ่นทุกคนเลย ข้อวัตรปฏิบัติ แนวทางมันเหมือนกับหนทางที่จะให้จิตเข้าไป แล้วท่านรักษาไว้ให้กับพวกเราได้ดําเนิน พวกเราจะขับรถคือขับหัวใจ ขับหัวใจของเรา พยายามขับเคลื่อนไปให้ได้มรรคได้ผล แล้วท่านรักษาข้อวัตรนั้นไว้

ไอ้คนที่ไม่มีความเห็นอย่างนี้ก็บอกว่า “อู๋ย! มันลําบาก อู๋ย! ท่านดุ ท่านคอยว่าคอยติคอยเตียน”

ท่านรักษาเส้นทาง รักษามรรค รักษาข้อวัตรไว้ให้เราปฏิบัติ ให้เราเป็นจริงไง สิ่งนั้นที่ครูบาอาจารย์ท่านพูดอยู่

นี้พูดถึงว่า ถ้าพูดถึงหลวงปู่บ้านตาดกับแนวทางนั้นๆ นะ อันนี้ข้อที่ ๑.

“๒. ทําไมเรื่องความรู้ความเห็นของครูบาอาจารย์นั้นไม่ตรงกัน บางองค์ก็ว่าอย่างนั้น บางองค์ก็ว่าอย่างนี้ แล้วเราจะทราบได้อย่างไรว่าองค์ไหนท่านถูกต้อง”

เออ! เราจะทราบได้อย่างไร เราก็พยายามหลับตาแล้วกําหนดพุทโธ แล้วทําให้ได้จริง เราจะวัดได้เลยว่าอาจารย์องค์นี้แม้แต่สมาธิท่านยังทําไม่ถูกเลย แล้วท่านทําสมาธิยังไม่เป็นเลย แล้วท่านบอกว่าท่านเป็นพระอรหันต์ แล้วกระดูกท่านเป็นแก้วด้วย มันจะเป็นไปได้อย่างไร

อ้าว! ถ้ากระดูกเขาเป็นแก้ว เขาเป็นพระอรหันต์ แม้แต่สมาธิเขายังทําไม่เป็น เขายังทําไม่ถูก แล้วมันจะเป็นพระอรหันต์ได้อย่างไร

นี่ไง ถ้าเขาบอกในแนวทางบางองค์ก็สอนอย่างนั้น บางองค์ก็สอนอย่างนี้

คําสอน ใครก็สอนได้ ทุกคนก็พูดพล่อยๆ พูดแค่เขาผีเจาะปากให้มาพูด แล้วมันรับผิดชอบคําพูดของเขาไหม ไอ้ที่เขาสอนๆ กันอยู่มันรับผิดชอบคําพูดของเขาไหม เวลาสอนคนแล้วให้คนปฏิบัติตาม ถูกผิดมันรับผิดชอบคําพูดของเขาไหม

แต่ครูบาอาจารย์ของเรานะ เวลาคนไปปฏิบัติที่ไหนก็แล้วแต่ผิดพลาดมา ท่านยังแก้ ท่านพยายามจะแก้ พยายามจะฟื้นให้กลับมาปกติ นี่ท่านพยายามแก้ไขอย่างนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าครูบาอาจารย์เห็นไม่ตรงกัน

กรรมฐาน ๔๐ ห้อง การทําความสงบของใจ ๔๐ วิธีการ ฉะนั้น ถ้ายังทําความสงบของใจ ๔๐ วิธีการ เพราะจริตนิสัยไง เราถึงบอกองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา ท่านจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ แล้วคําว่า “สัตตะผู้ข้อง” มันแตกต่างหลากหลายนัก จริตนิสัย ความชอบของคนมันแตกต่างหลากหลายนัก จึงมีแนวทางต่างๆ ให้ตรงกับจริต อย่างเช่นถ้าเป็นสัทธาจริต พุทโธๆ นี่ดีมากเลย เพราะมันศรัทธามันเชื่อ ถ้าเป็นพุทธจริต พวกปัญญาชน พุทโธไม่ค่อยได้หรอก เพราะว่าพุทโธไม่มีเหตุผล พุทโธมันกําปั้นทุบดิน มันไม่ยอมรับ พวกนี้ต้องใช้ปัญญาอบรมสมาธิ

ในการปฏิบัติมันเป็น ๒ แนวทางใหญ่ๆ ๒ แนวทางใหญ่ๆ คือว่าอัครสาวกเบื้องขวาคือพระสารีบุตร คือปัญญาวิมุตติ คือมีปัญญามาก เวลาสําเร็จนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาที่เขาคิชฌกูฏ เทศน์สอนหลาน เพราะหลานจะมาต่อว่าไง ว่าเอาญาติมาบวชหมด เอาตระกูลพระสารีบุตรมาบวชหมดไง ไม่พอใจๆ คือจะมาต่อว่าพระพุทธเจ้า แต่พูดอ้อมๆ

พระพุทธเจ้าเลยบอกว่า “ถ้าเธอไม่พอใจสิ่งต่างๆ เธอต้องไม่พอใจอารมณ์ความรู้สึกของเธอด้วย เพราะอารมณ์ความรู้สึกของเธอนั้นก็เป็นวัตถุอันหนึ่ง”

ความคิดนี้เป็นวัตถุอันหนึ่ง ปัญญาชน นักปฏิบัติเขารู้ได้ว่าความคิดเปรียบเหมือนวัตถุเลย เป็นสสาร เป็นแร่ธาตุที่สามารถจับต้องได้เลย นี่พวกปัญญาวิมุตติเขาจะเห็นของเขาอย่างนั้น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการหลานพระสารีบุตร พระสารีบุตรยืนถวายการพัดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ข้างหลัง ด้วยธรรมข้อนี้ พระสารีบุตร ปิ๊ง! เป็นพระอรหันต์เลย ปัญญาวิมุตติ

เวลาพระโมคคัลลานะนี่เจโตวิมุตติ เห็นไหม นั่งแล้วสัปหงกโงกง่วง เป็นพระโสดาบันนะ เป็นพระโสดาบันมากับพระสารีบุตร จากสัญชัยมาแล้วมาบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วก็นั่งสัปหงก นั่งสัปหงก มีฤทธิ์มากนะ นั่งสัปหงก

พระพุทธเจ้ามาโดยฤทธิ์เลย “โมคคัลลานะ ถ้าเธอง่วงนอน ขอให้ตรึกในธรรมให้จิตมันสว่างไสว ถ้าเธอง่วงนอน ให้แหงนหน้าดูดาว ถ้าเธอง่วงนอน ให้เอานํ้าลูบหน้า ถ้าเธอง่วงนอนนะ แล้วถึงที่สุดถ้าเธอไม่หายง่วงนอน เธอก็นอนซะ นอนก่อน ตื่นแล้วค่อยภาวนา”

ข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนี้ เวลาทําสมาธิ เจโตวิมุตติ พุทโธๆ เจโตวิมุตติ สมาธิอบรมปัญญา ปัญญาอบรมสมาธิ นี่แนวทางใหญ่ๆ

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติไปแล้ว ที่ว่าขัดแย้งกันๆ มันขัดแย้งกันเรื่องอะไร ถ้าชอบฤทธิ์ชอบเดช ถ้ามีกําลังทําไปได้ก็ปฏิบัติไปตามเจโตวิมุตติ ทําความสงบของใจเข้ามาแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าเป็นปัญญาชนก็ปัญญาวิมุตติ ปัญญาวิมุตติก็ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาไล่ต้อนจิตให้จิตมันสงบเข้ามาให้ได้ เพราะมันเป็นโลกียปัญญา มันปัญญาสมถะ ปัญญาเพื่อความสงบร่มเย็น แต่เวลาจิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา จะไปเห็นกาย เห็นเวทนาตามความเป็นจริง มันจะยกขึ้นสู่วิปัสสนา มันเป็นวิปัสสนา เป็นปัญญาการรู้แจ้ง มันพิจารณาไป มันเป็นอย่างนั้น

ฉะนั้น ที่ว่าองค์นั้นก็ว่าอย่างนี้ องค์นี้ก็ว่าอย่างนั้น

ใครว่าอย่างใดก็แล้วแต่ มันต้องมีเหตุผลความจริงรองรับ คําว่า “เหตุผลความจริงรองรับ” คือได้ทําแล้ว ได้ทําแล้ว ได้รู้แล้ว ได้มีคนทําจริง

ดูสิ อย่างเช่นเขาบอกว่า “พระกรรมฐานกําหนดพุทโธ พวกนี้สมถะจะติดนิมิต จะเกิดปัญญาขึ้นมาไม่ได้ จะบรรลุธรรมไม่ได้”

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราปฏิบัติมา ปฏิบัติตามความเป็นจริงของครูบาอาจารย์เราเป็นพระอรหันต์มากมายเลย

แต่ของเขาทางโลกด้วยโลกียปัญญา ปัญญาสามัญสํานึก แล้วบอกว่า ใช้ปัญญา ปัญญารู้เท่า ใช้ปัญญารู้กําหนดการเคลื่อนไหวตลอด รู้ทุกอย่างพร้อมว่าเป็นวิปัสสนา เขาแนวทางปฏิบัติของเขา จํานวนผู้ปฏิบัติของเขามากมายมหาศาล แต่สิ่งที่เป็นผลขึ้นมา สิ่งที่เป็นอริยผลขึ้นมาไม่เคยเห็น เราไม่เห็นแม้แต่องค์เดียว ไม่เห็นเลย แล้วไปถามไม่ได้ด้วย ไปถามก็บอกพูดไม่ได้

แต่ของเราเวลาถามขึ้นมา ดูสิ หลวงตาขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น ถามเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไปเลย เป็นความจริงขึ้นมาไปเลย นี่ความจริง เพราะอะไร เพราะมรรคผลมันมีไง ผู้ที่สอน แล้วคนที่รับการสอนนั้นปฏิบัติขึ้นไปถึงคําสอนแล้ว แล้วมันเป็นอย่างไรต่อไป ผู้สอนต้องบอกให้ได้สิ ผู้สอนต้องสามารถยกขึ้นได้ ผู้สอนย่อมสามารถดึงขึ้นได้ ผู้สอนสามารถชักนําไปได้ นี่มันมีความจริงไง

มันมีความจริง ถึงบอกว่า ครูบาอาจารย์ของเราท่านมีความเห็นต่างกัน มันเป็นจริตเป็นนิสัย แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ที่จริง เหมือนพ่อแม่ครอบครัวหนึ่งมีลูก ๔-๕ คน พ่อแม่ไม่ได้สอนเหมือนกันหมดหรอก ลูกของเราจะฉลาดมากฉลาดน้อย จะชอบและไม่ชอบแตกต่างกัน

ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นครูบาอาจารย์ที่จริงท่านจะสอนจําเพาะเลย สอนเข้าไปสู่จริต สู่นิสัย สู่การกระทําอันนั้น เพราะต้องการให้ลูกของเราแต่ละคนเป็นคนดี ให้ลูกเราแต่ละคนมีมรรคมีผล ฉะนั้น มันต้องตรงกับความชอบอันนั้นมันถึงสํารอกมันถึงคายของมันได้ นี่ครูบาอาจารย์ที่ถูกต้อง ครูบาอาจารย์ที่ดีนะ เขาไม่มีสูตรสําเร็จ สูตรสําเร็จไม่มี อริยสัจเป็นสัจจะ เป็นหัวใจ แต่วิธีการจะเข้าสู่ วิธีการจะเข้าสู่อริยสัจ วิธีการจะเข้าสู่วิปัสสนา แล้วแต่การกระทําของแต่ละคน แต่ครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงท่านสอนได้ ท่านบอกได้ เพราะท่านเคยผ่านมาก่อน นี่ไง

ฉะนั้นว่า คนนั้นก็ว่าอย่างนี้ คนนี้ก็ว่า

เขาว่า ก็วางไว้ เพราะเขาว่า มันยังไม่จริง ไม่จริงหรอก ไม่จริง เห็นไหม ในกาลามสูตรไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อนะ ถ้าไม่ให้เชื่อ

ทีนี้ใครว่าอย่างไรๆ

ประสาเรานะ ได้ยินแล้วมันขําๆ

หลวงตาท่านพูดอย่างนี้นะ เวลาหลวงปู่มั่นท่านนิพพาน ท่านกําลังพิจารณาอสุภะเลยล่ะ ท่านบอกเลย ใจดวงนี้มันดื้อนัก มันไม่ยอมฟังใครหรอก แล้วเวลามันจะลงมันก็ลงหลวงปู่มั่นเท่านั้นน่ะ แล้วหลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้ว แล้วเราจะฟังใคร เคยนะ เคยไป เวลาท่านลาหลวงปู่มั่นออกไปวิเวก ไปเจอครูบาอาจารย์ก็วางตนเป็นอาจารย์ทั้งนั้นน่ะ เวลาพูดออกมานะ ท่านคิดในใจเลย เฮ้อ! ความรู้แค่นี้จะมาสอนเรา

คือสิ่งที่ท่านพูดนะ เราได้ผ่านมาหมดแล้วไง สิ่งที่ท่านพูด คนที่ปฏิบัติมันจะรู้นะว่าสิ่งที่ท่านพูดมันพูดแค่ไหน แล้วพูดออกมาถูกหรือผิด บางคนพูดก็ไม่เข้าสู่สมาธิเลยนะ มันยังพูดเฉไฉไปของมันเรื่อยเฉื่อยนะ แล้วมันคิดว่ามันเป็น ผีเจาะปากให้มาพูดน่ะ ถ้าผีเจาะปากให้มาพูด พูดโดยไม่มีวุฒิภาวะ พูดโดยไม่มีสติปัญญา ก็พูดธรรมะพระพุทธเจ้า คิดว่าตัวเองเก่ง แต่คนที่ภาวนามาแล้วมันรู้เลยว่าอันนี้มันแค่เบสิก อันนี้มันแค่เริ่มต้นที่จะเข้าสู่ธรรมไม่เข้าสู่ธรรมเท่านั้นเอง แล้วถ้าไม่เข้าสู่ธรรม ตัวเองก็ฉ้อฉลพูดออกไปอย่างนั้นน่ะ

ท่านถึงบอกว่า “อู๋ย! ปัญญาแค่นี้หรือจะมาสอนเรา” ไม่ใช่เป็นอาจารย์เราได้นะ ถ้าเราฟังแล้ว ถ้าเรามีวุฒิภาวะ เราดูถูกอีกต่างหาก เราดูถูกไว้ในใจ ดูถูกออกมาข้างนอกไม่ได้ เดี๋ยวเขาเป็นอาจารย์ใหญ่ เขาจะเสียฟอร์ม เราคิดดูถูกเขาในใจเลยล่ะ

นี่ไง บอกว่า คนนู้นก็ว่าอย่างนี้ คนนี้ก็ว่าอย่างนี้

ก็ที่ไอ้คนว่าๆ มันปฏิบัติแล้วมันรู้หรือเปล่า มันเป็นจริงหรือเปล่า ถ้าเป็นจริงมันจะแก้ไขสิ่งนี้ได้ นี่พูดถึงข้อที่ ๒.

“๓. เป็นไปได้หรือไม่ที่ไม่ใช่พระอรหันต์แล้วกระดูกเป็นพระธาตุ”

เป็นไปไม่ได้ เป็นไปไม่ได้

แล้วคําว่า “กระดูกเป็นพระธาตุ” เราจะบอกว่าอย่างนี้ เริ่มต้นโดยพื้นฐาน แม้แต่การประพฤติปฏิบัติ พวกเรา “กึ่งพุทธกาลแล้วมรรคผลมันจะไม่มี” นี่เวลาเขาอ้าง เขาอ้างกันอย่างนี้ “กึ่งพุทธกาลแล้วมรรคผลจะไม่มี แม้แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําก็ไม่ได้จริง มันไม่มีอยู่จริง เพราะว่ามันกึ่งพุทธกาลแล้ว พระอรหันต์ก็มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์เดียว ในสมัยปัจจุบันนี้ปฏิบัติแล้วมันจะไม่มีหรอกมรรคผลน่ะ ปฏิบัติไปก็เสียเปล่า” เขาพยายามเจาะยางกันอย่างนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านสําเร็จของท่านมาแล้ว ท่านถึงมาวางข้อวัตร พยายามจะสร้างศาสนทายาท พยายามจะชักจูง ทีนี้ชักจูงขึ้นมา เวลาท่านให้การบ้าน ให้การบ้านว่าให้ทําอย่างนั้นๆ แล้วเวลาเราปฏิบัติไปแล้วมันเป็นอย่างนั้นน่ะ เราทึ่งกับอาจารย์เราไหม อย่างเช่นหลวงปู่ฝั้นกับหลวงปู่อ่อนขึ้นไปหาหลวงปู่มั่นที่เชียงใหม่ แล้วป่าเขามันดีก็อยากจะไปเที่ยวไง

แต่หลวงปู่มั่นท่านเห็นโอกาสว่า ถ้าควบคุมกันดีแล้ว หลวงปู่ฝั้นท่านจะสั้นเข้า ท่านจะได้สะดวกขึ้น อยากจะไปเที่ยวนู่นเที่ยวนี่ ท่านบอกว่า ไปเที่ยวที่ไหนก็ไม่ดีเท่าเที่ยวที่นี่หรอก ไปเที่ยวที่ไหน คือจะวิเวกมันไม่ดีเท่าที่นี่หรอก ที่นี่ก็ป่าเขาอยู่แล้ว ก็วิเวกอยู่นี่

มันมีอะไรขัดใจ ท่านก็พิจารณาของท่าน พอถึงคืนหนึ่ง เวลาพิจารณาของท่าน พิจารณากายของท่าน มันพิจารณาจนสมดุลของมัน แล้วมันรวมลง มันสว่างหมดเลย พอสว่างหมดเลยนะ เช้ามา ธรรมดาเวลาตอนเช้าพระกรรมฐานเรามันจะมีกตัญญู จะรักครูบาอาจารย์มาก ก็จะไปเอาบาตรของหลวงปู่มั่นเพื่อจะมาบิณฑบาต ธรรมดาขึ้นไปเอาบาตร ท่านก็ให้เอาบาตร ท่านก็อยู่ในกลดนั่นน่ะ

วันนั้นท่านยืนอยู่ปากประตูเลย “เป็นอย่างไร จะไปเที่ยวที่นั่นๆ เดี๋ยวนี้เป็นอย่างไร จะไปเที่ยวที่ไหนอีกไหม”

โอ๋ย! ท่านคุกเข่าเลยนะ มันซาบซึ้ง

นี่พูดถึงเวลาครูบาอาจารย์ท่านให้การบ้าน แล้วเราปฏิบัติแล้วมันทะลุทะลวงไป มันเคารพบูชาไหม มันซาบซึ้งไหม

หลวงปู่มั่นท่านสร้างศาสนทายาท ท่านสร้างขึ้นมาๆ แล้วสร้างขึ้นมาไปถึงจุดที่ทันกัน มันพิสูจน์กันในความเป็นจริงแล้ว พระอรหันต์มันจะมีไหม พระอรหันต์มันมี แต่สังคมเขาจะเชื่อไหม เพราะเขาบอกว่ากึ่งพุทธกาลไม่มีพระอรหันต์ๆ

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านเสียไปแล้ว เวลาเผาแล้วกระดูกเป็นพระธาตุ หลวงตาท่านถึงเอาเรื่องสิ่งนี้มายืนยันกับสังคม ท่านต้องการให้สังคมยอมรับ ท่านต้องการให้สังคมได้โอกาส ท่านพยายามให้สังคมยอมรับว่าการประพฤติปฏิบัติมันมีมรรคมีผล มีการกระทําไง

ทีนี้พอบอกว่า พระอรหันต์เวลาตายไปแล้วกระดูกเป็นพระธาตุ

ตอนนี้คนที่ยังไม่ตายเป็นพระธาตุเยอะแยะเลย ธาตุพลาสติก เขาไปซื้อเม็ดพลาสติกมาแจกกัน

นี่ไง เราจะบอกว่าครูบาอาจารย์ของเราท่านพูดเพื่อความดี พูดเพื่อหวังสังคม เพื่อให้สังคมมีโอกาส เป็นห่วงเป็นใยหัวใจของสัตว์โลกว่าสัตว์โลกมันจะมีการกระทําไหม สัตว์โลกให้มั่นใจแล้วจะได้กระทํา จะได้เป็นประโยชน์กับสัตว์โลก

ไอ้พวก ๑๘ มงกุฎมันก็ไปเอาเม็ดพลาสติก ไปซื้อเม็ดพลาสติกมาใส่ผอบแจกกัน แล้วบอกว่านี่เป็นพระธาตุของท่านใช่ไหม มันน่าเกลียดไหม

พระธาตุเวลาครูบาอาจารย์ท่านยืนยัน ยืนยันไว้ ยืนยันไว้ว่ามรรคผลมันมี ยืนยันไว้เพื่อประโยชน์กับสังคม เพื่อประโยชน์กับชาวพุทธ

แต่ถ้ามันไม่เป็นก็คือมันไม่เป็น ทําไมมันจะเป็นไม่เป็นต้องไปเอายืนยันมา ก็อยากจะให้เขารู้โดยอ้อมว่าคนคนนั้นมีมรรคมีผล อยากให้เขารู้โดยอ้อมไง แล้วเอ็งรู้ไม่เป็นหรือ

เราจะบอกว่า คนที่เขาเป็นจริงนะ เพราะสัจธรรม มรรคผลมันมีค่า มันเหนือโลก มันเหนือกว่าทรัพย์สมบัติในจักรวาลนี้ แล้วเอ็งทําไมจะต้องไปแสวงหาอะไรอีกล่ะ ถ้าเอ็งแสวงหา เอ็งประกาศตน แสดงว่าธรรมะเอ็งไม่มี เพราะอะไร เพราะเอ็งต้องการชื่อเสียง เอ็งต้องการลาภสักการะ เอ็งไม่ต้องการคุณธรรม

เพราะคุณธรรมมันจะหาได้โดยการวิปัสสนา คุณธรรมมันจะได้โดยการกระทํา คุณธรรมมันไม่ใช่หาด้วยการแจกเม็ดพลาสติก เม็ดพลาสติกไม่ต้องไปแจกกันหรอก โรงงานพลาสติกมันมีเยอะแยะ ทําไมไปซื้อมาแจกกัน ไปซื้อมา ไปเอามาแจก เอามาหลอกลวงกัน

ฉะนั้นบอกว่า “เป็นไปได้หรือไม่ คนที่ไม่ใช่พระอรหันต์ กระดูกจะเป็นพระธาตุ”

เป็นไปไม่ได้ แต่ตอนนี้เพราะเห็นว่าทางวิทยาศาสตร์ เขาว่าในสิงคโปร์เขาใช้ความร้อนสูงมาก ใครมีพ่อมีแม่นะ เวลาพ่อแม่ตายแล้วเขาจะเอากระดูกพ่อแม่ส่วนใหญ่เอาไปเผา เขาจะเผา

เราจะบอกว่า มันก็แปลกนะ ทางวิทยาศาสตร์เดี๋ยวนี้เขาทําได้ กระดูกคนธรรมดาเผาให้เป็นแก้วได้ แล้วมีคนไปทํามาแล้วด้วย มีคนไปทํา เขาเอาพ่อแม่ของเขา เขารักพ่อแม่ของเขามาก เวลาพ่อแม่เขาตายแล้วเขาเอากระดูกไปที่สิงคโปร์แล้วไปเผาด้วยความร้อน เขาว่าความร้อนสูงมากนะ มันออกเป็นผลึกแก้วได้เลย คนเขาทํากันมาแล้ว อันนี้มันเป็นวิทยาศาสตร์ไง เป็นความร้อนที่แผดเผา

แต่ถ้าพระอรหันต์ พระอรหันต์จิตมันฟอก ธรรมดาออกซิเจน เราหายใจเอาออกซิเจนเพื่อฟอกเลือดของเรา นี่ก็เหมือนกัน เวลาคุณธรรมของเรามันอยู่ในร่างกาย มันฟอกของมันอยู่ตลอดเวลา แล้วเวลาฟอกของมัน ถ้าเป็นเจโตวิมุตติหรือว่าเป็นพระอรหันต์มาตั้งแต่ดั้งเดิม คือว่าเป็นพระอรหันต์ตั้งแต่อายุยังน้อย สิ่งที่จิตมันอยู่ในร่างกายจะเป็นพระอรหันต์ได้เร็ว

เพราะเราอยู่กับหลวงปู่จวน หลวงปู่จวนเผา ๗ วันเป็นพระธาตุ หลวงปู่มั่นต้องกี่ปีถึงจะเห็นเป็นพระธาตุ ของหลวงปู่แหวนกระเด็นออกมาจากกองไฟเลย ของหลวงปู่แหวนน่ะ มันเผากันธรรมดานี่ไง กระดูกแท้ๆ นี่แหละมันเป็นพระธาตุได้ด้วยคุณธรรมในใจ

ฉะนั้น ถ้าพระอรหันต์ กระดูกท่านเป็นพระธาตุ แล้วจะเป็นช้าเป็นเร็วมันอยู่ที่ประเภทของพระอรหันต์ เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ ถ้าเจโตวิมุตติมันฟอกด้วยกําลังสมาธิ ถ้าปัญญาวิมุตติ พระอรหันต์มี ๔ ประเภท แล้วแต่ละประเภท สิ่งที่ทํามันหนักด้วยกําลังของจิตหรือหนักด้วยกําลังของปัญญา คือกําลังมันมีกําลังอันนั้นมันจะไปฟอก มันจะทําให้เป็นพระธาตุช้าหรือพระธาตุเร็ว แต่เป็น เป็นแน่นอน พระอรหันต์เป็นพระธาตุหมด แต่ช้าหรือเร็ว

แล้วร่างกายระหว่างส่วนที่เป็นส่วนบน ส่วนที่ว่าจิตมันจะเป็น ไม่เป็นทีเดียว เป็นเหมือนกันหมด ถ้าเป็นเหมือนกันหมดมันก็เป็นวัตถุ มันก็เป็นสิ่งที่เป็นธาตุไง แต่นี้มันเป็นโดยกําลังของจิต เป็นด้วยคุณธรรม มันเป็นด้วยคุณธรรม

ดูอย่างพระธาตุ ไปอยู่กับบางคน บางคนก็เป็น ไปอยู่กับบางคน บางคนก็ไม่เป็น บางคนไม่เป็นเพราะอยู่ที่เวรกรรม พระธาตุเป็นสิ่งที่มีชีวิต มันเป็นเรื่องของบุญของกรรม เรื่องของนี้ด้วย มันเข้ามาตรงนี้ไง นี่พูดถึงพระธาตุนะ

ถ้าคนไม่เป็นพระอรหันต์เป็นพระธาตุไม่ได้หรอก แต่ในปัจจุบันนี้อย่างที่ว่า เพราะเราดูอยู่ เขามาเล่าให้ฟังว่า มีเมืองไทยหลายคนเอาพ่อแม่ไปเผาด้วยความร้อนสูงที่สิงคโปร์ แล้วเขาก็ทําเป็นล็อกเก็ตแขวนคอ เพราะเขารักพ่อแม่ของเขา เขาเป็นแก้วใสเลย แต่เราก็ไม่เห็นนะ ถ้าเขาทําอย่างนั้นได้มันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง แต่เราเอาความจริงของเรา วิทยาศาสตร์มันอีกเรื่องหนึ่ง

“๔. พระนิพพานเป็นเมืองแก้วหรือไม่ เป็นดินแดน เป็นภพ เป็นสภาวะหรือไม่ และเมื่อถึงแล้วจะเป็นอย่างไร”

เมื่อถึงแล้ว ครูบาอาจารย์ท่านถึงแล้วท่านถึงเมืองพอก็จบไง ถ้าท่านถึงของท่าน

ทีนี้คําว่า “นิพพานเป็นเมืองแก้วหรือไม่”

เวลาเราพูดเราก็เสียใจนะ คําว่า “เสียใจ” เพราะอะไรรู้ไหม เพราะเราเป็นชาวพุทธ เราเกิดมา เราเกิดที่โพธาราม วัดตามทั่วๆ ไปเวลาเขาสวดมนต์กันเขาจะสวดมนต์แปลว่านิพพานเป็นเมืองแก้ว เป็นสิ่งที่ปรารถนาของชาวพุทธ นิพพานเป็นเมืองแก้ว เราอยากจะสิ้นสุด เราอยากจะไปนิพพาน นี่พูดถึงว่ามันเป็นที่วัฒนธรรมความเชื่อ

ทีนี้ความเชื่อนะ นิพพานเป็นเมืองแก้ว เวลาสวดมนต์ ผู้เฒ่าผู้แก่เขาสวดมนต์กันว่าอยากจะเข้าสู่นิพพาน นิพพานเป็นเมืองแก้ว เป็นที่ปรารถนา นี่เป็นวัฒนธรรม

แต่ถ้าเป็นความจริง ถ้าเป็นเมืองแก้ว เป็นเมืองแก้วได้อย่างไรล่ะ

ถ้าเป็นเมืองแก้วนะ เราบอกว่าสมมุตินะ สมมุติเราเป็นแก้ว เราก็ต้องเอาผ้าไว้ผืนหนึ่ง ถึงเวลาก็ต้องคอยเช็ดฝุ่น เพราะฝุ่นมันจะจับ ถ้าเป็นแก้ว ถ้าเป็นแก้วมันก็มีวัตถุ มันก็จับต้องได้น่ะสิ มันจับต้องอะไรไม่ได้ มันจะเป็นแก้วหรือ ถ้าเป็นแก้วนะ ดูสิ ดูเทวดา อาหารเขาเป็นทิพย์ เขาเป็นทิพย์คือเป็นแสงของเขา วิญญาณาหารคือความพอใจ ถ้าเป็นพรหมล่ะ แต่ถ้าเป็นนิพพานล่ะ

นิพพานก็คือนิพพาน นิพพานนะ นิพพานสูงสุด พ้นออกไปจากวัฏฏะ ออกจากวัฏฏะ ไม่วนกลับมาวัฏฏะ เราจะบอกว่า ถ้าเป็นสมมุติ สมมุติมันสื่อสารได้ มันเป็นของคู่ ดีและชั่ว ขาวและดํา ถ้าลองสื่อปั๊บ มันมีตรงข้าม พอพูดออกไปปั๊บ มีตรงข้ามเลย อ้าว! นิพพานเป็นความว่าง แล้วว่างอย่างไรล่ะ นิพพานเป็นอะไรล่ะ ถ้าพูดมันเป็นของคู่

นิพพานเป็นหนึ่ง ไม่ใช่ของคู่ แล้วถ้าหนึ่ง เขาบอกว่า “นิพพานเป็นเมืองแก้วหรือไม่ เป็นดินแดนหรือไม่ เป็นภพหรือไม่เป็นภพ”

ถ้าเป็นหนึ่ง เป็นหนึ่งก็เป็นสิ่งที่มีอยู่ สิ่งที่มีอยู่มันก็ย่อยสลายได้ อ้าว! เพราะอะไร เพราะว่าจิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้เป็นผู้ข้ามพ้นกิเลส

ผ่องใสคู่กับเศร้าหมอง เวลาหลวงตาท่านพิจารณาของท่านไป เวลาท่านพิจารณาท่านบอก โอ้โฮ! จิตนี้มหัศจรรย์มาก มันทะลุปรุโปร่ง ผ่านไปหมดเลย เวลามันเพ่งภูเขามันจะไม่มีวัตถุอะไรกันได้เลย มันจะทะลุหมด มันเห็นหมด โอ๋ย! มหัศจรรย์ๆ แต่ธรรมะมาเตือนเลยนะ “แสงสว่างนี้เกิดจากจุดและต่อม” มันต้องมีที่มาที่ไปไง พอย้อนกลับมา พอมาทําลายจุดและต่อม ทําลายอวิชชา ทําลายสิ่งที่ยังหลงไป นี่มันผ่องใสมันก็คู่กับเศร้าหมอง มันจะสูงสุดขนาดไหนมันต้องจบ มันไม่มีอะไรคงที่

ฉะนั้น เวลาท่านพิจารณาของท่าน เวลาผ่านไปแล้ว อ๋อ! สิ่งที่ว่ามหัศจรรย์ สิ่งที่ผ่องใสเหมือนกองขี้ควาย คําว่า “กองขี้ควาย” คือไม่มีค่าเลย เห็นไหม เหมือนกองขี้ควายคือไม่มีค่าเลย แต่เมื่อก่อนขี้ควายนะ เทิดใส่ศีรษะไว้เลยนะ อู้ฮู! สุดยอดๆ เอาขี้ควายโปะหัว อู้ฮู! สุดยอดเลย แต่มันสละทิ้ง โอ้โฮ! ขี้ควาย ไม่เอาอีกแล้ว นี่ไง ผ่องใสไง เป็นภพ

เป็นภพก็ไม่ได้ เป็นสภาวะก็ไม่ได้ เป็นอะไรไม่ได้ ไม่ได้ทั้งสิ้น ถ้ามันจบนะ นิพพานคือนิพพาน นิพพานคือนิพพาน

ฉะนั้น เพียงแต่ว่าเวลาคนเข้าไป เหมือนกับความเข้าใจผิด เราจะไปสถานที่หนึ่ง เราไปเห็นสถานที่หนึ่งแล้วอธิบายสถานที่นั้นผิดไป ถ้าคนไปได้นะ ฉะนั้น ที่ว่าไปเที่ยวนิพพงนิพพานน่ะ

เราจะซื้อตั๋วใบหนึ่งไปด้วย แล้วก็ไม่กลับเลย ไปเที่ยวนิพพานเนาะ เหมือนกับไปญี่ปุ่นแล้วไม่กลับ ไปเที่ยว เสร็จแล้วหนีเลย ไม่กลับ อยู่นั่นเลย นี่ก็เหมือนกัน ถ้าไปเที่ยวนิพพาน กูไปด้วยคน เสร็จแล้วเอ็งกลับกันนะ กูไม่กลับ กูอยู่นี่เลย ก็อยู่ไม่ได้อีก เพราะเราไม่มีสิทธิเข้าไป ไม่มีสิทธิอยู่ เราเข้าไปได้อย่างไรล่ะ อ้าว! ไปเที่ยวนิพพาน

นี่พูดถึงความเชื่อ ถ้าความเชื่อของเขา เขาบอกว่า ถ้าเป็นความจริงแล้วไม่ขัดกัน

ฉะนั้น คําถามเขาถามมาเพื่อให้เคลียร์ เพื่อจะไม่ให้มีขัดใจ แล้วไปถามหลวงพ่อ หลวงพ่อพูดไปอีกเรื่องหนึ่งเลย หลวงพ่อก็เป็นปัญหาอีกปัญหาหนึ่งแล้ว พระสายหลวงปู่มั่นเขาทะเลาะเบาะแว้งกันอยู่นี่ แล้วถามหลวงพ่อมา หลวงพ่อพูดมา หลวงพ่อก็เป็นอีกกลุ่มหนึ่งทะเลาะกับเขาอีก ถามให้ไม่ทะเลาะเลยกลายเป็นทะเลาะกันใหญ่เลย อ้าว! ถามขึ้นมา ไอ้คนถามก็ไปสร้างอีกกลุ่มหนึ่งขึ้นมา ความเชื่อของกลุ่มนี้

ฉะนั้น สิ่งที่มันเกิดขึ้น มันถึงบอกว่าเป็นอํานาจวาสนานะ เราเกิดมาร่วมสมัย เกิดมาร่วมครูบาอาจารย์ เราขวนขวายของเรา แต่เพียงแต่ว่ามันเป็นความชอบไง มันเป็นความชอบนะ เวลาหลวงตาท่านพูดนะ เวลาท่านบอก เวลาท่านทําโครงการช่วยชาติฯ ท่านบอกว่า ถ้าใครยังช่วยเหลือเจือจานท่าน เขาเรียกว่าสายบุญสายกรรม ท่านพูดอย่างไรก็ยังเชื่อท่านอยู่

เวลาท่านพูดถึงธรรมะ เมื่อก่อนท่านยังไม่ออกมาโครงการช่วยชาติฯ ท่านพูดธรรมะเข้มข้นมาก แล้วท่านรังเกียจมากที่พระภิกษุ พระนักปฏิบัติไปคลุกคลีกับญาติโยม ท่านรังเกียจมากเลย ท่านรังเกียจมากในการคลุกคลี ท่านรังเกียจมากในการเปิดช่องให้กิเลสเข้า หลวงตาจะรังเกียจมาก

เวลาไปอยู่ที่บ้านตาดท่านบอกเลยนะ ใครมาอยู่บ้านตาดห้ามตีสนิทคุ้นเคยกับโยมนะ ถ้าเห็นใครคุยกับโยม ไล่ออกจากวัดเลย สมัยเราอยู่กับท่านนะ ถ้าอยู่กับท่าน ใครคุยกับโยมโดยที่ไม่มีเหตุผลนะ ท่านไล่ออกจากวัดเลย

แต่พอถึงเวลาโครงการช่วยชาติฯ ท่านบอกว่า ไอ้คนที่ไม่คุยกับโยมมาคุยหน่อย ไปเรียกโยมมา เอาทองคํา

มันพลิกจากหน้ามือเป็นหลังมือเลยล่ะ พอมันพลิกจากหน้ามือเป็นหลังมือแล้ว ถ้าคนยังเชื่อฟังท่านอยู่ เห็นไหม ตรงนี้สําคัญนะ ตรงที่เวลาหน้ามือ พฤติกรรมอย่างหนึ่งเลยนะ แล้วเปลี่ยนไปอีกอย่างหนึ่งเลย ท่านถึงพูดคํานี้ไง เวลาท่านพูดคํานี้เราสะเทือนใจทุกทีเลย ว่าถ้าใครยังเชื่อฟังท่านอยู่ เขาเรียกว่าสายบุญสายกรรม ยังเชื่อฟังกันมาตลอด

แต่คนที่สายบุญสายกรรมครึ่งหนึ่ง เชื่อฟังต่อเมื่อท่านยังปฏิบัติดี ปฏิบัติอยู่ในกรอบ เวลาท่านมาโครงการช่วยชาติฯ พวกนั้นทิ้งไปเลยนะ ไอ้ทิ้งไปเลย เรายังว่าพวกนั้นเป็นสุภาพบุรุษ ไม่เห็นด้วยเขายังแสดงตัว แต่ไอ้พวกที่ไม่เห็นด้วย แต่ก็ยังเลียบๆ เคียงๆ ยังเกาะชายจีวรท่านอยู่อย่างนั้นน่ะ ยังหากินกันไปอยู่อย่างนั้น เห็นไหม

ท่านถึงบอกว่าคนที่ยังเชื่อยังฟังอยู่เป็นสายบุญสายกรรม เชื่อฟังท่าน แม้ท่านจะอยู่ในสภาพไหนก็ยังเห็นคุณงามความดีของท่าน ยังระลึกถึงบุญคุณของท่าน

แต่บางคนนะ เวลาท่านทําดีก็ว่าท่านดี เวลาท่านมาโครงการช่วยชาติฯ ก็ทิ้งท่านไปเลย แล้วยังบอกเลยว่า “ไม่ใช่กิจของสงฆ์ ออกมานี้มาหาเรื่องเดือดร้อน สู้ภาวนาของเราดีกว่า” นี่มันจะดีกว่าอาจารย์แล้ว มันจะสอนอาจารย์มันแล้ว แต่ก่อนนั้นมันเชื่อฟังอาจารย์มัน เวลาอาจารย์มันจะมาช่วยโลกมันจะเทศน์สอนอาจารย์มัน

นี่ยังบอกว่า ถ้าเป็นสายบุญสายกรรม ยังเชื่อยังฟังกันอยู่ สิ่งที่ท่านทําคุณงามความดี เราก็เห็นว่าท่านทําคุณงามความดี ท่านก็หล่อเลี้ยงเรามา เวลาท่านเห็นความเป็นภัยของประเทศชาติ ท่านเสียสละ เราจะใช้คํานี้เลยนะ ท่านเสียสละอุดมการณ์ของท่าน ท่านเสียสละในการแบบอย่างที่ท่านจะเป็นพระป่าที่เป็นแบบอย่าง ออกมาแลกกับขี้ ท่านบอกท่านมาคลุกขี้ โลกธรรม ๘ ออกมาคลุกขี้ แบกโลกเพื่อประโยชน์กับโลก ท่านเสียสละตัวท่าน

แต่พวกเราไม่ได้มองถึงตรงนี้ไง บางคนก็บอกว่า “ไม่ใช่กิจของสงฆ์ ไม่ใช่เรื่องของเรา มันเป็นพระเล่นการเมือง”

ท่านจะทําอะไรก็แล้วแต่ นี่พูดถึงเหมือนกับนินทาท่านนะ เพราะท่านนิพพานไปแล้ว นี่เรากําลังนินทาหลวงตากันนะ

ไม่ใช่นินทา พูดให้เห็นไง พูดให้เห็นว่าสังคมมันเป็นแบบนี้ แล้วเราบอกว่าพระสายกรรมฐาน พระสายหลวงปู่มั่นจะรักกันดีกัน ถ้ามันเป็นความจริง ถ้าจิตใจมันเป็นความจริง มันมีความรักมีความผูกพัน มันเป็นความดีทั้งนั้นน่ะ

จริงไม่ขัดไม่แย้ง สิ่งที่ขัดที่แย้งต้องมีถูกกับผิด สิ่งที่ขัดที่แย้งต้องมีถูกมีผิด ต้องมีเหตุมีผล แล้วเราเป็นคนที่รับฟังเหตุ รับฟังข่าวหลายๆ ทางแล้วใช้ปัญญาพิจารณาแยกแยะไป ถ้าปัญญาเราถึง เราจะเห็นถูกเห็นผิด ถ้าปัญญาเราไม่ถึง เราเห็นว่าเป็นการทะเลาะเบาะแว้งกัน แต่ถ้าเป็นธรรมไม่ขัดไม่แย้ง เอวัง