คํานํา

พระธรรมที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ มีค่ามาก เหนือโลก เหนือวัฏฏะ และมีอยู่ในดวงจิตทุกดวง พระพุทธองค์ทรงค้นพบธรรม ทรงกราบธรรมเท่านั้น การเผยแผ่ธรรมไม่ได้สอนเรื่องการทําสมาธิ แต่สอนถึงที่สุดแห่งธรรม คือ วิมุตติธรรม ทรงสอนสัจธรรม อริยสัจ ศีล สมาธิ ปัญญา ฯลฯ ส่วนสมาธิเป็นทางผ่าน เป็นเครื่องอาศัย เป็นที่พักใจ

เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด และ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เป็นพุทธพจน์ที่กึกก้องกังวาลและทันสมัย ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต รู้จริง ท่านสอนให้พึ่งธรรมและชี้เข้าไปสู่ต้นเหตุ โดยเมตตาตอบผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร ให้สร้างเหตุ สร้างกุศลธรรมไว้เป็นเครื่องคุ้มครองและให้ยึดพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งเท่านั้น ไม่ถือมงคลตื่นข่าว ให้ถือกาลามสูตรและขวนขวายปฏิบัติบูชา ส่วนพระเล่นเฟซบุ๊กไม่ปฏิบัติ ถือว่าประมาทอยู่

สําหรับกัณฑ์นอกกาย นอกใจ เทศน์ตอบการพิจารณากายระดับปุถุชน กับ พระอริยบุคคล ไว้ละเอียดชัดเจน ซึ่งวุฒิภาวะปุถุชนยังเป็นเรื่องนอกกาย นอกใจ นอกเรื่อง ล้วนเป็นจิตส่งออก เป็นมิจฉาสมาธิ ปัญญาก็เป็นจินตนาการนึกเอา ต้องทําความสงบใจเป็นสัมมาสมาธิก่อน เมื่อเป็นสมาธิจริง เห็นกายจริง วิปัสสนาจริง จึงสํารอกคายกิเลส และการปฏิบัติไม่มีสูตรสําเร็จ ให้อยู่กับปัจจุบันธรรม หากขยันหมั่นเพียรปฏิบัติจริงๆ จะใกล้ชิดเข้าถึงพระธรรมและพ้นจากทุกข์จริงๆ สมดังคํา “เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร”

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
มกราคม ๒๕๖๔

มีคุณธรรม กุศล ความถูกต้องดีงามเป็นการคุ้มครอง
ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม
ถือศีล ศีลธรรมจะคุ้มครองเรา
คุ้มครองเพราะเราทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ไง
มันทําด้วยความถูกต้องไง
นี่กุศลธรรม

๑

กุศลธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อะไรคือเครื่องคุ้มครอง”

หนูขอกราบเรียนหลวงพ่อ ตัวหนูนับถือสายพระป่าเป็นหลัก แต่ครอบครัวหนูชอบเล่นหวย ชอบเครื่องรางของขลัง เข้าทรงต่างๆ เพื่อให้กิจการรํ่ารวย ซึ่งหนูไม่ชอบเลย แต่ต้องโดนแม่ลากไปเสมอๆ เลี่ยงไม่ได้

มีครั้งหนึ่ง แม่พาไปกราบพระ พอสนทนากับท่าน หนูรู้สึกว่าพระองค์นี้ต้องมีพวกเมตตามหานิยมแน่ๆ รู้สึกมีอะไรเคลือบที่หน้าตัวเอง ทําให้หนูรู้สึกเคลิ้มๆ ตัวอ่อน นึกถึงแต่หน้าท่าน หนูเลยรีบเผ่น กว่าอาการนี้จะหายไป หลายวัน

มีอีกครั้ง แม่พาไปเข้าร่วมพิธีหลวงพ่อองค์หนึ่งแบบเปิดบุญ มีข่าวโด่งดังมาก หนูก็ไม่ศรัทธา ไม่ค่อยเชื่อ ก็ปรากฏว่าอยู่ดีๆ รู้สึกว่ามีแมงป่องเกาะขา ตกใจมาก รู้ตัวว่าคงโดนดีแน่ๆ

หนูเรียนถามหลวงพ่อดังนี้

๑. ทําไมหนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้ว หนูยังโดนของไม่ค่อยดีล่ะคะ หรือว่าหนูทําบุญยังไม่พอ

๒. ถ้าทําอย่างไรถึงจะมีเกราะป้องกันสิ่งไม่ดีทั้งหลายที่เข้ามาหาเรา เพราะต้องโดนครอบครัวลากไปตลอด

๓. บางครั้งหนูเจอพระที่มีเจโตปริยญาณอ่านใจหนูได้ แต่หนูรู้สึกว่าท่านเน้นหาเงิน ดูหมอ หนูไม่ศรัทธา ทําอย่างไรท่านถึงไม่สามารถอ่านใจหนูได้คะ

ตอบ : นี่เขาเชื่อนะ นี่ข้อที่ ๓. ปัญหาสังคม ปัญหาชาวพุทธ

เอาอารัมภบทก่อนนะ “หนูนับถือสายพระป่า แต่ครอบครัวของหนูมีความเห็นต่าง”

นี่มันก็เป็นปัญหานะ ปัญหาว่าความเห็น ทีนี้เขาบอกว่าถ้าเป็นศรัทธา เราศรัทธาด้วยกันไง เพราะเราเป็นชาวพุทธ เราศรัทธาสายพระป่า เพราะสายพระป่านะ ในสายพระป่า ว่าพระป่าเป็นพระปฏิบัติ แต่เวลาเมื่อก่อนมีคนไปหาหลวงตา บอกว่าเขาอ่านประวัติหลวงปู่มั่นแล้วเขาศรัทธามาก เขาบอกว่าเขานับถือพระสายหลวงปู่มั่นมาก

ท่านพูดเองนะ บอกในสายหลวงปู่มั่นก็มีทั้งดีและไม่ดี

นี่ก็เหมือนกัน หนูนับถือสายพระป่าค่ะ หนูชอบพระป่า แต่ครอบครัวหนูท่านไม่ชอบ ท่านชอบเล่นหวย ท่านชอบเครื่องรางของขลัง ท่านชอบไปเข้าทรง

นี่เราก็ว่าเราดีกว่าเขา แต่เราถือว่าสายพระป่ามันพระป่าอย่างไรล่ะ

พระป่านะ ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์ของเรา ดูหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยออกมาจากเมืองเลย เวลาหลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าอยู่แล้วนะ เวลาท่านเจ็บไข้ได้ป่วย ท่านเข้าป่าลึกไปกว่านั้นอีก

หลวงตาท่านบอกว่า เวลาท่านอยู่วัดนะ ท่านอยู่โดยปกติ เวลาเจ็บไข้ได้ป่วย ท่านเข้าป่าลึกไปกว่านั้น

อยู่ปกติคือว่าบิณฑบาตแล้วฉันอาหารโดยปกติ เวลาท่านเจ็บไข้ได้ป่วย ท่านเข้าป่าไปนะ ท่านฉันข้าวต้มกับเกลือ

พวกเราเวลาเจ็บไข้ได้ป่วยนี่ต้องบํารุง แต่หลวงปู่มั่นเวลาท่านเจ็บไข้ได้ป่วย ท่านยิ่งเข้าป่าลึกเข้าไปอีก ท่านยิ่งฉันข้าวต้มกับเกลือเท่านั้นน่ะ แล้วท่านใช้ธรรมโอสถรักษาท่าน นี่พระป่า

ไอ้ของเรานะ หลวงตาบอกว่า ไอแค็ก ก็จะไปโรงพยาบาล เดินพอมันปวดเมื่อย ก็จะไปโรงพยาบาล มันจะเข้าเมืองอยู่ตลอดเวลา

ถ้าหนูชอบสายพระป่า พระป่ามันก็ต้องมีกฎมีกติกานะ มีธรรมเนียมของเขา ถ้ามีธรรมเนียมของเขานะ เขาหาที่สงัดที่วิเวก แล้วอย่างที่ว่าเขาต้องการความสงบสงัด เขาต้องการกาลเวลาปฏิบัติ

เวลาหลวงตาท่านธุดงค์ไป ท่านบอกว่าหาบ้านน้อยๆ ๒ หลัง ๓ หลัง พอให้ได้รับบิณฑบาต ให้มีอาหารตกถึงบาตรก็พอ แต่ถ้าบ้านใหญ่ บ้านใหญ่มันก็สังคมใช่ไหม เขาก็ต้องมาสนทนาธรรม เขาก็ต้องอยากจะฟังเทศน์อย่างนี้ มันเสียเวลาปฏิบัติ นี่ถ้าสายพระป่าจริง เขามีวัฒนธรรม เขาต้องการความสงบ เขาต้องการความสงัด เขาต้องการความปลีกความวิเวก

สังคมก็ว่า “เห็นแก่ตัว เป็นพระก็ต้องช่วยสังคมสิ ต้องคลุกคลีกัน”

คลุกคลีกัน เวลาพระไม่ดีก็บอกว่าพระไม่ดี

อ้าว! ถ้าพระดีมันมาจากไหนล่ะ

นี่พูดถึงว่าสายพระป่านะ สายพระป่า เราก็ต้องหมั่นสังเกตเหมือนกัน เราต้องวินิจฉัยว่ามันจริงหรือไม่จริง มันเป็นไปได้หรือเป็นไปไม่ได้ เพราะหลวงตาท่านพูดเอง ในลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีทั้งดีและไม่ดี มีทั้งถูกและไม่ถูก ไอ้นี่เป็นเรื่องธรรมดา ในสังคมทุกสังคมเป็นอย่างนั้น

ถ้าเขาบอกว่า เรานับถือสายพระป่าแล้วก็มีอีโก้เลยว่าสายพระป่ามันต้องดีกว่าเขา มันต้องดีกว่าเขา

มันดีตรงไหนล่ะ มันมีอะไรดี

อ้าว! ถ้ามันมีดีมันก็ต้องมีดีจากภายใน มีดีจากหัวใจ มีดีจากข้อวัตรปฏิบัติ อันนั้นถึงจะเป็นดีจริง

“๒. ครอบครัวของหนูชอบเล่นหวย ชอบเครื่องรางของขลัง ชอบไปหาเข้าทรงเพื่อให้กิจการรํ่ารวย”

คําว่า “กิจการรํ่ารวย” ใครก็อยากรํ่ารวย ใครก็อยากจะอุดมสมบูรณ์ ใครก็อยากจะมีความสุขทั้งนั้นน่ะ โดยธรรมชาติของสิ่งมีชีวิตต้องการความดีทั้งนั้นน่ะ ทีนี้ความดี ความดีมันดีเพื่ออะไรล่ะ

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเรา ไม่ให้เชื่อมงคลตื่นข่าว ถ้าเราอยากรํ่ารวย เราก็ต้องทําอาชีพของเรา เราก็มีหน้าที่การงานของเรา เราอยากเป็นคนดี เราก็ต้องขยันหมั่นเพียร เราอยากมีอะไร

หลวงปู่ฝั้นท่านก็สอน ให้มีผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ให้มีสติมีปัญญา ใครจะมาหลอกเราได้ หลวงปู่ฝั้นท่านพูดประจํา ครูบาอาจารย์เราถ้าเป็นสายพระป่านะ ท่านให้ขยัน ท่านให้หมั่นเพียร เพราะอะไร เพราะคนเราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร

พระยังต้องขยันหมั่นเพียรเลย พระยังต้องเข้าทางจงกรมเลย พระต้องนั่งสมาธิภาวนา พระต้องหมั่นใช้ปัญญา ถ้ามันไม่หมั่นใช้ปัญญา ปัญญาไม่ฝึกขึ้นมา สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ แต่สมาธิเป็นที่สงบระงับขึ้นมาแล้วมันเกิดปัญญาขึ้นมา พอเกิดปัญญาขึ้นมา เรามีปัญญา เราทําอะไรก็สําเร็จถ้ามีปัญญานะ เว้นไว้แต่มันมีกรรม กรรมที่หนักหน่วง กรรมที่มันทําให้ผิดพลาด อันนั้นก็อีกเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้นว่า ถ้าอยากจะรํ่ารวย คําว่า “อยากจะรํ่ารวย” รํ่ารวยมันก็ต้องขยันหมั่นเพียร รํ่ารวยมันก็ต้องมีสติปัญญา คําว่า “สติปัญญา” เจรจาค้าขายธุรกิจต่างๆ เราก็ต้องมีปัญญาว่ามันเป็นไปได้หรือเป็นไปไม่ได้ ทําหน้าที่การงาน เราก็มีความขยันหมั่นเพียร เราก็มีสติปัญญาของเรา เจอหมู่คณะที่ดี เจอพรรคพวกที่ดี เขาก็ชักจูงกันไปที่ดี เจอพรรคพวกที่เขาเห็นแก่ตัว เราก็ทําความดีของเรา เพราะเราเลือกไม่ได้ เราเกิดมาเจอสภาพแบบนี้ไง

นี่พูดถึงว่าถ้าเราอยากจะรํ่าอยากจะรวย คําว่า “อยากจะรํ่าจะรวย” ไม่ใช่ว่าไปอยู่พระป่ามีแต่จนๆ ทั้งนั้นน่ะ ไปอยู่พระป่าแล้วจะทํามาหากินไม่เจริญ...ไม่ใช่

จะอยู่ที่ไหนมันก็เจริญถ้าเรามีสติปัญญา เพราะธรรมะนี้เป็นของกลาง ธรรมะนี้เป็นของกลาง เห็นไหม อากาศเป็นของกลาง ใครมีจมูกก็หายใจเข้าไป มันเป็นของกลาง แต่ใครมีสติมีปัญญา เราจะหายใจอากาศที่บริสุทธิ์ ถ้าอากาศที่ไหนไม่ดี เราก็หลบหลีก หลีกเร้นซะ เราก็ไม่ไปที่นั่น นี่ก็เหมือนกัน เราขยันหมั่นเพียรของเรา เราทําของเราขึ้นมา

ไอ้ความรํ่ารวยเป็นเรื่องหนึ่ง แต่ถ้าไปว่า เขาชอบเล่นหวย เล่นหวยก็เล่นการพนันแล้ว การพนันก็ผิดศีลน่ะ ถ้ามันผิดศีล

เครื่องรางของขลัง เราต้องเอาชีวิตไปฝากไว้ที่นั่นใช่ไหม ชีวิตของเราก็เป็นชีวิตของเราไง สิ่งต่างๆ ถ้าเขาชอบ ถ้าเขาชอบก็เรื่องของเขา ถ้าเขาชอบ เพราะจริตนิสัยของคน เราจะไปเปลี่ยนความรู้สึกนึกคิดของคนไม่ได้ แต่เราก็ต้องมีจุดยืนของเรา

เขาบอกว่า คําถามว่าจะมีอะไรคุ้มครอง

ก็มีคุณธรรม กุศล ความถูกต้องดีงามเป็นการคุ้มครอง ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ถือศีล ศีลธรรมจะคุ้มครองเรา คุ้มครองเพราะเราทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ไง มันทําด้วยความถูกต้องไง นี่กุศลธรรม

อกุศลธรรม อกุศล อกุศลคือทําความผิด ทําความเศร้าหมอง ทําให้มันผิดพลาดไป ทําเหมือนกัน แต่ทําแล้วมันเป็นอกุศล อกุศลมันก็ทําให้เราล้มลุกคลุกคลานไง

แต่ถ้าเป็นกุศลๆ เห็นไหม ทีนี้เขาบอกว่าโดนแม่ลากเสมอๆ เลี่ยงไม่ได้

โดนแม่ลากไป ธรรมดาแม่ แม่ยังกลัวเลย แม่ยังต้องลากลูกไปเป็นเพื่อน ถ้าความดีก็ไปโกยเอาคนเดียวเลย ทําไมต้องเอาลูกไปด้วย อ้าว! ก็มีเมตตาก็อยากให้ลูกได้ด้วย

แม่ลากไป เราต้องมีสติ เราต้องมีสตินะ เพราะธรรมดานะ ลูกจะพูดให้แม่เข้าใจได้ยาก เพราะแม่ถือสิทธิ์ ถ้าแม่ถือสิทธิ์ เวลาไปแล้วเราก็ต้องตั้งสติ กุศลธรรม กุศลไง เราไม่เชื่ออยู่แล้ว นี่ไม่เชื่อ

“มีครั้งหนึ่งพาไปหาพระ พระองค์นี้เราว่ามีพวกเมตตามหานิยม เพราะรู้สึกว่ามันมีอะไรเคลือบที่หน้าตัวเอง เคลิ้มๆ เลย นึกถึงหน้าท่าน”

กรณีนี้ถ้าพูดถึงโดยพระป่า โดยสัจจะ เห็นไหม โดยสัจจะนะ เขาไม่ถือมงคลตื่นข่าว ให้ถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

พระพุทธคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

พระธรรม พระธรรมคือสัจธรรม อริยสัจ สัจจะ สติปัฏฐาน ๔ อริยสัจ ๔ มรรค ๘ สัจธรรม ให้เชื่อที่นี่ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

พระสงฆ์คือพระอริยสงฆ์ พระอริยสงฆ์คือหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรานะ ท่านพา พาให้ขยันหมั่นเพียร

แม้แต่พระนะ หลวงปู่เสาร์ท่านพาพระสร้างเสนาสนะ ท่านพาพระทําแต่สิ่งที่ดีๆ ให้มีบุญกุศลติดตัวไป

เวลาหลวงปู่มั่นบอกกับหลวงตาว่า “มหา มหามีพรรษาเยอะแล้ว ไม่ต้องขึ้นมาหรอก ให้พระใหม่ๆ พระฝึกหัดมันขึ้นมา มันจะได้มีข้อวัตรปฏิบัติติดหัวมันไป ติดหัวใจมันไป”

ถ้ามันมีข้อวัตรปฏิบัติใช่ไหม มันรู้สูงรู้ตํ่าใช่ไหม อาวุโส ภันเตใช่ไหม ครูบาอาจารย์อุปัฏฐากท่าน ได้ฝึกหัดนิสัย มันจะได้มีข้อวัตรปฏิบัติติดหัวมันไป นี่เวลาครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ที่เป็นอริยสงฆ์

เราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถ้าเราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สิ่งนี้ถ้าเราเป็นชาวพุทธไง ถ้าเป็นชาวพุทธ เราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระป่าเขาถือกันอย่างนี้ พระที่ประพฤติปฏิบัติเขาจะซื่อสัตย์ เขาจะสะอาดบริสุทธิ์ซื่อสัตย์กับธรรมะ

ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม สิ่งที่เราทํามันจะสมควรแก่เราเพราะมันเป็นความจริง เราซื่อสัตย์ ซื่อสัตย์กับความจริงนั้น แล้วมีความเพียร มีขันติธรรม มีความอดทนประพฤติปฏิบัติให้เป็นความจริงนั้น

ฉะนั้น พอบอกว่า ไปหาพระองค์หนึ่ง ท่านมีเมตตามหานิยม

ถ้าพระป่า พระป่าโดยศรัทธาโดยความเชื่อไม่เชื่อเรื่องนี้ ให้เชื่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แต่เรื่องนี้มีอยู่ไหม มี ไสยศาสตร์มี ไสยศาสตร์ พระที่ทําอย่างนี้มี ที่ว่านี่ เวลาไปไหนนะ ยิ่งให้เป่าหัวด้วย พรมนํ้ามนต์ เคลิบเคลิ้มเลยล่ะ มันเป็นไป สิ่งนี้มี แต่มีนี่มันเป็นไสยศาสตร์ มันเป็นเรื่องไสยศาสตร์ เป็นเรื่องติรัจฉานวิชา วิชาทําให้เนิ่นช้าที่เราจะเข้าสู่สัจธรรม แล้วมันมีอยู่ไหม

เพราะมันมีอยู่ไง แล้วมันมีอยู่ เขาถือ ดูเขาถือเคร่งของเขา เขาทําของเขา พวกอภิญญาเขาทํา แล้วเราไปหาอย่างนั้นเพราะว่าเริ่มต้นไง ก็พ่อแม่อยากรํ่าอยากรวย ชอบเล่นหวย ชอบหาหวย...ก็เราไปหาเขา

ถ้ามันเป็นกุศล กุศล ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกเลย เช้าขึ้นมาขอให้ได้ทําทานตักบาตรพระสักวันละองค์สององค์ก็ยังดี ถึงเวลาเราสวดมนต์ของเรา เราเข้าห้องพระของเรา เรากําหนดพุทโธ เราภาวนาของเรา เราจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานในหัวใจของเรา เราจะหาความจริงของเรา เราไม่ต้องไปหาใคร

ไอ้นี่อกุศล เราไปหาเขาเอง พอไปหาเขาเอง มันเคลิบเคลิ้ม

อ้าว! ก็แม่ลากหนูไป หนูไม่ได้ไป ก็แม่ลากไป

แม่ลากไป เราก็ต้องมีสติปัญญา นี่พูดถึงข้อเท็จจริง

ฉะนั้น เวลาเขาพูดมาเขาก็ว่าอย่างนั้น

“มีครั้งหนึ่งพ่อแม่พาไปที่เขาทําบุญที่มีชื่อเสียงมาก”

อันนี้ก็เรื่องของเขานะ นี่เป็นเรื่องกระแสโลก เป็นเรื่องกระแสโลก แต่เขาบอกว่าพอไปแล้วทําไมอยู่ดีๆ มีแมงป่องมาเกาะขาเขา มีแมงป่องมาเกาะขา เขาตกใจมาก

ไอ้เรื่องนี้เพราะใจเรามันตกอยู่แล้ว พอมีอะไรขึ้นมามันก็คิดไปเองไง สัตว์มันก็มีของมันอยู่แล้ว สัตว์ก็มีอยู่แล้ว แมงป่องมาเกาะขาก็คือแมงป่อง แล้วเวลาเราหายใจ จุลินทรีย์เข้าไปในจมูก มันเข้ามาได้อย่างไรล่ะ สิ่งต่างๆ มันเข้ามา ไอ้อย่างนี้มันก็เรื่องหนึ่ง ฉะนั้น กรณีนี้มันเป็นกรณีหนึ่ง ยกไว้

นี่เข้าคําถามแล้ว “๑. ทําไมหนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้วหนูยังโดนของที่ไม่ค่อยดีคะ หรือว่าหนูยังทําบุญไม่พอ”

ทําบุญนะ ถ้าไปเจอแบบหลวงพ่อที่ทําบุญที่มีชื่อเสียงดังๆ เวลาบอกว่าใช่ โยมยังทําบุญไม่พอ แล้วทําอย่างไรถึงให้พอล่ะ ทําบุญอย่างไรให้พอ

หนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เวลานับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์นะ เราก็ตั้งพุทธมามกะ เขาต้องให้เราระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เวลาจะขอศีล เขาถือไตรสรณคมน์แล้วขอศีล เราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

แล้วถ้าทําบุญไม่พอ แล้วขนาดไหนถึงจะพอล่ะ

ทําบุญร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิได้หนหนึ่ง ทําสมาธิได้อีกร้อยหนพันหนไม่เท่ากับเกิดปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง

แล้วบุญที่ไหนมันมา

บุญก็นั่งสมาธินี่ไง ถ้าบุญ ถ้าเรามีบุญนั่งสมาธิ พอนั่งสมาธิมันเกิดปัญญานะ พอมันเกิดปัญญา เราทบทวนได้เลย นั่งสมาธิไป วันนี้ไปทําอะไรมาผิดบ้าง ที่ทํามามีอะไรถูกบ้าง มีอะไรผิดบ้าง ถ้ามีอะไรถูกอะไรผิด นี่ฝึกหัดแล้ว มันก็เหมือนคนไปทําอะไรกลับมาแล้วมาทบทวนตัวเองว่าถูกหรือผิด

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันถูกหรือผิด อะไรถูกหรือผิด วันหลังเราเจออีก เราก็จะได้แยกแยะได้ เราก็มีสติปัญญาทันเขาได้ เพราะว่าเราภาวนานี่แหละมันจะเกิดปัญญา ถ้าเกิดปัญญา บุญพอหรือไม่พอล่ะ

เขาบอกว่า ทําไมถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้ว หนูยังโดนอย่างนี้อีก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นศาสดาของเรา ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเจอพวกโยมเขาจ้างคนมาด่า เออ! พระพุทธเจ้าโดนคนจ้างมาด่านะ

นางจิญจมาณวิกาที่ว่าไปชี้หน้าพระพุทธเจ้าเลยนะ เดินเข้าไปแล้วก็เดินออกมา เดินเข้าไปวัดพระพุทธเจ้า เดินออกมา สวนกับโยมตลอด แล้วพอพระพุทธเจ้าเทศน์อยู่ ไปชี้หน้าพระพุทธเจ้าเลย “ดีแต่สอนคนอื่น ทําดิฉันท้องอยู่นี่ ทําไมไม่ยอมรับ”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดต่อหน้าโยมเลยนะ “น้องหญิง เธอกับเราสองคนรู้กันอยู่สองคน” ถ้ามันจะท้องได้ มันต้องคนสองคนมันถึงจะท้องได้ใช่ไหม เธอกับเราสองคนรู้กันว่าทําให้เธอท้อง

เทวดาทนไม่ไหวนะ เทวดาแปลงร่างเป็นหนูนะ เพราะเขาจะมากล่าวตู่ไง เขาเอาหมอนผูกไว้ที่ท้อง เอาเชือกผูกไว้ แล้วเขาแกล้ง นี่อยู่ในธรรมบท พวกเดียรถีย์เขาบอกว่าลาภ เสื่อมลาภไปหมดเลย เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมแล้วธรรมะเจริญรุ่งเรือง เขาไปทําบุญกันหมด ไม่ทําบุญกับพวกเดียรถีย์เลย แล้วก็ปรึกษากับลูกศิษย์เขาว่าจะทําลายชื่อเสียงอย่างไร ปรึกษาลูกศิษย์ เขารับอาสา

เวลากลางคืน เวลาโยมไปวัดตอนเช้าใช่ไหม เขาก็เดินสวนออกมา เวลาโยมจะกลับก็เดินสวนเข้าไปกลางคืน เขาถือว่ากลางคืนอยู่กับพระพุทธเจ้าไง พออยู่ไปสักพักหนึ่ง พอพระพุทธเจ้าเทศน์อยู่ เขาก็เอาหมอนผูกไว้ที่ท้อง แล้วก็เอาเสื้อคลุมไว้ พอพระพุทธเจ้าเทศน์ก็บอกว่า “ดีแต่สอนคนอื่น ทําดิฉันท้องอยู่นี่ ทําไมไม่รับผิดชอบ”

เทวดาทนไม่ได้ เทวดาแปลงร่างเป็นหนูไต่เข้าไป ไปกัดเชือกนั้นขาด พอเชือกนั้นขาด หมอนตกลงมา ผู้หญิงคนนั้นโดนรุมประชาทัณฑ์เลย สุดท้ายออกมาธรณีสูบเลย

นี้พูดถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาวาระแห่งกรรมมา พระพุทธเจ้าบอกเราเคยทํากรรมอย่างนั้นๆ อดีตชาตินานมาแล้วมันมา

นี่พูดถึงว่า ถ้าเราคิดว่า ทําไมหนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้วเราจะไม่โดนอะไรกระทบกระเทือนเลย ลอยมาจากฟ้า มีอะไรก็โดนเราไม่ได้เลย...มันไม่มีอยู่ในโลกนี้ไง

เรานับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้วใช่ไหม จะไปไหนก็มีแต่คนยกย่องสรรเสริญนะ หลวงตานี่พระอะไร ออกมาโครงการช่วยชาติฯ สังคมเสียดสีแรงขนาดไหน เขาบอกไม่ใช่กิจของสงฆ์ คนนู้นก็โจมตี คนนั้นก็โจมตี

หลวงตาท่านเป็นพระอะไร แล้วท่านทําเพื่อสังคมขนาดนั้น ลูกศิษย์ที่เชื่อถือศรัทธาอย่างพวกเราก็ชื่นชม ชื่นชมว่าครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นสัตบุรุษ ท่านเป็นผู้นําที่ดี ทางโลกก็นําทางถูกต้อง ทางธรรมก็ชักนําให้พวกเราปฏิบัติให้ถูกต้อง ท่านทําแต่สิ่งดีงามทั้งนั้นเลย แต่อีกฝ่ายหนึ่งเขาบอกไม่ใช่กิจของสงฆ์ ไม่ใช่หน้าที่ของพระ พระไม่ควรมาทํา หลวงตาท่านโดนขนาดนั้นน่ะ

ทีนี้กลับมาที่ผู้ถาม “ทําไมหนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้วหนูยังโดนของที่ไม่ดีอย่างนี้ล่ะคะ หรือว่าหนูทําบุญไม่พอ”

ถ้าเราเป็นพวกต้องการนะ เราจะบอกว่า ใช่ ทําบุญไม่พอ ให้ขนมาได้เลย เปิดบัญชีก็ได้ โอนมาเยอะๆ จะได้ทําบุญให้พอไง...แต่นี่มันไม่ใช่

ทําบุญร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิหนหนึ่ง ทําสมาธิได้ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง

นั่งสมาธิภาวนาทําให้เกิดปัญญา ทําให้เกิดฉลาด ทําให้เกิดไม่เป็นเหยื่อใคร นั่งสมาธินี่ มาทบทวนว่าวันนี้โดนหลอกมากี่หนแล้ว วันนี้โดนใครหลอกบ้าง ทบทวนเลย เออ! วันนี้โดนเขาหลอกทีหนึ่งนะ โอ๋ย! อันนี้ไม่น่าให้โดนหลอกเลย ก็โดนหลอกไปแล้ว มันจะทบทวนขึ้นมานี่ เห็นไหม มันจะแก้ที่นี่ไง

ไม่ใช่ว่า นับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์สุดยอด สุดยอด แต่วุฒิภาวะของเรายังอ่อนแอ เราก็คิดว่าคิดอย่างนั้น เพราะพระบวชใหม่ๆ คิดอย่างนี้หมดแหละ เพราะมีลูกศิษย์หลายองค์บอกว่า เขาอยากภาวนา ถ้าภาวนาเสร็จแล้ว เขามีคุณธรรมแล้วมันจะเหมือนหนังจีนเลย เขาจะเหาะเหินเดินฟ้าได้ เขาว่าอย่างนั้นนะ แล้วพอมาภาวนาหลายๆ ครั้งเข้ามันไม่ใช่

ถ้าเหาะเหินเดินฟ้าอย่างนั้นได้จริงมันเป็นอภิญญา พอเป็นอภิญญาปั๊บ เราจะไม่ได้เข้าถึงสัจธรรมเลย เราภาวนากันเพื่อเข้าถึงสัจธรรม เข้าถึงอริยสัจ เราไม่ได้ภาวนาด้วยหายตัวได้ ภาวนาด้วยเหาะเหินเดินฟ้าได้ การภาวนาเหาะเหินเดินฟ้าได้เป็นอภิญญา เทวทัตได้อภิญญา ปลอมตัวเป็นงูไปพันหัวอชาตศัตรู ยังทําลายพระพุทธเจ้า

แต่เวลาคนไม่เข้าใจว่าถ้าเราภาวนาแล้วเราจะเหาะเหินเดินฟ้าได้แบบหนังจีนเลย เพราะลูกศิษย์พระมาถามบอกว่าเมื่อก่อนคิดอย่างนี้ไง คิดว่าจะภาวนา อยากจะเหาะเหินเดินฟ้า อยากจะเป็นแบบหนังจีนน่ะ แต่สุดท้ายพอมาบวชเข้าจริงๆ มาภาวนาจริงๆ เข้า ความคิดมันต่างเลย อ๋อ! เข้าอริยสัจมันเป็นแบบนี้ มันไม่ใช่อย่างที่เราคิดทีแรก เราคิดทีแรกว่าเราภาวนาไปแล้วเราจะมีฤทธิ์มีเดช เราจะรู้ไปทุกเรื่องเลย รู้นั่นส่งออก รู้ เดี๋ยวนี้มีเครื่องจับเท็จ รู้ เดี๋ยวนี้มันมีเครื่องยนต์กลไก เขาดีกว่าเราอีก

ฉะนั้น ถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราถือ แต่การถือของเรา เราถือแล้วเราต้องปฏิบัติให้เราฉลาดขึ้นมา ให้เรามีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมา ถ้ามีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมา ไอ้คําถามที่ถามๆ มานี่ตกไปหมดเลย นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ทําอย่างไรจะมีเกราะป้องกันสิ่งไม่ดีทั้งหลายที่จะเข้ามาหาเรา เพราะต้องโดนครอบครัวลากไปตลอด”

ถ้าโดนครอบครัวลากไปตลอด เราก็รู้อยู่แล้วใช่ไหม สิ่งนั้นเวลาเราไปไหนก็แล้วแต่ ถ้ามันเป็นสังคมของผู้ที่เป็นปัญญาชน เราก็สบายใจได้ ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มงคล ๓๘ ประการ อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา เราจะไม่คบคนพาล เราจะคบบัณฑิต เราเป็นสังคมที่เป็นบัณฑิต สังคมที่เป็นบัณฑิต เราเข้าไปแล้วเราสบายใจได้เลย

ดูสิ ที่เขาบอกว่า เวลาเขาไปทําบุญที่ไหน ของตก มีคนเก็บได้ก็มาคืนให้ ไปทําบุญกับหลวงตา มีโรงทาน มีการอํานวยความสะดวก แต่ถ้าไปที่อื่นล่ะ ไปที่อื่นเขาก็มีเหมือนกัน มีเหมือนกัน แต่เบื้องหน้าเบื้องหลังเขามีน่ะ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเราบอกว่า จะทําอย่างไรมีสิ่งป้องกันตัว เพราะโดนครอบครัวลากไป

เพราะลากไปในสังคมอย่างนั้นน่ะ ลากไปสังคมอย่างนั้น ประสาเรานะ ถ้าจะบอกว่าล่อนจ้อนไปเลยมันก็น่าเกลียดใช่ไหม จะต้องไม่มีอะไรติดตัวไปเลย มีแต่ตัว มีเสื้อผ้าไปด้วย คือว่าไม่มีอะไรให้หลอก แต่จะมีอย่างเดียวก็เซ็นให้เขาอีกแหละ เดี๋ยวก็จะเซ็นให้เขาอีก

ถ้าไปอย่างนั้นแล้ว เพราะเราไปสังคมอย่างนั้นนี่ เราไปสังคมอย่างนั้น สังคมที่ว่าเขาเป็นเรื่องทางโลกหมดแหละ เป็นเรื่องทางโลก อยากรํ่าอยากรวย มันมีแต่ความฉ้อฉล เราก็อยากรวย พระก็อยากรวย ถ้าเราอยากรวย พระเขาไม่ให้เราหรอก เขารวยก่อน เขาอยากรวยก่อน นี่เราไปหาเขาอย่างนั้นไง ทําบุญแล้วรํ่าแล้วรวย ถ้าไม่รํ่าไม่รวยก็ตั้งพระนั้นเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเลย ประเทศไทยจะได้รํ่ารวยทั้งประเทศ

มันจะรํ่ามันจะรวยมันอยู่ที่สติปัญญาของคน เราจะทําของเรา เห็นไหม ถ้าครอบครัวลากไป จะบอกว่า กุศล อกุศลไง ถ้ามันเป็นที่อกุศล มันเป็นเรื่องสังคมของคนพาล ว่าอย่างนั้นเลย สังคมของคนที่ไม่จริงใจต่อกัน

สังคมที่จริงใจต่อกันนะ เขาบอกถึงความบกพร่อง เขาบอกถึงทุศีล เขาบอกถึงศีลที่ผิดปกติ เขาจะบอกถึงศีล อธิศีล ศีลที่เป็นปกติทําอย่างไร

สิ่งใด เวลาเราประพฤติปฏิบัติกัน เราจะสละทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ เราจะสละอวัยวะรักษาชีวิต เราจะสละชีวิตรักษาธรรม ธรรมะสัจธรรมที่เราแสวงหา เขาก็ว่าอย่างนั้น เราจะสละทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ เราจะสละอวัยวะเพื่อรักษาชีวิต

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราปฏิบัติไปแล้วมันมีอุปสรรคมีอะไร เราก็ต้องมีความเข้มแข็ง เราก็ต้องมีความอดทนของเรา เพราะเราจะถอดถอนกิเลสนะ เราจะเอาคุณงามความดีนะ

ถ้าเราอยากจะรํ่าอยากจะรวย อยากจะรวยทางโลก เรายังไม่มีอํานาจวาสนาจะปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ เราก็ทําหน้าที่การงานของเราด้วยมีสติด้วยมีปัญญาของเราเพื่อประโยชน์กับเราไง

ทีนี้ทางบ้านเขามีความเห็นอย่างนั้น เขาต้องลากเราไปอีก เราจะมีเกราะอะไรป้องกันตัว

พุทโธไว้ ต่อไปถ้าเขาจะลากไปนะ ตั้งสติไว้เลย ตั้งสติไว้ พุทโธไว้ อะไรมา ไม่ให้เชื่อ กาลามสูตรเลย ไม่เชื่อทั้งนั้น ถ้าเราไม่เชื่อ แม่จะเชื่อล่ะ แม่ชอบ แม่จะยัดเยียดความเชื่อให้เรา อันนั้นมันก็ต้อง หาทางหลบหลีก

ไอ้นี่มันแบบว่าเราอยู่ในสังคมใดไง เรื่องสังคมมีปัญหามาก วุฒิภาวะของคนมันสูงมันตํ่า ถ้ามันสูงนะ มันสูงขึ้นมานะ แล้วอย่างตํ่าๆ อย่างพวกเราล่ะ

ก่อนบวชเราก็แค่นี้แหละ ความรู้ก็เข้าสังคมนี่แหละ มันจะดีอะไรไปกว่าเขา ก็มองสังคมอย่างนี้เหมือนกัน แต่พอบวชไปแล้ว บวชไปแล้ว พอภาวนาไปแล้ว เพราะมันเคยผิดมาก่อน พอมันถูกมันถึงอ๋อ! นี่ผิด พอผิด มันก็ปล่อยวางละทิ้งความผิดนั้นทําดีขึ้นมา

แต่นี้สังคมเขาเชื่อกันอย่างนั้น สังคมเขาเป็นทางโลกไง ถึงอยากได้ลาภ

ครอบครัวจะลากไป แล้วจะมีอะไรป้องกัน

ป้องกันก็ตั้งสติไว้แล้วพุทโธ พุทโธไว้เท่านั้นน่ะ เพราะว่าอย่างที่ว่าเรื่องภายในบ้าน

อันนี้สิน่าคิด “๓. บางครั้งหนูเจอพระที่มีเจโตปริยญาณอ่านใจหนูได้ แต่หนูรู้สึกว่าท่านเน้นการหาเงิน ดูหมอ หนูไม่ศรัทธา ทําไมท่านถึงไม่สามารถอ่านใจหนูได้คะ”

มันขัดแย้งกันไง มันขัดแย้งทีแรกว่าเขาอ่านใจหนูได้ พออ่านใจหนูได้ เราคิดอะไร เขารู้บางเรื่องไง แต่ไอ้เรื่องที่เราไม่ต้องการให้เขามาเอาเงินเรา เขาไม่รู้

“ทําไมเขาถึงไม่สามารถอ่านใจหนูได้”

ทีแรกว่าอ่านใจได้ อ่านใจได้ เขาต้องรู้สิว่าเราไม่ชอบ เราไม่ชอบแล้ว สิ่งใดที่ว่าเราคิดอยู่ เขาต้องทําตรงข้ามกับนี่สิ นี่ทําไม เพราะว่าเราไปให้ค่าเขาเองไง

“ทําไมเขาไม่อ่านใจหนูได้”

อ่านใจหนูได้ ก็สิ่งที่เขาพูดมาตรงกับความคิดเรา แต่ไอ้ที่เราไม่ต้องการ เราไม่ชอบไง เราไม่ชอบว่าเป็นหมอดู เป็นการหาเงิน เราไม่ชอบเลย ทําไมเขาอ่านใจเราไม่ได้

เขาอ่านได้ แต่เขาจะเอาสตางค์ เขาจะเอาเงินนั้นน่ะ เขาก็ทําไขสือ ทําไม่รับรู้ ถ้าเขาอ่านได้จริงนะ

เราไม่เชื่อว่าอ่านได้จริงไง ถ้าอ่านได้จริง เจโตปริยญาณ สิ่งที่รู้วาระจิตเขาต้องมีศีล เขาต้องมีศีล เขาต้องมีสมาธิ มันถึงมีญาณหยั่งรู้อย่างนั้น ถ้าญาณหยั่งรู้อย่างนั้นมันต้องมีพื้นฐานมาจากศีล

แล้วศีล ดูสิ เขาจะหาเงินหาทอง เขาเป็นหมอดู เขาจะหาเงินหาทอง เขาทุจริตตลอด อกุศลตลอด ถ้าอกุศลตลอด จิตเขาจะสงบไหม เขาจะสามารถเกิดญาณหยั่งรู้อย่างนี้ได้ไหม เราไม่เชื่อไง แต่พอคนมันพูดมากไง พูดมาก บางอย่างมันก็โดนใจเราสักคําสองคําก็ว่าเขารู้ไง

ถ้าเขารู้ ก็คนถามเขาถามเอง “แต่รู้สึกว่าท่านเป็นหมอดู ท่านเป็นพระหาเงิน หนูไม่ศรัทธา”

แล้วเราก็เห็นๆ อยู่ แล้วเราเห็นอยู่ แล้วที่เขาทายเขาพูดมาตรงกับความคิดเรา

ตรงกับความคิดก็ไม่เห็นเป็นอะไร ก็เราคิดอย่างนั้นจริงๆ ตรงกับความคิดของเรา เราก็มีปัญญาของเราไง

แล้วก็สรุปว่า แล้วทําไมเขาไม่สามารถรู้ใจเราที่เราไม่ชอบล่ะ

นี่มันก็ขัดแย้งกันแล้ว ขัดแย้งกับที่ว่าเขารู้ไง เพราะเขาไม่รู้หรอก มันเป็นวิชาชีพเขา วิชาชีพมันเป็นสถิติ เขาทําบ่อยๆ เขามีปฏิภาณ เขาพูดดักหน้าดักหลัง เดี๋ยวนี้มีพระอย่างนี้เยอะ พูดดักหน้าดักหลังนะ บางคน จิตวิทยามันมี ศึกษาจิตวิทยาก็ได้ พูดทางจิตวิทยานะ พูดจิตวิทยาพยายามให้เขาสื่อสาร พอเขาสื่อสาร จับคําพูด แล้วพูดน้อมนําไป

มีคนมาพูดอย่างนี้เยอะ บอกเขารู้วาระจิตๆ เราไม่เชื่อหรอก ถ้าเขารู้วาระจิตนะ เขาไม่มาหาเงินอย่างนี้หรอก ถ้าเขารู้วาระจิต เขาจะไม่มาสุมหัวกันอยู่ในกรุงเทพฯ นี้หรอก เขาไม่มาสุมหัวในกรุงเทพฯ มาหาสตางค์กันอย่างนี้หรอก เพราะอะไร เพราะคุณธรรม หัวใจ มันมีค่ากว่าเงิน มีค่ากว่าเยอะ

ธรรมะมีค่าสูงส่ง ธรรมะมีค่ามาก แต่ทําไมคนที่มีธรรมะมาหาสตางค์ โอ๋ย! มันงง เออ! ทําไมคนที่มีธรรมะกลับโน้มลงมาหาอสรพิษ เงินนี้เป็นอสรพิษเพราะมันทําให้คนผิดใจกัน เงินทําให้คนเจ็บปวดนะ ทําให้คนเจ็บชํ้านํ้าใจ ทําให้คนมีผลกระทบกระเทือนกัน แล้วคนที่มีคุณธรรมกลับไปหาสิ่งที่เป็นอสรพิษ มันเป็นไปได้อย่างไร เราถึงไม่เชื่อไง เราไม่เคยเชื่อเรื่องอย่างนี้เลย

ถ้าคนที่มีคุณธรรม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเรานี่ หลวงตาเรารวยมากเป็นหมื่นๆ ล้านเลย แต่ท่านก็ให้คลังหลวงหมด ท่านให้คลังหลวงหมด เงินทองท่านให้คนอื่นหมด ท่านเอาหัวใจท่านไว้ ท่านเอาธรรมของท่านไว้ ท่านไม่เอาอย่างอื่นเลย แต่ในเมื่อจะช่วยโลกมันต้องช่วยกันด้วยเงินด้วยปัจจัย ท่านก็หาสิ่งนั้นช่วยโลก เพราะโลกต้องอาศัยสิ่งนั้นเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน เพื่อเป็นการปลดหนี้ ท่านก็หาสิ่งนั้นมาช่วยโลก แต่ท่านก็รักษาคุณธรรมในใจท่าน ท่านก็รักษาหัวใจท่านให้สูงส่งไว้ ท่านไม่ลงมาเกลือกกลั้ว แต่ที่ลงมาเกลือกกลั้วเพราะความจําเป็นจะช่วยโลก ถ้าจิตใจคนมีธรรมนะ ธรรมะมันสูงส่ง สูงส่งกว่าอสรพิษ

แล้วถ้าเขาเป็นพระหมอดู พระหาสตางค์ หนูไม่ชอบเลย บางครั้งหนูเจอพระที่มีเจโตปริยญาณ

ไม่ต้องเชื่อ ไม่เชื่อเลย แล้วถ้าไม่เชื่อ มันมีอะไรคุ้มครอง

นี่ไง ข้อที่ ๑. ไง หนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถ้าหนูนับถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เพราะเรานับถือพระพุทธ พระพุทธคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรานับถือพระธรรม พระธรรมคือสัจธรรม คืออาสวักขยญาณที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม พระสงฆ์ พระสงฆ์ตั้งแต่พระอัญญาโกณฑัญญะเป็นสงฆ์องค์แรกของโลก

เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง มีแก้วสารพัดนึกเป็นที่พึ่ง แล้วเราไปเจอเจโตปริยญาณของใคร เราจะไปกลัวเจโตปริยญาณของใคร ถ้าเราไปกลัวเจโตปริยญาณนะ ก็กลัวแสงเลเซอร์เวลาเขาผ่าตัดสิ แสงเลเซอร์ที่เขาผ่าตัด เขาใช้แสงเลเซอร์ผ่าตัดเดี๋ยวนี้ แสงเลเซอร์มันผ่าเนื้อได้ มันทําอุตสาหกรรมได้ อันนั้นเป็นวิทยาศาสตร์

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นรัตนตรัย เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่งแล้ว เจโตปริยญาณของใคร

เราจะบอกว่า เราไม่เชื่อว่ามันเป็นอย่างนั้นจริงไง เราไม่เชื่อ ไม่เชื่อๆ ถ้าคนที่ได้อย่างนี้จริงเขาจะมีคุณธรรมในใจของเขา เพราะเขาต้องมีคุณธรรมในใจของเขา เขาถึงจะได้สิ่งที่เป็นสัจธรรม สิ่งที่ดีงามประดับหัวใจของเขา

แต่คนที่หัวใจของเขา เขาคิดแต่เรื่องเงินเรื่องทอง เรื่องทางโลก เขาจะมีสิ่งนี้ไม่ได้เลย มันไม่มีสิ่งนี้ในหัวใจของเขาหรอก แต่เขามีปฏิภาณ เขามีปฏิภาณ เขามีการฝึกฝน เขามีปฏิภาณของเขา เขาใช้สิ่งนี้จนมีความชํานาญ แล้วก็มาดักความคิดของคน ดักหน้าดักหลัง ไอ้คนที่ไปโดนเขาทักเข้าไปก็ตื่นเต้น เขาทัก

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านเล่า เวลาหลวงปู่ขาวกับหลวงปู่แหวนท่านไปหาหลวงปู่มั่น ท่านเดินไปด้วยกันนะ ท่านเดินไปด้วยกัน ธุดงค์ไปหาหลวงปู่มั่น แล้วท่านก็คุยกัน หลวงปู่ขาวกับหลวงปู่แหวนท่านคุยกัน “เราจะไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านจะรู้ไหมว่าเราคิดอะไร” หลวงปู่ขาวท่านว่านะ

นี่แหละเจโตปริยญาณ ท่านธุดงค์ไง แล้วจะไปกราบหลวงปู่มั่น แล้วก็คุยกันไปตลอดทาง ๒ องค์คุยกันไป “ถ้าเราไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นจะรู้วาระจิตเราไหม หลวงปู่มั่นจะรู้ว่าเราคิดอะไรไหม” ๒ คนคุยกันไปนะ

พอเข้าไปหาหลวงปู่มั่น ไปกราบหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นท่านใส่เอาเลยนะ “ใจตัวล่ะไม่ดู อยากแต่ให้คนอื่นมาดูใจของตัว เวลาใจของตัว ผู้ที่ปฏิบัติมันก็ต้องรักษาใจของตัว มรรคก็เกิดในใจนั้นน่ะ เวลาใจของตนล่ะไม่ดู แต่จะให้คนอื่นมาดู” เห็นไหม นี่ของจริงเป็นแบบนี้

ไปด้วยกัน ๒ องค์ ก่อนไปคุยกัน ๒ คน คุยกันไปเรื่อย “ท่านจะรู้วาระจิตเราไหม ท่านจะทักเราไหม ท่านจะรู้เรื่องเราไหม” คุยกันไป ๒ คน รู้กัน ๒ คน พอไปกราบท่าน ทั้ง ๒ คนหน้าหงายเลย “ใจของตัวล่ะไม่ดู ใจของตัว”

ธุดงค์มา หลวงตาท่านพูด ธุดงค์ไปก็เร่งความเพียรไป เดินจงกรมไป เดินจงกรมก็ใช้ปัญญา ปัญญาก็เป็นมรรค เป็นมรรคมันก็เข้ามาดูใจของตัว เพราะมรรคมันก็จะเข้ามารื้อค้นในใจของตัวใช่ไหม

แต่นี่บอกว่า “หลวงปู่มั่นจะรู้ของเราไหม เราไป หลวงปู่มั่นจะทายถูกไหม” ๒ คนคุยไปตลอดทาง

“ใจของตัวไม่ดู จะให้คนอื่นมาดูตัวแทน”

นี่ก็เหมือนกัน ของจริงเป็นแบบนั้น ถ้าของจริงท่านรู้จริงของท่านแล้วทําเพื่อประโยชน์ ประโยชน์ที่ไหน ประโยชน์เพื่อสร้างมนุษย์ให้เป็นพระอริยเจ้า สร้างมนุษย์ให้เป็นพระอริยเจ้า สร้างมนุษย์ขึ้นมาให้มีคุณธรรมในใจ

ถ้ามนุษย์มีคุณธรรมในใจ คุณธรรมอันนั้นน่ะสําคัญมาก เพราะอะไร เพราะมนุษย์มีคุณธรรมในใจ มันต้องมีวิธีการ ต้องมีมรรค เขาจะเอาประสบการณ์ เอามรรคนั่นน่ะมาสอนคน เอาวิธีการที่เราทําได้นั่นน่ะมาเป็นคติ แล้วมั่นใจด้วย เพราะเราทําแล้วประสบความสําเร็จ เราทําแล้วมันมีเหตุมีผล เขาเอาเหตุเอาผลมาสอน

ครูบาอาจารย์เราที่ท่านสอนได้ที่เป็นคุ้งเป็นแควเพราะท่านมีคุณธรรมในใจ ท่านมีวิธีการของท่าน ท่านมีเหตุมีผลของท่าน ท่านเอาเหตุเอาผลของท่านมาสอนเรา แล้วเราทําจะได้ไม่ได้ เราก็พยายามทําของเรา

ถ้าเราทําแล้วถ้ามันมีเหตุมีผลของเรา นี่ปัจจัตตัง เราจะมีปัจจัตตัง มีสันทิฏฐิโก มีข้อเท็จจริงในใจของเรา ถ้ามีอันนั้น เห็นไหม เพราะศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล ถ้ามีมรรคมีผลขึ้นมาในใจเรา เราจะรู้จริงเห็นจริงตามสัจธรรมนั้นเลย นั่นน่ะเป็นมรรคผลของเรา อันนี้เป็นคุณธรรมของเรา นี่แหละพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ที่จะคุ้มครองไง มันเป็นกุศล

กุศลกับอกุศล ถ้ามีกุศลธรรม กุศลธรรมจะคุ้มครองเรา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ที่เป็นกุศลธรรมจะคุ้มครองเรา

อกุศลอ้างพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เหมือนกัน ลัทธิใดก็ว่าเป็นพุทธะ ลัทธิใดก็เอาพระพุทธรูปไปตั้งไว้ จะทําพิธีกรรมอะไรก็เอาพระพุทธรูปไปตั้งไว้ กลัวว่าไอ้พวกเหยื่อมันจะไม่เชื่อ เอาพระพุทธรูปไปตั้งไว้ก่อน ให้คนเห็นพระพุทธรูปแล้วก็ยอมจํานนไง นี่ไง เขาก็ว่าเขาถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เหมือนกัน แต่เป็นอกุศลไง เป็นทุจริตไง เป็นการหาผลประโยชน์ไง

แต่ของเรา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นกุศลไง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์อยู่ที่ใจ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์อยู่ที่ความสะอาดบริสุทธิ์ไง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ กุศลธรรมจะคุ้มครอง

ทําไมเราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์แล้วไม่คุ้มครองเรา

ถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราก็ตั้งไว้ไกลๆ นั่นไง แล้วก็คิดไปร้อยแปดเลย

ถ้าเราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ในหัวใจของเรา เราอยู่กับพุทธะ เราอยู่กับสัจจะ เราอยู่กับคุณธรรมของสังฆะ มันจะมาหลอกอย่างไร กูก็ไม่เชื่อมึง กูไม่กลัวด้วย ไม่หลอกด้วย

ไอ้นี่อะไรก็สั่นไหวไปหมดเลย เขาอ้างอะไร เขาดักหน้าดักหลังล้มเลย

แต่ถ้าพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ในหัวใจแล้วไม่กลัวอะไร ไม่หวั่นไหวไปกับอะไร แล้วจะคุ้มครองเราได้จริง

เขาถามว่า จะมีสิ่งใดเป็นเครื่องคุ้มครองใจเรา

กุศลธรรม คุณงามความดี อํานาจวาสนาบารมีของครูบาอาจารย์ ให้ปกเกล้าดูแลคุ้มครองใจเรา เอวัง

มีพระ เห็นไหม
ศีล เราก็เคารพบูชาไว้
ถ้าเราเคารพบูชาไว้ ถ้าเขาเห็นภัยในวัฏสงสาร เป็นผู้เห็นภัย
ถ้าผู้เห็นภัย เราจะขวนขวาย เราจะขวนขวายนะ
ในเมื่อเรายังมีลมหายใจเข้าและลมหายใจออกอยู่
เราจะรีบขวนขวายเพื่อประพฤติปฏิบัติ

๒

ผู้เห็นภัย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม ๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ไม่สบายใจ ลูกทําผิดไปไหมคะ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ วันนี้ลูกมีปัญหาคาใจ ไม่แน่ใจว่าลูกทําผิดไปหรือเปล่า เกี่ยวกับการที่ลูกไปคอมเมนต์บนเฟซบุ๊กของพระรูปหนึ่ง

ลูกเห็นพระรูปหนึ่งโพสว่า วันนี้ไม่มีใครกดไลก์ สงสัยโพสต์อะไรที่ไม่มีแก่นสาร สงสัยคงต้องปิดเฟซบุ๊กไปชั่วคราวมั้ง

และข้อความสนทนากับโยม ถามประมาณว่าโยมอยากจะให้เพื่อเผยแผ่ต่อไป หรืออยากให้ปิดเฟซบุ๊ก

เวรกรรม หนูผิดเองค่ะ พอลูกเห็นข้อความนั้น ตอนแรกลูกก็นึกถึงเทศน์ที่หลวงพ่อเคยสอนไว้ว่า การทําดีไม่ให้ติด ติดความดีของตัวเอง ให้ได้ความดีก็พอ ทําแล้วก็ปล่อย คนทางโลกเขามีใบประกาศรับรองกัน แต่เราเป็นนักปฏิบัติ เรามีใจเรารับรองก็พอ

วันแรก ลูกก็ไม่ได้คอมเมนต์แสดงความคิดเห็นไปหรอกนะคะ ก็ผ่านไป พอมาวันใหม่ ลูกไปเห็นอีก ลูกก็นึกถึงคําสอนของหลวงพ่อ ลูกก็เลยคิดว่า บางทีการที่ลูกเอาคําสอนของหลวงพ่อบอกพระเขาไป คําสอนนั้นอาจจะเป็นประโยชน์กับพระรูปนั้นก็ได้นะคะ ลูกก็เลยคอมเมนต์ลงไปว่า ลูกเคยฟังเทศน์พระอาจารย์มาอย่างนี้ๆๆ

หลวงพ่อ : ไปว่าเขาล่ะสิ

ถาม : ก็ไม่แน่ใจว่าพระรูปนั้นจะพอใจหรือไม่พอใจหรือเปล่านะคะ ลูกก็แค่หวังดีกับพระนะคะ พอรู้ว่าพระเห็นแล้ว ความคิดเห็นที่ลูกแสดงออกไป ลูกก็ลบความคิดเห็นที่เขียนออกไป พอสําเร็จ ลูกเองก็ไม่สบายใจว่าลูกสมควรมีสิทธิ์ทําแบบนั้นหรือเปล่านะคะ อีกใจก็คิดว่าไม่เป็นไรน่า เพราะแค่หวังดีกับพระ ไม่อยากเห็นพระติดเฟซบุ๊ก

๑. คําถาม คือ การที่ลูกเป็นแค่คนธรรมดาคนหนึ่ง ลูกมีสิทธิ์ไหมคะที่จะแสดงความคิดเห็นกับพระนะคะ สมควรไหมคะ (โดยลึกๆ ในใจส่วนตัวลูกก็เกรงว่าไม่สมควร) เพราะว่าบ่อยมากเหมือนกันที่ลูกมักจะเห็นพระโพสต์ความคิดเห็นบนเฟซบุ๊กแบบที่สวนทางกับคําสอนหลวงพ่อ ซึ่งตอนแรกลูกก็พยายามอดทนไว้ได้ที่จะไม่กระทํา แต่พอมาเห็นอีก ลูกก็อดไม่ได้ แล้วก็แสดงความคิดเห็นออกไปบ้างนะคะ ซึ่งส่วนใหญ่ความคิดที่ลูกแสดงไปก็ไม่ได้ต่อว่าใครหรอกนะคะ แต่พูดแบบกลางๆ เคยได้ยินเคยได้ฟังมาแบบนี้ ประมาณนี้

ถ้าหากว่าหลวงพ่อเห็นว่าไม่สมควร ลูกก็จะหยุดโพสต์ความคิดเห็นของตนเอง และจะลบเพื่อนที่เป็นพระออกไปให้หมด

ตอนแรกก็คิดว่ามีเพื่อนเป็นพระบนเฟซบุ๊กจะดี เพราะเป็นกัลยาณมิตรทางธรรม แต่ตอนนี้ลูกไม่แน่ใจแล้วนะคะ เพราะลูกมักจะเห็นพระบางรูปที่ไม่ได้เน้นเรื่องการปฏิบัติกรรมฐาน แต่ไปเที่ยวเน้นเรื่องเศรษฐกิจแทน ถ่ายรูปขณะที่พระไปสถานที่ต่างๆ บ้าง บนเครื่องบินบ้าง ลงเรือบ้าง ทําให้ลูกคิดเกิดคําถามขึ้นมาในใจว่า พระท่านเอาเวลาที่ไหนไปปฏิบัติธรรมนะคะ ซึ่งลูกไม่อยากจะคิดเรื่องนี้เลยค่ะ ไม่ต้องการมีคําถามในใจเกี่ยวกับพระหรือพระพุทธศาสนานะคะ เพราะลูกเชื่อพระพุทธเจ้าเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ ลูกอยากฟังธรรมเทศนาที่เป็นสัจจะ และเห็นพระที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบที่ไม่ติดวัตถุสิ่งของและเรื่องโลกๆ ค่ะ

ตอบ : เออ! นี่เป็นคําถามหรือเป็นคําระบายเนาะ

อันนี้มันก็เป็นว่ามันเป็นวุฒิภาวะ วุฒิภาวะ ถ้าเราโตขึ้นมาแล้ว เราจะพูดฟันธงไปเลยมันก็แบบว่ามันเหมือนโลกมันมีการเจริญเติบโต โลกมีการเจริญเติบโต มีการสร้างสมขึ้นมา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะสร้างสมบุญญาธิการมา ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย นี่สร้างสมมานะ สร้างสมมาจนเป็นพระโพธิสัตว์ สร้างสมบุญญาธิการมา เวลามาตรัสรู้แล้วเผยแผ่ธรรมมาๆ ก็เพื่อประโยชน์ตรงนี้ พอประโยชน์ตรงนี้ปั๊บ เวลาพระที่จะเข้ามาประพฤติปฏิบัติหรือชาวพุทธเราเวลามันพัฒนาขึ้นมาไง

ถ้าไม่พัฒนา เราก็มองแบบนั้น เพราะตอนที่เราบวชใหม่ๆ เราก็มองโลกประสาความรู้ ความรู้มีเท่าไรก็มองโลกอย่างนั้น มีความซื่อ มีความศรัทธา แล้วมองโลกในแง่บวก

แง่บวก หมายความว่า คิดว่าถ้าพระที่น่านับถือท่านจะบอกเราแต่เรื่องความจริง ท่านจะบอกเราแต่เรื่องความดีงาม ท่านจะชี้ทางให้เราประพฤติปฏิบัติไปแนวทางที่ถูกต้อง เราก็เชื่อนะ เขาสอนอย่างไรก็ทําอย่างนั้นน่ะ พยายาม โอ๋ย! พยายามขวนขวายเต็มที่เลย

แต่มันไปแล้ว มันถึงเวลาอ่านประวัติหลวงปู่มั่นแล้วมันซาบซึ้งไง ประวัติหลวงปู่มั่นนะ เวลาท่านปฏิบัติไป ท่านบอกว่าท่านทําความสงบของใจได้เพราะท่านสร้างมาเป็นพระโพธิสัตว์ หลวงปู่มั่นท่านสร้างมาเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านปรารถนาจะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปข้างหน้า

เวลาท่านปฏิบัติไปๆ ท่านพิจารณาของท่านไปนะ ท่านพูดเองว่า มันเหมือนกับทางตัน หรือไม่ก็เหมือนหน้าผาตัด มันไปแล้วมันไปไม่ได้ มันไปแล้วมันเหมือนไปตัน มันไปตัน ท่านถึงมาพิจารณาของท่านเอง

พอพิจารณาของท่านเอง ท่านพิจารณาของท่านเอง อ๋อ! ท่านปรารถนาพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์จะได้ฌานโลกีย์ พระโพธิสัตว์พยายามจะได้ฌานได้สมาบัติ จะได้เป็นฤทธิ์เป็นเดชเอาไว้สั่งสอนคน เอาไว้สร้างอํานาจวาสนาบารมี มันเข้าอริยสัจไม่ได้

ถ้ามันเข้าอริยสัจปั๊บ อย่างน้อยเป็นพระโสดาบัน ถ้าใช้ปัญญาเป็นพระโสดาบันไปแล้วมันจะสร้างอํานาจวาสนาต่อไปไม่ได้ เพราะพระโสดาบันเกิดอีก ๗ ชาติไง แต่พระโพธิสัตว์มันจะสร้างไป ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย คือไม่มีต้นไม่มีปลาย ต้องสร้างไปเต็มที่ไง มันก็ไปขัดแย้งกันใช่ไหม เลยเข้าอริยสัจไม่ได้

พระโพธิสัตว์เข้าอริยสัจไม่ได้ แต่เข้าฌานโลกีย์ได้ เข้าฌานโลกีย์มันจะมีอภิญญา มีหูทิพย์ ตาทิพย์ พวกนี้ได้ แต่ก็เป็นพระโพธิสัตว์ที่มีคุณธรรมสูงนะ แบบว่าพระโพธิสัตว์ที่สร้างบุญญาธิการมามาก ไอ้เรื่องหูทิพย์ ตาทิพย์ มันก็จะชัดเจน มันจะถูกต้อง ถ้าพระโพธิสัตว์เพิ่งสร้างบารมี สมาธิยังไม่เข้มข้น เวลาหูทิพย์ ตาทิพย์ มันก็ผิดบ้างถูกบ้าง มันไม่แน่นอนหรอก

ฉะนั้น เวลาท่านพิจารณาของท่านไป มันเหมือนกับเป็นทางตัด เป็นหน้าผาตัด เป็นทางตัน เป็นซอยตัน ท่านว่าอย่างนั้น สุดท้ายแล้วท่านก็พิจารณาของท่าน อ๋อ! เราเคยปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านถึงได้กําหนดสมาธิเข้าไป ท่านไปลาในสมาธินั้น

เพราะท่านเคยทําอย่างนั้น ท่านถึงได้มาแก้เจ้าคุณอุบาลีฯ ได้ ท่านถึงไปแก้หลวงปู่เสาร์ เพราะหลวงปู่เสาร์ เจ้าคุณอุบาลีฯ นี่พระโพธิสัตว์ แต่มาแก้เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านไปแก้หลวงปู่เสาร์ แล้วท่านพยายามจะไปแก้ครูบาศรีวิชัย

ท่านพยายามจะไปแก้ครูบาศรีวิชัยเพราะว่าท่านร่วมสมัยกันอยู่ที่เชียงใหม่ วัดเจดีย์หลวง กับครูบาศรีวิชัย ท่านไปแก้ แต่ครูบาศรีวิชัยบอกว่ามันไม่เป็นอิสระกับตัวเองแล้ว ท่านไม่เป็นอิสระคือท่านไม่สามารถที่จะพลิกได้ ก็เลยต้องแล้วแต่อํานาจวาสนาของท่าน

คนที่จะทําได้มันต้องมีประสบการณ์ คนที่ทําได้คือทําเป็นแล้วถึงไปสอนคนอื่นได้ไง ถ้าคนที่ยังทําอะไรไม่เป็นไปสอนคนอื่น มันไม่มีทางหรอก

ฉะนั้น เวลาที่ว่าเวลาปฏิบัติไปแล้ว พอมันเป็นทางตัน ไปหน้าผาตัด มันมีความกดดันนะ มันมีความกดดันในตัวเรานะ

ฉะนั้น เวลาที่เราประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ เราก็มองพระแบบนั้น มองพระในแง่บวกหมดแหละ ใครพูดอะไร ใครสอนอะไรก็เชื่อๆ แต่พอปฏิบัติไปแล้วมันเป็นอย่างนั้นน่ะ มันไปไม่ได้ มันไปว่างๆ ไปเคว้งคว้าง ไปไม่ได้หรอก มันก็แปลกใจนะ

พอไปเจอหลวงปู่จวน “อวิชชาอย่างหยาบของท่านสงบตัวลง อวิชชาอย่างกลางในหัวใจท่านยังอีกมากมายเลย อวิชชาอย่างละเอียดในใจท่านอีกมหาศาลเลย”

เออ! สะอึกเลยนะ เออ! ไม่มีใครพูดอย่างนี้

แต่ก่อนเวลาไปอยู่กับใคร ไปปฏิบัติกับใคร ไม่เคยมีใครพูดอย่างนี้ ก็เชื่อเขาไป ปฏิบัติกันไปอยู่อย่างนั้นน่ะ พอไปเจอหลวงปู่จวนท่านสับเอาทีเดียว ควาญช้างเอาตะขอสับไปที่หัวช้าง สะอึกเลย พอสะอึกแล้วได้คิด

พอได้คิด อ้าว! ต่อไปนี้จะไม่เชื่อใครง่ายๆ แล้ว ใครจะสอนอะไร วางไว้ก่อน ต้องพิสูจน์ แล้วเอาตรงนั้นเป็นที่ตั้ง เอาที่หลวงปู่จวนว่าเป็นที่ตั้ง แล้วก็เริ่มทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจเข้ามาให้มั่นคงเข้ามา ไอ้ที่ว่าจะได้มรรคได้ผล ไอ้คนที่บอกไว้อย่างนั้นๆ วางไว้หมดเลย แล้วทําแต่ความจริงของเราดีกว่า แล้วตอนนั้น ตั้งแต่นั้นมานะ อะไรจะเข้ามานี่ไม่สนใจ ไม่รับ ไม่สนใจ จะขวนขวายเอาตัวเองไปให้ได้ก่อน เอาความจริงของเราน่ะ

นี่พูดถึงเวลาที่ว่าเรามองพระ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ที่พัฒนาขึ้นมา แล้วพระเรา พระที่โดยทั่วไป เราจะพูดหน้าเดียวไป แล้วศาสนาจะฝากไว้กับใครล่ะ

ศาสนานี้จะฝากไว้ เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรม ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา อุบาสก อุบาสิกามีความเชื่อมั่นมีความเลื่อมใสก็มาบวชเป็นพระ พอบวชเป็นพระขึ้นมาก็เป็นปุถุชน เป็นพระบวชใหม่ พระบวชใหม่ทนคําสอนได้ยาก พระบวชใหม่ๆ เพราะพระบวชใหม่ๆ มา “สิทธิเสรีภาพ สิทธิเสรีภาพนะ พระเท่ากันนะ ใครว่าไม่ได้นะ เสมอภาคนะ เสมอภาค”

มันค้านไว้ในใจหรอก ข้างหน้าก็ไม่มีอะไรหรอก แต่ในใจ ยิ่งปัญญาชนนะ โอ้โฮ! “สิทธิเสรีภาพ มันเป็นสิทธิ์นะ” จะพูดอะไรเถียงไปหมดแหละ เพราะอะไร เพราะอวดว่าข้ารู้มาก่อนไง

ทีนี้พอปฏิบัตินานไปๆ เขาจะรู้เลยว่า อ๋อ! สุตมยปัญญา การศึกษามาทางโลก วิชาชีพมันเป็นเรื่องหนึ่ง จินตมยปัญญาเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ภาวนามยปัญญา ถ้าไม่อ่อนน้อมถ่อมตน จิตใจมันไม่ลงธรรมะ ไม่ลงคําสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วมันจะเข้าไปสู่สัจธรรมอันนั้นได้อย่างไรล่ะ

เรามีความรู้ขนาดไหน เราไม่ใช่ว่าอ่อนน้อมถ่อมตนจะเป็นคนโง่คนเซ่อ ใครจะพูดอะไร ใครจะจูงจมูกอะไรก็ไปกับเขา...ไม่ใช่

อ่อนน้อมถ่อมตน อ่อนน้อมถ่อมตนมันเปิดโอกาสให้หัวใจเราได้ใคร่ครวญไง เราอ่อนน้อมถ่อมตนเพราะเรารับไง เหมือนคนชี้ขุมทรัพย์ให้ไง เราจะได้ขุมทรัพย์ จะได้มีคนบอกความผิดเรา จะได้มีคนชี้ถึงความบกพร่องของเรา เราอ่อนน้อมเพราะเหตุนั้นน่ะ

ถ้ามันแข็งกระด้าง มันก็ปิดหมด มันไม่รับฟังเลย อะไรมาก็ไม่รับฟังๆ ฉันแน่ ฉันดี ฉันเก่ง ฉันพิจารณาแล้วฉันค้นคว้าเองก็ได้ ฉันมีโอกาส...ไปค้นคว้ามา ค้นคว้ามาขนาดไหนก็ไม่รู้หรอก ไม่รู้ เพราะมันค้นคว้ามาโดยโลกียปัญญา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ถ้าบอกฟันธงไปหน้าเดียวว่าพอเกิดมาเป็นคนก็ต้องดีไปเริ่มต้น ดีไปที่สุดเลย

เวลาปฏิบัติเป็นอย่างนั้นจริงๆ ต้นคด ปลายตรงไม่มี ต้นต้องตรง แต่คําว่า “ต้นต้องตรง” มันตรงตั้งแต่สัมมาสมาธิ ถ้าต้นไม่ตรง สัมมาสมาธิไม่เกิดขึ้น ต้นไม่ตรงนะ เวลาพวกเราต้นไม่ตรง ภาวนาไม่ได้ ล้มลุกคลุกคลาน

เราคิดเอาเอง เราอนุมานเอาเอง เราอนุมานเอาน่ะ แล้วมันจะเข้าไปสู่สัจธรรมได้อย่างไร การอนุมานเอา การคิดเอา การเจตนาตั้งใจ แล้วมันจะเป็นจริงได้อย่างไร

แต่ต้นมันตรงนะ พอตรง จิตเราตรงแล้ว ใจเราตรงตั้งแต่สัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิ ใจเราตรง ตรงเข้าสู่สัจธรรม ถ้ามันเป็นไปนะ มันก็จะเป็นไป

เห็นไหม ถ้าต้นคด ปลายตรงไม่มี ต้นต้องตรง แต่จะตรงตรงไหนล่ะ

ตรง ดูสิ พระเขาเล่นเฟซบุ๊ก พระเขาไม่สนใจ

เราบอกว่า ผู้ที่เห็นภัยในวัฏสงสารนะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามพระอานนท์ “อานนท์ เธอระลึกถึงความตายวันละกี่หน ระลึกถึงความตายวันละกี่หน”

ก็บอกว่า ๗ หน ๑๐ หน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกประมาทๆๆ ต้องระลึกถึงความตายทุกลมหายใจเข้าออก

พวกเรานะ หลวงปู่มั่น หลวงตา เราฟังท่านพูดมาหมดแหละ เพราะเราบวชใหม่ๆ เรายังไม่มีครูบาอาจารย์ เราก็อ่านหนังสือประวัติครูบาอาจารย์นี่ ท่านกําหนดพุทโธๆ ทั้งวันทั้งคืน

เราเองเราก็กําหนดทั้งวันทั้งคืน เพราะอะไร เพราะอยู่วัด วัดปฏิบัติมันไม่มีอะไรให้ข้องแวะ อยู่กับเรา พุทโธ จะทําอะไร เราพุทโธทั้งวันทั้งคืน พุทโธทั้งวันทั้งคืน เห็นไหม คนที่ประพฤติปฏิบัติเขาสงวนเวลาของเขาขนาดนั้น เขาไม่มีเวลาไปเล่นเฟซบุ๊กหรอก เขาไม่มีเวลา

ถ้าจะศึกษา เราก็ศึกษา ศึกษา ดูสิ ตํารับตําราเราก็เปิดได้ เราเปิดเสร็จแล้วเราจะปฏิบัติของเรา เราบอกว่า ถ้าพระที่จะเอาจริงเอาจังเขาต้องเอาจริงเอาจังอย่างนี้

แต่ถ้าไปเล่นเฟซบุ๊ก ถ้ายังอย่างนั้นอยู่ เขาเป็นที่ว่ายังศึกษาอยู่ ยังศึกษายังค้นคว้าอยู่ ยังเป็นโลกอยู่ ว่าอย่างนั้นเถอะ

แต่ที่บอกว่าถ้ามันจะผิดไปหมดเลย แล้วมันจะพัฒนาการขึ้นมาได้อย่างไร

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมไว้เพื่อรื้อสัตว์ขนสัตว์ แล้วถ้าไม่มีพระ ไม่มีผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ไม่มีครูบาอาจารย์เรา ไม่มีคนชี้นํา ไม่มีคนบอก มันจะเป็นอย่างไร

ถ้าไม่มีคนชี้นํา ไม่มีคนบอก ก็เหมือนหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ไม่มีคนชี้นํา ไม่มีคนบอก เวลาท่านเล่าให้หลวงตาฟัง หลวงตาบอกว่าเบือนหน้าเข้าข้างฝานํ้าตาไหลทุกที มันทุกข์มันยาก ตํารับตําราก็มี แล้วดูสิ เวลาท่านอยู่ทางภาคอีสาน สงสัยหรือมีอะไรจนตรอกมา จะเข้ามากรุงเทพฯ แล้ว จะเข้ากรุงเทพฯ มาศึกษากับเจ้าคุณอุบาลีฯ เพราะอะไร เพราะพระไตรปิฎก อ่านแล้วมันก็ตีความตามแต่ความเห็นเรา แต่ถ้ามาถามเจ้าคุณอุบาลีฯ เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านศอกกลับ

เวลาอ่านพระไตรปิฎกมันถอนกลับได้ไง เพราะเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านมีปัญญา เรามีความเห็นอะไรที่มันแบบว่าเรามองอะไรหน้าเดียว เรามองอะไรสุดโต่ง เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านกระทุ้งเลย สะอึก พอมันสะอึก มันได้ฉุกคิด พอได้ฉุกคิด พอเข้าไปในป่า ตรงนี้มันเป็นประเด็น ประเด็นที่ให้ค้นคว้า ให้แยกแยะ ให้ขวนขวาย ให้มีการกระทํา

ฉะนั้น เวลาศาสนาเจริญ เจริญในใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น กึ่งพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง มันเจริญในใจของครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าเจริญในใจของครูบาอาจารย์ของเรา

เวลาในพระไตรปิฎก เวลาเราอ่านไปนะ พระอรหันต์ต้องแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง นอนสีหไสยาสน์ พระอรหันต์ไม่ยิ้ม พระอรหันต์ไม่ยิ้มนะ ไม่หัวเราะ ถ้าหัวเราะนี่เหมือนกับเด็กร้องไห้ ในพระไตรปิฎกเขียนไว้อย่างนั้น แล้วพระพุทธเจ้าแค่แย้มพระโอษฐ์ แค่แย้มพระโอษฐ์มันก็เป็นเรื่องมหัศจรรย์แล้ว

ฉะนั้น เราก็มองเลยนะว่าพระอรหันต์ห้ามยิ้มห้ามหัวเราะเลย ถ้าใครหัวเราะไม่ใช่พระอรหันต์

อันนั้นมันกิริยาของพระพุทธเจ้า เวลาเขียนกิริยาของพระอรหันต์จะเขียนถึงพระพุทธเจ้าลงมา ฉะนั้น เวลาเขียนมาอย่างนั้นนะ เราไปศึกษากันแล้วเราก็ว่าอย่างนั้น พระอรหันต์ต้องเป็นอย่างนั้นๆ ก็กลายเป็นพระพุทธรูปนี่ กระดิกอะไรไม่ได้เลย นิ่งอย่างนั้นเลย

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาท่านสอน เวลารํ่าลือกันมานะ เวลาหลวงตาขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น ท่านบอกหลวงปู่มั่นดุมาก รํ่าลือว่าดุมาก แล้วเวลามานี่เขาบอกหลวงปู่มั่นดุมาก ท่านบอกดุอย่างไรก็จะเข้าไปศึกษา ยิ่งดุยิ่งดี จะไปดูซิความจริงมันเป็นแบบใด

แล้วพอท่านเข้าไปแล้วไปศึกษา เวลาหลวงตาท่านพูดนะ กลัวไหม กลัว กลัวนะ กลัวมากๆ แต่ก็รักมากๆ เพราะอะไร เพราะท่านบอกแต่สิ่งดีๆ ทั้งนั้นน่ะ

กลัวสิ เพราะกิเลสเรามันคันน่ะ กิเลสเรามันทําผิดตลอดเวลา มันก็น่ากลัวสิ น่ากลัวเพราะเราทนใจเราไม่ได้ ไอ้เวลากลัวนี่มันกลัวใจเรา ใจเรามันคิดแฉลบ คิดร้อยแปด แล้วท่านคอยถองมาอย่างนี้มันก็กลัวสิ

แล้วคนอย่างนี้ หาคนคอยรู้ว่าเราขยับไปทางไหนมีคนรู้ทันเรา จะหาได้ที่ไหน ก็ต้องเข้าไป กลัวไหม กลัว แต่ก็อยากจะได้ดี อยากจะหลุดพ้น ก็ต้องเข้าไปหาท่าน ทั้งรัก ทั้งกลัว ถ้ากลัว ถ้าเรามีครูบาอาจารย์อย่างนี้ ท่านสิ้นกิเลสไปแล้ว มันก็น่าเคารพบูชา

แต่นี้ถ้าเราบอกว่าโยมมาถาม ไปเจอพระเขาเล่นเฟซบุ๊ก อยากมีกัลยาณมิตร อยากคบพระ อยากมีพระเป็นเพื่อน พอมีปัญหาขึ้นมาจะลบเลยว่าไม่อยากมีพระเป็นเพื่อน

มีพระ เห็นไหม ศีล เราก็เคารพบูชาไว้ ถ้าเราเคารพบูชาไว้ ถ้าเขาเห็นภัยในวัฏสงสาร เป็นผู้เห็นภัย ถ้าผู้เห็นภัย เราจะขวนขวาย เราจะขวนขวายนะ ในเมื่อเรายังมีลมหายใจเข้าและลมหายใจออกอยู่ เราจะรีบขวนขวายเพื่อประพฤติปฏิบัติ

แต่ถ้ามันประมาท เราประมาทกับชีวิต เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานนะ “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด ด้วยความไม่ประมาทเถิด” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายํ้าๆๆ ตรงนี้มากเลย

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน ประชาชน ทั้งกษัตริย์ ดอกไม้ธูปเทียนมาเคารพบูชา แม้แต่เทวดายังมีดอกไม้สวรรค์มาเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย “อานนท์ เธอบอกเขาเถอะ ถ้าจะบูชานะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด”

นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเตือนมาตลอด แล้วเรา เรามาถึงจนป่านนี้ เรามาบวชเป็นพระ เราจะมีอะไรไปเฟซบุ๊กๆ อีก เราจะมีอะไรไปนั่งเขียนอยู่

แล้วเขาเขียนมา พอไปอ่าน “ไม่มีใครตอบเข้ามาเลย จะให้อาตมาเลิกเฟซบุ๊กหรือเปล่า”

เรียกร้องๆ เรียกร้องให้คนมาฟังธรรม เรียกร้องสัตว์ทั้งหลายให้มาฟังธรรม เรียกร้องสัตว์

เวลาใครจะทําอะไรก็แล้วแต่นะ ถ้าวุฒิภาวะมันด้อยก็คิดว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยทําอย่างนั้น เราจะทําอย่างนั้นๆ เราคิดของเราไปเอง แต่เวลาจริงๆ แล้วหน้าที่ของเรา เราจะต้องทําความสงบของใจเราเข้ามา เราต้องประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นความจริงขึ้นมา

ฉะนั้น เขาเรียกร้องอย่างนั้นน่ะ ก็อย่างที่ว่า เขาพูดเองว่าพระเขาไม่ประพฤติปฏิบัติ เขาจะเอาเวลาที่ไหนปฏิบัติ

ฉะนั้น เราก็ถามกลับ แล้วโยมมีเวลาปฏิบัติไหม โยมไปเที่ยวตรวจเฟซบุ๊กเขา อ้าว! แล้วโยมมีเวลาปฏิบัติไหม สงสัยมันพอกัน เขาก็เขียนเฟซบุ๊กมา ไอ้นี่ก็เขียนตอบเขาไป แล้วเสร็จแล้วก็มาฟ้องหลวงพ่อ ไอ้นี่ล่อซื้อหรือเปล่า ล่อซื้อเฟซบุ๊กหรือเปล่า ล่อซื้อเขามาแล้วก็มาฟ้องหลวงพ่อ จะเอารางวัลนําจับ จะล่อซื้อเขามา

เราจะพูดอย่างนี้ เราพูดมาตั้งแต่ต้น หมายความว่า ในการเผยแผ่ศาสนา เวลาพระมันจะเจริญเติบโตมา พระก็มาจากเณร สามเณรน้อยบวชเป็นพระ จากบวชเป็นพระขึ้นมาแล้วก็จะประพฤติปฏิบัติ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาดี จิตดีขึ้นมาก็มีความสุข

เวลาจิตมันเสื่อมนะ ถ้ามีครูบาอาจารย์ดึงไว้ มีครูบาอาจารย์ชักนําไว้ เขาก็จะแก้ไข เขาก็พยายามจะขวนขวายของเขา ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์คอยชักคอยนํา เวลาจิตมันเสื่อมมันก็เสื่อมไป พอเสื่อมไปก็เป็นอย่างนี้ เร่ๆ ร่อนๆ เห็นไหม เร่ๆ ร่อนๆ กลายเป็นพระธุรกิจ กลายเป็นพระธุรการ กลายเป็นพระกรรมฐานจรวดดาวเทียมไปเลย

แต่ถ้ามันจะเอาจริงเอาจังขึ้นมามันก็ต้องละทิ้งจากความเป็นกรรมฐานจรวด กรรมฐานดาวเทียม หลวงตาบอกกรรมฐานค้างคาว ไปไหนก็บินไปบินมานะเดี๋ยวนี้ กรรมฐานค้างคาว

นี่ไม่เป็นอย่างนั้น ถ้าเราไม่เป็นอย่างนั้นเพราะอะไร เพราะเราเอาหัวใจเรา ถ้าเอาหัวใจเรา เขาจะปฏิบัติ ฉะนั้น ถ้าเขาไม่ปฏิบัติ เขาออกไปขนาดนั้นแล้ว

นี่เขาเขียนมาจากเมืองนอก ถ้าเขียนมาจากเมืองนอก พระที่ออกไปเที่ยวเมืองนอกมันก็บอกอยู่แล้ว เพราะเขาต้องคิดว่าเขาจะไปเมืองนอก เขาต้องไปเผยแผ่ธรรม ถ้าเขาเผยแผ่ของเขา เขามีอะไรไปเผยแผ่ มีเฟซบุ๊กไปเผยแผ่ใช่ไหม ถ้ามีเฟซบุ๊กไปเผยแผ่ เราอยู่นี่ เราก็เขียนเฟซบุ๊กได้ เราก็เผยแผ่ที่นั่น เราไม่ต้องไปอยู่เมืองนอกหรอก

อยู่เมืองนอก พวกธรรมทูตไง ไปเผยแผ่ธรรม หลวงตาท่านพูด เอาอะไรไปเผยแผ่ เอากิเลสไปเผยแผ่หรือเอาธรรมไปเผยแผ่

ถ้าเผยแผ่ขึ้นมามันก็เป็นประโยชน์นะ ถ้าพูดไปอย่างนี้ พูดถึงมันก็กระเทือนกันไปหมด ฉะนั้น มันก็มี ทุกสังคมมีคนดีและคนเลว ถ้าเขาทําตัวไม่ดีมันก็ยกเขาไว้

ฉะนั้น เข้าคําถาม เดี๋ยวมันไปใหญ่ นี่คําถาม “การที่ลูกเป็นคนธรรมดาคนหนึ่ง มีสิทธิที่จะแสดงความเห็นกับพระไหมคะ สมควรไหม แต่ลึกๆ แล้วใจไม่สมควร”

มันอยู่ที่อุบายไง อุบายนะ ธรรมดาส่วนใหญ่แล้วมันพูดไม่ค่อยได้หรอก มันพูดไม่ได้เพราะอะไร เพราะพระถือสิทธิ์ พระถือสิทธิ์ว่าพระมีศีล ดูสิ เวลาพระนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์เป็นธงชัยพระอรหันต์ ทุกคนก็กลัวบาปกลัวกรรม ก็ไม่กล้าจะพูดให้สะเทือนพระไปเลย เดี๋ยวกลัวว่าจะเป็นบาปเป็นกรรม ยกไว้ให้พระ นี่เป็นวัฒนธรรม

แต่เวลาปฏิบัติขึ้นมา เวลาเราปฏิบัติอยู่กับครูบาอาจารย์ หลวงตาท่านพูดเอง เราต้องถืออาวุโส ภันเต ผู้ที่มีอาวุโสกว่า ภันเตต้องเคารพนับถือ ตามธรรมเนียม เวลาบวชมาในวินัย แม้แต่บวชอุปัชฌาย์เดียวกัน แต่นาคซ้ายนาคขวาก็ต้องเคารพเป็นพี่เป็นน้อง ต้องเคารพกันมาตลอด เรานับถือเรื่องอาสุโว

แต่เวลาปฏิบัติขึ้นมาแล้ว อาวุโสมีคุณธรรมหรือเปล่า ถ้ามีคุณธรรม เราก็เคารพ ถ้าไม่มีคุณธรรม ให้ ๑๐๐ พรรษาด้วย ท่านบอกว่าให้ ๑๐๐ พรรษาด้วย ถ้าเขาไม่มีคุณธรรมเขาจะเอาอะไรสอนเราล่ะ ไม่มีคุณธรรม เราจะประพฤติปฏิบัติ เขายังกีดขวางเราอีกต่างหาก

นี่พูดถึงเวลาปฏิบัตินะ ถ้าปฏิบัติ เราเคารพบูชา เวลาเคารพบูชา เคารพบูชาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระทุกองค์ พระทุกองค์เขาต้องเชื่อฟังธรรมและวินัย

ทีนี้วินัยนี้บังคับไว้แล้ว อาวุโส ภันเต บังคับไว้แล้ว ถ้าบังคับไว้แล้ว เป็นประเพณีวัฒนธรรม เราก็เคารพ เราก็เชื่อตามนั้น เราเชื่อ เราเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราไม่ได้เชื่อพระที่อาวุโสองค์นี้ ถ้าใจเราไม่ลง แต่เราก็ต้องเคารพบูชาธรรมวินัย เราก็ต้องเคารพนบนอบตามประเพณี แต่หัวใจเรามันดื้อ หัวใจมันไม่ยอมหรอก

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ของเราท่านอาวุโสด้วย แล้วท่านมีคุณธรรมด้วย โอ้โฮ! ใจมันลงนะ เราเคารพบูชาทางธรรมวินัยด้วย แล้วหัวใจเรายังลงด้วย หัวใจเราลงหมายความว่าอย่างไร หมายความว่ามันรัก มันรักมันเคารพนะ มันอยากจะอุปัฏฐาก อยากได้บุญ

คนเราปฏิบัตินะ คนเราปฏิบัติทุกคนอยากนั่งปั๊บได้สมาธิเลย เวลาเกิดปัญญา ภาวนา ปัญญาจะเกิดเลย แล้วมันเกิดจากไหนล่ะ เกิดจากบุญกุศล เกิดจากคุณงามความดีของเรา

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมนะ พวกเราอยากเคารพบูชา อยากจะอุปัฏฐากท่าน อุปัฏฐากเพราะอะไร เพราะขอเกาะๆ ขอเอาบุญน่ะ ขอเอาบุญกุศล ขอให้บุญกุศลนั้นส่งเสริมให้เราปฏิบัติได้ง่าย ขอให้เรารู้แจ้งเหมือนท่านบ้าง ขอให้เรามีดวงตาเห็นธรรมแบบท่าน ขอให้เรา ขอๆ แล้วเราอุปัฏฐากท่าน ถ้าท่านมีคุณธรรม

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเราเคารพบูชากันไหม เราฟังธรรมไหม

เราฟังธรรม แต่เรื่องนี้เรื่องที่ว่าเราสมควรไม่สมควร มันเป็นอุบายไง ถ้าเป็นอุบาย ถ้าเรามีคุณธรรมนะ เรารู้ได้นะ เราทําได้ เราทําได้

ที่เขาบอกว่า เพราะความคิดมันสวนทางไง สวนทางกับคําพูดหลวงพ่อ

สวนทาง มันสวนทางอยู่แล้ว ถ้าสวนทางนะ เพราะอะไร เพราะคนเรามีเป้าหมายนะ คนเราถ้าจะประพฤติปฏิบัตินะ ถ้าจะพ้นจากทุกข์ ถ้าเชื่อธรรมแล้วอยากจะประพฤติปฏิบัติธรรม มันอยู่ในศีลในธรรม พออยู่ในศีลในธรรม มันจะเข้าป่าเข้าเขาไป

เวลาผู้ที่ปฏิบัติ เขาไม่เคยปฏิบัตินะ เวลาเราเข้าไปอยู่ในป่า ไปอยู่ในป่าเพราะอะไร ไปอยู่ในป่า ไปเที่ยวป่าช้า ไปทําไม ไปเที่ยวป่าช้านะ ป่าช้า โดยธรรมชาติเขาบอกป่าช้าเป็นที่อยู่ของซากศพ ถ้าเป็นที่อยู่ของซากศพปั๊บ จิตวิญญาณต้องอยู่ที่นั่น แล้วเราเข้าไปทําไมน่ะ เราเข้าไปทําไม เราเข้าไปวัดคุณธรรมเราไง เราเข้าไปวัดว่าศีลเราบริสุทธิ์ไหมไง

เวลาไปอยู่ในป่าช้านะ อยู่ในป่าในเขามันมีสัตว์ร้ายนะ เพราะเวลาเจอ ดูสิ ดูประวัติหลวงปู่มั่นไหม ดูประวัติครูบาอาจารย์ไหม เวลาไปเจอช้าง “พี่ชาย...น้องชายจะขอเดินผ่านไปได้ไหมพี่ชาย”

เพราะเราไปเจอ ถ้ามันไสเข้ามาล่ะ ไปเจอกัน ถ้าเราไม่เห็นมันก่อน มันพุ่งเข้าใส่ มันเอางวงรัดนะ มันฟาดตายเลย มันเหยียบพระตายนะ แล้วเราไปอยู่กับเขา เราไปอยู่อย่างไร

หลวงปู่ขาวพอไปเจอ หลวงปู่มั่นให้พูดกับช้าง “พี่ชาย...น้องชายเห็นพี่ชายแล้วน้องชายกลัวมาก น้องชายจะขอเดินไปหน่อยได้ไหม”

มันก็เวรกรรมเนาะ พอเดินไปนะ เดินไป ๓ องค์ องค์สุดท้าย กลดมันไปเกี่ยวกับกิ่งไม้ นึกว่า โอ้โฮ! โดนแล้ว นึกว่าโดนแล้วนะ หันมานี่นะ กลดไปเกี่ยวกับกิ่งไม้ ตกใจเกือบตาย

เราจะบอกว่า ถ้าเหตุการณ์อย่างนั้น มันจะเข้ามาดูศีลดูธรรมเราแล้ว เวลาเราไปทําบาปอกุศล เราไปทําความผิด ไปทําต่างๆ แล้วทําแล้วเราเป็นคนทํา กรรมมันก็ให้ผลกับเรา ให้ผลที่ไหน ให้ผลในใจของเรา แต่มันยังไม่แสดงออก แต่เวลาเราเข้าไปอยู่ในป่า สิ่งที่เราทํามา สิ่งที่เราทํามาน่ะ ใจมันรวนเรแล้ว พอไปเจอช้าง มันวิ่งหนีก่อนนะ มันไม่เรียกพี่ชายหรอก เจอช้างก็ขึ้นต้นไม้แล้ว เพราะรู้ว่าตัวเองมีความผิดอยู่เยอะ

นี่ไง ถ้าศีล เวลาเข้าป่าไป เขาไปวัดที่ศีล ศีลปกติไหม ศีลเราดีงามไหม ถ้าศีลเราดีงาม เราทําสมาธิได้ไหม เราทําของเราได้ไหม ถ้าทําของเราได้ เป้าหมายมันอยู่ที่นี่ ฉะนั้น เป้าหมายอยู่ที่นี่ มันถึงไม่เป็นอย่างนั้น ไม่เป็นอย่างที่เขาคิดไง

แล้วบอกว่า เวลาที่เขาเขียนเฟซบุ๊กมาไม่เห็นเหมือนหลวงพ่อเลย

ก็อย่างนี้ อย่าว่าแต่เอ็งว่าไม่เหมือนหลวงพ่อเลย พระเขาเกลียดหลวงพ่อเกือบตาย พระในสังคมเขาบอกว่า “อืม! ไอ้หงบมันชอบติดดาบให้โยม” มีพระมาพูดกับเรานะ บอกว่า ถ้าเอ็งติดดาบให้เขาอย่างนี้ พระอยู่ยากนะ พระอยู่ยาก ก็ติดดาบให้เขาเรื่อย

ไม่ได้ติดดาบ ให้ปัญญาเขา เพราะการเผยแผ่ธรรมก็เรื่องปัญญาทั้งนั้นน่ะ ก็เรื่องอย่างนี้ เราไม่ต้องไปติดหรอก เพราะมันอยู่ในตํารา ในพระไตรปิฎก ในบุพพสิกขา ใครไปอ่านมันก็ค้นคว้าได้ มันมีอยู่ในตําราอยู่แล้ว แต่คนจะค้นคว้า คนจะศึกษาหรือไม่ ถ้าคนค้นคว้า คนศึกษา เขาก็รู้ ฉะนั้น เวลาพูด เพียงแต่เราพูด เรามีเทคนิคไง พูดให้เขาสนใจ ชวนให้เขาได้ศึกษา ชวนให้เขาซาบซึ้ง อันนี้มันฝังใจ พอฝังใจไปแล้วมันก็ไปดูพระไง

พระบอกเลย “ติดดาบให้โยมอย่างนี้พระอยู่ยากนะ”

ติดดาบให้เขา เขามีปัญญา เขามีปัญญาเพื่อต่อสู้กับกิเลสของเขา ถ้าต่อสู้กับกิเลสของเขา กิเลสของโยมเขียนมานี่ ถ้าต่อสู้ของเรา เราก็ดูของเราใช่ไหม

ฉะนั้น ถ้าบอกว่า เขาพูดไม่เหมือนหลวงพ่อเลย

ก็นี่แหละ ถ้าพูดไม่เหมือนก็ดูที่ว่าเห็นภัยในวัฏสงสารหรือเปล่า เห็นภัยในวัฏสงสาร เห็นภัยไง

เรานั่งกันอยู่นี่ เรามีความสุขนะ เราย้อนระลึกสิ เวลาคลอดออกมาจากช่องคลอดของแม่เขาทุกข์ขนาดไหน เราต้องลอดคลอดออกมาจากช่องคลอด ถ้าตายในท้องก็มี เกิดมาตายตอนเป็นทารกก็มี เกิดมาโตขึ้นมาแล้วมาประสบอุบัติเหตุตายก็มี เห็นไหม นี่เห็นภัยในวัฏสงสารไง

แต่ตอนนี้นั่งอยู่สบาย เมื่อยก็ขยับ อยู่ในท้องขยับไม่ได้ อยู่ในท้อง ๙ เดือน ทําอะไรไม่ได้ ถ้าคิดอย่างนี้มันจะเห็นโทษไง เห็นโทษการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายไง ถ้าเห็นของมัน เห็นภัยในวัฏสงสาร มันจะรีบขวนขวาย

ไอ้นี่ออกมาก็สบายไง เวลาคนใกล้ตายบอกว่าให้ทําอะไรก็ทํา เพราะอยากจะรอดตาย พอรอดตายมาแล้วไม่ทํา เลิก นี่ก็เหมือนกัน ไม่เห็นภัยในวัฏสงสารมันถึงได้เพลิดเพลินกับชีวิตไง มันถึงได้เขียนเฟซบุ๊กอยู่นี่ไง

ว่าแต่เขานะ ของเราไม่มี ของเรามีแต่เจ้าหน้าที่ เจ้าหน้าที่เขาทําเพื่อประโยชน์ไง

นี่เพราะไม่เห็นภัยในวัฏสงสารถึงได้ใช้เวลาไปโดยฆ่าเวลาโดยเปล่าประโยชน์ไง แต่ถ้าเห็นภัยในวัฏสงสาร มันจะมีสติปัญญาแก้ไขเรามา

นี่พูดถึงว่าทําไมเขาไม่พูดเหมือนหลวงพ่อเลย

เพราะเป้าหมาย ถ้าเป้าหมายเขาดี เขาจะต้องขวนขวายในตัวเขา เขาจะต้องเอาเวลาที่ไปประพฤติปฏิบัติ อย่างที่โยมว่านี่ ตอนแรกนึกว่ามีพระเป็นเพื่อนบนเฟซบุ๊ก อยากมีพระเป็นเพื่อน เพื่อนที่ดี กัลยาณมิตรที่ดี

ถ้ากัลยาณมิตรที่ดีก็ดีมากๆ เลย ถ้าไม่ดี เราก็ต้องแยก เพราะว่ามันเป็นจริตนิสัยไง อยากมีกัลยาณมิตรทางธรรม ทีนี้พอมีแล้ว พอเขาไม่พูดเหมือนกัน เขาบอกพระรูปนี้เขาไม่ได้เน้นเรื่องกรรมฐาน แต่เขาเน้นเรื่องเศรษฐกิจ

อันนี้มันเริ่มต้นเฟซบุ๊ก มันก็บอกแล้ว พอเราเขียนเฟซบุ๊กเลย เฟซบุ๊กต้องมีค่าใช้จ่าย ถ้าเราทําประโยชน์เพื่อสังคม เรามีค่าใช้จ่าย จะมีใครช่วยบ้าง เราทํานี่มันมีค่าใช้จ่ายแล้ว ใครจะช่วยบ้าง...มันก็ออกอย่างนั้นแล้ว

แต่เวลาของเรา ตอนที่เรายังไม่มีกําลัง เราก็ไม่ได้ทําหรอก แต่ตอนนี้เราทําแล้วก็มีคนจะเข้ามาช่วยเหมือนกัน เราก็บอกว่า มันเป็นหน้าที่ของเรา ถ้าเราทําแล้ว หน้าที่ของเรา ดูหลวงตาสิ หลวงตาท่านบอกว่าท่านทําวิทยุเสียงธรรมเพื่อประชาชน ท่านทําวิทยุเสียงธรรมเพื่อประชาชนมันต้องมีค่าใช้จ่าย

ทีนี้ค่าใช้จ่าย ท่านอยู่ มันไม่มีปัญหา ท่านพูดเอง เวลาท่านอยู่ ไม่มีปัญหาหรอก เพราะว่าท่านมีอํานาจวาสนาบารมี ทุกคนก็อยากจะช่วยเหลือ เพราะทุกคนเชื่อใจในตัวท่าน แต่ท่านบอกว่าเวลาท่านตายไปแล้วสิ ถ้าท่านตายไปแล้ว ไอ้วิทยุเสียงธรรม ใครจะดูแล ท่านถึงได้ตั้งเป็นมูลนิธิไว้ ท่านพูดเอง ท่านถึงได้ตั้งมูลนิธิไว้เพื่อเก็บดอกผลมัน เพื่อจะให้จรรโลงนี้ไป นี่คนที่มีสติปัญญาเขาคิดกันอย่างนี้ เขาทําเพื่อประโยชน์ ฉะนั้น ตั้งมูลนิธิไว้ แล้วตอนนี้เขาก็ดูแลกันอยู่ ดูแลนี้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราทํา เราก็รอจนกว่าเรามีกําลังของเรา ถ้าเราทําได้ เราก็พอทําได้ แล้วเราก็ดูกําลังว่าทําแค่นี้ เราก็ไม่ได้คิดขนาดที่ว่าถ้าตายไปแล้วจะต้องให้ใครมาดูแลต่อหรอก ก็คิดว่ามันจะดูแลกันได้แค่พอมันเป็นไปได้ เพราะว่ากําลังคนมันไม่เหมือนกัน ความคิดของคนไม่เหมือนกัน แล้วอํานาจวาสนาคนมันก็ไม่เหมือนกัน

ฉะนั้น สิ่งที่นํ้าใจไง นํ้าใจว่า ในเมื่อตัวเองยังทุกข์อยู่นี่ เราก็ต้องขวนขวายเพื่อจะเอาตัวเองพ้นจากทุกข์ แต่คนเราพอมันช่วยตัวเองได้แล้วมันควรจะช่วยเหลือคนอื่นบ้างไง

ฉะนั้น เวลาพอเรามีกําลังแล้วเราถึงมาช่วยสังคม เราถึงมาทําของเรา แล้วใครจะมาช่วย เราก็ให้ช่วย ให้ช่วยโดยที่ว่า โทษนะ ให้ช่วยแบบเป็นส่วนเกินน่ะ ส่วนตัวจริงของเราคือเราเป็นคนรักษาเอง เราเป็นคนออกค่าใช้จ่ายทั้งหมด แล้วใครจะช่วยก็คือส่วนเกิน ช่วยก็ช่วย ไม่ช่วยก็ไม่เป็นไร

ถ้าอาศัยเขาจะช่วยนะ เดี๋ยวก็ตายไง ถ้าอาศัยคนนู้นช่วย ถ้าเดือนนี้ไม่ได้ช่วย เดือนนี้ก็ไม่ได้จ่ายไง

ของเราไม่ต้อง ของเราพร้อมอยู่แล้ว แล้วถ้าใครจะช่วย นั่นมันก็นํ้าใจ ฉะนั้น เราถึงเอาตรงนี้เป็นส่วนเกิน เราบอกอย่างนั้นเลย เป็นส่วนเกิน แต่ของเราต้องยืนอยู่ได้ก่อน ต้องยืนอยู่ได้ก่อน

ฉะนั้นที่บอกว่า เขาเน้นเรื่องเศรษฐกิจ เขาไปถ่ายรูปกัน

อันนั้นมันเป็นการประชาสัมพันธ์น่ะ มันเป็นการประชาสัมพันธ์ มันเป็นการให้โยมเชื่อถือเขา อันนี้พูดถึงเน้นเรื่องธุรกิจนะ

ทีนี้เขามาถามว่า “แล้วทําอย่างไร ท่านจะเอาเวลาที่ไหนไปปฏิบัติ”

ที่ว่าเขาจะเอาเวลาที่ไหนปฏิบัติ ถ้าเขาจะปฏิบัติ เขาก็จะไม่มาเขียนเฟซบุ๊กอย่างที่โยมเห็น เพราะเขามาทําอย่างนั้นเขาถึงไม่ได้ปฏิบัติไง ถ้าเขาไม่ปฏิบัตินะ

คนปฏิบัติถ้าปฏิบัติแล้วดี มันก็จะดีมากๆ เลย แต่คนปฏิบัติไปแล้วมันปฏิบัติไปไม่ได้ บางคนกลัวนะ อย่างเรา ถ้าเรานั่ง ๑๒ ชั่วโมงแล้วเข็ดเลยนะ จะมานั่งรอบสองมันแหยง มันไม่กล้าเลย

คนเรานะ เวลาปฏิบัติมันมุมานะเต็มที่เลย แล้วมันไปไม่ไหว เขาเรียกว่ากรรมฐานม้วนเสื่อ พอมันม้วนเสื่อกลับมาแล้วนะ มันก็อยู่อย่างนั้นน่ะ วันๆ พออยู่อย่างนั้น พอเป็นอย่างนั้นไป มันไปไม่ได้หรอก

แต่ถ้ามันจริงจังขึ้นมา มันก็ต้องมุมานะเอาจริงให้ได้ ถ้าเอาจริงให้ได้ นั่นเวลาปฏิบัติ ถ้าเวลาปฏิบัติปั๊บ โยมไม่ต้องไปแก้ให้เขาหรอก เฟซบุ๊กจะหายไปเลย เพราะเขาจะเข้าทางจงกรม เขาจะเข้าทางจงกรม เขาจะนั่งสมาธิ เฟซบุ๊กนั้นหายไปเลย

แต่ถ้าเขาไม่ได้ปฏิบัติ มันก็จะไปอยู่ในเฟซบุ๊กนั่นน่ะ มันจะเกิดตรงนั้นน่ะ แล้วโยมก็จะเห็นอย่างนั้นน่ะ

เราจะบอกว่า พระมันก็มี ถ้าพระเริ่มต้น พระ สามเณรน้อย ถ้าสามเณรน้อยมีนิสัยที่ดี สามเณรน้อยที่เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านเอามาชุบเลี้ยง พอชุบเลี้ยงขึ้นมาจนเป็นสมเด็จมหาวีรวงศ์ จากเณรน้อย เราดูแลส่งเสริมขึ้นมาจนได้เป็นถึงสมเด็จ

นี่ก็เหมือนกัน พระเราปฏิบัติ พระเล็กพระน้อย ถ้าเขาตั้งใจ เขาจริงจังของเขา ถ้าเราเห็นว่าส่งเสริมได้ เราก็ส่งเสริม แต่เวลาถ้ามันออกนอกลู่นอกทาง มันนอกลู่นอกทางก็อีกเรื่องหนึ่งนะ

ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนเลว ในดวงใจดวงหนึ่งเดี๋ยวก็คิดดี เดี๋ยวก็คิดร้าย ในความคิดเราเดี๋ยวมันก็พลิกแพลง เราดูตรงนี้ไง เราจะฟันธงว่ามันจะผิดเลวร้ายไปทั้งหมด ถ้าเขาคิดได้ขึ้นมาล่ะ แต่ถ้าไอ้ว่าจะดีไปทั้งหมดเลย พระสายพระป่า สายหลวงปู่มั่นนี่สุดยอดๆ นะ เราเองเรายังปวดหัวอยู่นี่ สุดยอดๆ ไอ้ที่ว่าสุดยอดๆ มันเป็นแบรนด์ แบรนด์มันมีคุณค่า แต่เนื้อหาสาระจริงหรือเปล่า

ทุกสังคมมีคนดีและคนเลว ฉะนั้น มันต้องอยู่ที่สติปัญญาของเรา เราต้องคัดเลือกเอาเอง เราต้องมีสติปัญญา กุศลธรรม เราทําแต่คุณงามความดี ขอให้เจอคนดีๆ กับเราก็แล้วกัน

พวกเรา เราอยากคบเพื่อนดี อยากคบคนดี แล้วเวลาคบเพื่อนขึ้นมา เวลาไปโดนอะไรเจ็บๆ เจออีกแล้ว ก็อยากเจอของดีๆ ทําไมมันเจ็บทุกทีเลย

มันเป็นวาระ วาระที่มันจะเกิด เราต้องตั้งสติของเรา

ฉะนั้น เขาบอกว่า แล้วเขาจะเอาเวลาที่ไหนปฏิบัติธรรม แล้วทําให้จิตใจของเขาเลิกคบพระดีกว่า แต่เขาก็บอกนะ “เพราะลูกเชื่อพระพุทธเจ้า ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ อยากจะฟังเทศน์เป็นสัจธรรม อยากจะเจอแต่ผู้ที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบที่ไม่ติดวัตถุ” เขาว่าอย่างนั้นเลยนะ “อยากจะเจอผู้ที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ”

แต่ถ้าอยากจะเจอผู้ที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ เราจะต้องปฏิบัติดีปฏิบัติชอบก่อน ถ้าเราปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ เราจะมองออกได้เลยว่าใครปฏิบัติดีปฏิบัติชอบจริงหรือไม่จริง

ถ้าเราไม่ได้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบก่อน เหมือนที่เราบอกตั้งแต่ทีแรก เราบวชทีแรก เรามีความเชื่อนะ ใครสอนอะไรก็เชื่อ พูดเรื่องนี้บ่อยมากเลย เพราะโดนหลอกมาเยอะ บวชใหม่ๆ โดนหลอกมาเยอะ โดนหลอกมาเยอะ เพราะบวชใหม่ๆ เรายังตั้งตัวเองไม่ได้ เราก็หวังพึ่งคนอื่นทั้งนั้นน่ะ แล้วเขาชี้นําไปๆ ชี้นําก็ทําขวนขวายไปกับเขานั่นน่ะ ผิดๆ ถูกๆ จนมาคิดเดี๋ยวนี้อายนะ

มีอยู่ทีหนึ่งไปเจอพระธุดงค์มาจากอุบลฯ เขาไม่ใส่รองเท้า เราก็ไม่ใส่รองเท้าตามเขา เข้าไปในตลาดไม่ใส่รองเท้า มาคิดถึงตอนนี้แล้วอายน่าดูเลย แต่ตอนนั้นเราก็ไม่รู้ เห็นว่าไม่ใส่รองเท้าแล้วเคร่งครัด เราก็ไม่ใส่รองเท้ากับเขาเหมือนกันนะ เดินไปบนถนนปูน ร้อนก็ร้อน ไปกับเขา

มาคิดถึงตอนนี้ โทษนะ โง่ฉิบหายเลย เชื่อเข้าไปได้อย่างไร แต่ตอนนั้นเชื่อ เห็นแล้วมันน่าเชื่อถือไง ไม่ใส่รองเท้า เราใส่รองเท้าแสดงว่าเราด้อยกว่าใช่ไหม เขาไม่ใส่รองเท้า เราก็ไม่ใส่รองเท้ากับเขาพักหนึ่ง มาคิดถึงอดีตแล้วมันน่าขําตัวเองไง แต่ตอนนั้นเพราะไม่ได้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ถึงไม่รู้ว่ามันถูกหรือผิด ถึงได้เชื่อตามเขาไป

แต่พอปฏิบัติไปๆ เดี๋ยวนี้มันรู้นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้อนุญาตให้พระโสณะใส่รองเท้า พระพุทธเจ้าอนุญาตก่อน พระพุทธเจ้าเป็นผู้อนุญาต แต่ถ้าเรายังไม่ได้ศึกษา มันไม่รู้ พอไม่รู้ เห็นไหม

ถ้าเราจะปฏิบัติดีปฏิบัติชอบก่อน แล้วเราจะเข้าใจว่าคนอื่นปฏิบัติดีปฏิบัติชอบหรือไม่ ถ้าเรายังปฏิบัติดีปฏิบัติชอบตัวเราเองไม่ได้ เราจะตีความไม่เป็น แล้วเราก็จะเชื่อกระแสสังคม กระแสสังคมที่เขาสร้างกระแสกันขึ้นมา เราก็เชื่อถือเขาไปหมดเลย

แต่ถ้าเราปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ แล้วเรามีครูบาอาจารย์ในกลุ่มบัณฑิตของเรา ในกลุ่มปัญญาชนของเรา เราศึกษาของเรา เรามีหลักเกณฑ์ของเรา เราจะเข้าใจ เราจะมองออกว่าอะไรดี อะไรชอบและไม่ชอบ เราดูของเราได้

แล้วพอชอบหรือไม่ชอบ เราก็ต้องเก็บไว้ในใจของเรา เพราะความชอบของคนมันชอบ ตั้งแต่เด็กๆ เด็กๆ มันอยากกินแต่ขนม พ่อแม่ก็อยากให้กินแต่ข้าว ไอ้เด็กๆ มันก็อยากกินขนมของมัน เวลาโตขึ้นมานะ มันไม่กินขนมแล้ว มันอยากจะกินอาหารชีวจิต มันอยากจะรูปสวย มันอยากจะมีเชปดีๆ

แต่ตอนเด็กๆ มันกินของมัน มันชอบตอนไหนล่ะ ก็มันชอบตอนนั้น เด็กมันก็ชอบของเด็ก พอโตขึ้นมามันก็ชอบของเรา ถ้าเรารู้ว่าชอบทําแล้วเราก็จะไม่ทํา เราก็จะไม่ไปยุ่งตรงนั้น แต่ถ้าเรายังไม่รู้ว่าชอบหรือไม่ชอบ มันก็เป็นอย่างนั้นไป

ฉะนั้น ถ้าเราเชื่อพระพุทธเจ้า ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์นี่สุดยอดนะ เราจะบอกว่า ถ้ามันเห็นภัยในวัฏสงสาร ถ้ามันเห็นเป็นประโยชน์กับเรานะ มันจะอยู่ในศีลในธรรม ศีลธรรมมันเป็นข้อวัตรปฏิบัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมและวินัย หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นวางข้อวัตรปฏิบัติ

คําว่า “ข้อวัตรปฏิบัติ” เป็นข้อบังคับให้เราฝึกหัดใจของเรา เพราะศีลธรรมมันสําคัญตรงนี้ไง กรอบมันสําคัญ สําคัญที่ฝึกหัดใจ

กรอบก็คือกรอบ ศีลคือข้อห้าม แต่จริงๆ คือเจตนา จริงๆ คือหัวใจของเรา ถ้าหัวใจของเรามันสงบระงับ นี่ตัวศีลแท้ ศีลคือความปกติของใจ ถ้าใจมันปกติ มันไม่ผิดศีล ถ้าใจมันคิดออกไปนอกเรื่องนอกราวแล้วมันกระทําไป มันจะผิดศีลแล้ว ฉะนั้น พระพุทธเจ้าวางศีลธรรมไว้

แต่ครูบาอาจารย์ของเราวางข้อวัตรปฏิบัติไว้ ข้อวัตรปฏิบัติ เราพยายามฝึกหัดของเรา เราพยายามทําของเราขึ้นมาเพื่อประโยชน์กับเรา มันเป็นประโยชน์นะ ไม่มีครูบาอาจารย์วางไว้ เราก็ต้องไปค้นหาเอง เราจะทําอย่างไรเอง เราต้องทําทุกอย่างเอง

ครูบาอาจารย์วางไว้ เราทําตามนั้นเพื่อรักษาใจเรา ถ้าเรารักษาใจเรา มันอยู่ที่ว่า ถ้าผู้ที่เห็นภัยในวัฏสงสาร เห็นภัยแล้วมันจะไม่ออกนอกลู่นอกทาง

แต่เวลาสมณะแล้วไม่เห็นภัยไง ไปทํา ไปเขียน ไปเชื้อไปเชิญ ไปโฆษณาชวนเชื่อ เพื่อต้องการให้โยมเดินตาม เห็นไหม เขาทําให้เนิ่นช้า เขาทําให้เสียเวลา เขาไม่เห็นภัยในวัฏสงสาร

ถ้าเห็นภัยในวัฏสงสาร เวลํ่าเวลามีค่าทั้งนั้นน่ะ เวลา แล้วการกระทําของเรามันเป็นประโยชน์กับเรา เรากลับมาที่นี่

แล้วบอกว่า ลูกทําผิดหรือไม่ทําผิด

เอาประโยชน์ของเรา เอาประโยชน์ของเรา ให้ตัวเองทําดีก่อน แล้วสิ่งที่เราช่วยเหลือเจือจานได้เพื่อประโยชน์กับศาสนา เราก็ทํา ถ้าเราช่วยเหลือเจือจานไม่ได้ เราปฏิบัติบูชา เราปฏิบัติบูชาพุทโธของเราเพื่อประโยชน์กับใจเรา อันนี้เพื่อประโยชน์กับเรา เอวัง

กายนอก กายใน
มันนอกกาย มันเลยยุ่ง ถ้ามาในกายไม่ยุ่งหรอก
มันนอกกาย นอกเรื่อง เป็นนอกเรื่อง
เพียงแต่ว่า จริงๆ นะ
เราคิดไว้ตั้งแต่ต้นแล้วว่าสักวันหนึ่งต้องมีคนถามอย่างนี้
เพราะว่าหลวงตาท่านเทศน์อย่างไรเราก็เข้าใจ
หลวงปู่เจี๊ยะเทศน์อย่างไรเราก็เข้าใจ
เวลาเราพูดไป
เราพูดดักหน้าไอ้คนที่เอาคําเทศน์ของครูบาอาจารย์
ไปเป็นสมบัติของตน
แล้วเที่ยวไปพูดผ่านกาย รู้กาย โดยไร้สาระ

๓

นอกกาย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การพิจารณากายนอก”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ กระผมได้อ่านและฟังเทศน์ของหลวงพ่ออยู่เป็นประจํา นับว่ามีประโยชน์มากมหาศาล ได้ทั้งความรู้และความเข้าใจในการปฏิบัติภาวนา อีกทั้งถามตอบมีเกร็ดความรู้เยอะมาก

วันนี้ผมได้ค้นเรื่องการพิจารณากายจากเว็บไซต์หลวงตา และเว็บหลวงพ่อในเทศน์สติปัฏฐาน ๔

หลวงตาเทศน์ไว้ว่า “การพิจารณากายจะเป็นภายนอกหรือภายในก็ได้ตามแต่ถนัดใจ ในโอกาสอันควรจะพิจารณากายไหน คําว่า “กายใน” คือกายของเราทุกส่วน กายนอก ได้แก่กายของคนและสัตว์อื่น กายในกาย ได้แก่ส่วนหนึ่งๆ แห่งอาการกายทุกส่วน”

และเทศน์หลวงพ่อที่ว่า “การประพฤติปฏิบัติธรรมะจะต้องมีขั้นมีตอน เช่น การพิจารณากายนอก (เป็นพระโสดาบัน) กายใน (สกิทาคามี) กายในกาย/อสุภะ (เป็นอนาคามี)”

กระผมเห็นว่ามีความแตกต่างกัน และความสงสัยดังนี้

๑. ลําดับการพิจารณา

หลวงตาบอกว่าจะพิจารณาอะไรก็ได้ตามถนัด

แต่หลวงพ่อให้พิจารณาเป็นขั้นเป็นตอนคือกายนอกก่อน

๒. ความหมายกายนอก

ของหลวงตาคือกายของคนและสัตว์อื่น

ของหลวงพ่อคือกายของเราพิจารณาเพื่อให้จิตละสักกายทิฏฐิ

จึงขอโอกาสหลวงพ่อให้ความกระจ่างแก่ลูกศิษย์ผู้ด้อยปัญญาด้วยครับ

ตอบ : เอาอารัมภบทนี้ก่อนเนาะ ที่ว่า พิจารณากายนอก กายใน

ไอ้เรื่องกายนอก กายใน เวลาเราพูดนะ เวลาไปศึกษาจากพระไตรปิฎก พระไตรปิฎกมีพระวินัยกับพระธรรม พระธรรมคือสุตตันตปิฎก สุตตันตปิฎก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ ถึงเวลาท่านเทศนาสอนใคร สอนใคร สอนอย่างใด ถ้าสอนใคร สอนอย่างใด มันก็อยู่ที่ผู้ที่รับคําสอน ผู้ที่รับคําสอนมันมีวุฒิภาวะแค่ไหน ถ้ามีวุฒิภาวะแค่ไหน ท่านจะสอนแบบนั้น

แล้วอนาคตังสญาณของท่าน ท่านจะเล็งญาณไงว่า คนคนนี้ ผู้ที่จะประพฤติปฏิบัติเขาได้สร้างเวรสร้างกรรมขนาดไหนมา

อย่างเช่นจูฬปันถก มหาปันถกเป็นพี่ชาย เป็นพระอรหันต์ จูฬปันถกมีอํานาจวาสนามาบวชเหมือนกัน แล้วมหาปันถก น้องชายทุกข์จนเข็ญใจนะ แล้วมีปัญหาในครอบครัว แล้วพี่ชายมาบวชก่อน พอพี่ชายมาบวชแล้วเป็นพระอรหันต์แล้วก็อยากเอาน้องชายมาบวชด้วย เพราะเป็นพี่เป็นน้องกัน

เวลามาบวชแล้ว พี่ชายพยายามสอนน้อง สอนอย่างไรก็ไม่ได้ สุดท้ายให้น้องไปสึกไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นถึงจริตนิสัย ไปยืนดักอยู่หน้าประตูเลย “จูฬปันถก เธอบวชเพื่อใคร”

“บวชเพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

“แล้วจะไปไหน”

“จะไปสึก เพราะว่าพี่ชายให้ไปสึก”

“แล้วเธอบวชเพื่อใครล่ะ”

“บวชเพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

“ไม่ต้องสึก มานี่”

มาสอน เห็นไหม เอาผ้าขาวมาลูบ ผ้านี้ขาวหนอๆ พอลูบๆๆ ไป โดยมือของเรามันสกปรกโดยธรรมชาติ พอลูบไป ผ้าขาวมันก็เศร้าหมองไง ปัญญามันปิ๊ง! เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาอย่างนี้เลยนะ เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาเลย เพราะอะไร เพราะปัญญามันเห็นไง สายตาลูบผ้าขาวอยู่ แล้วตัวเองเพ่งอยู่ ความคิดมันแยกแยะมันพิจารณาของมันอยู่ ปิ๊ง! เป็นพระอรหันต์เลย

นี่เทียบระหว่างว่า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเล็งอนาคตังสญาณ ท่านเห็นว่าจริตนิสัยมันมาอย่างไร แต่พี่ชายเป็นพระอรหันต์ แล้วพี่ชายก็รักน้องมาก พี่ชายไปเอาน้องมาบวชเอง แล้วพี่ชายก็มาปลุกปั้นเอง พี่ชายพยายามแบบว่าจะกดดันให้เป็นพระอรหันต์ให้ได้ น้องชายมันก็ดิ้นรน มันไปไม่ได้ สุดท้ายพี่ชายอายเขาไง เพราะพี่ชายเป็นพระอรหันต์น่ะ ให้ไปสึก สึกเลย สึกไป ไม่ให้อยู่ อายเขา

พระพุทธเจ้ามาโปรด เป็นพระอรหันต์เลย

นี่พูดถึงในสุตตันตปิฎกมันมีเรื่องอย่างนี้มาก ถ้ามีเรื่องอย่างนี้มาก

ฉะนั้น เวลาที่ว่าเวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติ แล้วพอประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเป็นความจริงขึ้นมาแล้ว ท่านก็สอนเรื่องสติปัฏฐาน ๔ ที่เราพูดประจําว่าสติปัฏฐาน ๔

เวลาสติปัฏฐาน ๔ ทางฝ่ายวิชาการ ทางการศึกษา เขาบอกว่า เขาพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม เป็นสติปัฏฐาน ๔ แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรากําหนดพุทโธๆ มันเป็นสมถะ มันไม่ใช่วิปัสสนา ปฏิบัติแล้วมันไม่เกิดปัญญา มันจะเกิดนิมิต ภาวนาไปแล้วจะหลงทาง นี่เขาว่ากันไป

แล้วเราบอกว่าพิจารณากาย เวลาพิจารณากาย สติปัฏฐาน ๔ มีกายานุปัสสนาสติปัฏฐานที่ว่ากัน กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เขาว่าของเขา

แล้วเวลาบอกกายนอก กายใน เขาบอกว่าไม่มี ไม่มี เป็นโวหาร มันเป็นพระป่า พูดเป็นโวหาร พวกธรรมกถึกพูดไม่มีที่มาที่ไป

มันมีกายนอก กายใน กายในกาย เพราะอะไร เพราะคําพูดอย่างนี้ กายนอก กายใน กายในกาย เพราะมันมีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น พอหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาของท่าน หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาของท่าน เห็นไหม

ดูสิ หลวงปู่เจี๊ยะท่านขึ้นจากวัดทรายงามขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น ท่านพิจารณาของท่าน ท่านเป็นของท่าน แล้วท่านไม่พูดให้ใครฟังเลย เพราะเวลาท่านคุยกับเราไง ท่านบอกในปัญญาของท่าน ท่านไม่เคยพูดให้ใครฟังเลย แม้แต่อยู่กับอาจารย์กงมา ท่านก็ไม่พูดให้อาจารย์กงมาฟัง เพราะอยู่ด้วยกัน

สุดท้ายแล้วนะ ท่านบอกว่า คนที่ได้ฟังต้องเป็นหลวงปู่มั่นองค์เดียวเท่านั้น ท่านขึ้นไปเชียงใหม่ ขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น พอไปพบหลวงปู่มั่นแล้วนะ กว่าจะขึ้นไป มันก็มีตามลายทางไป กว่าจะขึ้นไปถึงวัดเจดีย์หลวง ท่านไปพักวัดเจดีย์หลวง จากวัดเจดีย์หลวง ท่านต้องเข้าป่าเข้าเขาไป ลุยขึ้นไป ไปหาหลวงปู่มั่น

มันกระหายนะ มันกระหาย มันอยากจะพบครูบาอาจารย์ พอท่านบอกไปพบหลวงปู่มั่น ท่านไปรายงานให้หลวงปู่มั่นฟังหมดเลย แล้วท่านก็ถามว่า “แล้วให้ผมทําอย่างไรต่อ ให้ผมทําอย่างไรต่อ”

นี่เวลาขึ้นไปนะ เพราะท่านพิจารณากายจนท่านละแล้ว แล้วท่านพิจารณาเป็นธาตุแล้ว เพราะท่านผ่านหมดแล้ว พอไปถึงแล้ว หลวงปู่มั่นก็บอกว่า “ก็พิจารณาอย่างเดิม” คือพิจารณากายอีก

กายนอก กายใน กายในกาย เวลามันพูดเพราะอะไร เพราะพิจารณากายมาแล้ว วางมาแล้ว ได้ละมาแล้ว แล้วก็พิจารณาซํ้าเข้าไป มันก็สูงขึ้นไป แล้วพิจารณาอะไรต่อไปล่ะ ก็พิจารณากาย

แต่ของเราจะบอกว่า การพิจารณากายไปแล้วมันก็จบแล้ว มันก็ไม่มีกายให้พิจารณาแล้ว เพราะว่าเราได้ทําลายจบแล้ว แล้วเราจะไปพิจารณาอะไรต่อไปล่ะ

มันมีกายอย่างหยาบ กายอย่างละเอียด นี่พูดถึงเวลาผู้ที่พิจารณาสติปัฏฐาน ๔ พิจารณากายโดยวิปัสสนา

ทีนี้ผู้ที่หลวงปู่มั่นกับหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์ขณะนั้น หลวงปู่เจี๊ยะท่านได้สกิทาคามีขณะนั้น นี่พระอริยบุคคลสูงกับพระอริยบุคคลตํ่าท่านสนทนาธรรมกัน

อย่างพวกเรานะ พวกเราใคร แล้วก็บอกว่าเวลาพิจารณากายๆ ที่หลวงตาท่านพูด บอกว่าฟังเทศน์หลวงพ่อแล้วก็ฟังเทศน์หลวงตา ก็เลยงง หลวงพ่อพูดไปอย่างหนึ่ง หลวงตาพูดไปอย่างหนึ่ง

ถ้าหลวงตาพูดไปอย่างหนึ่งนะ เราก็อยู่กับท่าน ทําไมหลวงตาท่านไม่เรียกไอ้หงบมานี่ มาเขกหัวสักทีหนึ่ง เอ็งพูดไม่เหมือนข้าเลย นี่! มันก็ไม่เห็นหลวงตาเรียกไอ้หงบไปพูดสักที

ก่อนหน้านั้นการโต้แย้งเรื่องธรรมะ เรื่องความเห็น เราจะโต้แย้งกับพระเยอะ แล้วพระเขาบอกจะไปฟ้องหลวงตาๆ

บอกไปฟ้องเลย ไปฟ้องนะ ฟ้องเสร็จแล้วนะ หลวงตาท่านจะเรียกเราไปเขกหัวเลย “นี่! บอกแล้วไม่ฟัง”

เพราะท่านมาที่โพธาราม ท่านพูดบ่อย เวลามาโพธารามนะ ท่านจะสั่งญาติโยมไว้บอกว่า “พระสงบนี่ลูกศิษย์เรา ถ้ามันทําไม่ดีนะ ให้เอาไม้ตีหน้าแข้งมัน”

ท่านสั่งประจําที่มาที่โพธาราม ท่านสั่งเลยนะว่า “ให้ญาติโยม ถ้าไอ้หงบมันแผลงๆ ให้เอาไม้ซัดหน้าแข้งมันเลย” หลวงตาสั่ง ท่านพูดเอง ท่านมาโพธารามท่านจะพูดอย่างนี้ประจําเลย

ขนาดท่านให้โยมซัดหน้าแข้งเรา ท่านยังทําได้ แล้วท่านทําไมจะซัดเราไม่ได้ ท่านเขกหัวเราได้ทั้งนั้นน่ะ แต่ทําไมท่านไม่เรียกเราไปเขกสักที

มันมีปัญหา คนนู้นเห็นอย่างนี้ คนนี้เห็นอย่างนี้ เราก็แย้งมาตลอด แล้วเราก็ท้าด้วย เราอยากให้หลวงตาเรียกเข้าไปด้วย มันจะได้จบไง เรื่องมันจะได้จบที่นั่น ไม่ต้องให้ใครมาอ้างหลวงตาพูดอย่างนั้น หลวงตาพูดอย่างนี้ไง

ใครๆ ก็อ้างว่าหลวงตาว่าอย่างนั้น หลวงตาว่าอย่างนี้

ว่าโดยอุปาทานของเขา ว่าโดยการอุปโลกน์ของเขา หลวงตาพูดอย่างไรก็แล้วแต่ เขาเข้าใจอย่างนั้น เขามีความเห็นอย่างนั้น เขาก็ว่าหลวงตาว่าอย่างนั้น แต่ในหัวใจของเขาว่างเปล่า ถ้าหัวใจของเขาว่างเปล่า มันก็เป็นปัญหาไง

เราถึงพูดว่า กายนอก กายใน

คําว่า “กายนอก กายใน กายในกาย กายของจิต” เวลาถึงจิต หลวงปู่เจี๊ยะพูดเองเลย เวลาเข้าไปถึงสุดขีดของมัน เพราะท่านพิจารณาของท่าน พิจารณาอสุภะ คายไปหมดแล้ว แล้วมันจะไปจับอย่างไร

คนไม่เคยปฏิบัติมันงงนะ มันจับไม่ได้หรอก จะจับเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไปมันจะจับอย่างไร แล้วท่านจับของท่านได้ นี่ก็เป็นกายเหมือนกัน กายอันสุดท้าย มันมีหลักมีเกณฑ์

หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์ในสมัยปัจจุบันนี้ หลวงปู่เจี๊ยะท่านขึ้นไปหาหลวงปู่มั่นในปัจจุบันนั้น ในขณะนั้นท่านเป็นพระสกิทาคามี พระอริยบุคคลกับพระอริยบุคคลคุยกัน มันมีโกหกไหม มันมีอะไรบ้างที่มันจะทําให้มันผิดพลาด มันไม่มีหรอก

ทีนี้เพียงแต่ว่าเวลาหลวงตาท่านเทศนาว่าการ มันเป็นจริตนิสัย คําว่า “จริตนิสัย” หลวงตาท่านบารมียิ่งใหญ่ ดูสิ ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมหาศาลเลย ทําไมเวลาเทศนาว่าการที่แยกแยะธรรมะได้แจกแจงธรรมะได้ชัดเจน แจกแจงธรรมะให้พวกเราฟังแล้วชื่นใจ แจกแจงธรรมะแล้ว พวกเราฟังแล้วพวกเรามีกําลังใจ แจกแจงธรรมะแล้วพวกเรามีการขวนขวาย ได้ฟังเทศน์หลวงตา ได้ฟังเทศน์ครูบาอาจารย์แล้วมันมีความมุมานะ มีความขยันหมั่นเพียร มันอยากได้อยากดี เพราะอะไร เพราะท่านมีอํานาจวาสนาไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ เวลาท่านตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วท่านเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วางธรรมและวินัยนี้ไว้ พระปัจเจกพุทธเจ้าก็สร้างสมบุญญาธิการมาเหมือนกัน แต่เวลาสําเร็จเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้ว ท่านก็สอนของท่านในชีวิตของท่าน แต่ท่านไม่ได้วางต่อไป อํานาจวาสนาบารมีคนไม่เหมือนกัน

ทีนี้หลวงตาท่านสร้างอํานาจวาสนาบารมีของท่านมาสูงส่ง พอท่านสร้างอํานาจวาสนาบารมีมาสูงส่ง ท่านถึงได้แสดงธรรม แสดงธรรมของท่าน ฟังแล้ว ฟังนะ คนฟังโดยธรรมะ คนฟังโดยธรรมะคือฟังหาเหตุหาผล ฟังหาช่องทาง ฟังแล้วมันชักจูงหัวใจ ไม่ใช่ฟังโดยแบบจับผิด

เราไม่มีความเห็นลงรอยกันมา เราไม่ชอบใจมาตั้งแต่ต้น พอเราไปฟัง เราฟังด้วยการจับผิด พอไปจับผิด จับผิดอย่างไร ถ้าจับผิดก็เป็นสุภาพบุรุษนะ ดูสิ ในสมัยพุทธกาล เทวทัตให้นายพรานธนูไปฆ่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไปนั่งฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กลับใจ ขอบวช

เขาสั่งให้นายพรานไปฆ่าคนที่จะไปฆ่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาก็รอนานแล้ว ทําไมไม่เห็นมาสักที ก็เลยตามไปดู ไปถึง พระพุทธเจ้ายังเทศนาว่าการอยู่ ไปนั่งฟัง พอฟังเสร็จแล้วก็กลับใจขอบวช

ถ้าฟังโดยจับผิดๆ นะ ถ้ามีสติมีปัญญานะ ฟังด้วยความจับผิดนี่แหละ แต่ด้วยเหตุด้วยผล ฟังแล้วมันเศร้าใจ เหตุผลเราก็สู้ไม่ได้ ความคิดของเราก็เป็นพาลชน ท่านก็เป็นบัณฑิต ท่านพูดด้วยเหตุด้วยผล ทําไมใจเราไม่ลงล่ะ

ถ้าใจเราลง เราฟังแล้วมันเป็นประโยชน์กับเรา ไม่ใช่เป็นประโยชน์กับผู้เทศน์ เป็นประโยชน์กับเรา ถ้ามันเป็นบัณฑิต พอฟังแล้วมันกลับใจนะ มันจะเป็นอย่างนั้น

นี่พูดถึงว่าเวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการ เพราะท่านสร้างอํานาจวาสนาบารมีมามาก ในลูกศิษย์หลวงปู่มั่นด้วยกัน มีหลวงตา ธรรมะของท่านได้กว้างขวาง ได้ตีแผ่ออกมาให้พวกเรามีช่องทางไป

ฉะนั้น เวลาท่านเทศน์ถึงเรื่องพิจารณากายของท่าน กายนอกของหลวงตา หมายความว่า กายนอกหมายถึงกายคนอื่น กายนอก แล้วกายในกายก็หมายถึงอวัยวะเป็นส่วนๆ กายในกาย ในร่างกายของเรานะ มันก็มีอวัยวะ ๓๒ ใช่ไหม กายในกาย อย่างนี้ผิดไหม

ไม่ผิด ไม่ผิด ถูก หลวงตาพูดถูก แต่ท่านพูดถึงปุถุชนของเราทั่วๆ ไปไง คนเรา เราจะประพฤติปฏิบัติ เราจะประพฤติปฏิบัติใช่ไหม เราจะเริ่มต้นอย่างไร การประพฤติปฏิบัติ การปฏิบัติยากที่สุดคือตอนเริ่มต้นนี่ ตอนเริ่มต้นทําให้ใจสงบยากที่สุด แล้วพอใจสงบแล้วยกขึ้นวิปัสสนายิ่งยากเข้าไปใหญ่เลย แต่ถ้าผ่านขั้นแรกไปแล้วเขาเรียกภาวนาเป็น พอภาวนาเป็นแล้ว ทีนี้มันไปได้แล้ว มันไปได้เพราะเราเคยทําแล้วมันมีช่องทางไป

ฉะนั้น พอมันไปยากที่สุด ถึงบอกว่า อะไรก็ได้ จะกายนอก กายใน ไปเที่ยวป่าช้า ไปเที่ยวดูซากศพนะ กายนอก ดูกายคนอื่น คนเรานะ จะดีมากเลย ไปโรงพยาบาล ไปโรงพยาบาลนะ เห็นคนที่ว่ามีถุงนํ้าเกลือนะ เห็นคน มันเศร้าใจนะ นั่นน่ะพิจารณากาย นี่กายนอก

เราไปโรงพยาบาลสิ ไปดูคนเจ็บคนป่วยสิ คนเจ็บคนป่วยมันน่าสังเวช นั่นน่ะพิจารณาอย่างนั้น นั่นน่ะกายนอก กายนอกนี่พิจารณากายโดยทั่วไป กายนอก ไปเที่ยวป่าช้า นี่กายนอก

กายนอก เห็นไหม เวลาหลวงปู่เจี๊ยะท่านพูดนะ แม้แต่กําหนดจิต หลวงปู่เจี๊ยะท่านสอนพิจารณากายนะ ให้เอาจิตอยู่ที่ข้อนิ้วมือ ข้อนิ้วมือแต่ละข้อขึ้นไป ไปถึงข้อมือ ข้อมือ ให้เอาจิตอยู่นะ ให้เอาจิตอยู่ในร่างกาย จากข้อมือไปข้อศอก ไปข้อศอกแล้วขึ้นมาหัวไหล่ หัวไหล่แล้วขึ้นไปศีรษะ ไปกะโหลกศีรษะ ให้เวียนอยู่อย่างนี้ตลอดเวลา ถ้าจิตมันสงบ ท่านบอกว่า นี่สมถะ

ไปฟังเทปหลวงปู่เจี๊ยะได้เลย ไปฟังเทศน์ในเทปหลวงปู่เจี๊ยะเยอะแยะ เวลาท่านพูดถึงการพิจารณากายอย่างนี้ อย่างนี้สมถะ

แล้วถ้าอย่างนี้แล้วหลวงปู่เจี๊ยะกับหลวงตาก็จะขัดแย้งกับหลวงพ่อกับหลวงตา

ตอนนี้หาพวกๆ หาคนที่ขัดแย้ง

เราจะบอกว่า ไม่มีใครขัดแย้งกับใครเลย หลวงปู่เจี๊ยะท่านถนัดของท่าน ประสบการณ์ของท่าน ท่านก็พูดของท่าน คนที่เวลาวิทยานิพนธ์มันไม่ต้องซ้อนกัน เราพูดบ่อยว่า ไม่ต้องห่วงว่าเราต้องให้เหมือน ถ้าให้เหมือนนะ ลิขสิทธิ์เขาฟ้องทันที ตอนนี้ตํารวจมันจะจับ ไก่ย่างเคเอฟซียังทอดไม่ได้เลย ทอดไก่ย่างมันยังจับ แล้วนี่พิจารณากายแบบหลวงตามันก็เป็นของหลวงตา มันเป็นของเอ็งหรือ

ทําความเข้าใจไว้ว่า เราไม่ต้องปฏิบัติให้เหมือนใคร แต่เราต้องการปฏิบัติให้หัวใจเราสงบ ให้เราเกิดปัญญา เกิดความสงบของเรา เกิดปัญญาของเรา เกิดมรรคของเรา

แต่ถ้าเราบอกจะให้เหมือนๆ ความจริงถ้ามันจะเป็น มันจะดีขึ้น แต่เราบอกว่ามันผิดแล้ว มันผิดจากของครูบาอาจารย์

ไม่จําเป็นว่าจะผิดจะถูกนะ เราจะไปทางไหนก็ได้ แต่ขอให้จิตสงบ เพราะจิตสงบมันรู้ว่ามันสงบ สงบแล้วนะ ถ้ามันเป็นมิจฉาทิฏฐินะ เดี๋ยวมันก็เสื่อม ถ้าเป็นสัมมาทิฏฐิแล้วเรามีสติปัญญานะ เดี๋ยวเราทําความสงบเข้ามาได้

ฉะนั้น จําไว้เลยว่า ไม่ต้องให้เหมือนใคร

ถ้าเหมือนนะ ในวงกรรมฐานเขาบอกว่าสัญญา คือจํามา ถ้าเราจะเหมือนใครก็แล้วแต่นะ แสดงว่าจําของคนคนนั้นมา

แต่ถ้าเราเป็นลูกศิษย์ เราฟัง เราจํา จําได้แม่นเลย จําให้แม่นๆ เลย แล้วเราปฏิบัติไป วางให้หมดแล้วปฏิบัติไป พอมันเกิดของเราขึ้นมา มันเหมือนกับเขาเรียกว่าได้รับอิทธิพล สาวก สาวกะ ผู้ที่ได้ยินได้ฟังขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา แล้วได้ยินได้ฟังมาแล้วก็จะท่องอยู่อย่างนั้นน่ะ แต่ความจริงของเรา เราจะไม่ได้เกิดขึ้นเลย

เราได้ยินได้ฟังมา แล้วเราปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นความจริงของเราขึ้นมา ถ้าเป็นความจริงของเราขึ้นมา แล้วถ้าเป็นความจริงของเราขึ้นมา มันเป็นคนละแนวทาง มันแตกต่าง อย่างเช่นเราพูดบ่อย ยํ้าแล้วยํ้าอีกเลยนะ เพราะกรณีนี้ หลวงปู่คําดี หลวงปู่ชอบ หลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่บัว พิจารณากายเหมือนกันทั้งนั้นน่ะ แต่ไม่เหมือนกัน ไม่เหมือนกัน มันวิทยานิพนธ์ของใครของมัน ความรู้เป็นของใครของมัน

เรากินนํ้าพริกถ้วยเดียวกันยังอร่อยไม่เหมือนกันเลย นํ้าพริกถ้วยเดียวกันนี่ บางคนบอกเผ็ดเกินไป ไอ้นั่นบอกว่าเค็มเกินไป นํ้าพริกถ้วยเดียวกินด้วยกันมันยังไม่เหมือนกันเลย การภาวนาไม่เหมือนกัน

ไอ้นี่ไม่ใช่บอกว่า “แหม! หลวงพ่อออกตัวใหญ่เลยนะ หลวงพ่อกลัวจะไม่ได้เป็นลูกศิษย์หลวงตา ห่วงนะ ออกตัวใหญ่เลย”

ไม่เคยออกตัวเลย นี่พูดความจริง พูดข้อเท็จจริงแล้วเน้นยํ้าอย่างนี้มาตลอด เพียงแต่ว่าคนฟังแล้วไม่เข้าใจ แต่วันนี้คนที่เห็นแล้วมันแปลกใจ จะบอกว่าไม่เข้าใจก็ไม่ได้ เขาแปลกใจ เขาถึงถามเรามา ถ้าถามเรามาก็ได้โอกาสได้พูด

ฉะนั้น ที่หลวงตาท่านบอก เราบอกว่าบารมีท่านยิ่งใหญ่ ท่านอธิบายเพื่อท่านหวังผลประโยชน์จากประชาชนทั้งหมด รื้อสัตว์ขนสัตว์ไง หวังกับคนที่เข้าใจ หวังคนที่ฟังแล้วเขาเข้าใจได้ เขาปฏิบัติได้

พระพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ “อานนท์ เธอบอกบริษัท ๔ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด” หลวงตาท่านก็หวังตรงนั้นน่ะ ท่านพูดไปแล้วนะ แล้วใครจําคําพูดท่านนะ แล้วไปปฏิบัติ ท่านจะดีใจมาก

แล้วใครถ้าจําคําพูดท่านไปถามท่าน ท่านบอก เอ๊อะ! ยังเก็บธรรมะของท่านไปวิเคราะห์วิจัยต่อหรือ ท่านดีใจนะ ไปทําบุญกับท่านกับเอาธรรมะไปถามท่าน ท่านจะดีใจกว่าคนเอาไปถามท่านอีก

นี่ก็เหมือนกัน เวลาท่านพูดไป ถ้าเป็นเว็บของหลวงตา กายนอกที่ว่ามันสิ่งที่ว่าเป็นภายนอก แล้วให้พิจารณาตามถนัด

ไอ้คําว่า “พิจารณาตามถนัด” พิจารณาทําสิ่งใดก็ได้ ทําสิ่งใดก็ได้ให้มันเปิดกว้างไง มันเปิดกว้างสําหรับทุกๆ คน ทุกๆ คนใครทําอย่างไรถ้าถนัดแล้วเอาตรงนั้น ไม่ใช่ว่าต้องอย่างนั้นๆ เอาอย่างนั้น

กรรมฐาน ๔๐ ห้อง การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ พยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบแล้วนะ มันไม่มีสมุทัย สมุทัยคือการเห็นแก่ตัว สมุทัยคือเข้าข้างตัว สมุทัยคือวิปัสสนึก สมุทัยคือจินตนาการจะเอาให้ได้ ต้องวางตรงนี้ให้ได้ แล้วมันจะเกิดความจริงขึ้นมา

ฉะนั้น ต้องทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าทําความสงบของใจเข้ามา มันจะวางสมุทัย วางสมุทัยคือวางความเห็นแก่ตัว เข้าข้างตัว

ทําสิ่งใด เริ่มต้นก็เข้าข้างทุกคน ไม่เข้าข้าง จิตใต้สํานึกมันก็เข้าข้าง แต่ทําแล้วทําเล่าๆ จนกว่ามันจะปล่อยวางของมัน ถ้าปล่อยวางของมัน มันจะเข้าแล้ว

ที่เขาบอกว่า “หลวงตาบอกว่ากายในกายหมายความว่าส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย”

อันนี้เวลาพิจารณาอย่างนี้ เราจะบอกว่า เหมือนที่ว่าหลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกว่า แม้แต่เอาจิตเดินอยู่ในกายยังเป็นสมถะเลย เพราะจิตยังไม่เห็นอาการของจิต

จิตสงบคือจิตสงบนะ ถ้าจิตสงบแล้วจิตเห็นกายนั้นไปอีกเรื่องหนึ่งนะ ฉะนั้น การพิจารณาอย่างนี้ ที่ว่าหลวงตาท่านพูดอย่างนี้ ท่านพูดถึงพื้นฐานน่ะ พื้นฐานของคนให้ขยันหมั่นเพียร พื้นฐานของคนให้ทํา แล้วถ้าทําไปแล้วเดี๋ยวมันรู้เอง เหมือนพระไตรปิฎกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ที่เราศึกษากันในตู้พระไตรปิฎกนั้นคือวิธีการทั้งหมด วิธีการ ทีนี้เราคิดว่าวิธีการคือเป้าหมายไง เราพยายามจะทําให้เป็นวิธีการนั้น ถือว่าวิธีการเป็นเป้าหมาย มันก็เลยกลายเป็นก็อปปี้ กลายเป็นสัญญาว่าจะเป็นอย่างนั้นๆ ไง

แต่วิธีการทั้งหมด แล้วเราทําตามวิธีการนั้น เวลามันเป็นขึ้นมา มันเป็นธรรมขึ้นมา เราอึ้งน่ะ เราอึ้งเลยนะ ในพระไตรปิฎกทั้งหมดเป็นวิธีการทั้งหมด แล้วเราทําตามนั้นทั้งหมด

นี่ก็เหมือนกัน หลวงตาท่านวางไว้อย่างนั้น ฉะนั้น ทีนี้ของหลวงตาใช่ไหม หลวงตาบอกว่า กายนอก กายใน กายในกาย กายโดยทั่วไปมันก็เป็นการพิจารณากาย แต่ของหลวงพ่อบอกว่า การพิจารณาต้องเป็นขั้นตอน การพิจารณากายนอกเป็นโสดาบัน พิจารณากายเป็นสกิทาคามี

อันนี้เราเอามาอุปโลกน์ เราเอามาวางเป็นเป้าหมาย เป็นเป้าหมายว่า ถ้าการพิจารณากายโดยการวิปัสสนามันจะเป็นแบบนี้ ถ้าพิจารณากายโดยสมถะ พิจารณากาย ดูสิ เราพิจารณากายกันแล้วมันปล่อยวาง พิจารณากายแล้วมันว่างๆ นั่นคือสมถะ เพราะว่าถ้ามันเป็นจริง จิตเห็นอาการของจิต จิตมีการกระทํา

เราเทศน์ไว้กัณฑ์หนึ่ง “จิตจริง โสดาบันจริง” นี่จิตมันจริง ถ้าจิตมันจริง โสดาบันก็จริง ถ้าจิตมันปลอม ปลอมตรงไหน ปลอมตรงมีสมุทัยไง ตอนมีสมุทัยก็มีความเห็นแก่ตัวไง ปลอมตรงที่ว่าเราเข้าข้างตัวไง

เราปฏิบัติ เราจะบอกว่าพระโดยทั่วไปมันยิ่งกว่าพระอรหันต์เข้าไปอีก เพราะว่ามันคิดเองได้ นี่มันมีความปลอม ปลอมคือเราคิดเอง เราให้ค่าเอง พิจารณาหนหนึ่งก็เป็นโสดาบัน พิจารณาสองหนเป็นสกิทาคามี

แล้วเวลาพิจารณา อย่างเราพูดบ่อย การพิจารณากาย เราพิจารณาเป็นร้อยหนพันหน ถ้าร้อยหนพันหน พันหนน่ะ คิดดูสิ มันจะได้ขั้นไหนล่ะ ถ้าบวกด้วยพันมันจะได้ขั้นไหน ขั้นทะลุฟ้าไปเลย แต่ความจริงแล้วไม่ได้อะไรเลย ได้ประสบการณ์ฝึกหัดเท่านั้นเอง

เป็นร้อยเป็นพันหนมันได้ประสบการณ์ฝึกหัด ที่เราบอกพิจารณาซํ้าๆ นี่คือการพิจารณาการฝึกหัดหาประสบการณ์ ฝึกหัดจนชํานาญการ พอชํานาญการขึ้นมาแล้วมันก็จะสมดุล

ความสมดุล เห็นไหม จากเวลาพิจารณาไปมันตกขอบไปข้างใดข้างหนึ่ง พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ จนมันสมดุลของมัน พอสมดุลของมัน นั่นล่ะมัชฌิมาปฏิปทา ถ้ามัชฌิมาปฏิปทา ขาด นี่ไง ถ้าพิจารณากายนอกก็โสดาบันไง

คําว่า “กายนอก” พอพิจารณากายไปแล้ว คนจะบอกว่าพิจารณากายไปแล้ว แล้วก็จบ แล้วกายในล่ะ เพราะอะไร เพราะหลวงปู่เจี๊ยะท่านพิจารณากาย พอมันสมดุลแล้วมันขาด ท่านพิจารณากายซํ้า พอพิจารณากายซํ้าเสร็จแล้ว เวลามันขาด มันเป็นธาตุ ๔ ดินเป็นดิน นํ้าเป็นนํ้า ลมเป็นลม ไฟเป็นไฟ มันแยกออกจากกัน นี่กายเป็นโพธิ จิตเป็นกระจกใส

หลวงตาท่านพิจารณาครั้งแรกท่านพิจารณาเวทนา นั่งตลอดรุ่ง พิจารณาเวทนา เวลาท่านขาด ท่านเป็นโสดาบัน แล้วท่านมาพิจารณากาย พอพิจารณากาย ท่านนั่งพิจารณากาย พอมันคืนสู่ธาตุของมัน เป็นดิน เป็นนํ้า เป็นลม เป็นไฟ มันแยกออกไป กายเป็นโพธิ จิตเป็นกระจกใส นี่มันรวมใหญ่ พอรวมใหญ่ขึ้นไปแล้วท่านก็ขึ้นไปหาหลวงปู่มั่นนะ เพราะมันอยากได้อีกไง

หลวงปู่มั่นบอกว่า “มันก็เป็นหนเดียว สมุจเฉทปหานเวลาฆ่าคนตายมันฆ่าได้หนเดียว มันฆ่าคนตายครั้งที่สองไม่ได้หรอก มันฆ่ากิเลสตายแต่ละชั้นแต่ละตอนมันก็ฆ่าได้หนเดียวเท่านั้นน่ะ”

คําว่า “หนเดียว” นั่นน่ะก็คิดว่าหนเดียวก็คือจบไง เข้าข้างตัวไง ก็ติดสมาธิ ติดตรงนี้ ๕ ปี จนหลวงปู่มั่นต้องดึงออกมา

แต่ของหลวงปู่เจี๊ยะ ตรงนี้ขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น พอไปหาหลวงปู่มั่น เพราะมันว่าง มันกายเป็นโพธิ จิตเป็นกระจกใส มันจะหาอสุภะ กายนอก กายใน กายในกาย มันจะขึ้นสู่อสุภะ มันขึ้นไม่ได้ นี่พูดถึงขั้นตอนไง

ที่เราพูดขั้นตอนนี้ เราพูดขั้นตอนเพราะอะไร เพราะการปฏิบัติมันสัพเพเหระ คนที่ไปฟังเฉียดๆ หลวงตามาก็มาอ้างว่า พิจารณากายอย่างนั้น พิจารณากายอย่างนี้ ได้ผ่านกายแล้ว ได้วางกายแล้ว

วางอะไรวะ กูไม่เห็นมึงรู้จักกายเลย กูไม่รู้ว่ามึงรู้จักกายหรือเปล่า พวกมึงรู้จักกายหรือ แล้วมึงมาวางกายๆ มึงวางอะไร เพราะเราเห็นมันสัพเพเหระ เห็นกรรมฐานมันนอกเรื่องนอกราว เราถึงมาเรียงเป็นขั้นตอนไง

ไอ้เรียงเป็นขั้นตอน พอเรียงเป็นขั้นตอนปั๊บ คนที่มันอยากจะเห็นกายมันต้องรู้จักขั้นตอนไง พอมันเห็นขั้นตอนมันก็งงไง ก็มันไม่เคยเห็นน่ะ พอมันไปเห็นขั้นตอน อ้าว! เราไม่ใช่นักกฎหมาย ขึ้นศาล กูก็งงนะมึง ถ้าจับเราเข้าคอกในศาล เราก็งง

แต่ถ้านักกฎหมายไปเข้าคอกนะ ข้าแต่ศาลเลยแหละ เขาพูดได้แจ้วๆ เลยล่ะ เพราะเขาศึกษามา ความรู้เขาแน่น แต่อย่างเรานี่นะ ถ้าจับไปเข้าคอกนะ ข้าแต่ศาลขอกลับวัด ขอกลับวัดเถอะ เพราะมันไม่รู้ พอไม่รู้มันก็งงใช่ไหม

ที่เราพูดนี่นะ จริงๆ แล้วหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงตาท่านเตือนไว้บ่อย หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกว่าเวลาพูด พูดนอกพระไตรปิฎก คําว่า “นอกพระไตรปิฎก” คือประสบการณ์จริงของเรา เขาเถียงเราไม่ได้หรอก แต่พูดในพระไตรปิฎก พระไตรปิฎกก็ตีความ นี่หลวงปู่เจี๊ยะเวลาท่านสอนนะ

หลวงตาท่านก็บอกว่าพูดออกไปมันเป็นสัญญา เด็กก็พูดได้ คือใครรู้ก็พูดได้ แต่มันมีนํ้าหนักไม่มีนํ้าหนัก

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเมื่อก่อนไม่พูด แต่พอพวกนี้เขาเฉียดๆ หลวงตาเข้าไป คือเข้าไปอยู่ในสังคม ออกมานี่ “พิจารณากาย วางกาย ผ่านกายแล้ว”...เราก็งง

ถ้าวางกายนะ มันผ่านกาย สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส จะไม่ลูบคลําในศีลพรต ถ้าไม่ลูบคลําในศีลพรต คนดีนะ เขามีกตัญญูกตเวที หลวงตา หลวงปู่เจี๊ยะ พูดถึงหลวงปู่มั่นนํ้าตาไหลทุกที

หลวงปู่เจี๊ยะ เราอยู่กับท่าน ท่านระลึกถึงหลวงปู่มั่นทีไรท่านนํ้าตาไหลพรากทุกที ท่านรักของท่านขนาดนั้นนะ แต่หลวงตาของเราท่านออกมาโครงการช่วยชาติฯ ท่านออกมาช่วยสังคม พวกที่ว่าเป็นลูกศิษย์ๆ มันทิ้งๆ ขว้างๆ มันไม่เคยไปดูแลอาจารย์มันน่ะ อาจารย์ทําอะไรมันพยายามจะแซงหน้าแซงหลัง อย่างนั้นหรือละสีลัพพตปรามาส อย่างนี้หรือ อย่างนี้หรือที่ว่าวางกายได้ คนวางกายได้เขามีพฤติกรรมกันอย่างนี้หรือ คนที่เข้าใจเรื่องกายเขามีพฤติกรรมกันอย่างนี้หรือ

เรามันเศร้าใจอย่างนี้ไง เราถึงว่าใครจะอ้างว่าวางกาย รู้กาย ทะลุกาย ผ่านกาย เราบอกว่ากายจะเป็นขั้นตอนอย่างนี้ ที่เราพูดว่าเป็นขั้นตอนอย่างนี้เพราะเราให้เห็นว่ากว่ามันจะเป็นได้จริง มันมีความมุมานะ มันมีความบากบั่นขนาดไหนมันถึงจะเป็นได้จริง มันไม่ได้พูดพล่อยๆ อย่างนั้นหรอก เวลาพูด “วางกาย รู้กาย ผ่านกาย ทะลุกาย”

แต่คนที่มีคุณกับเรา คนที่เลี้ยงเรามา พ่อแม่ของเราเลี้ยงเรามา ท่านอาบเหงื่อต่างนํ้าทํางาน เราเคยมองเห็นท่านไหม เหตุที่เราพูด เราพูดเพราะตรงนี้ไง เพราะมันสัพเพเหระ เอาแต่คุณธรรมของท่าน เอาแต่อํานาจวาสนาบารมีของท่านไปสวมใส่หัวของตัว พยายามจะอ้างว่าตัวมีคุณธรรมๆ

ไอ้หมามันจะห่มหนังเสือ มันเห่าออกมามันก็เป็นเสียงหมา เสือมันอยู่ที่ไหนมันคํารามมันก็เป็นเสียงเสือ คนมีคุณธรรมพูดที่ไหนมันก็เป็นธรรม คนไม่มีคุณธรรมพูดที่ไหนมันก็ไม่ใช่ธรรม จะจํามามากจํามาน้อยมันก็ไม่ใช่ธรรม

นี่พูดถึงว่าเทศน์หลวงพ่อไง นี่พูดถึงเทศน์หลวงพ่อ หลวงพ่อก็ออกใหญ่เลยวันนี้ เพราะมีคนมาเปิดทางให้ เปิดทางให้ได้พูดไง

ฉะนั้น นี่พูดถึงว่า เวลาของหลวงพ่อเป็นขั้นตอน

ไอ้ขั้นตอน เรามาเรียงลําดับไว้ เรียงลําดับไว้แบบว่าพูดไว้ให้เป็นแนวทางไง เราพูดไว้มันก็เหมือนพูดไว้เป็นหลักฐาน แล้วถ้าคนเป็นจริงต้องเป็นอย่างนี้ เหมือนระยะทาง ๑ กิโลเมตรวัดได้ ๑ กิโลเมตร ถ้าใครจะ ๑ กิโลเมตรก็ต้องวัดได้ ๑ กิโลเมตรนี้

ถ้าเขาบอกว่าเดิน ๒ ก้าวเป็น ๑ กิโลเมตร...เออ! เอ็งกลับบ้านเอ็งไป ๑ กิโลเมตรของเอ็ง แต่ถ้ามัน ๑ กิโลเมตร วิ่ง ๑๐๐ เมตร คนถ้าวิ่ง ๑๐๐ เมตรก็ต้องวิ่งเข้าเส้นชัย ถ้าวิ่งล้ม ล้มก็ต้องถือว่าฟาล์วไป

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าพิจารณากายนอกเป็นโสดาบัน พิจารณาอย่างไร กายใน สกิทาคามี กายในกาย อนาคามี กายของจิต พระอรหันต์ ว่ามา ว่ามา ถ้าเป็นจริง

พูดไว้เพื่อเป็นสูตร เป็นระบบ เพื่อให้คนภาวนาจะได้มีที่อ้างอิง พูดกันได้ อย่าเลื่อนลอย อย่าพูดเลื่อนลอย “พิจารณากาย ผ่านกาย รู้กาย ทะลุกาย วางกาย”...ทําอย่างไร กายอะไร

แม้แต่การผ่าตัดนะ เวลาหมอผ่าตัดโรคสําคัญ ผ่าหัวใจ หมอต้องประชุมกันนะ พิจารณากาย ถ่ายฟิล์มเอ็กซเรย์เลยนะ วางปั๊บ ล้อมวงเลย นี่จะผ่าตรงไหนก่อน ตรงไหนเป็นประเด็น นั่นเขาก็พิจารณาของเขา แต่พิจารณาเพื่ออะไร เพื่อผ่าตัด ไม่ใช่พิจารณาเพื่อโสดาบัน พิจารณาเพื่อการผ่าตัด

พิจารณาหรือเปล่า พิจารณาอะไร พิจารณาทางโลกหรือพิจารณาทางธรรม แล้วพิจารณาเป็นสมถะหรือพิจารณาเป็นวิปัสสนา

ทีนี้หลวงตาท่านว่า กายนอกของหลวงตาท่านบอกว่า กายนอกก็คือกายของคนอื่น กายของคนอื่น กายเรา ถ้ากายในกายก็เป็นกาย

อันนี้ถูกนะ หลวงตาพูดนี่ถูก คนเป็นกับคนเป็นเขาพูดไม่มีการขัดแย้งกันหรอก เพียงแต่ว่าเขาพูดที่ไหนไง พูดเรื่องสมถะ พูดเรื่องเบสิกใช่ไหม แล้วเวลาเราจะพัฒนาของเราขึ้นไป เรามีพื้นฐานแล้ว เราจะทําให้เป็นชิ้นเป็นอัน เป็นหน้าที่การงานแล้ว เหมือนเหล็ก เหล็ก ดูสิ คุณภาพเหล็กตํ่าๆ เหล็กก็คือเหล็ก แต่เวลาเขาไปผสมนะ เขาผสม เขาหลอมใหม่ เขาผสมใส่พวกส่วนผสมให้เป็นเหล็กกล้า ให้เป็นเหล็ก มันก็อยู่ที่ส่วนผสมนั่นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน พิจารณากายสมถะก็ถูกต้อง

จริงๆ แล้วอย่างที่หลวงตาพูด ขอให้ทําเป็นก็สุดยอดแล้ว เพราะทําเป็นแล้วนะ มันจะก้าวหน้า เพราะทําเป็นนี่เป็นกัลยาณปุถุชน ถ้าทําอย่างนี้นะ พิจารณาแล้วมันปล่อยหมดนะ รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร

รูป รส กลิ่น เสียง รูปก็รูปกาย รสก็คือรสพอใจ เสียงก็เสียงที่มันโหยหา นี่รูป รส กลิ่น เสียง ถ้ามันรู้ทันมันก็ปล่อย พิจารณาจนมันขาด ขาดก็เป็นกัลยาณปุถุชน ถ้ายกขึ้นสู่กายใน จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นกาย ถ้าจิตจริง โสดาบันจริง จิตปลอม โสดาบันไม่มี มันปลอมตั้งแต่ต้น

ฉะนั้น ข้อที่ ๑. ยังไม่เข้าคําถามเลย

“๑. ลําดับการพิจารณา หลวงตาท่านบอกว่าจะพิจารณาอะไรก็ได้ตามถนัด แต่หลวงพ่อบอกว่าต้องพิจารณาเป็นขั้นตอนคือกายนอกก่อน”

คําว่า “กายนอกก่อน” เรายืนยันไง

เอาของหลวงตาก่อน หลวงตาบอกว่าการพิจารณาอะไรก็ได้ตามถนัด

ถูกต้อง ใช่ชัดๆ เลย เพราะคนภาวนาจะรู้ บางทีจิตเราสงบใช่ไหม เราเห็นกายใช่ไหม บางทีเราเห็นเป็นปอด เราคิดว่าเราจะเห็นปอดตลอดไปก็ไม่ใช่ บางทีไปเห็นหัวกะโหลก พิจารณาไปนะ พอจิตสงบแล้วอยู่ที่มันจะเห็นนะ ไม่ใช่เราสั่งให้เห็นนะ

ถ้าจิตสงบไปแล้วบางทีเห็นเป็นโครงสร้างร่างกายเลย บางทีเห็นกระดูกเป็นท่อนๆ เห็นกระดูกท่อนเดียวมานะ บางทีเห็นเป็นผิวหนัง บางทีเห็น บางที บางทีคือปัจจุบัน

ฉะนั้น หลวงตาบอกว่าจะพิจารณาแล้วแต่ความถนัด

ถูกต้องเลย ความถนัดคือปัจจุบัน อะไรที่มันเกิดขึ้นมา พิจารณาตรงนั้น อะไรที่เกิดขึ้นมา พิจารณาตรงนั้น อะไรก็ได้ เห็นอะไรก็ได้ เห็นปอด เห็นโครงกระดูก เห็นลําไส้ใหญ่ ลําไส้น้อย มันเห็น บางทีมันเห็นเฉพาะส่วนคืออวัยวะส่วนเดียว บางทีเห็นเป็นก้อนเนื้อ

ถ้ามันไม่เห็นใช่ไหม เรารําพึงถึงกายเลย ถ้าไม่เห็น รําพึง รําพึงคือเห็นเป็นมนุษย์ใช่ไหม เห็นผิวหนังใช่ไหม ให้ลอกผิวหนังเลย ถ้าลอกผิวหนัง ถ้ากําลังมันพอ มันจะลอกออกๆ ผิวหนังนี่ลอกออกเหลือแต่เนื้อ ผิวหนังลอกออก แล้วมันจะมีอะไร นี่มันจะเห็นของมัน ถ้ามันเห็นนะ มันเห็นเป็นความเน่าความเปื่อย ถ้ามันเห็น

นี่ถ้าพิจารณากายว่าเห็นตามถนัด...ถูกต้อง

แต่ถ้าจิตเราไม่สงบ เราจะไม่เห็น ถ้าเราจะเห็น เราจะเห็นด้วยความวิปัสสนึก เราจะนึกเอาเอง นึกเองคือสัญญา สร้างภาพ สร้างภาพมันก็ตกไปอัตตกิลมถานุโยค ถ้ามีความปล่อยวางมีความสุขก็กามสุขัลลิกานุโยค มันไม่สมดุลหรอก มันไม่เป็นจริง ถ้าเป็นจริงจะพิจารณาอย่างไร นี่คนภาวนาเป็นเขาจะรู้ นี่คนภาวนาเป็น

ทีนี้หลวงตาท่านพูดแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือบอกวิธีการไว้ทั้งหมด แล้วท่านไม่ได้หวังผล ท่านให้คนภาวนารู้เอง ท่านให้คนภาวนามันรู้เอง พอรู้เอง มันเป็นปัจจัตตัง

พอเป็นปัจจัตตัง คําว่า “เป็นปัจจัตตัง” ที่เราบอกว่าหลวงปู่ชอบ หลวงปู่คําดี หลวงปู่บัว ท่านพิจารณากายเหมือนกัน ทําไมท่านไม่เหมือนกันล่ะ ท่านไม่เหมือนกันเพราะอารมณ์ของสมาธิมันแตกต่างกัน คราวนี้สมาธิดี คราวนี้ปัญญาดี คราวนี้สติดี เพราะมันดีปั๊บ มันจะดึงไปส่วนนั้น แต่ก็ต้องพิจารณาให้มันสมดุล ให้มันมัชฌิมาปฏิปทา

เวลาคนทํามันมีที่ว่าอารมณ์ดี ไม่อารมณ์ดี คือสมาธิดี สมาธิไม่ดี แล้วยังมีจริตนิสัยของคน คนสร้างมาแตกต่างกัน คนสร้างมาไม่เหมือนกัน พระอรหันต์ไม่เหมือนกัน พระอรหันต์ล้านองค์ก็ล้านอย่าง พิจารณากายก็ไม่เหมือนกัน ไม่มีมาเหมือนกัน ไม่เหมือนกัน ไม่มีๆๆ แต่ท่านเป็นของท่าน เป็นวิทยานิพนธ์ของท่าน แล้ววิทยานิพนธ์พูดออกมา

นี่ไง ถึงว่าพิจารณากายแล้ว ถ้าพิจารณากายได้จริงนะ ไอ้ที่คําถามไม่เป็นคําถามเลย คําถามนี้มันเป็นเถรส่องบาตร เวลาเถรมันส่องบาตร เห็นเขาส่องก็ส่องตามไง นี่เขาพูดเรื่องกายก็กายตามไง เขาพูดอย่างไรก็ว่าอย่างนั้นน่ะ แต่ตัวเองไม่มีจริง

แต่ถ้าคนที่เขาส่องบาตรเพื่อดูรอยร้าว เขาส่องบาตรเพื่อดูว่ามันทะลุไม่ทะลุนะ เขาส่องเพื่อเหตุนั้น เราส่องไม่รู้ เราส่องอย่างไรก็ไม่รู้ เพราะเราไม่มีเป้าหมายว่าส่องเรื่องอะไร แต่คนส่องเขารู้ ฉะนั้น คนส่องเขารู้ เขาไม่ต้องส่อง เขาหยิบดูเขาก็รู้ ไอ้นี่ก็เหมือนกัน คนเป็นก็คือเป็น

นี่พูดถึงว่า หลวงตาท่านบอกว่าพิจารณาอะไรก็ได้ตามถนัด

ถูกต้องๆๆ ท่านพูดถึงวิธีการ แต่ท่านไม่ได้พูดถึงผล

“หลวงพ่อบอกว่าพิจารณาต้องเป็นขั้นตอน ต้องมีกายนอกก่อน”

เราจะบอกว่า เวลาคนพิจารณาไปแล้วมันทะลุไปไง พิจารณากายหนเดียวเป็นพระอรหันต์น่ะ บางคนเขาคิดอย่างนั้น มันบอกเป็นขิปปาภิญญา มันรู้เร็ว พิจารณา ตูม! เป็นพระอรหันต์เลย...บอกว่ามันไม่มีหรอก

จะพิจารณา มันจากกายนอกก่อน กายนอกคือว่าอย่างน้อยมันต้องเป็นโสดาบันก่อน กายนอกนะ กายนอกคือจิตมันเห็นกายอย่างหยาบที่สุดของวิปัสสนา

จิตเวลามันเห็นกายนี่นะ มันเห็นกาย ถ้าจิตเห็นกาย มันเห็นโดยชัดเจนนี่แหละ แต่มันเห็นสิ่งที่ว่าหยาบที่สุดของการวิปัสสนาคือมันเห็นกายนอก เห็นกายคือการพิจารณากาย

พอการพิจารณา พิจารณาแล้ว พิจารณาจนมันขาด สักกายทิฏฐิมันขาดตรงนี้ สักกายทิฏฐิ ทิฏฐิว่ากายนี้เป็นของเรา

กายนี้เป็นของเรา เห็นไหม เวลาสักกายทิฏฐิมันขาดไปนะ กายไม่ใช่เรา เราไม่ใช่กาย กายไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่กาย มันขาด ถ้ามันขาด นี่กายนอก นี่พิจารณากาย เอ็งจะพิจารณาอะไรก็แล้วแต่ ถ้าเอ็งเห็นต้องเห็นอย่างนี้

เราเปรียบเหมือนไง เวลาคนเขาปฏิบัติเข้าใจผิด เขาบอกเขาพิจารณานะ แล้วเขาปล่อยหมดเลย เขาพิจารณานะ เขาจะพิจารณาที่อวิชชาแล้วเขาจะเป็นพระอรหันต์ไปเลย

เราเปรียบเหมือนคนใส่สูท คนใส่สูทเขาจะเอาเสื้อชั้นในไปซัก เขาต้องถอดสูทก่อนไหม เราใส่สูทมานะ เราใส่สูทใช่ไหม ถ้าเราจะเอาเสื้อชั้นในออก เราต้องถอดสูทไหม เราต้องถอดสูทใช่ไหม ถอดสูทเสร็จแล้วเราต้องปลดเนกไทใช่ไหม เราต้องถอดเสื้อเชิ้ตใช่ไหม เราถอดเสื้อเชิ้ตเสร็จแล้วมันถึงจะเป็นเสื้อชั้นในใช่ไหม ถ้าเราไม่ถอดสูท เราไม่ถอดเสื้อเชิ้ต เราจะถอดเสื้อชั้นในได้ไหม

ทีนี้การพิจารณากายมันก็ต้องถอดที่สูทนั้นไง ก็กายนอกไง เราใส่สูท อะไรจะกระทบเรา โดนสูทหมด ไม่โดนตัวเราหรอก เพราะเราใส่สูทคลุมอยู่

กายนอก เอ็งจะพิจารณาอะไรก็แล้วแต่ มันคลุมหัวใจอยู่ สักกายทิฏฐิมันคลุมหัวใจอยู่ เอ็งทําอย่างไรมันก็ต้องโดนตรงนี้ก่อน เอ็งทําอะไรก็แล้วแต่ เอ็งต้องเห็นกายนอกนี่ จะพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม

พิจารณาเวทนา หลวงตาท่านผ่านโสดาบันด้วยการพิจารณาเวทนานะ ถ้าเวทนามันเกิดที่ไหน มันก็เกิดที่กายนี่ไง ถ้าพิจารณาเวทนาแล้วมันก็ปล่อยกายไง ปล่อยเหมือนกัน คนเป็นมันรู้

หลวงตากับไอ้หงบมันขัดแย้งกัน ถ้าหลวงตาอยู่ ถ้าเทศน์วันนี้จบนะ เขาต้องอัดเทปไปให้หลวงตาฟังเลยล่ะ บอกไอ้หงบมันพูดอีกแล้ว

มีคนเอาเทปไปให้หลวงตาฟังเยอะ เรารู้ เพราะพระเขาไม่มีความสามารถที่จะโต้แย้งเราได้ เขาอ้างหลวงตาทุกที แล้วหลวงตาท่านฟังแล้วนะ ท่านก็เก็บใส่ก้นท่านน่ะ ท่านไม่เคยพูดเลย

เขาเอาเทปเราไปให้หลวงตาฟัง ฟังเสร็จ ท่านยัดใส่ก้นท่านเลย เพราะอะไร เพราะเราเป็นเด็กปั้นท่านมา ท่านรู้ ท่านรู้ว่าเราดีหรือเหี้ย ท่านรู้ ฉะนั้น ท่านถึงไม่แยแสไอ้คนฟ้องไง

ไอ้คนฟ้อง ท่านรู้ว่าไอ้คนฟ้องมันอิจฉาไอ้หงบ ท่านเลยไม่พูดเลย เงียบเลย เพราะอะไร นี่ไง นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันพิจารณาไปขนาดไหนมันเป็นเรื่องสูท เราถึงว่ามันเป็นกายนอก

ที่เราพูดไว้ เราพูดไว้เป็นวิชาการนะ เพื่อให้คนที่ปฏิบัติมันได้ประโยชน์นะ แต่ใครจะเกลียดขี้หน้าไอ้หงบ ไม่เป็นไรหรอก แต่ที่กูพูดไว้ มึงไปศึกษาเถอะ มึงจะได้ประโยชน์ ใครจะเกลียดขี้หน้าขนาดไหนก็ช่างมัน แต่ที่กูพูดนี่มันเป็นประโยชน์นะมึง มันจะได้ประโยชน์กับนักปฏิบัติ

ฉะนั้น หลวงพ่อบอกว่าการพิจารณาขั้นตอนคือกายนอก

ขั้นตอนคือการพิจารณาโดยวิปัสสนา อย่างใดๆ มันก็เป็นโสดาบันน่ะ อย่างใดๆ มันก็เป็นกายนอก พิจารณาเวทนาก็ได้ พิจารณาจิตก็ได้ เหมือนกันทั้งนั้นน่ะ อย่างเช่นหลวงปู่ดูลย์ท่านก็พิจารณาอย่างนี้

ทําไมเราไม่ติติงหลวงปู่ดูลย์เลยล่ะ เพราะหลวงปู่ดูลย์ท่านถูก ท่านพูดถูก แต่ไอ้คนฟังไม่เป็นมันไปพลิกแพลงให้มันเป็นผิด ไอ้คนไม่เป็นมันฟังคนถูก มันว่าเขาผิด แล้วมันบอกไม่เป็น เพราะมันถูก

แต่ไอ้คนเป็นมันฟังนะ พูดอย่างไรก็ถูก พูดเรื่องขี้ๆๆ ยังถูกเลย พิจารณาขี้ คนเป็นพูดอะไรก็ถูก เพราะมันเป็นวิธีการ พิจารณากองขี้ก็ถูก ขี้มันเหม็น ขี้มันออกมาจากร่างกาย ขี้มันมาจากอาหาร ขี้มันมาจากกระเพาะ พิจารณาขี้ก็ถูก ถ้าคนเป็นน่ะ คนเป็นพูดอะไรก็ถูก ถ้าคนเป็น

ถ้าคนไม่เป็นนะ พูดเลย พิจารณาดอกไม้สวรรค์ มาจากดาวดึงส์...พิจารณาไปเถอะ พิจารณาอย่างไรก็ผิด

นี่ข้อที่ ๑. นะ ยังมีข้อที่ ๒.

“๒. ความหมายกายนอก หลวงตาท่านว่าคือกายของคนและสัตว์อื่น ของหลวงพ่อคือกายของเรา พิจารณาเพื่อให้จิตละสักกายทิฏฐิ”

คําว่า “กายนอก” คําว่า “สัตว์อื่น” สัตว์อื่น หลวงตาท่านพูด เราไม่ได้ค้านหลวงตาเลย เพราะหลวงตาท่านเวลาเทศน์นะ หลวงตาบอกหลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์ที่หนองผือ เพราะว่าพระ เวลาทางวิชาการทางโลกเขาจะติพระป่าอยู่เรื่องหนึ่งว่าพระป่าไม่ให้ศีล พระป่าไม่เทศน์เรื่องศีล พระป่าเวลาเทศน์ เทศน์แต่ใช้ปัญญาไปเลย มันจะทําให้ประชาชนคลอนแคลน

นี่ความเห็นของทางวิชาการเขา เขาเคยเสนอมาว่าพระป่าเวลาเทศน์ พระควรจะเทศน์เรื่องศีลก่อน “อ้าว! โยม อาราธนาศีล ให้ศีลก่อนแล้วก็เทศน์เรื่องศีล พอศีลเสร็จแล้วก็ใช้สมาธิ” เขาจะพูดอย่างนี้ นี่พูดถึงทางวิชาการ

แต่หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า เวลาท่านพูดถึง เวลาท่านจะเทศน์ที่หนองผือ พระเราบวชมาศีล ๒๒๗ แล้ว อย่างพวกเรานี่นะ เราเป็นพระ เรามีศีลสมบูรณ์แล้ว เราจะต้องไปอ้างไปแจงเรื่องศีลอีกไหม ศีลมันมีโดยปกติ ศีลมีโดยปกติ นักปฏิบัติต้องมีศีล

อย่างเรา เราเป็นชาวพุทธ เราต้องมีศีล ๕ อยู่แล้ว ถ้ามีศีล ๕ อยู่แล้ว ศีล ทุกคนมีอยู่แล้วไง อย่างนี้โยมมา เราจะบอกว่า โยมมาจากบ้านได้ปิดประตูหรือยัง ห้องที่บ้านได้ปิดประตูแล้วได้ใส่กุญแจหรือเปล่า มันเป็นเรื่องบ้านของโยมไง

นี่ก็เหมือนกัน เรื่องศีลนี่เรื่องประจําตัว เรื่องส่วนตัวของเราไง เรื่องตัวตนของเรา ทําไมหลวงพ่อต้องมายุ่งกับเรื่องตัวตนของเราล่ะ หลวงพ่อก็เทศน์มาสิว่าหลวงพ่อมีความรู้อะไร ศีลของฉันสมบูรณ์อยู่แล้วไง

หลวงปู่ฝั้นบอกศีรษะ ๑ แขน ๒ ขา ๒ คือศีล ๕ ไง ศีล ๕ คือมนุษย์มันมีพร้อมแล้วไง ครูบาอาจารย์ท่านก็เทศน์เลย หลวงปู่มั่นนะ เวลาหลวงตาท่านบอกว่าหลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์ที่หนองผือนะ ท่านก็เทศน์ตั้งแต่เริ่มต้นของสมาธิ ใครทําสมาธิได้ทําสมาธิไม่ได้

ทีนี้พระในวัดมันก็มีวุฒิภาวะแตกต่างกันใช่ไหม คนที่พระบวชใหม่ก็ฟังเลย สมาธิทําอย่างไร จะเอาสมาธิ แล้วคนที่ประพฤติปฏิบัติไปแล้ว อย่างเช่นหลวงตา ถ้าอยู่กับท่าน ท่านเป็นสกิทาคามีแล้ว พอหลวงปู่มั่นป่วย หลวงปู่มั่นเอาออกมาพิจารณาอสุภะ ท่านถึงอนาคามิมรรค ท่านจะได้อนาคามี จะได้ขั้นที่ ๓ ตอนนั้นหลวงปู่มั่นป่วยหนัก

คนที่เวลาท่านเทศน์ ท่านเทศน์เป็นความจริงของท่านตั้งแต่พื้นฐานขึ้นไปถึงที่สุดแห่งทุกข์ การเทศน์แต่ละกัณฑ์ก็ตั้งแต่ปุถุชนถึงพระอรหันต์ ไอ้คนที่ฟังก็เป็นขั้นเป็นตอนใช่ไหม ใครอยู่ขั้นไหน พอถึงของเรา เอาแล้วนะ ถึงของเรา เราคอยจ่อเลย พอถึงของเรา ทําอย่างไร เพราะเราอยากทําได้ๆ ฉะนั้น เวลาเทศน์ ท่านเทศน์ถึงเหตุ

ฉะนั้น ย้อนกลับมาที่หลวงตา หลวงตาท่านบอกว่า กายนอกคือกายของคนอื่น สัตว์อื่น

มันก็ถูก มันก็ถูก กายนอกก็กายของสัตว์อื่น เพราะว่าเวลาหลวงตา ไปฟังนะ ผู้ถามไปฟังหลวงตาเวลาหลวงตาท่านเทศน์ ท่านเทศน์ถึงพื้นฐานก่อน ท่านไม่ได้เทศน์ถึงวิปัสสนาเลย เวลาท่านเทศน์ ท่านเทศน์ถึงพื้นฐานนะ เวลาพื้นฐานเขาเรียกว่าเทศน์ศรัทธา เทศน์ปลูกศรัทธา เทศน์ให้คนมั่นคง เทศน์ให้ทุกคนมั่นใจ เทศน์ขึ้นมาก่อนให้เป็นเอกภาพ แล้วพอเป็นสมาธิขึ้นมาแล้วท่านถึงจะยกขึ้นให้เห็นกายอย่างนั้น ให้เห็นกาย ให้พิจารณากาย ถ้าพิจารณากายไม่ได้ก็พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต เวลาท่านเทศน์ขึ้นไปอย่างนั้น

แต่เวลาท่านเทศน์โดยความมั่นคง ท่านจะเทศน์ถึงกายอื่น สัตว์อื่น ก็เหมือนที่ว่า ไปดูคนเจ็บคนป่วยมันสังเวชนะ เพราะว่ามีหลายคนมากที่แบบว่าดูแลพ่อแม่ตอนพ่อแม่ป่วย เสร็จแล้วพอมาหาเราบอกว่า อู้ฮู! จิตใจนี้มันทุกข์มาก มันจะหาทางออก

นี่พูดถึงว่า ถ้าหลวงตาท่านพูดถึงกายนอกคือกายของสัตว์อื่น

ถูก คําว่า “ถูก” ถูกในขั้นของสมถะ แต่เวลาพิจารณาไปแล้ว พิจารณากายนอกไหม แม้แต่จิตนะ เวลาเกิดนิมิต เขาเรียกว่าจิตส่งออก จิตส่งออกไปเห็นนิมิต แต่เวลาจิตสงบแล้วไม่มีสมุทัย ถ้ามันเห็นนิมิต เห็นเป็นกาย นี่จิตเห็นอาการของจิต

คือการจะพิจารณาอย่างไรก็แล้วแต่ การจะชําระล้างกิเลสได้มันต้องเกี่ยวเนื่องกับใจ เกี่ยวเนื่องกับจิต เพราะอะไร เพราะสังโยชน์มันอยู่ที่จิต จิตเดิมแท้ จิตเดิมแท้มันเวียนว่ายตายเกิด สังโยชน์มันฝังอยู่ที่จิตนะ ทีนี้ฝังอยู่ที่จิต ถ้าจิตมันเห็น แสดงว่ามันมีกระแสถึงสังโยชน์

ถ้าจิตมันไม่เป็นผู้เห็น มันไม่มีสังโยชน์ไง มันเห็นเป็นสามัญสํานึกไง สามัญสํานึกมันครอบงําไว้แล้วมันเกี่ยวเนื่อง มันไม่ถึงกิเลสแน่นอน

ฉะนั้น ที่ว่ากายนอก กายของหลวงตาคือกายคน กายสัตว์อื่น

อันนี้มันเป็นขั้นของสมถะ เพราะเราจะบอกว่า ถ้าเราจะพูดอย่างนี้ โยมอย่าเสียใจนะ เราจะบอกว่า หลวงตาบอกว่าพวกนักปฏิบัติจิตใจมันห่างไกลมากไง พื้นเพมันเหลวไหลมากไง ท่านถึงจะให้มันเห็นอย่างนั้นเพื่อให้มันมั่นคงขึ้นมาไง

คือมันตํ่ามาก ว่าอย่างนั้นเถอะ มันไม่เข้าสู่วิปัสสนาเลย มันไม่เข้าสู่มรรค ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล มันไม่เข้าสู่มรรค มันไม่เข้าสู่มรรคคือมันยกขึ้นสู่มรรคไม่ได้

ถ้ายกขึ้นสู่มรรคได้คือวิปัสสนาเป็น วิปัสสนาเป็นคือโสดาปัตติมรรค เพราะถ้ายกขึ้นสู่มรรคไม่ได้ก็กายอื่น สัตว์อื่นนี่แหละ ถ้ายกขึ้นสู่มรรคไม่มี

“เพราะหลวงพ่อบอกว่าคือกายของเรา พิจารณาเพื่อให้ละสักกายทิฏฐิ”

นี่แหละๆ เวลาว่าถ้าหลวงพ่อบอกนี่ใช่ ถ้ามันพิจารณากาย มันต้องกายของเรา เพราะเราเห็นน่ะ คือเราเห็น เราเห็นถึงความสะเทือนถึงสังโยชน์ เราเห็นความสะเทือนถึงกิเลสไง

ที่เราพูดบ่อยๆ ว่าเห็นกิเลสไหม เอ็งรู้จักกิเลสหรือเปล่า ไม่รู้จักกิเลส ละกิเลสไม่ได้ ไม่รู้กิเลส ไม่เห็นกิเลส ไม่รู้จักกิเลส ละกิเลสไม่ได้ คนจะละกิเลสต้องรู้จักกิเลส

ใครจะหาไอ้หงบที่บนก้อนเมฆ มึงไปหาเอา ถ้ามึงจะหากู มึงต้องมาที่วัดนี้ ถ้ามึงไม่รู้จักที่นี่ มึงมาหากูไม่เจอ ถ้ามึงไม่รู้จักกิเลส หากิเลสไม่เจอ

นี่ไง แต่ถ้ามันเห็นกาย จิตเห็นอาการของจิต มันสะเทือนถึงกิเลส มันสะเทือนมาก ถ้าสะเทือนมาก พิจารณาไปแล้วมันถึงจะเป็น นี่พิจารณา คําว่า “พิจารณา”

แต่ถ้าแบบที่ว่า หลวงตาท่านบอกว่ากายนอกก็หมายถึงกายของคนอื่น สัตว์อื่น

หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกว่า ขนาดเอาจิตอยู่ในร่างกายนี้ อยู่ในร่างกาย เดินในกายนี้ ท่านบอกว่าถ้าเดินในกาย คําว่า “เดินในกาย” มันไม่เห็นกายไง เดินในกายเป็นชั่วโมงๆ นะ ไปฟังเทปได้ มันเดินอยู่ในกาย จิตนี้เดินอยู่ในกายเป็นชั่วโมงๆ เลย นี่เป็นสมถะ ท่านพูดเอง เป็นสมถะ

แต่จิตเดินอยู่ในกายจนมันว่างหมด มันสงบหมด แล้วเอาความว่างค้นคว้ามัน ถ้าค้นคว้ามัน ถ้ามันเห็นกระดูก เห็นข้อต่างๆ นี่ถ้าจิตมันเห็นกาย อันนี้กายนี้มันถึงจะเป็นกายของเราที่เราว่า

แต่ขณะที่จิตมันอยู่ในกายนี้ยังไม่ใช่ของเราเลย เป็นสมถะเลย แล้วหลวงตาท่านบอกว่าให้พิจารณากาย กายอื่น สัตว์อื่น

หลวงตาท่านเน้นยํ้าเลย “สติ” กับ “ไม่ส่งออก”

“สติ” กับ “ผู้รู้” หลวงตาท่านเน้นประจํา แล้วหลวงตา ภาษาเรานะ หลวงตาท่านโดนหลวงปู่มั่นสับเขกมาขนาดไหน คนที่โดนหลวงปู่มั่นสับเขกมาขนาดนี้ แล้วจะบอกว่าให้ไปพิจารณากายนอก กายสัตว์อื่น

ท่านเองก็โดนหลวงปู่มั่นสับมาขนาดไหน คนที่โดนหลวงปู่มั่นสับมาขนาดนั้น แล้วจะบอกให้คนอื่นไปทําอย่างที่ท่านโดนหลวงปู่มั่นสับ มันจะเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้ เพราะท่านโดนหลวงปู่มั่นสับมาขนาดนั้น

ถ้าเราอยู่ทุกวัน ได้ยินไหม พูดกับกระดาษ พูดกับกระดาษไง ให้กระดาษได้ยิน เอ็งได้ยินไหม เอ็งได้ยินไหม เวลาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นสับเขกท่านน่ะ เอ็งได้ยินไหม เวลาหลวงปู่มั่นสับเขกท่าน แล้วท่านจะให้คนอื่นทําอย่างที่ท่านโดนหลวงปู่มั่นสับเขกหรือ

แต่เวลาท่านบอกว่าให้เป็นกายนอกๆ ท่านเห็นถึงศักยภาพของพวกเรา ของพวกนักปฏิบัติมันอ่อนด้อย การปฏิบัตินี้มันแสนทุกข์แสนยาก การปฏิบัติลําบาก ท่านถึงบอกว่าให้จับอย่างนั้น

เหมือนกับลูกเรายกของหนักไม่ได้ ก็เอาไม้อันเล็กๆ เอานี้ไป แบกอันนี้ไปก็พอ เหมือนอย่างนั้นเลยนะ เหมือนพวกเราแบกของหนักไม่ได้ใช่ไหม เอาไม้จิ้มฟันให้อันหนึ่ง อ้าว! แบกไปนะ เอาไปวางไว้ตรงนู้น วางแล้ว เออ! เก่งๆ

กายนอกก็เป็นอย่างนี้ ท่านพยายามจะให้พวกเราปฏิบัติ เอ็งลองแบกไม้จิ้มฟันไปเก็บนะ เอ็งอยากแบกไม้ใหญ่กว่านี้ไหม เอ็งอยากได้ผลประโยชน์ไหม นี่กายนอกของหลวงตาเป็นแบบนี้ ท่านดูถูกพวกเอ็งว่าพวกเอ็งไม่มีวุฒิภาวะจะทําได้ ก็เอากายข้างนอกก่อน เอากายข้างนอก เอากายทั่วไป แล้วมันผิดไหม ไม่ผิดหรอก มันทําให้เรามีความหมั่นเพียร ทําให้เราเข้าสู่กระแสไง คืออย่างน้อยมันก็ไม่ปล่อยให้ใจเราไหลไปที่อื่น ให้ไหลอยู่ในนี้ มันก็เป็นประโยชน์กับเรา อันนี้พูดถึงหลวงตานะ

ฉะนั้นบอกว่า หลวงตาท่านพูดถูก แต่พวกเราเป็นเถรส่องบาตร

แล้วว่ากายนอก นอกกาย มันเป็นเรื่องกายนอก นอกกาย

นี่พูดซะยาวเลยล่ะ เพราะอะไรรู้ไหม มันเป็นโอกาสมาก เพราะเราเข้าใจ เราเคยคิดอยู่ตลอดเวลาว่าคนต้องถามปัญหานี้มาแน่นอน เราคิดมาตลอดว่าคนต้องถามปัญหานี้มาแน่นอน เพราะเวลาหลวงตาท่านเทศน์ ท่านเทศน์กายนอก

ในวิสุทธิมรรค ไปเที่ยวป่าช้าก็กายนอก กายนอก กายใน เพียงแต่ว่าสําคัญที่ว่าเป็นหรือไม่เป็น ถ้าเป็นนะ มันเข้าใจไปหมด ถ้าไม่เป็นนะ ก็คําพูดเดียวกันไง รับประทานๆ

ไอ้พวกนั้นบอกกิน ไม่รับประทานหรอก มันบอกกิน มันกินข้าวมา กูรับประทานนะมึง มึงกินหรือ เฮ้ย! คนละอันนะมึง คนหนึ่งรับประทาน คนหนึ่งกิน ศัพท์ทางราชาศัพท์ เสวย เสวยพระกระยาหาร ถ้าพระนี่ฉัน

ไอ้นี่รับประทาน ไอ้นู่นกิน ไอ้นี่มันกายนอก กายใน กายในกาย ถ้าเป็นแล้วนะ เข้าใจ กินก็คือกิน รับประทานก็คือรับประทาน เสวยก็คือเสวย กายนอกมันสําหรับผู้ที่หัดใหม่ ผู้ที่ไม่มีสาระแก่นสาร พยายามจะให้เขามีที่ยึดที่เกาะ แล้วถ้าเขายึดเขาเกาะได้ เดี๋ยวเขารู้เอง จะกิน จะรับประทาน เอ็งก็รู้เองถ้าเอ็งโตมา เอ็งเข้าใจเอง

นี่ก็เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการบอกวิธีการทั้งนั้น เวลาเทศน์ธัมมจักฯ พอเทศน์ธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะรู้ขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารําพึง “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” ก็อย่างนี้ เทศนาว่าการให้เอ็งปฏิบัติ พอเอ็งรู้จริงขึ้นมามันเป็นของเอ็ง นี่ทําของเราขึ้นไป

ฉะนั้นบอกว่า กายนอก กายใน มันนอกกาย มันเลยยุ่ง ถ้ามาในกายไม่ยุ่งหรอก มันนอกกาย นอกเรื่อง เป็นนอกเรื่อง เพียงแต่ว่า จริงๆ นะ เราคิดไว้ตั้งแต่ต้นแล้วว่าสักวันหนึ่งต้องมีคนถามอย่างนี้ เพราะว่าหลวงตาท่านเทศน์อย่างไรเราก็เข้าใจ หลวงปู่เจี๊ยะเทศน์อย่างไรเราก็เข้าใจ

เวลาเราพูดไป เราพูดดักหน้าไอ้คนที่เอาคําเทศน์ของครูบาอาจารย์ไปเป็นสมบัติของตน แล้วเที่ยวไปพูดผ่านกาย รู้กาย โดยไร้สาระ

กตัญญูกตเวที รู้ถึงบุญคุณของหลวงตามันยังรู้ไม่ได้ รู้ถึงบุญถึงคุณที่ท่านได้กล่อมเกลี้ยงเลี้ยงมา ท่านได้ดูแลปกป้องพวกเรามา ยังไม่คิดถึงคุณของท่าน คุณของท่าน ท่านให้ทําอย่างใด ท่านให้ออกไปการตลาดหรือท่านให้เข้าป่าเข้าเขา ท่านให้ประพฤติปฏิบัติ ท่านให้รักษาข้อวัตร ท่านให้รักษาประเพณีของเรา รู้หรือไม่รู้ล่ะ ถ้ารู้ มันเห็นคุณแล้วมันจะทําตัวอย่างไร ถ้าทําอย่างนั้นแล้ว ไอ้เรื่องที่ปัญหานี้มันจะไม่มีปัญหา เอวัง

พุทธพจน์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
เราเอามาจินตนาการ ผิดไหม
ไม่ผิดหรอก แต่ต้องรู้ว่ามันนอกใจ
มันเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
มันเป็นสิ่งที่ว่าสังคมมันเป็นสาธารณะ ทุกคนก็มีสิทธิใช้
มันเป็นสาธารณะ
มันเป็นสาธารณะ มันไม่ใช่เป็นของเรา

๔

นอกใจ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “สงสัยในอาการขณะภาวนา”

กราบนมัสการหลวงพ่อ กระผมปฏิบัติภาวนาเป็นประจํา แม้ในเวลาทํางานก็ภาวนาพุทโธๆ อยู่เสมอ เคยส่งคําถามมาถามหลวงพ่อหลายครั้ง หลวงพ่อกรุณาตอบคําถาม เข้าใจบ้าง ไม่เข้าใจบ้าง ในกรณีที่ไม่เข้าใจก็ฟังหลายๆ ครั้ง พิจารณาไปด้วยจนเข้าใจความหมายของคําตอบนั้น แล้วนําเอาคําตอบที่ได้มาปฏิบัติทุกครั้ง ก็เป็นจริงทุกครั้ง

เมื่ออาทิตย์ก่อน มีความรู้สึกว่า ร่างกาย จิต และความคิด มันแยกกันทํางานอยู่ แต่ไม่ชัดนัก จนเกิดความอยาก อยากจะเห็นให้มันชัด จึงอดทนนั่งภาวนาไปเรื่อยๆ แม้รู้สึกอยากจะหยุดภาวนาก็ตาม

สักพักเกิดความปวดที่บริเวณข้อเท้าก็ภาวนาต่อ ไม่สนใจความปวดนั้น ในขณะที่ภาวนาก็ย้อนถามดูว่าอะไรมันบอกว่าปวด มันก็เกิดความสุขอย่างบอกไม่ถูกบริเวณกึ่งกลางหน้าอก แล้วมองเห็นด้วยตัวรู้อยู่ ๓ อย่าง คือความคิดปรุง จิต และความปวด ก็ดูมันอยู่อย่างนั้น สักพักความปวดก็หายไป ไม่มีวิตกวิจาร (ในขณะนั้น) เหลือแต่ความปีติ สุข แต่รู้สึกได้ว่ามันยังไม่ถึงที่สุด ดูมันอยู่สักพักก็หายไป หลังจากออกจากการภาวนาแล้วมีความอิ่มอย่างบอกไม่ถูก แต่ก็ยังมีข้อสงสัยที่ว่าความรู้สึกมันยังไม่ถึงที่สุดนั้นควรจะแก้อย่างไร ควรจะปฏิบัติอย่างไรต่อไปครับ

ตอบ : เมื่อวานตอบปัญหาไป เขาบอกว่า เวลาเขาภาวนาเหมือนกัน ถ้าคนภาวนาแล้วมันอยากจะหาทางออก อย่างเมื่อวานนะ เขาบอกเขาภาวนาอยู่ แล้วเขาพยายามหาทางออกเหมือนกัน เขาฟังเทศน์หลวงตา แล้วเขาฟังเทศน์เรา ทีนี้ฟังเทศน์หลวงตาและฟังเทศน์เรามันขัดแย้งกัน

ขัดแย้งกันที่หลวงตาบอกว่า กายนอก พิจารณากายใครก็ได้ กายนอกหมายถึงกายข้างนอก กายนอกคือกายสัตว์อื่นกับกายของเรา แล้วกายในกายคือกายเป็นส่วนๆ แยกเป็นส่วนๆ

แต่ของหลวงพ่อ หลวงพ่อบอกว่า ถ้ากายนอก กายนอกต้องเป็นโสดาบัน กายนอกเป็นสกิทาคามี กายในกายเป็นพระอนาคามี กายของจิตเป็นพระอรหันต์ อันนั้นมันเป็นถึงขั้นของวิปัสสนา

แต่ถ้าขั้นของสมถะ คําว่า “ขั้นของสมถะ” เราจะเน้นขั้นของสมถะ ขั้นของสมถะคือการทําความสงบของใจ ถ้าใจมันสงบเข้ามาแล้ว การภาวนาต่อเนื่องไปมันก็จะเป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์คือว่า การภาวนาเป็นแก่นสาร คนที่จะภาวนาเป็นแก่นสาร เขาต้องเอา ใจของเขาภาวนา เขาต้องมีตัวตนของเขา เอาตัวตนนั้นเพื่อทําประโยชน์กับตัวตนนั้น

แต่ถ้าเราภาวนาของเราในสามัญสํานึกของเรา คําว่า “ตัวตนของเรา” มันอยู่จิตใต้สํานึก แต่ความรู้สึกของเรามันเป็นสถานะของมนุษย์ ความเป็นสถานะของมนุษย์เขาเรียกโลกียะ คือสถานะที่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ มันเป็นเรื่องของสามัญสํานึก พอเรื่องของสามัญสํานึก พิจารณาไปก็เท่านั้นน่ะ

อย่างที่เขาบอกว่า เวลาพุทโธๆ มันเป็นสมถะ ทุกคนจะพูดว่าพุทโธเป็นสมถะ ต้องใช้วิปัสสนาสติปัฏฐาน ๔ ของเขา

สติปัฏฐาน ๔ ปลอมๆ ทั้งนั้นน่ะ คือรู้ตัวทั่วพร้อมใช้สติปัญญาไป มันสามัญสํานึก มันสามัญสํานึก มันไม่เข้าถึงจิตหรอก ไม่เข้าถึงจิตเพราะอะไร ไม่เข้าถึงจิตเพราะมันมีคนที่ภาวนาถูกต้อง

คนภาวนาถูกต้องคือหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านภาวนาของท่าน ท่านทําความสงบของใจของท่าน แล้วท่านเอาจิตของท่าน คือเอาปฏิสนธิวิญญาณของท่านออกวิปัสสนา ออกใช้ปัญญาของท่าน แล้วท่านรู้แจ้งของท่านไป

คนเรามันต้องมีผิดมาก่อน คือมันผิดคือมันทําแล้วไม่ได้ผล ผิดแล้วมันทําแล้วไม่ได้ประโยชน์ แล้วเวลาท่านมาทําถูก ความถูกอันนี้มันเป็นวิปัสสนา มันเป็นโลกียปัญญา มันเป็นโลกุตตรปัญญา

ทางโลกเขา เขาเป็นโลกียปัญญา โลกียปัญญาก็ปัญญาของโลก ปัญญาของโลก ปัญญาสามัญสํานึกเรานี่ไง ปัญญาที่เกิดจากความคิดเรานี่ ปัญญาที่สามัญสํานึกนี่เขาเรียกว่าโลกียปัญญา ปัญญาของโลกไง แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเคยเป็นอย่างนี้มาก่อน เพราะคนที่ปฏิบัติก็เป็นอย่างนี้ทุกๆ คน เพราะคนเกิดมาก็เป็นมนุษย์เท่ากัน

คนเกิดมาก็เป็นมนุษย์เท่ากัน มีความรู้สึกเท่ากัน มีความเห็นเหมือนกัน แล้วภาวนาก็ภาวนาในความรู้สึกความเห็นอย่างนี้ แต่ภาวนาไปแล้วมันไปไม่ได้ ไปไม่ได้ เขาก็ยังตะบี้ตะบันทําอยู่อย่างนี้ แล้วก็ยังพยายามจะเคลมว่ามันเป็นวิปัสสนาๆ เพราะมันเป็นปัญญา มันเป็นวิปัสสนา มันยืนกระต่ายขาเดียวไง มันยืนกระต่ายขาเดียวว่า การใช้ปัญญานี้เป็นวิปัสสนา เป็นสติปัฏฐาน ๔ มันยืนกระต่ายขาเดียวโดยทิฏฐิมานะ ยืนกระต่ายขาเดียว ยืนยันอยู่ว่าอันนั้นเป็นวิปัสสนา

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านฉลาด ท่านทําของท่านไปไม่ได้แล้วท่านยืนยันอย่างไร จิตใต้สํานึกมันบอก จิตใต้สํานึกมันรู้

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อุทกดาบส อาฬารดาบสบอกว่า “ได้สมาบัติ ๘ มีความรู้เหมือนเรา” คือเป็นพระอรหันต์แล้ว ได้สมาบัติ ๘ ก็เป็นพระอรหันต์แล้ว เจ้าชายสิทธัตถะก็มีความอย่างนี้ มีความสงสัยในใจ มีความสงสัย มีความกังวล มันไม่ใช่ๆ มันไม่ใช่แล้วใครจะยกย่องเยินยออย่างไรมันก็เรื่องของเขา แต่เรื่องของเรามันรู้จริงของเรา ถ้ารู้จริงของเรา ท่านถึงไม่ยอมรับการยกย่องสรรเสริญของอุทกดาบส อาฬารดาบสที่ยกย่องเจ้าชายสิทธัตถะว่าเป็นพระอรหันต์ ไม่เอาๆ แล้วมาค้นคว้าเอง

นี่ก็เหมือนกัน พอหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมาพิจารณาของท่าน มันสงสัยอย่างนี้ ที่ว่าไม่ถึงที่สุดมันก็สงสัยอย่างนี้ มันสงสัย แล้วมันสงสัยแล้วมันเป็นอย่างไรล่ะ อ้าว! ก็เรามาทําความรู้แจ้ง ถ้าความรู้แจ้งมันก็ต้องรู้ผ่านทะลุไปสิ มันต้องสํารอกมันต้องคาย มันต้องเป็นจริงสิ มันถึงจะเป็นจริง นี่ไง ท่านถึงหาทางออกของท่าน ทีนี้พอหาทางออกของท่าน ท่านก็ทําความสงบของใจให้ลึกซึ้งเข้ามา นี่เป็นสัมมาสมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา ไม่ใช่ศีล ฌาน ปัญญา

ศีล สมาธิ ปัญญา สมาธิเป็นสัมมาสมาธิ ศีล มิจฉาสมาธิออกข้างนอก ศีล มิจฉาสมาธิมันส่งออก ส่งออกนี่ไง “วิปัสสนาๆ” ยืนกระต่ายขาเดียว พยายามจะคิดว่าตัวเองวิปัสสนา แล้วมันเคลิบเคลิ้มไป มันบอกมันนอกใจ มันนอกใจคือนอกสัมมาสมาธิ มันเป็นมิจฉา มิจฉาสมาธิมันอยู่นอกใจ

ถ้ามันเข้ามาสู่ดวงใจ เข้ามาสู่สัมมาสมาธิ นั่นมันถึงเข้ามาสู่ใจของตัว ถ้าในใจ เห็นไหม จิตจริง สมาธิจริง วิปัสสนาก็วิปัสสนาจริง โสดาบันจริง สติปัฏฐาน ๔ จริง ทุกอย่างจริงไปหมดเลย แล้วจริงที่ไหนล่ะ

ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก จริงเฉพาะใจดวงนั้นน่ะ ใจดวงที่ทําถูกต้องดีงาม จริงตรงนั้นน่ะ มันจะไปจริงที่ไหนล่ะ พอพูดออกมาก็เป็นสมมุติแล้ว พอพูดออกไปเป็นทฤษฎีแล้ว แต่คนจริงกับคนจริงเขารู้กัน ถ้าคนจริงกับคนจริงเขารู้กัน อันนั้นต่างหากถึงเป็นสติปัฏฐาน ๔ จริง

นี่ไง นี่พูดถึงว่า เราจะยกเมื่อวานไง เมื่อวานเรื่อง “นอกกาย” นอกกายนั้นมันส่งออก แต่ทําไมหลวงตาท่านสอนอย่างนั้นน่ะ

สอนอย่างนั้นก็บอกว่า โดยสามัญสํานึก คนที่ไม่เป็นสิ่งใดเลยเขาก็สอนให้มันเป็น คือท่านยื่นให้ทําน่ะ เหมือนกับหลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านเล่าให้ฟัง เวลาท่านจะทดสอบพระนะ ท่านตัดสบง ๕ ขัณฑ์ ให้เย็บคนละขัณฑ์

เย็บคนเดียวก็ได้ แต่ท่านไม่ให้ ท่านให้เย็บคนละขัณฑ์ เย็บคนละขัณฑ์นะ เย็บเสร็จแล้วมาต่อกัน หลวงตาบอกว่า พอหลวงปู่มั่นท่านยื่นให้ขัณฑ์หนึ่งนะ คือยื่นผ้าให้ชิ้นหนึ่ง ต้องไปเย็บกระดูก ล้มกระดูก แล้วค่อยมาเข้ากุสิเข้าเป็นสบง ท่านบอกว่าท่านตั้งสติล้านเปอร์เซ็นต์เลย เย็บสุดยอดเลย ทั้งชีวิตทุ่มเทให้หมดเลย พอเย็บออกมาแล้วเป็นสบง ท่านบอกว่าขัณฑ์ที่ท่านเย็บสุดยอด สวยที่สุด

หลวงปู่มั่นท่านจะดูสติของคน หลวงปู่มั่นท่านจะดูสติของลูกศิษย์ว่าลูกศิษย์มันมีสติมีปัญญาพอไหมที่มันจะรักษาตัวมันเอง ท่านสร้างคนขึ้นมา สร้างมาให้เป็นผู้นํา หลวงปู่มั่นท่านสร้างอย่างนั้น

หลวงตาท่านก็เป็นอย่างนั้น ท่านบอกว่า ใครคิดได้เอง ใครมีปัญญา แล้วมาเสนอโครงการ มาทํางาน ท่านชื่นชม แต่ถ้าให้เราสั่ง ให้เราคอยจี้คอยไชนะ นี่ใช้ไม่ได้ คือมันไม่ใช่ปัญญาเกิดจากเราไง เกิดจากครูบาอาจารย์จับยัด จับยัดแล้วขันมันยังแถเลย ท่านเทศน์อยู่อย่างนี้มันยังแถกันอยู่เลย ปัญญาที่ท่านจับยัดเข้าไปในหัวนะ มันยังสํารอกออก มันดิ้น มันไม่เอา

นี่มันแตกต่างกันไง ถึงบอกว่า เพราะว่าครูบาอาจารย์ท่านสอนมาเยอะ ท่านเห็นถึงวุฒิภาวะ ถึงความสนใจของคน ท่านถึงบอกว่ากายนอกก็ได้ ไอ้คําว่า “กายนอกก็ได้” คือพื้นๆ เบสิกทําให้ได้ก่อน มึงทํามา ถ้าทําได้แล้วมันถึงจะทําได้

เหมือนเราจะยกมรดกให้ใครสักคนหนึ่ง มึงมีความสามารถรักษามรดกกูได้หรือ มึงทํามาสิ มึงแสดงความสามารถเสียหน่อยหนึ่ง ถ้ามีความสามารถแล้วเดี๋ยวจะยกมรดกให้หมดเลย ถ้ามีความสามารถ เดี๋ยวยกให้

แต่มันไม่มีความสามารถเลย ไม่มีความสามารถจะรับรู้อะไรเลย กายนอกก็ได้ กายนอก กายใครก็ได้ ในวิสุทธิมรรคก็กายนอก ไปเที่ยวป่าช้าก็กายนอก ไปเที่ยวป่าช้า ไปทําไมล่ะ ก็ไปไม่ให้มันคิดมากไง อยู่คนเดียว โอ้โฮ! มันเก่งหมดเลย พอไปป่าช้า ขาสั่นเลย มันคิดไปไม่ได้แล้ว กายนอกมันมีประโยชน์ไง มันมีประโยชน์ของการควบคุมตัวเอง ควบคุมหัวใจไง

ฉะนั้น เรื่องกายนอกก็ถูก ถูกเพราะอะไร ถูกเพราะสังคมมันอ่อนแอ สังคมปฏิบัติมันเหลวไหล แม้แต่กายนอกมันยังไม่รู้จัก มันจะไปเอาโลกธรรม ๘ เอาเขาสรรเสริญ เอาเขายกย่อง มันจะไปเอานู่นน่ะ มันไม่เอาความจริงไง

นี่พูดถึงว่าทําไมหลวงตาท่านพูดอย่างนั้น

เพราะว่าพอคนไปคิดอย่างนั้นแล้วมันก็สวมรอยไง “ผ่านกายมาแล้ว พิจารณากายมาแล้ว” เพราะกายนอกใครก็รู้ได้ เด็กมันก็พูดได้

ดูเด็กๆ สิ เวลาครู “นักเรียน อย่าดูดบุหรี่นะ” เวลาครูดูด นักเรียนมันบอกว่าครูบอกไม่ให้ดูด มันยังดูด เด็กมันยังรู้ เด็กมันรู้หมด เดี๋ยวพอโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่มันก็ดูดบุหรี่

นี่ไง นี่พูดถึงว่ากายนอก เวลาท่านเห็นว่าสังคมมันอ่อนแอ ในวงการปฏิบัติมันเหลวไหล ท่านถึงเปิดกว้าง เปิดให้แบบว่าโน้มลงตํ่าสุด โน้มลงไปเพื่อจะดึงเขาขึ้นมา โน้มลงไปทอดสะพานน่ะ หย่อนลงไปเต็มที่ แล้วพยายามให้มันเกาะ แล้วจะดึงมันขึ้นมา

แต่เราบอกว่า พอพิจารณาอย่างนั้นแล้วเป็นพระโสดาบัน

เพราะที่เราพูดเพราะตรงนั้นไง พอคนพิจารณาหน่อย “โอ๋ย! ผ่านกายมาแล้วเป็นพระอรหันต์”...ไร้สาระ

นี่พูดถึงกายนอกไง มันยังไม่จบเมื่อวานนะ มันยังตามไปเมื่อวานนี้ต่อ จะมาเอาวันนี้ไง วันนี้ “นอกใจ” นอกใจคือนอกจากจิตที่มันสงบ นอกใจ นี่เวลาจิตส่งออก หลวงปู่ดูลย์ท่านบอกเลยว่าจิตส่งออก ผลของจิตส่งออก จิตส่งออกเป็นสมุทัย ความที่มันส่งออกเป็นสมุทัย

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจเราไม่ได้อีกเลย”

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา” แล้วมันส่งออก มันคิดออกไป ความคิดกับดําริมันต่างกันไหม

ทีนี้พอมันส่งออก พอส่งออกไปแล้วมันส่งออกไปคิดข้างนอก คิดข้างนอกไป นี่นอกใจ นอกใจ เราถึงพุทโธกัน ใช้ปัญญาอบรมสมาธิเข้ามาให้มันสงบเข้ามา จะให้มันอยู่ในใจไง เข้าไปอยู่ข้างใน

เวลาพระเขาสอนนะ เขาบอกถ้าอยู่ข้างในก็ในผิวหนังนี้ ในร่างกาย ดื่มนํ้าเข้าไป กลางหัวอกข้างใน ถ้านอกผิวหนังก็ข้างนอก

โอ้โฮ! ปวดหัวเลย วุฒิภาวะของอาจารย์สอนเป็นอย่างนี้ เราฟังแล้วงงเลยนะ บอกถ้าปัญญาข้างในคือความคิด คิดข้างใน ถ้าคิดเรื่องวัตถุนี่ข้างนอก ถ้าคิดเรื่องสมอง คิดเรื่องเป็นข้างใน

อ้าว! เออ! มันมีข้างนอกข้างในอย่างนี้เหมือนกัน

เวลาพูดปั๊บมันจะแสดงถึงกึ๋นเลยว่าคนนั้นมีกึ๋นหรือเปล่า จริงหรือไม่จริงไง นี่นอกใจ นอกใจคือมันส่งออก

แต่ถ้ามันในใจ ในใจคือกําหนดพุทโธ ทีนี้พอในใจกําหนดพุทโธ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงสอนให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ครูบาอาจารย์ของเราพยายามจะสอนให้ทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจก็เข้ามาสู่ในใจไง ทําความสงบของใจก็เข้ามาวัดวุฒิภาวะของหัวใจของเราไง เข้ามาวัดวุฒิภาวะหัวใจของเราว่าจิตใจของเราเข้มแข็งพอไหม จิตใจเราอ่อนแอไหม มันเหมือนกับกีฬา

กีฬา ดูสิ นักมวยมันมีรุ่นของมันใช่ไหม มันมีรุ่นของมัน มีนํ้าหนักของมัน เรานักกีฬารุ่นใด แข่งขันในประเภทใด นี่ก็เหมือนกัน พุทโธๆ เข้ามาให้จิตสงบเข้ามาเพื่อดูกําลังของเรา ดูความเป็นจริงของเราว่าเรามีกําลังจริงหรือเปล่า

แล้วส่วนใหญ่แล้วเราเป็นคนเชียร์มวย คือได้แต่เป็นคนดู เฮ้ย! มันเฮ้ย! แต่ไม่ขึ้นชก เพราะมันวัดใจไม่ได้ไง เราไม่ได้เป็นนักมวยสักที อ้าว! ไม่ได้เป็นนักมวยก็ได้ ก็เราไปดูเขา เราไม่เจ็บตัว

เอ็งไปดูเขา เอ็งก็ต้องเสียบัตร นักมวยเขาได้รางวัล เขาได้เงิน ใจของเอ็ง ถ้าเอ็งไม่ได้ขึ้นชก เอ็งไม่ได้ขึ้นชก เอ็งไม่ได้ลงไปแข่งขัน เอ็งจะไม่ได้อะไรเลย

ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล เราจะไปเป็นแค่คนดูมวยตลอดไปใช่ไหม เราจะเป็นชาวพุทธอย่างนี้ เราจะเป็นชาวพุทธ เราจะเริ่มระดับของทานอย่างนี้ตลอดไป หรือเราอยากจะมีมรรคมีผล

ถ้าเราอยากจะมีมรรคมีผล เราก็ต้องพยายามทําหัวใจของเราขึ้นเวทีให้ได้ ขึ้นเวทีกันนี่สมถะไง สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ถ้าใครมีฐานที่ตั้งแห่งการงาน นั้นคือการพันตูกันระหว่างกิเลสกับธรรม ชัยภูมิของการวิปัสสนา ชัยภูมิของการต่อสู้

ไอ้นี่กายนอก กายนอกมันก็ส่งไปนอก จิตนอกมันก็คิดของมันไป แล้วชัยภูมิมันอยู่ที่ไหน

อ้าว! ชัยภูมิก็อยู่ในป่าไง กรรมฐานก็นี่ชัยภูมิ

ไอ้นั่นมันชัยภูมิข้างนอกที่เราไปหาสัปปายะ ๔ ไปหาก็ไปหาใจนี้ ไปหาก็ไปหาความสงบของใจนี้เพื่อจะขึ้นสู่เวที เพื่อจะไปสู้กับมันให้กิเลสกับธรรมมันต่อสู้กันกลางหัวใจเรานี่ เราได้เห็นไง นี่เป็นสันทิฏฐิโกไง เวลาปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันเห็นอย่างนี้ไง มันเห็นอย่างนี้มันจะเข้าใจอย่างนี้ไง

แล้วมันจะบอกว่ากายนอก

โอ้โฮ! กายนอกเป็นโสดาบัน พอจิตสงบแล้วมันก็เห็นกายเหมือนกัน กายแรกก็เหมือนกับที่ว่าเราพูดเมื่อวาน สูทนั่นน่ะ อย่างไรๆ มันก็เจอ ถ้าเราจะจับตัวเราได้ เราใส่สูทอยู่ จับอย่างไรเราก็โดนสูทเราแน่นอน แล้วก็ต้องปลดสูทนั้นให้ได้ คือต้องถอดสูทนั้นให้ได้ ถอดสูทนั้นคือสังโยชน์ ๓ ถ้าถอดสูทได้ เห็นไหม

เวลาเราอ้างถึงจิตนี้เหมือนมะพร้าว มะพร้าวนะ ปอกเปลือกมะพร้าวนี่โสดาบัน ปอกกะลาคือสกิทาคามี ถ้าเนื้อมะพร้าวเอ็งขยํามันทิ้ง นั่นอนาคามี แล้วนํ้ามะพร้าวหรือใจมะพร้าว นั่นแหละอรหันต์

จิตเวลามันส้ม เปลือกส้ม เราเปรียบเทียบประจํา ส้ม เปลือกส้ม คนโง่ๆ มันซื้อส้มมา มันกินทั้งเปลือก แต่คนฉลาดเขาปอกเปลือกทิ้ง เขากินเนื้อ เขาไม่กินเปลือก แต่ส้มมันต้องมีเปลือก คนต้องมีความคิด สามัญสํานึกของคนต้องมี แต่ถ้าจะปอกเปลือกส้มก็เข้าสู่สมาธินี่ไง ถ้าเข้าสู่สมาธิจะเข้าสู่ในใจ ถ้าเปลือกส้มมันสวย มันรักเปลือกส้ม นั่นนอกใจ ถ้านอกใจมันก็เป็นข้างนอก

ฉะนั้น เขาบอกว่าเขาฟังเทศน์หลวงพ่อ ฟังเทศน์บางอย่างก็ไม่เข้าใจ บางอย่างก็เข้าใจ แต่ถ้าฟังไม่เข้าใจจะฟังหลายๆ ครั้ง แล้วก็พยายามจะปฏิบัติตามไปๆ พอปฏิบัติไปแล้ว ทุกครั้ง เห็นไหม ทุกครั้งที่ฟังแล้ว ฟังเทศน์ไม่เข้าใจ แล้วพอเข้าใจ ปฏิบัติตามแล้วก็รู้แจ้ง รู้แจ้งคือว่าเป็นอย่างนั้นทุกที เป็นจริงๆ ทุกที

คํานี้นะ มันเหมือนหลวงตาพูด ตอนเราอยู่บ้านตาด หลวงตาท่านเทศน์บนศาลา “หมู่คณะ...” ท่านชี้หน้าพระเลย “หมู่คณะ จําคําพูดของผมไว้นะ แล้วปฏิบัติไป แล้วถ้าปฏิบัติไปถึง ถ้าผมตายไปแล้วนะ ถ้าปฏิบัติไม่ถึง เราก็ยังไม่เข้าใจใช่ไหม แต่ถ้าวันไหนเราปฏิบัติถึงนะ ตายไปแล้วจะมากราบศพผมนะ”

ท่านพูดอย่างนี้นะ บนศาลา หลวงตา “ให้จําคําพูดของผมไว้นะ แล้วปฏิบัติไป ถ้ารู้วันไหนนะ ถ้าผมตายไปแล้วจะมากราบศพ”

ท่านคงจะคิดถึงตัวท่าน ตัวท่านที่ท่านไปกราบศพหลวงปู่มั่น ท่านเผาศพหลวงปู่มั่นไปแล้ว เวลาท่านปฏิบัติไปแล้วไปรู้แจ้งก็มากราบขอขมาศพของหลวงปู่มั่น เพราะอะไร เพราะเราปฏิบัติเอง เราก็มีมุมมองของเรา

ไอ้นี่เราไม่โทษใครนะ เราไม่โทษใครหรอก เพราะทุกคนมีจริตนิสัย ทุกคนมีมุมมองของตัวเอง เราถึงว่าใครจะมาพูดกับเรานะ ใครจะมาคุยกับเรา “หลวงพ่อต้องอย่างนั้นๆ”

เราบอกว่า มันเป็นสิทธิ์ของเรา คือมุมมองของเรามันเป็นสิทธิ์ของเรา แล้วที่เอ็งพูด เอ็งมีความเห็นก็เป็นสิทธิ์ของเอ็ง เป็นสิทธิ์ของพวกโยมนะ โยมจะคิดอย่างไร โยมมีความเห็นอย่างไร เราเคารพในสิทธิ์ของโยม ถ้าเรามีความรู้สึกนึกคิดอย่างไรมันก็เป็นสิทธิ์ของเรา

ความคิดความเห็นมันจะไม่เหมือนกัน แล้ววุฒิภาวะของจิตมันสูงมันตํ่า มันยิ่งอีกเรื่องหนึ่งเลย ฉะนั้น วุฒิภาวะที่มันไม่มีเลย แล้วมันพยายามจะมาพูด พยายามจะมาคํ้าคอ พยายามจะมากดให้เราเห็นด้วย เออด้วย มันเป็นไปไม่ได้ แต่เราพยายามจะบอกให้เขาเข้าใจ มันก็เป็นไปไม่ได้ นกกับปลาคุยกันไม่รู้เรื่องหรอก ถ้าคุยกันไม่รู้เรื่องแล้วมันก็สงวนสิทธิ์ของเราไว้ เป็นสิทธิ์ของเรา

บางคนมาแล้วมันไม่อย่างนั้นน่ะ มาถึงก็จะมาข่มเขาโคกินหญ้า จะข่มให้เรามีความเห็นอย่างนั้นน่ะ “หลวงพ่อต้องอย่างนั้นๆ”

มันเป็นสิทธิ์เว้ย มันเป็นสิทธิ์ เราไม่พูด เราไม่พูด แล้วแต่เขา มันเป็นสิทธิ์ มันเป็นสิทธิของเรา ทําไม เอ็งจะเชื่อไม่เชื่อก็เรื่องของเอ็ง ข้าก็ไม่ล่วงก้าวสิทธิ์เอ็งเหมือนกัน แต่ข้าพูดอยู่นี่ทุกวันเลย กูตํามึงทุกวัน กูทิ่มตํามึงทุกวัน แต่กูไม่ให้มึงก้าวล่วงสิทธิ์กูแล้วกัน แต่ถ้าวันไหนมึงรู้แล้วนะ เออ! มึงจะมากราบศพ

นี่พูดถึงถ้ารู้จริง ครูบาอาจารย์ที่รู้จริงท่านเป็นความจริง ถ้าครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงนะ พูดอะไรก็เป็นจริงหมด อย่างที่หลวงตาท่านพูดเรื่องกายนอกๆ เราก็ว่ามันก็จริง แต่จริงในทางที่ว่าท่านหย่อนลงไป ท่านทอดสะพานลงไปนู่น ลงไปนรก ในบาดาลเลย จะให้ดึงพวกมึงขึ้นมาน่ะ พวกมึงยังไม่รู้เรื่องเลย

ความเห็นของเรา นี่นอกกาย คําว่า “นอกใจ” ถ้านอกใจ เขาบอกเลย เวลาฟังหลวงพ่อแล้วไม่รู้เรื่อง แต่พิจารณาซํ้าๆ พอปฏิบัติแล้วมันก็เป็นอย่างนั้นจริงๆ

มันเป็นอย่างนั้นจริงๆ มันก็จะเป็นนอกกาย นอกกายเพราะจริงๆ ถ้าความจริง ถ้าความจริงของเรา เพราะจิตเรายังไม่สงบ ถ้าเราพิจารณาขนาดไหนเขาเรียกว่าตรึกในธรรม ตรึกในธรรม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พุทธพจน์เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรามาตรึก ตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ใช่ของเรา แต่เราเอามาตรึกไง เราเอามาตรึก เราเอามาเป็นโจทย์ไง ถ้าเราตรึกจบแล้วเราปล่อยวาง นี่สมถะ

เพราะเราตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรายังไม่เห็นจิตเห็นอาการของจิต คือเรายังไม่เห็นตัวตนของเรา เรายังไม่เห็นเปลือกส้มของเราที่มันพอกพูนใจของเรา ถ้าเราไม่ได้เห็นของเราคือเราไม่เห็นกิเลส ถ้าเห็นปั๊บ มันจะสะเทือนหัวใจ สะเทือนหัวใจก็นั่นคือกิเลส

อ้าว! เห็นกิเลส เห็นอย่างไร ก็บอกกิเลสก็ ก-ไก่ สระอิไง สระเอ ล-ลิง ส-เสือไง กิเลสไง เราก็ไปเขียนกันในจิตรกรรมฝาผนังนะ เขียนยักษ์ตัวใหญ่ๆ ไง อวิชชามันเป็นอย่างนี้ ยักษ์เขี้ยวยาวเลย อวิชชานี่...ไม่ใช่

หลวงตาบอกว่า อวิชชามันสวยยิ่งกว่านางสาวจักรวาล จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส มันผ่องใส มันใสมันสว่างอยู่กลางหัวใจ มันถึงหลอกสัตว์โลกได้ไง

ถ้าเป็นยักษ์ เราไปเจอมัน เราก็วิ่งหนีสิ เราไปเจอยักษ์ เราก็รู้ว่านี่ยักษ์ ยักษ์เป็นศัตรูกับคน ถ้าเราไปเจอ เราก็เข้าใจ โอ๋ย! นี่อวิชชา มันก็เจอน่ะสิ

มันไม่เจอหรอก อวิชชามันผ่องใส แต่เวลามันเป็นบุคลาธิษฐาน เพราะอวิชชามันให้โทษ มันทําให้คนเวียนว่ายตายเกิด มันทําให้คนมีความทุกข์ มันเลยเป็นบุคลาธิษฐานเขียนออกมาให้เห็นว่ามันเป็นยักษ์เป็นมาร

เขียนว่ามันเป็นยักษ์เป็นมาร แต่ตัวจริงๆ ของมัน อู้ฮู! หลวงตาบอกว่ามันสวยกว่านางสาวจักรวาล นางสาวจักรวาลยังผ่องใสสวยสู้อวิชชาไม่ได้ มันประภัสสร ไม่มีใครรู้จักมันหรอก คนเห็นเท่านั้นถึงจะรู้ คนไม่เคยรู้เคยเห็นน่ะขี้โม้

หลวงพ่อก็โม้ด้วยคนหนึ่ง กําลังโม้สนุกเลย กําลังจะโม้กันอยู่นี่

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันไม่เคยรู้เคยเห็นมันเป็นไปไม่ได้ นี่นอกจิต แต่ถ้าในจิตเข้ามามันจะเข้ามาสู่จิต นี้ถ้าเข้ามาสู่จิต

ทีนี้บอกว่า อ้าว! ก็ฟังหลวงพ่อแล้ว ปฏิบัติไปแล้วมันก็จริงทุกครั้งเลย

จริงก็สมถะไง นี่นอกจิต นอกใจๆ นอกใจคือมันนอกจากใจของเราไง แต่เป็นโจทย์ของครูบาอาจารย์ไง อย่างที่เราตรึกในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เขาทํากันอยู่นี่ อภิธรรมที่ทํากันอยู่นี่ ตรึกธรรมะพระพุทธเจ้าทั้งนั้นน่ะ แล้วมันบอกว่าเป็นของมัน เคลม พยายามจะให้ได้ ไม่มีได้สักคนหนึ่ง ไม่มีใครได้เลย เพราะมันไม่ปัจจัตตัง มันไม่รู้จําเพาะตน ไม่เป็นเวทีของคนคนนั้น

ถ้ามันเป็น เห็นไหม กรรมฐานเรานี่เป็น

เขาบอกว่า “พุทโธๆ เป็นสมถะๆ มันไม่มีปัญญา”

คนที่มีปัญญาเขาเอาตัวรอดได้แล้ว แล้วเขาสอนจริง สอนจริงคือทําให้ได้ผลตามความเป็นจริง ไม่ใช่ไปเดินตามอย่างนั้น ไอ้นั่นเป็นสัญญา นี่ทําเหมือนพระพุทธเจ้าเลย พระพุทธเจ้าทําอย่างไร ศึกษาตามพระพุทธเจ้าเลย ก็มีพระบวชใหม่เขาจะถือธุดงควัตร เขาถือผ้า ๓ ผืน เขาก็เอาผ้า ๓ ผืนนะ ถือผ้า ๓ ผืนทั้งชีวิตเลย จะไม่ยอมเปลี่ยน ผ้ามันจะอยู่ได้อีกกี่ปี มันอยู่ได้ไหม

แต่ในธุดงควัตรถือผ้า ๓ ผืน เวลาผ้ามันเก่า ผ้ามันชํารุดทรุดโทรม เวลากฐิน เวลาพระถือธุดงค์เขาก็เก็บเอาเศษผ้า เอาผ้าที่เขาทิ้ง ผ้าห่อศพ เอามาซัก ซักเสร็จแล้วเขาก็เอามาเย็บมาย้อม เย็บย้อมเสร็จแล้วเขาก็ปัจจุทฯ (ปัจจุทธรณ์) คือว่าถือปัจจุทฯ จากจีวรตัวนี้ให้ไปสู่จีวรตัวใหม่ แล้วอธิษฐานจีวรตัวใหม่ให้เป็นผ้า ๓ ผืนต่อไป เขาไม่ใช่ว่าใช้ผ้า ๓ ผืนตลอดชีวิต

คนเรามันเข้าใจว่าใช้ผ้า ๓ ผืนตลอดชีวิตนะ พระใหม่ๆ อย่างนั้นหลายองค์ เราเจออยู่ ปะชุนอยู่อย่างนั้นน่ะ หนาตึ้บเลย

แล้วบอกทําไมไม่เปลี่ยนล่ะ

ก็ใช้ผ้า ๓ ผืนไง ตั้งแต่บวชมาจะอยู่กับมันตลอดชีวิตไง ก็ทําเหมือนไง ก็ตีความธรรมะพระพุทธเจ้าไง

แต่ครูบาอาจารย์เรามา ท่านเป็น ถ้าคนเป็นทําอะไรมันถูกหมด ถ้าคนไม่เป็นทําอะไรผิดหมด แล้วหลวงตา ครูบาอาจารย์เราของจริง ของจริง แต่ท่านหย่อนลงมา ท่านทอดสะพานลงไป

หลวงตาท่านพูดถึง ท่านให้ถามสามเณรที่บอกว่าหลวงปู่มั่นท่านเทศน์ไง ท่านเทศน์เลยบอกว่า ร่างกายนี้มันเป็นของสกปรก ถ้าไม่เชื่อให้เอานิ้วล้วงเข้าไปในทวารหนักสิ แล้วเอามาดม มันจะสกปรกไหม

หลวงตาท่านฟัง คํานี้ฝังใจท่านมาก ท่านบอกว่า เราพิสูจน์ได้ด้วยวิปัสสนาไม่ได้ หลวงปู่มั่นว่าให้พิสูจน์กันด้วยวิทยาศาสตร์เลย ให้เอานิ้วแหย่เข้าไปในทวารหนัก แล้วดมซิว่ามันสะอาดไหม

นี่ไง ท่านทอดลงขนาดนั้น หลวงตาท่านพูดเรื่องนี้ทีไรท่านบอกว่าหลวงปู่มั่นท่านทอดลงไป คือว่าท่านผ่อนลงไปจนเอาเรื่องร่างกาย เอาเรื่องวิทยาศาสตร์ เอาเรื่องปัจจุบันมาทําให้เราดูเลย ไอ้อย่างนี้ถ้ามันรู้มันก็รู้แค่สลดสังเวชไง แต่ถ้ามันเป็นวิปัสสนา เป็นอย่างนี้ไม่ได้

เป็นวิปัสสนา จิตมันจะสงบเข้ามา แล้วจิตมันต้องเห็นอาการของจิตคือเห็นสติปัฏฐาน ๔ ถ้าจิตมันจริง เห็นจริง เห็นจริงก็เห็นกิเลสไง มันต้องเห็นกิเลส มันถึงได้แยกแยะกิเลสแล้วชําระล้างกิเลส มันถึงจะเป็นการวิปัสสนา วิปัสสนาคือการรู้แจ้ง รู้แจ้งในอะไรล่ะ รู้แจ้งในสมุทัย รู้แจ้งในสิ่งที่มันปิดบังอยู่ นี่ถ้ารู้แจ้ง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเวลาเขาปฏิบัติไปแล้วมันก็เป็นจริงแบบหลวงพ่อทุกทีเลย แล้วหลวงพ่อทําไมบอกว่ามันไม่เป็นจริงล่ะ

เห็นไหม ยังนอกใจอยู่นี่ไง

ถ้ามาถามโดยส่วนตัวบอกอย่างนี้ถูกไหม เราบอกถูก ถูกคืออะไร ถูกคือเอ็งทําถูกโดยพื้นฐานไง คําว่า “ถูก” คือทําถูกตรงนี้ แต่ถูกนี้ไม่ใช่เอ็งมีมรรคมีผลนะเว้ย ถ้ามีมรรคมีผล เอ็งต้องทําความสงบอย่างนี้บ่อยๆ พิจารณาแล้วมันบ่อยๆ ถ้าบ่อยๆ คือว่าจิตมันสงบ ถ้าจิตสงบ จิตมันตั้งมั่น ถ้าจิตมันไปเห็นกาย เห็นสติปัฏฐาน ๔ นี่จิตจริงๆ จิตคือไม่มีสมุทัย จิตเป็นสัมมาสมาธิ แล้วจิตเป็นวิปัสสนา นั้นน่ะมันถึงของจริง จิตจริง โสดาบันถึงจะจริง

ถ้าจิตยังไม่จริง จิตมันยังมีสมุทัยอยู่ มันก็เป็นนอกใจ นอกใจคืออารมณ์ เราพยายามจะพิจารณา พยายามจะใช้ปัญญาขึ้นมาให้มันวางอารมณ์ อารมณ์น่ะ วางอารมณ์แล้วเหลืออะไร วางอารมณ์แล้วเหลืออะไร ที่มันทุกข์อยู่นี่มันทุกข์อารมณ์เราหรือเปล่า ที่มันทุกข์อยู่นี่มันความคิดไหม อารมณ์เราหรือเปล่า แล้วถ้ามันวางอารมณ์มันคืออะไร นั่นน่ะทําไป เดี๋ยวจะรู้ ครูบาอาจารย์ท่านทําอย่างนี้ไง

“เมื่ออาทิตย์ก่อนนี้มีความรู้สึกว่าร่างกาย จิตใจ กับงานมันแยกออกจากกัน”

มันแยกออกจากกัน มันวางชั่วคราว การวางมันวางได้หลากหลาย การวางโดยชั่วคราวมันแยกออกไป แล้วมันมีความสุขมาก เขาว่ามันมีความสุขมากนะ มีความสุขมาก เขาพิจารณาว่ามันเป็นความปวด เวลาความปวดพิจารณาไปแล้วมันจะหายของมันไป ทีแรกมันปวดมาก พิจารณามันปวด

ความปวดอันหนึ่ง ความกลัวอันหนึ่ง บางคนกลัว กลัวมากๆ กลัวไปหมด วิตกวิจารณ์ไปหมด เวลาความปวด คนอยู่ที่จริตนิสัย ความปวด เวลามันปวด มันเกิดขึ้น ทีนี้เวลามันปวด มันเกิดขึ้น มันอยู่ที่นิสัย นิสัยถ้ามันปวดเกิดขึ้นนะ เราเดินจงกรมก็ได้ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิก็ได้

เพราะการพิจารณา ครูบาอาจารย์ที่พิจารณากาย ก็ท่านจะสอนลูกศิษย์ให้พิจารณากาย แต่เวลาหลวงตาท่านผ่านขั้นต้นมาด้วยเวทนา ท่านพยายามจะสอนให้พิจารณาเวทนาก็ได้ แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ท่านผ่านมาทางจิต จิตคือธรรมารมณ์ คือความคิด มันผ่านได้ทุกอย่าง แต่ผ่านไปแล้วนะ มันไปละ ถ้ามันละได้มันก็ละสักกายทิฏฐิเหมือนกัน

เวลาผ่านเวทนา เวทนาก็เกิดจากกาย เวทนาเพราะจิตมันยึดมันถึงมีเวทนา เวลาพิจารณากายๆ เพราะจิตมันข้องเกี่ยวมันข้องแวะ มันหวงแหน มันถึงมีสังโยชน์ผูกกับกาย พิจารณากายๆ เวลามันปล่อย มันปล่อยที่จิต มันไม่ได้ปล่อยที่กายหรอก ถ้ามันปล่อยที่กาย เวลาคนตายเอาร่างกายไปเผามันก็จบ

อ้าว! อยากเป็นพระอรหันต์ไหม อยากเป็นพระอรหันต์ สุมไฟเลย แล้วขึ้นไปนอนบนนั้น เดี๋ยวได้เป็นพระอรหันต์ มันเป็นไหมล่ะ มันไม่เป็นหรอก มันแสบร้อนน่ะสิ เพราะมันไม่ใช่เป็นในหัวใจ เห็นไหม นี่มันนอกใจไง ถ้ามันในใจ ในใจมันต้องทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบแล้วมันจะเป็นของมัน

ฉะนั้น เวลาที่ว่ามันแยก มันปล่อยอารมณ์ได้ รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร ถ้ามันรู้เท่ามันก็สงบ แต่ถ้ามันพิจารณาบ่อยๆ เข้า มันขาด มันขาดมันก็ปล่อย นี่กัลยาณปุถุชน

ปุถุชน กัลยาณปุถุชน ถ้าเป็นกัลยาณปุถุชนคือรักษาจิตได้ บางคนไม่รู้มันก็อยู่อย่างนั้นน่ะ แต่ถ้าใครยกขึ้นสู่วิปัสสนา คือยกขึ้นเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม นั่นน่ะโสดาปัตติมรรค บุคคล ๔ คู่ มันจะเดินขึ้นไปเลย ถ้ามันเดินขึ้นไป มันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป คนภาวนาเป็นมันชัดเจนมาก มันชัดเจนมาก แล้วทําได้ง่ายทําได้ยากนั่นอีกเรื่องหนึ่ง

เวลามันพิจารณาของมันไป ถ้าเป็นเรื่องของจิต เป็นเรื่องของความคิด นอกใจหมดแหละ มันนอกใจ พุทโธ ปัญญาอบรมสมาธิ มันปล่อยเข้ามา มันจะเป็นใน แต่ยังไม่ในไง

ถ้าเป็นในใจ สัมมาสมาธิ ในใจ ถ้าในใจ ใจมันเห็น จิตเห็นอาการของจิต หลวงปู่ดูลย์ท่านเน้น หลวงตาท่านก็เน้น ครูบาอาจารย์ท่านก็เน้น ถ้าจิตเห็นอาการของจิตนั้นคือการยกขึ้นสู่วิปัสสนา

แต่เวลาใช้ความคิด หลวงตาท่านใช้คําว่า “วิปัสสนาอ่อนๆ ปัญญาอ่อนๆ” ท่านลงไปขนาดนั้นนะ เวลาหลวงตาท่านเทศน์คําไหนนะ เราจะฝังใจมาก ท่านบอกว่า ถ้าการฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้ามีสมาธิเขาเรียกว่าวิปัสสนาอ่อนๆ

หลวงตาใช้คํานี้ “วิปัสสนาอ่อนๆ ปัญญาอ่อนๆ” มันต้องมีฝึกหัดอ่อนๆ มันถึงจะเข้มแข็งขึ้นมาไง

ไอ้นี่พอมันจะอ่อนๆ มันทําให้เสียหายหมดเลย อ่อนๆ เพราะอ่อนๆ ใช่ไหม มันอ่อนๆ มันก็ฝึกหัดทีเดียว แล้วบอกมันเป็นแล้ว จบเลย นี่วิปัสสนาอ่อนๆ ใช้ปัญญาอ่อนๆ

แล้วเวลาคนไปติด ที่ว่าหลวงตาติดสมาธิๆ มันเป็นที่ว่าท่านพูดเพื่ออ่อนน้อมถ่อมตนไง ความจริงท่านผ่านสกิทาคามีมาแล้วมันจะติดสมาธิได้อย่างไร แต่ท่านหลง

ท่านพูดจริงๆ นะ สาธุ ไม่ใช่ขายหลวงตา ท่านหลงว่าเป็นนิพพาน แต่เวลาท่านพูด ท่านมาบังไว้ว่าท่านติดสมาธิ จริงๆ ท่านหลงว่าท่านได้นิพพานแล้ว ๕ ปี

แล้วเวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกว่า จิตเป็นอย่างไรล่ะ

ก็ว่าเป็นนิพพานๆ ไง ท่านหลงว่านิพพานนะ ไม่ใช่ติดสมาธิ ทีนี้ท่านไม่ใช้คําว่า “หลง” ท่านใช้คําว่า “ติดสมาธิ” แล้วพวกเราก็คิดว่าติดสมาธิๆ ก็ต้องติดสมาธิตั้งแต่ปุถุชนนี่ไง แต่ความจริงท่านพิจารณาผ่านขึ้นไปแล้ว ก็มันเรื่องของวิบากกรรม

เพราะไปถามหลวงปู่มั่นไง ก็อยากจะเป็นอย่างนั้นอีก

“ก็มันเป็นหนเดียวเท่านั้นแหละ มันจะมีสองที่ไหน หนเดียว หนเดียวเป็นแล้ว เป็นแล้วก็จบแล้ว” คําตอบหลวงปู่มั่นตอบมาเพื่อเป็นประโยชน์ แต่เวลาคนไปคิด คนไปจับ มันจับแล้วมันตีความผิด

ฉะนั้น ที่ว่าติดสมาธิ ๕ ปี ท่านติดว่าท่านสําเร็จแล้ว แต่ไม่ได้ติดสมาธิ แต่เวลาออกแล้วมันเป็นไป นี่พูดถึงในใจ ถ้าในใจมันก็ตั้งแต่โสดาบันขึ้นมา มันเป็นในใจแล้ว ถ้านอกใจ นอกใจมันเป็นปุถุชนเลย นอกใจ

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่า ที่เวลาเขาพิจารณาของเขามันปวดมาก เวลามันปวดมากก็ทนนั่งต่อไป ถึงที่สุดแล้วความปวดมันหายหมดเลย พอความปวดมันหายไป มันมีความสุขมาก มันมีความรู้อยู่กลางหัวอก มันมีความมหัศจรรย์

มหัศจรรย์ เวลาจิตของเราตอนนี้มหัศจรรย์ เวลามันละเอียดขึ้นไปๆ มันยิ่งมหัศจรรย์กว่านี้ มหัศจรรย์กว่านี้เยอะมาก เพราะมันมหัศจรรย์กว่านี้ไง เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการ เห็นไหม สติ สติมันได้ถึงแค่สกิทาคามี พอจะยกขึ้นสู่อนาคามีมันจะเป็นมหาสติ แล้วพอขึ้นไปสู่อรหัตตมรรคมันจะเป็นสติอัตโนมัติเลย

สติ มหาสติ แล้วปัญญาที่เราเกิดขึ้น แค่นี้เราก็มหัศจรรย์พอแล้ว มันเป็นปัญญา โอ๋ย! มันมหัศจรรย์ มันว่าง

แล้วถ้าเกิดมหาปัญญาขึ้นมามันเป็นอย่างไรล่ะ

มหาปัญญา ปัญญาที่มันลึกซึ้งกว่านี้ ที่มันทัน ที่มันเร็วกว่านี้ ที่มันยอดเยี่ยมกว่านี้ แล้วถ้าเกิดปัญญาญาณข้างบนที่มันไปเห็นอวิชชา ที่ว่าอวิชชามันยิ่งกว่านางสาวจักรวาล มันจะไปจับได้ มันจะเป็นอย่างไร ครูบาอาจารย์ที่ท่านผ่านมา ท่านผ่านมาอย่างนี้ ท่านผ่านไปแล้ว ถึงว่ามันสู่ในจิตไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเวลาเขาบอกว่าเขาพิจารณาผ่านปวดมาแล้ว พิจารณาซํ้าไปแล้ว เห็นมันแยกออกเป็น ๓ ตัว สิ่งที่ว่ามีตัวปรุง ตัวจิต ตัวปวด เวลามันพิจารณาจนหายไปแล้วมันไม่วิตกวิจาร ในขณะนั้นมีปีติ มีความสุขมาก แต่รู้สึกว่ามันไม่ถึงที่สุด

แต่รู้สึกว่ามันไม่ถึงที่สุด เห็นไหม นี่คือการปล่อยวาง การปล่อยวางมันไม่สํารอก ไม่ได้คายออกไป มันมีความสงสัย มันไม่เห็นกิเลสไง ถ้ามันเห็นกิเลสนะ มันจะไม่มีความสงสัย เห็นกิเลส สํารอกกิเลส อื้อหืม! ปัญญาที่มันไปต่อสู้กับกิเลสมันชัดเจนกว่านี้อีก

ไอ้ที่ว่า มันปล่อย มันว่างหมด นี่สมถะ สมถะคือปัญญาอบรมสมาธิ ไอ้ที่เขาใช้ปัญญาๆ กัน ที่เขาตรึกธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อภิธรรม ถ้าเขามีสติพร้อมนะ นั่นน่ะถ้าเขามีสตินะ มันจะเป็นสัมมาสมาธิ

แต่เพราะขาดสติเขาถึงว่า “ว่างๆ เกิดญาณ ญาณ ๑๖ ญาณที่ ๗ ญาณที่ ๘ โคตรภูมิ เกิดภูญาณ”...มันนึกเอาทั้งนั้นน่ะ มันไปท่องมาจากหนังสือ แล้วมันก็ทําอารมณ์มันน่ะ “โคตรภูญาณ ตอนนี้เกิดญาณ”

เอายูเอฟโอมา มันจะมียาน เราจะได้ขึ้นยานกัน

นี่ญาณของเขา มันจินตนาการ นี่มันนอกใจ ถ้านอกใจเป็นแบบนั้น เพราะนอกใจมันคิดได้หมด เห็นไหม อย่างพวกเรา เราประชุมกัน เราจะทําธุรกิจกัน ทุกคนเสนอโครงการมา โอ้โฮ! โครงการคนนี้ก็รวยๆๆ ทุกโครงการรวยหมดเลย แต่ยังไม่ได้ทํา ไม่รู้ว่าโครงการไหนจะรวย

อ้าว! นี่ก็เหมือนกัน ก็จินตนาการไง “นี่ปัญญามันเกิดไง ธรรมะพระพุทธเจ้าไง อันนั้นก็พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ อันนี้ก็พระพุทธเจ้าสอนอย่างนั้น พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ พระพุทธเจ้าบอกกูอย่างนี้นะเว้ย เมื่อคืนฝันเห็นพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้ามาสอนในสมาธิอย่างนี้เลย”...นี่นอกใจ

นี่ก็เหมือนกัน เราประชุมกันเลย เสนอโครงการมาคนละโครงการ แล้วดูซิโครงการใครจะสําเร็จ ทุกคนจะบอกโครงการของตัวเองดี ยังไม่ได้ทํา ยังไม่รู้ว่าสําเร็จหรือไม่สําเร็จ

พุทธพจน์ พุทธพจน์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเอามาจินตนาการ ผิดไหม ไม่ผิดหรอก แต่ต้องรู้ว่ามันนอกใจ มันเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นสิ่งที่ว่าสังคมมันเป็นสาธารณะ ทุกคนก็มีสิทธิใช้ มันเป็นสาธารณะ มันเป็นสาธารณะ มันไม่ใช่เป็นของเรา

แต่ถ้าจิตมันสงบเข้ามา นี่ในใจของเรา ในใจ เห็นไหม เพราะว่าเลือดเนื้อเชื้อไข เลือดเนื้อเชื้อไขของเรา ดีเอ็นเอของเรา จิตใจของเรา ภวาสวะของเรา กิเลสของเรา แล้วถ้าพิจารณาแล้วมันจะเกิดธรรมะของเรา

ถ้าเกิดธรรมะของเรานะ เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะสําเร็จแล้วจะไปลาพระพุทธเจ้านิพพาน นี่ไง “เธอจงเห็นสมควรแก่เวลาของเธอเถิด” เพราะธรรมะของพระสารีบุตร พระสารีบุตรนิพพานก็นิพพานของพระสารีบุตรไปไง พระโมคคัลลานะนิพพานก็นิพพานของพระโมคคัลลานะไปไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอานนท์ครํ่าครวญ “อานนท์ เราบอกเธอแล้วไม่ใช่หรือ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายต้องดับเป็นธรรมดา แม้แต่ตถาคตก็ต้องนิพพานไป”

แล้วอยากให้พระพุทธเจ้าสอนอยู่ เพราะยังเป็นพระโสดาบันอยากให้พระพุทธเจ้าสอนอยู่

“อานนท์ เราบอกเธอแล้วไม่ใช่หรือ ธรรมและวินัยที่เราสอนไว้แล้วมันจะเป็นศาสดาของเธอ เราจะสอนอะไรได้อีก เราก็สอนได้เต็มที่แล้ว ถ้าเธอปฏิบัติก็จะเป็นของเธอ”

นี่ของเธอ แต่พระพุทธเจ้านิพพาน เอาของพระพุทธเจ้าไป ธรรมะในใจของพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าเอานิพพานของพระพุทธเจ้าไป แล้วพระพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้ ทําไมพระพุทธเจ้าไม่เอาไปด้วยล่ะ พระพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้มันไม่สูญสิ้นไปล่ะ ทําไมเราปฏิบัติทําไมเรายังได้อยู่ล่ะ

นี่มันเป็นสาธารณะไง มันนอกใจไง มันนอกหัวใจมันถึงกองไว้นี่ไง เป็นสาธารณะไง แต่ถ้าเป็นจริง มันเป็นจริงของเรา ถ้าเป็นจริงมันเป็นแบบนี้ นี่พูดถึงถ้าในใจ

ในใจ พิจารณาไปทั้งหมด อารมณ์ส่งออกนอกหมด ทวนกระแสกลับ ภาวนามยปัญญามันจะเป็นภายใน เป็นภายใน เห็นไหม

ทีนี้เขาบอกว่า “หลังจากออกจากภาวนาแล้วมีความอิ่มอย่างบอกไม่ถูก แต่ก็มีข้อสงสัยอยู่ว่าความรู้สึกนั้นมันไม่ถึงที่สุด ควรแก้อย่างไร”

ความรู้สึกนั้นไม่ถึงที่สุด พูดจนจะจบอยู่แล้ว คนถามบอกหลวงพ่อไม่ได้ตอบปัญหาผมเลย หลวงพ่อใส่อารมณ์อยู่คนเดียว ผมถามปัญหาไป ผมยังไม่รู้ว่าหลวงพ่อจะตอบผมหรือเปล่า

ไม่ได้ใส่อารมณ์ แจกแจงให้เห็นไงว่าถ้านอกกายมันเป็นแบบนี้ แล้วปฏิบัติ เวลามันใช้ปัญญาไปแล้ว ในใจ นอกใจ นั่นนอกกายเป็นแบบนี้ นอกใจมันเป็นแบบนี้ ถ้าในใจ มันจะไปสํารอกไอ้สิ่งที่ว่าไม่ถึงที่สุดๆ ไอ้ความสงสัย ถ้ามันเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิ จิตมันตั้งมั่น จิตมันจริง มันเห็นกายจริงๆ มันวิปัสสนาจริงๆ มันสํารอกมันคาย ไอ้ที่ว่าไม่ถึงที่สุดน่ะไม่มีหรอก

ไม่ถึงที่สุด เวลามันปล่อย มันปล่อยอย่างนี้ แต่เวลามันขาด ถ้ามันยังไม่ถึงที่สุด มันจะขาดได้อย่างไร ไม่ถึงที่สุดก็เหมือนพระพุทธเจ้าที่อาฬารดาบสยกย่อง ที่เหมือนกับหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาไปแล้วมันไปไม่ได้ ไม่ถึงที่สุด

แต่เวลาท่านลาพระโพธิสัตว์ของท่าน จิตของท่านจริงแล้ว แล้วเวลาท่านวิปัสสนาไป พอวิปัสสนา “เออ! มันต้องเป็นอย่างนี้สิ” เพราะมันสุดสิ้น มันจุดจบ มันจบเลย มันไม่มีคา ไม่มีมาค้างคากลางใจ

แต่ของเราถ้ามันข้างนอก เราทําอยู่ข้างนอก แต่ข้างในมันคา เห็นไหม เราไปกวาดบ้านคนอื่นหมดเลย แต่บ้านตัวเองไม่ได้ดู

บ้านพวกมึง กูดูแลให้หมดเลย กูเก่งนะ กูเช็ดให้หมดทุกบ้านเลย บ้านใครมาก็ให้รางวัล โอ๋ย! บ้านสะอาด ให้รางวัล แต่บ้านกู กูไม่เคยดูเลย ปล่อยให้มันเหม็นเน่าอยู่นั่นน่ะ แต่บ้านคนอื่น กูเช็ดให้หมดเลย กูอยากได้หน้า กูอยากให้คนเขาชมว่ากูดี กูรักษาบ้านพวกมึงให้หมดเลย ค่าส่วนกลางต้องจ่ายนะเว้ย กูรักษาบ้านให้พวกเอ็งหมดเลย แต่บ้านกู กูไม่ได้ดูเลย

แต่ถ้าวันไหนกูไปดูบ้านกูจบนะ ความสงสัยในบ้านกูไม่มี นี่ในจิต

นี่นอกจิตไง ทีนี้คําว่า “นอกจิต” ทีนี้จะทําอย่างไรล่ะ

พุทโธ พุทโธหรือปัญญาอบรมสมาธิให้มันสงบเข้ามา พอสงบเข้ามาแล้วเราจับสิ่งใดได้เราก็พิจารณา สําคัญที่สุดคือจิตสงบ สําคัญที่สุดคือจิตจริง คือผู้ที่ออกวิปัสสนามันต้องมีกําลัง ต้องมีความจริงของมัน แล้วเราออกไปวิปัสสนา เราจับต้องตามนั้น

แล้ววิปัสสนา พอวิปัสสนามันก็แบ่งออกไปแล้ว สุกขวิปัสสโก เตวิชโช มันอยู่ที่ประเภท อยู่ที่จริตนิสัย ถ้าเราวิปัสสนาจริง ทําจริง เวลาจริตนิสัยเป็นอย่างไรมันจะเป็นพระอรหันต์ประเภทนั้นๆ แต่จริงๆ แล้วมันก็มาจากอริยสัจเหมือนกันหมดแหละ มันอยู่ที่จริตนิสัยไง อย่างเช่นถ้าคนทางภาคใต้ นํ้าบูดูก็อร่อย คนภาคกลาง อะไรอร่อยไม่รู้ แต่คนอีสานต้องส้มตําอร่อย คนทางเหนือ แคปหมูอร่อย จริตของเขา ถ้าเขาได้กินแคปหมูนะ เขาชอบเลย

คนภาคกลางกินอะไร คนภาคกลางกินทุกอย่าง คนใต้นะ ถ้าเขากินนํ้าบูดูของเขา วันไหนถ้าเจออาหารใต้นะ โอ้โฮ! วันนี้ปลื้ม อีสานมานี่ ส้มตํามาได้เลย จริตนิสัยของคนไง แต่เวลากินแล้วอิ่มเหมือนกัน อริยสัจอันเดียวกัน แต่ประเภทแยกออกไปจากจริตนิสัย จากอํานาจวาสนา จากพื้นเพไง

พื้นถิ่น เราเป็นคนภาคไหน พื้นถิ่นนั้น จิตมันสร้างเวรสร้างกรรมมาก็พื้นถิ่นของมัน จริตนิสัยของมัน ทําแล้วมันได้อย่างนั้น มันจะเป็นประเภท ที่ว่าพระอรหันต์ประเภทนั้นๆ จากจริตนิสัย อย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวิชชา ๓ พระสารีบุตรนี่ปัญญา เวลาพระโมคคัลลานะนี่ฤทธิ์ มันเป็นประเภทๆ เพราะเขาทําของเขามาอย่างนั้น ถ้ามันจบมันก็จบอย่างนั้น นี่พูดถึงถ้าในใจเป็นแบบนี้

ฉะนั้นว่าถ้ามันยังไม่ถึงที่สุด พุทโธๆ กลับมาให้มันสงบแล้ววิปัสสนา แล้วถ้ามันบ่อยครั้งเข้า พอมันเข้าสู่ในใจ มันสํารอกมันคายถึงที่สุด เดี๋ยวจะถึงที่สุดถ้าเราค่อยๆ ทํา อย่าใจร้อน อย่าใจร้อน

หลวงพ่อพูดปั๊บ คืนนี้เป็นพระอรหันต์เลย เพราะหลวงพ่อบอกแล้ว จะเอาให้ได้เลย...อด เพราะตัณหามันไปซ้อนไว้

อย่าใจร้อน ค่อยๆ ทํา แล้วยึดหลักไว้ กาลามสูตร อย่าเชื่อใครทั้งสิ้น ยึดไว้แล้วพยายามทดสอบ ปฏิบัติ แล้วถ้าทําไปแล้วถ้ามันจริงนะ “หลวงพ่อสอนผิด ผมทําแล้วทําอย่างนี้มันถูก ของหลวงพ่อผิด”

มาพูดกัน ถ้าทําไปแล้วมันถูก แล้วมาบอกเลยว่าหลวงพ่อพูดทุกวันๆ นี่ผิดหมด ของผมทําแล้วถูก

มา

ฉะนั้น ค่อยๆ ทําไป ทําให้มันเป็นความจริงของเรามาในหัวใจของเรา

หลวงตาถึงบอกว่า หลวงปู่มั่นสั่งหลวงตาไว้ ห้ามทิ้งผู้รู้ ห้ามทิ้งพุทโธ พุทโธคือใจ พุทโธคือพุทธะ

ในใจ ในใจของเรา ปฏิสนธิวิญญาณ ถ้ามันสําเร็จมันสําเร็จที่นี่ ที่อื่นไม่มี เอวัง

ถ้าความถูกต้องดีงามแล้ว เราเอาสิ่งนี้
เราศึกษาไว้ ศึกษาแล้วก็เก็บไว้ในใจ
แล้วเราจะเอาใจของเราประพฤติปฏิบัติ
เราจะเอาใจเราพิสูจน์
ผู้ใดเห็นธรรมผู้นั้นเห็นตถาคต

๕

พระธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “สัมมาสมาธิ”

กราบเท้าหลวงพ่อ ผมมีคําถามขอรบกวนเมตตาหลวงพ่อดังนี้ครับ

๑. รบกวนช่วยชี้ทางวิธีการปฏิบัติสัมมาสมาธิที่ถูกต้องสําหรับคนทํางานทั่วไปซึ่งมีเวลาปฏิบัติธรรมได้ในช่วงเวลากลางคืน (ผมมีครอบครัว ต้องรอให้ลูกเข้านอนก่อนจึงจะสามารถสวดมนต์และนั่งสมาธิได้ครับ)

๒. เวลาที่ขับรถไปกลับจากที่ทํางาน การฟังธรรมะของหลวงพ่อในรถถือเป็นการปฏิบัติธรรมใช่ไหมครับ และบางครั้งเมื่อฟังธรรมะของหลวงพ่อเสร็จ ขับรถไปก็สวดมนต์ไป ท่องอิติปิโสฯ ไปเรื่อยๆ ครับ อย่างนี้ควรทําหรือไม่ครับ เนื่องจากไม่มีเวลาครับ เลยคิดว่าเวลาที่ขับรถควรทําอะไรที่ดีบ้างเพื่อไม่ให้วันเวลาผ่านไปสูญเปล่าครับ

๓. เวลานั่งสมาธิบางครั้งก็ท่องพุทโธ แต่ถ้าจิตไม่นิ่งก็จะสวดมนต์อิติปิโสฯ ไปเรื่อยๆ อย่างนี้ถูกต้องไหมครับ

๔. ได้ฟังถามตอบปัญหาธรรม ถ้านั่งสมาธิและฟังธรรมะที่หลวงพ่อเทศน์ไปด้วย นั่งหลับตาฟังเสียงธรรมไป พิจารณาตามเสียงธรรมไป สามารถทําให้เกิดสมาธิได้ใช่ไหมครับ

กราบเรียนถามหลวงพ่อเพียงเท่านี้ครับ

ตอบ : นี่เขาถามถึงสัมมาสมาธิ การทําความถูกต้องดีงาม ถ้าเป็นสมาธิก็ให้มันถูกต้องดีงาม สัมมาสมาธิ คําว่า “ทําสัมมาสมาธิ” เวลาเราประพฤติปฏิบัติ ถ้าเรามีสติสัมปชัญญะ เราก็อยากได้สิ่งที่ถูกต้องชอบธรรม เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านตรัสรู้ท่านใช้คําว่า “ตรัสรู้เองโดยชอบ”

เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรา ท่านบรรลุธรรมโดยชอบ ท่านบรรลุธรรมโดยชอบ ถ้ามันชอบธรรม ความชอบ ความชอบธรรมกับความไม่ชอบธรรม

ถ้าความไม่ชอบธรรมคือของปลอม ความไม่ชอบธรรมมันอยู่ชั่วคราว ความไม่ชอบธรรมมันสิ่งที่พิสูจน์ได้ว่ามันต้องเหลวไหลไป มันต้องจางไป เพราะมันไม่ชอบธรรม เพราะมันไม่ชอบธรรมมันถึงมีลับลมคมในไง แต่ถ้าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “เราตรัสรู้เองโดยชอบ” โดยชอบนะ ความชอบธรรม

ฉะนั้น เวลาเราประพฤติปฏิบัติ เราก็บอกว่าเราอยากทําสัมมาสมาธิ แต่เราก็ต้องการความชอบธรรม ความถูกต้องดีงาม แล้วทําอย่างไรถึงจะทําสมาธิที่เป็นสัมมาสมาธิถูกต้องล่ะ

เราต้องมาทําความเข้าใจของสังคมไทยก่อน ถ้าสังคมไทยนะ ดูสิ ดูสังคมชาวพุทธเถรวาทด้วยกัน ดูในพม่า ในลังกา เวลาเขาอยู่บ้านอยู่เรือนนะ ถ้าถือเป็นโบราณ เขาไม่เอาพระเข้าบ้านไง เวลาออกจากบ้านไป ไปทํางาน เขาก็แวะวัด แล้วแวะวัดเสร็จแล้วเขาก็เข้าไปในวัดไปกราบพระประธาน กราบพระเสร็จแล้วเขาก็ออกไปทํางาน พอทํางาน เขาทํางานจบแล้วนะ เวลาเขาจะกลับบ้าน เขาก็แวะวัด เขากราบพระ กราบพระเสร็จแล้วเขาก็กลับบ้านเขา เห็นไหม เขาใกล้ชิดกับศาสนา เขาใกล้ชิดด้วยหัวใจไง

แต่ของเรา เราไปวัดไปทําไม ตอนนี้ไปวัดนะ ต้องมีเครื่องสังฆทาน ต้องมีอะไรร้อยแปดเลย ในพม่า เศรษฐกิจเขาไม่ดี เขาไม่ต้องแสวงหาขนาดนั้น นี่เวลาเขาผูกพันกับศาสนาเขาผูกพันด้วยหัวใจของเขา เวลาเขาไปกราบพระ คําว่า “ไปกราบพระ” เข้าไปด้วยความสงบเสงี่ยม เข้าไปกราบเสร็จ กราบเสร็จถ้าคนมีเวลาเขานั่งสมาธิ ถ้าเขาไม่นั่งสมาธิ เขาก็กลับบ้านเขา ดูสิ เขาไปผูกพันโดยหัวใจไง นี่พูดถึงนะ

แต่เวลาในเมืองไทยเราไปวัดไปทําไม ไปวัด เข้าไป มหรสพสมโภชกระจายเสียงเลย ตู้นั้นๆ โอ้โฮ! หาเงินกันเต็มที่เลย คนก็เลยไม่เข้าวัดเลย เพราะเขาเข้าวัดแล้วเขาไม่รู้ว่าไปบ้านแล้วเขาจะเอาอะไรไปกิน ถวายวัดหมด แล้วที่บ้านไม่มีจะกินน่ะ

แต่ถ้าเป็นพม่า เป็นลังกา เขาไปวัดนะ เขากราบแล้วก็กลับ พอเขากราบนะ เขากราบนั่นน่ะหัวใจของเขา เขากราบด้วยใจนะ ถ้าเขากราบหัวใจของเขา เขาเข้าวัดขึ้นมาด้วยความชื่นใจ ด้วยความอบอุ่นใจของเขา เขามีที่พึ่งในใจของเขา แล้วเขาก็กลับบ้านเขาไป นี่เขาทําสัมมาอาชีวะของเขา

แต่ไอ้ของเราไปวัด ไปวัดมันเหมือนกับไปแบบธุรกิจ ไปแบบเข้าผับ เขาต้องมีคนเชียร์แขก พอมีคนเชียร์แขกเสร็จแล้วต้องมีคนแบบว่าหน้าม้าจะให้เปิดขวดเหล้า เปิดเยอะๆ ยิ่งเปิดเขายิ่งได้เปอร์เซ็นต์ มันไปหมดน่ะ

นี่เราเปรียบเทียบให้เห็นนะ เพราะเราก็เป็นพระไทยนะ เราก็สังคมไทยนะ เราก็เป็นพระไทย เพราะอยู่ในใต้กฎของสงฆ์

ฉะนั้น เพียงแต่ว่า เราจะบอกว่า ถ้าการปฏิบัติสมาธิให้ถูกต้อง การปฏิบัติสมาธิถูกต้อง

ทําสมาธิ เขายังทําสมาธิกันไม่ได้ ถ้าทําสมาธิกันไม่ได้

นี่ออกตัวก่อนนะ ที่พูดนี้ไม่ได้เสียดสี ไม่ได้พูดกระทบผู้ถามนะ เพราะว่าผู้ถามเป็นชาวพุทธเหมือนกัน เป็นบริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกาเป็นเจ้าของศาสนา แต่เรามาพูดกันถึงปัญหาของสังคม ปัญหาความเข้าใจในเรื่องศาสนา เพราะในเรื่องศาสนาแล้วเราจะได้มีเป้าหมายเดินไปได้ถูกต้อง

ฉะนั้น เวลาบอกว่า เราปฏิบัติสมาธิเป็นสัมมาสมาธิ

เราเป็นคนพูดเอง ที่เขาบอกว่าเขาทําสมาธิกันๆ เราบอกว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้สอนเรื่องการทําสมาธิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้บรรลุธรรม สอนเรื่องสัจธรรม สอนเรื่องอริยสัจ ใช้สติ ใช้สมาธิ ใช้ปัญญา พยายามชําระล้างกิเลส พยายามชําระล้างจนสํารอกคายกิเลสออกไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้ปฏิบัติธรรม ให้ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเราบรรลุธรรม เราบรรลุธรรมในหัวใจของเรา เห็นไหม ผู้ใดเห็นธรรมผู้นั้นเห็นตถาคต องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านไม่ได้สอนทําสมาธิ แต่ท่านสอนความสุข สอนให้ชาวพุทธมีที่พึ่ง สอนให้ชาวพุทธมีที่เกาะ สอนให้ชาวพุทธมีหลักใจ

ทีนี้มีหลักใจ การประพฤติปฏิบัติในครูบาอาจารย์ท่านถึงสอนว่ามีศีล มีสมาธิ มีปัญญา สมาธิเป็นทางผ่าน สมาธิเป็นเครื่องอาศัย สมาธิเป็นที่พักใจ แล้วสมาธิจะเกิดปัญญาต่อหน้าไป ภาวนามยปัญญาเกิดจากข้างหน้าไป

แต่พวกเราชาวพุทธสมัยปัจจุบันนี้เราสุกก่อนห่ามไง เราบอกว่าเราเป็นชาวพุทธ เรามีปัญญา เราเรียนปริยัติมา เราศึกษาธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา แล้วบอกใช้ปัญญาๆ ของเราไปเลย แล้วไม่ต้องทําสมาธิ สมาธิทําไปทําไม เป็นสมถะ สมาธิทําไปมันไม่เกิดปัญญา

แต่เวลาคนที่มีความเชื่อ อย่างกรรมฐานเรามีความเชื่อ ต้องทําความสงบของใจ ทําความสงบของใจคือทําสมาธิ ทําสมาธิเป็นที่พักใจ ทําสมาธิให้จิตใจมันเข้มแข็ง ทําสมาธิแล้วเราจะยกใจของเรา เห็นไหม ยกใจของเราขึ้นสู่วิปัสสนา สู่วิปัสสนาอันนั้นมันเป็นทางถูกต้องชอบธรรม

ฉะนั้น พอบอกว่า เราทําสัมมาสมาธิ แล้วเขาบอกว่าพระพุทธศาสนาสอนเรื่องสมาธิ แล้วพอคนทําสมาธิ พอเราเริ่มทําสมาธิ ไอ้คนที่มีการศึกษามาบอกว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนสมาธิ เราไม่ต้องทําสัมมาสมาธิ เราจะใช้ปัญญาของเราไปเลย นี่พูดถึงความเข้าใจของสังคม ถ้าสังคมเข้าใจอย่างนั้น แม้แต่สมาธิเขายังไม่รู้จัก ถ้าเขาไม่รู้จักสมาธิ

เพราะสมาธิมันเป็นที่พักใจ สมาธิ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าจิตสงบนะ มันมีความสุข ความสงบ ความระงับในหัวใจ ตัณหาความทะยานอยากมันแสดงออกไม่ได้ ตัณหาความทะยานอยากมันพยายามจะแซงหน้าแซงหลังหัวใจ ในเมื่อมันแสดงตัวไม่ได้ ของเราก็มีความสุข

ความสุข ทุกข์ควรกําหนด แล้วสุขล่ะ สุขนี้เป็นที่พึ่งอาศัยให้ใจมันพัฒนาขึ้นไป ฉะนั้น สมาธินี้เป็นทางผ่าน แต่เวลาสมาธิเป็นทางผ่าน เวลาเราปฏิบัติกัน คนที่ปฏิบัติทําสมาธิเขายังไม่รู้จักสมาธิ เวลาเขาบอกสมาธิ สมาธิว่างๆ สมาธิแบบว่ามันปล่อยวาง

มันปล่อยวางมันก็ไม่มีสติ ปล่อยวาง ไม่มีใครควบคุมมัน เพราะสมาธิ เห็นไหม ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเรา เวลาทําความสงบของใจเข้ามา แม้แต่จิตมันส่งออก จิตเห็นนิมิต ท่านจะบอกว่าไม่ให้จิตส่งออกเลย แล้วเวลาเป็นมิจฉาขึ้นไป มันตกภวังค์ไป

ทําสมาธิมันมีมิจฉาสมาธิ สัมมาสมาธิ แล้วเวลาทําสมาธิที่เป็นพวกไสยศาสตร์ เป็นพวกเดียรถีย์ เวลาจิตมันออกไป มันไปคลุกเคล้า มันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดนี่ชัดเจนมาก “จิตนี้เป็นได้หลายหลากนัก”

เวลาคนคิดดี คนที่ปรารถนาดี เขาปรารถนาดี เขาอยากจะช่วยสังคม เขาแบกโลก เขาทุ่มเททั้งชีวิตของเขาเลยนะ คนคิดดี เวลาคิดดีขึ้นไป ทําไปแล้วโดนสังคมเขาเสียดสี โดนสังคมเขาติฉินนินทา เวลามันคิดร้ายมันก็ทําของมันไป

แล้วเวลาจิตนี้ในปัจจุบัน ในความคิดปกติมันก็ยังมีความคิดดีคิดร้ายของมัน แล้วเวลามันภาวนามันเป็นได้หลายหลาก มันเป็นมหัศจรรย์ มันเป็นได้ทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น พอมันเป็นได้ทั้งนั้น เวลามันคิดมันจินตนาการมันก็เป็นไปทั้งนั้นน่ะ มันเป็นอย่างที่เขาว่านั่นน่ะ แต่เวลาพูด พูดธรรมะนะ นี่เวลาพูด พูดธรรมะ

นี่เราพูดถึงว่าพื้นฐานของสังคมก่อน พื้นฐานของสังคมว่า สัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิที่ถูกต้องมันเป็นแบบใด แล้วเวลาเขาปฏิบัติกัน หนึ่ง มันเป็นสมาธิไหม ถ้ามันเป็นสมาธินะ แล้วถ้ามีครูบาอาจารย์นะ ถ้าเป็นสมาธิแล้วจิตมันสงบ จิตมันตั้งมั่น เขาเรียกว่ามีทุน ถ้ามีทุนแล้ว พอจิตสงบแล้วจิตยกขึ้นวิปัสสนา เวลามันออกใช้ปัญญา เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นํ้าตาไหล นํ้าตานี้ไหลพราก มันเวิ้งว้าง

เวลาจิตมันภาวนาไปนะ เวลาใช้ปัญญาไป เหมือนมันลอยไป คนเดินจงกรมเหมือนไม่ได้เดิน เหมือนมันลอยไป มันเบา มันว่างไปหมด มันเป็นความมหัศจรรย์อย่างนั้นมันเกิดขึ้น แต่ความมหัศจรรย์เกิดขึ้นมันก็ยังไม่ใช่ มันก็เป็นแค่โสดาปัตติมรรค สกิทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค มันยังไปอีกไกลเลย แต่มันต้องมีครูบาอาจารย์ไง

นี่เราพูดถึงพื้นฐานของสังคม แล้วพอสังคม ในป่าทุกป่ามันจะมีต้นไม้เนื้อแข็ง ต้นไม้เบญจพรรณ มันจะมีพวกหญ้าพวกวัชพืช นี่ก็เหมือนกัน ในสังคมไทยเวลาเราประพฤติปฏิบัติ เราจะมองใคร แล้วใครจะบอกว่าความถูกต้องดีงาม

ฉะนั้น ถ้าความถูกต้องดีงามแล้ว เราเอาสิ่งนี้ เราศึกษาไว้ ศึกษาแล้วก็เก็บไว้ในใจ แล้วเราจะเอาใจของเราประพฤติปฏิบัติ เราจะเอาใจเราพิสูจน์ ผู้ใดเห็นธรรมผู้นั้นเห็นตถาคต

ในการศึกษานะ ถ้าคนมีสติมีปัญญาพอสมควรแล้วขวนขวาย มันศึกษาทันกันได้ ในการประพฤติปฏิบัติ ถ้าเรามีเวลํ่าเวลาของเรา แล้วเรามีอํานาจวาสนาของเรา เราปฏิบัติ เราทันได้ เวลาทันได้จะรู้เลยว่าอาจารย์ที่สอนนี่ถูกหรือผิด เราเองมันเป็นปัจจัตตัง สัจจะมันท้าให้พิสูจน์ สัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารอให้พวกเราพิสูจน์ มันรอให้เราเข้าไปพิสูจน์เลย ถ้าเราทําได้จริง เดี๋ยวมันทําได้

นี่พูดถึงพื้นฐานของสังคม เวลาคําพูดมันก็ดูถูกกัน เหยียดหยามกัน แล้วทําให้เราก็ระแวง แต่ถ้าเราทําความเป็นจริงนะ เราวางไว้ให้หมด แล้วเราจะทําความจริงของเรา จะเข้าถึงคําถามไง

“๑. รบกวนช่วยชี้ทางวิธีการปฏิบัติสัมมาสมาธิที่ถูกต้องสําหรับคนทํางานทั่วไป ซึ่งมีเวลาปฏิบัติธรรมช่วงในเวลากลางคืน”

ถ้าเวลากลางคืน เวลาคนเรา เวลาทํางานมาแล้วมันก็ต้องพักผ่อน เวลาเราก็แบ่งเวลาของเรา ไอ้เรื่องแบ่งเวลา หลวงตาท่านบอกบ่อย เวลาพวกเราชาวพุทธจะไปวัดไปวาหรือจะปฏิบัติ เราบอกว่ายังไม่มีเวลา

ท่านจะพูดใช้คํานี้นะ ท่านบอกเวลาจะตายทําไมมันมีเวลาล่ะ คนนอนเวลามันตาย มันตายไปเลย เวลาจะตาย เราต่อรองเขาไม่ได้ไง แต่เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติเราบอกว่าเราไม่มีเวลา ท่านบอกว่าอยู่ที่การแบ่งเวลาของเราเอง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ไว้ในพระไตรปิฎก ให้ประพฤติปฏิบัติทั้งวัน ถ้าได้พักก็พัก เวลากลางคืนตั้งแต่หัวคํ่าจน ๔ ทุ่ม นอน ๔ ทุ่มจนตี ๒ ช่วงระหว่างกลางนี้ให้นอน แล้วพอตี ๒ ต้องลุกขึ้นแล้วภาวนาต่อเนื่องไปจนสว่าง แล้วกลางวันเราก็ภาวนาต่อเนื่องไป ถ้าปฏิบัติอย่างนี้เป็นปฏิบัติมาแบบความถูกต้องดีงาม

ฉะนั้น เวลากลางคืน เราก็แบ่งเวลาของเรา ถ้าเราแบ่งเวลาของเรา ความรับผิดชอบ เราแบ่งเวลาของเรา เราก็ปฏิบัติของเรา เราแบ่งเวลา เสร็จแล้วก็ให้พัก นอนพัก เช้าขึ้นมาเราปฏิบัติได้ เราปฏิบัติของเรา แล้วกลางวันก็ไปทํางาน

ถ้าไปทํางานนะ เรามีศีลมีธรรมนะ หนึ่ง ครอบครัวของเรานะ ทั้งสามีภรรยาก็ไว้วางใจกัน คนมีศีลมีธรรมนะ ในบ้านก็อบอุ่น เราไว้ใจกัน ทําสิ่งใดต่างคนก็ต่างไว้ใจกัน ไว้ใจกันมันก็ไม่ระแวงต่อกัน

มันปฏิบัติ สิ่งที่ได้มาเลย สิ่งที่ได้มาคือครอบครัวมีความเชื่อถือไว้วางใจกัน สิ่งนี้ แล้วถ้าเรามีศีลใช่ไหม เรามีศีล การใช้จ่ายฟุ่มเฟือยมันก็ไม่ฟุ่มเฟือย การแสวงหาได้มามันก็พอใช้จ่าย พอใช้จ่ายในชีวิตนะ แล้วมีเหลือเก็บออมไว้ แล้วเราปฏิบัติของเราไป เพราะเราปฏิบัติ เราปฏิบัติเพื่อความมั่นคงของชีวิต

ฉะนั้น จะทําอย่างใดให้ปฏิบัติเป็นสัมมา

คําว่า “สัมมา” เราตั้งสติ เวลาบอกว่าอัปปนาสมาธิ คําบริกรรมพุทโธๆ พุทธานุสติ สิ่งนี้มันเป็นให้จิตเกาะทั้งนั้นน่ะ เราไม่ต้องไปเถียงว่าของใครผิดของใครถูกหรอก มันอยู่ที่สติของคนเข้มแข็ง สติของคนอ่อนไหว มันก็จับพุทโธ แล้วพุทโธๆ มันก็ไม่ชัดเจน แต่คนที่เข้มแข็งนะ พุทโธๆๆ พุทโธจนมันชัดของมัน สิ่งนี้มันอยู่ที่อํานาจวาสนาบารมีของจิตดวงนั้น

ฉะนั้น เราก็หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราเกาะไว้ แล้วถ้ามันพุทโธๆ ไปแล้วมันจางไป นี่สติอ่อน สติอ่อน เราก็กลับมาพุทโธ กลับมาสติชัดเจน มันก็เกาะนั้นไป แล้วมันเกาะไป ถ้ามันละเอียด คําว่า “ละเอียด” พุทโธๆๆ หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิหรือมรณานุสติ สิ่งใดก็ได้

เพราะถ้ามันพุทโธๆ แล้ว เวลามันปฏิบัติไปสักอาทิตย์สองอาทิตย์ พอมันไม่ได้นะ มันจะเกิดความสงสัยแล้ว เอ๊! ของเรากับพุทโธมันถูกกันหรือเปล่า มันจะพลิกแพลงแล้ว

แต่ถ้าเรามีอุบายไว้ก่อนเลย เราพุทโธๆๆ ชัดเจนมาก ถ้ามันหลายอาทิตย์ขึ้น มันไม่ดีขึ้น นึกถึงความตาย นึกถึงความตายก็มรณานุสติ เห็นไหม ธัมโม สังโฆ กําหนดลม อุบายเราเปลี่ยนแปลง เหมือนอาหารที่กินใหม่มันก็สดชื่น กินใหม่มันก็อร่อย เรากินคุ้นชินมันก็ไม่ชอบ

เราพุทโธๆๆ ไป ถ้ามันละเอียดเข้ามาๆ มีสติ มันรู้ มันชัดเจนตลอด สัมมาสมาธิเป็นแบบนี้ สัมมาสมาธิ คือขณิกสมาธิเราทําถูกต้องใช่ไหม มันสบายใจแล้วมันวางมา นี่ขณิกสมาธิ มันยังพุทโธได้ มันยังมีสติมีปัญญาทําได้

แต่ถ้ามันไม่เป็นสมาธิ มันเครียด มันฟุ้งซ่าน อันนั้นไม่เข้าสมาธิ มันเครียด มันฟุ้งซ่าน มันคิดน้อยเนื้อตํ่าใจ ทําไปแล้วน้อยเนื้อตํ่าใจ นี่ผู้ทําลายมันแสดงตัวแล้ว กิเลสมันแสดงตัวแล้ว

แต่ถ้ามันพุทโธๆๆ แล้ววูบหายไป นี่มิจฉาสมาธิ มิจฉาสมาธิคือว่ามันขาดสติ พุทโธๆๆ แล้วเงียบไปเลย ถ้ามิจฉาสมาธิ แล้วคนไม่เข้าใจก็คิดว่านี่เป็นสมาธิ แล้วมันจะหนัก มันจะตกมากขึ้น คือมันจะลึกขึ้น เพราะว่ามันเป็นทางที่ผิด พอทางที่ผิด กิเลสมันพาเราออกนอกทาง พอกิเลสมันพาออกนอกทาง ทางที่ผิด แต่มันทําแล้วมันไปลงทางผิดหมด เพราะมันเปิดโล่งไว้สําหรับทางที่ผิด

แต่ทางที่ถูก สัมมาสมาธิ มันไม่ค่อยเข้ามาทางสัมมาสมาธิ ถ้าไปทางที่ผิด มันไปง่ายเลย เพราะว่าความผิดมันเป็นทางของกิเลสอยู่แล้ว เป็นทางของมารอยู่แล้ว มันไปได้เรื่อยๆ แต่เราเข้าใจผิดไง เราเข้าใจว่าเป็นความถูกต้อง แต่ความจริงนั้นน่ะเป็นทางที่ผิด นี่มิจฉา แล้วเวลาเขาทํากัน พอรู้ตัวทั่วพร้อม เขาบอกว่านี่เป็นปัญญา นั่นก็มิจฉา

มิจฉาสมาธิคืออะไร มิจฉาสมาธิคือมันเข้าไปคาอยู่อย่างนั้น มันเข้าไปแล้วมันอั้นตู้อยู่อย่างนั้น มันเป็นทางตัน มันไปไหนไม่ได้ มันเหมือนจะว่าง ว่างๆๆ แต่มันไม่ก้าวหน้าหรอก อยู่แค่นั้นน่ะ แล้วพออยู่แค่นั้นแล้วมันไปต่อไม่ได้ พอไปต่อไม่ได้ มันก็ไปแค่นี้ ไปว่างๆๆ แล้วพวกที่ปฏิบัติอย่างนี้ ๑๐ ปี ๒๐ ปี ๕๐๐ ปีก็อยู่อย่างนี้ ไม่ไปไหนหรอก แค่นี้ แล้วได้ใช้ปัญญาแล้วมันติดไง คําว่า “มันไปไม่ได้” คือมันติดแค่นี้

แต่ถ้าเป็นสัมมา สัมมาสมาธินะ พุทโธๆๆ มันลึกลับมหัศจรรย์ พุทโธๆๆ จนมันละเอียดขึ้น ละเอียดขึ้นจนเรางง เราไม่เคยรู้เคยเห็นมันก็แปลกใจ แล้วถ้าพุทโธๆๆ ละเอียดขึ้นมาจนพุทโธจะไม่ได้ คําว่า “พุทโธจะไม่ได้” นี่สติชัดเจนมากนะ พุทโธจะไม่ได้เลย มันพุทโธจะไม่ได้

แล้วถ้าเราพยายามพุทโธของเรา ถ้าพุทโธจะไม่ได้ ถ้ากิเลสมันยุนะ “พุทโธจะไม่ได้แล้วนะ พุทโธมันจะหายไปแล้ว” นั่นน่ะมันจะลงภวังค์

พุทโธจนไม่ได้ เราก็ต้องมีสติพุทโธชัดๆๆ ไป มันจะพุทโธไม่ได้ของมันเอง พอไม่ได้ของมันเอง ลงสู่อัปปนาสมาธิ นี่เป็นสัมมาทั้งหมดไง แล้วพอลงสู่อัปปนาสมาธิ ๑ ชั่วโมง ๒ ชั่วโมง ๓ ชั่วโมงก็แล้วแต่ เป็นบางเที่ยว บางคราวก็ได้ชั่วโมงหนึ่ง บางคราวก็ ๒-๓ ชั่วโมง บางคราวก็หลายชั่วโมง แล้วมันจะมีความรู้สึก เวลาเข้าไปถึงอัปปนามันสักแต่ว่ารู้ สติสมบูรณ์มาก แต่เป็นสติที่มันตัดขาดจากอายตนะ มันไม่ออกมารับรู้ ถึงใช้คําว่า “สักแต่ว่ารู้” แต่รู้ชัดๆ ชัดกว่าปกตินี้อีก

แล้วมันคลายตัวออกมา เพราะว่ามันสักแต่ว่ารู้ มันไปรู้เฉพาะตัวมันเอง แล้วพอมันคลายตัวออกมา มันคลายตัวออกมารับรู้อายตนะ คือรับรู้ตา หู จมูก ลิ้น กาย เพื่อสัมผัสรับรู้ภายนอก พอออกมารับรู้ เขาเรียกว่าอุปจารสมาธิ

เพราะการรับรู้มันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมได้ตามความเป็นจริง พอออกมารับรู้ สังเกตว่ามันจะเสวย รับรู้คือเสวยอารมณ์ เสวยความรู้สึก ความรู้สึก จิตนี้มันเป็นพลังงาน แล้วพอออกรับรู้นี่ความจริง นี่สัมมาสมาธิ

แต่ไม่จําเป็นต้องเข้าอัปปนาทุกเที่ยวๆ ไป ไม่จําเป็นต้องเข้าอัปปนา หลวงตา หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า คนที่เข้าถึงอัปปนาสมาธิได้น้อยมาก น้อยมาก นักปฏิบัติที่เข้าถึงตรงนี้ได้น้อยมาก แล้วบางคนไม่เคยเข้าถึงตรงนี้เลย แค่อุปจารสมาธิมันก็เป็นเรื่องที่ว่ามหัศจรรย์แล้ว แต่ถ้าเข้าไปอัปปนานะ นี่พูดถึงสัมมาสมาธิไง

แต่มิจฉานี่ร้อยแปดพันเก้า มิจฉานี่พูดไม่จบเลย อย่างไรก็อธิบายได้หมด เพราะจิตเป็นได้หลายหลากนัก

ฉะนั้นบอกว่า “รบกวนช่วยชี้วิธีการปฏิบัติเป็นสัมมาสมาธิที่ถูกต้องสําหรับคนทํางานทั่วไป”

คนทํางานทั่วไป เราแบ่งเวลาแล้วทํางานไป ไม่ต้องไปกดดันตัวเองว่าเราปฏิบัติแล้วต้องได้อย่างนั้นๆ...ไม่ใช่ การปฏิบัติธรรมหมายถึงว่าเราเป็นคนดี เราเป็นมนุษย์ เรามีศีลมีธรรม เรามีพระพุทธศาสนาเป็นที่พึ่ง เรามีศาสนาเป็นที่พึ่ง เวลาเรามีความคิดสิ่งใด เราก็มาเทียบเคียงกับคําสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าควรทําหรือไม่ควรทํา

ถ้ามันเป็นสัมมาทิฏฐิความเห็นที่ถูกต้อง ควรทํา หลวงตาท่านใช้คําว่า “เหยียบคันเร่ง” คือพอควรทําแล้วต้องรีบขวนขวายทําให้มากๆ

ถ้ามันใช้ปัญญาของเราเทียบเคียงในความคิดของเราว่าไม่ควรทํา เพราะมันผิดศีลผิดธรรม ให้เหยียบเบรกๆๆ เหยียบเบรกไว้

เราชาวพุทธ เราใช้ปัญญาอย่างนี้ เราปฏิบัติของเราไปอย่างนี้ อย่าไปกดดันตัวเองว่าเราจะต้องได้สัมมาสมาธิ เราจะต้องได้

มันได้ มันได้โดยข้อเท็จจริง มันไม่ใช่ได้ด้วยความอยากได้ ไม่ใช่ได้ว่าเราปฏิบัติแล้วต้องได้ ไม่ใช่ว่าเราปฏิบัติแล้วเดี๋ยวมันจะมาเอง

เราปฏิบัติไป มนุษย์เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ เรามีหน้าที่ทําตรงนี้ เห็นไหม ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เราสามารถสร้างเหตุได้

ในพระไตรปิฎกคือวิธีการ คือเหตุทั้งหมด แล้วเราก็ไปเทียบเคียงกับเหตุนั้น ฉะนั้น เหตุนั้นเราศึกษามาแล้วเป็นวิธีการ เป็นเหตุ เราวางไว้ แล้วเราทําให้เป็นจริงขึ้นมาของเรา หน้าที่ของเราคือสร้างเหตุ

มีเวลา เราก็ประพฤติปฏิบัติของเรา แต่อย่ากดดันตัวเอง เพราะความกดดันตัวเอง อยากได้ แล้วพออยากได้แล้วตั้งเป้า พอตั้งเป้าแล้วไม่ได้ พอไม่ได้ขึ้นมา “เลิกดีกว่า” มันจะไปเสียผลประโยชน์ตรงนั้นไง ตอนถึงปฏิบัติแล้ว “เลิกดีกว่า ชีวิตเราปกติมันก็เวลาไม่มีอยู่แล้ว ชีวิตเราปกติมันก็พออยู่ได้อยู่แล้ว เราทําไมต้องมาบีบคั้นตัวเองมากขนาดนั้น”

คําว่า “บีบคั้นตัวเอง” คือเราคัด เราดึงหัวใจเรามาใกล้ชิดกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่ากัลยาณมิตร คบบัณฑิต กัลยาณมิตรที่ประเสริฐที่สุดคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วรองลงมา ครูบาอาจารย์ที่มีคุณธรรม แต่ประเสริฐที่สุดคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แล้วเราศึกษาธรรมะ เราคบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือจิตใจมันคิดอยู่ มันฝักใฝ่อยู่ มันศึกษาอยู่ มันค้นคว้าอยู่ มันก็ใกล้ชิด แล้วมันจะมีสิ่งใด เราก็แยกแยะ เราก็เปรียบเทียบ เราปฏิบัติไม่กดดันตัวเอง ปฏิบัติของเราไปอย่างนี้ เพราะเราเป็นชาวพุทธ

พอเป็นชาวพุทธแล้ว เราจะบอกว่าโลกียะกับโลกุตตระ โลกียะคือความเห็นของปุถุชน ปุถุชนคือความคิดอย่างเรา ความเห็นอย่างเรา มันก็มีความเห็นแบบนี้ แล้วเราไปศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่โลกุตตรธรรม ธรรมเหนือโลก เหนือกิเลส เหนือทุกอย่าง แล้วคนที่ประพฤติปฏิบัติไปถึงโลกุตตรธรรม ท่านจะเข้าใจของท่านได้ชัดเจน

แต่ของเรา เราปฏิบัติด้วยสามัญสํานึก คือโลกทัศน์ของเรา คือโลกียปัญญา ถ้าโลกียปัญญา ในหมู่ของโลกียะด้วยกันก็บอกว่า อย่างนั้นถูก อย่างนี้ผิด ก็แยกแยะกันไป

แต่เวลาบอกเขาว่าอย่าไปโต้แย้ง

คําว่า “ไปโต้แย้ง” มันเสียเวลาเรา เวลาเราบอกอย่าโต้แย้ง แต่ถ้ามาหาเรานะ ถ้าเป็นพวกที่ว่าเขามีทิฏฐิของเขามา เราจะบอกว่า “โยม เจ็บคอมากเลย พูดไม่ได้แล้วล่ะ โยมกลับไปเถอะ” นี่คือไล่ ไล่

ถ้ามาแบบมิจฉามานะ มาแบบสีข้างเข้าถูนะ พอมาบอกว่า “โอ๋ย! พูดไม่ไหวแล้ว อู๋ย! จะตายแล้วล่ะ”

“ทําอย่างไรจะหายล่ะ”

“ถ้าโยมกลับก็หายเดี๋ยวนี้เลย”

เสียเวลา

แล้วเวลาถ้าบางคนเขาแค่สงสัย เขาสงสัยแล้วเขาก็ยังแสวงหาทางออกอยู่ ถ้าอย่างนี้ โอ้โฮ! เราเต็มที่เลย เราอธิบายฉับๆๆ เต็มที่เลย เพราะว่าเขารับฟัง เขารับฟังด้วยเหตุด้วยผล เราจะอธิบายเต็มที่เลย

แต่ถ้าเขาบอกว่าเขาคิดว่าเขาถูกอยู่แล้ว เพียงแต่ให้เรายอมรับว่าเขาถูก

“เจ็บคอ พูดไม่ได้ พูดไม่ได้”

แล้วถ้าจะพูดจริงๆ นะ กับพวกที่เขาจะมาถามปัญหา

ความจริงเราไม่ต้องพูดกับพวกนี้หรอก เพราะเวลาเราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะ อยู่กับหลวงตามา ท่านอยู่กับสังคมนักปฏิบัติมา ลูกศิษย์หลวงตานะ สัญญา ธรรมศักดิ์ ลูกศิษย์หลวงตานะ หมออวย เกตุสิงห์ พวกนี้เขานักปฏิบัติ เขาค้นคว้ามาทุกช่องทาง แล้วเขาไปหาหลวงตา แล้วเวลาเขาพากันไป พาพวกผู้นําผู้สอนไปหาหลวงตา เขาคุยกันหมดแล้ว เวลาเขาคุยกัน เขาคุยผู้สอน เขาคุยอาจารย์ เขาไม่คุยลูกศิษย์หรอก

ทีนี้พอคุยกันแล้ว จบแล้ว อาจารย์เวลาคุยกันแล้วมันก็จบ เพราะว่าเหตุผลเขาสู้ไม่ได้หรอก เหตุผลน่ะ เหตุและผลรวมลงเป็นธรรม บัณฑิตกับบัณฑิตเขาคุยกันมันจบแล้ว แต่เวลาเขาออกไปอยู่ในสังคมแล้ว เขาก็ยังไปถือทิฏฐิอย่างเดิมอยู่นั่นน่ะ

ฉะนั้น เวลานักปฏิบัติบอกว่า เขารู้ เขาถูก

เวลาคนที่เขามีปัญญา ปัญญาชนเขาไม่คุยกับเอ็งหรอก เขาคุยกับอาจารย์ของเอ็ง เขาคุยกับคนสอน

หลวงปู่มั่น ก่อนที่ท่านประพฤติปฏิบัติ ท่านหาครูบาอาจารย์ ท่านไปหมดแล้ว พม่านี่ ท่านไปศึกษามาหมดแล้ว ชาติไหนท่านก็ไปศึกษา คนเรานะ กําลังทุกข์ยาก คนป่วยมันอยากหาหมอ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไปมาทั่ว ท่านค้นคว้ามาหมดแล้ว นักปราชญ์ของเราไปดูมาหมดแล้ว

แล้วเราปุถุชนคนหนาอยากจะมีวิชามาเพื่อจะไปโต้แย้งกับพวกพุทโธ ก็ไปค้นคว้ามา ใครไปเก็บเอาหญ้าแพรก ไปเก็บเอาเสี้ยนเอาหนามมา แล้วก็บอกว่า “นี่วิปัสสนา สติปัฏฐาน ๔” ไปเก็บเอามาด้วยวุฒิภาวะที่อ่อนด้อย

ครูบาอาจารย์ของเราท่านไปดูแลมาหมดแล้ว เราอยู่กับครูบาอาจารย์มาอย่างนี้ แล้วเราทําไมต้องไปพูดกับไอ้พวกกระจอกงอกง่อย กูอยากคุยกับอาจารย์พวกมึงน่ะ อาจารย์พวกมึงน่ะกูปราบมาหมดแล้ว ไอ้พวกมึงไม่ต้องมาพูด เขาหลอกพวกมึงมา แล้วพวกมึงก็จะมากล่อมกู ไร้สาระ

นี่เราพูดถึงปัญหาของสังคมก่อนไง แล้วเวลาเราปฏิบัติ เราไม่ต้องไปแบกสังคมไง เราอยากมีความสุขใช่ไหม เราอยากจะเข้าใจธรรมะใช่ไหม เราไม่ต้องปฏิบัติเพื่อให้สังคมยอมรับเรา พรหมจรรย์นี้เพื่อเรา พรหมจรรย์นี้เพื่อหัวใจดวงนี้ หัวใจดวงนี้มันทุกข์มันยากนะ เวลามันทุกข์มันยากในใจ เราต้องการพรหมจรรย์ใจดวงนี้นะ เราไม่ต้องการให้คนอื่นมีพรหมจรรย์แล้วเราเที่ยวไปตบมือให้เขา ไม่ใช่

เราอยากได้ เราอยากได้พรหมจรรย์ในหัวใจของเรา ฉะนั้น ปฏิบัติอย่ากดดันตัวเอง อย่ากดดันตัวเอง แล้วกาลามสูตร อย่าเชื่อพวกนั้นทั้งสิ้น อย่าเชื่อใครทั้งสิ้น อย่าเชื่อแม้แต่พระสงบ

พระสงบพูดอะไรแล้วเอากลับไปคิด แล้วใคร่ครวญดู จริงหรือไม่จริง แล้วปฏิบัติ แล้วถ้ามันภาวนาแล้ว ปฏิบัติแล้วมันดีกว่าพระสงบ มาถามพระสงบได้เลยว่าพูดทุกวันๆ โกหกทุกวันเลย กาลามสูตร อย่าเชื่อ

นี่พูดถึงว่าทําอย่างใดไง ทําอย่างใด

เราบอกว่า เวลาเรากําหนดพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ทําของเรา

เขาบอกว่าเขามีครอบครัว ก่อนปฏิบัติต้องปฏิบัติกลางคืน

ก็แบ่งเวลาเอา ต้องแบ่งเวลาแล้วเราปฏิบัติ เพราะการปฏิบัติคือผลประโยชน์ของเรา เหมือนทานอาหาร ใครตักอาหารเข้าปากเข้าไปในกระเพาะ นั่นก็คืออาหารในกระเพาะเรา เรากําหนดพุทโธๆๆ ก็คือจิตเรากําหนด เรากําหนดอานาปานสติก็จิตเราเป็นคนกําหนด เราทําได้มากขนาดไหนก็จิตเราเป็นคนทําๆ เราเป็นคนได้ ใครจะพูดอย่างไร เรื่องของเขา แล้วถ้าจิตมันลงแล้วมันจะเข้าใจว่าสัมมาสมาธิอย่างที่เราอธิบายแล้ว

“๒. เวลาขับรถกลับจากที่ทํางานก็ฟังธรรมะของหลวงพ่อในรถ ถือเป็นการปฏิบัติธรรมไหมครับ”

เป็น เป็นการปฏิบัติธรรมนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามพระอานนท์ ระลึกถึงความตายกี่หน นี่เป็นการปฏิบัติธรรม เพราะมีสติ มีการกําหนด นั่นน่ะคือการปฏิบัติธรรม

แล้วเวลาฟังธรรมๆ ฟังธรรมนี่ชุบมือเปิบ เพราะฟังธรรมนะ หลวงตาท่านปฏิบัติมาเกือบเป็นเกือบตาย เดนตายมาแล้ว ท่านเอาประสบการณ์ท่านเทศน์ออกมา แล้วเราเปิดฟัง อู้ฮู! ชุบมือเปิบเลย

นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ที่ปฏิบัติมาแล้ว ถ้าท่านปฏิบัติมาแล้ว ท่านสมบุกสมบันมาแล้ว นั่นคือประสบการณ์ของท่าน เหมือนชีวิตของคน ดูสิ ผู้ที่ประสบความสําเร็จในชีวิตใช่ไหม พอเขามีจิตใจเป็นสาธารณะ เขาก็ไปสอนหนังสือมหาวิทยาลัย เขาจะเอาประสบการณ์ของเขาไปสอน สิ่งที่เขาทํามา เขาประสบความสําเร็จแล้วเขาจะมาสอน ประสบการณ์เขามาสอน นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี เขาจะเชิญไปสอนที่มหาวิทยาลัยเพื่อเอาประสบการณ์ของเขาไปสอน

ครูบาอาจารย์เราท่านปฏิบัติมา ท่านมีประสบการณ์ของท่าน แล้วท่านเทศน์คือประสบการณ์ของท่าน แล้วเราไปฟัง ผู้ที่ประสบความสําเร็จเขามาสอนเรา เราฟังไหม ถ้าเราฟังก็เป็นประโยชน์กับเราไง

นี่เขาบอกว่า แล้วมันเป็นการปฏิบัติธรรมไหม

หลวงตาท่านบอกว่า กรรมฐาน ฟังเทศน์นี่การปฏิบัติชั้นหนึ่งเลย แล้วถ้าไม่มีครูบาอาจารย์เทศน์ เรากําหนดพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ นี่การปฏิบัติชั้นสอง

ชั้นหนึ่ง หมายความว่า เพราะเราปฏิบัติด้วย มีเทศน์เทียบเคียงด้วย เทียบเคียงว่าถูกไม่ถูก เราทําแล้วจริงหรือไม่จริง มันเทียบเคียงไปด้วย แล้วพอถ้าจิตมันดีๆ นะ มันฟังบางคําสะเทือนใจมาก โอ้โฮ! บางทีจิตลงเลย อันนี้เป็นประโยชน์มาก

ฉะนั้นบอกว่า ฟังธรรมะของหลวงพ่อในรถเป็นการปฏิบัติธรรมหรือไม่

เป็น แล้วพอเป็นแล้ว เวลาถ้าจิตมันสงบ เขาบอกว่า เขาฟังธรรมะหลวงพ่อเสร็จแล้วขับรถไปด้วย สวดมนต์ไปด้วย อิติปิโสฯ ด้วย

ตอนนี้เวลาโดยทั่วไปพระจะบอกว่า ทําไมเราก็อยู่กับพุทโธหมดเลย

ใช่ เราอยู่กับพุทโธได้โดยงานที่มันเป็นงานเบสิกไง งานอะไรต้องใช้สติ ต้องใช้ความระมัดระวัง เราต้องอยู่กับงาน

ฉะนั้น เวลาอยู่ในรถ หลวงปู่ฝั้นท่านพูด ท่านมาเทศน์ที่กรุงเทพฯ ใหม่ๆ นะ ท่านบอกว่า “พุทโธสว่างไสว พุทโธผ่องใส” ท่านพูดนะ โอ้โฮ! มันสะเทือนไปทั่วประเทศไทยเลย

แล้วคนก็ถามว่า แล้วเขาจะปฏิบัติอย่างไร

หลวงปู่ฝั้นท่านจะบอกว่า “เวลานั่งรถเมล์อย่าหายใจทิ้งเปล่าๆ หายใจเข้าให้นึกพุท หายใจออกให้นึกโธ” เพราะนั่งรถเมล์มีคนขับ แต่ถ้าเราขับเอง เราขับเองมันต้องมีสตินะ ไม่ใช่กําหนดพุทโธๆ แล้วจิตมันลง เป็นสมาธิขณะขับรถ แล้วรถมันจะไปเสยท้ายรถใครล่ะ

เราพุทโธ เรารู้ได้ไง อยู่ในรถนะ ท่านบอกว่า หายใจเข้าให้นึกพุท หายใจออกให้นึกโธ อย่าหายใจทิ้งเปล่าๆ ชีวิตแต่ละวินาทีมันมีค่า เรากําหนดพุทโธไป

ฉะนั้นบอกว่า เราสวดมนต์ เราสวดมนต์ก็ได้ อะไรก็ได้ แต่เวลาสวดมนต์โดยปกติมันมีสตินะ เพราะการขับรถ การขับรถถ้าขาดสติหรือพลั้งเผลอมันเกิดอุบัติเหตุได้ ถ้าเกิดอุบัติเหตุได้ เขาบอกว่าปฏิบัติธรรมแล้วขับรถชนตูดเขา

ปฏิบัติธรรมเพื่อสงบ ไม่ใช่ปฏิบัติธรรมเพื่อขับรถไปชนคนอื่น ฉะนั้น มันก็ดูตรงนี้ไง มันต้องแบ่งเวลาๆ ถ้ามันขับรถแล้วรถติด รถแน่น เราก็ตั้งสติไว้ อยู่กับงานของเรา งานของเราขับรถ แล้วถ้ามันพุทโธได้ เราก็พุทโธของเราไปเรื่อยๆ

แต่ถ้าเวลารถจะขยับ เออ! เราก็ดูถนน ดูเลน พอรถติด เราก็พุทโธไปเรื่อยๆ เพื่อรักษาใจ อย่าให้หงุดหงิด อย่าให้หงุดหงิด อย่าให้ท้อแท้ ถ้ามันหงุดหงิด ท้อแท้ พอมันคิดครั้งแรก ครั้งสอง ครั้งสาม มันก็จะมาแล้ว มันจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ฉะนั้น มันต้องแบ่งให้ถูกไง มันต้องมีปัญญาแบ่งให้ถูก

ถ้าบอกว่า ฟังเทศน์หลวงพ่อในรถถูกไหม

ถูก ฟังเทศน์จนไฟแดงนะ พอไฟเขียวแล้วเขาบีบแตรอยู่ มันฟังเทศน์อยู่ มันยังไม่ไป “อ้าว! ก็กําลังฟังเทศน์อยู่ ปฏิบัติธรรมนะ ปฏิบัติธรรมกลางไฟแดงเลยล่ะ” อย่างนี้มันก็ไม่ถูกต้อง เห็นไหม ความดีเป็นความดีเฉพาะเรา แต่สังคมเขาเดือดร้อน

เราปฏิบัติธรรม เราปฏิบัติธรรมนะ แล้วเราไปจอดรถอยู่กลางไฟแดง แล้วไฟเขียวแล้วรถเขาจะไป คนอื่นเขาเดือดร้อนกับเราไง ถ้าเราปฏิบัติธรรม หนึ่ง ปฏิบัติธรรมเพื่อผลประโยชน์กับเรา แล้วต้องให้ไม่กีดขวางใคร ไม่กระทบกระเทือนใคร

ถ้าไม่กระทบกระเทือนใคร เราปฏิบัติแล้วอย่าน้อยใจว่าเราปฏิบัติธรรมแล้วไม่มีใครส่งเสริม เราปฏิบัติเพื่อตัวของเรา เวลาจิตมันสงบ เดี๋ยวเทวดาจะอนุโมทนา เวลาเกิดปัญญาขึ้นมา เทวดา อินทร์ พรหมมาอนุโมทนาเลยล่ะ

หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านบอกว่าเวลาท่านบรรลุธรรม มีครูบาอาจารย์มาอนุโมทนากับท่านเยอะแยะเลย โลกธาตุนี้หวั่นไหวนะ เวลาภาวนาไปถึงที่สุดมันครืนๆ

แผ่นดินไหวส่วนแผ่นดินไหวนะ แต่เวลาปฏิบัติธรรม ถ้าโลกธาตุหวั่นไหว มันหวั่นไหวกลางหัวใจเลย ครืนๆ เลยล่ะ แต่ข้างนอกไม่มีอะไรนะ ปกตินี่แหละ แต่มันเป็นในหัวใจ นี่เวลาปฏิบัติธรรมมันมหัศจรรย์ขนาดนั้น ถ้าคนทําได้จริงนะ

ถ้าทําจริงมันรู้อะไรจริงไม่จริง แล้วจริงมันเป็นอย่างไร ผลมันจะขนาดไหน เราถึงบอกว่าธรรมะนี้มีค่ามาก พระธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีค่ามาก แต่มันไปสถิตในใจของใครล่ะ

ไปสถิตในใจของมิจฉาทิฏฐิ มันบิดเบือน ไปสถิตในหัวใจของปุถุชน มันก็อ่อนแอ ไปสถิตในใจของพระโสดาบัน มีคุณธรรมแล้ว ไปสถิตในใจของพระสกิทาคามี มีคุณธรรมมากขึ้น กิเลสน้อยลง ไปสถิตในใจของพระอนาคามี ธรรมะเกือบสมบูรณ์แล้ว ไปสถิตในใจของพระอรหันต์ ถ้าไปสถิตในใจของพระอรหันต์ ธรรมนี้เหนือโลก วิมุตติสุขนี้เหนือโลกเหนือวัฏฏะเลย นี่มันมีค่าขนาดนั้น ฉะนั้น เวลาเราทําแล้ว สิ่งนี้มันจะเป็นประโยชน์กับในใจของเรา

ฉะนั้น เราปฏิบัติเพื่อในใจของเรา แล้วอย่าให้ใครเขาเดือดร้อนไปกับเราด้วย แต่ถ้าเขาจะอนุโมทนา เขาเห็นเราทําดีนะ คนทําดี ทุกคนเขาชื่นชม แต่ทีแรกเขาก็ไม่เชื่อหรอกว่ามันจะดีจริง แต่เราทําต่อเนื่องๆ ไป บอก เออ! มันดีจริงๆ เว้ย

ถ้ามันดีจริงๆ นะ เราก็อนุโมทนากับเขา สิ่งที่เขาจะกีดขวางเรามันจะน้อยลงๆ แต่ต่อหน้าเขาไม่เชื่อหรอก เขาก็ยังขวางอยู่ ลองดูซิมันจะจริงหรือเปล่า ขับรถมาก็ขวางมันเลย ดูซิพุทโธมันจะอยู่ไหม มันจะโกรธกูหรือเปล่าวะ เออ! ถ้ามันเอาพุทโธอยู่ เออ! ใช้ได้ๆ

เขาลองก็ยังมี ลองจนเขาเห็นว่า เออ! เราไม่น่าทําเขา เขาเป็นบัณฑิต เราเป็นพาลชน เราไปลองเขาก็ขอขมานะ คนที่เขาเป็นธรรม ใจเขาเป็นธรรมอยู่ แต่เขายังไม่เชื่อเรา ฉะนั้น ในการปฏิบัติของเรา อย่าไปเรียกร้องให้ใครเขาเห็นใจเรา เราทําของเราไป แต่คุณงามความดีมันถึงเวลาแล้วความดีก็คือความดี มันต้องเป็นความดีแน่นอน ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ยังยืนยันอยู่

“๓. เวลานั่งสมาธิบางครั้งก็ท่องพุทโธ และถ้าจิตไม่นิ่งก็จะสวดอิติปิโสฯ ไปเรื่อย อย่างนี้ถูกต้องไหมครับ”

คําว่า “ถูกต้องหรือไม่” มันอยู่ที่เราไง วาระ วาระที่จิตมันกระทบรุนแรง เราก็สวดมนต์ก็ได้ เวลาจิตที่มันอ่อนนุ่ม จิตที่มันจะลงสมาธิ พุทโธเบาๆ มันก็ลงแล้ว มันอยู่ที่เรา เราจะต้องบริหารจัดการหัวใจเราด้วย ถ้าเรานักปฏิบัติ เรามีสติแล้วเราก็บริหาร

ถ้ามันกระทบรุนแรง บางทีพุทโธยังไม่ได้เลย มันแบบว่ามันกระทบ มันฟุ้งมาก มันฟุ้งมาก พุทโธยังไม่อยู่เลย ถ้ามันอย่างนั้น เราต้องชัดๆ

แต่ถ้าจิตใจเรานุ่มนวล วันนี้อารมณ์ดีมาก วันนี้ไม่ต้องนั่งมันก็จะเป็นสมาธิอยู่แล้ว ค่อยๆ พุทโธ ไม่ใช่ว่า ไม่ต้องนั่งจะเป็นสมาธิอยู่แล้ว ก็ต้อง อู๋ย! รุนแรง แล้วไปขึ้นต้นใหม่ ไม่ใช่ มันแบ่งอย่างนี้ไง

ฉะนั้นบอกว่า ถูกต้องหรือไม่

คําว่า “ถูกต้องหรือไม่” คือว่ามันเป็นปัจจุบัน ปัจจุบันถูกต้องดีงามหรือไม่ตรงนั้น ถ้าถูกต้องตอนนี้นะ แล้วบอกว่าอย่างนี้ถูกต้อง มันก็ทําอยู่อย่างนี้ แล้วอย่างอื่นไม่เอาเลย หรือว่ามันแบบว่ามันสับสน

แต่ถ้ามันปฏิบัติจริงๆ นะ มันอยู่ที่เราเคยเป็นน่ะ เวลามันเอาไม่ได้ เวลามันรุนแรง รุนแรงคือว่าความคิดรุนแรง อารมณ์รุนแรง สิ่งที่มันกระเทือนใจรุนแรง ทําอย่างไร

ต้องพุทโธให้ชัดๆ เดินให้ไวๆ ต้องแข็งแรงกับมัน มันแรงมาขนาดไหน เราต้องมีสติปัญญามากกว่าขณะนั้นถึงจะเอาอยู่ไง แล้วพอมันเริ่มเบาลงๆ ก็เบาลง นี่พูดถึงว่าให้เป็นปัจจุบัน

คําว่า “ถูกต้องไหม” มันไม่ใช่สูตรสําเร็จ การปฏิบัติสูตรสําเร็จมันไม่มี การปฏิบัติมันอยู่ที่ปัจจุบัน วันนี้กระทบรุนแรงไหม วันนี้จิตใจเราพัฒนาขึ้นมามากไหม วันนี้ของเราดีขึ้นไหม สติ มหาสติ ปัญญา มหาปัญญา มันมีสูงมีตํ่าไง แล้วมีสูงมีตํ่าก็อยู่ที่วาระ แล้วเราทําให้ถูกต้อง

ถ้าทําให้ถูกต้อง คือเราบริหารจัดการเอง ใช้ปัญญาเอง ถ้าบริหารจัดการไม่เป็นมันก็เข้าสมาธิได้ยาก หรือเข้าไม่ได้เลย ถ้าบริหารถูกต้อง เข้าได้สมดุล ความสมดุล มัชฌิมาพอดีๆ อย่างนี้ถูกต้อง ถูกต้องมันต้องเราแบ่งแยกคัดเลือกด้วย ว่าอย่างนั้นเถอะ

“๔. ได้ฟังถามตอบปัญหาธรรม ถ้านั่งสมาธิและฟังธรรมที่หลวงพ่อเทศน์ไปด้วย นั่งหลับตาฟังเสียงธรรมไป พิจารณาตามเสียงธรรมไป สามารถทําให้เกิดสมาธิได้หรือไม่ครับ”

ได้ ได้ ได้แน่นอน ได้ล้านเปอร์เซ็นต์ เพราะเวลาฟังเทศน์ไปด้วย เวลาจะเป็นสมาธิมันเป็นที่ใจเราไง ไอ้วิทยุมันก็ดังอยู่นั่นน่ะ เปิดเทป เทปก็หมุนอยู่อย่างนั้นจนกว่ามันจะหมด แต่เป็นสมาธินะ เราฟัง เวลาจิตมันจะลง มันลงเลย นี่เป็นสมาธิเลย ได้ ไอ้อยู่ข้างนอกไม่เกี่ยว

แต่เวลาเราพุทโธ พุทโธระลึกขึ้นมามันก็เกาะพุทโธ ลมหายใจ จิตมันก็เกาะที่ลม เวลาฟังเทศน์ มันก็เกาะที่เสียงเทศน์ แล้วพอเสียงเทศน์ เสียงเทศน์มันละเอียดขึ้น เสียงเทศน์มันดีขึ้น นี่เป็นสมาธิไหม

ได้ล้านเปอร์เซ็นต์เลย แล้วถ้าได้นะ เวลาเป็นสมาธิ สมาธิก็เป็นสมาธิไง เทศน์ไม่เกี่ยว เทศน์อยู่ข้างนอก เทศน์ก็เทศน์ไปสิ ถ้าเป็นวิทยุก็เปิดไว้อย่างนั้นน่ะ ก็ดังจนกว่าถ่านจะหมด ถ้าเป็นเทป เทปก็หมดม้วน ถ้าเป็นซีดี ซีดีมันก็หมดรอบของมัน แต่จิตเราเป็นสมาธิ

เป็นได้ ฟังเทศน์นี่เป็นสมาธิได้ชัดเลย เป็นได้แน่นอนเลย แต่ไม่ได้เป็นที่เทศน์ ไม่ได้เป็นที่เทป ไม่ได้เป็นที่วิทยุ เป็นที่ใจเรา เวลาเป็นสมาธิเป็นที่ใจเรา แล้วใจมันเป็นไง เป็นได้

เป็นสมาธิได้ไหม

ได้ แล้วถ้ามันไม่ได้มันก็เป็นขณิกะ ขณิกะคือจิตมันสงบอยู่ มันก็ได้ยินเสียงอยู่ มันก็ยังบริหารกันอยู่ ยังมีการบริหารกันอยู่ แต่ถ้าจิตมันสงบแล้ว ถ้าเป็นอัปปนา สักแต่ว่า จบ

เป็นสมาธิได้ไหม

ได้ ค่อยๆ ทําเอา ทําให้เป็นปัจจุบันนี้

นี่พูดถึงว่าทําสัมมาสมาธิ คําว่า “ทําสัมมาสมาธิ” เราบอกว่า พระพุทธศาสนาไม่ได้สอนสมาธิ พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอริยสัจ พระพุทธศาสนาสอนให้พ้นจากทุกข์ แต่ระหว่างทางเดินมันต้องอาศัยสมาธิ เพราะสมาธิคือจิตใจของคน เพราะสมาธิมันเกิดบนใจของคน

สมาธิมันเกิดที่ไหน เกิดบนอาสน์สงฆ์นี่หรือ เกิดบนอิฐหินทรายปูนหรือ...ไม่ใช่ มันเกิดสมาธิไม่ได้เพราะมันไม่มีจิต

สมาธิเกิดจากจิต แล้วจิตพอมันออกวิปัสสนา จิตมันจะพ้นจากทุกข์ จิตนี้เป็นผู้ค้นคว้า จิตนี้เป็นผู้พ้นทุกข์

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนสมาธิหรือ

ไม่ใช่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องอริยสัจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องปัญญา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนศีล สมาธิ ปัญญา สอนเรื่องมรรค

ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล แต่สัมมาสมาธิเป็นวิธีการ เป็นฐานอันหนึ่ง ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ฉะนั้น สมาธิสําคัญ คําว่า “สําคัญ” แต่เราจะบอกว่าเราฝึกสมาธิ เราทําสมาธิ...ไม่ใช่

เราทําความสงบของใจเพื่อเอาใจนี้ออกใช้วิปัสสนา เอาใจนี้ใช้ปัญญา เอาใจนี้ค้นคว้า เราจะสํารอกกิเลสออกจากใจของเรา

เราเป็นชาวพุทธ พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนเรื่องสมาธิ พระพุทธเจ้าสอนเรื่องอริยสัจ พระพุทธเจ้าสอนเรื่องมรรค แต่ก่อนที่มันจะเดินมรรค มันต้องมีผู้ที่ดําเนินการ ผู้ที่ดําเนินการคือจิตที่สงบแล้วดําเนินการ มันจิตจริงไง จิตจริง มรรคผลก็จริงไง

แต่ถ้ามันยังไม่สงบอยู่ ก็อย่างที่พูดตั้งแต่เริ่ม สังคมไทยอ่อนแอ สังคมไทยคิดเอาเองเออเอาเอง แล้วเวลาปฏิบัติก็สัพเพเหระ แล้วไม่มีครูบาอาจารย์ที่รู้จริง

ครูบาอาจารย์ที่รู้จริงท่านจะชี้เข้าไปสู่ต้นเหตุ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ท่านจะชี้ต้นเหตุ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ เพราะอวิชชาพาเกิด จี้เข้าไปที่อวิชชา ไอ้ที่มันไม่รู้น่ะ จี้เข้าไปที่กลางหัวใจนั่นน่ะ ต้นเหตุนั่นน่ะ ครูบาอาจารย์ท่านชี้เข้าไปที่ต้นเหตุ

แล้วสมาธิมันเข้าต้นเหตุได้ไหม

สมาธิเป็นตัวมัน แต่เวลาปัญญาเกิดขึ้นมา ปัญญาจะชี้เข้าไปที่ต้นเหตุ ชี้เข้าไปที่อวิชชา ชี้เข้าไปที่ไม่รู้นั่นน่ะ พอไม่รู้เป็นความรู้ขึ้นมาก็เป็นวิชชา เป็นวิชชามันก็สํารอกมันก็คาย แล้วมันก็จะเป็นความจริงขึ้นมา เป็นสมกับความที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้ไง

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งมรรค ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งอริยสัจ แต่มันต้องอาศัยผู้ที่รู้จริง ผู้ที่เป็นสัมมาสมาธิขึ้นมาค้นคว้า ขึ้นมาจัดการ มันถึงจะเป็นตัวศาสนาจริง มันถึงจะเป็นมรรคจริง มันถึงจะเป็นพระพุทธศาสนาจริง เอวัง