คํานํา

ใจ คือ สมบัติอันลํ้าค่า ให้มาดูใจ พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญการปฏิบัติบูชา เพราะเข้าถึงใจ เข้าถึงมรรคผลนิพพานได้ ดังหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ออกธุดงค์ปฏิบัติจนได้ธรรมมาครองใจ ได้เป็นศาสนาทายาท เป็นผู้ให้กําเนิดกองทัพธรรมฯ ออกเผยแผ่สัจธรรม จนพระพุทธศาสนากลับมาเจริญรุ่งเรืองอีกหน ส่วนการทําบุญ อนุโมทนาบุญ ในศาสนวัตถุหรือสิ่งของ ล้วนเป็นระดับของทาน เป็นเพียงอามิสบูชา

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เน้นสอนภาคปฏิบัติ ท่านเทศน์ตอบปัญหาธรรมทั้งแนวปัญญาวิมุตติและเจโตวิมุตติ ทั้งให้ปัญญา และให้กําลังใจนักปฏิบัติ การปฏิบัติต้องวางโลก ไม่แบกโลก ต้องตามความเป็นจริง จิตสงบก่อนเกิดสัมมาสมาธิซึ่งเป็นพื้นฐานให้เกิดปัญญาจึงแก้กิเลสได้ ด้วยพุทธศาสนามีเหตุมีผล มีเหตุมีปัจจัย สอนให้แก้ที่ปัจจุบัน ไม่ได้สอนแก้ที่อดีต รายที่นึกถึงพระพุทธเจ้าแล้วมีคําหยาบตามมา ผลจากวิบากกรรมในอดีตเป็นมรดกกรรม ให้ขอขมา ให้แก้กรรมด้วยการภาวนา ไม่ใช่แก้ด้วยพิธีกรรม เพราะศรัทธาแก้กิเลสไม่ได้ รายที่สมหวัง จิตเจริญมีความสุขใจให้มีสติรักษา เมื่อจิตเสื่อมจะได้ฟื้นฟู ส่วนการตอบเรื่องพระเครื่อง การสร้างเทพต่างๆ ในวัด วันเช็งเม้ง วิญญาณจะไม่หนีหมดหรือ มีประโยชน์มาก โดยเฉพาะเรื่องคิดฆ่าตัวตาย ยิ่งเห็นคุณค่าของจิต ยิ่งหันมาดูใจ บํารุงรักษาใจ แล้วปฏิบัติให้ได้ใจ ได้ธรรม เข้าถึงธรรม ถึงพระนิพพานในที่สุด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๖๔

เราสนทนาธรรมกัน เป็นมงคลมาก
แต่ถ้ามันจะเอาชนะคะคาน
เวลาคุยกันเถียงกันเพื่อจะเอาชนะคะคาน
แต่เราเวลาเราคุยกัน เราไม่ใช่เอาชนะคะคาน
เราหาเหตุหาผลของใคร หาเหตุหาผล
ถ้าจิตใจคนที่ละเอียดกว่า
เขาจะพูดออกมาด้วยพื้นฐานของจิตใจเขาที่ลึกซึ้งกว่า

๑

หน่อปัญญา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๔ เมษายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “เรื่องของความคิดและความรู้สึก”

กราบเท้าหลวงพ่อ กระผมได้ปฏิบัติปัญญาอบรมสมาธิโดยการฟังธรรมจากหลวงพ่อเรื่อยมา แล้วก็ปฏิบัติไปเรื่อยๆ ตามกําลังวันละ ๔๐ นาทีถึง ๒ ชั่วโมง เมื่อเสร็จจากการงานก็หาเวลาสงบนั่งสมาธิพิจารณาธรรม หากหมดแรงจากการทํางานก็นอน แล้วตื่นเช้ามาก็นั่งสมาธิ

ตอนนี้รู้สึกว่าการทําสมาธิเป็นเรื่องจําเป็นต้องทําทุกวัน หากวันไหนไม่ได้ทํา ใจมันจะรุ่มร้อนมาก เพราะได้รับแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้า แต่ละวันต้องแก้ปัญหาและมีเรื่องกระทบเข้ามามาก หากวันไหนไม่ได้ทําสมาธิมาก่อน งานของผมมักจะผิดพลาดและวินิจฉัยงานผิด สั่งงานผิด

เมื่อเช้านี้นั่งสมาธิและพิจารณาความคิดความรู้สึกที่เกิดขึ้นขณะนั่งสมาธิ สังเกตพบว่า สิ่งที่คอยจะมาเยี่ยมเยียนจิตเสมอจะมีหลักๆ อยู่ ๓ อย่าง

๑. ความคิดที่เป็นสัญญาเป็นตัวนําในอดีต เช่น เรื่องงานที่ค้าง คนที่เรามีอารมณ์ไปกระทบด้วยเป็นต้น ถ้าไม่ทัน มันก็จะปรุงไปเรื่อยๆ

๒. ความคิดที่มีสังขารเป็นตัวนํา พวกนี้จะเป็นความคิดที่มันลอยๆ ของมันขึ้นมาอย่างไร้เหตุผล แล้วก็ปรุงขึ้นไปเรื่อยๆ

๓. ความรู้สึกที่มีเวทนานํา อันนี้ได้แก่ตอนปวดขา ขาชา คันจุดนั้นจุดนี้เป็นต้น

ผมพยายามพิจารณาความคิดความรู้สึกเหล่านี้ว่าประกอบไปด้วยขันธ์ ๕ ว่ามันไม่เที่ยง เดี๋ยวมันก็จะแตกจะหายไป ถ้าสติแรง มันจะหายไปทันทีที่จับได้ ถ้าสติอ่อน ก็ต้องพิจารณายาวๆ บางทีไม่ทัน โดนมันลากไป คิดต่อจนหมดแรง แต่ถ้าทําถูก มันจะวางหมด แล้วสงบนิ่ง พอนิ่งแล้วคิดต่อ ก็ไล่พิจารณาต่อไปเรื่อยๆ ซึ่งความนิ่งมันก็จะนิ่งลึกซึ้งขึ้นตามจํานวนครั้งที่ปล่อย ทําแบบนี้ซํ้าไปซํ้ามา

คําถาม

๑. ขอถามหลวงพ่อว่า ผมเห็นอย่างนี้ถูกต้องไหมครับ

๒. เห็นหลายคนว่าถ้าเป็นสมาธิมันควรมีปีติหรือควรมีนิมิต แต่ผมไม่ค่อยมีปีติเลย ถ้ามีก็แค่เย็นเล็กๆ หรือเรื่องนิมิตยิ่งไม่มีเลย มีแต่ความนิ่งสงบ แต่มีกําลัง แบบนี้ถูกไหมครับ

๓. ตอนนี้เกือบ ๒ ปีกว่าแล้วที่หลวงพ่อตอบคําถามแรกที่ผมถามเรื่องการหยุดความคิดด้วยความคิด อันนี้ผมเข้าใจแล้ว แต่เรื่องจิตเห็นอาการของจิต ผมยังไม่เห็น ไม่เข้าใจ แต่พอมาเมื่อเช้านี้ ผมว่าผมเริ่มเห็นอาการแล้ว พอจับได้บ้างแล้ว ตามที่ผมเล่ามา อันนี้ผมให้คะแนนตัวเองเกินไปหรือเปล่าครับ ขอหลวงพ่อเมตตาชี้แนะด้วย

ตอบ : เห็นไหม อันนี้เขาถามว่าเรื่องจิตเห็นอาการของจิต แต่เดิมเวลาคนเห็นแล้วก็จะบอกว่าตัวเองรู้ตัวเองเห็นไง ไอ้กรณีนี้มันเหมือนกรณีที่ว่าปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ใครก็บอกว่าปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔

แต่เราเคยพูดบ่อยมาก ไอ้พูดว่าแนวทางสติปัฏฐาน ๔ โดยที่จิตไม่สงบ อันนั้นเป็นสติปัฏฐาน ๔ ปลอม ปลอมคือมันเป็นสามัญสํานึก มันเป็นสัญญา มันเป็นการศึกษา มันเป็นการวิเคราะห์วิจัย มันไม่เป็นความจริงตามเนื้อหาสาระตามข้อเท็จจริง

ถ้าตามข้อเท็จจริง จิตมันต้องสงบ พอจิตสงบมีกําลัง เห็นไหม เขาบอกว่าตอนนี้เขาเริ่ม ที่เขาถามว่าวันนี้ที่เขาเห็นความคิดเกิดจากสัญญา ความคิดเกิดจากเวทนา ความคิดเกิดจากสังขาร เห็นไหม ความคิดเกิดจากอะไร ถ้าเขาเห็นความคิดเขา ถ้าเขาเห็นความคิด จิตมันสงบมันถึงจะเห็น ถ้าจิตมันสงบมันเห็น นี่จิตเห็นอาการของจิต

ไอ้นี่เขาบอกว่าจิตเห็นอาการของจิต อย่างที่ว่าความคิด อย่างที่เมื่อวานว่าจิตมันมีทุกข์ลึกๆ ความคิดลึกๆ มันมีของมันอยู่ ถ้าคนปฏิบัตินะ แล้วถ้ามีจิตใจที่มีสัตย์ มีสัตย์เพราะเราปฏิบัติ เราต้องการความจริง ถ้ามีสัตย์แล้วมันแตกต่าง มันแตกต่างไปเลย เพราะจิตมันต้องสงบก่อน

ถ้าจิตมันไม่สงบ มันเหมือนกับสัญชาตญาณ สัญชาตญาณของสัตว์ สัญชาตญาณของเรา พอเรามีภัย มันจะปกป้องตัวเองทันทีเลย มันเป็นสัญชาตญาณ บางคนบอกพอเกิดเหตุภัยขึ้นมา ตัวเองเอาตัวรอด เขาว่าตัวเองเก่ง...ไม่ใช่หรอก มันเป็นสัญชาตญาณเอาตัวรอด ถ้าสัญชาตญาณเอาตัวรอด มันเป็นของมันอย่างนั้น แต่สัญชาตญาณเอาตัวรอดมันเกิดต่อเมื่อมันมีผลกระทบ

แต่ถ้าไอ้นี่เราทําจิตเราสงบไง แล้วเราเข้าไปเห็น เราเข้าไปรื้อค้นน่ะ ถ้าเราเข้าไปเห็น เข้าไปรื้อค้น อันนั้นเป็นอันหนึ่ง แต่ถ้าเป็นคนที่ปฏิบัติที่ไม่มีผู้รู้จริงใช่ไหม มันเคลม มันตีความเหมือนกัน มันตีความเหมือนกัน บอกว่า เห็นกาย กายใครก็เห็น เวทนา ทุกคนไม่มีหรือ ทุกข์ใจอยู่นี่ทุกวัน มันทุกข์ร้อนอยู่ในใจ มันไม่ใช่เวทนา มันก็เวทนาทั้งนั้นน่ะ

ก็บอกว่าทําไมจะไม่เห็นเวทนา ก็เราอยู่กับมันน่ะ เราก็จับได้ ถ้าจับได้ เจ็บปวดทําไม จับได้ โอดโอยทําไม

แต่เวลาคนที่เขาเป็นจริงนะ เวลานั่งสมาธิ เวลาเวทนามันเกิด เจ็บปวดมาก แต่ถ้าจิตมันสงบแล้วนะ เวทนามันเกิดมันจับเวทนาได้ โทษนะ มันเหมือนกับเราร่มเย็นเป็นสุขแล้วจับเวทนาได้ มันแปลกนะ เวทนานี่จับได้เลยล่ะ จิตใจมันมีหลักแล้วจับเวทนาพิจารณาได้

แต่ถ้าเวทนาเป็นเรานะ โอ๋ย! ปวดมาก เพราะเวทนากับเราเป็นอันเดียวกัน แต่ถ้าจิตมันสงบแล้ว จิตเป็นจิต เวทนาเป็นเวทนา จิตมันไปจับเวทนาได้ เห็นไหม ถ้าสติปัฏฐาน ๔ จริงไง กาย เวทนา จิต ธรรม เวทนาเป็นเวทนา จิตเป็นจิต ถ้ามันจับได้ มันพิจารณาได้ จิตเห็นอาการของจิต ถ้าพูดถึงว่ามันจะเป็นจริง มันจะเป็นจริงอย่างนี้ ถ้ามันเป็นจริงอย่างนี้ ถ้าเป็นจริงอย่างนี้ ครูบาอาจารย์ท่านพูดมาตั้งแต่ดั้งเดิม ไอ้คนที่ปฏิบัติมาก็ฟังมาทุกวัน แล้วก็เข้าใจว่าอย่างนี้

แต่ถ้าวันไหนเข้าไปเห็นจริงนะ โอ้โฮ! มันจะแยกชัดๆ มันจะแยกชัดๆ เลยว่าโลกียปัญญากับโลกุตตรปัญญาแตกต่างกันอย่างไร กุปปธรรม อกุปปธรรม มันแตกต่างกันอย่างไร แล้วสิ่งที่ว่าเวลาปัญญามันเกิดๆ ปัญญาอย่างนั้น ปัญญาอย่างนั้นใครๆ ก็ทําได้ ใครๆ ก็คิดได้ ถ้ามันคิดได้แล้ว

เวลานักเรียน เวลามันจะสอบ มันท่องแม่นเลยล่ะ พอสอบเสร็จแล้วนะ มันทิ้งเลย แค่นั้นน่ะท่องเอาไว้สอบ ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาท่อง ท่องเอาไว้อวดกัน แล้วอวดกัน มันเป็นประโยชน์อะไรล่ะ

หลวงตาถึงบอกว่า ถ้าธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํนะ เราสนทนาธรรมกัน เป็นมงคลมาก แต่ถ้ามันจะเอาชนะคะคาน เวลาคุยกันเถียงกันเพื่อจะเอาชนะคะคาน แต่เราเวลาเราคุยกัน เราไม่ใช่เอาชนะคะคาน เราหาเหตุหาผลของใคร หาเหตุหาผล ถ้าจิตใจคนที่ละเอียดกว่า เขาจะพูดออกมาด้วยพื้นฐานของจิตใจเขาที่ลึกซึ้งกว่า ถ้าจิตใจของเรา เราพิจารณาแล้วเราไม่มีเหตุผลอย่างนี้ เราเข้าไม่ถึงความรู้สึกอย่างนี้ เราต้องแปลกใจแล้วว่าอย่างนี้มันมีอยู่ด้วยหรือ

มันมีอยู่สิ มีอยู่เพราะว่าจิตใจของเขาละเอียดลึกซึ้ง เขาถึงเข้าไปถึงตรงนั้นได้ แต่จิตใจของเราหยาบ เราก็คิดว่ามันจะไม่มีอย่างนั้นหรอก สิ่งที่เขาเอามาพูดมันคงจะเป็นจินตนาการของเขา มันคงจะเป็นสิ่งที่เขาเข้าใจไปเอง

แต่ถ้าเราพิจารณาไปๆ นะ ถ้าเราลงลึกซึ้งขนาดนั้นนะ อ๋อ! แล้วเวลาอ๋อ! เวลาคนที่ปฏิบัติไป ตั้งแต่ปุถุชน เวลาทําความสงบของใจเข้ามามันจะเป็นกัลยาณปุถุชน แล้วปุถุชนกับกัลยาณปุถุชนมันแตกต่างกันอย่างไร ถ้าคนที่ไม่ปฏิบัติมันจะไม่รู้หรอก

แต่ถ้าคนที่ปฏิบัติมันจะรู้เลยว่า ถ้าปุถุชน กําหนดพุทโธแทบเป็นแทบตาย เดินจงกรมมันเหมือนไม้ดิบๆ ไม้ดิบๆ มันจุดไฟไม่ติด ไม้เขาเอาไปตากไว้ให้มันแห้ง ดูฟืนสิ เขาจะกองไว้ เขาจะซ้อนมันไว้เพื่อให้อากาศมันผ่าน ให้มันแห้ง แห้งแล้วเวลามันใช้งานมันจะได้ประโยชน์

นี่ก็เหมือนกัน ปุถุชน ไม้มันดิบๆ เราก็พยายามทําให้ไม้เรามันแห้ง เห็นไหม ด้วยศีล ทําให้ไม้เราแห้ง ถ้าไม้เราแห้ง เวลามันจุดไฟมันก็จะจุดง่าย นี่ก็เหมือนกัน เวลาพิจารณาไป จิตดิบๆ ปุถุชน ปุถุชนคือคนหนา คือกิเลสหนา กิเลสหนา อย่างที่พูดเมื่อกี้นี้ ใครมาทําเสียงกระทบไม่ได้นะ เป็นฟืนเป็นไฟเลย จะกินจะกัดเขาเลยล่ะ ใครมาทําอะไรไม่ถูกใจไม่ได้ จะซัดเขาเลยล่ะ ไม่ได้ทํา มันก็จะคิด เขาทํามาตั้งกี่ปีแล้วยังคิดอยู่นี่เลยว่ามันเคยทําไว้ มันจะไปล่อเขานั่นน่ะ นี่คนหนา

แต่ถ้ามันมีสติปัญญานะ เรานั่งสมาธิ ตัวเราก็อยู่นี่ แต่ใจเราไปอยู่กับคนอื่น ตัวเราก็นั่งอยู่นี่ ใจของเราเที่ยวระรานเขาไปทั่ว ใจของเรามันไม่อยู่กับเรา เห็นไหม พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ แล้วที่มันไป มันไปเพราะอะไรล่ะ รูป อดีตรูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร เสียงที่กระทบมันจําได้ มันก็ไป รูปที่ไม่พอใจ มันก็ไป

ทีนี้มันไป แล้วถ้ามันใช้ปัญญาไล่ไปหรือพุทโธๆ ไป เวลามันปล่อย เห็นไหม รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร มันละมันวางได้เลย พอวางได้เลย รูป รส กลิ่น เสียงไม่มีอํานาจเหนือใจดวงนี้ นี่กัลยาณปุถุชน ทําสมาธิได้ง่าย เพราะกัลยาณปุถุชน เหมือนไม้แห้งแล้ว ถ้าไม้แห้งยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค

คําว่า “โสดาปัตติมรรค” อย่างที่ว่า พระพุทธเจ้าบอกสุภัททะ “ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล”

ผู้ที่ปฏิบัติคนใดปฏิบัติธรรมขึ้นมาไม่ได้ หัวใจว่างเปล่า ไม่มีทาง ไอน์สไตน์เขาพูดเลยว่า ถ้าเขาเลือกนับถือศาสนาได้ เขาเลือกนับถือศาสนาพุทธ เพราะศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งเหตุผล แต่ไอน์สไตน์ก็ตายเปล่าๆ ตายทิ้งเปล่าๆ เพราะเขาก็ยังไม่ได้นับถือศาสนาพุทธ แล้วเขาก็ไม่ได้ปฏิบัติ เพราะเขาเป็นนักเหตุผล เป็นนักวิทยาศาสตร์ มีเหตุมีผล เหตุผลนั้นน่ะเขาเชื่อ แต่เขาไม่ได้ทําใจของเขาให้เป็น ถ้าเขาไม่ทําใจของเขาให้เป็น เขาก็ไม่รู้จริง เขารู้ด้วยทางหลักวิทยาศาสตร์ที่เอามาแยกแยะเอามาพิสูจน์ว่าอะไรมีเหตุมีผล แต่เขาไม่ได้ทําขึ้นมาในใจของเขา แต่ถ้ามันทําในใจของเขาขึ้นมา จิตมันต้องสงบเข้ามานี่ไง

เราบอกว่าเราเป็นนักปฏิบัติ เราทํา เราทําด้วยกิริยาไง แต่เราไม่ได้ทําด้วยใจไง แต่ถ้าใจเราสงบแล้ว ใจมันทํา

ครูบาอาจารย์เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาทั้งวันทั้งคืน เวลาหลวงตาท่านบอกว่า เวลาอนาคามิมรรคอยู่กับใครไม่ได้เลย คําว่า “อยู่กับใครไม่ได้เลย” มันทํางานอยู่ทุกวินาทีในหัวใจ เดินสักแต่ว่าเดิน เดินนี่ร่างกายเดินไป แต่จิตมันจะหมุนอยู่ภายใน มรรคมันจะเคลื่อนตลอด คนภาวนาเป็นมันจะรู้ กิริยามันเป็นแค่กิริยาภายนอก แต่ความคิดมันหยุดได้ไหม แล้วเวลาคนภาวนา ดูสิ คนหนามันก็หนาของมันอยู่อย่างนี้ แต่เวลาคนที่ละเอียดอ่อน จิตเขาไว้ข้างใน

เดินจงกรม คนมาถามบ่อย ผู้ภาวนาไม่เป็นเดินจงกรมไปถึงหัวทางจงกรมแล้วจะเลี้ยวกลับอย่างไร จะหันกลับอย่างไร นี่ไง คนหนาไม่เคยเป็นไง

แต่นักเดินจงกรมนะ เขาเดินไปมันเป็นอัตโนมัติ หมุนไปหมุนกลับเลย ฉะนั้น นี่พูดถึงว่าคนเป็น จิตที่มันเป็น มันไม่ออกมาข้างนอกเลย มันหมุนอยู่ข้างในจิต หมุนอยู่ข้างใน แล้วไอ้กิริยาเคลื่อนไปมันเรื่องปกติ

ฉะนั้น เขาอยู่ของเขาคนเดียว อยู่กับใครไม่ได้ เพราะอยู่กับใครก็แล้วแต่ เราต้องพูดต้องคุย ต้องรับผิดชอบ จิตมันส่งออก เวลาคนเป็นมันเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป ถ้าเป็น มันจะเห็นของมันอย่างนี้ ถ้าเป็นแล้วมันจะเข้าใจ ที่ว่าเวลาหลวงปู่ดูลย์ท่านพูด จิตส่งออกทั้งหมด ผลของมันเป็นสมุทัย จิตส่งออกทั้งหมดเป็นสมุทัย ผลของมันคือทุกข์

ศึกษาเล่าเรียนนี่ส่งออก การคุย การรับมา นี่ส่งออก ออกไปรับรู้ จิตส่งออกทั้งหมดเป็นสมุทัย แล้วการรับรู้มันส่งออกไหม ไม่ส่งออกมันจะรับรู้ได้อย่างไร ผลของมัน ฟังถูกฟังผิด ศึกษาได้ ศึกษาไม่ได้ นี่ผลของมันเป็นทุกข์

ทําความสงบของใจเข้ามา ต้องหยุดคิด หยุดคิดก็ต้องใช้ความคิด หยุดคิดไง หยุดคิดจนจิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นอาการของจิตเป็นมรรค ผลของการที่จิตเห็นจิตเป็นนิโรธ

จิตเห็นจิตเป็นมรรค จิตเห็นจิตเป็นมรรค

นี่จะเข้าคําถามแล้ว เพราะเขาบอกว่าฟังหลวงพ่อมา ๒ ปี หลวงพ่อพูดว่าจิตเห็นอาการของจิต ผมไม่รู้เรื่องเลย แต่วันนี้ผมจะรู้แล้ว วันนี้ภาวนาตอนเช้า ผมเห็นว่าความคิด ความคิดเกิดจากสัญญาเป็นตัวนําในอดีต เช่น เรื่องงานต่างๆ ความคิดที่เกิดสัญญาเป็นตัวนํา ความคิดที่เกิดจากสังขารเป็นตัวนํา ความคิดที่เกิดจากเวทนาเป็นตัวนํา

เห็นไหม มันมีของมัน มันมีของมัน ถ้ามันมีของมัน สิ่งนี้มันจะบอกว่า เขาถามว่า “๑. ขอถามคําถามหลวงพ่อว่าอย่างนี้ถูกต้องหรือไม่ครับ”

มันถูก คําว่า “ถูก” มันถูก มันถูกตั้งแต่ผู้ที่ฝึกหัดใหม่ ผู้ที่ฝึกหัดใหม่นะ นั่งสมาธิตรงๆ ถูกไหม ถูก แต่เอ็งกําหนดพุทโธไม่ได้เลย เดินจงกรมนี่ เดินจงกรม คนจะมาถามเดินจงกรม เดินไปเดินมา ที่บ้านผมมันมีอยู่ ๕ ก้าว ที่บ้านผมมีอยู่ ๑๐ ก้าว ผมอยู่คอนโด ผมเดินจงกรมไม่ได้ ไอ้เดินจงกรม นั่งสมาธิ คนมาเรียกร้อง มาอุทธรณ์กับเราเยอะมาก ใครจะปฏิบัติก็ต้องมา “หลวงพ่อ มันทําไม่ได้ มันเป็นอย่างนี้ๆ”

เอาน่า ค่อยๆ ทําไป เพราะมันเป็นประโยชน์ของเอ็ง

ถูกไหม ถูก แต่เป็นสมาธิหรือยัง ยัง

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เขาว่า ความคิดเกิดจากสัญญา ความคิดเกิดจากสังขาร ความคิดเกิดจากเวทนา สิ่งที่ผมเห็นวันนี้ถูกไหม

ถูก ไม่ถูก เพราะเห็นอย่างนี้ถึงได้ตื่นเต้น ถึงได้ดีใจ ถึงได้เขียนมาว่า ผมฟังหลวงพ่อมา ๒ ปี ผมไม่รู้เรื่องเลย แต่วันนี้ผมจะรู้แล้ว เพราะมันเกิดจากสัญญา มันเกิดจากสังขาร มันเกิดจากเวทนา

จิตสงบแล้วนะ เวลาจิตสงบแล้วอยู่กับความสงบนั้น เวลาจิตมันออกรับรู้ ใช้ปัญญาไล่ไปเรื่อยๆ มันก็กลับมาสงบนั้น จิตไล่ไปเรื่อยๆ ทําความชํานาญของเรานะ เวลามันออกรู้ จิตเห็นอาการของจิต จิตออกรู้ ออกรู้ในอะไร ออกรู้ สังขาร ออกรู้ในขันธ์ ๕

ขันธ์ ๕ โดยธรรมชาติมันเป็นอย่างนี้อยู่แล้ว ดูคัตเอาต์ คัตเอาต์เราเสียบปั๊บ เรากดคัตเอาต์ ไฟมันจะเดินทันที เราชักคัตเอาต์ปั๊บ ไฟจะเดินมาไม่ได้ เพราะมันชักคัตเอาต์ออก

โดยธรรมชาติจิตนี้เป็นพลังงาน เป็นพลังงานเฉยๆ แล้วมันคิดได้อย่างไรล่ะ มันดีใจเสียใจได้อย่างไรล่ะ จิต อ้าว! ถ้ามันจะดีใจเสียใจมันก็มีเวทนาไง ทุกขเวทนา สุขเวทนาไง แล้วถ้าเวทนา เวลาคัตเอาต์มันเสียบเข้าไปแล้ว มันมาแล้ว พอมันมาแล้ว เรื่องดีก็ชอบ เรื่องไม่ดีก็ไม่ชอบ อยู่อย่างนี้

ถ้าสติมันทัน ทีแรกที่เราบอกว่า รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร ถ้ามันทันมันก็ปล่อย มันปล่อย มันปล่อยของมัน มันปล่อยเพราะโดยมันเป็นมาอย่างนี้ มันหยาบ มันละเอียด มันปล่อยก็เป็นสมาธิ มันปล่อยก็เป็นสมาธิ จนจิตมันสงบแล้ว มันตั้งมั่นแล้ว ถ้ามันจะเห็น มันเห็นอย่างนี้ เห็นความคิดเลย จิตเห็นความคิดของตัวเอง พูดชัดๆ อย่างนี้เลย ความคิดไม่ใช่จิต จิตเห็นความคิดของตัวเอง ถ้าจิตเห็นความคิดของตัวเอง ถ้าจิตดีๆ มันเห็นชัด ถ้าจิตมันไม่ดี มันเห็นไม่ชัด หรือเห็นแล้วชัด แต่จับไว้ไม่ได้ ถ้าจับไม่ได้ ก็กําลังของจิตมันไม่พอ

ถ้ากําลังของจิตไม่พอ ไม่ต้องไปตื่นเต้น ไม่ต้องไปดีใจเสียใจทั้งนั้นน่ะ กลับมาที่สงบ กลับมาที่สงบ นี่คืออริยสัจ นี่เป็นข้อเท็จจริง ถ้าปัญญามันเกิด เวลาหลวงตาท่านบอกว่าฝึกหัดวิปัสสนานี่เป็นวิปัสสนาอ่อนๆ เป็นปัญญาอ่อนๆ

นี่ปัญญาอ่อนๆ ของวิปัสสนานะ ปัญญาอ่อนๆ ของพุทธะ ปัญญาอ่อนๆ ของสัจธรรม แต่ถ้าเป็นโลก ปัญญาเราคมกล้า เราเป็นนักวิจัย เราเป็นนักวิทยาศาสตร์ ปัญญาเราเข้มแข็ง...อย่างนี้ปัญญาของกิเลสไง วิชาชีพ อาชีพของเอ็ง

อาชีพใครมีความชํานาญอย่างไร นั่นอาชีพของเขา แล้วอาชีพนี้มันเกิดจากการศึกษา เกิดจากค้นคว้า เกิดจากสัญชาตญาณ อันนี้โลกียปัญญา ปัญญาทางโลก เพราะอะไร เพราะเราจบแล้ว เราเรียนมาแขนงนี้ แต่เราทํางานอย่างอื่นก็ได้ เราไม่ใช่ว่าเราเรียนจบวิชาใดมา เราจะใช้ทําอาชีพวิชานั้น อันนี้เป็นเรื่องโลกๆ ทั้งนั้นน่ะ แต่เขาเอาเรื่องโลกๆ เอาปัญญาอย่างนี้ไปศึกษาธรรมะ ไปศึกษาธรรมะแล้วเขาบอกเขามีปัญญามากๆ มันก็เป็นวิชาชีพ มันก็เป็นปัญญาโลก มันไม่ใช่พุทธปัญญา มันไม่ใช่ปัญญาวิปัสสนา มันไม่ใช่โลกุตตรธรรม มันไม่ใช่ปัญญาแก้กิเลส

ถ้าปัญญาแก้กิเลส ต้องทําความสงบของใจเข้ามา พยายามทําความสงบของใจเข้ามา

แล้วทําไมต้องทําล่ะ ทําความสงบของใจมันยุ่งมาก

ใครเป็นคนเกิด ตําราเล่มไหนมันเกิดมันตาย จิตเท่านั้นที่มันเกิดมันตาย จิตที่เกิดเป็นเราเท่านั้นที่มันเกิดมันตาย ถ้ามันสงบก็สงบเข้าไปสู่จิตนั้น ที่ผู้เกิดผู้ตายมันเข้าไปรู้ตัวมันเอง แล้วตัวมันเองต้องยกขึ้นสู่วิปัสสนา ตัวมันเองจะลอกอวิชชาออกจากใจของเขา ฉะนั้น ถ้าไม่เข้าสู่จิตตรงนี้ มันเป็นตํารา มันเป็นสาธารณะ เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เขาบอกธรรมะเป็นธรรมชาติๆ...ใช่ ก็เป็นธรรมชาติไง ธรรมชาติมันไม่มีเจ้าของไง ธรรมชาติก็เป็นสัจธรรมอันนี้ไง แต่ของเราล่ะ อากาศมันเป็นธรรมชาติ แต่เราอยู่ในห้องอับที่หายใจไม่ได้ ไม่มีออกซิเจน แต่ถ้าธรรมชาติมันเป็นธรรมชาติ มันมีออกซิเจนของมัน แล้วของเราล่ะ

ฉะนั้น ต้องพยายามทําความสงบของใจเข้ามาเพื่อเป็นอัตตสมบัติ เป็นสมบัติของใจดวงนั้น

ฉะนั้น เขาถามว่าที่เขาทํามานี่ถูกไหม

ถูก ถูกแล้วขยันหมั่นเพียร มันจะได้ดีขึ้น เราจะบอกว่า ถ้าพอจับได้ เขาเรียกมีแนวทางแล้ว พอมีแนวทางแล้ว เหมือนกับเราได้ตําแหน่งหน้าที่การงาน แต่เราจะทํางานนั้นชํานาญ เราต้องฝึกหัดงานนั้นจนชํานาญ

นี่ก็เหมือนกัน พอเราเห็นแล้วเรารู้ทัน แต่เราต้องมีปัญญา เพราะว่ามันเป็นนามธรรม มันเป็นความสมดุลนะ ต้องจิตละเอียด เราถึงจับ พอจับแล้วพิจารณาไป มันเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาในใจ มันไม่ใช่ปัญญาสมองนะ สมองออกมานี่มันเป็นอดีตไปแล้ว

ถ้ามันเป็นปัญญาในใจ ใจต้องสงบ พอใจมันฟุ้งซ่าน ใจมันมีสิ่งเจือปนคือสมุทัย คือความเห็น คือความคาดหมาย พอเข้ามาเจือปนนะ มันไปไม่ได้แล้ว ถ้ามันจะไปได้ มันก็ไปเป็นโลกียปัญญา ปัญญาทางโลก คือข้อเท็จจริงที่จํามา คือเคยเป็นเคยได้ก็เทียบเคียง มันยังไม่เป็นจริง จนทําอย่างนั้น จนรู้ตัว รู้ตัวแล้ว อ๋อ! เราผิดพลาดมาขนาดนี้เชียวหรือ พอเริ่มวาง กลับไปพุทโธใหม่หรือกลับไปปัญญาอบรมสมาธิใหม่ มันถึงจะเข้าใจ

คนเราถ้าไม่รู้ว่าตัวเองผิด ไม่รู้ว่าตัวเองหลง แล้วใครจะรู้เท่าล่ะ จิตมันต้องรู้เท่าตัวมันเองว่ามันหลง จิตมันต้องรู้เท่าตัวเองว่าที่เดินมานี่พลาดอีกแล้ว ที่เดินมานี่กิเลสมันหลอกอีกแล้ว มันก็ย้อนกลับไปสู่ความสงบ ไปเริ่มต้นใหม่ เริ่มต้นใหม่มันก็จะจับให้ชัดเจน เห็นไหม ชัดเจนมาก ถ้ามันเป็นแนวทางนี้ มันเป็นปัญญาวิมุตติ ถ้าปัญญาวิมุตติ เดี๋ยวจะเข้าที่คําถาม

เป็นปัญญาวิมุตติ มันใช้ปัญญา ใช้ปัญญาเป็นปัญญาอบรมสมาธิ พอเป็นปัญญาอบรมสมาธิแล้ว เวลาจับแล้วนะ จับนี่จะเห็นเลย เพราะเวลาปัญญาวิมุตติเป็นเหมือนพระสารีบุตรที่ฟังเทศน์ เวลาหลานพระสารีบุตรมาต่อว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรื่องเอาตระกูลของพระสารีบุตรมาบวชทั้งหมดเลย คือจะมาต่อว่าไม่พอใจ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย้อนกลับ เพราะเราไม่พอใจเรื่องทุกๆ เรื่อง เราไม่พอใจ แต่ความคิดที่ไม่พอใจมันก็เป็นเรื่องเรื่องหนึ่ง ความคิดที่ไม่พอใจเขาโดยส่วนตัวแล้วก็เป็นเรื่องหนึ่งเหมือนกัน แต่เราไปคิดว่าเราไม่พอใจทุกๆ อย่างเลย แต่ไม่ได้คิดว่าสิ่งที่เราคิดว่าไม่พอใจมันก็เป็นเรื่องหนึ่ง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ถ้าเธอไม่พอใจสิ่งต่างๆ เธอต้องไม่พอใจอารมณ์ความรู้สึกที่เธอไม่พอใจเขาด้วย เพราะอารมณ์ความรู้สึกนั้นก็เป็นวัตถุ เห็นไหม ความคิดที่เกิดจากสัญญา ความคิดที่เกิดจากเวทนา ความคิดที่เกิดจากสังขาร มันก็เป็นวัตถุอันหนึ่ง เห็นไหม ถ้าจิตละเอียด ความคิดเป็นวัตถุอันหนึ่ง มันจับได้ ความคิดนี้เป็นวัตถุอันหนึ่งเลย จับได้ชัดๆ เลย แล้วแยกได้เป็นขันธ์เลย ขันธ์ ๕ เป็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

ก่อนหน้านั้นเวลาความคิดกับเรา ความคิดเกิดดับ เราไม่รู้จักมัน พอจิตมันสงบ มันทิ้งขันธ์ ๕ มา แล้วพอมันไปจับอาการ จับอาการ จิตเห็นอาการของจิต ถ้ามันจับได้ มันเป็นนามธรรมทั้งหมด มันพูดเหมือนกับเป็นสิ่งที่เลื่อนลอยไง มันพูดเหมือนกับเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ แต่คนที่มีสติปัญญาเป็นไปได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําสําเร็จมาแล้ว แล้วผู้ที่ปฏิบัติกําลังฝึกหัดกันอยู่นี่

ฉะนั้น เราอยู่ทางโลก เราอยู่ทางวิชาการ เราอยู่ทางวัตถุไง เราถึงต้องพยายามพิสูจน์ เห็นไหม ดูแสงสิ ดูแสงยังพิสูจน์ได้ว่าแสงนี้มันเคลื่อนที่อย่างไร หรืออากาศก็ยังพิสูจน์ได้ แล้วจิตทําไมมันพิสูจน์ไม่ได้ แต่มันไม่มีเครื่องพิสูจน์ไง มันต้องใช้มรรคนี่ไง ใช้สติปัญญาของเราพิสูจน์ไง เวลาพิสูจน์ก็เป็นความจริงขึ้นมาไง แล้วถ้าพิสูจน์เป็นความจริงขึ้นมา นั่นคือภาวนาเป็นไง ภาวนาก็มีมรรคไง

ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผลไง จิตดวงใดไม่มีมรรค จิตดวงใดที่ประพฤติปฏิบัติไม่มีเหตุมีผล ว่างเปล่า ไม่มีเนื้อหาสาระ ไม่มีข้อเท็จจริง

ถ้าจิตดวงใดมีมรรค มีมรรคนี่ไง “เช้าวันนี้ผมเห็น เช้าวันนี้ผมเห็น” นี่มรรคเกิดแล้ว แต่มรรคนี้มันก็เสื่อมคลายได้ มรรคนี้มันก็ผิดพลาดได้ เราจะต้องทําให้มันเข้มแข็ง ทําให้มันชํานาญขึ้นมาไง นี่พูดถึงว่าถูกไหมไง

“๒. หลายคนบอกว่า ถ้าเป็นสมาธิ ควรมีปีติหรือมีนิมิต แต่ผมไม่ค่อยมีปีติเลย ถ้ามีก็แค่เย็นเล็กๆ แล้วเรื่องนิมิตยิ่งไม่มีเลย มีแต่ความสงบนิ่ง (แต่มีกําลัง) แบบนี้ถูกไหม”

ถูก ถูกแบบว่าคนทําความสงบของใจ ครูบาอาจารย์ของเราใช้คําว่า “ทําความสงบของใจ” ถ้าทําสมาธินะ ความสงบบ่อยครั้งเข้าๆ มันถึงจะเป็นสมาธิ พอเป็นสมาธิ สมาธิที่ตั้งมั่น สมาธินี้เจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ

ฉะนั้น คนที่เวลาทําสมาธิๆ ถ้าเป็นเจโตวิมุตติ พุทโธๆ จะเป็นสมาธิ สมาธิ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ จิตจะละเอียดเข้าไป แล้วถ้ามันเกิดนิมิต เกิดความรู้ความเห็นนะ ถ้าจะแก้ ต้องกลับมาที่พุทโธ ถ้าเวลาจิตมันสงบแล้วมันไปเห็นนะ ถามเลยว่าเอ็งเห็นอะไร

เวลาเห็น มันหลงออกไปเห็นไง ถามว่าเห็นอะไร พอถามว่าเห็นอะไร ที่เห็นนั่นคืออะไร กลับมาพุทโธทันที กลับมาที่จิตทันทีเลย นี่ถ้าไปเห็นนิมิต

ถ้าปีติ ปีตินี่สําคัญมาก ปีติ ปีติมันมีตั้งแต่ของเล็กน้อย ปีติจนรู้วาระจิต ปีติมันไปได้หมดเลย ทีนี้คําว่า “มีปีติ” เขาบอกว่าปีติที่สูงใหญ่เขาไม่มี แต่เขามีปีติค่อยๆ ปีติเล็กน้อย เขามีของเขาอยู่

ปีติคือความสุขไง ปีติมันมี วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ มันเป็นองค์ของฌาน วิตก วิจาร พุทโธ ระลึกพุท วิตกขึ้น พุทกับโธนี่วิจาร พุทโธๆ วิตก วิจาร พุทโธๆๆ ระลึกคือวิตกขึ้น เรานึกถึงไง เราระลึกได้คือวิตก วิจารก็คือแยกออก พุทโธๆๆ ถ้ามันละเอียด มันก็เกิดปีติ พุทโธๆ วันไหนมันสบายใจมันก็เกิดความสุข มันก็เกิดปีติ

ถ้าเกิดปีติ มันเกิดความสุข ความสุขก็เอกัคคตารมณ์ มันก็ปล่อยวาง พอปล่อยวาง สุขแล้วทําไมปล่อยวางล่ะ สุขแล้วทําไมมันเป็นเอกัคคตารมณ์ล่ะ ก็มันเป็นสุขแล้ว

อันนี้มันเป็นอารมณ์ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแยกแยะให้เห็น แต่เวลามันเป็นเนื้อเดียวกัน เราจะเด่นตรงไหนล่ะ

ฉะนั้น ถ้าเราบอกเราไม่มีปีติเลย เราไม่มีปีติเลย แต่เรามีความสงบ เราไม่มีนิมิตเลย แต่เรามีความสงบ เพราะความสงบเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิเป็นพื้นฐานให้เกิดปัญญา แล้วถ้าปัญญาเราเกิดแล้ว เราจะไปเอาอะไรล่ะ

ปีติก็ไปชอบปีติอยู่นั่น ถ้าเห็นนิมิต นิมิตใครรู้เห็นอะไร คนนั้นเป็นคนเก่ง แล้วมันเก่งอะไรล่ะ เก่งไร้สาระไง เก่งไม่เป็นประโยชน์ไง ถ้าเก่งเป็นประโยชน์ สิ่งนี้ไม่สําคัญ มันเป็นในฌาน มันเป็นอํานาจวาสนา เป็นนิสัย

ฉะนั้นว่า ถ้าเราเป็นสมาธิไม่มีปีติ...ดีน่ะสิ

ปีติมันมี แต่ปีติที่ลุ่มลึก ปีติคือว่าความสงบเย็น มันก็เป็นปีติ แค่เราปล่อยวาง ความสุข มันก็เป็นปีติแล้ว ว่างๆ มันเป็นปีติ ทีนี้ปีติ ปีติจนระลึกได้ จนระลึกรู้วาระจิตเขาได้ต่างๆ อันนั้นอีกเรื่องหนึ่ง

ถ้ามีนิมิต นิมิต ถ้ามันเป็นนิมิตนะ คนที่เรื่องเวรเรื่องกรรม หลวงปู่ชอบท่านมีบุญกุศลมาก เวลาจิตท่านลงสงบ ท่านบอกว่าคู่ครองของท่านเป็นเทวดา ท่านอดอาหารนะ ในประวัติปฏิปทาฯ เป็นเทวดานะ เป็นผู้หญิง แล้วท่านเป็นพระไง เขาจะเอาอาหารทิพย์มา เพราะอดอาหารมาก จะเอาอาหารทิพย์มาลูบไล้เข้าไปตามผิวหนัง

หลวงปู่ชอบบอกไม่ได้นะ พระอยู่กับผู้หญิงไม่ได้

เทวดาบอกมันไม่มีใครเห็นหรอก มีแต่ท่านเห็นคนเดียว เป็นทิพย์ใครจะเห็นได้

โอ้โฮ! เป็นพระมันมีศีล แล้วบอกว่าอย่ามาตอนนี้สิ

ไม่มาได้อย่างไร อดอาหารน่ะ อดอาหารแบบว่ามันทรมานใจเขา

แล้วที่มา มาทําไมล่ะ

ก็จะเอาอาหารทิพย์เข้ามาแทนที่ว่าอาหารที่ฉันเป็นคําข้าว

หลวงปู่ชอบนี่ นี่นิมิต แต่นิมิตส่วนตัว มันเป็นความสัมพันธ์ระหว่างภพชาติเลย จิตของคนที่มีอํานาจวาสนาเขาสร้างของเขามาอย่างนั้น

แล้วไอ้ที่ว่าอ่อนด้อย ไปเห็นนิมิตไอ้นั่น ไปเห็นนิมิตไอ้นี่ ไร้สาระ ไอ้นิมิตอย่างนี้มันทรงเจ้า ไอ้พวกทรงเจ้า ไอ้พวกจะกินไก่กับเหล้าขาวพร้อมๆ กันน่ะ ไร้สาระ ไอ้อย่างนี้เราเป็นชาวพุทธ เราไม่เอาสิ่งนั้น นี่พูดถึงว่า เรื่องของว่าทําไมเขาเป็นสมาธิแล้วไม่มีปีติ ไม่มีนิมิตไง

“๓. ตอนนี้เกือบ ๒ ปีกว่าแล้วที่หลวงพ่อตอบคําถามแรกที่ผมถามมาเรื่องความหยุดคิดด้วยความคิด อันนี้ผมเข้าใจดีแล้ว แต่เรื่องจิตเห็นอาการของจิต ผมยังไม่เห็น ไม่เข้าใจ แต่พอมาเมื่อเช้านี้ ผมว่าผมเริ่มเห็นอาการมันแล้ว พอจับได้บ้าง ตามที่ผมเล่ามา อันนี้ผมให้คะแนนตัวเองเกินไปหรือเปล่า ขอหลวงพ่อเมตตาชี้แนะด้วยครับ”

อันนี้การปฏิบัติ การปฏิบัติมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ถ้าครูบาอาจารย์ท่านจะให้เรากินลูกยอ ท่านจะยกย่องสรรเสริญเราขนาดไหน แต่เราไม่เป็น เรางงนะ เรางงมาก ถ้ามีครูบาอาจารย์มาให้สถานะเราเลยว่าเรามีคุณธรรมอย่างนั้นๆ ถ้าเราไม่มีนี่เราก็แปลกๆ ใจเนาะว่าอาจารย์กูพูดจริงหรือเปล่าวะ

แต่ถ้าเราปฏิบัติไปแล้ว เรามันพัฒนาขึ้นมาเป็นชั้นเป็นตอน เรารู้เราเองนะ ถ้าเรารู้ของเราเอง นี่มันต้องรู้ของเราเอง

ขนาดที่ว่า เมื่อก่อนเขาถามมา ๒ ปีแล้ว เขาบอกว่าเขาใช้ความคิดหยุดความคิด

ถ้าใช้ความคิดหยุดความคิด ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติ ถ้าเอ็งมีสติปัญญาทัน เอ็งสามารถทําได้ แต่ถ้าทําได้นะ แล้วถ้าทําอย่างนี้ เราบอกพุทโธๆ ทําไม่ได้ ใช้ความคิดหยุดความคิดได้อย่างไร

ความคิดหยุดความคิดนี่เหนื่อยมาก มันต้องใช้ความคิดล้างความคิด เอาความคิดเรามาพิจารณาความคิดที่มันคิดขึ้นมาว่ามันมีเหตุมีผลไหม ความคิดที่เราคิดขึ้นมามันมีข้อเท็จจริงไหม มันหลอกลวงเราหรือเปล่า ถ้าปัญญาที่มันดีกว่า มันจะเห็นว่าความคิดที่เราคิดมาโดยสัญชาตญาณ โดยความหลง มันไม่มีเหตุมีผลเลย พอเราใช้ความคิดที่เป็นปัญญาเข้าไปพิจารณามันน่ะ เออ! มันปล่อยหมดๆ มันปล่อยมันก็หยุดความคิดไง หยุดคิด แต่จะหยุดคิดก็ต้องใช้ความคิด เห็นไหม เอาความคิดหยุดความคิด ถ้าทําได้จริง

แล้วทําได้มา ทํามา เขาทํามาเขาบอกว่า แต่เรื่องอาการของจิต เขาไม่เคยเข้าใจ แต่พอเขามาเห็น เขาเริ่มเข้าใจ

เราก็บอกว่า ถ้าเขาจับได้ ถ้าเขาจับความคิดได้ เขาเห็นตัวตนของมัน ถ้าจับได้แล้ว อารมณ์นะ มันจะสะเทือนหัวใจมาก มันสะเทือนมาก เพราะหลวงตาเวลาท่านหากิเลส ท่านบอกว่า กูหามึงมานาน กูค้นคว้ามึงมานานไม่เคยเจอเลย เพิ่งมาเจอวันนี้หรือ

หลวงตาเวลาท่านพูดกับตัวเองนะ เวลาจะหากิเลส ตามหามันมาตลอด กิเลสเราเรียนมาจนเป็นมหา รู้ว่ากิเลสเป็นของที่ไม่ดี แล้วก็พยายามจะตามหามันๆ มานี่ ตามหามันมานาน ไม่รู้จักตัวมัน รู้จักแต่ชื่อเพราะเราเรียนมา ไม่เคยรู้จักตัวมันเป็นอย่างไร แต่พอไปเจอมัน เจอมันในวันนี้นะ เจออย่างนี้หรือ เจออย่างนี้หรือ โอ้โฮ! มันสะเทือนใจมาก

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราจับอาการได้ จิตเห็นอาการของจิต ก็เห็นสติปัฏฐาน ๔ แค่นี้แหละ การเห็นสติปัฏฐาน ๔ จริง เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม นี่เห็นสติปัฏฐาน ๔ แล้วจับสติปัฏฐาน ๔ ได้จริง นี่เริ่มต้นของวิปัสสนา

เวลาว่า “แนวทางสติปัฏฐาน ๔ ปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔”

มันเลื่อนลอย มันเป็นการศึกษา เวลาไปปฏิบัติก็ไปกดทับไว้ รู้เท่าหมด รู้เท่าหมด จิตมันไม่มีการกระทํา จิตมันจะไปเห็นใครได้อย่างไร ตัวมันไม่เป็นอิสระ ก็เราไปกดทับไว้ เรารู้เท่ารู้ทัน รู้เท่าทันจิต จิตมันก็เลยไม่เป็นอิสระ เพราะมันโดนกดทับไว้ เหมือนสตัฟฟ์มันไว้ แต่พูดธรรมะนะ ธรรมะแจ้วๆๆ ไปเลย เพราะคิดว่าธรรมะอยู่แค่นี้ คิดว่าสิ่งที่ปล่อยวางมานั้นคือความว่าง นั้นคือนิพพาน คือผลของการปฏิบัติ แต่ถ้าในการปฏิบัติจริงเขาว่านี่มิจฉา เพราะมันกดทับ มันไม่ใช่เป็นความจริง แต่เขาบอกเรามาทําสมถะกัน เขาบอกว่าสมถะมันเป็นสมถะ ไม่มีประโยชน์

สมถะคือความอิสระของจิต จิตเป็นสมาธิ จิตเป็นสมาธิคือมันปล่อยอิสระ ปล่อยวางจากสมุทัย วางจากความเห็นแก่ตัว วางจากความเป็นตัวตนของตัว แล้วมันเป็นอิสระ พอเป็นอิสระ มันเป็นสัมมาสมาธิ

พอสัมมาสมาธิ แล้วเราหัดชํานาญเข้าๆ พอจิตมันสงบ จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นกาย จิตเห็นเวทนา จิตเห็นจิต จิตเห็นธรรม แล้วมันจะเห็นสิ่งใดก็ได้ เอาเป็นปัจจุบัน สิ่งที่เห็นไปแล้ววางไว้ ต้องให้เกิดปัจจุบันตลอด ปัจจุบันตลอด

ถ้าเราเคยเห็นแล้วบอกว่าเราเคยเห็นแนวทางนี้ มันจะต้องเป็นแนวทางนี้ตลอดไป...ไม่ใช่

เราเห็นแนวทางไหนก็แล้วแต่ เราก็ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ จิตสงบเข้ามา แล้วมันออกคว้าอะไร จิตมันออกคว้าอะไร จิตมันออกจับอะไร ก็จิตเห็นอาการอะไร จิตเห็นอาการของจิต เห็นอะไร จิตเห็นอะไรก็พิจารณาตรงนั้น จิตเห็นอะไรก็พิจารณาในเดี๋ยวนั้น

แล้วถ้าพิจารณาไปแล้ว ถ้าจิตมันมีกําลัง มันจะประหัตประหารกัน มันจะปล่อย ขาดๆๆ คําว่า “ขาด” นี่ชั่วคราวนะ คือปล่อยๆๆ แล้วเดี๋ยวพอมันปล่อยแล้วก็สงบ สงบแล้ว เดี๋ยวพอมันคลายออกมาก็คิดอีก ก็พิจารณาต่อเนื่องไป ทําซํ้าทําซาก

ทําซํ้าทําซากเหมือนเขาบอกว่าที่เขาทํามาซํ้าๆ ซากๆ “สิ่งที่นิ่งนี้มันลึกซึ้งขึ้นมามันเป็นจํานวนครั้งที่ปล่อย”

ทําแบบนี้ซํ้าไปซํ้ามา เห็นไหม ทําซํ้าทําซาก ทําซํ้าๆ ซากๆ ทําซํ้าๆ ซากๆ คือประสบการณ์ ประสบการณ์ทําซํ้าๆๆ เพื่อประสบการณ์ของจิต จนจิตมีความชํานาญ จิตมีความชํานาญ กิเลสมันก็เบาบางลงๆ เพราะปัญญามันก้าวเดิน

ปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญา มันเป็นธรรมจักร มันเป็นมรรคที่มันก้าวเดิน พอมรรคก้าวเดิน มีกําลังขึ้นมา ธรรมะมีความเจริญงอกงามขึ้นมา กิเลสมันต้องโดนประหัตประหารยุบยอบตัวลง ยุบยอบตัวลงมันก็สู้มาตลอด แต่สู้มาด้วยกําลังของมัน แต่เราใช้มรรคของเรากล้าหาญขึ้น พัฒนามากขึ้น จนถึงที่สุด ทําถึงที่สุด ถ้าต่อเนื่องๆ ไป เวลามันถึงที่สุดนะ เวลาถ้ากิเลสมันขาด มันจะประกาศกลางหัวใจเลย เห็นไหม

แต่ให้ทําบ่อยครั้งเข้า ให้ทําบ่อยๆ แล้วอย่าคาดหมาย เวลาล้มลุกคลุกคลาน เขาเขียนมา เขาเคยเขียนมาน้อยใจนะ หลวงพ่อนี่ด่าเอาๆ แต่เวลามันภาวนาได้ มันก็เป็นได้นะ แล้วอย่าเพิ่งไว้ใจ อย่าไว้ใจสิ่งใดทั้งสิ้น กาลามสูตร ไม่เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ไม่เชื่อแม้สิ่งที่อยู่ตรงหน้าเรา แล้วเราพยายามปฏิบัติบ่อยครั้งเข้าๆ เวลามันเป็นจริงนะ มันจะกังวานหัวใจเลย ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เอวัง

อย่าไปแบกโลก
ถ้ามันไปแบกโลกไง แบกโลก
มันไม่เป็นจริงอย่างที่เราคิดหมดหรอก
แต่ถ้าเรามีธรรมะในหัวใจของเรา เราเข้าใจ ธรรมโอสถ
มันมีศีล มีสมาธิ มันมีปัญญาขึ้นมา
แล้วมันสังเวช มันวางไว้ วางไว้ วางโลกไว้

๒

ไม่แบกโลก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๙ เมษายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ยิ่งรู้ยิ่งทุกข์”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ตอนนี้ผมอายุ ๔๐ ปีแล้วครับ ผมสนใจศึกษาและปฏิบัติธรรมมานานแล้วตั้งแต่ตอนเป็นวัยรุ่น ปัจจุบันนี้ผมปฏิบัติด้วยการหมั่นเจริญมรณานุสติ และกําหนดรู้ทุกข์ในชีวิตประจําวันด้วยการระลึกรู้ไปที่ความไม่เที่ยงแท้ของรูปนามทั้งหลาย ทั้งที่เป็นสุขและเป็นทุกข์

ผลที่เกิดขึ้นตอนนี้ ผมเกิดความรู้สึกเบื่อหน่ายทางโลก เบื่อชีวิตทางโลกอย่างมาก เพราะเห็นแล้วว่าไม่มีอะไรน่ายินดีเลย ทุกอย่างเดินไปหาความเสื่อมทั้งสิ้น ทั้งคนและสิ่งของ ยิ่งผูกพันยึดมั่นก็ยิ่งทุกข์หนักเมื่อต้องจากไป รู้สึกว่าสิ่งต่างๆ ในโลกเขานิยมมันมีสาระน้อย ไม่คุ้มกับที่ต้องใช้เวลาทั้งชีวิตเพื่อดิ้นรนไขว่คว้าให้ได้มา เกิดมาทั้งทีดิ้นรนไขว่คว้าเหมือนๆ กันหมด รู้ทั้งรู้ว่าจะลงเอยอย่างไร ตัวอย่างก็มีให้ดูมากมาย แต่ก็ต้องดิ้นรนไขว่คว้า ไม่เพื่อตนเองก็เพื่อครอบครัว เป็นทุกข์มากครับที่ต้องดิ้นรนเพื่อสิ่งที่เราไม่ได้ต้องการ มันเหมือนคนหมดไฟครับหลวงพ่อ ผมอยากจะปลีกวิเวกหรือออกบวชไปเลย แต่ก็ทําไม่ได้สักอย่างเพราะมีครอบครัวแล้ว ผมรู้สึกเป็นทุกข์มากๆ อยากจะขอหลวงพ่อโปรดเมตตาช่วยแนะนําผมด้วยว่าผมควรจะคิดและทําอย่างไรดี

ตอบ : เห็นไหม คิดได้ต่อเมื่อสายไปเสียแล้ว เพราะว่าทางโลกเขาพูดกันอย่างนี้ คนในอยากออก คนนอกอยากเข้า คนในก็อยากออก คนมีครอบครัวแล้วก็เบื่อหน่าย ไอ้คนนอกมันอยากเข้านะ คนนอกนี่สงสัย ยังไม่รู้จัก คนในอยากออก คนนอกอยากเข้า แต่พอเข้าไปแล้วก็เป็นอย่างนี้ ความทุกข์เป็นแบบนี้

แต่ตอนนี้กรณีนี้มันเป็นกรณีคู่เวรคู่กรรม คู่สร้างคู่สม คู่ทุกข์คู่ยาก มันมีของมันมา ถ้ามีของมันมานะ มันมีของมันมา ถึงเวลาแล้วมันก็ต้องเป็นไปตามเวรตามกรรม เว้นไว้แต่ของเราถือพรหมจรรย์

เวลาถือพรหมจรรย์นะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมใหม่ๆ มีคนมาติฉินนินทาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากเลย บอกว่า ถ้าคนถือศีล ๕ โลกนี้ก็จะไม่มีคนเกิดเลยสิ แล้วถือพรหมจรรย์ใหญ่เลย วันหลังมนุษย์จะไม่มีในโลกนี้เลย

โอ้โฮ! ถ้าเราฟังเราก็เชื่อเนาะ เพราะถือศีล ๕ แล้ว เราถือพรหมจรรย์แล้ว เราไม่มีครอบครัวกัน แล้วมนุษย์มันจะเกิดที่ไหน มนุษย์มันต้องไม่มีสิ นี่พูดถึงทางความคิดของโลกเขา แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านรู้แจ้งโลก มันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นไปไม่ได้ว่าคนถือศีล ๕ หรือคนไม่มีครอบครัวแล้วมันจะทรงความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้ตลอดไป เพราะอะไร เพราะคนยังไม่เคยปฏิบัติยังไม่รู้จักไอ้เรื่องกามราคะ เรื่องกามราคะปฏิฆะ ไอ้ความผูกพันของใจนี่

อย่างอื่นเจ็บไข้ได้ป่วย ไปหาหมอ หมอก็รักษาให้หายได้ เวลาโรคกิเลสในใจไม่มีใครรักษาให้ได้เลย เวลาประพฤติปฏิบัติเอาจริงเอาจังขนาดไหนก็ยังสู้มันไม่ได้ แล้วสู้ไม่ได้แล้วจะเอาอะไรไปปะทะกับมันล่ะ

แล้วบอกว่าเวลาคนมาถือศีล ๕ คนถือพรหมจรรย์แล้ว แล้วอย่างนี้โลกนี้ก็ว่างจากมนุษย์เลย

ในพระไตรปิฎก ประเด็นนี้เขามาติเตียนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเยอะมาก ถ้าเป็นพวกเรา เราก็ใบ้เลยนะ พอเขาติเตียน ใบ้เลย เพราะอะไร เพราะรูปแบบเป็นอย่างนั้น แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านรู้ว่าคนทําอย่างนั้นได้ยาก เพราะคนที่จะทําอย่างนั้นได้ต้องมีอํานาจวาสนาบารมี คนที่สร้างบุญญาธิการมาถึงจะทําขนาดนั้นได้ เพราะเวลาอย่างเช่นครูบาอาจารย์ของเรา เวลาตั้งสัจจะว่าเราจะนั่งตลอดรุ่ง นั่งตลอดรุ่งเป็นสัจจะเราตั้งขึ้นมา แล้วเราทําได้ไหม ทุกคนอยากทํางานความดี ทุกคนมีเป้าหมายอยากจะพ้นจากทุกข์ แล้วเราไปทําจริงๆ ทําไหวไหม

มีพระนะ พระเพื่อนเราเล่าให้ฟัง บอกว่าเวลาหลวงตาท่านชื่นชมว่าคนที่มีความเข้มแข็ง คนที่ประพฤติปฏิบัติ ไอ้พระเราก็อยากจะเข้มแข็งให้หลวงตาได้ชม มันก็ไปนั่งในกุฏินะ แล้วก็บอกวานให้พระเอาเชือกผูกที ผูกกับเสากุฏิไว้เลย ไอ้พระก็ผูกเต็มที่เลยนะ ผูกแบบว่าสุดความสามารถเลย แล้วก็กลับไปกุฏิ ไปนั่งภาวนาอยู่นะ เอ๊! เพื่อนเราจะทุกข์ขนาดไหนเนาะ ตี ๒ ตี ๓ ลองแอบไปดูซิเพื่อนจะทนได้หรือทนไม่ได้ ไปถึงมันนั่งสูบบุหรี่อยู่น่ะ เพื่อนก็งงเลย บอกเฮ้ย! มัดไว้ขนาดนั้นทําไมออกได้ล่ะ

เวลาคนที่มันจะออกแล้วมันพูดอย่างนี้ คําพูดของคนที่เวลาจะใกล้ตายไง คนเรามันจะใกล้ตาย คนเรามันทุกข์ทรมาน มันต้องมีปัญญาหาทางดิ้นรนออกจนได้ พูดอย่างนี้เลยนะ

แล้วมาคิดดูสิ เรามาคิดดูว่าเวลาหลวงตาท่านตั้งสัจจะ ไม่มีอะไรผูกมัดเลย มันเป็นความเจตนาตัวเดียว มีเจตนา มีความมั่นคง แล้วนั่งสมาธิไป เห็นไหม เวลาเวทนามันเกิด ท่านพูดเลยนะ เพราะท่านเปรียบเทียบ คนที่มันเป็นแล้วมันถึงเปรียบเทียบได้ไง บอกว่า เหมือนเรานั่งอยู่นะ แล้วมันมีคนเอาฟืนมาทับถมใส่ตัวเรา แล้วจุดไฟเผาตัวเรา เวลาเวทนา พ่อปู่ย่าเวทนามันมา มันขนาดนั้นน่ะ แต่ทําไมท่านมีสัจจะ ท่านทนของท่านได้ล่ะ ท่านทนของท่านได้ แล้วไม่ใช่ทนเฉยๆ ทนด้วยขันติ ทนโดยเอาความกดทับไว้ ท่านทนของท่านแล้วท่านใช้สติปัญญาของท่านแยกแยะ

มันทนอยู่เฉยๆ มันทนอยู่ไม่ไหวหรอก มันต้องมีสมาธิ มันต้องมีหลัก แล้วมันพิจารณาแยกแยะให้เวทนาสักแต่ว่าเวทนา แล้วพอพิจารณาเวทนาจนมันปล่อยวางเวทนาได้ มันถึงจะข้ามพ้นเวทนาไปได้

เพราะว่าคนที่มีเจตนา มีเจตนามีความตั้งมั่น ไม่มีเชือก ไม่มีวัตถุสิ่งใดมาผูกมัดเลย แต่ท่านมีเจตนาของท่าน ท่านทําของท่านได้

ไอ้ของเราเห็นท่านทํา ปรารถนาอยากจะทําบ้างนะ แต่จิตใจเราอ่อนแอ เรากลัวตัวเราเอง เรากลัวเราทนไม่ไหวใช่ไหม ให้หมู่คณะผูกไว้นะ ผูกไว้เลย ผูกอย่างดีเลยว่าแกะไม่ได้ แล้วเอ็งไป ข้าจะนั่งตลอดรุ่ง มาหาอีกที นั่งสบายเลย ทําไมมันออกได้ล่ะ เชือกหรือ โซ่หรือ สิ่งใดหรือ มัดไว้ไม่ได้ มัดไว้ไม่อยู่

นี่พูดถึงว่าคนที่เจตนาที่ดี คนที่ทําที่ดี แต่ถ้าเวลาคนที่สู้ไม่ได้ แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรม “ถ้าอย่างนี้ต่อไปก็ไม่มีมนุษย์ในโลกนี้เลยสิ ออกบวชหมดเลย เป็นพระอรหันต์หมดเลย ในโลกนี้จะไม่มีมนุษย์เลย” นี่เขาติเตียนในพระไตรปิฎก

เราอ่านครั้งแรกเราก็เห็นจริงกับเขานะ เพราะว่ายังโง่อยู่ไง เวลายังโง่ เห็นจริงกับเขาเลยนะ เออ! ถ้าคนมันถือศีล ๕ ถ้าคนเขาถือศีล ๘ ถ้าคนถือศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ เออ! มันก็ไม่มีมนุษย์จริงๆ น่ะสิ แต่มันเป็นไปได้ไหม ถ้ายังโง่อยู่ก็เออ! ใช่

แต่พอฉลาดขึ้นมานะ มันเป็นไปไม่ได้หรอก มันเป็นไปไม่ได้ พระบวชแล้วยังสึกเลย พระบวชมา ๒๐-๓๐ พรรษา สึก สึกทั้งนั้นน่ะ ยังอยู่ไม่ได้เลย มันอยู่ไม่ได้เพราะเขาควบคุมกิเลสเขาไม่ได้ ถ้าควบคุมกิเลสแล้ว เวลามันเป็นไปตามเวรตามกรรม แต่เวลาเราไม่มีสติปัญญาจะต่อสู้ไง

นี่พูดถึงว่าเวลาความเห็นทางวิทยาศาสตร์ ความเห็นทางวิทยาศาสตร์เห็นเป็นวัตถุไง แต่ถ้าความเห็นทางธรรม คนเรามีเวรมีกรรมมา เจตนาเดี๋ยวสูงเดี๋ยวตํ่า คนเรานะ ตั้งใจดีมา แต่เวลามันผิดพลาด มันผิดพลาดไป เวลากรรมบังตานะ เวลากรรมบังตา มันบังตาอย่างไร

เวลาพระอานนท์ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาจะรื้อสัตว์ขนสัตว์ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านทําได้ทั้งนั้นน่ะ แล้วถึงเวลาพยายามทําอุบายให้พระอานนท์เข้าใจว่า ถ้ามีคนอาราธนาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านสามารถอยู่อีกกัปหนึ่งหรืออยู่อีกเท่าไรก็ได้ เพราะท่านมีอิทธิบาท ๔ ผู้ที่มีอิทธิบาท ๔ จะอยู่กี่กัปๆ ก็ได้ จะอยู่เท่าไรก็ได้

ทีนี้พยายามทําอุบายให้พระอานนท์รู้ถึง ๑๕ ครั้งนะ ถึงครั้งที่ ๑๖ บอกพระอานนท์แล้วพระอานนท์ก็ยังมารดลใจ กรรมบังตา พระพุทธเจ้าก็บอก อืม! มันคงจะหมดโอกาสแล้วแหละ ถึงได้ปลงอายุสังขารไง มารดลใจวันมาฆบูชา มารดลใจ มารดลใจก็มาสนทนากับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นบุคลาธิษฐาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงปลงอายุสังขาร โลกธาตุนี้ไหวหมดเลย

พอโลกธาตุไหว พระอานนท์เห็นแล้วว่ามันแปลกประหลาด ก็เข้าไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะมันเชื่อมั่นกันมาตั้งแต่ต้น “สิ่งที่ไม่เคยมีไม่เคยเป็นได้เป็นแล้วพระเจ้าค่ะ สิ่งนี้มันคืออะไรพระเจ้าค่ะ”

“อานนท์ มันเป็นอย่างนี้เองแหละ มันเป็นตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลงอายุสังขาร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน โลกธาตุจะหวั่นไหว”

พระอานนท์นี่เศร้าเลยนะ รู้เลยว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปลงอายุสังขารแล้ว ตั้งแต่นั้นมา โอ๋ย! ทีนี้ครํ่าครวญเลย อาราธนาแล้วอาราธนาอีก แต่ก่อนหน้านั้นทําเป็นอุบายถึง ๑๖ ครั้ง ทําไมพระอานนท์คิดไม่ได้ แต่พอท่านปลงอายุสังขารไปแล้ว เวลามันสะเทือนใจแล้ว ทําไมครํ่าครวญเรียกร้องล่ะ ใจคนทั้งนั้นน่ะ ก็ใจพระอานนท์นั่นล่ะ

ทําอุบายถึง ๑๖ ครั้งให้พระอานนท์รู้นะ ๑๕ ครั้งที่แล้ว ถ้าพระอานนท์ ท่านพูดเลย “อานนท์ ถ้าเธออาราธนาเราครั้งแรก เราจะปฏิเสธ แล้วถ้าเธออาราธนาครั้งที่ ๒ เราก็จะปฏิเสธ ถ้าเธออาราธนาครั้งที่ ๓ เราจะยอมรับการอาราธนาของเธอเพื่ออยู่อีกกัปหนึ่ง เพื่ออยู่รื้อสัตว์ขนสัตว์ แต่เธอไม่อาราธนาเราเลย เราบอกเธอถึง ๑๖ หน เธอไม่อาราธนาเราเลย แต่พอเราปลงอายุสังขารแล้วมาครํ่าครวญหาอะไร มาครํ่าครวญหาอะไร”

เวลาว่าหมดเวรหมดกรรม เวลากรรมมันบังตาๆ “กรรมบังตาเป็นอย่างไรหลวงพ่อ” จะถามอีกนะ “หลวงพ่อ กรรมบังตามันเป็นอย่างไร”

ก็บังตาแบบนี้ไง บังตาแบบเซ่อๆ นี่กรรมบังตา แต่พอรู้แจ้งขึ้นมา พอจะมาอาราธนา จนครํ่าครวญนะ เสียใจมากเพราะเป็นพระโสดาบัน แต่ก็ด้วยบุญของพระอานนท์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “อานนท์ เธอไม่ต้องครํ่าครวญไปเลย เธอได้ทําคุณงามความดีไว้มาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแต่อนาคต ถ้าจะมีผู้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าข้างหน้า ก็จะไม่มีใครอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้มากกว่าพระอานนท์ไป จะทําได้อย่างมากก็เท่าพระอานนท์ ไม่มีใครสามารถจะทํามากกว่าพระอานนท์ไปได้ เธอได้สร้างคุณงามความดีไว้มาก เราปรินิพานไปแล้ว ๓ เดือนจะมีการสังคายนา ในวันนั้น เธอจะได้เป็นพระอรหันต์ในวันนั้น”

แต่ตอนพระอานนท์ครํ่าครวญ เพราะเป็นพระโสดาบันอยู่ ก็อยากจะเป็นพระอรหันต์ไง อยากจะสิ้นกิเลสไง อยากจะมีคนชี้นําประพฤติปฏิบัติให้สิ้นกิเลสไง แล้วก็เป็นพระโสดาบันมา ๒๐-๓๐ ปี อยู่กับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาตลอด ก็รู้ว่าตัวเองไปไม่ได้

แล้วมันมีในพระไตรปิฎกเยอะนะ เวลาพระอานนท์ถึงเวร ถึงเวรจะต้องไป เพราะว่าภิกษุณีจําพรรษาที่ไหนต้องมีพระ จําพรรษาอยู่กับพระ แล้วจําพรรษาอยู่กับพระ ๑๕ คํ่าต้องมีพระเข้าไปเทศน์สอนภิกษุณีตลอด

แล้วเวลาถึงคราวถึงเวรของพระอานนท์ต้องเข้าไปเทศน์ภิกษุณี พระอานนท์ไม่กล้าไป พระอานนท์เป็นพระโสดาบัน เพราะพระอานนท์เป็นผู้ที่ฉลาดไง รู้ว่าภิกษุณีที่เป็นพระอรหันต์เยอะแยะ ภิกษุณีที่เก่ง ภิกษุณีเป็นพระอรหันต์ แล้วพระโสดาบันไปมันก็ไปปล่อยไก่ใช่ไหม

พระอานนท์ฉลาดมาก อยู่ในสุตตันตปิฎก พระอานนท์ก็จะไปอาราธนาพระกัสสปะ คือพระอานนท์จะไปอาราธนา อาราธนาพระอรหันต์ที่มีฤทธิ์เข้าไปไง มีฤทธิ์เข้าไปเทศน์แทน ตัวเองรู้ไง

แต่ถ้าอย่างเป็นเรานะ ถึงเวรไปเทศน์ภิกษุณีนะ โอ้โฮ! รีบๆ ไปเลย ฉันจะมาเทศน์ภิกษุณี ฉันเข้าเวร ภิกษุณีต้องฟังฉัน

มันก็มีอีกแหละ มีพระองค์หนึ่งเป็นพระอรหันต์ แต่ท่านเป็นเจโตวิมุตติ ท่านพิจารณากายไง แล้วไปเทศน์ภิกษุณีบ่อยครั้งเข้าๆ อยู่ในสุตตันตปิฎก แต่เราจําชื่อไม่ได้ เวลาพระองค์นี้เข้ามาเทศน์ ภิกษุณีเบื่อมาก เวลาพระองค์นี้มาเทศน์ “พิจารณากาย พิจารณากาย กําหนดกาย ดูกาย” ภิกษุณีฟังทุกวันเลย เบื่อมาก

ทีนี้ท่านเป็นพระอรหันต์นะ แล้วท่านมีฤทธิ์ด้วย พอวันนั้นถึงเวรท่านเข้าไปเทศน์ เห็นภิกษุณีนั่งกันหน้าเมื่อยหมดเลย พอเข้าไปนั่งปั๊บ กําหนดเข้าอภิญญา เข้าเตโช เหาะขึ้นไปบนอากาศ แล้วลงมานั่ง เหาะขึ้นไปบนอากาศ แล้วลงมานั่ง

ภิกษุณีตาพองเลย คราวนี้ก็พิจารณากายอย่างเก่านั่นแหละ เพราะว่าเจโตวิมุตติท่านเทศน์อย่างนั้น เวลาเหาะเลยนะ เพราะท่านพูด พูดโดยสัจจะ แต่พวกเราปัญญาเข้าไม่ถึงไง พอเข้าไม่ถึง มาถึงก็ “กําหนดทําความสงบของใจ กําหนดทําความสงบของใจแล้วก็พิจารณากาย แยกกาย กายในกาย” มาอบรมบ่อยจนภิกษุณีจําได้เลยว่าพระองค์นี้จะพูดเรื่องอะไร พอเข้าเวรมาเห็นหน้าแล้ว อ้าว! มาอีกแล้ว หน้าเมื่อยเลย

ท่านรู้เพราะท่านเป็นพระอรหันต์ เหาะขึ้นไปบนอากาศนะ แล้วลงมา นั่งเสร็จแล้วเหาะขึ้นไปบนอากาศ แล้วลงมา เสร็จแล้วเทศน์

โอ้โฮ! คราวนี้ทําไมพระองค์นี้เทศน์เพราะน่าดูเลย ทําไมเทศน์ดี๊ดี โอ้โฮ! เทศน์นี้ซาบซึ้งมาก

จิตใจของคน เห็นไหม นี่พูดถึงเวลาผู้ที่ฉลาด อยู่ในสังคมนะ ในสังคมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอตทัคคะ พระอรหันต์ พระอนาคามี พระสกิทาคามี พระโสดาบันเต็มไปหมด แล้วเวลาเราไปแสดงออก ถ้าเราไม่มีวุฒิภาวะแสดงออกไปนี่เปิ่นมากเลย คนเขายิ่งรู้เขายิ่งเก็บไว้ในใจ

ฉะนั้น เวลาพระอานนท์ถึงเวลาจะเข้าเวร ไปนิมนต์พระกัสสปะ ไปนิมนต์พระองค์อื่นเข้าไป เพราะรู้อยู่ว่าภิกษุณีนี่พระอรหันต์เยอะแยะเลย แล้วเข้าไป ท่านมองทะลุหัวใจเลย แต่มันเป็นธรรมวินัย มันเป็นธรรมวินัยที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบังคับไว้ว่าภิกษุณีจะจําพรรษาต้องจําพรรษาอยู่กับภิกษุสงฆ์ด้วย แล้วทุก ๑๕ คํ่าต้องมีพระเข้าไปอบรมภิกษุณี ภิกษุณีบวชแม้แต่ ๑๐๐ พรรษาจะต้องกราบไหว้พระแม้แต่บวชในวันนั้น ให้ภิกษุณีอยู่ในการปกครองของคณะสงฆ์ ให้อยู่ในสงฆ์ นี่พูดถึงผู้ที่ฉลาดไง ถ้าเขาฉลาดอย่างนั้นมันก็เป็นประโยชน์

นี่เรายกขึ้นมามากเลย เพื่อจะย้อนกลับคําถามไง คําถามว่า ผมปฏิบัติธรรมมาตั้งแต่วัยรุ่น ปฏิบัติธรรมไปแล้วมันรู้สึกเบื่อหน่ายกับโลกนี้มาก ปฏิบัติไปแล้วมีความทุกข์ความยาก

ทั้งๆ ที่ปฏิบัติธรรมเพื่อเป็นธรรมโอสถ เพื่อให้ธรรมนี้มาชโลมจิตใจของเราไง แต่ทําไมเราปฏิบัติไปแล้วทําไมมันทุกข์มันยากล่ะ เวลามันทุกข์มันยากเพราะอะไร เพราะมันแบกโลกไง

เขาปฏิบัติมา เขาให้วางน่ะ เขาปฏิบัติมา ดูสิ เวลาเขาศึกษามา จบปริญญาตรี ปริญญาโท ปริญญาเอก กูไม่เห็นมึงเอาตํารามาด้วยเลย อย่างมากมันก็เอาใบประกาศมาใบเดียว เรียนมาแล้วมันก็อยู่ในสมอง ความรู้อยู่ในหัวมันไปหนักหัวใครล่ะ ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอดไง แล้วศึกษามาๆ เราปฏิบัติมา ปฏิบัติมาเพื่อวางไว้

ถ้ามันวางไว้ เห็นไหม มันยิ่งเศร้าใจนะ มันยิ่งเศร้าใจมันยิ่งวาง พอวางไว้แล้ว มันเสียใจ มันสะเทือนใจแน่นอน มันสะเทือนใจว่า ถ้าเรามีโอกาส เราอยากจะประพฤติปฏิบัติให้มันลุล่วงไป เราปฏิบัติจะเป็นอย่างนั้น แต่นี้เราไปไม่ได้ เราไปไม่ได้เพราะเรามีความรับผิดชอบ

ความรับผิดชอบเป็นสิ่งที่ดีงาม ถ้าความรับผิดชอบ รับผิดชอบ ดูสิ เวลาคนในพระพุทธศาสนาเรา ผู้เฒ่าผู้แก่มาวัดมาวามาบวชพระกัน ดูสิ ผู้ที่รับราชการพอเกษียณแล้วเขาก็มาบวชพระ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน อายุ ๔๐ แล้ว มีครอบครัวด้วย มีลูกด้วย ส่งให้มันเรียนให้จบ จบแล้วมาบวช ไปบวชตอนนั้นก็ได้ถ้าอยากจะบวช แต่ถ้าไม่ได้บวช เราก็อยู่ได้ไง

เราจะบอกว่า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นธรรมโอสถ มันเป็นยา มันเป็นการรักษาโรค มันไม่เป็นการเพิ่มโรค แต่เราใช้ไม่เป็น เห็นไหม ผลข้างเคียงไง เวลาเราปฏิบัติเรารู้สึกเบื่อหน่าย เบื่อหน่ายไปหมดเลย เบื่อหน่ายไปแล้วอย่างนี้ให้วางไว้เลย แล้วมาบวชพระ พอมาบวชพระนะ “เอ๊! ที่บ้านเขาจะทําอย่างไรก็ไม่รู้เนาะ สงสัยเขาเอาตัวไม่รอด เอ๊! ลูกมันคงจะกวนแม่มันน่าดูล่ะ”

มันเหมือนหลวงตา หลวงตาที่ถํ้าสาริกาไง หลวงปู่มั่นกําหนดจิตไปดูทีไรนะ โอ๋ย! คิดถึงแต่บ้าน จนหลวงปู่มั่นท่านจะไปเตือนนะ เช้าขึ้นมาก็ไปหาหลวงตา “หลวงตา แหม! แต่งงานใหม่กับแม่บ้านคนเก่าเมื่อคืนตั้งหลายรอบเนาะ” จนเขาตกใจ เพราะเขาคิดของเขาอยู่คนเดียว วิตกวิจารณ์อยู่คนเดียว เช้าขึ้นมา เก็บของ หนีไปเลย

หลวงปู่มั่นท่านสะเทือนใจมาก สะเทือนใจว่า คําพูดจะพูดเพื่อประโยชน์ พูดเพื่อประโยชน์ให้เขาได้สติ เขามีสติปั๊บ สติมันจะยับยั้งความคิดนั้น ถ้ายับยั้งความคิดนั้นเพื่อประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เขาอาจจะมีคุณธรรมขึ้นมา แต่เราไปพูดเพื่อเป็นประโยชน์ให้เขาได้สติ แต่เขากลับอายความคิดของเขาเอง

เขาอายว่าความคิดของเขา เขาคิดว่าเขาไปแต่งงานกับแม่บ้านคนเก่าที่บ้าน เขาคิดว่าเป็นความลับ ไม่มีใครรู้ แล้วเวลาหลวงปู่มั่นรู้ความคิดเขาหมดเลย เขาอยู่ไม่ได้ เขาเก็บของหนีไปเลย เห็นไหม ทั้งๆ ที่หลวงปู่มั่นท่านบอกท่านจะทําเพื่อประโยชน์นะน่ะ ท่านทําเพื่อหลวงตาองค์นั้น เพื่อให้หลวงตาองค์นั้นมีสติปัญญา ให้หลวงตาองค์นั้นเป็นประโยชน์ แต่คําพูดที่จะเป็นประโยชน์ คนที่ฟังไม่ได้ประโยชน์ มันเอาไปเป็นโทษ เก็บข้าวเก็บของหนีไปเลย

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเรามาบวชนะ ถ้าบวช เราเห็นว่าเป็นโทษเป็นภัย สิ่งทุกอย่างไม่ดีหมดเลย แต่ถ้าเรายังหักห้ามใจเราไม่ได้ เรามาบวชเป็นพระ ไอ้ความคิดอย่างนี้มันก็จะมาเผาเราในเพศของพระน่ะ

แต่นี่เรายังไม่ใช่เพศของพระ เราประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ถ้ามันเบื่อหน่ายมาก มันเบื่อหน่ายมากนะ มันเบื่อหน่ายทางโลก เบื่อหน่ายในชีวิต สิ่งที่เราชีวิตทั้งชีวิตมีแต่ดิ้นรนขวนขวายได้มาสิ่งที่มันรู้ๆ อยู่ เขาว่าได้มาสิ่งที่รู้ๆ อยู่ว่ามันจะลงเอยอย่างใด แต่ก็ต้องแสวงหา มันแสวงหาเพื่ออะไรล่ะ แสวงหามาเพื่อเป็นปัจจัยเครื่องอาศัยดํารงชีวิตไง หน้าที่ของโลกไง งานของโลกไง

แต่ถ้าเวลาเราปฏิบัติใช่ไหม เรามีสติใช่ไหม เรามีปัญญาใช่ไหม เวลาเกิดภาวนามยปัญญาใช่ไหม เวลามันเกิดคุณธรรมขึ้นมา เห็นไหม ที่ว่ามนุษย์ต่างจากสัตว์เพราะว่ามนุษย์มีศีลธรรม แต่ของเรามนุษย์ มนุษย์ที่มีคุณธรรมในหัวใจ

ถ้ามนุษย์มีคุณธรรมในหัวใจ บวชพระขึ้นมาแล้วศีล ๒๒๗ เท่ากัน แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านเคารพ เคารพที่ไหน เคารพคุณธรรมในหัวใจไง ถ้าคนไหนมีคุณธรรมในหัวใจ เขาเคารพกันตรงนั้น ถ้าเคารพกันตรงนั้นเพราะอะไร เพราะเวลามันต่อสู้มา การต่อสู้นะ คนที่ยังไม่ประพฤติปฏิบัติมันก็คิดว่าตัวเองทําได้ๆ เวลาคนประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้ว โอ้โฮ! มันแก่นของกิเลสเวลาจะสู้กับมันน่ะ

แต่นี้เวลาผู้ที่คําถาม เห็นไหม ยิ่งรู้ยิ่งทุกข์

เขารู้ไว้ รู้ไว้ปล่อยวางไง รู้แล้ววางมัน รู้แล้ววางไว้ อย่าไปแบก เพราะยิ่งรู้ยิ่งไปแบก เราไปเพิ่มความทุกข์ให้ตัวเราเองไง

เราปฏิบัติ เราศึกษามา ศึกษามาเพื่อความรู้ ความรู้เขาใช้เพื่อประโยชน์กับชีวิตวิชาชีพ ถ้าวิชาชีพเพื่อดํารงชีวิต แล้ววิชาชีพที่มีคุณธรรมด้วย เพื่อองค์กรนั้น เพื่อหมู่คณะนั้น เพื่อประเทศชาติ เพื่อครอบครัว เพื่อชาติตระกูล นี่ถ้ามันมีคุณธรรมไง ถ้าวิชาชีพอันนั้นถ้ามันมีกิเลส เดือดร้อนกันไปหมด

แต่เวลาถ้าเรามาปฏิบัติ ถ้ามันเป็นความจริง มันเป็นความจริงอย่างนี้จริงๆ ถ้าเป็นความจริงนะ มันสังเวช ถ้ามันสังเวชนะ มันสังเวชก็เตือนตนไว้ เตือนตนไว้ เราเป็นคนที่ดี เราเป็นคนที่ดี ในครอบครัวเราก็ดูแลครอบครัวเราที่ดี มีลูกมีหลานเราก็สอนสิ่งที่ดี

ถ้าเราสอนนะ เราตั้งใจดีมากเลย สอนมันอย่างเต็มที่เลย แล้วถ้ามันเก๊ขึ้นมา มันผิดพลาดขึ้นมานะ เราก็เสียใจสองชั้นเลย หนึ่ง เราสอนแล้วเขาผิด เราก็ติตัวเราด้วย เราสอนคนไม่ดี อู๋ย! ไปใหญ่เลย

เราสอนเขาแล้ว เราบอกเขาแล้ว เราทุ่มเททุกอย่างเลย แต่ถ้าธาตุเขาก็เป็นอย่างนั้น เขามีความรู้อย่างนั้น เขาฝืนอยู่อย่างนั้น มันต้องอุเบกขาไง ดูธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ ธรรมะของผู้ปกครอง เห็นไหม เราขวนขวายเต็มที่ เราบอกเขาเต็มที่ ถึงที่สุดแล้วมันเป็นกรรมของสัตว์ สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม ถ้ากรรมของสัตว์มันให้ผลอย่างนั้น เราก็ต้องวางอุเบกขาไง เราต้องปลงวางได้ ถ้าเราปลงวางได้ นี่ธรรมของผู้บริหารไง ถ้าเราปลงวางไม่ได้ เราก็โทษเรา ผิดเพราะเราๆ โลกนี้ผิดเพราะเราคนเดียว คนอื่นดีหมดเลย เราผิดคนเดียว

มันต้องวางได้ แต่ไม่ใช่วางตั้งแต่ต้นไง เริ่มต้นเราเป็นคนไม่เอาไหนเลย แล้วบอกเราวางหมดแล้ว เราเป็นคนดี กูไม่รับผิดชอบอะไรเลย กูก็ไม่รับผิดชอบอะไรเหมือนกัน กูวางหมดเลย กูเป็นคนดี...อย่างนี้ก็ไม่ถูก เห็นไหม

กาลเทศะ ควรใช้ตอนไหน ควรใช้อย่างใด เราต้องใช้ให้ถูก ใช้ให้ถูกที่ ถูกที่ถูกเวลามันจะเหมาะสม ถ้าใช้ไม่ถูกที่ไม่ถูกเวลา น่าเกลียดทั้งนั้นน่ะ เห็นไหม เด็กๆ เด็กๆ มา โอ้โฮ! ไร้เดียงสานี่น่ารักมากนะ แต่ถ้าผู้ใหญ่ไร้เดียงสานี่ใช้ไม่ได้ ผู้ใหญ่ต้องมีการศึกษา ผู้ใหญ่ต้องมีวุฒิภาวะ ผู้ใหญ่ต้องมีมารยาท

เราเป็นผู้ใหญ่นะ แต่เด็กมันไร้เดียงสา มันเป็นธรรมชาติของเขา มันต้องใช้ให้ถูกที่ถูกเวลา มันดูดีไปหมด ถ้าใช้ไม่ถูกที่ไม่ถูกเวลา มันเสียหายอย่างนี้

นี่ก็เหมือนกัน เรามาปฏิบัติใช่ไหม ถูกต้องดีงาม เห็นด้วย แต่ปฏิบัติมา รู้เท่าแล้วให้วางไว้ไง วางไว้ อย่าเผาตัวเอง อย่าเผาหัวใจของตัวเอง ธรรมะนี้เขาไว้ดับไฟ เขาไม่ได้ไปเสริมไฟ ถ้าธรรมะเขาไว้ดับไฟ วางไว้ ไม่แบกโลก อย่าไปแบกโลก ถ้าไม่แบกโลกเลย ถ้าไม่มีธรรมะนะ ทุกข์กว่านี้ ถ้าไม่มีธรรมะนะ ทุกข์กว่านี้ ถ้ามันคิดได้ คิดได้กึ่งๆ

ถ้าเราไม่มีธรรมะ คิดไปประสาเรา คิดประสาเราก็เหมือนที่ว่าพระอานนท์ว่านั่นแหละ ถ้าคิดแบบโลกคิดแบบนั้น มันสุดโต่ง มันไม่มีพอดีหรอก

ถ้าคิดแบบธรรมนะ ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลามีเหตุการณ์เกิดขึ้นในคณะสงฆ์จะไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําไมมันเป็นเช่นนี้ ทําไมมันเป็นเช่นนี้ ทําไมพระองค์นี้เป็นอย่างนี้ อย่างเทวทัต ทําไมเทวทัตเป็นอย่างนี้

โอ๋ย! เธออย่าถามให้มากไปเลย เทวทัตเป็นมาตั้งแต่เดิม เป็นมาตั้งแต่นู่น ตั้งแต่ก่อนที่เราปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์อีก มันเป็นมาตั้งแต่นู่น แล้วเรื่องนี้ทําไมเป็นมาตั้งแต่นั่น มันเป็นมา

เวลามีเหตุการณ์เกิดขึ้นในคณะสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยู่กับพระจะไปถามเลย ทําไมมันเป็นอย่างนี้ล่ะ ทําไมพระองค์นี้ฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหนเดียวเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาล่ะ ดูสิ คนนี้คนทุคตะเข็ญใจ ชีวิตเขาเร่าร้อนนัก ทําไมมาปฏิบัติทีเดียวเป็นพระอรหันต์ล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย เมื่อชาตินั้นเขาทําอย่างนั้น เมื่อชาตินั้นเป็นอย่างนั้น

ไอ้เราก็บอกว่าภพชาติเป็นอย่างนั้น แล้วเวลาพวกสิบแปดมงกุฎมันก็อ้างภพอ้างชาติ ถ้าใครมานั่งอยู่ที่นี่มีฐานะนะ เมื่ออดีตชาติเราเป็นคู่เวรคู่กรรมกันนะ ถ้าขอทานมาบอกไม่รู้จัก ถ้าขอทานมานะ เฮ้ย! กูไม่รู้จักเอ็ง ขอทาน เอ็งไม่รู้จัก ไอ้นี่มันอ้างไป

เวลาเราเชื่อไง เราเชื่อสัจจะ เราเชื่ออนาคตังสญาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่มันเป็นโอกาส เป็นกรณีนั้น แต่กรณีที่เราจะอ้างอย่างนั้นตลอดไป เราอ้างไม่ได้ ถ้ามันเป็นปัจจุบัน มันเป็นปัจจุบันที่นี่

นี่เราพูดอย่างนี้ พูดอย่างนี้เพราะว่า ถ้ามีสติ ถ้าคําถามนี้เขามีสตินะ พอเขามีสติปั๊บ ความรู้สึกของเขามันจะเกิดความสังเวช พอมันเกิดความสังเวช มันจะเกิดธรรม เขาเรียกธรรมสังเวชไง

เวลาเราเห็นสิ่งใดนะ แล้วทําไมมันเศร้าหมอง มันสะเทือนหัวใจ นํ้าตาไหล มันทําให้เราเกิดสังเวช แล้วถ้าเรามีสติปัญญาต่อเนื่องไปนะ มันจะเกิดปีติ เกิดปีติก็เกิดนํ้าตาไหลพรากอีกนะ

เกิดปีติว่า เราเกิดมาเป็นมนุษย์คนหนึ่ง เกิดมาพบ พระพุทธศาสนา เราได้ศึกษารํ่าเรียนมา แล้วเราได้ประพฤติปฏิบัติมา จิตใจของเรามันได้สัมผัสไง มันได้สัมผัสนะ ความสงบของใจแล้วมันใคร่ครวญของมัน มันเกิดธรรมสังเวช เกิดปีติ เห็นไหม พอเกิดปีติ มันเป็นธรรมโอสถ มันเป็นปัจจัตตัง มันเป็นสันทิฏฐิโกกับใจดวงนั้น กับใจดวงที่ประพฤติปฏิบัติ ถ้าจากใจดวงที่ปฏิบัติ สิ่งนี้มันก็เป็นประโยชน์ไง

มันสถานะอย่างไร เพราะสถานะเราเป็นฆราวาส สถานะเรามีครอบครัว เราไม่ต้องรับผิดชอบ สถานะอย่างนี้ เราปฏิบัติอย่างนี้ ได้คุณสมบัติอย่างนี้ มันก็สมฐานะไง สมฐานะของเรา แล้วเราก็สร้างบุญญาธิการไป

เขาบอก “ผมอยากปลีกวิเวก ผมอยากออกบวชไปเลย แต่ผมทําไม่ได้สักอย่าง” นี่คําถาม เห็นไหม

เรามีความปรารถนาทั้งนั้นน่ะ เราอยากทํา เรามีเจตนาอยากทําสิ่งที่ดีๆ ทั้งหมดเลย แต่เพราะว่ากรรมของสัตว์ไง เราได้สิ่งนี้มา

มันมีเยอะนะ เวลาสมัยที่เราอยู่กับหลวงตา มันมีพวกลูกศิษย์บางคนไปหาท่าน แบบขอลาออกจากราชการ ท่านเห็นด้วย เออ! ใช่ แต่บางคนไปลากับท่าน ท่านไม่ให้ออกนะ ท่านบอกไม่สมควร แสดงว่าท่านรู้ว่าปฏิบัติไปแล้วมันจะไปทุกข์ข้างหน้า ท่านบอกว่าให้รับราชการไป แล้วปฏิบัติไปด้วย มันพออยู่ได้ มันไม่ใช่ว่าจะเหมือนกันหมด

แต่บางคนไปขอท่านนะ บอกว่าจะลาออกจากราชการแล้วมาปฏิบัติ ท่านบอก เออ! เอาเลย แต่บางคนท่านบอกไม่ได้ ไม่ควร ให้รับราชการไปอย่างนั้นน่ะ แล้วปฏิบัติไปด้วย เห็นไหม มันไม่เหมือนกันไง

นี่ก็เหมือนกัน เราคิดเราปรารถนาว่าเราอยากทําๆ แต่ในเมื่อเรามีภาระรับผิดชอบแล้ว ถ้ามีภาระรับผิดชอบแล้ว ถ้าเราเป็นสุภาพบุรุษ เราก็ทําหน้าที่การงานขวนขวายตรงนี้ ตั้งใจทําหน้าที่การงานของเราให้ดี แล้วส่งเสียให้เขาขึ้นฝั่งให้หมด มีหน้าที่การงานแล้ว เราชราภาพแล้ว เราทําทุกอย่าง เขามีทางไปหมดแล้ว แล้วตอนนั้นน่ะ ถ้าจะปฏิบัติจริงๆ เอาตอนนั้นเลย ตอนนี้ทํางานไปก่อน เรารับผิดชอบครอบครัวไปก่อน ทําสิ่งใดให้จบให้สิ้นไป

เราจะบอกว่า อย่าไปแบกโลก ถ้ามันไปแบกโลกไง แบกโลก มันไม่เป็นจริงอย่างที่เราคิดหมดหรอก แต่ถ้าเรามีธรรมะในหัวใจของเรา เราเข้าใจ ธรรมโอสถ มันมีศีล มีสมาธิ มันมีปัญญาขึ้นมา แล้วมันสังเวช มันวางไว้ วางไว้ วางโลกไว้ กลับมาดู กลับมาดูความมหัศจรรย์ของจิต กลับมาดูความมหัศจรรย์ของจิต จิตที่มีสติปัญญาไปแล้ว มันเห็นแล้วมันสังเวช มันวางได้

แล้วไปดูคนที่เขาไม่มีสติปัญญาแบบเราสิ เขาอาบเหงื่อต่างนํ้าเป็นทางโลกหมดเลย เขาจะเครียด เขาจะจริงจัง เขาไม่ทําเหมือนเรา

เราก็จริงจัง แต่เราจริงจัง เรามีหัวใจอีกชั้นหนึ่งที่บอกว่านี่เป็นหน้าที่ แต่จริงๆ แล้วเราอยากได้สัจธรรม เราอยากได้รสของธรรม เห็นไหม มันเป็นหน้าที่ มันแตกต่างกับที่ทําแบบหน้าเดียว ทําแบบโลก ทําแบบสุดโต่งหน้าเดียว

แต่ของเรา เราทําตามหน้าที่ แต่เรายังขยักหัวใจของเราไว้ว่ามันมีสติมีปัญญารู้เท่าทันการปฏิบัติ รู้เท่าทันสิ่งที่ดิ้นรนค้นคว้าแสวงหา ทั้งๆ ที่รู้ว่ามันเป็นสมมุติ ทั้งๆ ที่รู้ เพราะอะไร นี่เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เรามีสติปัญญา เราไม่ได้สุดโต่งแบบเขา

ถ้าสุดโต่งแบบโลกมันสุดโต่งไปเลย แล้วเขาบอกว่านี่เป็นคนขยัน เป็นคนดีงาม แต่เป็นคนสุดโต่งไปเลย นี่เรื่องโลกๆ

แต่ของเรา เราก็เป็นโลกอยู่ เราทําหน้าที่ของโลกของเราอยู่ แต่เรามีสติปัญญาของเรา เราก็ยับยั้งของเราเพื่อสติปัญญาของเรา วางไว้ อย่าไปแบกมัน อย่าให้ทุกข์จนเกินไป

เพราะเขาถามว่า “แล้วหลวงพ่อได้โปรดเมตตาช่วยแนะนําด้วย”

ช่วยแนะนํา นี่แนะนํา แนะนําให้เห็นว่า คนเราเกิดมาเป็นผลของวัฏฏะ เป็นผลของเวรของกรรม แต่เราเกิดมาแล้วเรายังมีศักยภาพ เรายังมีคนดี เรามีคนดี คนดีหมายความว่ามีสติมีปัญญา คนดีวัดกันตรงนี้ ปัญญาของคนมันให้ค่าว่ามนุษย์คนนั้นจะมีคุณสมบัติมากน้อยแค่ไหน

นี่เราเป็นชาวพุทธ แล้วเราประพฤติปฏิบัติ มันมีศีล สมาธิ ปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ในสมองเราบ้าง เราคิดได้ เราทําได้ เรามีสติปัญญาได้ เราจะพาชีวิตของเราไม่ให้เร่าร้อนจนเกินไป แล้วถ้ามันมีโอกาสจะปฏิบัติข้างหน้า

เราสาธุนะ ถ้าโอกาสข้างหน้าเราจะได้ปฏิบัติจริงๆ จังๆ ขึ้นมา ถ้าเราได้ส่งเสียทางครอบครัวได้จบสิ้นแล้ว ถ้าจะปฏิบัติตอนนั้น เอาตอนนั้นมาพูดกันตามความจริงดีกว่า แต่ตอนนี้เป็นหน้าที่ หน้าที่ต้องรับผิดชอบ รับผิดชอบของเรา ทําหน้าที่การงานของเรา แล้วก็ปฏิบัติไปอย่างนี้ แล้ววาง รู้แล้ววาง รู้แล้ววางให้ใจมันผ่องแผ้ว ให้ใจมันผ่องใส อย่าไปรู้แล้วเครียด อย่าไปแบก รู้แล้วทุกข์ยาก รู้แล้วกดดันตัวเอง ถ้ารู้แล้วกดดันตัวเองนี้เท่ากับแบกโลก

ถ้ารู้แล้ววางนี้เหนือโลก เรารู้แล้วเราวางไว้เพื่อดํารงชีวิตของเรา เพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

ถ้าค้นหาใจของเรา เราจะมีเป้าหมาย
อธิษฐานบารมี เป้าหมายในการประพฤติปฏิบัติ
เป้าหมายแก่การค้นหาหัวใจของเรา
เป้าหมายของการรื้อค้น เป้าหมายของการหาอริยสัจ
นี้เป็นลูกศิษย์ของกรรมฐาน

๓

มาดูใจ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๕ เมษายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การร่วมอนุโมทนาบุญกับผู้อื่น”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่ผมเคารพอย่างสูงครับ ผมขออนุญาตถามเรื่องการร่วมอนุโมทนากับผู้อื่นดังนี้ครับ

๑. ในการร่วมอนุโมทนาบุญกับผู้อื่นที่ตัวเขาได้ทําบุญทําทาน เมื่อเราได้เห็นเขาได้ใส่บาตรพระสงฆ์ ถวายสังฆทาน ถวายปัจจัยสร้างวัด สร้างโรงพยาบาล การบริจาคทรัพย์เพื่อช่วยเหลือผู้อื่น เมื่อเราได้เห็นได้รู้ เราก็ตั้งจิตใจเป็นกุศล และเอ่ยคําพูดว่าขอร่วมอนุโมทนาบุญด้วยครับ สาธุ อย่างนี้ถือเป็นการร่วมอนุโมทนาบุญร่วมกับเขาที่ดีงามถูกต้องไหมครับ

๒. ในปัจจุบันเมื่อมีบุคคลใดไปทําบุญมาก็จะมาเขียนลงในเฟซบุ๊กว่าตนเองได้ทําบุญอะไรเมื่อไหร่ ถ้าเราตั้งจิตเป็นกุศลและร่วมอนุโมทนาบุญด้วยกับเขา ถือว่าเป็นการร่วมอนุโมทนาบุญด้วยไหมครับ

๓. ถ้าสิ่งที่ถามในข้อที่ ๒. ถูกต้อง การที่ผมได้ทําบุญอะไรมาและนํามาเขียนในเฟซบุ๊กว่าได้ทําบุญอย่างนี้มาและเอาบุญมาฝาก ถือว่าเป็นการบอกบุญให้แก่เพื่อนและผู้อื่นให้ร่วมอนุโมทนาบุญด้วย อย่างนี้ได้ และถูกต้องไหมครับ

๔. ถ้าเราได้อ่านเรื่องราวในสมัยพุทธกาล เช่น ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีท่านได้สร้างวัดเชตวันมหาวิหารถวายพระพุทธเจ้า เมื่อเราอ่าน ได้เกิดความซาบซึ้งในบุญนั้น แล้วเราก็ร่วมอนุโมทนาบุญด้วย ซึ่งเหตุการณ์นั้นได้ผ่านมานานแล้ว ถือเป็นการร่วมอนุโมทนาบุญด้วยไหมครับ

๕. ถ้าเราเดินทางไปทําบุญ เห็นวัด เจดีย์ พระพุทธรูปที่สร้างไว้สวยงาม แล้วเราร่วมอนุโมทนาบุญด้วย ถือว่าเป็นการร่วมอนุโมทนาบุญด้วยไหมครับ

ขอบคุณอาจารย์มาก

ตอบ : เก็บตกทุกเม็ดเลย ไม่ให้ตกเลยล่ะ

การร่วมบุญ ใช่ การว่าอนุโมทนาบุญมันก็เหมือนเรื่องของใจนั่นแหละ เขาให้ใจคิดบวกๆ ไง ให้คนคิดที่ดี ถ้าคนคิดที่ดี สังคมก็จะดี

เวลาในชาวพุทธเราถ้ามีศีล ๕ ถ้ามีศีล ๕ กฎหมายแทบไม่ต้องบังคับใช้เลย ถ้าคนมีศีล ๕ นะ มีศีล ๕ ที่สะอาดบริสุทธิ์ มีศีล ๕ ที่ดี จะไม่มีเรื่องอย่างนี้เกิดขึ้นเลย เรื่องที่ต้องเป็นกฎหมาย เห็นไหม

ศีลธรรม เวลาใจของคนที่มีศีลมีธรรมจะไม่กระทําความผิดเพราะเขากลัวผิดศีล กลัวผิดศีลคือกลัวบาป กลัวบาปคือจะทําคุณงามความดี สิ่งใดที่ไม่ใช่ของเรา จะไม่หยิบไม่จับไม่ต้องของใครเลย

แต่ในโลก ในโลกคนเรามีเวรมีกรรมมา คนมีเวรมีกรรมมา คนอัตคัดขาดแคลนเป็นครั้งเป็นคราว ไอ้อย่างนี้เราเจือจานกันได้ เราช่วยเหลือเจือจานกันได้ คนเราเวลามันทุกข์มันยากขึ้นมา

ทีอย่างนี้เวลาเขาทุกข์เขายากขึ้นมา เขาบอกว่าก็ขอแค่ดํารงชีวิต เวลาทําผิดสิ่งนั้นไป ทําผิดสิ่งนั้นไปก็เห็นเป็นของเล็กน้อย เวลาคนมันทุกข์มันยากมันคิดแตกต่างกันไง ถ้าเวลาคิดแตกต่างกันแล้ว หัวใจของคน คนจะคิดให้เหมือนกันเป็นไปไม่ได้

แต่เวลาคนโดยมีหลัก โดยมีหลักว่า ถ้าความดีๆ ความดีก็เปรียบเทียบกันว่า ทาน ศีล ภาวนา ถ้ามีศีล ศีลเป็นเครื่องวัด เอาศีลเป็นเครื่องวัดคือศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗

เวลาศีลเป็นเครื่องวัดก็ยังเถียงกันว่าของใครผิด ของใครถูก ของใครหยาบใครละเอียด อันนี้ยกไว้ก่อน ยกไว้ก่อน เรากลับมาที่หัวใจไง

ถ้ากลับมาที่หัวใจ ดูสิ คําว่า “คนเราจิตใจเราดี จิตใจเราดี แต่เราอัตคัด เราไม่มีสิ่งใดที่จะทําสิ่งใด” ทุกคนจะคิดแล้วน้อยใจ เห็นเขาทําบุญ ทําบุญกุศลมหาศาลอย่างนี้ แล้วเราก็คิดว่าทําไมเราไม่มีโอกาสอย่างนั้น เราทําไม่ได้อย่างนั้น เราก็อยากทําอย่างนั้น พอทําอย่างนั้นปั๊บก็มาเทียบกัน เทียบกันว่า เขามีมากกว่าเรา เรามีมากกว่าเขา

ไม่ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เทียบที่เจตนา เจตนาของคนทําบุญกุศล เห็นไหม แม้แต่ของเล็กน้อย แต่หัวใจยิ่งใหญ่ ทําแล้วสิ่งนั้นจะยิ่งใหญ่

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาทําบุญ ท่านพูดถึงเรื่องปฏิคาหก ปฏิคาหก เราได้มาด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ไง เราได้มาด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ เราตั้งใจ เราอยากทําบุญ ขณะที่เราทําบุญ ขณะทําบุญ ทําเสร็จแล้วเราปลื้มใจ นั่นคือความสะอาดบริสุทธิ์ของเขา

เวลาปฏิคาหก ผู้รับ ถ้าผู้รับที่สะอาดบริสุทธิ์ เนื้อนาที่ดี เห็นไหม เนื้อนาที่ดี สิ่งนั้นเวลาเราปลูกพืชสิ่งต่างๆ มันจะเจริญงอกงามขึ้นมา ถ้าเนื้อนาที่ไม่ดี เนื้อนาที่ไม่ดีมันก็ทําให้เวลาปลูกสิ่งใดไปแล้วมันไม่ขึ้น มันเสียมันหายไป นี่ปฏิคาหก ความสะอาดบริสุทธิ์ในการทําบุญไง ถ้าความสะอาดบริสุทธิ์ในการทําบุญ นี่ก็เขตของมัน

เพราะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์เอง “อานนท์ เธอบอกบริษัท ๔ นะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย”

นี่เราพูดถึงเรื่องอามิส สิ่งนี้เป็นอามิสบูชาทั้งนั้นน่ะ ถ้าเป็นอามิสบูชา เป็นอามิสบูชาเพราะว่าเริ่มต้นจากระดับของทาน ระดับของทาน คนของเรายังสับสน ยังไม่มีสิ่งใดเป็นที่พึ่ง หยิบจับสิ่งใดไม่รู้เลย ศาสนาคืออะไร ไปวัด พอไหว้พระ พระก็คน ทําไมต้องไปไหว้ด้วย

อ้าว! คน แต่เขามีศีล ๒๒๗ คนนะ แต่เขามีสัจจะนะ ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่นท่านมีสัจจะของท่าน ท่านอยู่ในความสงบสงัด ท่านอยู่โคนไม้ของท่าน มีคนปรารถนาไปหาท่านเอง นี่ไง ก็คนเหมือนกัน แต่คนที่เขาทําได้ คนเหมือนกัน แต่คนที่เขามีจิตใจที่ยิ่งใหญ่

เราคนเหมือนกัน เราคนที่อ่อนแอ หันซ้ายหันขวาเวลาจะปฏิบัติ ใครจะมาช่วยเราบ้าง ใครจะมาดูแลเราบ้าง ทุกคนเวลาปฏิบัติแล้วจะน้อยใจนะ เอ๊ะ! ทําไมเราทําดีแล้วทําไมไม่ได้ดี ทําไมเราทําดีแล้วไม่ประสบความสําเร็จ ทําไมเราทําดี เห็นไหม ถ้าคนที่อ่อนแอ

แต่คนที่ยิ่งใหญ่นะ เวลาหลวงตาท่านธุดงค์ไป ท่านบอกเลยนะ ถ้าหมู่บ้านใหญ่ ๕ หลังคาเรือนขึ้นไป ท่านไม่อยู่ ท่านบอกว่าคนมันเยอะ พอเยอะแล้วมันวุ่นวาย ท่านจะไปหาบ้าน ๒ หลัง ๓ หลัง

เพราะประเพณีอีสานนี่นะ ถ้าเขามีบ้านอยู่แล้ว มีพระมา เขาจะใส่บาตร ท่านบอกว่าไปดูบ้านเล็กๆ ๒ หลัง ๓ หลังพอที่จะมีข้าวตกบาตร พอข้าวตกบาตรเสร็จแล้ว ถ้าบิณฑบาตแล้วท่านเข้าไปอยู่ในที่สงบสงัด ท่านภาวนาได้ นี่ท่านไม่ได้หวังเลย ท่านไม่ได้หวังบ้านใหญ่ ไม่ได้หวังให้คนมาดูแลเลย ถ้าจิตใจผู้ที่ยิ่งใหญ่ แต่จิตใจคนที่อ่อนแอมันหวังพึ่งแต่คนอื่นไง

นี่พูดถึงว่า ถ้าร่วมอนุโมทนามันเป็นเรื่องของวัตถุ มันเป็นเรื่องของสิ่งที่อริยสัจ เรื่องของความจริงที่จับต้องได้ ถ้าจับต้องได้ปั๊บ มันก็วัดกันแบบว่าความคิดหยาบๆ ว่าอย่างนั้นเลย

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งพระอานนท์ไว้เลย “อานนท์ เธอบอกเขานะ บริษัท ๔ เทวดา อินทร์ พรหมด้วย ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย ให้ปฏิบัติบูชาเถิด”

เพราะปฏิบัติแล้วมันจะเข้าถึงใจไง ถ้าปฏิบัติเข้าถึงใจ ใจคนมันดีแล้ว ทุกอย่างดีไปหมด แต่ถ้าใจคนยังน้อยใจ ยังเหลียวซ้ายเหลียวขวาอยู่ จะทําอะไรให้แต่คนอื่นช่วย เวลาปฏิบัติจริงๆ แล้วมันต้องจิตใจของเราเอง

ทีนี้เพียงแต่ที่อนุโมทนาทานมันเป็นเรื่องของความน้อยเนื้อตํ่าใจ ความว่าเราไม่มีบุญกุศล เราทําแล้วเราไม่เทียมหน้าเทียมตาคนอื่น ถ้าไม่เทียมหน้าเทียมตาคนอื่น เราลงทุนโดยที่ไม่ต้องใช้วัตถุเลย เห็นเขาทําบุญ เราอนุโมทนาไปกับเขา เวลาอนุโมทนาไปกับเขา ไปเกิดเป็นเทวดาก็เป็นลูกน้องเขา บารมี เขาสร้างบารมี แต่มันก็ได้บุญ เห็นไหม แต่ถ้าพออย่างนี้ปั๊บ เราก็อยากจะเป็นหัวหน้าแล้ว เราจะให้คนอื่นอนุโมทนากับเรา เราอยากจะเป็นพระอินทร์ อยากจะคุมเขาไง ไอ้นี่มันเรื่องของวัฏฏะ เรื่องของวัฏฏะไง

ฉะนั้น กรณีนี้เรื่องอนุโมทนามันเป็นช่องทางออกให้คนที่แบบว่าจิตใจเราสูงส่ง จิตใจเราสูงส่งใช่ไหม แต่เรื่องวัตถุเราไม่เทียมเขา เราก็อนุโมทนาไปกับเขาได้ แต่ส่วนใหญ่แล้วจิตใจของคนมันทิฏฐิ มันไม่ยอมอนุโมทนากับใครหรอก มันจะทําของมันเองไง ถ้าทําของมันเอง

นี่พูดถึงถ้าจิตใจเราดี อนุโมทนา มันเป็นเรื่องระดับของทาน แล้วมันเป็นเบสิกมันเป็นพื้นฐานที่ไม่ใช่เรื่องอริยสัจ ไม่ใช่เรื่องการภาวนาเลย ถ้าเรื่องการภาวนาแล้ว เรื่องนี้มันเป็นเรื่องที่ว่า ดูสิ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เราท่านเข้าในที่สงัดที่วิเวก ท่านไปที่ไม่มีคน ท่านไปที่วิเวก กายวิเวก จิตวิเวก สมาธิวิเวก ท่านจะไปหาที่วิเวกของท่าน ท่านไม่หาที่คลุกคลี แต่เรา เราร่วมอนุโมทนา เราอยากมีพวกเยอะๆ เราอยากจะคลุกคลีไง

ทีนี้มันเป็นระดับของทาน ระดับของบุญกุศล อย่างนี้ไม่ว่ากัน มาเข้าคําถามไง “๑. เวลาเราร่วมอนุโมทนาไปกับผู้อื่น ที่เขาทําอย่างนี้ถูกไหม”

ถูก จิตใจยิ่งสะอาดบริสุทธิ์ขนาดไหน ทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ ผลมันยิ่งมากขึ้นเท่านั้นน่ะ จิตใจสะอาด เราสะอาดบริสุทธิ์ ทําอย่างนี้ถูกไหม ถูก

“๒. ในปัจจุบันนี้มีคนที่เขาไปทําบุญกุศลแล้วเขามาเขียนลงในเฟซบุ๊กว่าเขาได้ทําบุญมาแล้ว ร่วมอนุโมทนาไปกับเขานี่ได้บุญไหม ว่าใช้ได้ไหม”

ใช่ แต่โดยหลักนะ โดยหลัก เวลาโดยหลักนี่เรื่องการตลาด เรื่องการตลาด เรื่องการตลาดนี่เรื่องโลก การตลาดผิดพลาด ตลาดผิดไหม การตลาดมันก็วิชาชีพหนึ่ง เวลาเราทําธุรกิจ เราก็ต้องมีตลาดของเรา เราก็ต้องค้าขายของเรา มันต้องมีตลาด แต่ตลาดเป็นเรื่องของโลกไง เรื่องของโลก ตลาดมันต้องเซ็นสัญญา ไว้เนื้อเชื่อใจกันได้หรือไม่ได้ แต่เรื่องของธรรมล่ะ ถ้าเรื่องของธรรมนะ

สิ่งที่ว่าในปัจจุบันนี้คนที่เขาทําบุญมาแล้วเขาเขียนลงในเฟซบุ๊กต่างๆ

ในทางโลกนะ คนดีก็มี คนที่มาหลอกลวงก็เยอะ ถ้าคนมาหลอกลวงก็เยอะ เขาถึงบอกว่า ในเฟซบุ๊ก ในอินเทอร์เน็ต กฎข้อแรกเลย ห้ามเชื่อ กฎข้อแรกเลย ห้ามเชื่อ ที่เชื่อๆ กันอยู่นี่มันเสียหายหมดไง กฎข้อแรกเลย ห้ามเชื่อ ที่เขาเขียนมายังเชื่อไม่ได้ ห้ามเชื่อ เพราะเชื่อแล้วเราเป็นเหยื่อเขาไง แล้วรู้ได้อย่างไรว่าเขาไปจริงหรือไม่จริง แล้วรู้ได้อย่างไรว่าเขาทําหรือไม่ทํา

แต่มันเป็นสื่อ สื่อว่าเขาไปทําบุญที่ไหนมา เราเห็นภาพที่สวยงาม เราก็ชื่นใจได้ แต่เราไม่เชื่อไปกับเขา ไม่เชื่อไปกับเขา โดยกฎข้อแรกเลย ไม่ให้เชื่อไปกับเขา

ถ้าเชื่อไปกับเขา ดูสิ ตอนนี้ที่เขาขายตรงที่เขามีปัญหากันอยู่นี่ แชร์ลูกโซ่ ก็เชื่อเขาทั้งนั้นน่ะ ไปกับเขาหมด ทําไมต้องไปกับเขาล่ะ เพราะอะไร

เพราะว่าเราปฏิบัติบูชาได้ เราปฏิบัติบูชานะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งไว้เลยนะ “อานนท์ เธอบอกเขานะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย”

อามิสเราก็ได้ทํามาแล้ว บุญกุศลได้ทํามาแล้ว อนุโมทนาก็ได้มาแล้ว จะไปอนุโมทนาในเฟซบุ๊กอีกนะ

มันเป็นการตลาด มันเป็นโลกไง ถ้าเป็นการตลาด เป็นโลก เวลาทางโลกเขา เขาว่าตื่นคน เวลาคนมันตื่นแล้วเอาไม่อยู่นะ เวลาเขาจะม็อบกัน ถ้ามันจุดไม่ติดมันก็ไม่ติด แต่เวลาติดแล้ว คุมม็อบนี่ยากมากเลย

ไอ้นี่กระแสเวลาเขาสร้างขึ้นมา กระแสต่างๆ กระแสมันเป็นเรื่องข้างนอก เรื่องการภาวนามันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นเรื่องของจําเพาะตน ถ้าเรื่องจําเพาะตน เราจะได้ดีหรือเราจะทําได้หรือไม่ได้ มันเป็นเรื่องของเรา มันเป็นเรื่องการปฏิบัติของเรา ทําไมการปฏิบัติของเรา เราต้องไปแขวนไว้กับเฟซบุ๊กด้วยล่ะ แล้วเฟซบุ๊กมึงจะพากูไปปฏิบัติดีด้วยหรือ มึงจะพาศีล สมาธิ ปัญญาให้กูไหม

เฟซบุ๊กมันก็เฟซบุ๊ก มันเป็นสื่อ เราจะบอกว่า สื่อ ถ้าเราใช้ประโยชน์ได้ มันก็ใช้ประโยชน์นะ เวลานักวิทยาศาสตร์เขาคิดสิ่งใดขึ้นมา เขาคิดมาเพื่อเป็นประโยชน์ แต่ทฤษฎีต่างๆ การกระทําต่างๆ มันมีประโยชน์และมีโทษในตัวมันเอง คนใช้ในทางถูกและทางผิด ถ้าใช้ในทางที่ถูก มันเป็นประโยชน์ไง ถ้าใช้ในทางผิด อย่างโทรศัพท์เขาเอาไว้เพื่อย่นระยะทาง เขาไว้เพื่อการสื่อสาร แต่เวลาอยู่บ้าน เดี๋ยวนี้โทรศัพท์ใครๆ ก็ปวดหัวเลยนะ กริ๊งๆ มาแล้วนะ เสนอสินค้ามาแล้ว

จนเขาบอกว่า เมืองไทยเรามันแปลก เมืองนอก เรื่องสิทธิส่วนบุคคล เราไปล่วงเขาไม่ได้หรอก แล้วถ้าทํากันอย่างนี้นะ หน่วยที่ว่าเก็บข้อมูลนี่ต้องฟ้องให้หมดเลย เอาความลับของเราไปเที่ยวขายได้อย่างไร แล้วเขาก็โทรมาน่ารําคาญ เดี๋ยวๆ ก็โทรมา เดี๋ยวๆ ก็โทรมา แล้วมันรู้ได้อย่างไรล่ะ นี่ไง สื่อทุกอย่าง การกระทําทุกอย่างมันมีดีและมีเลวอยู่ในตัวมันเอง ในเฟซบุ๊กก็เหมือนกัน

ฉะนั้น เราจะบอกว่า เขาบอกว่าในปัจจุบันนี้มีคนไปทําบุญแล้วเขียนลงในเฟซบุ๊ก แล้วผมไปเห็นด้วย ผมอนุโมทนานี่ถูกต้องไหม

เราเห็นสิ่งใดที่มันเป็นแง่บวกแล้ว ดูสิ เด็กมาวัด เด็กมาวัดเดี๋ยวนี้ใครมาเขาชื่นชมนะ โอ้โฮ! เดี๋ยวนี้เด็กตัวน้อยๆ มันก็มาวัดเนาะ เมื่อก่อนเราแก่เฒ่าแล้วค่อยมากันไง โอ๋ย! เดี๋ยวนี้เขาเห็นเด็กมาวัด ผู้ใหญ่เขาชื่นชมกันมากเลยนะว่าเด็กรุ่นใหม่เดี๋ยวนี้เริ่มมาวัด เพราะธรรมะมันเป็นสัจจะเป็นความจริงที่ทุกคนพิสูจน์ได้ เด็กก็พิสูจน์ได้ ใครๆ ก็พิสูจน์ได้ ถ้ามันพิสูจน์ตั้งแต่เด็กขึ้นมาแล้ว มันทําตั้งแต่เด็กมันก็เป็นประโยชน์ของเขา มันเป็นประโยชน์ของเขาเอง ฉะนั้น สิ่งที่เขามาเห็นว่าเด็กมันมาวัด ทุกอย่างมาวัด มันเป็นประโยชน์กับเขา มันวัดใจ มันเป็นประโยชน์ตรงนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าในเฟซบุ๊กเขาเขียนอย่างนั้นน่ะ สิ่งที่ว่าเวลาข้อที่ ๑. อนุโมทนาอย่างนี้ถูกไหม

ถูก เราเห็นใครทําดี เห็นเด็กมาวัดมาวา เราชื่นชมไปกับเขานะ อืม! มันมาวัดมาวาเนาะ มันมาเข้าใกล้พระ เข้าศีลเข้าธรรม ดีกว่ามันไปตามเพื่อนมันไป แล้วเพื่อนพาไปไหนก็ไม่รู้ แล้วมันจะไปไหน เรารู้ไม่ได้ เออ! ถ้าอย่างนี้มาปลอดภัย แล้วอย่างว่า เขาเรียกคบบัณฑิต คนที่เป็นบัณฑิต คนที่แสวงหาความดีแล้วไปแสวงหาความดี

“หลวงพ่อ แล้วเฟซบุ๊กไม่เป็นบัณฑิตหรือ เขาไปทําบุญมา เขาเขียน ไม่เป็นบัณฑิตหรือ”

เวลาลูกศิษย์เรามาพูดนะ เวลาเขาไปดูในพันทิป เขาเห็นคนที่มาทําบุญที่วัดเรา แล้วเขามาถ่ายรูปโดยที่ว่าพวกเราไม่เห็น แล้วเขาก็ไปลงในพันทิป ลูกศิษย์เราก็เขียนเข้าไปถามเขา บอกว่า “คุณเอามาเขียนอย่างนี้ได้อย่างไรล่ะ คุณเอามาลงได้อย่างไร”

เขาบอก “ทําไมจะลงไม่ได้ ก็ผมไปวัดมา ผมไปวัดหลวงพ่อมา ผมก็ถ่ายรูปมา แล้วผมก็เอามาลง ทําไมมันจะไม่ได้”

แต่ลูกศิษย์ของเราอยู่ที่นี่เขาไม่เคยทํากันอย่างนั้น เขาก็เขียนเข้าไปถามเขา บอกว่าเอ็งเอารูปวัด รูปศาลา เอารูปหลวงพ่อลงได้อย่างไร

“อ้าว! ก็ไปทําบุญมา”

เออ! วัยรุ่นไง ตามสิทธิ์ เขามีสิทธิ์ เป็นสิทธิ์ของเขา อ้าว! เขามีโทรศัพท์ เขาก็ถ่ายของเขา แล้วเขาก็ไปเขียนลงในพันทิป

ลูกศิษย์เราไม่เคย เขาก็บอกว่าที่วัดนี้ไม่ทําอย่างนั้น เพราะทําอย่างนั้นเขาเรียกว่ามันเป็นกระแสโลกไง ถ้าทําอย่างนั้นไปมันก็เป็นโลกๆ ไปหมด แต่ถ้าในสื่อที่เขามาเขียนกัน อันนั้นมันก็เป็นโลกนะ

แต่ถ้าเราจะทําของเรานะ เราจะบอกว่า คําว่า “เป็นโลกกับเป็นธรรม” คําว่า “เป็นธรรม” เป็นธรรมคือทําเพื่อประโยชน์กับเราไง ถ้าเป็นโลก มันเป็นกระแสเพื่อการประชาสัมพันธ์ แต่โลกเขาต้องการนะ โลกเขาต้องการ แต่ถ้าเราจะเอาความจริงของเรา เราไม่ต้องการ เราเอาความจริงของเรา

นี่ข้อที่ ๒. เรื่องเฟซบุ๊กๆ เราไม่เห็นด้วย เราไม่เห็นด้วย เพราะว่าใครมาขอนะ ที่วัดนี้มีสถานีวิทยุ มีทีวีดาวเทียม มาขอเยอะมาก มาขอเราไปออก...โนๆๆ ไม่ให้ มีคนมาขอเยอะ มาขอเรานี่ไม่ให้ ไม่ให้

เพราะว่าเขาไปแล้ว ใช่ เรามั่นใจในเทปที่เราเทศน์ไว้ทั้งนั้นน่ะ แต่เอาไปอย่างนั้นปั๊บ มันร้อยพ่อพันแม่อยู่ในทีวีนั่นน่ะ แล้วเอาเราไปมั่วกับเขา มันไร้ประโยชน์ไง มันไม่เป็นประโยชน์

ถ้าใครมีโชคมีอํานาจวาสนา มันก็เข้ามาในเว็บไซต์เรา ถ้าใครไม่มีโชคไม่มีอํานาจไม่มีวาสนา เออ! เอ็งก็ไปหาที่อื่น มันก็กรรมของสัตว์ ไม่แปลก

ไม่ให้ ไม่ให้ คนมาขอหลายเจ้า ไม่ให้ อย่างไรก็ไม่ให้ จนเขารู้กันเอง บอกหลวงพ่อไม่ให้ เขาก็เลยไม่มากันหมดเลย เออ! หลวงพ่ออยู่คนเดียวนะ อย่ามายุ่งกับสังคมนะ คนเก่งนัก ไปแขวนไว้บนต้นไม้ อย่ามายุ่งกับใคร

เออ! ไม่ยุ่ง ไม่ต้องห่วงว่าจะไปยุ่ง

นี่พูดถึงในเฟซบุ๊กไง ถ้าอย่างนั้นมันก็ไหลไปตามกระแสกันไปหมด มันเป็นโลกหมด นี่ข้อที่ ๒. นะ

๓. ถ้าสิ่งที่ในข้อที่ ๒. ถูกต้อง การที่ผมไปทําบุญมาแล้ว และผมจะเขียนในเฟซบุ๊กเพื่อได้ทําบุญอย่างนี้มา แล้วเอาบุญนี้มาฝากเพื่อว่าเป็นการบอกบุญแก่เพื่อนและผู้อื่นให้ร่วมอนุโมทนาบุญด้วย อย่างนี้ได้ และถูกต้องไหมครับ”

ได้และถูกต้องในสังคมของโยม มันเป็นสิทธิ์ ในเมื่อมันเป็นสิทธิ์ของโยม คําว่า “เป็นสิทธิ์ของโยม” โยมนะ ยังไม่ได้มาปฏิบัติ แล้วพอมาปฏิบัติแล้ว พอปฏิบัติแล้วมันก็ต้องการสถานที่ ต้องการต่างๆ

เวลาคนมาปฏิบัติใหม่ๆ ในวัดนี้ ผู้ที่มาใหม่นี่ โอ้โฮ! เข้ามาในวัด ตกใจเลย โอ้โฮ! จะอยู่ได้อย่างไร ไม่มีอะไรเลย เขาตื่นเต้นกันมาก แต่พออยู่ไปๆ “หลวงพ่อ มันคลุกคลีเกินไปเนาะ ทางนู้นก็มีเสียงดัง ทางนี้ก็เสียงดัง” เห็นไหม มันจะพัฒนาขึ้นมาแล้ว นี่ถ้ามันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา

ถ้าอย่างสิทธิ์ของโยม โยมเป็นโยม โยมมาวัด โยมก็เก่งมากแล้ว ตบมือ มาวัด คนที่ไม่มาวัดคือคนที่ไม่เอาไหน คือคนที่เป็นชาวพุทธแล้วไม่สนใจเรื่องศาสนา ไอ้คนที่มาวัดก็เก่งกว่าคนที่ไม่มาวัดใช่ไหม ไอ้คนที่มาวัดแล้วปฏิบัติก็เก่งกว่าคนที่มาวัดเฉยๆ ไอ้คนที่ปฏิบัติแล้วเขาอยากจะวิเวก เขาก็เก่งกว่าคนที่มาปฏิบัติแล้วปฏิบัติไม่ได้ มันก็เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปไง

ถ้าข้อที่ ๒. บอกถ้าโยมมาทําบุญแล้วไปเขียนลงเฟซบุ๊ก อย่างนี้ถูกต้องไหม...ถูก

ใช้ได้ไหม...ได้ เรื่องของโยม เพราะโยมทําได้ไง เพราะอะไร เพราะถ้าจิตใจของเรา จิตใจของเราเพื่อบวก คิดบวกไง เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม มาดูหัวใจของเราที่พัฒนาขึ้น มาดูความคิดเราที่พัฒนาขึ้น ถ้าสิ่งนี้มันก็เป็นบวกไง

แต่เวลาคนเขามาวัดแล้ว ถ้าเขามาคิดอย่างนี้ด้วย พอเห็นคนอื่นเขาทําไง เอ๊ะ! เขาเรี่ยไรกันได้เนาะ เขารวบรวมปัจจัยไปถวายวัดได้ เราก็ทําบ้าง เออ! มันก็จะเริ่มมีแล้วนะ แล้วถ้าไปวัดนั้นๆ มันเป็นเรื่องโลกไปหมด

ฉะนั้น ถ้าเป็นเรื่องของโยม...ถูก

แต่วัดเราเมื่อก่อน ปีที่แล้วหรือปีก่อนไม่รู้ ที่วัดนี้มีกฐิน แล้วเขาก็ไปเปิดในเฟซบุ๊กจะรวมเงินมาทอดกฐินที่วัดเรา เราก็ไม่รู้เรื่อง เขาทํากันเองด้วยเจตนาดี ลูกศิษย์ไปเห็นเข้า มาฟ้อง

เราบอกเลย บอกว่ากูไม่รู้เรื่อง ลูกศิษย์ไป ลูกศิษย์เรามันแบบว่าติดดาบหมด ไปถึงก็ไปใส่เขาหมดเลย จนเขาปิดหมด

เพราะพวกเราไม่เคยทํา ไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณา เราไม่ยุ่งด้วย เพราะในวินัย ไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณา ญาติ ๗ ชั่วโคตร พระพูดได้ ขอได้

ถ้าไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณา เราจะเน้นยํ้ากับพระเราตลอด ไม่ใช่ญาติ อย่าไปยุ่งกับเขา เขาไม่ได้ปวารณากับเรา ห้ามขอ ถ้าขอ ได้มา เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณา อย่ายุ่ง

แม้แต่มาปวารณากับเรา เรายังรับปวารณาเพราะนํ้าใจเขา แต่ไม่เคยยุ่งกับเขา เพราะเราเป็นนักรบ เราจะรบกับกิเลสของเรา แต่ถ้าใครเขามาวัดแล้วเขาอยากจะทําบุญนั้นเป็นสิทธิ์ของเขา นั้นคือผลประโยชน์ของเขา คือบุญของเขาที่เขาจะทํา เราปิดกั้นเขาไม่ได้ แต่เราไม่ก้าวล่วงอย่างนี้เลย เพราะอะไรรู้ไหม เพราะปฏิบัติไปแล้วมันจะเห็นเรื่องอย่างนี้ เพราะปฏิบัติไปแล้ว จิตใจของเราก็วิตกกังวลไปหมด ถูกไม่ถูก ผิดไม่ผิด มันวิตกกังวลไปหมดเลย แล้วคิดดูสิ เขาไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณา เขาอยากจะร่วมบุญด้วย ไปบอกอะไรเขามา พอบอกเขามาแล้ว มันจริงหรือไม่จริงล่ะ

“หลวงพ่อบอกว่าสร้างกุฏิ แล้วทําไมหลวงพ่อเอามาสร้างศาลาล่ะ โกหกผม”

อ้าว! ยุ่งแล้ว

“อ้าว! หลวงพ่อบอกจะสร้างส้วม ทําไมสร้างเจดีย์ล่ะ”

อ้าว! ผิดอีกแล้ว

ฉะนั้น แล้วแต่เขา นี่พูดถึงวัดที่เขาสร้าง

แต่ของเรานะ เรามั่นใจมาก เรามั่นใจในการสร้างหัวใจ เรามั่นใจในการสร้างคุณธรรมในหัวใจคน มันมีค่ากว่าเงินกว่าทอง มีคุณค่ากว่าทุกๆ อย่าง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลวงปู่มั่นบอกกับหลวงตาว่าประเสริฐมาก เลิศเลอมาก เทิดใส่ศีรษะไว้ เราไปศึกษากันมา เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เรายังไม่ได้ทําหัวใจของเราให้มีคุณธรรมขึ้นมา เราไม่ได้ทําหัวใจของเราให้เข้มแข็งขึ้นมา ตรงนี้แหละสําคัญที่สุด

ศาสนา ถ้ามันจะเจริญ เจริญในใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เพราะมันเจริญในใจหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เพราะท่านรู้จริง ท่านถึงมาตีแผ่ข้อเท็จจริงให้พวกเราได้ประพฤติปฏิบัติ

ไอ้เราไปศึกษามานี่มันเป็นการด้นการเดา การด้นการเดา การคาดการหมาย แล้วก็สอนกันไปโดยการคาดการหมาย จะผิดก็ไม่ใช่ จะถูกก็ไม่ใช่ ครึ่งๆ กลางๆ ต่างคนต่างละล้าละลัง ต่างคนต่างไม่แน่ใจ ต่างคนต่างประพฤติปฏิบัติด้วยความไม่แน่ใจ เราทําอะไรด้วยความไม่แน่ใจ มันจะได้ผลด้วยความแน่ใจได้อย่างไร

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นของเราท่านมั่นคง ท่านแน่ใจ เพราะหลวงปู่มั่นท่านพูดตลอด แล้วท่านเทศน์ตลอด “ต้องอย่างนี้ ต้องอย่างนี้ ต้องอย่างนี้ มันต้องเป็นอย่างนี้ ศีลต้องเป็นอย่างนี้ สมาธิต้องเป็นอย่างนี้ ปัญญาต้องเป็นอย่างนี้ เป็นอย่างอื่นไม่ได้ เป็นอย่างอื่นไม่ได้ ต้องๆๆ”

แล้วพวกเราก็ทําตาม ทําขึ้นไป พอไปถึงอันเดียวกันแล้ว อ๋อ! เพราะมันต้องเป็นอย่างนี้ ท่านรู้รอบอยู่แล้ว พอเราปฏิบัติไปถึงเข้า เราทึ่งเลยนะ อ๋อ! ไม่ต้องบอกกันเลย ไม่ต้องพูดเลย นี่ไง นี่พูดถึงว่าสิ่งนี้มันถึงว่าเป็นความจริงไง

ฉะนั้นว่า มันเป็นสิทธิ์ ถ้าสิทธิ์บอกว่า ถ้าข้อ ๒. ถูก ข้อ ๓. ผมก็ทําบ้างก็ถูก

เออ! เป็นสิทธิ์ๆ แต่ในความเห็นของเรา เพราะเราเป็นนักปฏิบัติ เราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน กรรมฐาน เห็นไหม ในนวโกวาท มีการเล่นที่ไหน ไปที่นั่น นี่เรียกอบายมุข อบายภูมิ อบายมุข เราไม่ยุ่งด้วย มีการมหรสพสมโภช ถ้าเป็นกรรมฐานเขาไม่ยุ่งด้วยเลย ที่ไหนมีสิ่งใด มันเป็นเรื่องของโลก แต่เราจะค้นหาใจของเรา

ถ้าค้นหาใจของเรา เราจะมีเป้าหมาย อธิษฐานบารมี เป้าหมายในการประพฤติปฏิบัติ เป้าหมายแก่การค้นหาหัวใจของเรา เป้าหมายของการรื้อค้น เป้าหมายของการหาอริยสัจ นี้เป็นลูกศิษย์ของกรรมฐาน

แต่ในเรื่องการบุญกุศลนั่นเป็นเรื่องของชาวพุทธ เรื่องของคฤหัสถ์ เรื่องของผู้ที่หวังผลของบุญ

แต่เราหวังผลของมรรคผล หวังผลของคุณธรรม หวังผลของความมั่นคงในใจ ฉะนั้น กรรมฐานเป็นอย่างนี้

ฉะนั้น พอกรรมฐานเป็นอย่างนี้ปั๊บ เวลาโยมเข้ามาโยมก็เลยบอกว่า “แหม! เข้ามาวัดแล้วทําไมไม่เห็นมีอะไรเลย”

ไม่มีอะไรนี่แหละมี ไอ้ที่มีนั่นแหละไม่มี ไอ้ที่มีนั่นแหละไม่มีอะไรเลย เพราะมันว่างเปล่า

ไอ้ที่ไม่มี ไม่มีเพราะหัวใจมันมีหลักไง ที่ไม่มีอะไรเลยเพราะหัวใจอยู่ได้ไง เพราะที่ไม่มีเลย ความว่าง ความไม่มีสิ่งใดเลย แต่มันมีคุณธรรมในใจ

ไอ้ไม่มีอะไรเลยน่ะมี ไอ้ที่มีเยอะแยะเลยน่ะไม่มี ไม่มีเพราะอะไร เพราะมันจ้างบริษัทจัดงาน มันจัดได้หมด เดี๋ยวนี้มีงานตามวัด เขาไม่จัดกันเองแล้ว เขาเหมา เหมาให้คนทําให้

แต่ของเรานี้ใครจะมาเหมามรรคผลนิพพาน ใครเหมาได้ กูจ่ายเดี๋ยวนี้ ใครเหมาได้ ใครมาเหมาเรื่องทําสมาธิแทนกันได้ กูจ้างหมดเลย จ้างหมดเลย...ไม่มีหรอก มันไม่มีอยู่ในโลกนี้ นี่ลูกศิษย์กรรมฐาน

ฉะนั้น ข้อที่ ๓. ว่า ถ้าเขาทําอย่างนั้นถูก ผมก็ต้องถูกใช่ไหม

เออ! เป็นสิทธิ์ของโยม แต่ถ้าเป็นกรรมฐาน เราห่วงเรื่องการวิเวก ห่วงอยากได้เวลา อยากได้เวลามากเพื่อนั่งสมาธิ เดินจงกรม เราอยากได้เวลาส่วนตัวเพื่อภาวนา ไม่ใช่อยากได้เวลาหน้าแป้น กดเอาๆ อยากได้เวลาคอยตอบคําถามเขาไง ไปทําบุญที่ไหนมา ดีหรือเปล่า หลวงพ่อด่าหรือไม่ด่า แล้วคอยตอบคําถามเขา แต่ถ้าเราเอาเวลามาภาวนาดีกว่า

ถ้าถูก ถูกของโยมไง จะบอกว่าผิดทั้งหมด สื่อใช้ประโยชน์ก็เป็นประโยชน์ ใช้เป็นโทษก็เป็นโทษ ใช้เพื่อหลอกลวงเขาก็ได้หลอกลวงเขา ใช้เพื่อเมตตาธรรมเพื่อประโยชน์เขาก็ประโยชน์เขา อยู่ที่คนใช้

“๔. ถ้าเราได้อ่านเรื่องราวในสมัยพุทธกาล เช่น ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีท่านได้สร้างวัดเชตวันถวายพระพุทธเจ้า เมื่อเราอ่านแล้วเกิดความซาบซึ้งในบุญนั้นแล้วเราร่วมอนุโมทนาบุญด้วย ซึ่งเหตุการณ์นี้ผ่านมานานแล้ว ถือเป็นการร่วมอนุโมทนาไปด้วยไหม”

ถือว่าใช่ ถือว่าเพราะอะไร เพราะเวลาเราศึกษาเรื่ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม ก็เหมือนกัน เราศึกษาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้ว ทีนี้อนาถบิณฑิกเศรษฐีก็ได้สร้างบุญกุศลมากับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้สร้างวัดถวาย

ถ้าเราเห็นว่าเป็นประโยชน์ เวลาอ่านไป อย่างนี้เวลาเราศึกษาไป องคุลิมาลเวลาโดนอาจารย์เขาใช้อุบายเพื่อจะให้ทางราชการมาฆ่า แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปโปรดเขา คติธรรมมันมีเยอะไปหมด เวลาศึกษาพระไตรปิฎกขึ้นมาแล้วเราเอาคติธรรมมาเป็นที่ตั้ง แล้วเราเอามาใคร่ครวญในใจของเรา ดูชีวิตคนมันเป็นอย่างนี้ ชีวิตคนแต่ละคนมันเกิดมาแต่ละภพแต่ละชาติ มันมาเจอวิกฤติแต่ละคนมันไม่เหมือนกัน เราเจอวิกฤติอย่างไร แล้วชีวิตเราล่ะ มีวิกฤติไหม แล้วชีวิตเรามันทุกข์ยากไหม ถ้าชีวิตเรามันทุกข์ยากไปหมดเลย เราจะทุกข์ยากมากเลย แต่ถ้าชีวิตคนอื่นเขาก็ทุกข์เหมือนเรา บางคนทุกข์กว่าเราอีก บางคนพ้นวิกฤติมาได้มันน่าตื่นเต้นมากเลย แล้วเราจะดํารงชีวิตอย่างไร นี่เอามาคิด

แล้วถ้าเห็นว่าอนาถบิณฑิกเศรษฐีเขาทําอย่างนั้นเราก็อนุโมทนาไปกับเขา อย่างนี้ถูกต้อง ใช้ได้ มันเป็นสัจจะมันเป็นข้อเท็จจริงที่มีอยู่ในพระพุทธศาสนา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านเทศนาว่าการในสมัยพุทธกาล เวลาท่านย้อนกลับไปอีกว่าอดีตชาติเขาเป็นอย่างนั้นๆ มันมีที่มาที่ไปหมด แต่มีที่มาที่ไปแบบนั้นแบบผู้ที่หูตาสว่าง

แต่ของเรา ถ้าหูตาของเรา เราเป็นคนหนา เรายังมองไม่ทะลุปรุโปร่ง เราก็เอาคติธรรมไง ศึกษาแล้วเอาคติธรรมมาเป็นประโยชน์กับเรา มาเป็นประโยชน์กับเรา เราก็ดูเพื่อหัวใจเรา มันใช้ได้หยาบ กลาง ละเอียด มันใช้ได้ทุกแง่มุม ถ้ามันทุกแง่มุมนะ กรณีอย่างนี้ นางภิกษุณีที่ว่าสมัยบวชจะเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา มันไปวิเวก ไปโดนรังแกอะไร ในพระไตรปิฎก ไปอ่านแล้วเศร้า เศร้ามากนะ เรื่องภิกษุณี ศีลของภิกษุณีแต่ละข้อที่เกิดขึ้นมา

เพราะเราดูมาแล้ว พระไตรปิฎก ดูมาหลายรอบ เราค้นคว้าหมด ค้นคว้าเพราะอะไร เพราะเราเป็นลูกศิษย์พระพุทธเจ้า แล้วถ้าเราไม่ค้นคว้า ไม่ดูคําสอนของท่านเลย เราก็จะไม่ใช่ลูกศิษย์ของท่านจริงน่ะสิ ดูหมดนะ ในพระไตรปิฎกนี่ค้นหมด แล้วหลายรอบ ค้นว่าเหตุการณ์มันเกิดที่ไหน เหตุการณ์มันเกิดอย่างไร มันเกิดวิกฤติอะไรมันถึงเป็นอย่างนี้ แล้วผู้ที่รอดพ้น รอดพ้นได้อย่างไร รอดพ้นมา มี

แล้วกรณีอย่างนั้นปั๊บ เราก็มาเทียบชีวิตเรานี่สิ บางทีชีวิตเราก็ปลอดโปร่ง บางทีชีวิตเราก็ราบรื่นใช่ไหม บางทีชีวิตเรามันก็มีอุปสรรค เห็นไหม ชีวิตคนเรามันไม่แน่นอน แล้วมันมีที่มาที่ไปหมด เพียงแต่เรายังไม่รู้ ถ้าไม่รู้ เราก็รักษาของเราไป

นี่พูดถึงว่า ถ้าอนาถบิณฑิกเศรษฐีเขาได้สร้างบุญกุศลมาขนาดนั้น เราอนุโมทนากับเขา ได้บุญไหม

ได้ เราระลึกแต่ความดีๆ ได้หมดแหละ เราพุทโธๆ นี่ก็ระลึกถึงพระพุทธเจ้า พุทโธนี่ก็อนุโมทนากับพระพุทธเจ้า พุทโธก็พุทธะไง พุทธะ ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เรากําหนดพุทโธๆ นี่ก็อนุโมทนากับพระพุทธเจ้า ไม่ใช่อนุโมทนากับบิณฑิกะ นี่พูดถึงอนุโมทนากับบิณฑิกะนะ

“๕. ถ้าเราเดินทางไปวัดแล้วไปเห็นเจดีย์พระพุทธรูปที่เขาสร้างไว้สวยงาม แล้วเราร่วมอนุโมทนาบุญกับเขา ถือเป็นการอนุโมทนาไหมครับ”

ถือว่าเป็นนะ มันเป็นบุญคุณจากบรรพบุรุษของเรา บรรพบุรุษของเราจิตใจเป็นคุณธรรม เขาได้สร้างของเขาไว้ เขาดูแลของเขาไว้ แต่มันเป็นวัตถุ

แต่ถ้าใครปฏิบัตินะ ครูบาอาจารย์ของเราอย่างเช่นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านนิพพานไปหมดแล้ว เวลาไปเห็นพระธาตุพนม หลวงปู่เสาร์กับหลวงปู่มั่นท่านเป็นคนมาเจอพระธาตุพนม มีแต่เถาวัลย์ปิดไปหมด แล้วท่านพาประชาชนเข้ามาถากถางขึ้นมาไว้ แล้วท่านก็บอกไว้เลยว่า ให้คนที่เป็นเจ้าของ คนที่เขามีบุญมาพัฒนา ท่านแค่ทําความสะอาดแล้วให้คนดูแล พระธาตุพนมนี่

สิ่งที่เป็นถาวรวัตถุที่มีคุณค่าในประเทศเรา ครูบาอาจารย์เราท่านไปพบไปเจอ ท่านทําไว้พัฒนาไว้เพื่อคนอื่นต่อไป เวลามันนานไป เวลาบ้านเมืองเขาย้ายไปแล้ว สิ่งนั้นเขาก็ทิ้งร้างไป แต่เวลามาพัฒนาใหม่ๆ ไอ้กรณีนี้มันมีของมันอยู่อย่างนี้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเขาไปเห็นวัดที่สร้างเจดีย์ เราก็อนุโมทนาไปกับเขานะ แล้วเราจะมีวาสนาทําได้อย่างนั้นหรือเปล่า

แต่ถ้าเรานั่งลงแล้วขัดสมาธิ เรากําหนดลมหายใจเข้าพุท ลมหายใจออกโธ ทุกคนมีสิทธิทําได้ ทุกคนมีสิทธิ์เลย แล้วถ้ามันมีบุญกุศลขึ้นมา ถ้ามันเป็นสมาธิขึ้นมา เรามีเจดีย์กลางหัวใจ เราอ่านพระไตรปิฎกมาเอง ในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าบอกว่า ถ้าใครทําสมาธิได้ เหมือนมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่ง ถ้าใครทําสมาธิไม่ได้ เหมือนคนบ้านร้าง ไม่มีที่พึ่งที่อาศัย

ฉะนั้น ถ้าเราทําสมาธิ เรามีเจดีย์กลางหัวใจเลย ที่เราไปดูสิ่งที่ว่าเป็นเจดีย์ เป็นวัตถุต่างๆ ที่สวยงาม แต่ถ้าเราทําความสงบของใจ เรามีเจดีย์กลางหัวใจแล้ว นี่ถ้าเราพัฒนาได้

สิ่งที่เราเห็นภายนอกนั้น สาธุ ก็เป็นคุณงามความดี เป็นคุณงามความดี เป็นหัวใจที่เป็นธรรมจากบรรพบุรุษของเราท่านได้สร้างของท่านไว้ แล้วถ้าเราไปเห็น เราก็อนุโมทนาไปกับท่านนั่นแหละ แต่สุดท้ายแล้วถ้าจะประพฤติปฏิบัติ เราต้องเข้ามาที่นี่

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าถูกไหม ถูกหมด ถูก ถูกแล้วเพียงแต่ว่าเรา เราจะใช้เป็นประโยชน์ ถ้าใจเป็นธรรมมันจะเป็นประโยชน์ ทุกๆ เรื่องจะเป็นประโยชน์ ประโยชน์กับสังคม ประโยชน์กับวัฒนธรรม เวลาถึงคราวสงกรานต์เขาก็ไปทําความสะอาดกัน มันเป็นวัฒนธรรม มันเป็นของเราชาวพุทธ มันเป็นประโยชน์ แต่หัวใจเรายังเกิดยังตายอยู่นี่

แต่ถ้ามันภาวนาแล้ว ประโยชน์แท้มันอยู่ที่นี่ ประโยชน์แท้มันอยู่ที่ว่า เวลาศาสนา ศาสนาเจริญในหัวใจของสัตว์โลก สิ่งนั้นเป็นวัฒนธรรมประเพณีจากภายนอก ถ้ามันถูกไหม ถูก ถูกส่วนหนึ่ง แต่ถ้าจะเอาจริงเอาจังนะ มันจะวางนั้นหมด แล้วเข้ามาที่นี่แล้วจบหมดเลย นี่ถ้ามันพัฒนาขึ้นมานะ

ถาม : เรื่อง “การเข้าถึงฐานของจิต”

กราบนมัสการพระอาจารย์ กระผมปฏิบัติภาวนาอย่างสมํ่าเสมอ ทําความสงบของใจได้บ้างไม่ได้บ้าง ความสงบของใจแต่ละครั้งที่เกิดจะใช้เวลาและหนทางที่ดําเนินไปสู่ความสงบของใจนั้นไม่เหมือนกัน บางครั้งก็ถูกสัญญาครอบงําจนไม่สามารถทําใจให้สงบได้

พักหลังผมใช้วิธีดูลมหายใจพร้อมคําบริกรรมพุทโธควบคู่กันไป ทําอย่างนี้ไปเรื่อยๆ จนเกิดความรู้สึกที่บริเวณกลางหน้าอก ก็จะจับเอาความรู้สึกนั้นดูความรู้สึกนั้น บางครั้งก็กําหนดพุทโธควบคู่ไปกับการดูความรู้สึกนั้นที่เกิดขึ้นได้ บางครั้งก็ไม่ได้ ทําแบบนี้เรื่อยไป

มีอยู่ครั้งหนึ่งเกิดอาการหายใจไม่ออก หายใจติดขัด เกิดความกลัวตายขึ้นมา แต่ก็ภาวนาต่อไปจนรู้สึกว่ามองเห็นความกลัวตายอยู่กลางหน้าอก มีความรู้สึกกลัวตายนั้น รู้สึกตื่นเต้น แต่ก็ยังจดจ่ออยู่กับความกลัวตาย สักพักลมหายใจหายไป นึกคําบริกรรมพุทโธเท่าไรก็นึกไม่ออก คิดอะไรก็ไม่ออก แต่ก็ได้ยินเสียงรอบข้าง ไม่ได้ใส่ใจเสียงนั้นเพราะมันไม่ได้รู้สึกว่าน่ารําคาญ แต่ใส่ใจกับความรับรู้ที่เกิดขึ้น ไม่มีร่างกาย ความรับรู้เกิดขึ้นบริเวณกลางหัว เป็นอยู่อย่างนี้ประมาณ ๔ หรือ ๕ นาทีก็กลับมาที่ลมหายใจเข้าออกเหมือนเดิม พอออกจากสมาธิ มีความรู้สึกเบา อิ่มใจบอกไม่ถูก จึงมีคําถามดังนี้

๑. ในขณะทํางาน เมื่อมีสิ่งกระทบ ไม่ว่าสุขหรือทุกข์ มันจะเกิดความรู้สึกที่กลางหน้าอกเสมอ เมื่อดูเข้าไปในความรู้สึกนั้นกลับรับรู้ว่าไม่สุขไม่ทุกข์ อาการแบบนี้คืออะไรครับ

๒. อาการในขณะภาวนาที่ผมเล่ามาข้างต้นเป็นผลของการปฏิบัติภาวนาถูกต้องหรือไม่ครับ

๓. ความรู้สึกที่เกิดขึ้นกลางหน้าอกนั้นใช่ฐานของจิตหรือไม่ครับ

ตอบ : นี่เวลาภาวนาไป ภาวนาได้บ้างไม่ได้บ้าง นี่คือการฝึกฝน เหมือนนักกีฬา นักกีฬาที่ยังเล่นไม่ชํานาญเขาก็จะฝึกของเขาเป็นพื้นฐานของเขา นี่ก็เหมือนกัน เวลาเรากําหนดพุทโธ เราปฏิบัติไป ถ้ามันยังไม่ชํานาญมันก็มีความอย่างนี้ อึดอัดขัดข้องไปหมด

แต่ถ้าเรามีความมั่นคง มีเป้าหมาย เราพยายามทําของเรา ถึงเวลาความกลัวตายมันเกิดขึ้น เรากําหนดต่อเนื่องไปๆ จนมันหายหมด มันหายหมด นึกพุทโธก็ไม่ได้ สิ่งใดก็ไม่ได้ แต่ยังได้ยินเสียงข้างๆ อยู่

ถ้าความจริงแล้ว สิ่งที่ได้ยินเสียงอยู่ ความจริงมันพุทโธได้ แต่ถ้ามันพุทโธไม่ได้ เสียงข้างๆ จะไม่มีเลย จะไม่รับรู้สิ่งใดเลย นี่พูดถึงระดับของสมาธิไง แต่อันนี้ไม่เป็นประเด็น เพียงแต่เรามาพูดไว้เฉยๆ เพื่อจะได้ไม่สับสนไง เดี๋ยวถ้าเราพูดบอกว่าอย่างนี้ถูกต้องไปหมดเลย เวลาคนไปถึงระดับนี้ก็บอก อ๋อ! อันนี้ใช่อย่างที่หลวงพ่อรับประกันไว้

แต่อันนี้มันเป็นสมาธิ ใช่ มันเป็นอุปจาระ มันไม่ลงอัปปนา ไม่ลงอัปปนา เพราะว่าถ้าลงอัปปนามันจะสักแต่ว่ารู้ นึกไม่ได้ สิ่งใดไม่ได้ แล้วเสียงก็ไม่ได้ยิน ไม่ได้อะไรเลย แต่รู้ เห็นไหม ที่บอกว่าไอ้ที่ไม่มีอะไรเลยน่ะมี ไอ้ที่มีๆ น่ะไม่มี นี่เหมือนกัน ถ้าไม่รู้อะไรเลยสิ่งใด...รู้ สักแต่ว่ารู้ อันนั้นกรณีหนึ่ง

แต่กรณีผู้ถามที่บอกว่า เวลามันกลัวตายแล้วมันดับหมดหายหมด

อันนี้เป็นผลของความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ผลของมันได้ ๔-๕ นาที แต่ถ้าเป็นอัปปนาบางทีลงไปหลายๆ ชั่วโมงเลย อันนี้ผลของการปฏิบัติไง

นี่พูดถึงทําอย่างนี้ถูกต้องไหม

ถูกๆๆ ถูกต้อง ถูกมาด้วยคุณสมบัติ ถูกมาด้วยการกระทํา ถูกมาด้วยผลที่เราได้รับ แต่มันจะมีถูกมากไปกว่านี้คือละเอียดมากกว่านี้ ดีไปมากกว่านี้ ชัดเจนมากกว่านี้ต่อไปข้างหน้า ถ้าเราทําไปเราจะรู้ แต่ถ้าทํามาขนาดนี้ถูกไหม ถูก ได้มาอย่างนี้ถูกทาง

“๑. ในขณะที่ทํางาน เวลาขณะที่ทํางานออกมาแล้วทํางานอยู่ เวลาเรากําหนดสิ่งใดเข้าไปถึงกลางหน้าอก สิ่งที่รับรู้อยู่นี้คือมันไม่สุขไม่ทุกข์”

หลวงตาท่านสอน ท่านบอกว่าทําความสงบบ่อยๆ ครั้งเข้า บ่อยๆ ครั้งเข้า ทําความสงบบ่อยๆ ครั้ง พอมันสงบแล้วมันเข้าไปสงบ เดี๋ยวก็คลายออก ทําความสงบเข้าไป เดี๋ยวก็คลายออก ทําบ่อยครั้งเข้าๆ จนจิตเป็นสมาธิ จนจิตเป็นสมาธิ ถ้าจิตเป็นสมาธิ จิตเป็นสมาธิมันมีคุณสมบัติของมันไง ถ้าเราทําความสงบบ่อยๆ ครั้ง จิตมีสมาธิคือว่ามันตั้งมั่นของมัน เอกัคคตารมณ์ มีสิ่งใดเข้ามากระทบมันรู้เท่าๆ มันจะอยู่ของมันอยู่อย่างนี้ได้พักหนึ่ง นี่ผลของมัน ผลของสมาธิ

ฉะนั้น เวลาเขาบอกเขาออกมาแล้วมีอะไรเข้ามากระทบ มันไม่สุขไม่ทุกข์

ไม่สุขไม่ทุกข์ นี่ผลของมัน ผลของมัน วิบาก เราทําความดีขึ้นมา เราได้คําชม เราได้สิ่งดีๆ มา นี่เราปฏิบัติมา จิตมันลง จิตมันปล่อยมันวางขึ้นมา แล้วมันก็มีคุณสมบัติของมัน เวลาสิ่งใดมันเข้ามากระทบไม่สุขไม่ทุกข์ เห็นไหม ไม่สุขไม่ทุกข์มันคืออะไรล่ะ

ไม่สุขไม่ทุกข์คือมันปล่อยวาง มันไม่รับรู้ คือมันไม่เสวย มันไม่หยิบฉวยมาเป็นสมบัติของมัน กระทบแล้วก็วาง กระทบแล้วก็วาง แต่มันเป็นได้ไม่นานหรอก เป็นได้ไม่นานเพราะอะไร เพราะเดี๋ยวกําลังมันเบาลงนะ มันไม่ใช่มากระทบหรอก วิ่งไปหามันเลย พอเสื่อมแล้วเดี๋ยววิ่งไปหามันเลย เวลาทุกข์ วิ่งไปตะปบเลย

ไอ้นี่พูดถึงว่าคุณสมบัติมันเป็นอยู่อย่างนี้ แล้วมันเป็นอนิจจังไง มันหยุดได้ชั่วคราว แต่ถ้าภาวนาบ่อยๆ เข้า ตรงนี้มันจะตั้งมั่น มันจะดีขึ้น

“๒. อาการในการภาวนาที่ผมเล่ามาข้างต้นนี้เป็นผลจากการปฏิบัติมาถูกต้องหรือไม่ครับ”

ถูกๆๆ คําว่า “ถูก” คําว่า “ถูกของเด็ก” เด็กทําความดี เราก็ตบมือให้เขา ถ้าเด็กมันจะเรียนหนังสือ ถ้ามันเรียนหนังสือไม่จบ ไม่ถูก ถ้าเรียนจบ ถูก ถูก ตบมือให้เขา ถูก จบแล้ว มีงานทําหรือยัง ทํางานแล้วทํางานได้ต่อไป ถูกไหม ถูกๆ ถูกทุกขั้นตอน ถูกในวัยวุฒิของเขา ในวัยนี้ควรทําอย่างนี้ ในวัยนี้ เห็นไหม เป็นไปตามวัย แต่วัยมันต้องพัฒนาขึ้น ต้องโตขึ้น เพราะเราต้องเป็นผู้ใหญ่ขึ้น สังคมนี้เขาฝากชาติไว้กับเด็กๆ เขาฝากชาติไว้กับเยาวชน ว่าเยาวชนทําตัวดีๆ ขึ้นมา เขาฝากชาติบ้านเมืองไว้กับเรา

นี่ถูกไหม ถูกๆ แล้วถ้าปฏิบัติขึ้นไปจะดีกว่านี้ ดีกว่านี้

“๓. ความรู้สึกที่เกิดขึ้นบริเวณกลางหัวอกใช่ฐานของจิตหรือไม่ครับ”

ถ้าจะบอกว่าใช่ก็ได้ แต่ถ้าให้เราพูด เราจะใช้คําว่า “ภพ” ภวาสวะคือภพ สถานที่ ภพ ปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิวิญญาณ นี่ภพชาติ

เราไม่เคยรู้เคยเห็นภพชาติของเรานะ เรารู้แต่สถานะของเรา สถานะของความเป็นมนุษย์ แต่เราไม่เห็นภพชาติของเราหรอก ถ้าเป็นภพเป็นชาติ ปฏิสนธิจิต จิตเดิมแท้ ปฏิสนธิจิต แต่สิ่งที่เรารับรู้นี่มันเสวยอารมณ์แล้ว มันเป็นจิตโดยอายตนะ มันเป็นภพเป็นชาติ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเป็นฐานของจิตใช่ไหม

ใช่ แต่ถ้าจะให้เราเรียก เราจะเรียกว่าภพ ภพคือภวาสวะ ภพคือสถานที่ ตัวภวาสวะนี่แหละที่ว่าจิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้เป็นผู้ข้ามพ้นกิเลส

จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส เห็นไหม แต่จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้ยังเศร้าหมองอยู่เพราะสถานะ เรารู้สถานะของมนุษย์ แต่เราไม่เห็นจิตใจของเรา ถ้าเราเข้าไปเห็นจิตใจของเราขึ้นมา นี่มันเป็นภวาสวะเป็นภพ เป็นปฏิสนธิจิต ตรงนี้แหละที่มันรวมทุกอย่างไว้ อดีตชาติภพชาติเท่าไร จิตดวงนี้ไปเกิด แล้วมันรับรู้ไว้ที่นี้หมด ไอ้นี่มันเป็นภพที่ละเอียด แต่ถ้าเราปฏิบัติไปมันจะเป็นแบบนี้

ฉะนั้นบอกว่า “ความรู้สึกที่เกิดขึ้นกลางอกนี้เป็นฐานของจิตใช่ไหม”

ใช่ เพราะว่าความคิดแบบเขา เขาคิดได้แค่นั้น ปัญญาอย่างนี้ก็ใช้ได้ แต่ถ้ามันละเอียดเข้าไปมันจะละเอียดเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป ในการปฏิบัติมันจะพัฒนาของมันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า เราเรียกร้องสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรม มาดูธรรม

มาดูธรรมหยาบ ธรรมหยาบก็พัฒนาตัวเราขึ้นมา

มาดูธรรมละเอียด เราปฏิบัติขึ้นมา เราปฏิบัติขึ้นมา

เขาว่าฐานของจิตอยู่ที่ไหน เขาไปเห็นจิต เห็นภพเห็นชาติของเขา แล้วถ้าปฏิบัติไป มันสํารอกมันคายมันออก มันจะมีคุณธรรมในใจของมัน ถ้ามีในใจ เห็นไหม นี่ศาสนทายาทเป็นทายาทโดยธรรม เป็นทายาทขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตอนนี้เราเป็นสาวกสาวกะ เป็นผู้ได้ยินได้ฟัง ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราจะเป็นทายาท เราจะมีคุณธรรมในใจ

แล้วถ้าคุณธรรมในใจ สิ่งนี้ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึงศาสนาพุทธเรานี่นะ สิ่งที่สําคัญที่สุดคือบันลือสีหนาท คือการสั่งสอนการเทศน์บอกกล่าวนี่แหละสําคัญที่สุดเลย เพื่อจะชักจูงกัน เพื่อจะดึงกันขึ้นมา เพื่อจิตใจที่สูงกว่าดึงจิตใจที่ตํ่ากว่าขึ้นมาให้มีสัจจะ ให้มีคุณธรรม ให้ศาสนาเจริญรุ่งเรืองในใจของสัตว์โลก สัตว์โลกจะมั่นคงขึ้นมา ศาสนาจะมีคุณธรรมขึ้นมา เพราะศาสนาเผยแผ่ๆ จนผู้ที่ประพฤติปฏิบัติจริงรู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริง จะได้เป็นศาสนทายาทขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอวัง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ท่านไม่ได้สอนให้ไปแก้ที่อดีต ท่านสอนให้แก้ที่ปัจจุบันนี้
แต่มันมีที่มาที่ไป
คือว่าอดีตมันมาอย่างนี้มันถึงมีวิบากกรรมมาอย่างนี้
มันถึงมีมรดกกรรมไง มรดกตกทอดมาโดยจิตสร้างเอง
จิตที่สร้างมาขณะนี้ แล้วมันเป็นขณะนี้
แต่ในปัจจุบันนี้ถ้าเราคิดของเราได้ เราทําของเราได้

๔

มรดกกรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “มีปัญหาในการศึกษาธรรมเป็นอย่างมากครับ”

ตลอดช่วงครึ่งปีมานี้มีปัญหาอย่างมากในการศึกษาธรรมครับ และกลัวบาปมากๆ ครับ คือเวลาอ่านหนังสือนึกถึงพระรัตนตรัย แล้วจะมีคําหยาบขึ้นมาโดยไม่ได้ตั้งใจต่อท้าย ไม่รู้ว่าจะแก้อย่างไร เช่น อ่านไปเจอตัวหนังสือคําว่า “พระพุทธเจ้า” หลังจากนั้นจิตจะต่อคําหยาบขึ้นมาเองโดยอัตโนมัติ ช่วงแรกๆ ก็ตกใจว่าทําไมเกิดขึ้น ไม่รู้ว่าต้องแก้อย่างไร ทรมานมาก ทุกวันนี้เวลาจะมีอาการแบบนี้เกิดขึ้น ผมก็รีบกําหนดที่ลมขึ้นมา หรือบางครั้งก็รีบคิดคําต่อท้ายขึ้นมากลบ เช่น คําว่า (พระพุทธเจ้า) ทรงพระคุณที่สุดที่จะประมาณ ตัดคําหยาบที่จะออกมาต่อท้ายเอง แต่บางครั้งมันก็ไม่ทัน พอไม่ทันทีไรก็รีบมาขอขมาตามหลังตลอดทุกครั้ง เศร้าใจและทุกข์มากๆ ครับ

ปล. ทุกวันนี้ยังยึดพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง และตั้งใจถือศีล ๕ มาได้ ๒ ปีแล้วครับ แต่ศีลก็คงจะไม่บริบูรณ์ครับ ขอเมตตาท่านอาจารย์ด้วยครับผม

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถามแบบนี้มันเกิดขึ้น เวลาเกิดขึ้น เวลาโยมที่เป็นแล้ว เวลาเราหาที่พึ่ง มันเหมือนกับพระ พระเราเวลาเป็นอาบัติใช่ไหม เวลาจะอุโบสถ เราจะปลงอาบัติกันก่อน ไปประจานตนเองไง สาธุ สุฏฺฐุ คือข้าพเจ้าจะไม่ทําอย่างนี้อีกแล้ว ข้าพเจ้าผิดพลาดไปเพราะข้าพเจ้าเป็นคนประมาท ข้าพเจ้าผิดพลาดไปเพราะข้าพเจ้าขาดสติ ข้าพเจ้าผิดพลาดไปแล้ว ข้าพเจ้าจะไม่ทําอีก นี่เวลาพระเขาปลงอาบัติ เขาปลงอาบัติอย่างนี้

ทีนี้มาที่โยม โยมเวลามันเกิดอย่างนี้มันเกิดจากจิตใต้สํานึก มันควบคุมยาก พอมันควบคุมยาก สิ่งที่มันเกิดขึ้นมาแล้วทุกคนก็เสียใจ ทุกคนก็เศร้าเป็นธรรมดา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไง สิ่งใดก็แล้วแต่ที่เราทําแล้วสิ่งนั้นไม่ดี เราระลึกได้ทีหลัง เราเสียใจทุกทีแหละ ทําสิ่งใดไปแล้วนํ้าตาร่วงนํ้าตาไหล มันไม่ดีเลย แต่ทําไมเวลาจะทํามันทนไม่ได้ล่ะ เวลาทํา นี่พูดถึงเรื่องกิเลสไง เวลาทําเราขาดสติ เราทําไป สุดท้ายเราก็มาคิดได้ว่าไม่ควรทําๆ เลย แต่ก็ทําไปแล้ว เพราะอะไร เพราะขาดการฝึกฝน ขาดการประพฤติปฏิบัติ ขาดการควบคุมดูแลจิตใจของเรา

เวลาจิตใจเรามีศรัทธาความเชื่อมันก็มั่นคงดีแหละ แต่เวลาจิตใจของเราพอกิเลสมันครอบงํามันก็เป็นไป นี่พูดถึงปัจจุบันนะ

แต่เวลาของโยม กรณีอย่างนี้มันเกิด มันมี เราพูดบ่อยครั้งมาก ปัญหานี้ตอบมาเยอะมาก ตอบมาเยอะมากเพราะอะไร ผลของเวียนว่ายตายเกิด พันธุกรรมของจิตๆ เวลาคนที่เป็นพระมาถามก็เยอะ คนที่เป็นพระ เวลาเป็นพระเขามาถาม แล้วเขาแปลกใจด้วย พระเขาแปลกใจนะ เพราะเขาบวชเป็นพระนี่เขาศรัทธามาก เขาตั้งใจบวชมาก แล้วอยากจะพ้นทุกข์ด้วย ใหม่ๆ มันก็ยังไม่มีอะไรไง พอภาวนาไปๆ เรื่องนี้มันจะปะทุขึ้นมา บอกว่ามันเป็นความทุกข์มาก ทีแรกขึ้นมามันก็ตกใจนะ ตะลึงเลย มันเกิดมาได้อย่างไร พอระลึกถึงพระพุทธเจ้า ระลึกถึงอะไรปั๊บ มันจะมีคําหยาบคายออกมาตลอดเลย แล้วเขาก็มาหาเรา

เวลาเขาพูดกับเรา เขาสารภาพนะ “หลวงพ่อ ผมศรัทธามากนะ ผมบวชเพื่อหวังพ้นทุกข์นะ” ที่เราพูดนี่เป็นวิทยาศาสตร์ไง วิทยาศาสตร์ก็เราคนปกติใช่ไหม แล้วเราก็สะอาดบริสุทธิ์มา เพราะเราเกิดมาจากพ่อจากแม่ เราไม่เคยทําอะไรผิดเลย แล้วเรามีศรัทธามาก เรามีศรัทธามาก เราบวชมาก็อยากจะพ้นทุกข์ เราไม่ได้ทําอะไรมาเลย เราทําแต่ความดีมาตลอด แต่ทําไมบอกว่าเวลามันเกิดขึ้นมาบอกนี่กรรม

มันเป็นวิบากกรรม วิบากกรรมสิ่งใดที่ทํามา เวลามันถึงคราวถึงวาระมันก็ผุดมา เวลาผุดมา มันจะโจมตี มีคําหยาบ มีคําไม่ดี เวลาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเป็นแบบนี้

ถ้าเป็นแบบนี้ปั๊บ ตอนนี้เราตั้งสติได้ เราก็ขอขมาลาโทษ สิ่งที่แก้ได้ก็ทําถูกแล้วคือขอขมาลาโทษ พอขอขมาลาโทษ มันเป็นประเพณีของพระกรรมฐาน ก่อนเข้าพรรษา เราก็ขอขมากัน ไปขอขมาไปลาโทษกัน เพราะอะไร เพราะในพรรษา เราจะจริงจัง เราจะประพฤติปฏิบัติให้จริงจัง สิ่งใดที่เราไปเคยทํากระทบกระเทือนบอกใครไว้ ขอขมาลาโทษ เหมือนพระจะบวช พระจะบวชเขาก็ไปขอขมาลาโทษ จะบวชแล้วนะ สิ่งใดที่มันบาดหมางมา สิ่งที่ทํามาขอยกเว้น ขอให้อโหสิกรรมต่อกัน

นี่ก็เหมือนกัน เราทําได้สิ่งนั้น แต่ที่เราพูด เราจะพูดให้เห็นว่านี่เวลากรรม สิ่งนี้เป็นการกระทําทั้งนั้นน่ะ เพราะเวลาอะไรเกิดขึ้น เราจะเปรียบเทียบ เราจะค้นคว้าไง เราบอกว่าเราไม่เคยคิดอย่างนี้ โอ๋ย! ถ้าคิดอย่างนี้แล้วทุกข์น่าดูเลย เราไม่เคยมีนะ เวลาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระลึกถึงครูบาอาจารย์ แล้วไม่ใช่นึกธรรมดานะ ของเรานึกในแง่บวกนะ

เวลาเราภาวนา เราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระลึกถึงหลวงปู่มั่นประจํา ประจําตรงไหน ประจําที่ว่าท่านทรมานตนมามาก ท่านทุกข์ยากมามาก เวลาเราภาวนาแล้วเราทุกข์เรายากนะ เวลามันจนตรอก เวลามันไปไม่รอด มันท้อแท้ มันเหนื่อยหน่าย มันทุกข์ไปหมด แล้วใจมันก็ฝ่อ พอใจมันฝ่อ เราจะคิดถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วก็ปลุกใจตัวเองนะ ท่านก็เป็นคน เราก็เป็นคน หลวงปู่มั่นท่านก็เป็นคน เราก็เป็นคน หลวงปู่มั่นท่านทุกข์มามาก เราทุกข์นิดเดียว

นิดเดียวอะไรเกือบตาย มันจะเอาตัวไม่รอดอยู่แล้ว มันยังนิดเดียวอยู่ เอามาพูดนิดเดียวให้ใจมันลงไง เวลาเราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระลึกถึงหลวงปู่มั่น ระลึกถึงครูบาอาจารย์ เวลาเราภาวนา เราจะเอาประเด็นนี้มาช่วยให้กําลังใจตัวเองเยอะมาก

เวลาอยู่ในป่าในเขา เราจะเอาเรื่องของครูบาอาจารย์ที่ท่านทุกข์ยาก เวลาเรื่องหลวงปู่ตื้ออย่างนี้ เรื่องหลวงปู่ชอบที่ท่านปฏิบัติ เห็นไหม หลวงปู่ชอบอยู่จังหวัดเลย สมัยนั้นอุณหภูมิมันจะเข้มกว่านี้ เวลาถึงหน้าหนาว นํ้านี่ตกผลึกหมดเลย เวลาท่านภาวนาแล้วมันโต้แย้งกิเลส หนาวนักแล้วไม่ทํางาน อ้างไง อ้างว่านู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ ท่านลงไปนั่งแช่เลย นี่ประวัติของท่าน ท่านลงไปนั่งแช่ในนํ้าหนาวๆ เลย

ก็เหมือนกับตอนนี้ที่ว่าในทางตะวันตกเวลาหนาวๆ เขาโดดลงนํ้า เขาว่าร่างกายมันแข็งแรง แต่ของเราไม่ใช่ กิเลสมันขี้เกียจ กิเลสมันไม่เอา นี่เวลาระลึกถึง เราระลึกถึงอย่างนี้

เราจะบอกว่า เราจะเปรียบเทียบว่ามันระลึกอย่างไร ที่เวลาคําหยาบมันเกิดขึ้น แล้วก็พยายามทบทวน มันต้องมีที่มาที่ไป ในพระพุทธศาสนาต้องมีเหตุมีผล มีปัจจัย มีเหตุมีปัจจัย ไม่มีสิ่งใดลอยมา ไม่มีสิ่งใดของฟรี ไม่มี มันต้องมีเหตุต้องมีปัจจัย ต้องมีที่มาที่ไป ฉะนั้น เวลามันเกิดอะไรขึ้นมากับเรามันต้องมีที่มา มันต้องมีเหตุ จิตใจเราถึงคิดแบบนี้

ทีนี้เวลามันสาวไปหาเหตุ มันสาวไปหาเหตุ เวลาผลของวัฏฏะ ในสมัยพุทธกาลสิ ไปอ่านในพระไตรปิฎกสิ เวลาพวกเจ้าลัทธิต่างๆ เยอะแยะไปหมด แล้วเราเคยเชื่อใครไป ดูสิ เวลาอาจารย์เราบอก เห็นไหม สิ่งนั้นไม่ดี เวลาเขาปั่นหัว เราก็เชื่ออาจารย์เรานะ เราก็ไปโจมตีคนอื่นโดยที่ไม่รู้เรื่อง อาจารย์เราท่านมีกึ๋นหรือไม่มีกึ๋นไม่รู้ เราโจมตีใคร ถ้าเป็นอาจารย์เรา เราก็เชื่อ พอเชื่อ เวลาตามใครไป มันก็วิบากกรรมมันนั่นแหละ ฉะนั้น อย่างนี้มันเป็นอดีต

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านไม่ได้สอนให้ไปแก้ที่อดีต ท่านสอนให้แก้ที่ปัจจุบันนี้ แต่มันมีที่มาที่ไป คือว่าอดีตมันมาอย่างนี้มันถึงมีวิบากกรรมมาอย่างนี้ มันถึงมีมรดกกรรมไง มรดกตกทอดมาโดยจิตสร้างเอง จิตที่สร้างมาขณะนี้ แล้วมันเป็นขณะนี้ แต่ในปัจจุบันนี้ถ้าเราคิดของเราได้ เราทําของเราได้

แต่อย่างที่ว่า เวลาเราอ่านแล้วเราเห็นนะ มันทรมานมาก มันทุกข์มาก เพราะอะไร เพราะคนเราหวังดี หวังดี หวังทําความดี แล้วเราก็ทําความดีด้วย แล้วทําไมเวลาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นแบบนี้ล่ะ

เวลาคนเป็นอย่างนี้ นี่ไง มันถึงบอกว่ากรรม เวลามันมีผลมันถึงบีบคั้นหัวใจ บีบคั้นหัวใจนะ มีคนที่เป็นน่ะ เราก็ไม่เป็นนะ แปลก ไม่เป็นแล้วคิดไม่ออก

มันมีนะ มีลูกศิษย์มา เขาเป็นอย่างนี้ เขาบอกนะ “หลวงพ่อ หนูนี่นะ เข้าไปใกล้ๆ พระพุทธรูปไม่ได้เลย พอเข้าไปใกล้ปั๊บนะ มันจะโจมตีทันทีเลย” นี่ทั้งๆ ที่เขาก็ศรัทธานะ เขาศรัทธามาก แต่เขาบอกว่าเขาเข้าใกล้พระพุทธรูปไม่ได้ ถ้าอยู่ระยะห่าง ไอ้คําหยาบมันก็เบาลง ถ้ายิ่งเข้ามาใกล้ คําหยาบมันก็แรงขึ้น เออ! แปลกนะ แล้วเขาก็ทุกข์อย่างนี้

เราจะบอกว่ากรณีนี้มันมีหลายคน เราไม่ใช่ว่าเห็นใครแล้ว พูดเป็นอย่างนั้นแล้ว เราจะเห็นดีเห็นงาม ไม่ใช่ เพียงแต่ว่า เราจะบอก เรื่องที่เราพูดเราจะบอกว่า ในผลของวัฏฏะ ดูอาจารย์ที่ดังๆ สิ ลูกศิษย์ลูกหาเขาเยอะแยะ พอลูกศิษย์ลูกหา นั่นน่ะสายบุญสายกรรม แล้วมันมีทัศนคติอย่างนั้น มีความเห็นอย่างนั้น แล้วมันไปทําสิ่งใดไว้ ถ้ายิ่งไปดูถูกพระอริยเจ้า ไปดูหมิ่นอะไรใครไว้ เวลาเวียนว่ายตายเกิด ผลมันมามันเป็นอย่างนี้

ฉะนั้น ถ้าเหตุอันนั้นมันเป็นอดีตไปแล้ว เพียงแต่ในปัจจุบันนี้เราสํานึกได้ แล้วเราจะมาประพฤติปฏิบัติ การประพฤติปฏิบัติคือการแก้ไข ที่ว่าแก้กรรมๆ แก้กรรมคือนั่งสมาธิ เพราะแก้กรรม เพราะเวลานั่งสมาธิไปแล้ว ถ้าจิตสงบแล้วมันพ้นจากการครอบงําของกิเลส เวลามันเกิดวิปัสสนาขึ้นมามันจะแก้กรรม แก้กรรมคือแก้การไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย การแก้กรรม แก้จนหมดกรรมเลย แก้จนสิ้นกิเลส มันไม่ไปอีก นี่คือการแก้กรรม

แต่ไอ้ที่การแก้กรรมโดยการอ้อนวอนโดยพิธีกรรมนั้นเราไม่เชื่อ ไม่เชื่อธรรมดา ดูถูกด้วย แต่ถ้าเราจะแก้ไข เราแก้ไข เราแก้ไขตรงการภาวนานี้ ถ้าการมาภาวนา การภาวนาคือการชําระล้างด้วยธรรมโอสถ ด้วยธรรมาวุธ อาวุธฟาดฟันด้วยดาบเพชร ดาบเพชรคือปัญญา ปัญญาเข้าไปฟาดฟันไปแยกแยะขึ้นมา อะไรเป็นเหตุเป็นผล อะไรเป็นทุกข์เป็นยาก อะไรเคยทํามา

ถ้าเป็นสุภาพบุรุษ ถ้าทําสิ่งใดมาแล้วก็ขอ ขอขมาลาโทษ เพราะในปัจจุบันนี้เรารู้ว่าผิดถูก สิ่งใดเป็นสิ่งที่ถูกแล้ว เราก็ขอขมาลาโทษซะ แล้วเราก็ภาวนาของเราไป หาย ต้องหาย พอหายไปแล้ว เพราะอะไร เพราะคนสํานึกผิดแล้ว คนสํานึกผิดแล้ว แล้วคนทําความดีแล้วมันก็จะหายไปเองไง

นี่เขาบอกว่า ปัญหาในการศึกษาธรรมะมีปัญหามาก

มีปัญหามากก็แก้ไขไปๆ กรณีนี้มันเหมือนกับนั่งหลับ เหมือนกับนั่งหลับ เหมือนกับตกภวังค์ จะแก้ทีเดียวให้หาย มันไม่หายหรอก เพราะอะไร เพราะว่าเราถลําลึกไป

เวลานั่งหลับ นั่งทีไรหลับทุกที ขอให้ได้นั่งเถอะ หลับทันที แล้วจะแก้อย่างไรล่ะ

พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ ไว้ รั้งไว้ๆ ไม่ให้มันตกภวังค์ไป แล้วก็ค่อยแก้ไป มันก็ค่อยดีขึ้นๆๆ

ทรมานมาก นี่ก็เหมือนกัน เพราะเวลาเราอ่านคํานี้มันแทงใจไง “ทรมานมาก ทุกข์มาก” แทงใจ “ทรมานมาก เศร้าใจ” เขาเขียนมาเองนะ “มันทรมานมาก มันทุกข์มาก ทั้งๆ ที่อยากจะทําดี” คํานี้มันเศร้าใจ แต่เพราะสิ่งที่เราทํามาไง

มันจะได้เห็นว่า ถ้าเรายังไม่แน่ใจสิ่งใด วินิจฉัยสิ่งใดไม่ได้ อย่าเพิ่งไปตัดสิน พอตัดสิน มันจะเป็นอย่างนี้ เวลามันเกิดทุกข์เกิดยากมา นี่พูดถึงว่าวิบากกรรม

แก้อย่างนี้ เพราะกรรมมันเกิดแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังสอนให้หลบให้หลีก ไอ้นี่เขียนมา แล้วประสาเรา มีคนมาปรึกษาเรื่องนี้เยอะ เราก็แปลกใจนะ ทําไมมันเยอะขนาดนั้น

อ้าว! แล้วก็ย้อนกลับไปสมัยพุทธกาล สมัยพุทธกาล โอ้โฮ! พระพุทธเจ้านี้เป็นกลุ่มหนึ่ง พวกเดียรถีย์ พวกนิครนถ์ อู้ฮู! เยอะแยะไปหมด เพราะเราดูในพระไตรปิฎกไง แล้วพอมาในปัจจุบันนี้เป็นศาสนาพุทธทั้งนั้นน่ะ แต่มีทิฏฐิมีความเห็นแปลกประหลาดมหัศจรรย์ร้อยแปด แล้วมันพุทธอะไรของมันไม่รู้ ถ้าพุทธอะไรของมันไม่รู้ จะมาข้อนี้แหละ ข้อนี้แหละเป็นพุทธแท้พุทธไม่แท้ดูตรงนี้

ถาม : เรื่อง “พระเครื่อง”

กราบนมัสการหลวงพ่อค่ะ

๑. คนที่เก็บพระเครื่องไว้ บางองค์เก่ามาก มีราคาแพงมาก จะเอามาใส่ก็กลัว อยากถามว่า ถ้าเกิดนํามาขาย แล้วนําเงินมาทําบุญ ผิดหรือไม่อย่างไร เพราะมีคนเคยพูดว่าการนําพระเครื่องมาให้เช่านั้นผิดต่อศาสนา

๒. วัดในสมัยนี้เวลาสวดมนต์ก็แปลออกมาว่า “สรณะอื่นของข้าพเจ้าไม่มี พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นสรณะอันสูงสุดของข้าพเจ้า” แต่ทําไมสร้างเทพต่างๆ ขึ้นมาบูชาภายในวัด อันนี้ไม่เข้าใจเจ้าค่ะ

๓. เวลาไหว้เช็งเม้ง คนจีนเชื่อว่าเป็นช่วงเวลาประตูเปิดให้วิญญาณออกมายังโลกมนุษย์ ประเพณีอื่นก็เป็นช่วงเวลาหนึ่ง อยากถามว่า ประตูเปิดมาแล้ว อย่างนี้วิญญาณไม่หนีไปบ้างหรือเจ้าคะ แล้วถ้าหนีไป ตามกลับมาได้หมดหรือเปล่าเจ้าคะ เพราะปล่อยคนละช่วงเวลา

ตอบ : นี่คําถามนะ เอาข้อที่ ๑. ก่อน เรื่องพระเครื่อง พระเครื่องนะ ถ้าเป็นวัฒนธรรมประเพณีดั้งเดิม พระเครื่องเขาจะเอาไว้ที่วัด ส่วนใหญ่แล้วในมหายาน ในเถรวาทเรา ในพม่า ในต่างๆ เขาไม่เก็บไว้ในบ้านหรอก เมื่อก่อนพระนี่เขาไม่เอาเข้าบ้านนะ เขาจะเอาไว้ที่วัดกัน พระจะมีคุณค่าขนาดไหนก็เอาไว้ที่วัดกัน แต่เพราะว่าสังคมไทยไง สังคมไทยตั้งแต่สมัยอยุธยามา ตั้งแต่สมัยออกรบ พระเวลาท่านทําเครื่องรางของขลังเพื่อให้ทหารออกรบ มันเหนียว มันขลัง มันอะไร มันเลยทําให้น่าเก็บไว้เป็นของส่วนตัว

ถ้าเก็บไว้เป็นของส่วนตัวปั๊บ กรณีนี้เวลาพระ เวลาท่านมีคุณวิเศษอย่างใด ท่านก็ทําของท่านเพื่อประโยชน์กับชาติ เพื่อประโยชน์กับศาสนา ตอนนั้นเวลาชาติ เวลาเขามีสงคราม มีข้าศึกเขายึดเมืองกัน อันนี้สมัยนั้นเขามี ดูพระในสมัยอยุธยาก็มี ไปอ่านประวัติศาสตร์สิ ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นพระที่ดี ท่านทําเพื่อประโยชน์สาธารณะไง ท่านทําเพื่อประโยชน์สาธารณะ เพื่อกําลังใจ เพื่อกําลังใจนักรบ

แล้วเวลานักรบ เวลาทหารออกไปรบ แล้วพระไปส่งเสริมเขาไปรบได้อย่างไร อย่างนี้ไม่เป็นบาปหรือ พระต้องสะอาดบริสุทธิ์สิ อ้าว! พระส่งให้เขาไปรบราฆ่าฟันกัน

เวลาออกรบราฆ่าฟันมันเป็นการปกป้องศาสนาอย่างหนึ่ง เห็นไหม อาณาจักรมั่นคง ศาสนจักรก็มั่นคง ทีนี้อาณาจักร ศาสนจักรอยู่ด้วยกัน เวลาอาณาจักร ศาสนจักรเพื่อความร่มเย็นเป็นสุขในอาณาจักรนั้น ในศาสนจักรนั้นทําความร่มเย็น ฉะนั้น สิ่งที่เป็นประโยชน์ มันเป็นประโยชน์อย่างนั้น

ฉะนั้น เวลาสิ่งที่ว่า ไอ้ที่ว่าพระเครื่องๆ พระเครื่องเบญจภาคีที่ว่ามีมูลค่ามากที่สุด สมัยโบราณเขาทําแจกกันน่ะ เขาทําเป็นของที่ระลึก เวลามางานวัด เขาทําเป็นของที่แจกระลึก แล้วเวลาแจกระลึก ถ้าครูบาอาจารย์ท่านมีคุณสมบัติของท่าน มันก็เป็นเครื่องรางของขลังที่มันมีคุณสมบัติที่ดี แล้วคุณสมบัติที่ดี เขาก็เก็บไว้บูชากัน

ทีนี้บูชากัน เดี๋ยวนี้มันเป็นเรื่องโลกธุรกิจ เขาเรียกพุทธพาณิชย์ เครื่องรางของขลังนั้นมันมีมูลค่าอยู่จริงไหมล่ะ ถ้ามีมูลค่าอยู่จริง เรื่องการประชาสัมพันธ์ เรื่องต่างๆ นี่ทางโลกนะ นี่พูดไปมันจะออกเรื่องทางโลก เรื่องพระเครื่อง

ฉะนั้น เรื่องพระเครื่องมันมีมาอย่างนี้ ถ้ามีมาอย่างนี้แล้ว เวลาคนที่เก็บพระเครื่องไว้ ที่มันเก่าแก่มีราคามาก พอมีราคามาก เห็นไหม มีทองเท่าหนวดกุ้ง นอนสะดุ้งจนเรือนไหว คนทุกข์คนยากพอมีเงินมีทอง เดี๋ยวจะเก็บลําบากเลย มีแต่ต้องดูแลรักษา

ทีนี้พอมีพระเครื่องที่มีราคาแพง เดี๋ยวเขาจะมีใบสั่งมาขโมยเลยล่ะ เพราะว่ามันมีจํานวนอยู่เท่าไรในประเทศไทย สมาคมเขารู้ แล้วไปตกอยู่ที่ใครบ้าง เวลาที่ของเก่าเก็บมันไม่ได้อยู่ในบัญชีสมาคมนั้น ไม่มีราคานะ พระเครื่องรุ่นเดียวกัน สมัยเดียวกัน แต่เขาไม่เคยออกมาสังคมเลย เขาได้มาตั้งแต่สมัยปู่ย่าตายาย แล้วเขาเก็บของเขาไว้ ถ้าสัตว์ เขาเรียกว่าตั๋วรูปพรรณ ไอ้นี่มันไม่อยู่ในทะเบียนของเขา เขาบอกเป็นของปลอม ไอ้ที่มีอยู่ในทะเบียนเขาถึงเป็นของจริง นี่ในใบกํากับของเขา

ฉะนั้น สิ่งที่มันเก่า ของมันเก่ามีราคา พอมีราคา เราจะเอามาทําบุญ อันนี้เป็นพระพูดไม่ได้แล้ว เราจะมาขาย มาซื้อมาขาย พระไม่เห็นด้วย

ฉะนั้น เขาบอกว่าของเก่า พระที่เก่ามันมีราคา อยากจะเอามาขายเพื่อเอาเงินไปทําบุญก็ทําไม่ได้ เขาบอกว่าในการเช่าซื้อกันมันผิดต่อศาสนา ถ้าผิดต่อศาสนา ทําไมคนเขาทํากันอยู่ล่ะ

มันไม่ควรทํา ดูสิ ถ้ากรณีนี้เราจะยกขึ้นมา มันมีพวกไอ้โฆษกมันไปถามหลวงตา บอกว่าหลวงตามาโครงการช่วยชาติฯ ทําไมไม่ทําเครื่องรางของขลังเพื่อจะให้ได้เงินมาช่วยชาติ

ท่านบอกว่าท่านไม่ทํา ท่านไม่ทําเลย ท่านไม่เห็นด้วย เพราะอะไร เพราะท่านสะอาดบริสุทธิ์ ท่านเชื่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ ท่านเอาคุณธรรม เอาสัจธรรมในหัวใจของท่านเพื่อมาช่วยสังคมโลก

เขาบอกทําไมไม่ทําเรื่องของขลัง

ท่านไม่ทํา แต่ลูกศิษย์ลูกหาของหลวงตาเวลาไปทําโครงการช่วยชาติฯ จะไปพิมพ์เป็นสติกเกอร์แล้วใส่ในพลาสติก แจกๆๆ เขาทําเป็นของที่ระลึก ทําเป็นของที่ระลึกมันไม่มีมูลค่า ไม่มีมูลค่าในทางตัวเงิน แต่มันมีมูลค่าในหัวใจ มีมูลค่าในความเคารพนับถือ นี่พูดถึงหลวงตาท่านทํานะ

ฉะนั้น เวลาเขาบอกว่า ถ้าเอาพระเครื่องนี้ไปขายมันมีความผิดต่อศาสนา

ตัวศาสนา ธรรมะเหนือโลก ศาสนาตั้งแต่สองพันกว่าปีนี้เหนือโลก ไอ้คนที่ซื้อที่ขายกันอันนั้นก็เป็นอาชีพของเขา ฉะนั้น อันนี้เราไม่ไปยุ่งด้วย ไม่ยุ่งด้วย แล้วไม่ทําด้วย แล้วไม่สนใจด้วย ไม่สนใจ เพราะว่ามันเป็นกระแสสังคมไง เอาฝ่ามือปิดฟ้า กระแสสังคมมันรุนแรงไปขนาดนั้นแล้ว แล้วเรา เราจะเอาตัวเราออกจากโลก ออกจากกระแสสังคมนั้น ทีนี้ถ้าเรามีอยู่นี่ เราจะสละอย่างไร เราจะทําอย่างไร นั่นไปอย่างหนึ่ง นี่ข้อที่ ๑.

“๒. วัดในสมัยนี้เวลาสวดมนต์ก็แปลออกมาว่า ‘สรณะอื่นใดของข้าพเจ้าไม่มี มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นสรณะอันสูงสุดของข้าพเจ้า’ แต่ทําไมยังไปสร้างเทพต่างๆ ขึ้นมาบูชาภายในวัด อันนี้ไม่เข้าใจ”

เข้าใจง่ายๆ เลย เข้าใจได้ง่ายๆ ว่าเขาพูดแต่ปากไง คําโบราณที่ว่า มือถือสาก ปากถือศีล นี่สําคัญ มือถือสาก ปากถือศีล ถ้ามีศีลธรรม ทําได้อย่างไร ก็ในเมื่อเราเคารพพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราจะไปสร้างเทพอะไรมาได้

กรณีอย่างนี้ไปสร้างเทพ เราเห็นตอนนี้ไปสร้างเทพอะไรกัน มันจะเป็นพราหมณ์ไง เป็นพราหมณ์ สร้างเป็นพระเจ้าของพราหมณ์ แล้วกรณีนี้ ดูสิ ในศาสนาพราหมณ์เขาก็บอกว่าพระพุทธเจ้าเป็นปางหนึ่งของเขา เป็นปางหนึ่งของเขาเหมือนกัน ในอินเดียเขามีพระพุทธเจ้าอยู่เป็นปางของเขา แล้วพวกเราก็เชื่อกันเนาะ

พระพุทธเจ้าไม่เชื่อ ขณะที่พระพุทธเจ้าจะสําเร็จเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วเผยแผ่ธรรมไป ลบล้างพวกนี้ไปหมด ลบล้างไปเพราะอะไร เพราะว่าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรม พวกพราหมณ์เขาไหว้ทิศ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเราก็ไหว้เหมือนกัน

เขาบอก อ้าว! แล้วไหว้อย่างไรล่ะ

เวลาไหว้ทิศกันนะ ทิศเบื้องบนนี้เป็นครูบาอาจารย์ ทิศเบื้องหน้าเป็นพ่อแม่ ทิศเบื้องข้างเป็นเพื่อน ทิศเบื้องขวาเป็นหมู่คณะ ท่านก็ไหว้ทิศเหมือนกัน ไหว้ทิศคือท่านบริหารของท่าน พราหมณ์ละความนับถือพราหมณ์มานับถือพระพุทธเจ้าเลย

เวลาเขาไปอาบนํ้ากัน เขาไปอาบนํ้าชําระล้างบาปไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บอก นี่อยู่ในพระไตรปิฎกนะ ถ้าเขาชําระล้างบาปได้ ปลาตะเข้มันก็ต้องเป็นพระอรหันต์ไปแล้ว เพราะมันอยู่ในนํ้านั้น

อย่างนี้จะเป็นปางหนึ่งของเขาได้อย่างไร มันเป็นปางหนึ่งของเขาไม่ได้ เพราะอะไร เพราะทัศนคติมันไม่เหมือนกัน คุณธรรมในใจ ความเชื่อมันคนละอันกัน ถ้าคุณธรรมความเชื่ออันเดียวกัน มันจะเป็นเหมือนกันได้อย่างไร มันเหมือนกันไม่ได้เพราะอะไร เพราะว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าลบล้างหมด ไม่ให้เชื่อเทวดา อินทร์ พรหม ไม่ให้เชื่อ

ของเขา พระพรหมสูงสุด ของเรา พระพรหมเป็นเด็กถือบาตรพระพุทธเจ้า พระอินทร์เป็นคนล้างบาตร เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบิณฑบาต พระพรหมเป็นคนรับบาตร เวลาจะสวดมนต์ พฺรหฺมา จ โลกา ให้พรหมมาฟังด้วย ให้พรหมมาฟังด้วย

แล้วเราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วไปสร้างเทพต่างๆ ได้อย่างไร มันสร้างไม่ได้ มันทําไม่ได้

ถ้ามันทํานะ ถ้าพูดถึงในความเห็นเราเลย ถ้าใครมีรูปเคารพอื่น ขาดจากไตรสรณคมน์ ขาดจากไตรสรณคมน์ เพราะวัดที่ไหนก็สวดมนต์นี่แหละ สวดมนต์แปลนี่แหละ ไม่มีสรณะอื่นเป็นที่พึ่ง สรณะสูงสุดของข้าพเจ้าก็มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นไตรสรณคมน์ ถ้าใครขาดจากไตรสรณคมน์ เขาขาดจากสามเณร เป็นเณรไม่ได้ เป็นเณรต้องถือไตรสรณคมน์ก่อน พอถือไตรสรณคมน์แล้วอุปสมบท แล้วเวลาเขาไปถือรูปเคารพอื่น เขาจะเป็นเณรได้ไหม เขาไม่ได้เป็นพระ เขาเป็นเณรยังเป็นไม่ได้เลย แล้วทําไมวัดอื่นเขาสร้าง

นี่โดยข้อเท็จจริงไง ข้อเท็จจริงมันเป็นอย่างนี้ แล้วทําไมเขาทําอย่างนั้นล่ะ

ทําอย่างนั้นแสดงว่า เวลาสังคมเขาเสียดสี เราก็สะเทือนใจนะ เขาบอกว่าไหว้พระนี่ไหว้แต่ลูกชาวบ้าน ไม่เคยไหว้ถึงพระ ไม่มีพระให้ไหว้เลย

นี่ไง ถ้าเป็นพระ เป็นพระมันต้องเป็นพระมาจากธรรมวินัยไง ที่เวลาเขาถามเมื่อก่อนนะว่า เวลาหลวงตาบอกว่าเหยียบหัวพระพุทธเจ้าไปแล้วแสดงธรรม นี่แหละๆๆ เวลาเขาสงสัยนะ หลวงตาจะพูดบ่อย เหยียบหัวพระพุทธเจ้า คือเหยียบคําสอนไง ธรรมและวินัยนี้เป็นศาสดาของเรา คําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา

เวลาพระอานนท์ครํ่าครวญเลย พระอานนท์เป็นพระโสดาบันนะ อยากให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่สั่งสอนพระอานนท์ไป

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “อานนท์ เราบอกเธอแล้วไม่ใช่หรือ ธรรมและวินัยที่เราแสดงไว้ดีแล้วจะเป็นศาสดา เป็นครูบาอาจารย์ของเธอต่อไป จะเป็นศาสดา เป็นครูบาอาจารย์ของเธอต่อไป”

แล้วเวลาสวดมนต์ “จะไม่มีที่พึ่งอื่นเลย มีแต่พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์” แล้วดันไปสร้างเทพเจ้าต่างๆ อยู่ในวัด อ้าว! เวลาพูดอย่างหนึ่ง ทําอย่างหนึ่ง ก็เหยียบหัวพระพุทธเจ้าไง

เวลาที่หลวงตาบอกว่าเหยียบหัวพระพุทธเจ้าแล้วแสดงธรรม กรณีนี้แหละ เหยียบหัวพระพุทธเจ้าคือละเมิดคําสั่งสอน ละเมิดคําสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหมด แล้วยังห่มผ้าเหลืองอยู่นะ

อันนี้เราจะบอกว่า เขาบอกว่า ถ้าทําอย่างนั้นทําไมเขายังสร้างเทพอยู่ อันนี้เข้าใจไม่ได้ เข้าใจไม่ได้

ถ้าเราปฏิบัติแล้วจะเข้าใจได้ มองโดยวิทยาศาสตร์มันก็ทะลุปรุโปร่งแล้ว มันทําอย่างนี้น่าเกลียดมาก แล้วทําอย่างนี้ทําไม ทําน่าเกลียดได้อย่างไร แล้วทําน่าเกลียดแล้วตอนนี้มันก็อย่างที่ว่า เวลาเราพูดเรื่องนี้ปั๊บ เราจะพูดถึงว่าสังคมของสงฆ์นี่ไง เวลาวิ่งเต้นเอาตําแหน่งกัน วิ่งเต้นอยากได้ตําแหน่ง

เวลาจะได้ตําแหน่ง เหมือนข้าราชการเลย เวลาจะสอบนี่ โอ้โฮ! ไบรต์มาก มีความสามารถมาก ร่างกายสมบูรณ์มาก พอรับเข้าไปทําราชการปั๊บ ลาป่วยทีหนึ่งทั้งปีเลย ก็มันเพิ่งไปตรวจ แพทย์ขึ้นมาเมื่อกี้เลยบอกว่า โอ้โฮ! สมบูรณ์พูนสุข โอ้โฮ! ปัญญานี่เลอเลิศ เวลาสมัครสอบนี่ อู้ฮู! ใบรับรองแพทย์เป็นตั้งๆ เลย พอไปราชการ ตูม ลาป่วย ป่วยทั้งปี แล้วเข้ามานี่ใบรับรองแพทย์มาตลอด ทีนี้ก็ลาป่วย ลากิจทั้งปีทั้งชาติ นี่ก็เหมือนกัน เวลาบวชมา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง แต่เวลาแสดงออก ลาป่วย

ทีนี้เทศน์ต่างๆ เวลาคนเรานี่นะ วุฒิภาวะของสังคมมันอ่อนแอ เวลาทุกข์ยาก ไม่มีที่พึ่ง ก็ไปหาเทพเจ้าให้เป่าหัวให้ที อยากจะมั่งมีศรีสุข แต่ไปหาพระ พระให้เสียสละ ไม่เอา ไปหาพระ พระก็บอกว่า ให้ทําขยันหมั่นเพียร ให้ตั้งสติ อู๋ย! ลําบาก ถ้าไปหาเทพ เทพมาหลอกเอาสตางค์ อะไรก็ได้หมด สตางค์มา เอ็งได้ทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้พอมันง่ายไง เอ็งไม่ต้องไปศาลเจ้าหรอก เอ็งไม่ต้องไปที่ทรงเจ้าหรอก เอ็งมาวัดก็ได้ พระก็ทําได้ พระมีศีลมากกว่าด้วย ฉะนั้น เดี๋ยวนี้พระก็เลยมีเทพเจ้าต่างๆ

เทพก็คือผี ผีก็คือเทพ ถ้าเทพคือผี เดี๋ยวจะเข้าข้อที่ ๓. เทพก็คือผีไง ทีนี้พระพุทธเจ้าปฏิเสธหมดแล้ว ถ้าคนภาวนาได้แล้ว อย่างหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เรื่องอย่างนี้เวลาพระนะ แม้แต่พฤติกรรม เวลาทําไม่ดี ท่านยังติเลย แล้วนี่ขึ้นมา ภาษาเราเลยว่ามันประจาน เวลาทําอย่างนี้แล้วมันประจาน แล้วยิ่งตอนนี้ ดูสิ เขาทําเครื่องรางของขลังกัน เพราะอะไร เพราะโลกเขาต้องการ โลกเขาต้องการเพราะโลกมันขาดที่พึ่ง ไม่มีที่พึ่ง โลกเขาร้อนนัก แต่เวลาเราให้เขาพึ่ง ให้ไปพึ่งเครื่องรางของขลังกัน ทุเรศ ทุเรศมาก เพราะพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนอย่างนี้

พระพุทธเจ้าสอนศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามีสติ ไอ้ความทุกข์ความยากนั้นเบาลง ถ้ามีสมาธิ มีความสุขแล้ว ถ้ามีปัญญาขึ้นมาจะพ้นทุกข์เลย พระพุทธศาสนามีคุณสมบัติขนาดนั้นน่ะ พ้นจากทุกข์ได้เลย

แต่มันวางเลย มันทิ้งหมดเลย มันไปเอาเทพต่างๆ ไปเอาบ้าบอคอแตกข้างนอกเลย ไอ้เทพพวกนี้ พระพุทธเจ้าตรัสรู้ พระอินทร์ เทวดาถวายบาตร ๔ ใบ พระพุทธเจ้าระลึกอดีตเลย ย้อนอนาคตังสญาณ พระพุทธเจ้าแต่ละองค์ต่อๆ มาทําอย่างไร เนรมิตบาตร ๔ ใบเหลือใบเดียว ออกบิณฑบาตเป็นครั้งแรก

เวลาเทศน์ พระอินทร์ไปใส่บาตรพระกัสสปะ ไปใส่บาตรพระสารีบุตรเป็นประจําทั้งนั้นน่ะ เทวดา อินทร์ พรหม อยากรํ่าอยากรวย อยากจะทําบุญ อยากจะมาใส่บาตร เขาไม่มีโอกาส ครูบาอาจารย์เราประสบเรื่องนี้เยอะแยะเลย

แต่นี่พระมันอ่อนแอ พระมันอ่อนด้อย ไปเอาสิ่งนี้มาเป็นสินค้า แล้วออกไปทางโลก นี่มันจะไป เขาบอกพระเครื่อง พูดไปแล้วมันอย่างว่าแหละ พระด้วยกัน พระเหมือนพระ แต่พระไม่เหมือนกัน

“๓. เวลาไหว้เช็งเม้ง คนจีนเชื่อว่าเป็นเวลาประตูเปิดให้วิญญาณออกมายังโลกมนุษย์ ประเพณีนี้เป็นอีกช่วงหนึ่ง อีกประเพณีอื่นก็เป็นอีกช่วงหนึ่ง อยากถามว่า ถ้าประตูเปิดออกมา อย่างนี้วิญญาณไม่หนีไปหรือเจ้าคะ แล้วถ้าหนีไป จะตามกลับมาอย่างไร”

กรณีนี้มันมี มันมี ดูสิ เพราะว่าพระโมคคัลลานะ พระสารีบุตร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์เหมือนกัน แล้วมีคุณสมบัติที่เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วเป็นศาสดา เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับพระธรรม เวลาไปเทศนาว่าการจนพระอัญญาโกณฑัญญะเป็นสงฆ์องค์แรกของโลก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอุทานเลย “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” คือมีพยานไง

เราเป็นอยู่คนเดียว แล้วคนอื่นจะเป็นพยานกับเราได้อย่างไร ฉะนั้น เวลาเทศนาว่าการไป ดูสิ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะปรารถนาเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา คือว่าเป็นผู้ที่ปัญญามาก เป็นผู้ที่มีความสามารถมาก ถึงต้องตั้งสัจจะอธิษฐาน แล้วสร้างบุญกุศลมา ต้องมีปัญญามากกว่าพระอรหันต์โดยปกติ แล้วเวลาพระโมคคัลลานะไปสวรรค์ไปนรก ไปต่างๆ มาบอกกล่าวที่นครราชคฤห์

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าถูกต้องๆๆ

นี่ไง มันมีพยาน มันมีพยานที่ว่า ในวัฏฏะ ในกามภพ รูปภพ อรูปภพ จิตวิญญาณเขาอยู่กันอย่างไร เทวดาเขาอยู่กันอย่างไร พรหมเขาอยู่กันอย่างไร เรื่องนี้มันมีอยู่จริง มันมีอยู่จริงเพราะว่าคนที่มีคุณสมบัติเหมือนกัน เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน แล้วมีความสามารถเห็นมาเหมือนกัน ถ้าเห็นมาเหมือนกันปั๊บ เรื่องอย่างนี้เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงไว้ในพระไตรปิฎกไง

ฉะนั้น ที่ว่าเวลาตกนรกอเวจี สิ่งที่ว่าตกนรกอเวจี เวลาเขาหมดอายุขัย เวลามันจะขึ้นมาอย่างไร นี่ก็เหมือนกัน เป็นเทวดา อินทร์ พรหม เขาอยู่กันอย่างไร

ฉะนั้นที่บอกว่า คนจีนเขาเชื่อว่าถึงเวลาแล้วเขาจะเปิดประตูวิญญาณออกมาโลกมนุษย์ให้มาเหมือนกัน

อันนี้เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปิดโลกนี่เป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีคุณสมบัติเปิดโลกได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเปิดโลก เปิดโลกธาตุ ๓ โลกธาตุเห็นกันหมด เห็นกันได้

ฉะนั้น เวลาเช็งเม้ง เพราะเขาเป็นเต๋าใช่ไหม แล้วมาบวกเข้าไปกับพุทธ เขาบอกว่าถึงเวลานี่เปิดได้ มันเป็นความเชื่ออันหนึ่ง

แต่เวลาเป็นข้อเท็จจริง เวลาเป็นข้อเท็จจริง เวลาเขาสื่อสารกัน เขาไปมาหาสู่กัน มันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เป็นอีกเรื่องหนึ่งเพราะว่า เวลาในพระไตรปิฎกนะ พวกเทวดา อินทร์ พรหม เขาไม่อยากมาใกล้มนุษย์เลย เขาบอกเหม็นกลิ่นคาวมนุษย์แรงมาก เขาไม่ต้องการมา

เวลานรกอเวจีเขามาไม่ได้ เพราะเขาอยู่ในกฎของกรรม กฎของกรรม เขาต้องตกนรกอเวจีอย่างนั้น มันพ้นขึ้นมาไม่ได้ เขาอยากพ้นจะเป็นจะตาย แต่นี้เวลามันหมดเวรหมดกรรมนี่มันมี มันมีที่ว่า เวลาครูบาอาจารย์ท่านมีของท่าน ท่านบอกว่าเหมือนกับคุก เวลาคนมันจะพ้นจากโทษ เป็นนักโทษชั้นดี เขาปล่อยออกมา เพราะมันชั้นดี เขาจะหมดโทษอยู่แล้ว แต่บางทีมันก็มีการหนีมาเกิด หนีมาเกิดแล้วเขาจะมาตามกลับไปอย่างไรล่ะ

เขามาตามกลับไป เวลาเขามา เขาจะเอากลับ มันปัจจุบันทันด่วน หมดชีวิตไปทันที แล้วต้องกลับไป เวลากลับไป มันเป็นกฎของกรรมไง ถ้ายังไม่สิ้นสุด ยังไม่หมดวาระ มันต้องใช้ตรงนั้นจนจบ ถ้าไม่จบ หนีมา หนีมาก็ต้องไปอีกภพชาติหนึ่ง ไปใช้ตรงนั้นจนจบ

นี่พูดถึงว่า วิญญาณมันไม่หนีมาหมดหรือ

โอ๋ย! เขาอยากหนีจะตาย ใครๆ ก็อยากจะพ้นจากวิบากกรรมทั้งนั้นน่ะ แต่มันพ้นไปได้ไหมล่ะ หนีไปแล้วมันพ้นจากกรรมนั้นไปไม่ได้

ฉะนั้น เวลาเขาเปิดมา คําว่า “เปิดมา” ความจริงมันมีช่องทางของเขากันอยู่แล้ว เพราะในพระไตรปิฎกนะ เวลาอุโบสถศีล ผู้ที่จําศีลในอุโบสถเขาเรียกว่าช้างอุโบสถ เขาจะมาดูว่าใครที่จําศีลอุโบสถ จะได้บุญมากน้อยแค่ไหน ในวันพระปกติ เขาจะมีพวกนี้ เขาจะมาดูว่าพวกที่จําศีลมีศีลมีธรรมมากน้อยแค่ไหน นี่อยู่ในพระไตรปิฎก เปิดพระไตรปิฎกได้เลย

ฉะนั้น ทีนี้บอกว่า ถ้ามันมีอย่างนี้ปั๊บ มันก็เป็นเรื่องปกติของกามภพ รูปภพ อรูปภพไง นี่ไง อาหาร ๔ เกิดในภพชาติใด มีชีวิตอย่างใด ใช้อาหารอย่างใด เกิดในความเป็นมนุษย์ เกิดในเทวดา อินทร์ พรหม มีของเขา แล้วหมดอายุขัย ความสัมพันธ์มันมีต่อกัน

ถ้าบอกว่า ถ้ามันเป็นไปไม่ได้เลย พระนาคิตะเดินจงกรมอยู่ เทวดามายับยั้งกลางอากาศ เดินจงกรมอยู่ นาคิตะเป็นผู้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาวิเวก แล้วมาเดินจงกรมอยู่ ชาวบ้านเขาไปเที่ยวมหรสพสมโภช ชาวบ้านเขามีความสุข เรามีแต่ความทุกข์

เวลาคนปฏิบัติ เวลาจิตมันไม่ลงมันจะเป็นอย่างนี้ บ่นทุกข์บ่นยากตลอด แล้วไอ้คนที่เขาไปเที่ยว เขามีความสุขของเขา เพราะความคิดของเราไง

เทวดาที่เป็นญาติมายับยั้งกลางอากาศเลย ไอ้พวกที่เข้าไปเที่ยวมหรสพสมโภชนั้นน่ะ พวกนั้นมันยังอยู่ในวัฏฏะ ยังเวียนว่ายตายเกิด เขายังติดมหรสพสมโภช อบายภูมิ แต่ของท่าน ท่านเดินจงกรม ท่านถือพรหมจรรย์ ท่านต่างหากเป็นผู้ประเสริฐ คนที่ประเสริฐอยู่ในทางจงกรม

แต่จิตใจมันโดนกิเลสครอบงํา มันกลับน้อยเนื้อตํ่าใจไปบอกว่าไอ้คนที่มันอยู่ในวัฏฏะเขามีความสุข เขาไปเที่ยวมหรสพสมโภชกัน เรามันทุกข์มันยาก มันทุกข์มันยาก เทวดายับยั้งกลางอากาศเลย นี่อยู่ในพระไตรปิฎก

ช่องทางมันมี ถ้ามันมีสายบุญสายกรรมต่อกัน ช่องทางมันมี เพียงแต่ว่าพวกเรามีคุณสมบัติดีจริงหรือเปล่า แล้วคุณสมบัติของมนุษย์ที่ว่าประเสริฐๆ เพราะมีอย่างนี้ พระนาคิตะเดินจงกรมอยู่ อยู่ในพระไตรปิฎกเหมือนกัน เทวดายับยั้งกลางอากาศเลย ท่านต่างหากๆ ครูบาอาจารย์บอกเทวดากับพระนาคิตะจะต้องเป็นหมู่เป็นสหายกัน

พาหิยะที่เรือแตก พาหิยะที่ดูจิตมันมาอ้างกันทุกวัน พาหิยะ พาหิยะเป็นพ่อค้า แล้วพ่อค้ามาเรือสําเภา พอเรือแตกกลางทะเล พอเรือแตกกลางทะเลก็รอดขึ้นฝั่งมาเป็นชีเปลือยเพราะมันมาแต่ตัว ก็เลยไปเอาใบไม้มาพันตัวไว้

ไอ้พวกชาวชายฝั่งเห็นก็ อู้ฮู! พระอรหันต์ขึ้นมาจากทะเล เขาเชื่อถือศรัทธา พาหิยะก็เลยแกล้งเป็นพระอรหันต์ไปเลย เห็นเขานับถือ เออ! ก็ยอมรับเขาไปอย่างนั้นน่ะ

อยู่ในธรรมบทเหมือนกัน ในพระไตรปิฎกนั่นแหละ ธรรมบทเขาแปลมาจากพระไตรปิฎก แต่พระไตรปิฎกมันจะเป็นหัวข้อ แล้วธรรมบทคือการเรียนวิชาการ เขาจะขยายความ บอกว่า พาหิยะ พออย่างนั้นปั๊บ เทวดาก็มากลางอากาศเหมือนกัน เทวดามายับยั้งกลางอากาศเลย ท่านไม่ใช่พระอรหันต์ ญาติโยมเขาสรรเสริญท่าน แล้วท่านก็เชื่อเขาไป ตอนนี้พระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว ให้ไปฟังเทศน์พระพุทธเจ้า ให้ไปฟังเทศน์พระพุทธเจ้า

เพราะเทวดามาเตือนจนคอตก เพราะมันเป็นความจริง พอเป็นความจริงแล้วเขาก็ละความเชื่ออันนั้นไปหาพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าบิณฑบาตอยู่ไง ก็ไปขอฟังเทศน์พระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าก็พูดถึงเรื่องสักแต่ว่ารู้ “เธอจงมองโลกนี้เป็นสักแต่ว่า อย่าไปยึดมั่นถือมั่น” ปิ๊ง! เป็นพระอรหันต์เลย แล้วขอบวชไง

พอขอบวช พระพุทธเจ้าบอกว่า “เธอไม่มีบริขาร จะบวชอย่างไรล่ะ”

ก็ไปหาบริขาร แล้วโดนแม่โค โดนควายขวิดตายไง พระอรหันต์ ฟังเทศน์พระพุทธเจ้าหนเดียว

แล้วทีนี้พอเรื่องนี้มันเกิดปั๊บ พระก็แปลกใจไง เพราะว่าพอโดนโคขวิดตาย พระพุทธเจ้าเป็นคนไปฌาปนกิจเอง ไปเก็บศพเอง แล้วเผาเองไง พระก็งงว่าพระพุทธเจ้าไปเก็บศพเขาได้อย่างไร

พระพุทธเจ้าบอกว่า “ภิกษุทั้งหลาย นี้คือพระอรหันต์”

พอพระอรหันต์ปั๊บ พระก็ถามอีก “แล้วเป็นพระอรหันต์ได้อย่างไร”

พระพุทธเจ้าบอกว่า ในอดีตชาติแต่กาลไกลนู้น เขากับเพื่อนเขา ๕ หรือ ๗ คนเป็นนักปฏิบัติ แล้วก็ขึ้นไปบนภูเขาตัด นัดกันขึ้นไปว่าไปอดอาหาร ไปภาวนา ทําพะองขึ้นไปแล้วถีบทิ้งเลย แล้วถ้าใครภาวนาเป็นพระอรหันต์ให้เหาะลงมา ถ้าใครไม่เป็นพระอรหันต์ให้ตายบนนั้น

พาหิยะเป็นคนคนหนึ่งอยู่บนนั้น แล้วที่ไปภาวนามีเป็นพระอรหันต์ก็มี แล้วที่ตายไปบนนั้นพร้อมพาหิยะก็มี แล้วที่เป็นพระอรหันต์หรือเป็นพระอนาคามีอยู่บนพรหม เป็นเพื่อนกันก็ไปด้วยกันไง

ทีนี้พาหิยะก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วมาเกิดเป็นพาหิยะที่เรือแตก พอเรือแตกขึ้นมา เทวดานั้นก็เป็นเพื่อนเก่า เป็นนักปฏิบัติมาด้วยกันก็มาเตือน นี่พูดถึงว่าช่องทางที่สายบุญสายกรรมมันมี

ฉะนั้น ถ้าเป็นอย่างนี้ปั๊บ ทีนี้เราจะเอาประเพณีที่เราทํา ประเพณีมันเปลี่ยนไปทุกวัน คนความเชื่อมันแตกต่างกัน ฉะนั้น คําถามที่ ๓. “เวลาเขาไหว้เช็งเม้ง คนจีนเขาเชื่อว่าเป็นช่วงเวลาประตูเปิดให้วิญญาณออกมายังโลกมนุษย์ ประเพณีอื่นก็เป็นอีกช่วงเวลาหนึ่ง อยากถามว่า ประตูเปิดมาแล้ววิญญาณไม่หนีไปบ้างหรือเจ้าคะ แล้วถ้าหนีไปแล้วจะเอากลับมาได้อย่างไรเจ้าคะ”

ถ้าปฏิบัติไปจนสิ้นสุดก็รู้หมด ถ้ารู้แล้วเข้าใจแบบนี้ ถ้ารู้แล้วเข้าใจนะ ความจริงมันมีอยู่ส่วนหนึ่ง แต่ความเชื่อเยอะมาก

ความจริง ข้อเท็จจริงมี แล้วคนที่รู้จริงมีอยู่ส่วนหนึ่ง ความจริงไม่ใช่ส่วนหนึ่ง ความจริงเป็นความจริงแท้ๆ เลย แต่คนที่ไปรู้จริงเห็นจริงมีอยู่ส่วนหนึ่งเพราะเวลาปฏิบัติไป

แต่ไอ้พวกเชื่อตามๆ กันมานี่มหาศาลเลย ไอ้เชื่อตามๆ กันมา ๙๙ เปอร์เซ็นต์ แล้วพอความเชื่อตามๆ กันมาก็เลยกลายเป็นประเพณีวัฒนธรรม ก็เลยเป็นยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นความจริงอย่างนั้น

ฉะนั้น ความจริงมันมี ที่ว่าวิญญาณจะหนีไปอะไร หนีกรรมไม่พ้น หนีไปเดี๋ยวก็ต้องกลับมาใช้จนจบ ถ้าหนีไปมันไม่จบไง มันต้องจบ ฉะนั้น ถ้าจบแล้วก็คือจบ นี่พูดถึงว่าเรื่องความเชื่อ เรื่องความเชื่อ ถ้าความเชื่ออย่างนั้นปั๊บ เราเอาความจริง

ถ้าโยมอยากรู้นะ โยมปฏิบัติแล้วจะรู้หมดเลย แล้วจะเข้าใจเรื่องนี้ เรื่องต่างๆ โยมมีพระเครื่องมีราคา เอามาใส่ก็ไม่กล้า จะไปขายก็กลัวผิด แล้วไปดูตามวัด วัดก็ทําผิดๆ พลาดๆ มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง แต่ไปสร้างเทพสร้างอะไรกัน นี่เขาบอกว่าอันนี้เข้าใจไม่ได้ แล้วยิ่งมาความเชื่อ

ความเชื่อ เราวางไว้ เพราะความเชื่อมันมีร้อยแปด ความเชื่อมีร้อยแปด ศรัทธาแก้กิเลสไม่ได้ แล้วถ้ามีความเชื่อแล้วเราวางไว้ แล้วเรามาค้นคว้าของเรา มาเอาความจริงของเรา

แล้วอย่างที่ว่า ไอ้ที่ว่าเชื่อๆ จะเข้าใจหมดเลย เข้าใจหมดเลย อ๋อ! หัวข้อมันมาจากที่นี่ ประเพณีนี้มาจากตรงนี้ ส่วนใหญ่แล้วมันมาจากพระไตรปิฎก อย่างที่ว่าเปิดโลกธาตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําได้หมด แล้วเวลาพระโมคคัลลานะไปเที่ยวสวรรค์มา ไปยืนยันในครอบครัวใดใครตายไปไหน มาบอกพระพุทธเจ้า ต่อหน้าธารกํานัลเลย

ศาสนาพุทธที่มั่นคงมา สุดท้ายแล้วศาสนาอื่นเขาเห็นว่าพระพุทธศาสนามั่นคงเพราะพระโมคคัลลานะ เวลาจะทําร้ายก็จ้างคนมาฆ่าพระโมคคัลลานะก่อน ในสมัยนั้นพวกที่ลัทธิต่างๆ ที่ยังมีกิเลสอยู่ เขาก็ห่วงสถานะของเขา เวลาพระพุทธเจ้าแสดงธรรมออกมาเป็นความจริง เขารับกันไม่ได้เลย เพราะว่ามันไปลบล้างความเชื่อถือของเขาทั้งหมดเลย ถ้าไปลบล้างความเชื่อถือของเขา

แต่เวลาเจริญรุ่งเรืองขึ้นมา ตอนที่หลายพันปีมา โอ้โฮ! ถ้ายังไม่เจริญนะ เรื่องการคมนาคมยังไม่มี ศาสนาพุทธเวลาเจริญ เจริญมาก แต่เพราะมันเป็นศาสนาที่เป็นเสรีภาพ เป็นศาสนาที่เป็นเรื่องข้อเท็จจริงในใจ ไม่มีเรื่องกิเลสมาเจือปน

เวลาไปเจออย่างอื่นแล้วมันแบบว่าไม่มีสิ่งใด ไม่มีความคุ้มครอง ว่าอย่างนั้นเลย แต่ถ้ามีฤทธิ์ ถ้าพระพุทธเจ้ามีจริง ฤทธิ์เดชมีจริง มีจริงก็คุ้มครองเฉพาะช่วงเวลาที่ท่านมีชีวิตอยู่ไง แต่ถึงเวลาแล้วมันก็เสื่อมสลายไป แต่ตอนนี้มันจะรื้อฟื้นขึ้นมา

ตอนนี้ถ้าพูดกันโดยข้อเท็จจริงนะ อย่าใช้อารมณ์ แล้วอย่าเอาจํานวนมาวัดกัน ศาสนาใด ลัทธิใด เวลาโต้แย้งกันด้วยสัจจะ ของเราสุดยอด นักวิทยาศาสตร์ไหนมาค้นคว้าก็ยอมรับหมด พระพุทธศาสนานี่

เว้นไว้แต่พวกเรา เว้นไว้แต่ชาวพุทธด้วยกันเอง ชาวพุทธมันไม่จริงจังกันเอง ถ้าชาวพุทธจริงจังเอง ปฏิบัติให้ได้จริงขึ้นมา มีคุณธรรมจริงขึ้นมานะ ไอ้คําถามจะไม่มีเลย ความสงสัยไม่มีเลย

ทีนี้คําถามมา เราตอบ เราตอบเพื่อให้เห็นว่า ในพระพุทธศาสนาเรามันมีคุณธรรม มีสัจจะมีความจริง แล้วเราควรภูมิใจ แล้วเราพยายามค้นคว้าหาความจริงมา เพื่อเป็นธรรมในหัวใจของเรา สัจธรรมให้มันอยู่ในใจของเรา เพื่อประโยชน์กับใจดวงนี้ เอวัง

ถ้าคนมีสติปัญญาพร้อม
ความสุขไม่ต้องแลกมาด้วยข้าวของเงินทอง
ไม่ต้องแลกมาด้วยอะไรเลย
ความสุขหาง่ายๆ มีความสุข ความสงบ มีความระงับ

๕

สมหวัง

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ความสุขใจ”

หลวงพ่อ : นี่เขาว่านะ ความสุขใจ ความสุขใจก็ต้องบอกเราด้วย เออ! แปลก

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพอย่างสูง ลูกขอกราบขอบพระคุณหลวงพ่อที่ได้เมตตาตอบคําถามทั้ง ๒ ครั้ง (“ใจร่วมเดิน” และ “พุทธปัญญา”) ทําให้ลูกมีกําลังใจที่จะทําความเพียรต่อไปเต็มที่ตามกําลังและสติปัญญาที่ลูกมี

ในทุกๆ วัน ลูกจะเปิดฟังเทศน์หลวงพ่อ ฟังไปเพลินๆ ได้ความรู้และมีความสุข ทั้งกําลังใจจากคําสอนของหลวงพ่อและจากผู้ถาม คําถามทําให้รู้สึกสุขใจว่ามีเพื่อนร่วมทางเดินอีกมากมาย

เท่าที่ปฏิบัติมารู้สึกว่าลูกจะปฏิบัติได้ดีเมื่อเดินจงกรมมากกว่านั่งสมาธิ แต่ลูกก็ยังหมั่นฝึกนั่งสมาธิตามคําสอนของหลวงพ่ออยู่เจ้าค่ะ

จากที่ฟังคําเทศน์ของหลวงพ่อ รู้สึกว่าตัวเองจะออกเป็นแนวปัญญาวิมุตติ เพราะจะถนัดพิจารณาความคิดและอารมณ์มากกว่าใช้สมาธิพิจารณากาย แต่จะเป็นอย่างไรนั้นก็แล้วแต่จิตเขาจะเป็นเจ้าค่ะ คงได้แต่คอยสังเกตดูเอาเท่านั้น

ครั้งนี้ลูกขอรายงานการปฏิบัติและขอความเมตตาหลวงพ่อช่วยชี้แนะเจ้าค่ะ

๑. มีครั้งหนึ่งลูกเดินจงกรมแล้วง่วงมาก เดินไปก็ง่วงไป ขณะเดินให้เร็วขึ้นก็ยังง่วง ถ้าลงนั่งตอนนั้นก็หลับแน่ แต่ฝืนเดินต่อไป แม้ใจไม่หงุดหงิด แต่ก็ไม่รู้จะแก้ไขอย่างไรดี เลยได้แต่เดินไปดูไปอยู่อย่างนั้น เดินไปสักพักเกิดแว็บไปเห็นเหมือนเราถูกล้อมด้วยเมฆ และตัวเรากําลังอยู่ในวงแขนของตัวงวงที่กําลังกล่อมให้เราหลับ (เหมือนแม่กล่อมลูก) พอมันรู้ตัวว่าเราเห็น มันหายแว็บเหมือนนินจาเลยเจ้าค่ะ ถึงตอนนั้นความง่วงหายเป็นปลิดทิ้ง เลยรอดมาได้เจ้าค่ะ

๒. ในชีวิตประจําวัน เวลาลูกเดินไปตามปกติรู้สึกว่าใจกลับมาอยู่ที่การเดินและมีความสุข ทําให้ซึ้งใจในผลของการปฏิบัติว่ามีอานิสงส์ที่คุ้มครองใจเราตลอดเวลา มีความสุขใจได้ง่ายๆ อย่างนี้เลย ตอนนี้เลยฝึกรู้ตัวในชีวิตประจําวันไปด้วยเจ้าค่ะ เท่าที่ทําได้ ส่วนการนั่งสมาธิคงต้องฝึกฝนต่อไปเจ้าค่ะ ขอบพระคุณ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถามคําถามหนึ่ง ถ้าเขาปฏิบัติแล้วมีความสุข ฉะนั้น เวลาคําถามส่วนใหญ่แล้วจะไม่ค่อยสมหวัง แต่ถ้าคราวนี้สมหวัง คําว่า “สมหวัง” คือปฏิบัติแล้วได้อานิสงส์ ได้การปฏิบัติ อันนี้จะดีมาก คําว่า “ดีมาก” เห็นไหม

เวลาเราจะปฏิบัตินะ คนที่มาประพฤติปฏิบัติ เราจะมองไปทางไหนก็แล้วแต่ว่าเราจะมีเพื่อนร่วมเดินทางหรือเปล่า แต่นี่เขาบอกเขาฟังในเว็บไซต์แล้ว มีเพื่อนร่วมเดินทางมากมาย

เวลามีเพื่อนร่วมเดินทางมากมาย มันทําให้เราอบอุ่นไง และเราอุ่นใจ ไม่อย่างนั้นมันเหมือนว่าเราเดินไปเดียวดาย เราเดินไปแล้วไม่มีใครดูแล แต่เวลาประพฤติปฏิบัติจริงๆ แล้ว ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก เฉพาะตน เฉพาะตนคือให้เป็นความจริงของเรา

เรามีเพื่อนร่วมเดินทางแล้ว แต่ถ้าเรามีสติปัญญานะ เรามีเพื่อนร่วมเดินทางแล้วไม่เสียหาย แต่ถ้าเราไม่มีสติปัญญานะ เรามีเพื่อนร่วมเดินทาง แล้วเราไปพึ่งพาอาศัยคนอื่น คือฟังเขาตลอดไป คนนู้นก็ว่าอย่างนี้ คนนี้ก็ว่า นี่ถ้าเชื่อเขาไปนะ มันไม่เป็นปัจจัตตัง

เราไม่ใช่บอกให้รังเกียจใครนะ เราไม่รังเกียจใคร สรรพสัตว์ทั้งหลาย จงเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น จงเป็นสุขๆ เถิด เราไม่ได้รังเกียจใคร เราไม่ได้พูดให้หวาดระแวงใคร แต่เวลาประพฤติปฏิบัติ ความจริงแล้วมันต้องเกิดจากเราใช่ไหม มันต้องเกิดจากใจของเรานะ

เรามีเพื่อนร่วมเดินทาง มีความอบอุ่น อย่างนี้ดีมาก แต่เวลาปฏิบัติแล้ว กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น ให้เชื่อการประพฤติปฏิบัติของเรา ให้เชื่อความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริง ให้เชื่ออันนี้

แต่ถ้ามีเพื่อนร่วมเดินทาง เรามีเพื่อนร่วมเดินทางว่าเป็นเพื่อนกัน ในความเป็นอยู่ ในปัจจัยเครื่องอาศัย เราเผื่อแผ่กันได้ แต่เวลาปฏิบัติมันเผื่อแผ่กันไม่ได้นะ

เราเคยมีลูกศิษย์คนหนึ่ง เขาปฏิบัติดีมากเลย แต่วันหนึ่งมีคนมาถามปัญหา เราก็ตอบปัญหาเขาไป เขาก็นั่งฟังอยู่ด้วยนะ อีก ๒ วัน เขามาหาเลย

“หลวงพ่อ ภาวนาแล้วมันยุ่งมากเลย”

“ทําไมล่ะ

“ก็หลวงพ่อสอนคนนั้นไป หนูฟังอยู่ หนูก็ไปปฏิบัติด้วย”

โอ๋ย! เรานี่ฟิวส์ขาดเลย บอกว่า เราบอกเขา เราไม่ได้บอกโยม เราบอกเขา บอกเขา เห็นไหม เหมือนกับคนเป็นไข้ คนเป็นไข้ไปหาหมอใช่ไหม คนใดเป็นไข้ หมอก็ต้องรักษาตามอาการของคนไข้นั้น

ไอ้เราไปนั่งฟังอยู่ หมอรักษาใครก็แล้วแต่ เราจะเอามารักษาเราคนเดียวหมดเลย มันเป็นไปได้อย่างไร เขารักษาคนนั้น ก็คนนั้นมีอาการอย่างนั้น เขาก็รักษาคนนั้น ไอ้เราไม่ได้เป็นไข้อย่างนั้น เราไม่จําเป็นต้องใช้ยาอย่างนั้น แล้วเราไปเอายาอย่างนั้นมากินมาใช้ มันเป็นเรื่องของเราหรือไม่ล่ะ มันไม่เป็น

แต่ถ้าเราปฏิบัติแล้ว เราไม่มีทางไป เราออกไม่ได้ ถ้าครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการหรือท่านสอนใคร เรานั่งฟังอยู่ด้วย เราจับเป็นอุบาย เป็นประโยชน์กับเรา ถ้าเป็นประโยชน์กับเราไม่ได้ เราไม่ต้องไปยุ่ง

แต่ถ้าจริตนิสัย จริตนิสัยของคนไม่เหมือนกัน ความเห็นคนไม่เหมือนกัน ฉะนั้น เวลาท่านสอนใคร เรานั่งฟังได้ นี่เป็นประโยชน์กับเรา เพราะอะไร เพราะคนคนนั้นเขาก็ปฏิบัติของเขามา เพื่อนร่วมเดินทางไง

ฉะนั้น เวลาเพื่อนร่วมเดินทางมา เขาเดินทางมา เห็นไหม รถที่ไปด้วยกัน เวลาไปด้วยกัน รถของใครมีความชํารุดเสียหายสิ่งใด ช่างก็ต้องซ่อมรถคันนั้นเฉพาะที่ชํารุดเสียหาย รถของเราไม่ได้ชํารุดเสียหาย มันไม่จําเป็นต้องซ่อม รถของเรามันสมบูรณ์อยู่ เรายังเดินทางได้ต่อไป เราไม่ต้องซ่อมบํารุง แต่รถของใครที่เดินทางร่วมกันมา แล้วรถของเขามีความชํารุดเสียหาย ก็ต้องซ่อมรถคันนั้น บํารุงรถคันนั้นเพื่อเดินทางต่อไป

ฉะนั้น แต่ถ้ารถของเรามันไม่เสียหาย รถของเราไม่เสียหาย อยู่ดีๆ เราก็จะไปเปลี่ยนล้อ อยู่ดีๆ เราก็จะเปลี่ยนเครื่อง รถเราไม่เสียหายอะไร เราจะไปซ่อมอะไร การซ่อม ดูสิ เวลาไปซ่อมนะ อะไหล่ที่มากับรถคุณภาพดีกว่าอะไหล่ที่เราเปลี่ยนแน่นอน นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่มันมากับเรา เราปฏิบัติกับเรานี่ของจริง อันนี้สําคัญ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเพื่อนร่วมเดินทางนี่ดี แต่เวลาเพื่อนแนะแนวทางอย่างใด เราต้องดูของเราก่อน นี่พูดถึงว่าในการปฏิบัติเนาะ ถ้าเขาปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ แล้วเขาปฏิบัติแล้วเขาได้ความมั่นใจ อันนี้โอเค

ฉะนั้น สิ่งที่คําถามนะ คําถามที่ ๑. เวลาเขาเดินจงกรมไปแล้ว นี่มันเป็นการบอก ที่ว่าเวลาง่วง ง่วงมาก ง่วง เวลาคนเราง่วงเหงาหาวนอนต่างๆ มันง่วงมาก แต่เวลาเราฝืนเดินจงกรมไป ใช้สติปัญญาไป มันเกิดการกระทํา จิตมันเกิดการกระทํา มันมีเหตุมีผลไง เกิดการกระทําว่าเห็นเป็นงวงช้าง เห็นเป็นสิ่งที่ว่าความง่วงมันเป็นเมฆหมอกเข้ามารวมตัวเรา แต่เราใช้ปัญญาพิจารณาของเราไป พอมันเห็นจริง พอเห็นจริง มันคลายตัวออก เขาบอกว่าความง่วงหายเป็นปลิดทิ้ง

เวลาความง่วงเหงาหาวนอน พระเรานะ เวลาอดอาหาร คนอดอาหาร ธรรมชาติใช่ไหม มันต้องหิวเป็นเรื่องธรรมดา เพราะในกระเพาะไม่มีอาหาร แต่เวลาพระที่เขาอดอาหารนะ แล้วเขาใช้ปัญญาไล่ตามไป ลําไส้หรือหิว กระเพาะหรือหิว ปากหรือหิว อะไรมันหิว ที่หิวๆ นั่นอะไรหิว ถ้าปัญญามันไล่ทันไปนะ ความหิวนี้จะหายหมดเลย ว่างหมดเลย แต่โดยข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงกระเพาะมันก็ไม่มีอาหารหรอก แต่ว่าสิ่งที่มันหิวมันกระหาย มันง่วงเหงาหาวนอน มันเป็นที่อาการของจิตทั้งนั้น

เวลาจิตของเรา อาการของมัน มันเสวยอารมณ์ มันยึดมั่นอะไร มันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ แต่ถ้าเวลาปัญญามันไล่ต้อนเข้าไป มันตีแผ่ออกไป ถ้ามันปล่อยวางได้ จิตมันเด่นขึ้นมา พอจิตเด่นขึ้นมา ความหิวก็หายไป แต่หายไปขณะที่มันมีสติปัญญา คือจิตมันมีสมาธิ จิตมันมีความสุข มันก็เลยปล่อยวางความหิวนั้น

เพราะความหิวนั้นเกิดจากกระเพาะ ความหิวเกิดจากกระเพาะไม่มีอาหาร โดยธรรมชาติของมัน ความรับรู้มันมี แต่เวลาความรับรู้มันมาอยู่ที่พุทโธ มาอยู่ที่ความสงบ ความหิวนั้นหายไปเลย ทีนี้ความหิวหายไป ความหิวมันจะหายไปขาดเลยไหม ความหิวหายไปเพราะจิตมันไม่ไปรับรู้

นี่ก็เหมือนกัน ความง่วง จิตมันง่วง เวลามันง่วงเหงาหาวนอน เวลามันพิจารณาไป มันเห็นความง่วงเป็นอาการ เหมือนกับก้อนเมฆมันล้อมตัวเรา เวลาเราใช้สติปัญญาเข้าไป ความง่วง พอสติปัญญามันตามเข้าไป มันคลายตัวออก พอคลายตัวออก ความง่วงหายเป็นปลิดทิ้งเลย

เขาบอกว่า เขารอดมาได้

คําว่า “รอดมาได้” ถ้าใครภาวนาแล้วมีประสบการณ์อย่างนี้ มันจะเป็นประสบการณ์ของใจ ใจมันจะมั่นคงมาก

ว่าความง่วงมันเป็นอนิจจัง สรรพสิ่งก็เป็นอนิจจัง

สิ่งที่ว่าถ้ามันไม่เคยว่าเป็นอนิจจังนะ ความง่วง ความหิวกระหาย มันเป็นนิจจัง คือมันเป็นจริงเป็นจัง เป็นจริงเป็นจังจนเราทุกข์ แล้วพอมันเป็นจริงเป็นจัง มันทุกข์ ความทุกข์มันก็ไปบีบคั้นซํ้าเข้าไปอีก นี่มันทุกข์อยู่แล้วไง แต่ความเป็นจริงเป็นจัง เราไปยึดมันไง มันก็ยิ่งทุกข์เข้าไปใหญ่

แต่ถ้าพิจารณาไปๆ มันเป็นอนิจจัง มันไม่เป็นนิจจัง มันไม่เป็นความจริงความจัง มันเป็นอนิจจัง มันไม่เที่ยงแท้ มันไม่เที่ยงแท้ แล้วมีปัญญาไล่ต่อเนื่องไป มันเป็นอนัตตา มันปล่อยวางได้ มันก็เป็นความจริง อันนี้พูดถึงว่าสมหวัง นี่เขาพูดถึงว่าสมหวังนะ

๒. ในชีวิตประจําวันของเขา เขาบอกว่าในชีวิตประจําวันของเขา เขาว่าเขาเดินจงกรมไปแล้ว เวลาเดินไป ความสุขมันยังต่อเนื่องมา มันมีผลต่อเนื่อง ถ้ามีผลต่อเนื่องนะ

แต่เราจะบอกว่า เวลาจิตมันดี เวลาเขาเรียกขาขึ้น เวลาหุ้นขาขึ้น ทุกคนมีความสุขมากเลย โอ้โฮ! ขายเมื่อไหร่ก็ได้ตังค์ เวลาหุ้นขาขึ้น โอ้โฮ! สังคมมีแต่ความร่มเย็นเป็นสุข แต่เวลาหุ้นขาลง ทุกคนแตกตื่นเลยนะ

เราจะบอกว่า จิตมันมีเจริญแล้วเสื่อม ถ้ามันเจริญ เราก็อยู่กับความเจริญนั้น วันไหนถ้ามันเสื่อมนะ เวลามันเจริญขึ้นมา เรายิ้มแย้มแจ่มใส เรามีความสุขนะ คนเขามองนะ เอ๊ะ! คนนี้มันเป็นอะไร มีแต่ยิ้ม นั่งอมยิ้มทั้งวันเลย เอ๊ะ! ขาดสติหรือเปล่า ก็ความสุขของเราไง เขาไม่สุขกับเราด้วย แต่ถ้าวันไหนหุ้นมันตกนะ ไอ้เรานั่งคนเดียวหน้าหมอง เขามีความสุขอยู่นะ เขามองเรา เอ๊ะ! ทําไมคนนี้ทําไมวันนี้นั่งหน้าเศร้าเลย นี่เวลาจิตมันเสื่อมไง

เราจะบอกว่า เวลาจิตมันเจริญ เราก็มีสติปัญญา เราก็รักษาไว้ เราจะให้ถึงเวลาถ้าจิตมันเสื่อมนะ เรามั่นใจว่าคนที่ภาวนามันจะมีเจริญบ้างเสื่อมบ้างเป็นธรรมดา

คนเราปฏิบัตินะ เวลามันเจริญ มันเจริญงอกงามขึ้นมา มันจะมีความสุข ตรงนี้ใครๆ ก็ชื่นชม แต่เวลามันเสื่อมนะ เรามีแต่ความทุกข์ มันไม่มีใครชื่นชมนะ แล้วเราก็มีแต่ความทุกข์ มันแผดเผาหัวใจนะ

ฉะนั้น เราจะตั้งสติอย่างนี้ไว้ เวลามันเจริญขึ้นมา เราก็ไม่ตื่นเต้นจนเกินกว่าเหตุ เวลามันเสื่อม เราก็ต้องมีสติปัญญารักษาตัว เวลามันเสื่อมแล้ว แล้วถ้าเรารู้จักการรักษาตัวเอง มันก็จะฟื้นกลับมาเจริญ

มันจะเจริญแล้วก็เสื่อม เหมือนนักกีฬา นักกีฬาลงแข่งขันมันมีทั้งแพ้และชนะ ถ้าวันไหนชนะมานะ มีแต่คนล้อมหน้าล้อมหลัง ถ้าวันไหนลงจากเวทีมามีแต่ความพ่ายแพ้นะ ไม่มีใครมองหน้าเลยล่ะ วันนั้นนั่งก้มหน้าเลยนะ เราเดินไปไหนต้องก้มหน้าเดินไป เพราะว่าเราแพ้เขามา แต่ถ้าวันไหนเราชนะเขามา มีคนล้อมหน้าล้อมหลังเต็มไปหมดเลย

จิตถ้ามันเจริญงอกงามขึ้นมา มันมีความสุข เวลามีความสุข พวกเราก็ชื่นชมกัน แต่เวลาจิตมันเสื่อมนะ เวลาเราตอบปัญหา เวลาจิตเสื่อม เวลาทุกข์ตรอมหัวใจมา เราก็ต้องปลุกปลอบหัวใจ ปลุกปลอบให้มีกําลังใจ ปลุกปลอบให้สู้ ให้สู้เพราะอะไร เพราะว่ามันเป็นประสบการณ์นะ

นักมวย นักกีฬาไม่เคยแพ้เลย แล้วมันจะชนะไปได้อย่างไร มันจะชนะตลอดหรือ หรือมันจะแพ้ตลอดไปหรือ เราไม่มีความสามารถพลิกแพลง ไม่มีความสามารถแก้ไขตัวเราให้มีความสามารถเลยหรือ มันต้องมีสิ มันจะแพ้อย่างไรนะ เราตั้งใจของเรา มันก็กิเลสในใจเรานี่แหละ มันก็เป็นกิเลสในหัวใจ เห็นไหม

ฉะนั้น ที่ว่ามันเจริญ เราสาธุนะ เวลามันมีความสุขความเจริญ ปฏิบัติธรรมต้องมีความสุข ปฏิบัติธรรมต้องมีความเจริญรุ่งเรืองแน่นอน แต่ในหัวใจของคนมันมีกิเลสด้วยไง วันไหนที่กิเลสมันฮึดฮัดขึ้นมา กิเลสมันจะหาทางต่อกรกับเรา มันทําให้เราล้มลุกคลุกคลานทั้งนั้นน่ะ

ไอ้พูดนี้ไม่ใช่พูดให้เสียใจ ไม่ใช่พูดให้คนท้อแท้นะ แต่พูดให้คนระวังตัว พูดให้คนรู้ล่วงหน้าว่า ถ้ามันเกิดอาการอย่างนี้ เวลาเกิดการพ่ายแพ้ เราจะต้องมีความเข้มข้น มีความมุมานะต่อสู้กับมัน

แล้วเวลาเจริญนะ เวลามันดีขึ้นมา ก็อย่างที่คําถามมานี่แหละ เวลาง่วง หายง่วงแว็บ เวลามีความทุกข์ เวลาเท่าทัน ความทุกข์หายหมด เอ๊ะ! มันทําไมเป็นอย่างนี้ ความสุขหาได้ง่ายๆ เขาเขียนไว้เองนะ ความสุขหาได้ง่ายๆ ไม่ต้องไปหาที่ไหนเลย ความสุขหาได้ง่ายๆ

มันก็เป็นอย่างนั้นจริงๆ ถ้าคนมีสติปัญญาพร้อม ความสุขไม่ต้องแลกมาด้วยข้าวของเงินทอง ไม่ต้องแลกมาด้วยอะไรเลย ความสุขหาง่ายๆ มีความสุข ความสงบ มีความระงับ มีความสุข แต่ความสุขอย่างนี้มันเป็นความสุขเพราะว่าจิตมันสงบไง

แต่เราจะมีงานการข้างหน้าอีกเยอะแยะเลย งานที่จิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา เพราะอะไร เพราะเราไม่ต้องการให้กิเลสมันหลบซ่อนอยู่ในใจอย่างนี้ เราต้องการสํารอก ต้องคายออก ต้องสลัดทิ้ง เราจะชําระมันทิ้งเลย เราไม่เก็บซ่อนไว้ในใจเรา ไม่คบกันแล้วเดินทางไปด้วยกัน ไม่เอา เราจะทําเต็มที่ แล้วทําจนกว่ามันจะหมดไปสิ้นไป แล้วเราจะเดินไปด้วยคุณธรรมอย่างเดียวเลยล่ะ นี่การประพฤติปฏิบัติให้เป็นแบบนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่มันมีความสุข มีความดีมานี้ สาธุ ทีนี้เพียงแต่ว่า พอเขามีความสุขมาก เราถึงพูดถึงตรงนี้ไว้นิดหนึ่ง พูดถึงว่า จิตเจริญแล้วมันต้องมีเสื่อม จิตเสื่อมแล้วมันต้องมีเจริญ แน่นอน เพียงแต่อยู่ที่เรา อยู่ที่คนควบคุมดูแล อยู่ที่คนประพฤติปฏิบัติมันจะทุกข์จะยาก

ถ้ามันเจริญ เจริญตลอดไปๆ ถ้าเจริญตลอดไปมันก็จบ เพราะว่าพระเราปฏิบัติมาเยอะแยะเลย บวชใหม่ๆ จะมีความสุขมาก ปฏิบัติได้ดีมาก ๕ พรรษา ๖ พรรษา สึกหมดเลย ๑๐ พรรษาแทบไม่มีเลย ไปเกลี้ยง มันไปไหนน่ะ มันมีเจริญแล้วเสื่อมนะ ฉะนั้น อย่าชะล่าใจ

อันนี้เพียงแต่ว่าเตือนไว้เฉยๆ เราอยากให้มีเจริญลูกเดียว ไม่มีเสื่อม เพราะว่าคนเวลาจิตมันเจริญแล้วคุยกันมีแต่ความสุข จริงไหม เวลาจิตเสื่อมมันคุยกัน โอ้โฮ! มีแต่นํ้าตา มีแต่นํ้าตา มีแต่ความทุกข์ อันนั้นไม่ดีเลย มีความสุขมาคุยกันดีกว่า มันจะมีความสุข แต่โลก เหรียญมี ๒ ด้าน ไม่มีด้านเดียว เหรียญมีตั้ง ๒ ด้าน เราต้องรักษาดูแลตัวเรา

ถาม : เรื่อง “เขียนจดหมายลาตาย แล้วไม่ได้ฆ่าตัวตาย กรรมนั้นสําเร็จแล้วใช่ไหม”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ยิ่งรู้กรรมที่ตนเองทําไว้แล้วยิ่งทุกข์ จนจิตนี้เป็นทุกข์ตลอดเวลา พยายามฝึกกําหนดพุทโธก็ได้บ้างไม่ได้บ้าง ถึงกับถอดใจเขียนจนหมายลาตาย แต่ไม่ได้ฆ่าตัวตาย กรรมนั้นได้สําเร็จแล้วใช่ไหมเจ้าคะ เพราะใจหนึ่งก็อยากบําเพ็ญทาน ศีล ภาวนาต่อ ใจหนึ่งก็ห่วงลูก กรรมนี้จะติดตัวไปไหมคะ ขอความเมตตาหลวงพ่อได้โปรดชี้แนะแก้ไขเจ้าค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : ไอ้เรื่องอย่างนี้ เวลาเราคิดทางโลก สงสัยโยมจะจบกฎหมายหรือเปล่าไม่รู้เนาะ โยมสงสัย คนเขียนน่าจะจบนิติศาสตร์ เพราะบอกว่ากรรมมันสําเร็จแล้ว อันนี้มันทางโลก มันเป็นทางโลก กรรมมันสําเร็จแล้ว คือว่าเขาเป็นทุกข์ไง เพราะว่าเราไปรู้

ถ้าใครอ่านพระไตรปิฎก ผู้ใดฆ่าตัวตายจะมีกรรมมาก ถ้าฆ่าตัวตายแล้วจะฆ่าตัวตายอีก ๕๐๐ ชาติ ทํานองนั้นน่ะ เขาไม่ให้ฆ่าตัวตาย เขาให้ฆ่ากิเลสตาย กิเลสต้องฆ่ามัน แต่ตัวนี้ไม่ฆ่า

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ทําลายป่าหมดเลย แต่ไม่ได้ตัดต้นไม้แม้แต่ต้นเดียว เพราะกิเลสเป็นนามธรรม ทําลายป่า แต่ไม่ได้ตัดต้นไม้เลย

ถ้ามีผู้บริหารนะ เขาสั่งให้เราไปทําลายป่า แล้วไม่ให้ตัดต้นไม้เลย เราก็ต้องบอกผู้บริหารนั้นคงจะบ้าเนาะ ใช้เราได้อย่างไร ใช้ให้เราไปตัดป่า แต่ไม่ให้ตัดต้นไม้สักต้นหนึ่ง

แต่ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านพูดอย่างนั้น ท่านเป็นบุคลาธิษฐาน บอกตัดป่าทั้งหมดเลย แต่ไม่ได้ตัดต้นไม้แม้แต่ต้นเดียว คือตัดกิเลส กิเลสเป็นนามธรรม

ฉะนั้นจะว่าสิ่งที่กิเลสเป็นนามธรรม ไอ้นี่ก็เหมือนกัน บอกว่าเราคิดจะฆ่าตัวตาย เป็นนามธรรม แต่ขนาดเขียนจดหมายลาตายแล้ว แต่ไม่ได้ฆ่าตัวตาย แต่กรรมมันสําเร็จแล้ว อย่างนี้ทุกข์ใหญ่เลย โอ้โฮ!

นี่เราไม่ได้ทํา เพียงแต่ว่าเราตั้งใจ เราตั้งใจจะฆ่าตัวตาย แต่เราคิดได้ เราไม่ฆ่า พอเราไม่ฆ่า มันลบล้างหมด คําว่า “ไม่ฆ่า” มันฟื้นกลับมาหมด มันกลับเป็นคุณงามความดีไง มันกลับเป็นบุญน่ะ เป็นบุญเพราะยังไม่ได้ฆ่า

เวลาคิดว่าจะฆ่าตัวตายมันเป็นบาป แต่พอเรามาสํานึกได้ เราไม่ฆ่า อ้าว! เวลาไม่ฆ่า บุญอันนี้สําเร็จหรือยัง

เวลาเขาบอกว่าเขาคิดจะฆ่าตัวตาย กรรมมันสําเร็จแล้ว

แล้วเวลาเราไม่ฆ่า บุญมันไม่สําเร็จบ้างหรือ อ้าว! บุญมันก็สําเร็จแล้วเนาะ อ้าว! บุญมันสําเร็จแล้วมันก็ไปลบล้างกรรมอันนั้นก็จบไง อ้าว! แล้วจะมีอะไรอีก

คนเวลากิเลสมันหลอก หนึ่ง ปัญหานี้เราจะตอบเป็น ๒ ประเด็น ประเด็นหนึ่งคือกิเลสมันหลอก ประเด็นที่สองคือผู้เขียนจิตใจอ่อนแอมาก เวลาคนเราจิตใจอ่อนแอคิดอะไรแล้วมีแต่ความท้อแท้ มีแต่ความน้อยเนื้อตํ่าใจ เพราะจิตใจอ่อนแอ จิตใจอ่อนแอ จิตใจไม่มีกําลัง จิตใจไม่เป็นตัวของตัวเองเลย

ถ้าจิตใจของเรานะ เป็นตัวของตัวเองบ้าง คนอื่นจะพูดสิ่งใด เราก็รับฟัง แต่เราก็มีจุดยืนของเรา ไม่ใช่ว่าจิตใจเราอ่อนแอจนใครพูดอะไรก็เชื่อหมด ใครจะชักจูงไปทางใดก็ได้ จะเป็นอย่างนั้นหรือ เราจะเป็นคนอย่างนั้นหรือ ใครมาจะชักจูงไปอย่างไรก็ได้ ใครจะพูดอย่างไร เราก็เชื่อเขาหมดเลยหรือ เขาบอกตังค์ในกระเป๋าไม่ดี เอามาให้หมดเลย ควักมา ตังค์ในกระเป๋ามันผิด มันไม่ดี ควักมาให้หมด แล้วเราก็จะควักให้เขาหมดเลยหรือ

ถ้าจิตใจอ่อนแออย่างนี้ มันอ่อนแอ ถ้าเรารู้ว่าเราจิตใจอ่อนแอ เราต้องฝึกหัดให้เรามีสติปัญญา อะไรควรฟังและอะไรไม่ควรฟัง อะไรฟังแล้วเราก็ต้องมาแยกแยะก่อนว่าถูกหรือผิด เราไม่ใช่ว่าฟังใครแล้วเราจะเชื่อเขาไปหมดไง

เวลาคน คนนั้นคนดีๆ นะ เวลาเขาสัมภาษณ์รับสมัครคนงาน รับสมัครงาน เขาสัมภาษณ์เรา เขาก็ถามเรา เขาถามเรา ลูกล่อลูกชนเขาเยอะแยะ เขาไม่ได้ถามจริงๆ ก็มี เขาถามจริงๆ ทุกเรื่องหรือ เขาถามเพื่อลองเชาวน์ปัญญาของเราว่าเรามีเชาวน์ปัญญาหรือเปล่า มันเป็นปัญหาเชาวน์ มันไม่ได้เป็นปัญหาถูกผิด ถ้ามันเป็นปัญหาเชาวน์

ตอนนี้เราก็ฝึกของเราสิ เราจะเชื่อไม่เชื่อ ถ้าจิตใจเราไม่อ่อนแอมันจะไม่ขนาดนี้

ไอ้นี่ หนึ่ง จิตใจอ่อนแอเกินไป เวลาคิดอะไรพูดอะไรมันก็มีแต่ผลทําลายตัวเอง แต่ถ้าจิตใจมันแข็งแรงนะ จิตใจมันเข้มแข็งนะ อ้าว! การฆ่าตัวตายมันเป็นกรรม มันเป็นบาป เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า เราไปทําลายคนอื่น มันเป็นเรื่องของคนอื่น ทําลายคนอื่น ฆ่าคนตาย ว่าอย่างนั้นเลย เวลาเราไปฆ่าคนอื่นตาย มันก็มีกรรมไหม มี แต่กรรมอันนี้มันเป็นการบันดาลโทสะ แล้วเราทําร้ายคนอื่น อันนี้มันเป็นกรรมอันหนึ่ง

แต่ถ้าทําร้ายตัวเองเป็นการบันดาลโทสะ แล้วทําลายตัวเอง อันนี้พระพุทธเจ้าบอกว่ามีกรรมมากกว่าเราบันดาลโทสะแล้วทําลายคนอื่น เพราะมันเป็นสมบัติที่อื่น มันเป็นของภายนอก มันยังไม่ใช่ของที่ว่าควรสงวนรักษาเหมือนกับชีวิตเรา

ฉะนั้น บันดาลโทสะแล้วทําลายคนอื่นมีกรรมไหม มี มีกรรม ถ้าจับได้ เจตนาฆ่าคนตาย ๒๐ ปี

ทําลายตัวเอง ทางโลกนะ ทําลายตัวเอง บันดาลโทสะแล้วทําลายตัวเอง เขาบอกว่าไม่มีกรรม เพราะอะไร ทางโลกนะ บอกไม่มีกรรม เพราะคนร้ายได้ตายไปแล้ว คนทําลายตัวเองได้ตายไปแล้ว ผู้เสียหายไม่มี ไม่มีกรรม ทางโลกว่าอย่างนั้น แล้วทุกคนก็ว่าอย่างนั้นน่ะ โอ๋ย! ทําลายคนอื่นมันเป็นเวรเป็นกรรมนะ ทําร้ายตัวเองจะเป็นกรรมที่ไหน ไม่เห็นมีกรรมเลย

แต่พระพุทธเจ้าบอกว่า การทําร้ายตัวเองมีกรรมหนักกว่า มีกรรมหนักกว่าบันดาลโทสะทําลายคนอื่น

ทําลายคนอื่น ๒๐ ปี ทําร้ายตัวเอง ๕๐๐ ชาติ ๕๐๐ ชาติ เพราะเป็นสมบัติที่มีค่า เราถึงพูดบ่อย พระพุทธเจ้าบอกว่า การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ มีคุณค่ามาก เพราะว่าความรู้สึก จิต ถ้ายังมีลมหายใจเข้าและลมหายใจออก สามารถประพฤติปฏิบัติถึงเป็นพระอรหันต์ได้ คําว่า “เป็นพระอรหันต์” เป็นสิ่งที่ว่าเลอเลิศ เป็นธรรมที่เหนือโลกเหนือสงสาร เหนือวัฏฏะ เทวดา อินทร์ พรหมยังปรารถนา แล้วเราทําลายสมบัติอันนั้น สมบัติ จิตนี้มันสามารถบรรลุธรรมได้ จิตนี้มีคุณค่ามาก

แม้แต่ร่างกายของเรา ชีวิตเรามีค่ามากนะ จะมีเงินบาท จะมีเงินแสน จะมีเงินล้าน เพราะมีเรา เราถึงเป็นเจ้าของทรัพย์นั้น ทรัพย์นั้นตกอยู่ที่ถนน ๑ บาท ๑ ล้านตกที่ถนน ไม่มีค่ากับใครเลย เพราะมันตกอยู่ที่กลางถนน ไม่มีเจ้าของ แต่ถ้ามีชีวิต ใครไปเก็บได้ ใครไปเจอ คนนั้นจะเป็นเจ้าของทรัพย์

ฉะนั้น จิตนี้ถ้ามันทําสมาธิได้ มันจะมีสัมมาสมาธิ จิตนี้ถ้าพิจารณาได้ วิปัสสนาได้ มันจะเกิดมรรค เกิดธรรมจักร เกิดจักรที่ไม่มีเกิดที่ไหน เวลาสัจธรรมที่มันเกิดในหัวใจนี้จะสําคัญมาก

แล้วถ้าจักรนี้ ธรรมจักรที่มันสมบูรณ์ของมัน ดูสิ ธรรมจักร ญาณทัสสนะ มันเกิดขึ้น เวลามันชําระล้างกิเลส จิตนี้ จิตนี้เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาได้ ฉะนั้น จิตนี้ถึงมีค่ามาก พระพุทธเจ้าถึงพูดเรื่องจิตนี้มีค่ามาก แล้วเราทําลายมัน เราตกทุกข์ได้ยาก เรามีความบีบคั้นหัวใจ จนทําลายตัวเอง

ทางโลกบอกว่าทําลายตัวเองไม่มีบาป เพราะว่าผู้ที่ทําลายตัวเองมันได้ตายไปแล้ว ไม่มีกรรม แต่พระพุทธเจ้าบอกว่า ๕๐๐ ชาติ

ฉะนั้น เวลาพูดถึง นี่พูดถึงข้อเท็จจริงไง เวลาข้อเท็จจริง ทําลายตัวเองบาปที่สุด ฉะนั้น พระพุทธเจ้าถึงไม่ให้ทํา ถ้าไม่ให้ทําแล้ว ทีนี้ไม่ให้ทํา มันก็เป็นแบบว่าธรรมและวินัยคือศาสดา

หลวงตาบอก เราเคารพพระพุทธเจ้าแล้วแสดงธรรม เราเคารพครูบาอาจารย์แล้ว เราเคารพความจริง แล้วเราถึงพูดความจริงกัน

แต่เวลาหลวงตาท่านบอกว่าเหยียบหัวพระพุทธเจ้าไป แล้วแสดงธรรม

เขาก็ถามมาอีกนะ เหยียบหัวพระพุทธเจ้าเป็นอย่างไร

เหยียบหัวพระพุทธเจ้าก็เหยียบข้อเท็จจริงนี่ไง เหยียบหัวพระพุทธเจ้าก็ไม่เชื่อธรรมะไง ไม่เชื่อธรรมวินัยที่พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้นี่ไง

ถ้าเราเชื่อพระพุทธเจ้าบัญญัติไว้ พอเชื่อพระพุทธเจ้าบัญญัติไว้ ก็จิตใจอ่อนแอ พอเชื่อบัญญัติไว้ก็เชื่อแบบเถรตรง เชื่อแบบสุดโต่ง

พระพุทธเจ้าไม่ให้เชื่ออย่างนั้น พระพุทธเจ้าให้เชื่อด้วยปัญญา ให้เชื่อแล้ววิเคราะห์วิจัย ให้วิเคราะห์วิจัยให้เป็นสมบัติของเรา ไม่ได้เชื่อตามๆ กันมา ไม่ให้เชื่ออย่างนั้น ถ้าไม่ให้เชื่ออย่างนั้นปั๊บ มันก็จะเข้ามาคําถามไง

ทุกข์มาก อยากจะฆ่าตัวตาย ยิ่งรู้ว่ากรรมที่ตัวเองทํานี่ยิ่งทุกข์เข้าไปใหญ่

ทุกข์อะไร ก็จะฆ่าตัวตาย แล้วไม่ฆ่า มันก็จบแล้ว ไม่มี เพราะเราไม่ได้ทํา

เขาบอกว่าไม่ใช่ เพราะคิดว่าฆ่าตัวตายขนาดเขียนจดหมายลาตายนะ แต่ไม่ได้ฆ่าตัวตาย กรรมนั้นได้สําเร็จแล้ว

เวลากิเลสมันได้ช่องนะ มันกระทืบซํ้าเลยล่ะ เวลากิเลสมันได้ช่อง บอกว่าตัวเองคิดจะฆ่าตัวตาย กรรมมันสําเร็จแล้ว

ตอนนี้นะ ถ้าพูดถึงพยายามอยู่แต่อารมณ์อย่างนี้ ให้กิเลสอย่างนี้ครอบงําหัวใจ ทุกข์อยู่น่ะ เศร้าหมองอยู่อย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าเป็นเรานะ อ้าว! ก็คิดจะฆ่าตัวตายแล้วไม่ได้ฆ่า ไม่ได้ฆ่า นี่บุญมันมาช่วยไว้ ถ้าบุญกุศลมาช่วยไว้ กรรมนี้ก็สําเร็จแล้วเหมือนกัน กรรมที่มันสําเร็จแล้ว กรรมอันนี้ไม่มีแล้ว เพราะไม่ได้ทํา

เขาบอกว่า อ้าว! ก็ผลมันสําเร็จแล้ว

สําเร็จตรงไหน ไอ้นี่เป็นความคิดมโนกรรม มโนกรรม ความคิดเกิดขึ้น เกิดวจีกรรม เกิดกายกรรม มโนกรรมเกิดขึ้น แต่วจีกรรมก็ไม่มี กายกรรมก็ไม่มี แล้วมันสําเร็จตรงไหนล่ะ

แต่มโนกรรม มโนวิญฺาเณปิ นิพฺพินฺทติ มโนสมฺผสฺเสปิ นิพฺพินฺทติ มโนสมฺผสฺ มโนกับความคิดเกิดขึ้น นิพฺพินฺทติ เรารู้ทัน เราก็ปล่อย แล้วกรรมเกิดตรงไหนล่ะ

เวลาบอกว่ามโนกรรมๆ นะ เวลากรรมมันเกิดขึ้น มโนกรรม ยํ้าคิดยํ้าทําจนเป็นจริตนิสัย ไอ้นั่นเขาคิดไม่ดีตลอด ไอ้นี่มาคิดไม่ดี แล้วเราก็มาคิดดีของเราไง ถ้าคิดดีของเรามันก็จบไง ถ้ามันคิดไม่ดีมันก็จบ

ฉะนั้นบอกว่า ถ้ากรรมมันสําเร็จแล้ว อันนั้นมันต้องสมบูรณ์ของเขา ไอ้นี่มันไม่สําเร็จหรอก ไอ้นี่มันเพียงแต่มีมโนกรรม แต่สําเร็จแล้ว เขาเขียนจดหมายลาตาย แต่ไม่ได้ฆ่าตัวตาย นี่กรรมสําเร็จแล้ว ตอนนี้เลยเป็นทุกข์ใหญ่เลย

โอ้โฮ! เวลากิเลสมันหลอกนะ เวลากิเลสมันหลอก หลอกให้ตัวเองหัวปั่นเลย แล้วก็ความทุกข์ นี่คิดดูสิ ถ้าจิตใจของเราเป็นอย่างนี้นะ มีแต่ความคิดอย่างนี้ แล้วจะไปทํางานอะไร ไปทํางานอะไรมันก็ทํางานไม่ได้หรอก เพราะใจมันทุกข์ คิดอะไรก็คิดไม่ออก มันมีแต่กิเลสมันแผดเผาหัวใจ

สิ่งนี้ ความจริงธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะเป็นธรรมโอสถเพื่อหัวใจ เพื่อความดีความงาม แต่เวลาไปศึกษามาแล้วก็เอาอย่างนี้มาเป็นโทษกับตัวเอง แล้วก็บอกว่าตัวเองทําอย่างนี้ คิดเอาเอง ทําเอาเอง โดยเทียบเคียงกับทางกฎหมาย

ทางกฎหมายนั้นน่ะ เวลาเขาสู้กันในศาล เขาต้องสู้กันด้วยเหตุด้วยผล ข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงมันไม่มี ข้อเท็จจริงกับข้อกฎหมาย ถ้าข้อเท็จจริงมันสมบูรณ์ จะชักเข้ากฎหมายข้อใดก็ได้

ไอ้ข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริง ข้อกฎหมายกับธรรมวินัยมันมีอยู่แล้ว แต่ข้อเท็จจริงมันไม่ใช่ ข้อเท็จจริงมันเป็นมโนกรรม ไม่มีกายกรรม มันไม่มีการกระทํา แต่เรายังคิดมุมกลับด้วย คิดมุมกลับ ที่ไม่ได้ฆ่านี่บุญ มโนกรรมอันนี้มันก็เป็นประโยชน์ขึ้นมา แต่มันมีแผลในใจไง พอมันมีแผลในใจมันก็คิดยํ้าคิดยํ้าทําให้มันเจ็บชํ้าอยู่อย่างนั้นน่ะ ถ้าอย่างนี้แล้วจบ เราบอกว่าไม่มี

“เพราะใจหนึ่งก็อยากบําเพ็ญทาน ศีล ภาวนาต่อ ใจหนึ่งก็ห่วงลูก กรรมนี้จะติดไปหรือไม่เจ้าคะ”

ถ้าเรามีกรรมดีอยู่ มันก็ไม่ติด แต่ถ้าใจเรานะ ไม่ติด ไม่มี มันเป็นแต่คน มีคนเยอะแยะมากในโลกนี้เคยคิดฆ่าตัวตาย แต่ไม่ได้ทํา เยอะแยะ เวลาคนเรามีความทุกข์ความยากขึ้นมา มันไม่มีทางออกก็คิดว่าจะไปโลกหน้า ไปโลกหน้าก็ไปทุกข์อยู่ข้างหน้า

ถ้าใครเจอปัญหาสิ่งใด เป็นหนี้เป็นสินนะ เข้าเผชิญกับเจ้าหนี้ พูดกับเขาดีๆ จบ จะฆ่าก็ฆ่าซะ พูดกับเจ้าหนี้นะ ถ้าไม่มีให้ จะฆ่าก็ฆ่าเลย อ้าว! บริสุทธิ์ใจ จะหนีไปไหน เวลามีทุกข์จะวิ่งหนีไปไหน จะเผชิญหน้า เผชิญหน้าเลย จะฆ่าก็ฆ่าซะ เป็นหนี้อยู่ ถ้าใช้ไม่ได้ก็ฆ่าเลย

เขาจะฆ่าอะไร เขาไม่ฆ่าหรอก เขาจะเอาตังค์ ไม่มีใครเขาฆ่าลูกหนี้หรอก ธนาคารมันดูแลอย่างดีเลย ลูกหนี้น่ะ กลัวด้วย เขาไม่ทําหรอก แต่เราคิดไปเองไง เพราะจิตใจของคนมันหยาบหนาต่างกัน หยาบบางต่างกัน บางคนจิตใจมันแบบว่ารับผิดชอบสูง เล็กๆ น้อยๆ คิดไปหมดเลย กลัวเขาจะว่าอย่างนั้น กลัวเขาจะว่าอย่างนี้ แต่ไอ้คนที่มันคิดจะฉ้อโกง โอ้โฮ! ไม่กลัวหรอก มันจะตะครุบเอาเลย ทีนี้มันก็เป็นปัญหาโลกแตก นี้ปัญหาโลก ไม่ใช่ปัญหาเรา ฉะนั้น สิ่งที่เขาบอกว่า ถ้าจิตใจเขาเป็นอย่างนี้ก็เป็นอย่างนี้ไง

เพราะครั้งที่แล้วเขาเขียนมา แต่เขียนมา เราก็ตอบไปพอประมาณ เขียนอันนี้ ปัญหานี้ เมื่อ ๒ วันนี้ จําไม่ได้แล้ว ที่เขียนว่าเขียนจดหมายฆ่าตัวตายแล้วไม่ได้ตาย เขียนมาแล้วหนหนึ่ง เราก็ตอบไปแล้ว สงสัยมันไม่ถึงใจ วันนี้เขียนมาอีก ปัญหาเดิมนี่

ทีนี้ถึงตอบว่า

๑. ใจอ่อนแอ ใจอ่อนแอแล้วให้กิเลสมันครอบงํา แล้วก็เพียงแต่หาเหตุผลมาทําลายตัวเองตลอด ใจอ่อนแอ

๒. ข้อเท็จจริงมันไม่มี ข้อเท็จจริงพระพุทธเจ้าบัญญัติไว้

ในสมัยพุทธกาลนะ ดูสิ อย่างภิกษุณีท้อง บวชมากับพระเทวทัต ท้อง แล้วไปบอกพระเทวทัต พระเทวทัตให้สึกเลย แต่เขาบอกเขาไม่ได้ทําผิด เขาไม่ยอม เขาไปฟ้องพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้ารู้อยู่แล้วว่ามันไม่มีการเสพกามตั้งแต่บวชมา มันจะท้องไม่ได้ แต่ที่ท้องเพราะมันเป็นเชื้อตกเก่ามาก่อน ทีนี้เพียงแต่ท่านรู้ด้วยอนาคตังสญาณของท่าน แต่มันไม่เป็นข้อเท็จจริงทางสังคมให้คนเห็นได้ ท่านเลยตั้งให้นางวิสาขา เป็นพระโสดาบัน ให้เป็นประธานสอบ ให้ผู้หญิงตรวจสอบด้วยกัน ทีนี้พระโสดาบันมาตรวจสอบภิกษุณีแล้ว ภิกษุณีไม่ผิด ไม่ผิด ทําไมต้องสึก

ลูกศิษย์เทวทัตนะ บวชอยู่กับเทวทัต พอไปรายงานเทวทัต เทวทัตกลัวเสียหน้าไง โอ๋ย! ภิกษุณีบวชกับเราแล้วท้อง โอ๋ย! หน้าแตกเลย สึกซะ จะได้กลบเรื่องนั้นไป ภิกษุณีไม่ยอม เพราะเขาไม่ได้ทําผิด เขาไม่ได้ทําผิดก็ไปฟ้องพระพุทธเจ้า บอกว่าบวชเพื่อพระพุทธเจ้า ไม่ได้บวชเพื่อเทวทัต

พระพุทธเจ้ารู้แล้วว่าไม่ผิด แต่ด้วยข้อเท็จจริง ด้วยข้อเท็จจริง เพื่อให้ข้อเท็จจริงทางโลกมันเปิดเผยโดยที่ไม่มีเงื่อนงํา ก็เลยตั้งนางวิสาขาเป็นประธาน แล้วก็ตรวจสอบภิกษุณีนี้ นางวิสาขาบอกว่า กําหนดวันท้องกับกําหนดวันบวช มันท้องมาก่อนบวช ฉะนั้นถึงว่าไม่มีความผิด ไม่มีความผิดก็เลยเป็นภิกษุณีที่ท้องอยู่นั่นล่ะ จนคลอดออกมา พอคลอดออกมา ภิกษุณีก็เลี้ยงดูอยู่ จนสําเร็จเป็นพระอรหันต์ทั้งภิกษุณีด้วย ทั้งลูกชายด้วย

นี่ข้อเท็จจริงมันมี ในพุทธกาลเรื่องอย่างนี้มันก็มีอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าใครจะเผชิญหน้ากับความจริง เอาข้อเท็จจริงมาเปิดเผย ถ้าข้อเท็จจริงเป็นอย่างนั้นแล้วมันไม่มีใครผิด เพียงแต่มันเป็นวิบากกรรมที่มันมาอย่างนั้น

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน มันไม่มี มันไม่มีหรอก แต่ครั้งที่แล้วถามมา เราก็ตอบไปพอประมาณไง แต่คราวนี้มาอีก เราเลยคิดว่า บางอย่างเราไม่อยากจะพูดให้มันกระทบกระเทือนใครไง ฉะนั้น เวลาเขียนมาวันนี้เลยพูดถึงว่าจิตใจอ่อนแอมาก เพราะว่าเรื่องที่เขียนมา เราดูแล้วมันไม่มีอะไรที่เป็นโทษ

ไอ้คนที่เวลาตกทุกข์ได้ยากแล้วคิดฆ่าตัวตายค่อนประเทศ ค่อนโลก แสดงว่าไอ้พวกนี้มีกรรมหมด อ้าว! เยอะแยะไป มีคนมาหาเยอะแยะบอกว่าเคยคิดทําๆ แต่ไม่ได้ทําๆ ถ้าใครเคยบอกว่าเคยคิดทํา แต่ไม่ได้ทํา เราบอกว่าไม่ควรทํา เพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์นี่แสนยาก แม่ท้องมา ๙ เดือนกว่าจะคลอดมาเป็นเรา แล้วอย่างนี้เราไม่รักษามันหรือชีวิตนี้ รักษา แล้วถ้ามันมีทุกข์มียาก เราแก้ไขของเราไป เราดูแลของเรา

เกิดมาเป็นคนมันแสนยาก แค่อยู่ในท้อง ๙ เดือนนี้มันก็ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ แล้ว แล้วกว่าจะคลอดออกมา กว่าจะเลี้ยงมาจนโตขนาดนี้ แล้วมีอะไรกระทบใจหน่อยเดียวก็จะไป มีอะไรกระทบใจหน่อยเดียวก็จะไป โอ้โฮ! อ่อนไหวขนาดนั้นเชียวหรือ มันก็ต้องเข้มแข็งหน่อยสิ มีอย่างใดก็คิดถึงหัวอกของแม่บ้าง หัวอกของพ่อของแม่ แล้วถ้าคิดถึงหัวอกของพ่อของแม่แล้วก็คิดถึงหัวอกของเรา แล้วคิดถึงหัวอกของเราก็คิดถึงธรรมะ

ถ้าคิดถึงธรรมะแล้ว สิ่งที่ว่านี่ไม่มี มีแต่กรรมดี กรรมดีคือยังไม่ได้ฆ่าตัวตาย แต่ถ้าฆ่าตัวตายไปแล้วคงไม่ได้เขียนมาตอบ ถ้าฆ่าตัวตายไปแล้ว เออ! อย่างนั้นถึงจะมีกรรม ถ้าฆ่าตัวตายไปแล้วนั่นน่ะมีกรรม ไอ้นี่ยังไม่ได้ฆ่า แล้วมันจะมีกรรมที่ไหน เรายังคิดว่าเป็นกรรมดีคือบวก กรรมดีคือคิดไม่ได้ฆ่า นี่เป็นกรรมดี กรรมดีคือจบ

เขาบอกว่า ชีวิตนี้อยากจะภาวนาต่อไป ยังห่วงลูกอีกด้วยนะ

ถ้าลูกมันรู้มันคงบอกแม่นี่อ่อนแอมาก ลูกมันจะบอกแม่เลย แม่ต้องมีปัญญาดีๆ เดี๋ยวลูกมันจะสอน

นี่ไปห่วงลูกไง ๑. ห่วงลูก ๒. อยากจะปฏิบัติภาวนา แล้วมาภาวนาอย่างนี้ แล้วเรื่องที่มันผ่านๆ มาแล้วให้มันแล้วกันไป จบแล้วเนาะ เรื่องฆ่าตัวตาย

ไม่เห็นด้วยเลย แล้วไม่เห็นด้วยต้องมีสติปัญญาให้มันชัดเจน เป็นแง่เป็นกระทงว่าอะไรควรอะไรไม่ควร อะไรจริงอะไรไม่จริง อย่าให้กรรมมันคลุกเคล้าเอามามั่วกันหมดเลย แล้วหาทางออกไม่ได้

ให้มันเป็นจริงเป็นจังแล้วหาทางออกได้ ชีวิตนี้ยังต้องไปอีก เกิดมาเป็นมนุษย์ เราสร้างแต่คุณงามความดี ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว พยายามทําคุณงามความดีของเรา ใครจะติฉินนินทานั่นเรื่องของเขา หลวงตาบอกไว้ ใครจะติฉินนินทาเรื่องของเขา เราจะพาลูกศิษย์ทําคุณงามความดีกันว่ะ

หลวงตาท่านพูดประจํา เราจะทําคุณงามความดีอยู่ ใครเขาจะติฉินนินทานั่นมันเรื่องของเขา เราจะทําคุณงามความดี ความดีเพื่อทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เพื่อหัวใจของเรา เพื่อความเป็นมนุษย์นี้ เอวัง