คํานํา

ภูมิจิตภูมิธรรมย่อมรู้ได้ด้วยการสนทนาธรรม หรือแสดงธรรม พระอรหันต์ กับ คนจิตผิดปกติ จึงแตกต่างกันราวฟ้ากับดิน ทั้งกิริยาภายนอก ทั้งธรรมภายใน

สมาธิธรรมในทางพระพุทธศาสนาจะหลับตานั่งสมาธิหรือลืมตาเดินจงกรมก็ตาม เมื่อปฏิบัติถูกต้อง จริงจัง อย่างมีสติจดจ่อต่อเนื่องตามที่ครูบาอาจารย์สั่งสอนแล้ว ผลจะต้องเป็น “สัมมาสมาธิ” เท่านั้นและยกสู่วิปัสสนาพิจารณาธรรมได้ ส่วนผู้ที่จิตผิดปกติแล้วสําคัญตนหลงผิดว่าตนมีคุณธรรม แม้สมาธิธรรมก็ทําไม่ได้และก็ไม่เข้าใจ มิหนําซํ้าไปตําหนิองค์หลวงตาพระมหาบัว ซึ่งเป็นพระอรหันต์ ยิ่งเป็นกรรมหนักมหันต์ จะไม่มีทางเข้าถึงสัมมาสมาธิของพระพุทธเจ้าได้เลย เพราะไม่มีพื้นฐานของศีลรองรับ คงเป็นมิจฉาสมาธิ เป็น “สมาธิแมลงวัน” ชอบดมของเหม็น ชอบติเตียนผู้อื่น เป็น “สมาธิจิตบําบัด” ต้องไปบําบัดอาการจิตให้เป็นปกติเสียก่อน แล้วฝึกหัดภาวนาใหม่ เป็น “สมาธินกหวีด” เที่ยวเป่าประกาศอวดตน อวดความยิ่งใหญ่ และเป็น “สมาธิลวงโลก” แล้วยังอ้างตนเป็นอรหันต์ เอาธรรมลวงโลก แสวงหาผลประโยชน์

หนังสือสมาธิจิตบําบัด มีประโยชน์ต่อผู้ปฏิบัติธรรมเป็นอันมาก ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เมตตาแสดงธรรมโดยอุปมาให้เห็น “สมาธิธรรมจริง” ของพระพุทธเจ้า กับ “สมาธิธรรมปลอม” ของอรหันต์ลวงโลก ไว้อย่างละเอียดชัดเจน หากได้ศึกษาและปฏิบัติตามย่อมเข้าถึงสัมมาสมาธิ เพื่อพิจารณาธรรมขั้นสูงต่อไป ทั้งเป็นการจรรโลง สืบทอด และปกป้องพระพุทธศาสนาอันเป็นศาสนาแห่งปัญญา ไม่ให้เหล่าอลัชชีทุศีล ทุปัญญา นําธรรมจริง ธรรมแท้ มายํ่ายีลวงโลกต่อไป

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต

มกราคม ๒๕๖๔

สัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน
พอพื้นฐานขึ้นมาแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา
การฝึกหัดใช้ปัญญาแล้วถ้าจิตมันสงบระงับ
ถ้ามันต้องให้ดีขึ้นมา มันจะเห็นตามข้อเท็จจริง
ถ้ามันเห็นตามข้อเท็จจริงขึ้นมา
จิตเห็นจิตเป็นมรรค จิตเห็นจิตมันสะเทือน
มันเป็นความจริงขึ้นมา
นี่ไง ยกขึ้นสู่วิปัสสนา
สมถกรรมฐานยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน
นี่เป็นหัวใจของครูบาอาจารย์สายกรรมฐาน
ที่ท่านสอนกันมาเลย

๑

สมาธิแมลงวัน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๒๔ มกราคม ๒๕๖๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมนะ

เราตั้งใจฟังธรรม เพราะเราอยากจะประพฤติปฏิบัติธรรมให้สมควรแก่ธรรม ถ้ามันสมควรแก่ธรรมนะ สติก็สมควรกับสติ สมาธิก็เป็นสมาธิจริงๆ ปัญญาก็เป็นปัญญาจริงๆ ปัญญาในพระพุทธศาสนา เวลาใครเขาพูดปัญญาในพระพุทธศาสนาๆ เพราะศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา

เวลาลัทธิศาสนาอื่นนะ เขาบูชายัญ ยิ่งถ้าบูชายัญใหญ่ ฆ่าโคฆ่าควายเป็นแสนๆ ตัว เขายิ่งได้บุญกุศลของเขา เขาปลื้มใจของเขาไง

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ปาณาติปาตาฯ ไม่ให้รังแกกัน ไม่ให้เบียดเบียนกัน ไม่ให้ทําลายกัน ให้เมตตาต่อกัน ความเมตตาต่อกันแต่ถ้ามีกิเลสมันเมตตาไม่ได้ไง มันเห็นหน้าแล้วมันหันรีหันขวางทั้งนั้น มันไม่ยอมพอใจใครทั้งสิ้น เวลากิเลสในหัวใจของคนๆ นะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นหน้ามารแล้ว ได้ทําลายมารทั้งครอบครัวแล้ว ได้ตั้งชื่อไว้ให้มัน แล้วท่านก็มาอบรมสั่งสอนบ่มเพาะพวกเราขึ้นมาว่า

“พญามาร ลูกสาวพญามาร หลานพญามาร เหลนพญามาร มารๆ ครอบครัวของมารอยู่ในหัวใจของสัตว์โลก เวลามันอยู่ในหัวใจของสัตว์โลกมันถึงเป็นแก่นกิเลส มันเหนียวแน่นกับหัวใจของสัตว์โลก ในหัวใจของสัตว์โลกไปหาไม่เจอ จะไปหากิเลสที่ไหนนะ จะเอานิวเคลียร์นิวตรอนจะไปทําลายมันไม่เจอหรอก ไม่มี เวลามันอยู่ มันอยู่ในหัวใจของสัตว์โลกไง มันอยู่ในหัวใจของเรา”

แต่เวลาเราศึกษา ศึกษาในตํารับตํารา เราก็ค้นคว้าของเราไปนะ ว่าไอ้นั่นมันเป็นกิเลส ไอ้นี่เป็นกิเลส นั่นเห็นไหม รูป รส กลิ่น เสียงอันวิจิตรไม่ใช่กิเลส ตัณหาความทะยานอยากของคนต่างหาก นี่ไง แต่เราไปว่ารูปอันนั้นไม่ดี รูปอันนี้ดีนะ มันเป็นไปตามอํานาจวาสนาไง

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา สิ่งใดถ้ามันประณีตท่านได้มาด้วยบุญกุศลของท่าน มันก็เรื่องหนึ่ง มันมีพระนะ เวลาพระเราทําให้เศร้าหมองได้สิ่งใดมาต้องทําให้มันทุบเสียหายก่อนแล้วค่อยใช้ นั่นไง เราไปขืนกับความเป็นจริงไง ว่ามันจะเป็นกิเลสๆ

“รูป รส กลิ่น เสียงอันวิจิตร แร่ธาตุสิ่งใดที่มันหรูหราขนาดไหน มันไม่ใช่กิเลสเลย ตัณหาของคนต่างหากเป็นกิเลส”

แต่ว่าเห็นไหม เวลาเป็นพระปฏิบัติ พระปฏิบัติเขาถึงว่าให้สํารวมระวัง สิ่งนั้นมันเป็นการกระตุ้นไง รูป รส กลิ่น เสียง สิ่งที่ดีงาม สิ่งที่ละเอียดสุขุมคัมภีรภาพ ใครๆ เขาก็อยากได้ ความอยากได้มันเกิดขึ้นแล้วไง ความอยากได้มันเกิดขึ้นมาแล้วมันก็ต้องการสิ่งนั้นไง

โมฆบุรุษตายเพราะลาภ อยากได้ลาภ อยากได้สักการะ อยากให้เชื่อถือศรัทธา อยากให้เขามานบน้อมต่อตน นั่นน่ะตายหมด เพราะอะไร

เพราะถ้าทําอย่างนั้นแล้วมันไปยอมจํานนกับเขาไง เวลาประพฤติปฏิบัติธรรม ประพฤติปฏิบัติธรรมแล้วไปจํานนกับกิเลสไง ไปยอมจํานนกับมัน ไปก้มกราบมันอีกต่างหาก แล้วบอก “นี่เป็นการประพฤติปฏิบัติ เป็นการฆ่ากิเลสๆ” ฆ่าอะไร มันฆ่าอะไร

สิ่งที่ได้มาตามความเป็นจริงๆ ไง เวลาคนมีอํานาจวาสนานะ เวลาเอตทัคคะมีฤทธิ์มีเดชขึ้นมาเพราะอะไร เขาสร้างของเขามาทั้งสิ้น ไม่ต้องไปแย่งชิงอะไรกับใครหรอก มันอยู่ในหัวใจของเรา เวลาความสุขความสงบระงับก็อยู่ในหัวใจนี้ หัวใจมันทุกข์มันยากก็หัวใจนี้

เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา มีประเพณีวัฒนธรรม สิ่งที่เป็นประเพณีวัฒนธรรมเขาให้สร้างกุศลๆ ถ้าสร้างกุศล เวลาพระปฏิบัติของเราว่าสิ่งนั้นเป็นการทําให้เนิ่นช้า ทําให้เนิ่นช้าเห็นไหม ครูบาอาจารย์ของเราท่านถึงให้ลดให้ละไง

สิ่งที่เป็นภาระพะรุงพะรังอย่าไปจับไปต้อง อย่าไปยึดไปถือ เวลาการทําหน้าที่การงาน ทําเสร็จแล้วให้มันเสร็จไป ทํางานมันเสร็จแล้วนะ งานเสร็จแล้วแต่หัวใจยังไม่เสร็จ ยังไปคิดไปปรุงไปแต่งไปสร้างภาพอยู่ในหัวใจนั้น ยังไปเผาลนหัวใจนั้นอีก นี่หัวใจของพระไง

หัวใจของโยมก็เหมือนกัน ถ้าหัวใจของโยม ถ้าที่ไหนเขามีงานมหรสพสมโภช โอ้โฮย! สนุกสนานครึกครื้น สิ่งที่ครึกครื้นมันกระโดดโลดเต้นอยู่บนหัวใจของเราไง เต้น หัวใจของเราพองโตเลย เวลาจะไปเที่ยวเหมือนไก่ ไก่มันจะบิน เวลางานมันจบแล้วนะ เหมือนไก่มันจะตาย มันหงอยเหงา เดินกลับบ้านกลับช่องไม่ได้ไง เรื่องของโลกเป็นอย่างนั้นไง เรื่องของโลกเป็นอย่างนั้น

หัวใจของเรานะ เวลามันดีดมันดิ้นในใจของเรา ฟังธรรมๆ ฟังธรรมของใคร เวลาหลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขาของท่าน เวลาท่านกลับมาในกรุงเทพฯ สมเด็จฯ ท่านถามไง

“หลวงปู่มั่นท่านไปอยู่ในป่าในเขา ท่านไปศึกษาเอากับใคร”

“กระผมอยู่กับตู้พระไตรปิฎก กระผมอยู่กับตํารับตํารา ยังค้นคว้าต้องเปิดแล้วเปิดอีกอยู่นี่”

“แล้วท่านไปศึกษากับใคร” เขาคิดว่าเขาต้องศึกษา ต้องศึกษาจากตํารับตํารา ศึกษาจากทฤษฎี ศึกษา ก็เขาเรียนมาๆ เรียนมาเพื่อปฏิบัติ เวลาหลวงปู่มั่นท่านตอบไง “ผมฟังธรรมอยู่ทุกวินาทีเลย ธรรมะเทศนาว่าการในหัวใจตลอดเวลาเลย”

“ธรรมะเทศนาว่าการในหัวใจตลอดเวลา” ธรรมมันเกิดๆ ไง คนที่มีสติมีปัญญามีประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาธรรมมันเกิดขึ้นมานะ มันเทศนาว่าการอบรมสั่งสอนเราไปพร้อมกันเลย อบรมสั่งสอนเราแล้ว อบรมสั่งสอน

ธรรมเกิดไม่ใช่มรรค เวลามรรคขึ้นมาต้องศีล สมาธิ ปัญญา ต้องเกิดจากเรา เกิดจากการกระทําของเราไง

เวลาธรรมเกิดๆ ธรรมเกิดอํานาจวาสนาบารมี เวลาหลวงปู่มั่นท่านเกิด ท่านเกิดเป็นภาษาบาลีเลย หลวงตาท่านบอกเราเกิดเป็นภาษาไทย เวลาภาษาที่เจ้าของรู้จักไง แต่ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาเกิดเป็นภาษาบาลี เวลาสื่อสารกับเทวดา อินทร์ พรหม เวลามาฟังเทศน์หลวงปู่มั่น ภาษาใจไม่ใช่ภาษาบาลี ภาษาใจภาษาความรู้สึกนึกคิด

นี่ฟังธรรมๆ ฟังธรรมเพื่อสัจธรรมอันนี้ แล้วสัจธรรมมันเป็นความจริงอยู่แล้ว ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นความจริง แต่มันจอมปลอมเพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเราต่างหาก

เวลาศึกษาธรรมๆ มา ก็ศึกษาธรรมมาแล้วก็ด้วยความชอบ ความไม่ชอบของตน ด้วยทิฏฐิด้วยมุมมองของตนว่าอย่างนี้เป็นธรรมๆ ไง แล้วเวลามันเป็นการที่ไปขัดแย้งกิเลส ไม่ใช่ธรรมๆ ทั้งสิ้น กิเลสมันอยู่กับเรา กิเลสมันอยู่ในหัวใจ ขัดใจเราก็คือขัดขากิเลสนั่นแหละ แต่มันขัดใจเราไม่ได้ไง เพราะกิเลสเป็นเราไง สรรพสิ่งเป็นเรา เราทําสิ่งใดไม่ได้เลย

เราเกิดเป็นมนุษย์นะ ถ้ามีศรัทธาความเชื่อ เชื่อมั่นในธรรมะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การเกิดมามีคุณค่ามาก เพราะสิ่งที่มีชีวิตนี้มีคุณค่ามาก แต่ถ้าเราอยู่กับทางโลก ทางโลกสิ่งมีชีวิตขึ้นมา เขาเกิดมาแล้วให้สร้างบุญกุศลของตน คําว่า “สร้างบุญกุศล” เกิดมาชาตินี้พันธุกรรมของจิต ชาตินี้เราจะทําคุณงามความดีได้มากน้อยขนาดไหน

พระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย พันธุกรรมของท่านเป็นอสงไขยๆ นะ ตัดแต่งพันธุกรรมหัวใจนั้น สร้างบุญสร้างกุศลมาบ่มเพาะมาในใจของท่าน สะสมมาในใจนั้น ใจนั้นถึงมีอํานาจ มีคุณภาพ มีอํานาจวาสนาบารมีไง แล้วมาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ

แต่ในปัจจุบันนี้มาเกิดเป็นเราๆ มาเกิดเป็นเราในปัจจุบันนี้ ตั้งแต่อดีตชาติมามันจะมีมากน้อยขนาดไหน ได้สร้างสิ่งใดมา มันก็เป็นสันดาน สันดานของเราเกิดมาจากการสะสมที่เราทําบุญกุศลหรือทําบาปอกุศลมา ถ้าทํามาสิ่งใดแล้ว สิ่งที่ทํามาๆ เวลานานาจิตตัง นานาจิตตังมันเกิดตรงนี้ไง

ฉะนั้น คนเราจะไม่มีความรู้สึกนึกคิดเสมอกัน จะมีความคิดเสมอกันได้น้อย สิ่งที่ได้น้อยเห็นไหม แล้วคนมีอํานาจมากน้อยแค่ไหนมันอยู่ที่อํานาจวาสนาแล้ว

อํานาจวาสนาเวลาคนเกิดมานะ เห็นคนเฒ่าคนแก่เห็นแล้วเราก็เศร้าใจแล้ว เห็นคนป่วยติดเตียงนะ มีคนที่ไปดูแลญาติของตนที่ติดเตียงๆ แหม! มันเศร้า มันแทบจะไม่อยากมีชีวิตต่อไปเลยนะ อยากจะหาทางออกให้ได้

มาหาเราเยอะแยะไปหมด แล้วมาอยู่สักพักหนึ่ง เดี๋ยวๆ ก็ไปแล้ว พออยู่สักพักหนึ่งนะ พอทําไปมันจืดมันชืดไง เวลาที่มันเห็น มันเห็นต่อหน้า มันเห็นสดๆ ร้อนๆ นะ เวลาญาติผู้ใหญ่ของเราเจ็บไข้ได้ป่วย ตัดแขน ตัดขา เปลี่ยนอวัยวะ เห็นแล้วมันสังเวช เวลาสังเวชมันสะเทือนๆ มันสดๆ ร้อนๆ มันก็คิดถึงทางออก

แต่เวลามาปฏิบัติแล้ว ปฏิบัติแล้วพอมันเริ่มคุ้นชิน พอคุ้นชินสักพักหนึ่งมันดื้อมันด้าน นี่ไง กิเลสมันโลดเต้นอยู่บนหัวใจของสัตว์โลก มันโลดเต้นอยู่บนหัวใจของผู้ประพฤติปฏิบัตินั่นน่ะ

เราจะประพฤติปฏิบัติทําให้เกิดสติ ทําให้เกิดสมาธิ ให้เกิดปัญญาขึ้นมาในหัวใจของตน มันเลยเกิดเป็นกิเลสที่มันครองหัวใจ มันบงการ มันอบรมบ่มเพาะ มันชักนําไป ตามมันไปๆ ทั้งๆ ที่เห็นซึ่งสังเวชมา ทั้งๆ ที่เห็นความทุกข์มา ธรรมสังเวชมันสะเทือนใจ เพิ่งมา เวลาปฏิบัติไปๆ มันคุ้นชินของมัน มันก็ให้กิเลสบงการต่อไปอีก นี่ไง เวลากิเลสมันฟูขึ้นมาในหัวใจนะ

แต่ถ้าว่าคนที่มีคุณธรรมในหัวใจ ถ้ามันสงบระงับขึ้นมามันมีความสุขนะ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี มันเป็นสัปปายะ สถานที่เป็นสัปปายะ เขาพูดกันบอกว่า “ทําไมต้องไปประพฤติปฏิบัติในป่า ทําไมต้องไปประพฤติปฏิบัติในที่สงบสงัด ทําไมต้องไปทรมานตน” ทรมานตนก็ทรมานกิเลสไง

กิเลสมันก็ชอบอย่างนั้น ชอบความสะดวก ชอบความสบาย ชอบให้คนส่งเสริม แล้วส่งเสริมก็ส่งเสริมกิเลสไง ส่งเสริมให้มันฟูขึ้นมา แล้วก็ลอยไปก็ลอยมา นักปฏิบัติลอยไปก็ลอยมา ลอยมาทําไม ที่นู่นจะดีกว่าที่นี่ ที่นี่จะดีกว่าที่นู่น มันขัดมันขวาง มันจะไปประพฤติปฏิบัติบนดวงจันทร์กัน แล้วมันก็ไม่ได้ไปปฏิบัติสักที ตายแล้วตายเล่า มันก็จะไปปฏิบัติดวงจันทร์ มันคิดไปอนาคตหมดไง

แต่ถ้าคนมีสติมีปัญญานะ ในปัจจุบันนี้เราทําของเรา แล้วทางโลก ทางโลกมันก็น่าเห็นใจนะ เขามีหน้าที่การงานของเขา เขาต้องเจียดเวลาของเขามาเพื่อฝึกปฏิบัติ

ถ้าบวชเป็นพระ บวชเป็นนักบวชแล้วเวลา ๒๔ ชั่วโมง ๒๔ ชั่วโมงจริงๆ ถ้า ๒๔ ชั่วโมงนะ มันต้องอยู่ที่หัวหน้า หัวหน้าจะพาปฏิบัติไง หัวหน้าจะพาปฏิบัติเห็นไหม ทางจงกรมก็มีให้พร้อม ที่อยู่ที่อาศัยที่นั่งสมาธิภาวนาก็มี

เวลาหลวงตาท่านไปเยี่ยมเยียนลูกศิษย์ลูกหา ท่านจะเดินไปดูเลย ไปดูมันมีรอยเดินไหม ทางจงกรมมีไว้ทําไม มีไว้กราบไว้ไหว้มันหรือ เขามีไว้เดิน เขาสร้างไว้ให้พระเดินจงกรม เขาสร้างไว้ เขาทําไว้ เขาทําไว้ให้พร้อมเลย ทั้งทางจงกรมก็มี ที่นั่งสมาธิก็มี ต่างๆ ก็มี

แล้วเดินจงกรมทําไม

ก็เดินจงกรมเพื่อให้ใจมันสงบระงับเข้ามาไง เดินจงกรมเพื่อการประพฤติปฏิบัติไง ไหนว่าเป็นการปฏิบัติธรรมๆ ไง ถ้าการปฏิบัติธรรม ถ้าไม่ปฏิบัติด้วยเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา จะไปปฏิบัติทางไหน ถ้าปฏิบัติทางอ้อนวอน ทางร้องขอเอาหรือ มันไม่มีหรอก

บอก “การศึกษา ศึกษามันต้องมีปัญญาก่อนแล้วถึงปฏิบัติ ถ้าเราปฏิบัติตอนนี้ เดี๋ยวปัญญาเราไม่ทัน เดี๋ยวกิเลสมันจะหลอก” มันก็หลอกไปเรื่อยแหละ พอมีการศึกษามา ศึกษามาก็รู้แล้ว รู้จบครบหมดขบวนการแล้ว แล้วจะทําอย่างไรล่ะ

มันทําของมันไม่ได้ไง ถ้าเขาทําไม่ได้เห็นไหม ถ้าเราจะเริ่มต้นของเรา มันต้องเริ่มต้น เริ่มต้นตั้งแต่ฝึกหัด เวลาฝึกหัดบังคับใจของเรา เอาวันละกี่นาที ๒ นาที ๓ นาที ขึ้นไปก่อน ทําได้มากได้น้อยก็อีกเรื่องหนึ่ง ถ้าทําได้มากได้น้อย พอนั่งสมาธิภาวนาไป ถ้าจิตมันสงบระงับบ้างก็มีอํานาจวาสนา ถ้าจิตไม่สงบระงับมันก็เป็นการเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เราใช้ชีวิตที่กระโดดโลดโผนอย่างไรก็ได้ทางโลก แล้วกระโดดโลดโผนทางโลกไปแล้ว ถ้ามันไปคบเพื่อนคบต่างๆ เข้าไปแล้ว มันชักนํากันไปไม่มีวันสุดวันสิ้น ไปสร้างเวรสร้างกรรมต่อเนื่องกันไป แล้วบอกว่าคณะทัวร์บุญๆ ก็ทําบุญวัดนั้นๆ ขึ้นมา ไปประสบอุบัติเหตุ ไปทําให้เหนื่อยล้า

เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติของเราไง เราเอาปัจจุบันนี้เลย สิ่งที่ปัจจุบันนี้เราฝึกหัดของเรา เรากระทําของเรา แล้วเรามีการกระทําของเราเห็นไหม ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เราก็สร้างเหตุสร้างผลของเรา เวลาสร้างเหตุสร้างผลของเราแล้วมันจะจืดชืด มันจะคุ้นชิน มันจะมีอย่างไร มันอยู่ที่วาสนาของเรา เราพลิกเราแพลงของเรา

ถ้าพลิกแพลงของเราขึ้นมาเพื่ออะไร การกระทํา ธรรมทั้งหลายต้องมาแต่เหตุ มันต้องมีเหตุมีผลความสมดุลของมัน ถ้ามันสมดุลแล้วมันต้องเป็นไปโดยสัจธรรมแน่นอน จิตมันต้องสงบระงับเข้ามาให้ได้แน่นอน ถ้าจิตมันสงบระงับเข้ามาก็มีความสุข ถ้ามีความสุขขึ้นมา มันมีความสุขก่อน มันมหัศจรรย์จิตของตน

ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ เราตอบปัญหาๆ คนที่ปฏิบัติใหม่แล้วมันมหัศจรรย์ เขียนมาถามเยอะแยะเลย แล้วเดี๋ยวก็หายไป เดี๋ยวก็มีคนใหม่มาอยู่อย่างนั้น มันอยู่ที่วาสนาไง วาสนาเพราะว่าความเป็นจริง สิ่งนี้จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วจิตที่มันจะเป็นวิวัฏฏะออกจากวัฏฏะไปมันง่ายอยู่หรือ

ดูสิ ทางโลกคนเราสองพันกว่าปีมาแล้ว ตั้งแต่วิทยาศาสตร์มันเจริญขึ้นมา คิดถึงจรวดได้ คิดถึงการมียานอวกาศออกจากโลกเพื่อไปสํารวจอวกาศมันเพิ่งมีมากี่สิบปีนี้เอง แล้วเป็นพันๆ ปีมา มันมาจากไหน สิ่งที่จิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเป็นพันๆ ปี หมื่นๆ ปี ล้านๆ ปี กี่สิบล้านปีโลกนี้มันมาจากไหน จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้าเป็นสัจธรรมนะ มันเป็นโดยข้อเท็จจริงไง

แต่ตอนนี้พอโลกมันเจริญๆ ไง พอโลกเจริญขึ้นมา สิ่งใดมันบอก “โลกมันเปิดเผยหมดแล้ว” เหมือนกับวิทยาศาสตร์มันได้คลี่คลายธรรมะให้แจ่มแจ้งแล้วจริงหรือ วิทยาศาสตร์แก้กิเลสไม่ได้หรอก วิทยาศาสตร์โลกเจริญ โลกเจริญทางวิทยาศาสตร์นั่นแหละ ทางวิทยาศาสตร์สิ่งที่เรียนรู้มา เรียนรู้มาเป็นวิชาชีพ

เวลาพระที่ปฏิบัติไม่ต้องรู้เรื่องวิทยาศาสตร์เรื่องทางโลกก็ได้ แต่ให้มันเป็นความจริงในใจของเราๆ ถ้าเป็นความจริงในใจของเราเห็นไหม เราพยายามจะหัดประพฤติปฏิบัติ ถ้าหัดประพฤติปฏิบัติมันอยู่ที่วาสนา

วาสนาเห็นไหม เราจะเชื่อครูบาอาจารย์องค์ใด เราจะเชื่อในการประพฤติปฏิบัติแนวทางไหน แนวทางที่เขาประพฤติปฏิบัติตามข้อเท็จจริงขึ้นมา ล้มลุกคลุกคลานขึ้นมา เราไปเห็นแล้ว ทําไมมันทุกข์มันยากขนาดนี้

เวลาเราเห็นแนวทางที่เขาสะดวกสบายของเขา สะดวกสบายนั่นมันมีความจริงหรือเปล่าล่ะ

มันจะทุกข์ มันจะยาก มันจะสะดวก มันจะสบาย มันจะมีคนอุ้มชูคํ้าจุนขนาดไหน มันเป็นความจริงหรือไม่ล่ะ เราจะเอาความจริงต่างหาก เราจะเอาความจริงต่างหากไง ถ้าจะเอาความจริงต่างหาก เรามีครูบาอาจารย์

เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา กึ่งกลางพระพุทธศาสนา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านค้นคว้า ท่านขวนขวายของท่านมา เวลาท่านขวนขวาย ท่านค้นคว้า ท่านขวนขวายของท่านมานะ คนที่ประพฤติปฏิบัติก็มีอยู่แล้ว พระที่ประพฤติปฏิบัติมันมีอยู่ในประเทศไทยอยู่แล้ว แต่เขาไม่เชื่อ เขาไม่เชื่อว่ามรรคผลมันจะมีไง ทําไมเราต้องออกไปทุกข์ไปยากไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ครูบาอาจารย์ก็ไม่มี สังคมก็ไม่เชื่อถือ แล้วยังบอกว่าเป็นพระแหวกแนวอีกต่างหาก พระที่ไม่อยู่กับวัดกับวา พระไม่มีการศึกษาเพื่อมาอบรมสั่งสอนประชาชน เห็นแก่ตัวจะเอาตัวรอดๆ เห็นแก่ตัวเอาตัวไม่รอดน่ะสิ เห็นแก่ตัว เห็นแก่ตัวแล้วเอาตัวรอดได้สิ พอเอาตัวรอดได้มันเกิดธรรมสังเวช

ดูสิ เวลาลูกหลาน ลูกเกิดจากพ่อจากแม่ไง เวลาลูกที่มันประสบความสําเร็จในหัวใจของมัน มันจะคิดถึงพ่อถึงแม่มันไหม มันจะคิดถึงบุญคุณของพ่อแม่มันหรือเปล่า สิ่งที่มีชีวิตนี้มา ชีวิตนี้ได้มาจากใคร ได้มาจากพ่อจากแม่ แล้วได้มาจากพ่อจากแม่ขึ้นมาแล้ว ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมา ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนมีดวงตาเห็นธรรม จนประพฤติปฏิบัติธรรมจนกว่าสิ้นกิเลสไป มันจะน้อมนึก นึกถึงธรรมสังเวชถึงการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันจะคิดถึงพ่อถึงแม่มันหรือไม่

นี่ก็เหมือนกัน พระแหวกแนวๆ เวลาพระแหวกแนวเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าเป็นความจริงแล้วเห็นไหม ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูดถึงว่าท่านระลึกถึงคุณของชาวหนองผือ เวลาสมัยก่อนอยู่กับหลวงปู่มั่น พระ ๔๐ - ๕๐ ไม่มีตลาดลาดเล เขาเก็บผักเก็บหญ้าในตามหมู่บ้านของเขา เขาเลี้ยงพระได้ตลอดรอดฝั่ง คิดถึงคุณของเขาๆ นี่หลวงตาพระมหาบัว พระอรหันต์นะ ยังคิดถึงคุณของเขา ถ้าคิดถึงคุณของเขาทําอย่างไร

นี่ไง บอกว่า “เห็นแก่ตัวๆ” เห็นแก่ตัวเอาตัวให้รอดก่อน ถ้าเอาตัวให้รอดก่อนแล้วมันเป็นประโยชน์กับตัวแล้วประโยชน์กับคนคนนั้น ประโยชน์กับพระองค์นั้น ประโยชน์กับผู้ปฏิบัตินั้น ผู้ปฏิบัตินั้นที่กิเลสมันโลดเต้นบนหัวใจของสัตว์โลก เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราทําลายมันจนมันทําลายเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป พอเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไปมันรู้จักกิเลส มันมีวิธีการกําจัดกิเลส มันมีศีล มีสมาธิ มีปัญญาตามความเป็นจริง

ถ้ามีตามความเป็นจริงขึ้นมา แล้วมันเป็นจริง คิดถึงคุณของเขาๆ หนึ่งก็เป็นเนื้อนาบุญของโลก เนื้อนาบุญของเขาอยู่แล้ว ผู้ที่มีคุณธรรมในหัวใจเป็นเนื้อนาบุญของโลก ผู้ที่ทําบุญกุศลขึ้นมาให้เป็นบุญกุศลของเขา ระลึกถึงบุญคุณของเขา ถ้าระลึกถึงบุญคุณของเขามันก็ธรรมสังเวช มันก็ต้องบอกวิธีการ บอกให้เขาทําแต่คุณงามความดีไง

พระแหวกแนว แล้วพระอยู่ในแนวมันทําอย่างไรล่ะ นี่ไง เวลาจะประพฤติปฏิบัติถ้าไม่มีครูมีอาจารย์ การประพฤติปฏิบัติของเรามันต้องดั้นด้นไปด้วยบุคคลคนนั้น ด้วยตัวของตัวเอง ถ้าจะดั้นด้นไปด้วยตัวของตัวเองมันต้องมีวาสนานะ

๑.สังคมให้การสนับสนุนมากน้อยแค่ไหน

๒.กิเลสในใจน่ากลัวที่สุด มันสร้างภาพ กิเลสมันบังเงา มันเอาธรรมะมาอ้างนะ เราศึกษาธรรมะ กิเลสมันก็ศึกษาด้วย อริยสัจมันก็รู้จัก สติปัฏฐาน ๔ มันก็รู้จัก มันรู้จักทุกเรื่อง มันรู้จัก

เพราะหลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่านมาก่อน ท่านถึงได้อบรมสั่งสอน เวลาครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ นะ พระมหาหลายองค์ที่ไปอยู่กับหลวงปู่มั่น มหาปิ่นน้องของหลวงปู่สิงห์ก็ใช่ พระมหาหลวงตาพระมหาบัว มหาทองสุกก็ใช่ เป็นมหาๆ ทั้งนั้น

เวลาหลวงตาท่านไปเห็นไหม “มหา สิ่งที่เรียนมาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีคุณค่ามาก เทิดใส่ศีรษะไว้ เก็บไว้ในลิ้นชักสมอง อย่าให้มันออกมา แล้วลั่นกุญแจมันไว้ด้วย แล้วพยายามประพฤติปฏิบัติไป” เวลาการประพฤติปฏิบัติไป หนึ่งไม่ปฏิบัติด้วยความลังเลสงสัย ไม่ปฏิบัติไปห่วงหน้าพะวงหลัง ไม่ปฏิบัติไปเพื่อให้มันเป็นแบบสัญญาที่ได้มั่นได้หมายไว้แล้ว

ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหมายไว้หมดเลยว่า มันจะเป็นอย่างนั้น จะเป็นอย่างนั้น แล้วเวลาปฏิบัติไปมันสร้างภาพหมดเลย มันก็เลยเป็นการสภาพเสมือนจริงแต่ไม่จริง เวลาเสมือนจริงแต่ไม่จริงแล้วมันทุกข์มันยากนะ เพราะมันทุกข์มันยากตรงไหน มันทุกข์มันยากตรงหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเผชิญกับกิเลสมาก่อน ท่านรู้จักกิเลสมันดี ท่านรู้จักเล่ห์เหลี่ยมของมันดี

เราทําของเราด้วยเนื้อหาสาระด้วยข้อเท็จจริงของเรา สิ่งที่ศึกษามา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรมไหม เป็น แต่มันเป็นสุตมยปัญญา มันเป็นธรรมสาธารณะ เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากไว้เป็นมรดกธรรมกับบริษัท ๔ ฝากไว้เป็นมรดกธรรมของชาวพุทธ

เวลาชาวพุทธกราบพระ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ว่าพระธรรมๆ ก็สัจธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอบรมสั่งสอนบ่มเพาะไว้นั่นไง แล้วเวลาเราไปเห็นไหม มันเป็นเสมือนจริงๆ ทั้งนั้น เสมือนจริงเพราะเรียนรู้

แต่ถ้าเป็นความจริงต้องปฏิบัติธรรมให้รู้ ถ้าปฏิบัติธรรมให้รู้ ครูบาอาจารย์ให้ทําความสงบใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับเข้ามาแล้วมันจะเป็นประโยชน์มาก

แต่คนที่มันไม่เป็นไง เวลาบอก ทําความสงบเห็นไหม จะเป็นสมถะ จะเป็นหินทับหญ้า แล้วเวลาทําไปบอกว่า ไอ้สาย... บอกว่ามันลืมตาๆ มันบอกว่ามันไม่ใช่สายสมถะ

มันไม่ใช่สายสมถะหรือไม่สมถะ อย่า อย่ารังเกียจนะ เพราะมันเป็นศีล สมาธิ ปัญญา มันเป็นมรรค ๘ มันต้องมีองค์สมบูรณ์ของมัน สายสมถะ ใครเป็นสายสมถะ ใครไม่ใช่สายสมถะ ใครทําสมาธิ ไม่ทําสมาธิ ถ้ามันขาดตกบกพร่องมันเป็นมรรคไปไม่ได้ เวลาเป็นมรรคไปไม่ได้ก็คิดว่า “เราไม่ใช่สายสมถะ พวกไอ้หลับตา ไอ้เรามันลืมตา” เขาว่างั้น

ลืมตาๆ ลืมตาอะไร ความลืมตาทําสมาธิ สมาธิลืมตา ลืมตามาจากไหน เวลาเรามันสังเวชไง มันไม่ใช่ประเด็นเลย เพราะหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราเดินจงกรมหลับตาหรือลืมตา เวลาถ้ามันเป็นข้อเท็จจริงที่มันจะมีประเด็นขึ้นมานะ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติ เวลาท่านนั่งสมาธิ หลวงปู่เสาร์นั่งสมาธิจนตัวลอยเลยล่ะ

หลวงปู่มั่นท่านนั่งสมาธิจนกําหนดรู้ได้หมด แล้วเวลาท่านเดินจงกรมท่านก็ลืมตาเดิน เดินจงกรมเขาหลับตาหรือ หลับตามันก็ชนต้นไม้ หลับตามันก็ตกทางจงกรม มันเป็นเขาลืมตา ถ้าลืมตา ถ้ามันลืมตาเห็นคุณค่าว่าลืมตา หลับตามันผิดช่องทาง พอลืมตามันก็ต้องเห็นสิ คนทําทั้งหลับตาทั้งลืมตามันจะรู้ได้เลยว่าลืมตาผิดหรือถูก หลับตาผิดหรือถูก

เดินจงกรม เดินจงกรมอยู่ เขาเดินจงกรมทั้งวัน เขาลืมตา มันไม่เป็นประเด็นอะไรเลย แต่มันไม่มีสิ่งใดที่จะมาเป็นจุดขาย มันเลยบอกไอ้พวกหลับตา หลับตาเห็นไหม หลับตาๆ หลับตาทําสมาธิ หลับตาทําสมาธิ มันไม่มีหรอก มันมีแต่มิจฉาหรือสัมมา เว้นไว้เป็นมิจฉาไง

ทําสมาธิ สมาธิลืมตาๆ ลืมตาเห็นไหม เป็นสมาธิแมลงวัน แมลงวันที่ไหนมีกลิ่นมันบินไปเลย ลืมตา รู้ รู้ตัวทั่วพร้อม พร้อมเสมอเลย ที่ไหนมีกลิ่นเหม็นมันไปแล้ว แล้วที่ไหนมีของเน่ามันไปแล้ว สมาธิแมลงวันไง ลืมตา

สมาธิแมลงวันนะ แมลงวันมันเป็นแมลง พอมันเป็นแมลงโดยเผ่าพันธุ์ของมัน มันชอบตอมของเหม็น ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติถ้าเป็นสมาธิแมลงวันมันก็เที่ยวโจษ เที่ยวกล่าวโทษคนนู้น เที่ยวติเตียน เที่ยวเห็นความผิดของคนอื่นหมดเลย แต่ไม่เคยสํารวจว่าหลับตาลืมตามันถูกหรือมันผิดอย่างไร มันมีประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์อย่างไร มันทําได้หรือทําไม่ได้อย่างไร

ถ้ามันทําได้มันจะไม่เป็นแมลงวัน เที่ยวไปโจษไปกล่าวไปตู่ ของเหม็นมันชอบดม ชอบดมของเหม็น เวลาซากศพนะ ซากศพตายในป่า เวลาซากสัตว์ในป่าเวลามันตายไป เดินเข้าไปจะไม่เห็นซากนั้นเลย เอ๊ะ! นั่นเป็นอะไรกองดําๆ อยู่นั่น พอเข้าไปนะ พอแมลงวันมันบินออก โอ้โฮ! เป็นล้านๆๆๆ ตัว แล้วซากสัตว์เหม็นเพราะมันเน่า แมลงวันมันชอบอย่างนั้น

นี่ก็เหมือนกัน เวลาทําสมาธิๆ มันรู้อะไร สมาธิแมลงวันใช่ไหม นั่นคือสมาธิส่งออก ถ้าแมลงวันมันเป็นสิ่งมีชีวิตนะ มันมีแมลงวันจริงใช่ไหม มันถึงเป็นแมลงวัน

นี่ก็เหมือนกัน มันมีจิตใช่ไหม จิตมันต้องสงบระงับบ้างใช่ไหม จิตต้องสงบระงับบ้างขึ้นมา แต่สมาธิแมลงวันไง เที่ยวโจษ เที่ยวเพ่งโทษ เที่ยวว่าคนอื่นไง “เราไม่ใช่สายสมถะ เราเป็นสายลืมตา” ลืมตาแล้วลืมตาเป็นแมลงวันเป็นโจษไปโทษเขาหรือ

ถ้าเป็นสมาธิ สมาธิคืออะไร สมาธิคือจิตสงบ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าจิตสงบระงับแล้วมันจะเป็นแมลงวันหรือ มันจะไปเที่ยวโจษคนอื่นหรือ มันจะโจษกิเลสไง

แมลงวันเวลาไปตอมของเหม็นของต่างๆ ขึ้นมา มันไปที่ไหนมีแต่เชื้อโรค นี่ก็เหมือนกัน จิตที่เป็นสมาธิแมลงวัน เวลามันเที่ยวโจษเที่ยวเพ่งโทษคนอื่น นั่นกิเลสทั้งนั้น นั่นพิษของมัน ไปส่งเสริมพิษกิเลสให้ฟูขึ้นมาไง ให้มีทิฏฐิมานะ มีตัวมีตน มีกําหนดผิดถูกกว่าคนอื่นไง ไม่เป็นคุณงามความดีในใจของตนเลย

แต่ถ้าเป็นคุณงามความดีในใจของตนนะ มันไม่มีหลับตาลืมตาใดๆ ทั้งสิ้น มันมีแต่มิจฉาสมาธิหรือสัมมาสมาธิ สมาธิส่งออกหรือสมาธิทวนกลับเข้าไปสู่ใจของตน

ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาพูดถึงปัญญา ปัญญาไง ปัญญาในพระพุทธศาสนานี้ ศาสนานี้เป็นศาสนาแห่งปัญญา คือปัญญาย้อนกลับเข้าไปสู่จิตของตน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “ทวนกระแสกลับ”

โลก สมาธิแมลงวันมันส่งออกเป็นสามัญสํานึกของโลก เป็นความจริงของความเป็นมนุษย์ มนุษย์เกิดมามีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ โดยธรรมชาติของจิตมันคิดอย่างนั้น เวลาจิตมันมีความคิดอย่างนั้น โดยธรรมชาตินั่นคือส่งออกแล้ว มันส่งออกคือว่าสายพานการผลิต วิถีแห่งจิต วิถีโคจรของจิตมันเป็นแบบนั้น วิถีโคจรมันเป็นแบบนั้นโดยสัจจะโดยข้อเท็จจริง

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วไง บุพเพนิวาสานุ-สติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ มันยืนยันวิชชา ๓ ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าบุพเพนิวาสานุสติญาณคืออดีตที่ผ่านมาแล้ว จุตูปปาตญาณอนาคตกาลไม่มีวันจบวันสิ้น อาสวักขยญาณที่เข้ามาทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า นี่ไง พระพุทธศาสนา นี่มรรค ๘ ไม่ใช่สมาธิแมลงวัน

สมาธิแมลงวันมันส่งออก ส่งออกนะ พระกรรมฐานส่งออกไปแล้วก็ถือตัวถือตนว่าตนนี้ยิ่งใหญ่ ตนนี้รู้ ไม่รู้อะไรเลย ไม่รู้จักกิเลส ถ้ารู้จักกิเลสจะไม่เห่อเหิมทะเยอทะยาน เพราะอะไร เพราะสิ่งนั้นมันเป็นช่องทางเดินของกิเลสไง

คนเรารู้จักความเป็นโรค แล้วหายจากโรคนั้นแล้ว เราจะไปเดินเส้นทางของโรคนั้นอีกหรือ มันเห็นถึงว่านั่นล่ะเส้นทางไง สมาธิแมลงวันมันไปเอาเชื้อโรคมาแล้วก็มาสะสมในใจของตน แล้วว่าตัวตนมีความรู้พิเศษ สมาธิแมลงวันมันเป็นมิจฉาทิฏฐิ มันไม่เข้าสู่มรรคเลย

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอน สอนให้รู้จักระวังตัว การเหยียด การคู้ ต้องมีสติปัญญาตลอดเวลา ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบระงับเข้ามาบ้างมันมีความสุข รักษาใจให้ได้ รักษาตัวตนของเราให้ได้ รักษาหัวใจของเรา รักษาไว้ทําไม

รักษาไว้ให้มันสงบระงับ ให้มันมีความสํานึกในตัวของตน ในเมื่อเรายังทําความสงบของใจไม่ได้ หรือเราไม่มีหลักเกณฑ์อะไร มันมีข้อวัตรปฏิบัติไง ข้อวัตรปฏิบัติของหลวงปู่มั่นที่ท่านบอกหลวงตาพระมหาบัวไง

“มหา มหาไม่ต้องขึ้นมานะ มหาพรรษามากแล้ว ฝึกฝนมาจนมีคุณธรรมในใจบ้างแล้ว ให้พระใหม่ๆ มันขึ้นมา”

“ขึ้นมา” ก็ขึ้นไปอุปัฏฐาก อุปัฏฐากคือข้อวัตรไง รับบาตร เช็ดบาตร ดูแลเห็นไหม เช็ดบาตรไม่ตั้งสติ บาตรนั้นมันก็ผิดพลาดได้ พลั้งเผลอได้ การกระทําเวลาเช็ดบาตร เวลาดูแลบาตรอย่าคุยกัน อย่ามาหยอกมาล้อกัน

เวลาเช็ดบาตรเห็นไหม ถ้านั่งเอาบาตรไว้บนตัก นั่งขัดสมาธิเนี่ยเช็ดบาตรไม่ได้ เช็ดบาตรเป็นอาบัติทุกกฏ เวลาจะเช็ดบาตรต้องนั่งคุกเข่า เพราะนั่งคุกเข่าแล้วมันไม่มีให้บาตรวางได้ตรงไหน เพราะบาตรเป็นสิ่งที่มีคุณค่า มีคุณค่าเพราะบิณฑบาตเป็นวัตรๆ

แล้วบาตรในสมัยพุทธกาลกว่าจะได้มา กว่าจะระบมให้เป็นบาตรไว้ใช้สอย เดี๋ยวถ้าที่ระบมไว้มันปริมันแตกขึ้นมา มันดูแลรักษาได้ยาก เราต้องนั่งคุกเข่าแล้วเช็ดบาตร การเช็ดบาตรนั้นเช็ดบาตรเสร็จแล้วต้องมาผึ่งลมไว้เพื่อให้กลิ่นมันไม่ออก ให้กลิ่นมันหายไป ต้องผึ่งแดดๆ การผึ่งแดดนั้นไม่ให้มีคราบมัน

เวลาจับบาตร จับบาตรต้องใช้ผ้าเช็ดจับบาตร อย่าใช้มือเราจับบาตรโดยตรง เพราะมือจับบาตรโดยตรง ดูสิ เดี๋ยวนี้ในทางอาชญากรรม ลายนิ้วมือ ลายนิ้วมือไง ลายนิ้วมือไปจับที่ไหนมันก็มีลายนิ้วมือ มือของคนมันมีไขมัน เวลาไปจับแล้วมันจะมีไขมันของมันนะ เวลาจะจับบาตรนี่เขาให้ใช้ผ้าเช็ดบาตรจับ เวลาเช็ดบาตรๆ เขาไม่เอามือจับบาตรโดยตรง นี่เช็ดบาตรเห็นไหม

ข้อวัตรปฏิบัติฝึกฝนๆ ขึ้นมา มันฝึกฝนมาจนเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส มันจะเห็นคุณค่า เห็นคุณค่า นี่ไง ลายลูกเสือ ลูกเสือออกจากถํ้าเสือ ถํ้าเสือคือถํ้าเสือ คูหาในใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ถํ้าเสือ เสือมีลายพาดกลอน ได้อบรมบ่มเพาะให้ลูกเสือมันได้มีข้อวัตรปฏิบัติขึ้นไป ถ้ามีข้อวัตรปฏิบัติขึ้นไปมันเป็นประเพณีวัฒนธรรม เป็นอริยประเพณี ประเพณีของพระปฏิบัติ ถ้าใครทําถูกต้องตามวิธีการ ใครถูกต้องด้วยสติปัญญาขึ้นมาเห็นไหม นี่เครื่องอยู่ๆ ไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงบอก “ให้พระเล็กเณรน้อยขึ้นมา มันจะได้มีข้อวัตรปฏิบัติติดหัวใจมันไป” พอติดหัวใจมันไป หัวใจมันมีที่พึ่งที่อาศัย มีข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ๆ เพราะใจมันดีดมันดิ้น มันดิ้นมันรน

เวลาดิ้นรนขึ้นมามันก็มีข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ๆ แล้วเครื่องอยู่แล้วพยายามประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เพื่อฝึกฝนจากปุถุชนเป็นกัลยาณชน จากกัลยาณชนเป็นโสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตมรรค อรหัตผล มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ ฝึกฝนๆ มันขึ้นไป เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป สร้างธรรมทายาท

ฝึกหัดๆ จนจิตมันสงบระงับเข้ามาบ้าง ถ้ามันมีศีลมีธรรม มีศีลมีธรรมนะ นี่ศีล สมาธิ ปัญญา เวลาถ้ามันสงบระงับเข้ามามันก็เป็นสมาธิขึ้นมาได้ ถ้าเป็นสมาธิขึ้นมามันไม่เป็นสมาธิแมลงวันนะ มันจะเป็นสมาธิผึ้งน้อย

ผึ้งน้อยเห็นไหม เวลาผึ้งมันมีคุณค่า ผึ้งมันหาเกสรดอกไม้ มันไม่ตอมของเหม็น เวลาเกสรดอกไม้ ผู้ที่ทําไร่เกษตรพวกดอกไม้ เวลาเขาไม่มีผึ้ง เขาต้องใช้คน เขาใช้คนงานไปผสมเกสร เพราะผึ้งมันหาได้ยากในสมัยปัจจุบันนี้ เพราะเขาใช้สารเคมีกันมาก จนประเทศที่เจริญแล้วนี่เขาพยายามจะฟื้นฟูๆ ฟื้นฟูสายพันธุ์เพื่อให้มันเจริญงอกงาม แต่มันขัดแย้งกับธุรกิจ ขัดแย้งกับโลกด้วยสารเคมี เพราะผึ้งมันต้องอยู่ในที่ที่ปลอดภัย

นี่ไง สมาธิผึ้ง เวลาผึ้งขึ้นมานะ แมลงวันมันตอมของเหม็น ผึ้งมันแสวงหาแต่เกสรดอกไม้ มันมีพญาผึ้ง มันมีรังผึ้ง มันมีนํ้าผึ้ง เวลาที่จิตมันสงบระงับเข้ามามันไม่ใช่สมาธิแมลงวัน

สมาธิมันถึงมีมิจฉากับสัมมา มิจฉาสมาธิคือสมาธิโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก สมาธิด้วยกิเลสมันเจือปน กิเลสมันพลิกมันแพลงขึ้นมาด้วยทิฏฐิมานะของกิเลสคอยชี้ คอยจับผิด คอยตําหนิผู้อื่น ไม่ให้ทวนกระแสกลับเข้ามาหาใจของตนเพื่อค้นคว้าหากิเลสในใจของตนเลย

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านสอนให้มีข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมา ให้เคารพในธรรม เคารพในศีล สมาธิ ปัญญา เคารพในองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าเคารพในองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เคารพครูบาอาจารย์ จิตใจมันลงสู่ธรรม มันไม่กระด้าง มันไม่เกิดทิฏฐิมานะ มันไม่เกิดการเกี่ยงงอน มันไม่เกิดการดีดดิ้น เพราะจิตมันสงบขึ้นมามันระงับขึ้นมาด้วยศีล ศีล สมาธิ ปัญญา เวลามันเกิดสมาธิๆ ขึ้นมา มันเป็นสมาธิแมลงผึ้ง มันเป็นประโยชน์ทั้งนั้น

บางประเทศเขาทําการเกษตรเลี้ยงผึ้ง นํ้าผึ้งชั้นหนึ่ง นํ้าผึ้งเดือน ๕ สะอาดบริสุทธิ์เป็นยาก็ได้ เป็นอาหารก็ได้ หยอดตาก็ได้ ทําได้ทุกอย่างเลย เป็นประโยชน์ทั้งนั้นเลย

ถ้าเป็นสัมมาสมาธิมันจะมีความสุข ความสงบ ความระงับ แล้วมันจะทวนกระแสกลับเข้ามาสู่ใจของตน มันจะไม่ไปจับผิดไปดูความผิดของคนอื่น

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนเท่านั้นเป็นผู้ที่ฝึกหัดสติขึ้นมาในใจของตน ตนเท่านั้นเป็นผู้ที่ทําสมาธิขึ้นมาในใจของตนได้ ใจของตนไม่มีใครจะมาบอกให้เป็นสมาธิหรือไม่เป็นสมาธิได้ เว้นไว้แต่หมู่คณะเล่นหยอกล้อกันนั่น ทําให้โอกาสการทําสมาธิไม่สะดวก เป็นสมาธิแล้วรักษาได้ยาก โดยหมู่โดยคณะโดยกลุ่มโดยก้อน โดยการเชิดชูกัน

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ ขึ้นมาเพราะอะไร เพราะนักปฏิบัติด้วยกันจะเห็นหัวอกเดียวกัน หัวใจเหมือนกัน ถ้าหัวใจเหมือนกันเวลาจิตมันสงบระงับเข้ามามันมีความสุขของมัน แล้วครูบาอาจารย์ท่านจะให้อุบาย จิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาๆ ฝึกหัดใช้ปัญญามันฝึกหัดใช้ได้ไง วิปัสสนาอ่อนๆ นั่นแหละ ฝึกหัดใช้ปัญญาของเราต่อเนื่องไปๆ ถ้าเป็นสัมมาสมาธินะ

สมาธิมันมีสัมมากับมิจฉา ถ้ามันเป็นมิจฉามันเป็นสมาธิแมลงวันส่งออก กลิ่นเหม็นกลิ่นเน่าที่ไหน มันปึ้ดไปเลย แล้วสัญชาตญาณด้วยนะ ที่ไหนมีของเน่าไปหยอดไข่ไว้เลย มีคนตายถ้าไม่ปิดให้ดีเดี๋ยวมันไข่เลย เดี๋ยวเถอะหนอนยั้วเยี้ยๆ เลย นี่ไง สมาธิแมลงวันมันนอกจิต นอกจากกาย นอกจากจิตของเรา ส่งออกไปข้างนอก แล้วยังบอกว่านั่นคือการภาวนาอีกนะ

เวลาการภาวนานะ เวลาจิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ตามความเป็นจริง นี่ไง สิ่งที่ว่ากายนอก กายใน จากข้างนอกจากข้างใน จากข้างนอกมันก็ติดมาจากข้างนอกนั้นแหละ โดยธรรมชาติของมนุษย์ชอบสังคมชอบแสงสีเสียงข้างนอกทั้งสิ้น ดูแลแต่ข้างนอกว่าข้างนอกดีหรือไม่ดีเท่านั้น แต่ลืมบ้านตัวเอง ลืมตัวเองทั้งหมดล่ะ

แต่ถึงเวลาแล้ว เวลาจิตมันสงบระงับแล้วนี่มันพิจารณาไปแล้ว ข้างนอก ข้างนอกไม่ใช่เรื่องของเรา ข้างนอกเป็นเรื่องของเขา ใครจะดีใครจะชั่วมันเรื่องของเขา เราจะแก้หัวใจของเราว่ะ แล้วหัวใจอยู่ไหนหาใจไม่เจอ เวลามันส่งออกนะ เวลาส่งออกไปนี่มันออกไปรู้ไปเห็นเรื่องทุกอย่างมันรู้หมดนะ แต่เวลาจะกลับเข้ามาบ้านมันกลับมาไม่เป็น กลับมาไม่ได้

นี่ไง ขนาดนี่สัมมาสมาธินะ นี่ผึ้งน้อยนะ พญาผึ้งนะ มีฤทธิ์นะ มีเหล็กในนะ มาต่อยเลย เจ็บนะ อย่าเข้ามาใกล้ ต่อย นี่มันหาของมัน มันหามันเล็มเกสรของมัน มันยังกลับเข้าบ้านไม่เป็นเลย

เวลาทําสมาธิๆ เห็นไหม ทําสมาธิเข้าบ้านของตน เวลาความคิดๆ ปัญญาอบรมสมาธิ จัดระบบความคิดของเรา ธรรมชาติของมนุษย์มันมีความคิดอยู่แล้ว สิ่งมีชีวิตมันมีความรู้สึกนึกคิดตลอดเวลา มีการศึกษามากน้อยแค่ไหน ใครมีการศึกษามากขึ้นมานี่มันก็คิดตามสิ่งทิฏฐิมานะที่ความรู้ทัศนคติมุมมองของมัน มันพูดออกไปมันก็ไปฟาดเอาฟืนเอาไฟทั้งสิ้น

แต่ถ้ามันมีอํานาจวาสนาขึ้นมา เราคิดเท่าไรมันก็มีความทุกข์ความยาก คิดเท่าไรก็ไม่รู้ต้องหยุดคิด จะหยุดคิดอย่างไร ก็ต้องไล่ความคิดของตนไง เวลาไล่ความคิดของตน มันมีความคิดอย่างไรก็ตั้งสติตามมันไป พอตามมันไปเท่าทันความคิด เพราะเวลามันคิดสิ่งใด สิ่งนี้เราก็คิดแล้ว สิ่งนี้เราก็รู้แล้ว สิ่งนี้เราก็เคยทําแล้ว สิ่งนี้มันก็เป็นอนิจจัง คิดแล้วคิดเล่ามันก็ซํ้าๆ ซากๆ อยู่ไง

นี่ไง ถ้าสติมันตามไป ธรรมะเห็นไหม ตรึกในธรรมๆ เอาธรรมะของพระพุทธเจ้าเปรียบเทียบกับความคิดของตน พอเวลามันเปรียบเทียบกันแล้วมันมีคุณค่ามากกว่า ความคิดเราก็หยุด นี่เท่าทันความคิดไง แล้วมันเหลืออะไรล่ะ สิ่งที่มันคิดจบแล้วมันเหลืออะไรล่ะ

นี่ไง เวลาความคิดเกิดจากอะไร เกิดจากที่ไหน ก็เกิดจากจิต เกิดจากความรู้สึกของคน คนตายคิดไม่ได้ มีแต่คนเป็นเท่านั้นคิดจากหัวใจ หัวใจมันคิดออกไป เวลาคิดออกไปโดยธรรมชาติไง

ศึกษาธรรมะ ธรรมะก็นี่ไง ศึกษาธรรมะเหมือนกับสมาธิแมลงวันไง นี่ส่งออกไปเที่ยวหาของเหม็นดมไปทั่ว ไปไข่เอาไว้ในหนังสืออีกต่างหาก สมุดดินสอกํามันจนเน่าๆ เดี๋ยวแมลงวันมันจะมาไข่นะ เดี๋ยวหนอนมันเกิดบนสมุดบนดินสอนั่น มันไม่ใช่ภาวนาเลย นั่นน่ะปริยัติล้วนๆ นั่นล่ะการศึกษา

แต่ถ้าสิ่งที่มันจะเป็นจริงๆ ความคิดเกิดจากจิต เวลาเกิดจากหัวใจของเราทั้งสิ้น คิดโดยธรรมชาติของมัน โดยธรรมชาติของมันนะ เรามีสติปัญญา เราเท่าทันความคิดของเรา เวลามันปล่อยวาง ปล่อยวางด้วยตรึกในธรรม เอาธรรมะเทียบเคียงกับความคิดของเรา มันปล่อยๆๆ มันปล่อยด้วยเหตุด้วยผล พอปล่อยด้วยเหตุด้วยผลมันเหลืออะไร

พุทโธๆๆ นี่ เวลาเข้าสู่จิตของตนเข้าไม่ได้ เข้าบ้านไม่เป็น เข้าบ้านไม่ถูก นี่ขนาดสมาธินะ แล้วทวนกระแสกลับๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ไหนที่บอกว่าให้ไปรู้ไอ้นู่น ให้ไปรู้ไอ้นี่มีที่ไหน มันมีแต่รู้เรื่องในใจของตน แล้วเวลามันเกิดสติปัฏฐาน ๔ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ตามความเป็นจริง มันเห็นในสมาธิ ถ้ามีสมาธิขึ้นมา

เพราะสมาธิ สมาธิเป็นสากลนะ สมาธิทุกลัทธิศาสนาเขาทํา สมาธินี่เป็นสากล แต่เป็นมิจฉาไง มิจฉาเพราะว่าบางลัทธิความเชื่อว่าสมาธิมันเป็นสิ่งที่สูงส่งสูงสุด อย่างเช่น ฌานสมาบัตินี่ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ เวลาฝึกหัดแล้วได้ตั้งแต่ฌาน ๑ ฌาน ๒ ฌาน ๓ ฌาน ๔ แล้วขึ้นไปอากาศ อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ

นี่ไง เขาถึงว่าเขาทํา นี่คือสมาธินั่นแหละ สมาบัติก็คือสมาธิ สมาธิก็คือสมาบัติ แต่การฝึกหัดมันคนละแขนง เราพุทโธๆ นี่ เราทําขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิเห็นไหม แล้วมันมีหยาบมีละเอียด มีเข้ามีออก

แต่ถ้าเป็นฌานสมาบัติ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน แล้วยกขึ้นมาอากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ นี่ไง บางลัทธิบางศาสนาความเชื่อ เขาว่าสมาธินี่คือสิ่งที่สูงสุดในการประพฤติปฏิบัติ เจ้าชายสิทธัตถะก็เคยไปเรียนกับอาฬารดาบสและอุทก-ดาบสมาแล้ว แล้วเรียนมาแล้วจนอาฬารดาบสและอุทกดาบสรับรองรับประกันด้วย

“เจ้าชายสิทธัตถะมีความรู้เหมือนเรา มีความเห็นเหมือนเรา สอนได้ เป็นอาจารย์ได้”

เจ้าชายสิทธัตถะไม่เอา เพราะอะไร เพราะลัทธิศาสนานี้ถือว่าสมาธิเป็นสมบัติสูงสุด มีลัทธิต่างๆ ที่ถือว่าสมาธิเป็นสมบัติที่สูงสุด เขาก็ทําสมาธินะ มันก็เลยเป็นมิจฉาไง มิจฉาเพราะถ้าถือว่าสมาธิเป็นคุณธรรมสูงสุดของเขา

แต่ในพระพุทธศาสนา ศีล สมาธิ เพราะสมาธินั้นเป็นพื้นเป็นฐานแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ภาวนามยปัญญา ปัญญามันเกิดตรงนี้ ถ้าภาวนามยปัญญามันเกิดตรงนี้ขึ้นมา เวลาจิตมันสงบแล้วมันยกขึ้นสู่วิปัสสนา ทีนี้มันยกเป็น ยกไม่เป็นไง

“เราไม่ใช่สายสมถะ” เขาว่า “เราก็เลยวิปัสสนาไม่เป็น เราก็เลยส่งออกอยู่อย่างนี้ รับรู้จิตวิญญาณ รู้รูปกระทบนี่” กล้องวงจรปิดมันจับได้ทั้งวันทั้งคืนเลย ดาวเทียมบนอวกาศนะ เขาจับการเคลื่อนไหวของโลกนะ ยิ่งดาวเทียมสายลับ คนที่เขาสืบค้นอยู่ที่ไหนเขารู้หมด รถออกตรงนั้น วิ่งเข้าตรงนั้น ดาวเทียมยังดีกว่าสายตา ดีกว่าสมาธิแมลงวันที่รู้นู่นรู้นี่ นี่ส่งออก

สิ่งที่ส่งออกทั้งหมดนี่เป็นสมุทัย ผลของมันคือความทุกข์ ความทุกข์ที่ไหน ความทุกข์ที่ว่า “ใครๆ ก็ไม่เชื่อฉันเลย” ใครเขาจะไปเชื่อ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นครูบาอาจารย์ท่านให้ใครเชื่อ ท่านไม่เคยพรํ่าเพ้อว่าใครไม่เชื่อเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอตทัคคะนะ เวลาที่ให้พระโมคคัลลานะ พระสารีบุตรไปฝึกไปทรมาน ท่านไม่เห็นว่าจะต้องให้เราเป็นคนทํา ต้องให้พระพุทธเจ้าเป็นคนจัดการ ไม่ มันไม่ไหวนะ

เวลาสั่งสอนอบรมขึ้นมาจนเป็นพระอรหันต์ ๖๐ องค์ “เธอทั้งหลายกับเราพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและเป็นทิพย์ เธอจงไปอย่าซ้อนทางกัน” พระอรหันต์ ๖๐ องค์ แยกไป ๖๐ สาย เพราะว่าสังคมมันกว้างใหญ่ไพศาล ต้องการผู้ที่ชี้นํา ต้องการเนื้อนาบุญของโลก ต้องการความสุขความสงบไง

เขาไม่เห็นบอกต้องเชื่อองค์เดียว เชื่อองค์เดียว ไม่เห็นมีนะ นี่ไง เพราะอะไร เพราะมันเป็นสมาธิแมลงวัน มันเป็นแมลงวันทําสมาธิ ทําความสงบได้บ้าง มันก็ไปเกาะไอ้พวกซากศพสิ่งเน่าเหม็น เอาแต่เชื้อโรคเข้ามาแล้วบินกลับมาเกาะหัวใจ กลับเอาพิษเข้าสะสมในหัวใจไง พอพิษสะสมในหัวใจนะ “โอ้! คนนั้นก็ไม่เชื่อเรา คนนี้ก็ไม่เชื่อเรา”

“เธอทั้งหลายพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและเป็นทิพย์ อย่าไปซ้อนทางกัน” ๖๐ องค์ เก่งทุกองค์ ทุกคนสอนได้หมด ยอดเยี่ยมกระเทียมดอง เป็นพระอรหันต์พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและเป็นทิพย์ ไม่ต้องไป ฉันองค์เดียว

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่เอาองค์เดียวเลย เพราะปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์ ยิ่งมีศาสนทายาท ธรรมทายาท มีผู้รู้จริงเป็นกําลังที่เป็นประโยชน์มหาศาลยิ่งยอดเยี่ยม แบบหลวงปู่มั่นท่านทํา หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยคิดว่าใครจะมาเคารพนับถือเลย เข้ามาอยู่ ผลักทิ้งๆ ไม่ให้เข้า เข้ามาแล้วต้องออกไป พยายามฝึกฝนขึ้นมาให้เป็นให้ได้ ต้องยืนขึ้นมาให้ได้

“แหม! ไม่มีใครเชื่อฉันเลย” ไม่มีหรอก ไม่มี นี่ไง สมาธิแมลงวัน มีแต่เชื้อโรค มีแต่ความจับผิดคนอื่น ไม่รู้จักจับผิดหัวใจของตน ไม่เคยฉงนสนเท่ห์เลยหรือว่าที่ทําอยู่นั่นมันถูกหรือมันผิด

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราเห็นไหม สิ่งที่ตรวจสอบกันๆ มันมีการตรวจสอบกันอยู่แล้ว ตั้งแต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมาหาเจ้าคุณอุบาลีฯ แล้วเวลาเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ทางทฤษฎีเขาก็ยอมรับในการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา

หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยประกาศตนว่า เป็นพระอรหันต์ขึ้นมาเลย หลวงตาท่านบอกอยู่ด้วยกันมา หลวงปู่มั่นไม่เคยพูดสักคําหนึ่ง แต่ทุกคนเชื่อว่าหลวงปู่มั่นเป็นพระอรหันต์ ไม่เคยดิ้นรนต้องการให้ใครนับถือเลยนะ ไม่ต้อง “เขาไม่เชื่อเรา เขาไม่เชื่อเรา หลวงปู่มั่นไม่เชื่อเรา” เข้าไปอยู่กระเด็นนะ

ใครไปถามปัญหาเรื่องหัวใจท่านบอกเลย “ใจของตัวล่ะไม่ดู ใจของตัวล่ะ ไม่ฝึกหัดค้นคว้า จะให้คนอื่นมาดูใจของเรา ใจของตนไม่ศึกษาไม่ค้นคว้า ไม่มีการกระทํา จะให้คนอื่นมาดู ให้คนอื่นมารู้ในใจของตน”

ท่านไม่ใช่ว่าจะชื่นชมเขานะ ยังขนาบอีกด้วย ถ้าใครเข้ามาผิดแนวทางในการอ่อนน้อมถ่อมตน ในการลงสู่ธรรม ลงสู่ธรรมและลงสู่วินัย ไม่มีตัวไม่มีตนไม่มีสิ่งเจือปนในใจของตน ไม่มีธงที่จะชักขึ้นมาในใจของตน ถ้าอย่างนั้นแล้วมันเข้ากับธรรมไม่ได้หรอก มันกีดมันขวางไปทุกเรื่อง นั่นสมาธิแมลงวัน

สมาธิผึ้งน้อยเป็นสัมมาสมาธิ เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เกิดมาเป็นมนุษย์เห็นไหม มนุษย์เกิดมานี่ ชาติปิ ทุกฺขา การเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง การอยู่การใช้ชีวิตขึ้นมา การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ อริยทรัพย์เพราะเรามีหัวใจ เรามีธาตุรู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานที่จะมาค้นคว้า

แต่ธาตุรู้ถ้าอยู่ในใจของสัตว์โลก สัตว์โลกเกิดมาเป็นมนุษย์นะ แล้วธาตุรู้มันไม่รู้ ธาตุรู้มันมืดบอด ธาตุรู้มันเห็นแก่สมบัติโลก เห็นแก่โลกธรรม ๘ มีลาภ เสื่อมลาภ อยากมียศถา-บรรดาศักดิ์ อยากมีชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณ แล้วมันก็ตายไปโดยที่ไม่มีประโยชน์สิ่งใด เป็นพันธุกรรมของจิตติดใจมันไปเลย

เรานี่เราเกิดมา เราทุกข์เรายากนะ เราเสียสละการเป็นฆราวาส การเป็นฆราวาสประชาธิปไตยสิทธิเสรีภาพเท่ากันไง จะทําอะไรก็ได้ถ้ามันไม่ผิดกฎหมาย แต่เราเสียสละ เรามาบวชเป็นพระ บวชเป็นพระเรามีศีล ๒๒๗ ศีล ๒๒๗ ศีลเป็นสมบัติของพระ มีศีลมีธรรมไง ไม่ได้ศีลด่าง ศีลพร้อย ศีลขาด ศีลทะลุ แล้วไม่มีความสงบระงับ ไม่มีสติปัญญาเลย ไม่สมควรกับการเป็นศากยบุตรเลย

การเป็นศากยบุตรมันมีศีลมีธรรมในหัวใจของตน ถ้ามีศีลมีธรรมในหัวใจของตน ถ้าเป็นทางโลกเขาบอกถือศีลถือธรรมแล้วมันอัตคัดขาดแคลน มันแห้งแล้ง มันแห้งแล้งอย่างไรมันถือพรหมจรรย์ มันแห้งแล้งตรงไหน มันไม่แห้งแล้งถ้าหัวใจเป็นธรรมไง ถ้าหัวใจเป็นธรรมมันอบอุ่น มันอบอุ่นเพราะอะไร มันอบอุ่นเพราะมันมีศีลประจําหัวใจไง

ถ้ามีศีลประจําหัวใจ ศีล มีศีลมีธรรมขึ้นมาแล้วมันจะเข้าสังคมไหนเข้าได้ไง เข้าป่าเข้าเขาไปไม่กลัวสิ่งใดๆ เลย ถ้าศีลเราบริสุทธิ์ ทั้งๆ ที่เราปฏิบัติไม่เป็นนะ เรายังไม่มีคุณธรรมสิ่งใดที่คุ้มครองตัวเรา เราเข้าป่าเข้าเขาไป เราเจอสัตว์ร้าย เราเจอสิ่งใดที่แปลกประหลาดมหัศจรรย์ เรามีศีลที่บริสุทธิ์ ศีลคุ้มครองเรา

“ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ใดมีศีลมีธรรม ศีลธรรมจะคุ้มครองผู้นั้น”

ผู้นั้นผู้ที่สะอาดบริสุทธิ์เห็นไหม เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เรามีศีลของเรา เรามาฝึกหัดสมาธิของเรา ถ้าเราฝึกหัดสมาธิของเราขึ้นมา เราสงบระงับได้ไง นี่ไง สมกับความเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส สมกับเป็นบุตรขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า

เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ครอบครัวกรรมฐานๆ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นแล้วมันไม่เสียชื่อของครูบาอาจารย์ มันไม่เสียชื่อหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ไม่เสียชื่อของวงกรรมฐาน วงกรรมฐานเขาพยายามประพฤติปฏิบัติ เขาพยายามขวนขวายของเขาขึ้นมา เขาทําเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาในหัวใจ เขาไม่ต้องทําไปอวดใคร เขาไม่ต้องไปทําให้ใครรับรู้

ถ้ามีการรับรู้มีการอวดกันเอาอะไรไปอวด แบงก์เขายังต้องส่องเลย แบงก์จริง แบงก์ปลอม แล้วเวลาเป็นสมาธิเขาเอาไปอวดใคร สมาธิจริง สมาธิปลอม เขียนสมาธิแล้วไปแปะไว้บนถนนใช่ไหม ให้เขารู้นี่สมาธิๆ แต่ใจตัวเองไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันเลย ถ้าไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมามันมีแต่ความเร่าร้อน กิเลสมันวิ่งเต้นเผ่นกระโดดในดวงใจดวงนั้น

แต่ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา จิตมันสงบระงับเข้ามาเห็นไหม มันจะมีคุณธรรมขึ้นมาในหัวใจ ถ้ามันเป็นจริง นี่ไง ให้มันสมกับเป็นชาวพุทธ สมกับการเกิดเป็นมนุษย์ พันธุกรรมของจิตๆ เราจะตัด เราจะแต่ง จะทําคุณงามความดีให้มัน ถ้าปฏิบัติแล้วมันจะไม่ได้ผลก็ปฏิบัติให้มันตายไป ธรรมะมันอยู่ฟากตายก็ให้มันรู้จริงรู้สักทีว่าเป็นหรือตาย เวลาเป็นหรือตายขึ้นมามันจะไปไหน ถ้าเราเสียสละตายแล้วมันจะไปไหน จบนะ เพราะอะไร มันก็สละหมดแล้ว

แต่ถ้ามันยังหึงยังหวงอยู่ ไอ้นั่นเป็นของเรา ไอ้นี่เป็นของเรา ไอ้นู่นเป็นของเรา ตายไม่ได้นะ เดี๋ยวไม่มีใครไปเฝ้า มันจะเป็นเปรต ถ้ามันจะเป็นเปรต นู่นก็ของเรา นี่ก็ของเรา มันไม่ยอมตายนะ มันจะไปเฝ้าสิ่งที่มันอยากได้อยากดีนี่ไง แต่ถ้ามันทิ้งมันปล่อย มันวางนะ มันเป็นสมบัติสาธารณะ

ในเมื่อเราเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ในเมืองพุทธ ในเมืองพุทธเห็นไหม บริษัท ๔ ไง อุบาสก อุบาสิกาของเขา เขาก็ขวนขวายหน้าที่ของเขา ภิกษุ ภิกษุณีก็ขวนขวายหน้าที่ของภิกษุ ของภิกษุณี นักรบ รบกับกิเลส รบกับใจของตน ถ้ามีศีลขึ้นมาก็ฝึกหัดทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบระงับแล้วถ้ามันมีศีลมีธรรมมันจะเป็นสัมมาสมาธิ มันจะเป็นสมาธิผึ้ง

ถ้าเป็นสมาธิผึ้ง ผึ้งมันมีคุณค่า ไปหาสิ่งใดมา หาเกสรมาแล้วมาเก็บไว้ในรวงในรังของมัน มันจะเป็นประโยชน์การเลี้ยงดูการอยู่อาศัยของครอบครัวผึ้งมัน มันเป็นประโยชน์ทั้งนั้น แล้วถ้าถึงมนุษย์เรา เราเป็นพระ นํ้าผึ้งๆ นํ้าผึ้งผสมยา นํ้าผึ้งเห็นไหม ผสมทํายา ผสมเป็นอาหาร ร้อยแปดเลย

นี่ไง ถ้าจิตมันเป็นธรรม จิตเป็นสัมมาสมาธิขึ้นมา เวลาจิตสงบแล้วถ้ามันฝึกหัดๆ มันต้องฝึกหัดก่อน ถ้าสมาธิมันจะเกิดปัญญาได้ หลวงตาท่านบอกเราติดสมาธิ ๕ ปี ได้อย่างไร ถ้าสมาธิเป็นปัญญาได้มันต้องเกิดปัญญาไปแล้ว

แล้วเวลาเป็นสมาธิแล้วมันเกิดปัญญาเป็นอย่างนั้น ปัญญาเป็นอย่างนั้นปัญญาเกิดจากสมาธิเกิดจากสามัญสํานึก แล้วถ้าเกิดฝึกหัดใช้ปัญญาๆ ปัญญาที่เราใช้อยู่นี่เราก็ฝึกหัดใช้ของเรา ฝึกหัดใช้ๆ ฝึกหัดใช้มันก็หล่อหลอม หล่อหลอมหัวใจดวงนี้ให้มีทัศนคติที่ดีงามๆ

สิ่งที่ทัศนคติที่ดีงาม มันรู้มันเห็น เวลามันรู้มันเห็น อ้อ! เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ถ้ามันเห็นตามความเป็นจริงนะ ถ้ามันเห็นมันสะเทือนกิเลสไง การเห็นอย่างนั้นต่างหาก สมาธิผึ้งเห็นไหม การเห็นอย่างนั้นเขายกขึ้นสู่วิปัสสนา วิปัสสนาจากภายใน

ภายในคืออะไร จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ กิเลสมันอยู่ที่จิตนี่ เวลาสิ่งที่เขาเห็นนะ เขาบอกเลย สมาธิแมลงวัน “ไอ้พวกหลับตาๆ มันไม่รู้ไม่เห็นหรอก เห็นไม่ได้ ต้องเป็นแมลงวันหัวเขียวอย่างเรานี่บินปร๋อเลยหาซากศพ หาของเหม็น แล้วรู้เห็นนะ” สงสัยมันมีเครื่องคอมพิวเตอร์ส่งต่อ มันจะไปรู้เห็นอะไร มันส่งออกไปยังนู่น

แต่เวลาจิตถ้าเป็นสมาธิพญาผึ้ง จิตสงบแล้วจิตเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ตามความเป็นจริง เพราะอะไร เพราะกิเลสมันอยู่ที่จิต มันไม่ใช่ “อู้! พิจารณาวิญญาณ มันไม่เห็นวิญญาณ” วิญญาณอะไร วิญญาณนี่ตาเห็นรูป จมูกได้กลิ่น หูได้เสียง รูป รส กลิ่น เสียงอยู่ภายนอก แต่กิเลสมันอยู่ภายใน รักชอบมันอยู่ที่หัวใจ รักชอบไม่อยู่ที่วิญญาณข้างนอก

ข้างนอกและข้างใน เวลาข้างนอก เขาบอก “ไม่รู้ รู้ข้างนอกไม่ได้ จะรู้ข้างในได้อย่างไร รู้ข้างนอกไม่ได้” เพราะรู้ข้างนอกไม่ได้ สิ่งที่ปุถุชนคนหนาเขารู้ข้างนอก เขาเคยชินกับรูป รส กลิ่น เสียง กระทบกับอายตนะโดยสามัญสํานึกของมนุษย์ มนุษย์นะ มนุษย์ที่ติดค้างบนโลก มนุษย์ที่ยึดมั่นถือมั่นเป็นเปรตที่จะเฝ้าทรัพย์สมบัติ เขาก็รู้อายตนะ เขาก็รู้ เขาก็มั่นหมายจะเอาสมบัติของเขา เขาถึงได้เป็นเปรต เพราะมันอยู่ข้างนอก

สิ่งข้างนอกๆ มันส่งออก แต่การประพฤติปฏิบัติสมาธิพญาผึ้งมันก็รู้นอก ข้างนอกใครไม่รู้ เราไม่มีพ่อไม่มีแม่หรือ เราไม่มีพี่ไม่มีน้องใช่ไหม เราก็มีแม่มีพี่มีน้องมีความรู้สึกนี่ข้างนอก ไม่รู้ได้อย่างไร เราไม่ได้เกิดจากกอไผ่ คนเราไม่ได้เกิดจากกอไผ่ เกิดจากพ่อจากแม่ โตขึ้นมาก็มีคนรู้จักมีเพื่อนมีฝูงมันก็รู้จักไปหมดล่ะ ข้างนอกไม่มีหรือ มีทั้งนั้น ที่ไหนไม่มีข้างนอก

เขาบอก “มันไม่มีข้างนอก ไม่มีข้างนอก”

ข้างนอกส่งออก ส่งออกทั้งหมดเป็นสมุทัย ผลของมันเป็นทุกข์ จิตเห็นจิตเป็นมรรค นี่สมาธิผึ้งมันไม่ส่งออกไง การส่งออก พระกรรมฐานที่เวลาทําความสงบของใจได้บ้างนี่เข้าใจผิด นี่ก็เหมือนกัน นี่ก็เป็นมิจฉาทิฏฐิอันหนึ่ง เข้าใจผิดไง ไปรู้สิ่งที่จะเกิดในอนาคต ไปรู้เรื่องอริยสัจข้างนอก ไม่รู้จักตัวเองนะ

เวลาในครอบครัวของกรรมฐาน ในครอบครัวของครูบา-อาจารย์เรามันมีผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ หลวงตาท่านพูดบ่อย เวลาท่านไปเจอหลวงปู่บัว แล้วท่านมีหลวงปู่เจี๊ยะไปด้วย ท่านบอกกับหลวงปู่เจี๊ยะ “เจี๊ยะ เจี๊ยะ นี่ไง หลวงปู่บัวท่านกําลังพิจารณากาย ค้นคว้ากาย อสุภะอย่างเข้มข้นนะ นี่นักพิจารณากาย” นี่ครอบครัวของกรรมฐานเห็นไหม

หลวงตาท่านพูดเรื่องนี้บ่อย หลวงปู่เจี๊ยะก็เล่าให้ฟัง เจี๊ยะ เจี๊ยะ เจี๊ยะ เพราะหลวงปู่เจี๊ยะท่านก็พิจารณากาย ท่านรู้ หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาอริยสัจ ๔ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ จนสิ้นขบวนการเป็นชั้นเป็นตอน จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ การพิจารณา การค้นคว้าอย่างใด ท่านต้องผ่านมาแล้ว ท่านถึงอบรมสั่งสอนลูกศิษย์ได้

หลวงตาพระมหาบัวท่านเป็นพระอรหันต์ สิ้นสุดตั้งแต่หลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้ว เวลาท่านมาแก้หลวงปู่บัว แล้วหลวงปู่เจี๊ยะท่านไปในงานนั้น เวลาพระกรรมฐานครอบครัวกรรมฐานเขาคุยกัน “เจี๊ยะ เจี๊ยะ เจี๊ยะ นี่หลวงตาบัวท่านพิจารณากําลังค้นคว้าพิจารณาม้างกายๆ อย่างยอดเยี่ยมๆ” นี่ครอบครัวกรรมฐาน เวลาเขารู้ เขารู้กันอย่างนี้ แค่นี้เขาพูด เขาก็รู้ว่าอยู่ขั้นไหม อยู่ระดับไหน

แต่กรรมฐานมิจฉาสมาธิมันไปรู้คุณธรรม มันไม่มีสาระ รู้คุณธรรมอะไร “จิตสงบแล้วมีขั้นตอน ขั้น ๑ ขั้น ๒ ขั้น ๓ ขั้น ๔” นี่ส่งออก นี่ก็เป็นมิจฉาอันหนึ่ง เพราะเป็นมิจฉาอันหนึ่งเห็นไหม มันถึงไม่มีจิตเห็นอาการของจิต

จิตเห็นจิตเป็นมรรค ผลจากการวิปัสสนา ผลจากการใช้ปัญญา ปัญญาพิจารณาๆ เวลาพิจารณาแล้วนะ การพิจารณา พิจารณาง่ายๆ หรือ การพิจารณามีสัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน สมาธิฝูงผึ้งมีกําลัง ผึ้งเวลามันไปเห็นเกสรตัวเดียวนะ มันเอาเกสรกลับมารัง มันจะชวนหมู่พวกมันไปเป็นฝูงเลย ไปช่วยกันเก็บเกสรกลับมา

สัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน พอพื้นฐานขึ้นมาแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา การฝึกหัดใช้ปัญญาแล้วถ้าจิตมันสงบระงับ ถ้ามันจับต้องให้ดีขึ้นมา มันจะเห็นตามข้อเท็จจริง ถ้ามันเห็นตามข้อเท็จจริงขึ้นมา จิตเห็นจิตเป็นมรรค จิตเห็นจิตมันสะเทือน มันเป็นความจริงขึ้นมา นี่ไง ยกขึ้นสู่วิปัสสนา สมถกรรมฐานยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน นี่เป็นหัวใจของครูบาอาจารย์สายกรรมฐานที่ท่านสอนกันมาเลย

“สายสมถะๆ เราไม่ได้เป็นสมถะ เราไม่ได้ทําสมาธิ เราเลยกลายเป็นสมาธิแมลงวัน ตอมเขาไปทั่ว จับผิดเขาไปทั้งหมด” จับผิดเพราะอะไร จับผิดเพราะตัวไม่รู้ ตัวไม่รู้ถึงไปจับผิดคนอื่นไง

แต่ถ้าตัวรู้นะ โอ้โฮ! อุ้ยตาย! ไอ้นี่มันส่งออกนี่ ไอ้นี่มันหลงทางนะเว้ย แต่ไม่รู้ มันยิ่งพูดมันยิ่งปล่อยไก่ ยิ่งพูดยิ่งพยายามแสดงความสะเหล่อความไม่รู้ของตนออกมา ยิ่งพูดเท่าไรยิ่งปล่อยความไม่รู้ ปล่อยความไม่รู้

แต่นี่เป็นความรู้ไง หลวงตาพระมหาบัวท่านพูดกับหลวงปู่เจี๊ยะไง “เจี๊ยะ เจี๊ยะ หลวงตาบัวนี่ท่านกําลังค้นคว้าม้างกายอย่างยอดเยี่ยมเลย ยอดเยี่ยม” แค่นี้ จบ หลวงปู่เจี๊ยะก็รู้ว่า “เอ้อ! ใช่ ขั้นนั้นๆ” นี่เหตุ พูดถึงวิปัสสนาๆ เห็นไหม

เวลาวิปัสสนาเวลาพิจารณาไปแล้วเวลามันปล่อยๆ ปล่อยนี่ตทังคปหาน เวลามันขาด ขณะคือความเป็นไปของจิต ขณะนี้มันเป็นสิ่งที่หลวงตาท่านทางวิชาการท่านชํานาญมาก เวลาขณะเห็นไหม ขณะที่มันเป็นสมบูรณ์แบบ พอสมบูรณ์แบบนะ ขณะคือนิโรธ นิโรธคือการดับทุกข์ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ทุกข์ดับ ทุกข์ดับ

ทุกข์ที่ไหนดับ มีดับได้ไหม มีอะไรดับ ดับไฟไง ดับไฟป่า เรากําลังจะสมัครสมาชิกดับไฟป่า เพราะไฟมันมาเกิดที่วัดบ่อยเลย พระนี่ดับแล้วดับอีก ทุกข์ดับ ทุกข์ดับ ไม่ใช่ดับไฟป่า ดับไฟป่าเหนื่อยมากแต่ได้บุญ สร้างบุญสร้างกุศล สร้างบุญสร้างกุศลเพราะรักษาป่าไม้ให้ไว้กับชาติ รักษาสิ่งที่เป็นของสงฆ์ไว้กับศาสนา เราทําของเราเพื่อบุญเพื่อกุศลนั้นเป็นกิริยาบุญภายนอก

แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันต้องเกี่ยวกับหัวใจทั้งสิ้น เกี่ยวกับเรื่องภายในไง ภายนอกๆ ภายนอกนี่นักดับไฟป่าเลยแหละข้างนอก

ข้างในดับไฟกิเลส ดับไฟตัณหาความทะยานอยาก ดับไฟสิ่งที่ส่งออกเป็นแมลงวันเที่ยวบินไปจับผิดคนอื่น แล้วก็ไปเอาเชื้อโรคกลับมาป้ายที่ใจของตน ในใจของตนมันก็มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากอยู่แล้ว แล้วยังไปเอาเชื้อโรคมา เพื่อให้เกิดโรคเร้ารุนแรงขึ้นมาจากใจ โดยตัวเองไม่มีวุฒิภาวะ ไม่เข้าใจอะไรเลย เป็นพระมาได้อย่างไร

แต่ก็เป็นพระศึกษานะ ถ้าเป็นพระเรียน เรียนมาอย่างนั้น ท่องจํากันมา ถือสมุดดินสอจนเน่า สมุดนี้เน่าเลยนะ แมลงวันตอมหึ่งๆ เลยล่ะ แล้วมันก็ไข่ไว้ด้วย เดี๋ยวมันจะเข้าปาก เดี๋ยวมันจะเข้าคอ เดี๋ยวจะเข้าลูกตา เดี๋ยวแมลงวันจะบินออกจากปาก แมลงวันบินออกจากหูจากตาเลย สมาธิแมลงวัน

สมาธิแมลงวันมันก็ให้ผลเป็นเรื่องของแมลงวัน แมลงวันเป็นสิ่งตอมของเหม็น แมลงวันมันชอบ ของชอบของเขาของแมลงวัน ของชอบของกิเลส ของชอบของกิเลสคือเป็นสิ่งที่เป็นพิษเป็นภัยกับหัวใจของเรา

แล้วสิ่งที่เป็นศีล เป็นสมาธิ เป็นปัญญา เป็นของหอม ปากสะอาดคือปากขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปากที่ปลอดภัย ปากที่คุ้มครองบริษัท ๔ ปากที่พยายามปกป้องคุ้มครองดูแล “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

เห็นไหม ก่อนที่ท่านจะดับขันธนิพพาน ท่านยังฝากถึงว่าอย่าประมาท อย่าเลินเล่อ อย่าไว้ใจกิเลส อย่าไว้ใจความคิดของตน อย่าเชื่อว่าตนถูกต้อง ต้องพิสูจน์ตรวจสอบ ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมามันมีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันบ้างล่ะ กิเลสขาดดั่งแขนขาด เวลาขาดไปแล้วเห็นไหม ยถาภูตัง เกิดญาณทัสสนะที่รู้

นี่ไง นิโรธอยู่ไหน ความเป็นจริงอยู่ไหน นี่ไง เขาบอกว่า “ไม่ต้องมีขณะก็ได้ ไม่ต้องมีนิโรธก็ได้” ไม่มีขณะก็ไม่มีการกระทําที่เป็นจริง ไม่มีต้นไม่มีปลาย ไม่มีการเริ่มต้น ท่ามกลางและที่สุด ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เหตุผลมันไม่สมบูรณ์ มันขาดตกบกพร่อง มันจะเป็นธรรมไปได้อย่างไร

มันเป็นธรรม เป็นธรรมเป็นการฝึกหัดไง มันเป็นธรรมเหมือนนักกีฬา นักกีฬาเขาคัดเยาวชนมาฝึกหัดๆ แล้วเขาก็คัดเอาคนที่พอมีแววไว้พัฒนาต่อเนื่อง ไอ้คนที่ฝึกหัดที่แล้วไม่มีแวว เอ็งกลับไปทํานานะ เอ็งกลับไปเรียนหนังสือเพราะว่าเอ็งทําไม่ได้

เราประพฤติปฏิบัติกันอยู่นี้ก็เป็นอย่างนี้ ฝึกหัดๆๆๆ ฝึกหัดให้หัวใจเราเข้มแข็ง ฝึกหัดให้เรามีทักษะ ฝึกหัดให้เราเข้าสู่สัจธรรม แล้วมันมีโอกาสเข้าสู่สัจธรรมได้หรือไม่ได้ นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ทุกคนมีสิทธิ์หมดล่ะ

ถ้ามันมีสิทธิ์แล้วสิทธิของเรา เราทิ้ง เราขว้างไปเองนะ สิทธิ์ของเรา แต่เราไม่ใช้ เราวางสิทธิ์ของเรา แล้วเราก็ไปโลดเต้นเผ่นกระโดดกับเรื่องโลกๆ อยู่กับสังคมนะ เกิดมากับโลก แล้วก็จะตายไปกับโลก มืดมาก็มืดไป

แต่เรามืดมา เราจะสว่างไป ถ้าเราจะสว่างไป เราจะขวนขวาย มักง่ายจะไม่ประสบความสําเร็จ ละเอียดรอบคอบมันจะทุกข์ มันจะยาก มันยากแสนเข็ญขนาดไหนก็จะพยายามของเราไป ถ้ามันคับแค้นขนาดไหน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําได้ล่ะ คับแค้นขนาดไหน มันทุกข์มันยากขนาดไหน หลวงปู่มั่นท่านทําของท่านมาแล้ว หลวงปู่มั่นท่านเห็นพวกเรานะ ยิ้มๆ เลยล่ะ

อาจารย์กงมามาเมืองจันท์ แล้วเห็นพระที่ธุดงค์มาเมืองจันท์อุดมสมบูรณ์ ร้องไห้เลย หลวงปู่กงมาร้องไห้ นี่สิ่งที่ในประวัติเขียนกันมา แล้วถามว่าร้องไห้ทําไม “กรรมฐานมันหมดแล้วแหละ มันติดปากติดท้อง มันติดอาหารอร่อย มันติดของดีๆ แล้วมันจะมุมานะทําความเพียรขึ้นมาได้ยาก”

หลวงปู่กงมาท่านสิ้นกิเลสนะ ท่านทําของท่านมานะ นี่สัจจะความจริงไง ท่านรู้จักกิเลสมันดี ลองได้ยั่วยวนทุกเช้าๆ เรียบร้อย ไปไหนไม่รอด

แต่ถ้าเป็นจริงๆ ขึ้นมาไง ครูบาอาจารย์ท่านเห็นท่านรู้เลย เพราะคนที่สู้กับกิเลสไม่รู้จักกิเลสไง เห็นพระอยู่ร่มเย็นเป็นสุข อยู่สุขสบายนะ ร้องไห้เลย หมดแล้วล่ะกรรมฐาน มันก็อยู่แค่ถานส้วมนั่นน่ะ มันจะเอาจริงเอาจังที่ไหนขึ้นมา

แต่ถ้าเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาเห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ทัศนคติมุมมอง มุมมองของพระอรหันต์ มุมมองของครูบาอาจารย์อย่างหนึ่ง มุมมองของสังคม มุมมองของโลกก็อย่างหนึ่ง มุมมองของโลกอยากส่งเสริมอยากเชิดชู แต่เชิดชูให้จมปลักอยู่นั่นไง

แต่ถ้าเป็นมุมมองของครูบาอาจารย์นะ มันยิ่งอดยิ่งอยาก ช่างมัน ช่างมัน เดี๋ยวมันจะดี แล้วเดี๋ยวมันจะเจริญงอกงามขึ้นมา แล้วถ้างอกงามขึ้นมานะ ศากยบุตรพุทธชิโนรสเป็นบุตรขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นชาติเป็นตระกูลของหลวงปู่มั่น พยายามฝึกฝนขึ้นมาให้เรามีกําลังใจขึ้นมา ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเป็นสมบัติในใจของเรา เอวัง

สมาธิจิตบําบัดคือพยายามรักษาจิตของตนให้มั่นคง
ถ้าจิตของตนกลับมาเป็นปกติ
จิตของตนๆ ด้วยอะไร ด้วยการบํารุงรักษาจากสติ
จากปัญญา จิตแก้จิต จิตของเรามันจะรู้เอง
จิตของเราวิตกกังวล จิตของเราควบคุมไม่ได้
จิตของเรามันมีความทุกข์ความยาก เราวางไว้
นี้เป็นธรรมชาติของจิต นี้เป็นข้อเท็จจริงของจิตดวงนี้
จิตดวงนี้มันมีเวรมีกรรมของมันมา
พอมันมีเวรมีกรรมของมันมา
มันสร้างเวรสร้างกรรมมา
ถึงเวลาวิบากกรรมมันให้ผลของมัน
เวลาให้ผลของมัน เรายอมรับกรรมตามความจริงอันนั้น

๒

สมาธิจิตบําบัด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมนะ วันนี้วันสําคัญทางพระพุทธศาสนา วันนี้เป็นวันมาฆบูชา เป็นวันมาฆบูชาเห็นไหม ชาติที่นับถือพระพุทธศาสนา เขาจะเห็นเป็นวันสําคัญไง รัฐบาลให้เป็นวันหยุดเพื่อไปทําบุญกุศล

วันธรรมดาเขาก็ให้หยุดอยู่แล้ว แต่วันสําคัญทางพระพุทธ-ศาสนานะ ให้ไปทําบุญ ทําบุญกุศล เพื่อให้บุคคลคนนั้นเป็นบุคคลที่มีศีลมีธรรม บุคคลที่มีศีลมีธรรมเป็นสังคมขึ้นมา สังคมนั้นจะร่มเย็นเป็นสุข สังคมจะร่มเย็นเป็นสุขนะ แต่ว่าคนเราเกิดมาสร้างเวรสร้างกรรมมาไม่เหมือนกัน อาจจะมีการขาดตกบกพร่อง อาจจะมีคนอุดมสมบูรณ์ต่างๆ เขาจะช่วยเหลือเจือจานกัน

วันสําคัญทางพระพุทธศาสนาให้ตอกยํ้า ตอกยํ้าความเป็นชาวพุทธเรา ชาวพุทธเราว่าวันสําคัญทางพระพุทธศาสนาเป็นการยืนยันว่า วันนี้วันที่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยไม่ได้นัดโดยไม่ได้หมายกันไป แต่ไปด้วยความกตัญญูกตเวที ด้วยความระลึกถึงคุณของท่าน ด้วยความที่ไปกราบไหว้ครูบาอาจารย์ของตน

กราบไหว้ครูบาอาจารย์ของตนเพราะอะไร เพราะว่าเวลามันมืดมันบอด คนที่เจ็บไข้ได้ป่วย คนที่มีโรคภัยไข้เจ็บ คนที่หัวใจมันทุกข์มันยากแล้วมีคนมาทําให้หาย มีคนมาทํา มาชักนํา ด้วยการฝึกหัดจนหัวใจมันพ้นจากกิเลสไป พ้นจากกิเลสไปไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ เวลาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมขึ้นมาเห็นไหม พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม เป็นพระรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

เวลาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ขึ้นมา พระสงฆ์ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนสิ้นกิเลสไป พระสงฆ์ที่สิ้นกิเลส ๑,๒๕๐ องค์ ทั้งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีกิเลสเลย แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ไง เราจะไม่ทําความชั่วใดๆ ทั้งสิ้น เราจะทําคุณงามความดีของเรา ทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว เป็นพระอรหันต์มีความสุข วิมุตติสุข ไม่มีสิ่งใดมีค่าเท่านั้นเลย นั่นพระพุทธศาสนานะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์เป็นศาสดา พระสาวกที่ได้ยินได้ฟังประพฤติปฏิบัติเป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์นะ นี่สัจธรรมธรรมะเหนือโลก เหนือวัฏฏะ เหนือสิ่งกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของคนที่บีบคั้นมา สอุปาทิเสสนิพพานพระอรหันต์ที่ยังดํารงชีพอยู่

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอุปาทิเสสนิพพาน เราฉันอาหารของนางสุชาดา เราถึงซึ่งกิเลสนิพพาน ฉันอาหารของนางสุชาดาแล้วประพฤติปฏิบัติเข้ามา พยายามทําความสงบของใจเข้ามา บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขย-ญาณทําลายอวิชชาในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราฉันอาหารของนางสุชาดา เราถึงซึ่งกิเลสนิพพาน กิเลสตายไปจากใจ

พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ มีแต่คุณธรรม ธรรมเหนือโลก ธรรมที่ยิ่งใหญ่ ยิ่งใหญ่ที่ไหน ยิ่งใหญ่ในหัวใจที่เป็นปกติไง ยิ่งใหญ่ธรรมดาอยู่ที่ในใจดวงนั้น

เวลาถึงคราวสุดท้ายปลงอายุสังขารจะไปนิพพาน ไปฉันอาหารมื้อสุดท้ายของนายจุนทะ เราฉันอาหารของนายจุนทะ ถึงคืนนี้เราจะถึงซึ่งขันธนิพพาน ขันธนิพพานถ้าทางวิชาการก็เถียงกันปากเปียกปากแฉะ ขันธ์อะไรจะนิพพาน ขันธ์ ๕ หรือ

สอุปาทิเสสนิพพานพระอรหันต์ที่ยังมีเศษส่วนอยู่ ยังมีความรู้สึกมีความรู้นึกคิดอยู่ นี่เศษส่วน เกิดในสมมุติ เกิดในโลก เกิดสิ่งที่มีชีวิต เกิดสิ่งที่มีชีวิตกายกับใจๆ เกิดเป็นมนุษย์ไง มนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ไง มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ประพฤติปฏิบัติไปจนถึงสิ้นกิเลส นี่กิเลสนิพพาน นี่สอุปาทิเสสนิพพานเพราะยังมีเศษส่วนคือขันธ์ ๕ ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ อยู่

เวลาจะถึงขันธนิพพาน ทิ้งมันคืนนี้ ตายด้วยความสุข ตายด้วยอุดมการณ์ ไม่หวั่นไม่ไหว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน ยังเทศน์เอาสุภัททะเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา “เธออย่าถามให้มากไปเลย ศาสนาไหนก็ดีๆ ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล”

ศาสนาไหนไม่มีมรรคไง ศาสนาไม่มีเหตุ ไม่มีการกระทําให้ถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์ไง ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล เธออย่าได้ถามมากไปเลย ให้พระอานนท์บวชเห็นไหม กําลังจะนิพพาน กําลังจะสิ้นชีวิต ยังเทศน์สอนแจ้วๆๆ เลย นี่ไง ถึงสิ่งที่ว่าขันธนิพพาน จบสิ้นกันที

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังดํารงพระชนม์ชีพอยู่ ใครๆ ก็ไปกราบไปไหว้ ไปฟังธรรมองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า เห็นร่องเห็นรอยไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอรหันต์ทั้งหมดเลย นั่งล้อมอยู่นั่นน่ะ จนสงบนิ่งอยู่

“ไม่ใช่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะนิพพานแล้วหรือ”

พระอนุรุทธะผู้เลิศในทางรู้วาระจิต “ยัง ขณะนี้กําลังเข้าปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน เข้าอากาสา-นัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญา-นาสัญญายตนะ” เวลาเข้าฌานสมาบัติ เวลาระหว่างกึ่งกลาง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพาน “ใช่ บัดนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว”

นี่วิมุตติสุข วิมุตติสุขไง จะบอกว่าพระอรหันต์มีอุดมสมบูรณ์ในใจพร้อม มันไม่มีอะไรไปกดไปถ่วง มันไม่มีสิ่งใดไปอยากได้อยากดีกับใครทั้งสิ้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า พระอรหันต์ ๖๐ องค์ไง พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์

บ่วงที่เป็นโลกๆ ชื่อเสียงกิตติศักดิ์ กิตติคุณ คนเยินยอ คนยกย่องสรรเสริญ นี่บ่วงทางโลก อยากดัง อยากใหญ่ อยากมีหน้าอยากมีตา

บ่วงทางทิพย์เห็นไหม พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ แล้วจะมีอะไรในหัวใจนั้น มันมีแต่ความสุข ความสงบ มีแต่ดีงามทั้งสิ้น แล้วชาวพุทธบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา มันยังมีที่พึ่งที่อาศัย มีแต่ความร่มเย็นเป็นสุข มีแต่สัจจะความจริง ทําบุญกุศลแล้วได้บุญกุศลเต็มที่ไง เป็นเนื้อนาของโลกไง

แล้วเวลาครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ท่านสั่งสอนสิ่งใด ทําสิ่งใด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหนึ่งไม่มีสอง พูดคําไหนเป็นคํานั้น พูดเป็นความจริงทั้งสิ้น

พระอรหันต์ที่เป็นความจริงในหัวใจท่านก็รู้ของท่านตามความเป็นจริงอันนั้น ท่านพูดสิ่งใดขึ้นมาก็เพื่อประโยชน์กับบริษัท ๔ บริษัท ๔ ที่ขวนขวายมีการกระทําอันนี้ มันมีแต่ความสุข มันมีแต่ความจริงๆ มันไม่มีกะล่อนปลิ้นปล้อน ไม่มีสิ่งใดที่จะทําให้เสียหาย ไม่มี

แต่ศาสนามันเผยแผ่มากไป เผยแผ่ต่อเนื่องไป คนเข้ามาบวชในพระพุทธศาสนามันก็มีจริงมีปลอมมาบ้าง ปลอมบวชก็มี สิ่งใดก็มี ในสมัยพุทธกาลก็มีในสมัยพระเจ้าอโศกเห็นไหม จับสึกๆ จับสึกเยอะแยะไปหมด นั้นเวลาปลอมบวช เห็นแก่ลาภ เห็นแก่สักการะ เพื่อบวชเข้ามา เพื่อมีเครื่องแบบ แล้วก็แสวงหาความสุขในศาสนาไง มันก็มีปัญหาต่อเนื่องกันมาตลอด

วันสําคัญทางพระพุทธศาสนา หมายความว่า พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ นี่เป็นพระอรหันต์ล้วนๆ แล้วพระอรหันต์ล้วนๆ นั้นมันมีความร่มเย็นเป็นสุขเป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นประกาศยืนยันว่ามันมีอยู่จริง แล้วเวลามีการกระทํา กระทําต่อเนื่องๆ มา

เวลามันเศร้าหมอง เวลายุคสมัยมันผ่านพ้นไป “กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง” ถ้ามีการเจริญอีกหนหนึ่งต้องมีผู้มีบุญมาเกิด เวลาผู้มีบุญมาเกิด เกิดแล้วเกิดเล่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเวลามาเกิดเป็นหลวงปู่มั่น เป็นเด็กชายมั่น แต่ท่านมีความมั่นคงในพระพุทธศาสนา ท่านก็บวชเณรหนหนึ่ง สึกไปช่วยทางครอบครัว

หลวงปู่เสาร์ท่านก็คอยเฝ้าคอยระวังไปเอากลับมาบวชใหม่ พอบวชเป็นพระขึ้นมาแล้วนี่ บวชเป็นพระแล้วหลวงปู่เสาร์ท่านก็จับอบรมสั่งสอน อบรมสั่งสอน ฟังสิ! อบรมสั่งสอน อบรมสั่งสอนเพราะอะไร เพราะคนบวชมานี่เรามาจากปุถุชน ดูเด็กน้อยสิ เด็กเกิดขึ้นมานี่กว่าจะมีความรู้ กว่าจะเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา เขามีประสบการณ์สิ่งใด เขาชอบสิ่งใด

นี่ก็เหมือนกัน เวลาจะบวชเป็นพระขึ้นมา บวชเป็นพระ บวชขึ้นมาด้วยญัตติจตุตถกรรม เป็นสงฆ์โดยสมมุติไง พอเป็นสงฆ์โดยสมมุติแล้ว จะเป็นสงฆ์ตามความเป็นจริงขึ้นมามันต้องฝึกหัดปฏิบัติไง การฝึกหัดปฏิบัติขึ้นมานี่ถ้ามันฝึกหัดปฏิบัติตามความเป็นจริงขึ้นมาได้ ครูบาอาจารย์เราท่านทําด้วยความเป็นจริง ล้มลุกคลุกคลานขนาดไหน ท่านก็พยายามของท่านไง

นี่คนบุญ คนบุญไง คนบุญคนมาเกิดเห็นไหม คนบุญคนมาเกิดมันต้องมีอํานาจวาสนา มันต้องมีจุดยืนของมันไง อะไรที่ไม่เป็นความจริงคัดออก คัดออกไง

แต่ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนา ทั้งจริงทั้งปลอมมันมั่วสุมกันอยู่ในใจนั่นน่ะ ทั้งดี ทั้งเท็จ แล้วแยกถูกแยกผิดไม่ได้ แล้วล้มลุกคลุกคลานอยู่อย่างนั้น แล้วเจริญก้าวหน้าไปก็ไม่ได้

แต่ถ้าเป็นคนบุญ คนเราเกิดมามันมีอวิชชา อวิชชาคือความไม่รู้ ความไม่รู้ในข้อเท็จจริงนั้น ความไม่รู้ในสัจธรรมนั้น โลกเจริญด้วยการศึกษาๆ การศึกษามาเห็นไหม ศึกษามาเพื่อเป็นวิชาชีพทางโลกนี่ศึกษามา คนมีการศึกษามามากน้อยขนาดไหนก็แล้วแต่ แต่คนคนนั้นก็มีความทุกข์ความยาก มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากเหมือนกัน

นี่ก็เหมือนกัน เราก็มาศึกษาพระพุทธศาสนา เวลาศึกษาพระพุทธศาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมและวินัยนี้ไว้ มันมีอยู่แล้วนะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อค้น ค้นคว้าขึ้นมา มันไม่มีเลย พอมันไม่มีเลย ไปศึกษากับใครก็แล้วแต่ เขาก็อบรมสั่งสอนไปในแนวทางลัทธิความเชื่อของเขา องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าศึกษามาทั้งสิ้น มีอํานาจวาสนาแล้วมันไม่มี จนที่สุดแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องมาประพฤติปฏิบัติเอง มาค้นคว้าเอง ค้นคว้าเองเพราะอะไร

ค้นคว้าเอง เพราะพระโพธิสัตว์เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะสร้างแต่คุณงามความดีมาทั้งสิ้น สร้างแต่คุณงามความดีมีแต่เมตตากรุณา มีแต่เมตตาคุณ แบ่งปันให้กับสัตว์โลกไว้ ได้ช่วยเหลือได้เจือจานกับสัตว์โลกไว้ เตรียมพร้อมไว้ๆ เตรียมพร้อมไว้ถึงเวลาท่านมาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ นี่ไง

เวลาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะมีอํานาจวาสนาในหัวใจของตนๆ จะรื้อค้น จะรื้อค้นออกมา รื้อค้นไปศึกษามาแล้ว ศึกษามาแล้วก็ยังเรื่องของโลก เรื่องของโลกมันไม่มีความจริง มันเป็นโลกียปัญญา ปัญญาของโลก ฤๅษีชีไพรจะมีฌานมีสมาบัติขนาดไหน มันก็เป็นเรื่องของโลกไง มันไม่เกิดปัญญาขึ้นมาไง

ถ้าเกิดปัญญาขึ้นมา เกิดปัญญาๆ ปัญญาที่เกิด เวลาทําความสงบของใจเข้ามา ใจที่มันเข้าสู่หัวใจของตน ทวนกระแสกลับเข้าไปที่ใจนั้น แล้วเกิดปัญญาจากภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากจิตนั้น เกิดจากจิตนั้นทําลายอวิชชาในปฏิสนธิในจิตดวงนั้น พอสํารอกคายมันออกมันมหัศจรรย์ๆ มันเป็นความจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาแสดงธรรมๆ อบรมบ่มเพาะ เอหิภิกขุบวชให้ บวชให้แล้วก็อบรมสั่งสอนไง มีทิฏฐิมีความเห็นผิดก็ชักนํามาให้มันถูกต้อง

ถ้าภาวนาไปแล้ว ถ้าสิ่งใดที่มันอ่อนแอไป สิ่งใดที่มันไม่สมควรแก่การเป็นสัจจะความจริงก็พยายามส่งเสริมสิ่งนั้นไง สิ่งนั้นขึ้นมาแต่ละองค์ๆ แต่ละองค์เวลาสําเร็จมาเป็นพระอรหันต์มีความถนัดแตกต่างกัน ตั้งให้เอตทัคคะในทางถนัดแตกต่างกันไป แต่ความถนัดแตกต่างกันไป สิ่งที่มันจะถนัดแตกต่างกันไปมันต้องชําระกิเลสให้กิเลสนั้นสิ้นไปก่อน

เวลากิเลสสิ้นไปก่อนเห็นไหม โดยความแง่งอนในใจมันไม่มี มันจะไปแง่งอนทําไม เพราะความแง่งอนนั้นเป็นเรื่องของกิเลสไง แล้วถ้ากิเลสมันตายไปแล้วมันจะมีอะไรมาแง่มางอนไง มันไม่มีสิ่งใดเป็นหลุมพรางสิ่งใดที่หลอกลวงหัวใจดวงนั้น ถ้าหัวใจดวงนั้นมันพ้นไปแล้ว มันอิ่มเต็มในใจดวงนั้นอยู่แล้ว

พระอัญญาโกณฑัญญะเวลาเป็นพระอรหันต์ท่านไปอยู่ในป่าในเขา ไม่ได้สอนใครเลยๆ นี่ไง อยู่ที่วาสนาไง แต่เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ ท่านสร้างอํานาจวาสนาของท่านมา เวลาสร้างอํานาจวาสนาของท่านมานี่จะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา ต้องสร้างอํานาจวาสนา คือสร้างมา คือฝึกฝนพันธุกรรมของจิต ทําให้จิตใจมันเข้มแข็ง จิตใจให้มันมีสติปัญญาที่สามารถจะทํางานอย่างนั้นได้

เวลามาเนี่ย เวลาจะมาบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า “นี่ไง อัครสาวกเบื้องซ้าย เบื้องขวาเรามาแล้ว” ยังไม่ทันสําเร็จเป็นพระอรหันต์นะ เวลาอบรมสั่งสอน สั่งสอนพระโมคคัลลานะจนสิ้นกิเลสไป สั่งสอนพระสารีบุตรจนสิ้นกิเลสไป แล้วเวลาแต่งตั้งขึ้นมา แต่งตั้งให้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เป็นธรรมเสนาบดีเพื่อจรรโลงพระพุทธศาสนา

นี่ไง พระโมคคัลลานะมีฤทธิ์มีเดชขึ้นมา เพื่อปรับทัศนคติของผู้เห็นผิดๆ ความเห็นผิดมันเกิดจากใจดวงนี้ไง เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาความเห็นผิด ผิดในหัวใจของตน กิเลสตัณหาความทะยานอยากไง ถ้ากิเลสตัณหาความทะยานอยาก คนที่มันมีกิเลสหนามันคล้อยตามไป มันว่าสิ่งนั้นเป็นความจริง

เวลาครูบาอาจารย์ของเราไม่เป็นอย่างนั้น เวลาประพฤติปฏิบัติพยายามขวนขวาย พยายามทําให้มันเป็นความจริงขึ้นมา ผู้ที่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม สมควรแก่ธรรมฝึกหัดค้นคว้าการประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้มันเป็นจริงๆ ขึ้นมา เป็นจริงที่ไหน เป็นจริงมันเป็นจริงที่หัวใจ เป็นจริงที่มีสติสัมปชัญญะ

เราคนทําเอง เราเป็นคนพิสูจน์เอง มันจะเป็นจริงหรือไม่เป็นจริง เราค้นคว้าหาหัวใจของเราอยู่นี่เองไง แล้วมันเป็นจริงหรือเปล่าล่ะ มันเป็นอารมณ์หรือมันเป็นจิต มันเป็นสัจจะหรือไม่เป็นสัจจะ แล้วเวลาภาวนาไปแล้ว สงบแล้ว เวลาออกมาแล้วไม่มีอะไรดีขึ้นเลย มันไม่ใช่ มันต้องแสวงหาพยายามตรวจสอบ พยายามค้นคว้าว่าสิ่งที่มันไปขัดไปข้องมันเป็นเพราะอะไร

มันไปข้องเห็นไหม ทุกอย่างมันมีบวกและมีลบทั้งสิ้น สิ่งที่มีบวกมีลบ ถ้ามันมากเกินไปมันก็ไม่ดี ถ้ามันน้อยเกินไปมันก็จะเป็นสัจจะความจริงไม่ได้ สิ่งที่ตรวจสอบแล้วตรวจสอบอีก ถึงเวลาแล้วเวลาลาพระโพธิสัตว์แล้วไง

เวลาจิตสงบแล้ว พอจิตสงบแล้วนะ เวลาตํารับตําราก็มี เวลาท่านมีหลวงปู่เสาร์คอยชักนําขึ้นมา เวลามันเป็นความจริงขึ้นมานะ มันพิจารณากายของมันโดยเห็นตามสัจจะความจริงของมัน

การพิจารณากายๆ เขาใช้จิตพิจารณาในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ จิตสงบแล้วถ้าเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ความเห็นอันนั้นมันเห็นกิเลส เห็นกิเลสเพราะอะไร เพราะมันสั่นไหวไปถึงกิเลสไง

แต่ในการประพฤติปฏิบัติในสํานักปฏิบัติทั่วๆ ไป ในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ มันนึก มันคิด มันปรุง มันแต่งได้ทั้งสิ้น มันเป็นไปได้ทั้งนั้นแหละ ถ้ามันนึก มันแต่ง มันปรุงขึ้นมาแล้ว มันก็เหมือนอยู่ที่วุฒิภาวะของใจ ทําแล้วได้ประโยชน์หรือไม่ได้ประโยชน์

ถ้าคําว่า “ได้ประโยชน์ขึ้นมา” คนเรามันทุกข์มันยาก โดยธรรมชาติของเรา ชาติปิ ทุกฺขา การเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง เวลาเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่งแล้ว เราเกิดแล้ว เราต้องมีหน้าที่การงานของเรา เราก็พยายามทําหน้าที่การงานของเรา ทําแล้วประสบความสําเร็จหรือไม่ประสบความสําเร็จ มันจะให้ผลเป็นทุกข์อีกชั้นหนึ่ง เพราะมันไม่สมหวังไม่สมความปรารถนาของเรา มันน้อยเนื้อตํ่าใจ

แต่ถ้าเรามีสติปัญญา เราใช้สติ พยายามฝึกหัดหัวใจของตน ถ้ามันฉลาดขึ้นๆ ไอ้ความน้อยเนื้อตํ่าใจมันก็เห็นเป็นไปตามกรรม สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม กมฺมพนฺธุ กมฺมปฏิสรโณ กรรมเป็นเผ่าพันธุ์ กรรมเป็นแดนเกิด กรรมเป็นที่พึ่งอาศัย การกระทํานั้น แล้วกรรมเก่า กรรมใหม่ มันสืบเนื่องกันมา

ถ้ามันมีสติปัญญามันใคร่ครวญแล้ว ความทุกข์นั้นมันก็ไม่เข้ามาเผาลนจนเกินไปนัก แล้วเวลาธรรมสัจจะความจริงเป็นความจริงขึ้นมา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านสอนให้ทําความสงบใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบระงับขึ้นมานี่ ความว่าทําความสงบใจเข้ามาก่อน แล้วใจมันจะสงบหรือไม่

โดยธรรมชาติของกิเลสมันยุมันแหย่ตลอดเวลา คนเราทุกข์ ทุกข์เพราะความคิด ความรู้สึกนึกคิดของเรานี่มันคิดขึ้นมาแล้วมันทําลายตัวเราทั้งสิ้น เพราะอะไร เพราะมันคิดด้วยกิเลสไง ถ้าคนที่มีศรัทธาจริตถ้าเห็นคุณค่า ส่วนใหญ่คนเกิดมา เกิดมาเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธก็ชาวพุทธที่ทะเบียนบ้าน แล้วเวลาไปวัดไปวาก็ไปขอลาภขอหวย ลาภที่ไม่ควรได้

เวลาเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธเห็นไหม ดูสิ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านแท้จริง เวลาท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมาท่านก็ขวนขวายเอาชีวิตของท่านแลกมา เวลาเอาชีวิตของท่านแลกมาแล้วท่านประสบความสําเร็จของท่าน ท่านปฏิบัติแล้วเห็นไหม สิ่งใดที่ไม่เข้าใจ สิ่งใดที่ว่าพ้นยุคพ้นสมัยท่านก็ใช้ความสามารถของท่าน

เวลาท่านสิ้นกิเลส พอสิ้นกิเลสไปเห็นไหม มีพระอรหันต์สมัยพุทธกาลสมัยต่างๆ มาอํานวยอวยพร มาชี้แนวทาง มาให้เห็นข้อปฏิบัติขึ้นมา นี่มันเป็นการสืบต่อ สืบต่อจากธรรม ธรรมกับธรรมมันเข้าถึงกัน เพราะมันเป็นความจริงเหมือนกัน

ถ้าความจริงเข้าสู่กับความจริงไง ไม่ใช่ความจอมปลอม ความจอมปลอมแล้วแต่คิด แล้วแต่จินตนาการ แล้วแต่ความเห็นของตนว่าทิฏฐิมานะความเห็นของตนนี่มันถูกต้อง คนที่ไม่เห็นเหมือนเราคนนั้นเป็นคนโง่ คนนั้นเป็นคนที่ไม่มีอํานาจวาสนา นี่ไปเพ่งโทษแต่คนอื่นไง แต่ตัวเองก็ทําด้วยทิฏฐิมานะของตน ไม่เป็นความจริงสักอัน

แต่ถ้าเป็นความจริงๆ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําของท่านเป็นความจริงของท่านขึ้นมา เป็นประโยชน์กับตัวท่านก่อน เป็นประโยชน์กับตัวท่านเพราะอะไร เพราะคนเกิดมามีกิเลส คําว่า “มีกิเลส” กิเลสคือพญามาร พญามารมันทั้งหลอกทั้งล่อ ทั้งเหยียบทั้งยํ่า ทั้งทําลาย มันทําลายทั้งสิ้น มันอาศัยหัวใจของสัตว์โลกอยู่นะ แล้วมันไม่เกรงใจเลย มันทําแต่ให้ดวงใจนั้นมีความทุกข์ ความทุกข์ทั้งนั้น

แล้วเวลาเป็นความทุกข์นะ มันเป็นผลของวัฏฏะไง มันเป็นเรื่องธรรมชาติไง จิตที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง มันมีเวรมีกรรมมากน้อยขนาดไหนก็แล้วแต่ คนที่สร้างเวรสร้างกรรมขึ้นมาไปกว้านเอาแต่บาปมาใส่หัวใจของตน มันก็เกิดแต่ผลของกรรม เวลามันคิดถึงสิ่งใดแล้วมันเหยียบ มันยํ่า มันทําลายทั้งสิ้น

คนเรามันมีกิเลสบีบคั้นในหัวใจอยู่แล้ว ถ้าคนมีกิเลสบีบคั้นในหัวใจ นี่ผู้ที่จะประพฤติปฏิบัติแต่ถ้าเกิดในวัฏฏะแล้วมันไม่มีอํานาจวาสนา มันก็จะแสวงหาความสุขในชีวิตไง แสวงหาความสุขในชีวิตว่าสิ่งนั้นเป็นความสุขๆ นั่นเพราะทัศนคติมันมองอย่างนั้น

แต่คนที่มีอํานาจวาสนานะ ทุกคนก็มีสิทธิเสรีภาพเสมอกัน ทุกคนก็ทําอย่างนั้นได้ทั้งสิ้น แล้วทุกคนมันก็จะตายไปโดยไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันกับชีวิตนี้ แล้วถ้ามันจะตายไปโดยไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมานี่ เขาก็มีสติมีปัญญาแสวงหาความจริง

ถ้าแสวงหาความจริง ความจริงมันกลับเป็นนามธรรม ความจริงมันกลับเป็นความรู้สึกในใจ ความรู้สึกๆ ไง จิตแก้จิต เอาอย่างอื่นไปแก้ไม่ได้ สิ่งที่เห็นไหม เวลาทางโลกเขาติดสินบนๆ เขาเอาแต่ผลประโยชน์ไป ไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับผลประโยชน์ของเขา แต่อันนี้เราจะซื่อสัตย์กับใจของเราไง เราจะมีการกระทําของเราไง

ถ้าเรามีการกระทําของเรา ถ้ามันเป็นความจริง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านวางข้อวัตรปฏิบัติไว้ให้เป็นเครื่องอยู่ของใจๆ ถ้าเป็นเครื่องอยู่ของใจนะ เราประพฤติปฏิบัติให้ใจมันเกาะเกี่ยวนี้ไว้ แล้วเวลามันทําด้วยความศรัทธาความเชื่อมันมีความสุข มีความสุขเพราะอะไร เพราะเราเคารพองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเราประพฤติตามข้อวัตรปฏิบัติ เราก็ทําบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

“ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา”

ข้อวัตรปฏิบัติมันมีอยู่แล้ว แต่เพราะว่าสังคมปล่อยปละละเลย ทําให้ลืมเลือนไป แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านกลับมาฟื้นฟู ฟื้นฟูเพราะท่านต้องการสร้างธรรมทายาท สร้างธรรมทายาทจะเอาอะไรไปสร้าง? ไม่มีแนวทางในการปฏิบัติจะเอาอะไรไปสร้าง?

ท่านจะสร้างธรรมทายาท เพราะท่านได้ประพฤติปฏิบัติจนถึงที่สุดแห่งทุกข์ ท่านมีวิมุตติสุขในใจแน่นอน ท่านมีคุณธรรมในใจ ท่านมีธรรมเหนือโลกในใจของท่าน พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์

แต่ที่การขวนขวาย การกระทําของท่านทําด้วยความเป็นธรรม ทําโดยการสร้างธรรมทายาท ทําโดยการเห็นคุณกับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะเราเกิดในธรรมๆ ไง ไม่มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่มีแก้วสารพัดนึก เราจะปฏิบัติอย่างไร

ขณะที่การปฏิบัติมันมีอยู่แล้ว มันยังล้มลุกคลุกคลานขนาดนั้น แต่ด้วยอํานาจวาสนาของท่าน ท่านก็บุกเบิกมาจนที่สุดแห่งทุกข์ไปได้ พอถึงที่สุดแห่งทุกข์ไปได้นี่วางธรรมและวินัยนี้ไว้ วางข้อวัตรปฏิบัติต่อเนื่องกันมา เรามีข้อวัตรปฏิบัติต่อเนื่อง เราก็ทําเพื่อเป็นเครื่องอยู่ๆ ของใจ ถ้าเครื่องอยู่ของใจ พอเครื่องอยู่ของใจ ใจมันก็สร้างวุฒิภาวะของมันมากขึ้น

ถ้าสร้างวุฒิภาวะมามากขึ้น จากเครื่องอยู่ของใจมันก็มาอยู่คําบริกรรม คําบริกรรมมันเป็นนามธรรมแล้วเข้ามาสู่ใจ ถ้าเข้ามาสู่ใจแล้ว เวลาคําบริกรรม ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ มันเป็นไปได้หรือไม่ได้ ถ้ามันเป็นไปได้มันก็มีความสุข ความสงบ ความระงับชั่วคราว

เริ่มต้นจากความเป็นอยู่โดยชีวิตประจําวัน เราก็อยู่กับข้อวัตร ข้อวัตรเป็นเครื่องอยู่ให้หัวใจมันอยู่ที่นี่ อย่าให้มันคิดไปนอกเรื่อง เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันก็มีคําบริกรรม หายใจเข้านึกพุธ หายใจออกโธ เพื่อมีนวกรรม มีการกระทํา

ใจไม่มีการกระทํามันจะสงบเข้ามาได้อย่างไร เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันขับดันตลอด ความคิดโดยกิเลส ความคิดโดยสามัญสํานึกมันขับดันตลอด

แต่พอเราใช้คําบริกรรม สิ่งที่มันจะขับดันมันเป็นพุทธานุสติ กลับว่าเราใกล้ชิดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับหัวใจเราจะเป็นอันเดียวกัน ถ้าเราพุทโธ จนพุทโธไม่ได้ พุทโธไม่ได้ๆ ตัวมันเองเป็นพุทโธเสียเอง

เวลาจิตมันสงบระงับขึ้นมาแล้ว ถ้าจิตสงบระงับแล้วน้อมไปๆ ฝึกหัดใช้ปัญญาๆ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ แต่ไม่มีสมาธิมันจะเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากจิต จิตที่เป็นปัจจุบันธรรม ปัจจุบันเป็นภาวนามยปัญญาเกิดมาไม่ได้

นี่ไง มันเป็นชั้นเป็นตอนเข้ามา ถ้าเป็นชั้นเป็นตอนเข้ามา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงสอนให้ทําสมาธิ ทําสมาธิก่อน สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ แต่คนที่เป็นปุถุชนคนหนา เวลากิเลสมันฟุ้งมันซ่าน เวลากิเลสมันครอบงํา ความคิดมันทําลายตัวเอง มันมีแต่ความทุกข์ ความทุกข์ทั้งนั้น

เวลามันใช้คําบริกรรม หายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันจะพ้นจากความคิดที่มันเคยคิดทุกข์คิดยาก ให้มันอยู่กับพุทโธซะ เวลามันคิดมันทุกข์ยากให้มันอยู่กับปัญญาอบรมสมาธิซะ เวลามันปล่อยวางอย่างนั้น ปล่อยวางจากความรู้สึกนึกคิดที่มันขับดันออกมา มันก็มาอยู่กับพุทโธ พุทโธจนพุทโธไม่ได้ มันก็เป็นตัวของมันเอง

จากข้อวัตรปฏิบัตินะ จากที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านวางแนวทางปฏิบัติไว้ ให้ทําความสงบใจเข้ามาก่อน พอใจสงบระงับเข้ามา เดี๋ยวก็เจริญแล้วเสื่อมๆ ก็ฝึกหัดๆ ให้มั่นคงขึ้นมา พอมั่นคงขึ้นมาๆ มั่นคงขึ้นมา สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ แต่มีสมาธิแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาๆ นี่วิปัสสนาอ่อนๆ มันเกิดตรงนี้ เวลาใจสงบแล้วมันใช้ปัญญาของมัน ใช้ปัญญาโดยยังไม่เห็นสติปัฏฐาน ๔

แต่เวลาถ้ามันสงบแล้วมันเห็นสติปัฏฐาน ๔ นะ มันสะเทือนหัวใจ การสะเทือนหัวใจนี่มันเห็นเลยแหละ อ้อ! อันนี้กิเลส กิเลสรูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร ถ้าคนเห็นกาย โอ๊ะ! มันสะเทือนหัวใจเลย ถ้าคนจับเวทนาได้ เวทนา เวทนาก็คืออาการของใจ อาการที่เกิดขึ้นจากใจ นี่ไง ปัญญาเกิดจากจิตๆ พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม เวลาธรรมา-รมณ์ๆ ธรรมที่เกิดขึ้น

มันไม่ใช่ว่าเหยียดย่างแล้วจะรู้ไปหมด ใช้ความคิดปกตินี่เรารู้ธรรมๆ มันเป็นไปไม่ได้หรอก นี่ที่โลกียปัญญาๆ ก็โลกๆ คิดโดยสามัญสํานึก คิดโดยโลกไง

นี่ไง สอุปาทิเสสนิพพาน นี่ขันธ์ ขันธ์ที่มันเป็นขันธมาร ปุถุชนคนหนามนุษย์นี่ความคิดเป็นมาร แต่พระอรหันต์นะ ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา เป็นภาระหน้าที่ไม่มีมาร พระอรหันต์ไม่มีมาร ความคิดไม่ใช่มาร และไม่มีมารด้วย

แต่ปุถุชนคนหนานี่ความคิดเป็นมาร เพราะความคิดปนกิเลส กิเลสมันครอบงํามา มันถึงเป็นมารไง ฉะนั้น เวลาถ้าจิตมันสงบแล้ว ถ้ามันจับ จับต้องมันเห็นได้ มันเห็นมารไง เพราะมันจับได้ มันสะเทือนกิเลสไง

บอก “กิเลสตัวมันเป็นอย่างไร ไปจับมันได้อย่างไร มันเป็นนามธรรม จับกิเลสไม่ได้” จับกิเลสไม่ได้ก็ไม่เคยเห็นกิเลส จับกิเลสไม่ได้ก็เริ่มต้น ท่ามกลาง ที่สุดไม่ได้ ถ้าจับกิเลสไม่ได้ เพราะไม่เห็นกิเลส ไม่จับกิเลส ไม่รู้จักกิเลส

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนเป็นข้อเท็จจริง เพราะท่านเป็นพระอรหันต์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาเป็นพระอรหันต์ ครูบาอาจารย์นี่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ฝึกสอนมาเองเป็นพระอรหันต์ พระอรหันต์กับพระอรหันต์เข้าใจกันหมด เข้าใจกันได้ แล้วร่มเย็นเป็นสุข

“เราจะไม่ทําความชั่วใดๆ ทั้งสิ้น เราจะทําคุณงามความดี เราจะทําจิตใจให้ผ่องแผ้ว” นี่อุดมการณ์ของพระอรหันต์ ไม่มีไปเบียดเบียน ไม่มีทําลายใครทั้งสิ้น เป็นประโยชน์ทั้งหมด

แต่เรายังทําไม่ถึงไง แต่ถ้าเราทําถึงของเรา เราจะรู้จะเห็นของเราขึ้นไป เวลาถ้ามันจับได้ นี่ไง แนวทางสติปัฏฐาน ๔ ในวงกรรมฐานเขาเริ่มต้นตั้งแต่ตรงนี้ เริ่มต้นตั้งแต่ทําสมาธิ

“สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้” แต่ถ้าไม่มีสมาธิจะไม่มีทางได้เห็นแนวทางสติปัฏฐาน ๔ โดยข้อเท็จจริง

ไอ้ที่ทํากันนั้นพรํ่าเพ้อทั้งนั้น เป็นโรค เป็นไข้สูง จนเพ้อ ละเมอ ไข้ขึ้นสูง นี่เป็นการบ่นเพ้อกันไป ไม่มีอะไรเป็นจริงเลย แต่แนวทางสติปัฏฐาน ๔ ลูบๆ คลําๆ พอเป็นพิธี ทําเป็นพอเป็นพิธี พิธีในพระพุทธศาสนาว่าพระพุทธศาสนาสอนเรื่องปริยัติ ปฏิบัติ ก็จะปฏิบัติกัน ปฏิบัติกันพอเป็นพิธี

วันนี้สําคัญทางพระพุทธศาสนา พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น แล้วสังคมพระอรหันต์ พระอรหันต์ด้วยกันมันจะมีการขัดการแย้งเป็นไปไม่ได้หรอก ไม่มี ไม่มี เพราะอะไร

เพราะว่าวิมุตติสุขๆ ความสุขมันแน่นอนอยู่แล้ว เวลาพระอรหันต์ที่โต้แย้งกันเรื่องตามความถนัดไง ตกลงแล้วไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยกัน นี่เอตทัคคะ ๘๐ อย่าง นั่นน่ะมาทีหลัง สิ่งที่สําคัญที่สุดอาสวักขยญาณ อรหัตมรรคทําลายกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ทําลายอวิชชา นั่นเป็นอรหัตผล มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ อันนั้นสําคัญที่สุด สิ่งที่สําคัญที่สุดคือมรรค ๔ ผล ๔ อันนี้สําคัญที่สุด

สิ่งที่รู้ที่เห็นมันตามมาทีหลัง นี่เอตทัคคะที่มีความชํานาญต่างๆ เป็นความชํานาญจากการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะแล้วได้สร้างบุญสร้างกรรมมาแตกต่างกัน

สสารในโลกนี้แร่ธาตุที่แตกต่างกัน สายแร่ เวลาเขาไปเจอสายแร่ทองคํา ไปเจอเหมืองถ่านหิน สายแร่มันมาแตกต่างกัน มันมีคุณค่าแตกต่างกัน มันใช้ผลประโยชน์ได้แตกต่างกัน แต่มันเป็นธาตุ ธาตุดินประจําโลก

นี่ไง ก็พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานหัวใจไง หัวใจเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันเป็นสัจจะเป็นความจริงอันนี้ไง ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงอันนี้ เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงเป็นมรรคเป็นผลขึ้นมา มันมีเหตุมีผลขึ้นมาไง

นี่ไง สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ ไม่มีสมาธิ จะไม่มีสมาธิไม่มีตัวตนของเรา ไม่มีจิตของเราจะไปภาวนาอะไรกัน จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไม่มีใครรู้ใครเห็นมัน

เวลาทําสมาธิขึ้นมาได้ อ๋อ! แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้หรือไม่ได้ นี่อยู่ที่วาสนา

คําว่า “อยู่ที่วาสนา” คือว่าได้สร้างบุญสร้างกรรมมามากน้อยแค่ไหน ถ้ามันได้สร้างบุญสร้างกรรมมามากแค่ไหน มันมีสติมีปัญญา มีความเฉลียวใจ มีประเด็นให้ค้นคว้าจนได้ พอค้นคว้าจนได้ พอเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เอ้อเฮ้อ! นั่นล่ะ ยกขึ้นสู่วิปัสสนา

ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนานะ ในแนวทางประพฤติปฏิบัติมันยังต้องไปอีกมากมายมหาศาลเลย มันถึงจะเป็นมรรค ๔ ผล ๔ จนถึงที่สุด จนเป็นพระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ มาเฝ้าองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

แต่มีแนวทางปฏิบัติที่ล้มลุกคลุกคลาน มีแนวทางปฏิบัติที่มีความเห็นของตนเป็นใหญ่ไง นี่ไง สมาธิหลับตา สมาธิลืมตาไง หลับตาลืมตา แค่สมาธิยังหลับตาลืมตาได้อย่างไร นี่ถ้ามันหลับตาลืมตา พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ ไม่พูดอย่างนี้หรอก เพราะสมาธิเป็นบาทเป็นฐาน สมาธิโดยสามัญสํานึกของคน

เวลาคนเกิดมาเห็นไหม คนที่มีอํานาจวาสนาเกิดมา เกิดมาแล้วมีอวัยวะ ๓๒ ประการสมบูรณ์เป็นมนุษย์โดยปกติ เวลาคนเกิดมานะ เป็นพิกลพิการก็มี คนเกิดมา เด็กเกิดมาเห็นไหม กว่าจะรู้ได้ว่านี่เป็นเด็กพิเศษ หมอมีการรักษา เวลาเป็นเด็กขึ้นมา สมาธิสั้น สมาธิยาว สมาธิสั้นเห็นไหม เด็กสมาธิสั้น เขามีทางรักษา

เราเกิดมาเห็นไหม เกิดมาจิตเป็นผิดปกติ จิตผิดปกติเห็นไหม ในปัจจุบันนี้โลกเจริญขึ้น ทางการแพทย์เจริญขึ้น ทางจิตบําบัดเขามี ถ้าจิตบําบัดของเขา เขาก็บําบัดของเขา แล้วจิตบําบัดขึ้นมา ทางการแพทย์ทางวิชาการเขารู้เลยว่านี่โรคอะไร ซึมเศร้า ซึมเศร้ามากน้อยขนาดไหน เวลาซึมเศร้าขึ้นมา คนที่ซึมเศร้าขึ้นมา เขาก็หายาของเขา หมอรักษาของเขา แล้วบางคนเป็นซึมเศร้ามา ๒๐ ๓๐ ปี บางคนเป็นซึมเศร้าแล้วหายได้แล้ว เพราะอะไร เพราะว่ารักษาทางการแพทย์ไง

เวลาคนที่เจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาแล้ว เราเกิดมา เรามีกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเรา เราก็อยากมีธรรมโอสถเพื่อรักษาหัวใจของเรา ถ้ามีธรรมโอสถรักษาใจเรานะ ถ้าใจเรามีอํานาจวาสนาขึ้นมาก็ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง

ศีล สมาธิ ปัญญา มรรค ๔ ผล ๔ การปฏิบัติขึ้นมาด้วยความเป็นจริง แล้วเวลาครูที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันมีธรรมโอสถ เวลาธรรมโอสถ ธรรมโอสถคือเจ็บไข้ได้ป่วยแล้วใช้คุณธรรม ใช้สมาธิบําบัดเยอะแยะไป นั่นอันนั้นเป็นกรณีพิเศษ ไม่ใช่อริยสัจ เวลาจิตมันผิดปกติไง

ถ้าจิตปกติขึ้นมาเห็นไหม คนเราจิตของเรา จิตของคน เห็นไหม คําว่า “มีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน” ความมากน้อยแค่ไหนมันก็มีจุดยืนไง แต่คนที่โลเล คนที่อ่อนแอมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ คนที่โลเล คนที่อ่อนแอทําอะไรก็ไม่ประสบความสําเร็จ เพราะมันวิตกกังวล มันทําสิ่งใดไม่ได้ทั้งสิ้น

เวลาเด็กที่มีการศึกษาเห็นไหม นักกีฬา นักกีฬาต่างๆ เขาต้องมีสมาธิๆ สมาธินี่ปุถุชนก็มีสมาธิ คนเราก็มีสมาธิ แต่สมาธิของปุถุชนไง ปุถุชนคนหนา

เวลาในหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนเห็นไหม ปุถุชน เวลาปุถุชนแล้วเราพยายามหายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ พยายามทําขึ้นมาเป็นกัลยาณชน พอกัลยาณชนขึ้นมาแล้วเวลายกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป ถ้าสติที่มันเป็นบาทเป็นฐาน ถ้ามีสตินะ ถ้ามีสติมีสมาธิเป็นบาทเป็นฐาน

แต่ไอ้พวกที่ขาดตกบกพร่อง ทางการแพทย์เขาวิเคราะห์วิจัยได้ โรคหลงตัวเอง ความหลงตัวเอง หลงว่าตัวเองยิ่งใหญ่ หลงว่า คําว่า “หลง” คําว่าหลงนี่มันไม่มีสติสัมปชัญญะรู้เท่าทันจิตของตน โรคมันกําเริบ ยกตัวเองให้สูงขึ้น แล้วจะคบคนที่สูงกว่า คบสังคมที่ต่างคนต่างยกย่องกันไป โรคหลงตัวเอง หลงจนเป็นว่าวเชือกขาด หลงจนจับต้นชนปลายไม่ได้ แต่อ้างธรรมะนะ เอาธรรมะมาเปิด แล้วก็ว่านี่ธรรมะว่าอย่างนั้นๆ นะ ก็มันหลงในตัวมันเองแล้ว แล้วธรรมะของพระพุทธเจ้าเป็นอย่างนั้นหรือ แต่เขาว่าธรรมะของพระพุทธเจ้าชัดเจนๆ

ทางปริยัตินะ เวลาเขาประชุมวันวิสาขบูชา องค์กรพระพุทธศาสนา พระในโลกเขามาประชุมกัน นั่นทางวิชาการทั้งสิ้น ทางวิชาการเขาก็มีของเขาอยู่แล้ว

แล้วเวลาว่าพระปฏิบัติๆ ปฏิบัติตรงไหน เวลาปฏิบัติขึ้นมาเห็นไหม ดูสิ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นครูบาอาจารย์ของเรา เวลาปฏิบัติทําความสงบใจเข้ามาก่อน พอใจสงบระงับแล้วเห็นไหม ใจมันสงบแล้วเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญไง มีอํานาจวาสนาหรือไม่ วางรากวางฐานของใจ

เวลามันเป็นปกติ จิตปกติเรานี่มันก็ไม่ทุกข์ไม่ยากใช่ไหม เวลาจิตถ้ามีกิเลสครอบงํามันก็เป็นเรื่องหนึ่ง เวลามันป่วยไข้ เวลาป่วยไข้ทางโลกเขาก็รักษา รักษากันในทางการแพทย์

แต่ในพระพุทธศาสนา เราเกิดเป็นชาวพุทธ เราเกิดมาพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาเห็นไหม สิ่งที่ว่าเป็นที่พึ่งที่พาอาศัยของเรามหาศาล เวลาคนตกทุกข์ได้ยากขึ้นมาก็อาศัยวัดเป็นที่พึ่งพาอาศัย เวลาคนที่เจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมา เวลาพระที่เขาบวชมาแล้วเขาจะเป็นหมอยา เขาจะเป็นหมอรักษาคนไข้ นั่นก็เป็นอํานาจวาสนาของเขา นั้นเป็นเรื่องของโลก เป็นเรื่องของการสงเคราะห์

แต่ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริง วงกรรมฐานขึ้นมา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาอาจจะมีการผิดพลาด เห็นสิ่งใดแล้วตกใจ เห็นสิ่งใดแล้วขาดสติ มันจะเจ็บไข้ได้ป่วยได้ เขาพยายามฟื้นฟูนะ การฟื้นฟูเวลาเป็นจิตบําบัด เขาฟื้นฟูมาให้เป็นปกติ ถ้าจิตใจของเรา เราควบคุมไม่ได้ เราควบคุมสติไม่ได้ เราควบคุมความคิดไม่ได้ ถ้าเราควบคุมไม่ได้ต่างๆ เนี่ย นี่ผิดปกติ

แต่ถ้าโดยคนเป็นปกติเห็นไหม เราก็ควบคุมความคิดของเราไม่ได้ เวลาควบคุมความคิดของเราไม่ได้เพราะอะไร เพราะเราไม่ได้ฝึกหัด ถ้าเราฝึกหัด ฝึกหัดของเรา เริ่มต้นตั้งสติไว้ ตั้งสติมันก็พยายามจะรู้เท่าทันความคิดของตน เวลาคิดสิ่งใดสติมันเท่าทันแล้วมันก็ดับความคิดนั้นได้ เวลามันดับความคิดนะนี่ถ้ามันเป็นปกติ

แต่ถ้ามันไม่ปกติ เราใช้ความคิดของเรา เราดับความคิดไม่ได้ พอเราดับความคิดไม่ได้นี่เวลาจิตมันไม่ปกติ มันดับความคิดไม่ได้ มันก็คิดของมันต่อเนื่องไป พอคิดต่อเนื่องไป อู้! เนี่ยวิปัสสนาๆ วิปัสสนาอะไร เพราะมันไม่ปกติ นี่ไง เวลาสมาธิจิตบําบัด เวลาทําสมาธิๆ คือบําบัดความผิดปกติของใจ แล้วถ้ามันสมาธิบําบัดนะ

แต่เวลาในพระพุทธศาสนาไม่ได้สอนเรื่องสมาธิ ในพระพุทธศาสนาสอนเรื่องสัจธรรม ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ที่เราทุกข์เรายากกันอยู่นี่มันมีที่มาที่ไป มันมีเหตุของมัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเห็นไหม สอน สอนให้ไปดับที่เหตุของทุกข์

ทุกข์ ทุกข์มันเป็นวิบาก ผลเกิดจากการหลงผิด เกิดจากการคิดผิด เกิดจากการเห็นผิด เกิดจากการต้องการปรารถนาสิ่งที่เราชอบใจ เราอยากได้แล้วไม่ได้ตามใจอยาก

เหตุ เหตุให้เกิดทุกข์ๆ เวลาเหตุให้เกิดทุกข์เห็นไหม ถ้าผู้ที่ประพฤติปฏิบัติพอจิตสงบแล้วนี่ ถ้ามันจับของมันได้ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ มันจับทุกข์ได้ มันจับกาย จับเวทนา จับจิต จับธรรมได้ มันวิปัสสนา มันจะสาวไปหาเหตุให้เกิดทุกข์

ถ้าสาวไปหาเหตุให้เกิดทุกข์ ถ้ามันดับที่เหตุนั้น ทุกข์อยู่ไหน ถ้าเหตุมันไม่มี เหตุมันไม่มีทุกข์จะเกิดมาจากไหน ถ้าเหตุมันไม่มี แต่นี่ทั้งทุกข์ก็ไม่รู้จัก เหตุก็ไม่รู้จัก เพราะจิตมันไม่ปกติ แล้วมันก็จินตนาการธรรมะไปไง เอาตํารามากางกัน ไอ้นี่มันปริยัติล้วนๆ แล้วอ้างว่าเป็นนักปฏิบัติ ปฏิบัติยิ่งใหญ่ แต่ในทางการวินิจฉัยในทางการแพทย์นะ นี่โรคหลงตัวเอง แล้วถ้าโรคหลงตัวเอง หลงตัวเองแล้วนี่กางตําราแล้วก็วิเคราะห์วิจัย มันไม่ใช่

ในวงการปฏิบัติ ศึกษาเป็นปริยัติ ศึกษาก็คือการศึกษา ศึกษาจบแล้ววางไว้นั่น เราต้องปฏิบัติให้รู้ขึ้นมาจากใจของเรา ให้มันเป็นความจริงขึ้นมา ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นอย่างไร นี่ไง เวลาจิตเป็นสมาธิ สมาธินี่ เวลาเป็นสมาธิแล้วมันมีหลับตาลืมตาหรือไม่ ถ้ายังสมาธิหลับตาลืมตาอยู่นี่ สมาธิอะไรมันหลับตามันลืมตา สมาธิก็เป็นสมาธิสิ หลับตาลืมตาก็เป็นการหลับตาลืมตามาเกี่ยวอะไรกับสมาธิ ไม่เกี่ยวเลย

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอน ครูบาอาจารย์ของเราสอนไง ทําสมาธินะ แล้วเวลาฝึกหัดใช้ปัญญาๆ ไง สมาธิจับ ปัญญาตัด ปัญญามันเป็นปัญญา มันไม่ใช่สมาธิ สมาธิเป็นปัญญาไปไม่ได้ ถ้าสมาธิเป็นปัญญาไป หลวงตาท่านพูดเลย “เราไม่ติดสมาธิ ๕ ปี” ถ้าสมาธิเป็นปัญญาไง

นี่บอก “สมาธิลืมตามันเป็นปัญญาไปเลย” ปัญญาอะไร ปัญญามาจากไหน นี่โรคหลงตัวเอง โรคหลงตัวเองหลงจนไม่รู้ว่าที่มาที่ไปมันเป็นอย่างใด ที่เกิดที่ดับมันดับอย่างไร มันเกิดขึ้นแล้วตั้งอยู่แล้วดับไปอย่างไร

ไม่มี ไม่เห็นตามความเป็นจริง พอไม่มีไม่เห็นขึ้นมา มันก็เลยกลายเป็นโรคหลงตัวเอง หลงตัวเองตอนนี้ให้ค่าใหญ่เลย ให้คะแนน ยกคุณค่าของตัวเองสูงส่ง ยกคุณค่าแล้วเหยียบยํ่าคนไปทั่ว เหยียบยํ่า เหยียบยํ่ามันไร้สาระไง เพราะมันเป็นโรคหลับตาลืมตา

แต่ความเป็นจริงของครูบาอาจารย์เราไม่มี เวลาทําความสงบของใจเข้ามา หลับตาก็ทําได้ ลืมตาก็ทําได้ แล้วมันทําขึ้นมานี่ทั้งหลับตาทั้งลืมตามีทั้งถูกและผิด หลับตาที่ภาวนาแล้วมันไม่สงบเข้ามาก็มากมายมหาศาล ลืมตาที่มันไม่ได้สิ่งใดเลยก็มากมาย

สิ่งที่มากมายเห็นไหม ผู้ที่จะประพฤติปฏิบัติธรรมตามความเป็นจริง เขาก็ต้องดูแลรักษาใจของตน รักษา ใจเป็นนามธรรมไง ใจอยู่ที่ไหน เวลาหัวใจไง เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลาเกิดมาในครรภ์ ในไข่ ในนํ้าครํา ในโอปปาติกะ เกิดอย่างไร

เกิดเพราะไม่รู้ถึงได้เกิด ถ้ารู้เกิดได้อย่างไร เกิดเพราะความไม่รู้นั้นแหละ เกิดมาแล้วก็ยังไม่รู้อีก จนกว่าคนจะเลี้ยงดูฟูมฟักขึ้นมาจนโตขึ้นมา ถึงจะรู้ว่าวันเกิดว่าเป็นเรา แล้ววันเกิดเป็นเราก็จับต้นชนปลายไม่ถูกอีก

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติ เวลาหลวงปู่มั่นท่านจะสังเกต สังเกตว่า เขามีอํานาจวาสนาหรือไม่ ถ้าไม่มีอํานาจวาสนาแค่ให้หัดทํา เราให้เด็กมาหัดทํางาน ถ้ามันทําได้มันขยันขันแข็งแล้วมันทําต่อเนื่องไป มันก็จะเป็นผลงานของมัน เด็กบางคนทําไม่ได้ก็คือทําไม่ได้ ถ้าทําไม่ได้มันจะลงโทษรุนแรงเกินไปก็ฆ่าให้ตายเปล่า เพราะอะไร เพราะเขาทําของเขาไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน จิตของคน จิตของคนที่จะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันอยู่ที่อํานาจวาสนาของคน ถ้ามีอํานาจวาสนาของคนนะ ถ้าทําแล้วมันเป็นไปได้ แล้วเราพยายามขวนขวายจะทําให้ได้ แล้วทําให้ได้ขึ้นมาแล้ว ถ้ามันขาดตกบกพร่องอย่างใด เราก็พยายามจะแก้ไข ความพยายามจะแก้ไขนั้นเขายังมีอํานาจวาสนาอยู่

แต่คนที่เวลาประพฤติปฏิบัติไปแล้วไปรู้ไปเห็นสิ่งใดแล้ว แล้วเกิดความน้อยเนื้อตํ่าใจต่างๆ เลิกไปเลย เขาเรียกกรรมฐานม้วนเสื่อ คือมันหมดโอกาส หมดวาสนาไปไง เพราะมันทําต่อไปแล้วมันไม่เข้มแข็ง ไม่มีการกระทําของมันขึ้นมา

นี่พูดถึงถ้าทําตามความเป็นจริง เราก็ขวนขวายของเรา ทําของเราอย่างนี้ มันไม่ใช่ว่ามาหลับตาลืมตา แล้วถ้ามันหลับตาลืมตาแล้วมันได้อะไรขึ้นมา มันได้สามัญสํานึกของโลกนี่แหละ แล้วให้คุณค่ากันนะ คนนั้นมีภูมิธรรมขั้นนั้นขั้นนี้

เหมือนครูสอบเลย ถ้าครูให้คะแนนเท่าไรเป็นเท่านั้น ไม่ใช่ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก คนที่รู้ไง พระโสดาบันต้องรู้ความเป็นพระโสดาบันของตน ถ้าตัวเองปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันไม่รู้ตามความเป็นจริงขึ้นมา แล้วถ้ามันรู้ตามความเป็นจริงขึ้นมานะ มันจะย้อนกลับไปเลย

นี่เป็นจิตเภทเพราะสอนผิดๆ แล้วถ้ามันจะเอาความถูกต้องๆ นี่สมาธิจิตบําบัด คนที่จะมีความทุกข์ความยาก จิตใจเราผิดปกติขนาดไหนก็แล้วแต่ เราตั้งใจไว้ว่าเราจะแก้ไขจิตของเรา ถ้าเราแก้ไขจิตของเรา ตั้งสติไว้ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธของเราต่อเนื่องกันไป

เราใช้ปัญญา ใช้ปัญญาก็ปัญญาตรวจสอบจิตใจของเรา ไม่ใช้ปัญญาใคร่ครวญ ปัญญาวิปัสสนา ถ้าปัญญาขึ้นมามันสร้างภาพอยู่แล้ว จิตผิดปกตินะ ดูสิ จนมันหลอน เห็นเทวดาไปทั่วบ้านทั่วเมือง เห็นคนมาสั่งมาสอน เห็นพระพุทธเจ้ามาให้อํานาจให้สิทธิพิเศษ ไม่มีหรอก เวลาถ้ามันผิดปกติไง

เราต้องทําให้กลับมาเป็นปกติ ถ้าทําให้เป็นปกตินะ โดยทั่วไป นักปฏิบัติเรา เราเวลาปฏิบัติ เราก็พยายามขวนขวายของเรา อย่างใดถ้าทําแล้วมันลํ้าหน้าเกินไป หรือมันไม่มีสิ่งใดก้าวหน้า เราก็ต้องทบทวน การทบทวนๆ แล้วถ้าการทบทวนตั้งสติไว้นะ นี่สมาธิจิตบําบัด

สมาธิจิตบําบัดคือพยายามรักษาจิตของตนให้มั่นคง ถ้าจิตของตนกลับมาเป็นปกติ จิตของตนๆ ด้วยอะไร ด้วยการบํารุงรักษาจากสติ จากปัญญา จิตแก้จิต จิตของเรามันจะรู้เอง

จิตของเราวิตกกังวล จิตของเราควบคุมไม่ได้ จิตของเรามันมีความทุกข์ความยาก เราวางไว้ นี้เป็นธรรมชาติของจิต นี้เป็นข้อเท็จจริงของจิตดวงนี้

จิตดวงนี้มันมีเวรมีกรรมของมันมา พอมันมีเวรมีกรรมของมันมา มันสร้างเวรสร้างกรรมมา ถึงเวลาวิบากกรรมมันให้ผลของมัน เวลาให้ผลของมันเรายอมรับกรรมตามความจริงอันนั้น

แล้วตอนนี้เราเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พอเกิดมาพบพระพุทธศาสนาแล้ว เรามีพระรัตนตรัย มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง ถ้ามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง เราพยายามในชีวิตประจําวันของเรา เราก็แก้ไขของเรา เราพยายามสร้างแต่คุณงามความดีของเรา แล้วถ้าเป็นทางโลกเขาก็ไปหานายแพทย์ แพทย์เขาก็ให้ยามาควบคุมของเขา แล้วเขาก็พยายามหายใจเข้านึกพุธ หายใจออกนึกโธ พยายามรักษาจิตของเขา

ถ้ารักษาใจ แค่ทําความสงบของใจเข้ามานี่สมาธิจิตบําบัด มันจะบําบัดไง บําบัดสิ่งที่มันวิตกกังวล บําบัดสิ่งที่มันลังเลสงสัย บําบัดสิ่งที่ว่ากิเลสมันบีบคั้น มันบําบัด บําบัดด้วยหายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ พุทโธๆๆ จิตบําบัด สมาธิจิตบําบัด จิตบําบัดถ้ามันมีกําลัง มันมีคําบริกรรมมันก็จะกลับมาเป็นปกติ มันกลับมาเป็นปกติได้ จิตนี้ไม่เคยตาย จิตนี้ไม่เคยตาย

จิตที่มีอํานาจวาสนาขนาดไหนขึ้นมา มันอยู่ที่การกระทําขึ้นมา มันจะเป็นประโยชน์กับจิตดวงนั้น จิตดวงไหนที่มีวาสนาขึ้นมา เราพยายามทําแล้วทําเล่า มันก็ได้ผลของเรานะ มันก็ทุกข์ก็ยากของมัน จิตไม่เคยตายมันจะมีบุญกุศลมากน้อยขนาดไหน มันต้องพลัดพรากจากกันแน่นอน ชีวิตนี้มันต้องตายแน่นอน แต่จิตไม่เคยตาย จิตไม่เคยตายมันก็ไปเสวยภพชาติ มันก็เกิดเป็นภพชาติ

ชาติไม่มีใช่ไหม ไม่รู้ไม่เห็นอะไรเลยใช่ไหม ไอ้นั่นมันไม่ปกติ ถ้ามันบําบัดให้กลับมาเป็นปกติแล้วมันจะไม่มีหลับตาลืมตา สมาธิไม่มีหลับตาลืมตา สมาธิเป็นสมาธิ สมาธิเกิดจากจิต ไม่ใช่เกิดจากที่ลูกตา ตาไม่ทําให้เกิดสมาธิ แล้วตาก็เป็นแค่อายตนะกระทบกับรูปของเราเท่านั้น สิ่งใดที่ได้สัมผัสโดยตา เราก็ใคร่ครวญเพื่อฝึกหัดปัญญาก็เท่านั้น

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาอบรมสั่งสอนเห็นไหม ทําความสงบใจเข้ามาก่อน อนุปุพพิกถา เวลาท่านเผยแผ่ธรรมนะ เวลาฆราวาสญาติโยม เพราะฆราวาสญาติโยมเขามีหน้าที่การงานของเขา งานเขาล้นมือ แต่เขามีศรัทธาความเชื่อของเขา

อนุปุพพิกถาให้เขาฝึกให้ทานก่อน พอฝึกหัดให้ทาน พอให้ทานมันเริ่มหงายภาชนะในใจของตนไง เข้าไปสัมผัสสัมพันธ์ขึ้นมา สัมผัสสัมพันธ์ใจมันรับรู้ พอใจรับรู้ ถ้าให้ทานให้ฝึกหัดให้การเสียสละการให้ทาน แล้วเสียสละการให้ทานแล้วมันจะมีวุฒิภาวะ

ถ้าให้ทานถ้าตายแล้วไปเกิดบนสวรรค์ ถ้าเกิดบนสวรรค์แล้วให้ถือเนกขัมมะ พยายามฝึกหัดอบรมจนจิตเขามีโอกาส จนจิตเขาควรแก่การงาน ถ้าจิตเขาควรแก่การงาน องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเทศน์เรื่องอริยสัจ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์

เวลาจิตมันควรแก่การงานแล้ว คําว่า “จิตมันควรแก่การงาน” เริ่มต้นขึ้นมาจากที่เป็นคฤหัสถ์ หน้าที่การงานเขาล้นมือ ความรับผิดชอบของเขา ครอบครัวของเขา ทรัพย์สินสมบัติของเขา เขาส่งจิตใจไปผูกพันกับสิ่งนั้นทั้งหมดเลย ของฉัน ของฉัน ของฉัน ฉันต้องมีหน้าที่รักษา ฉันต้องมีหน้าที่เก็บหอมรอมริบ ต้องมีการดูแลเห็นไหม

จิตเขาไปพะวงกับทรัพย์สินจากทรัพย์สมบัติ จากหน้าที่การงานของเขา แต่ให้ฝึกหัดให้เสียสละ เสียสละทาน มีบุญมีกุศลเห็นไหม เวลามีบุญมีกุศลแล้ว ถ้าบุญกุศลแล้วถ้ามันดับขันธ์ มันก็ไปเกิดเป็นเทวดาบนสวรรค์ อะไรต่างๆ

แล้วถ้าจิตมันควรแก่การงาน จิตมันควรแก่การงานถึงเทศน์อริยสัจ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ เวลาจิตมันควรแก่การงาน การงานของจิตไง จิตที่เป็นปกติ จิตที่ควรแก่การงาน จิตที่เป็นปกติจิตที่ควรแก่การงาน งานของจิตคืออะไร งานของจิตคือจิตแก้จิตไง พอจิตแก้จิตเป็นปัจจุบันไง

“มันไม่เป็นปัจจุบัน มันไม่เป็นปัจจุบัน มันไม่ลืมตา มันไม่รู้ไม่เห็น”

จิตควรแก่การงาน เวลายกขึ้นสู่อริยสัจสัจจะความจริง ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ เวลามันดับทุกข์ขึ้นมามันเป็นสัจจะความจริงขึ้นมาเห็นไหม

นี่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ เขาประพฤติปฏิบัติมา เขามีแนวทางของเขา เขาปฏิบัติของเขา แล้วเขาปฏิบัติมาเหมือนกัน จะปฏิบัติในทางพิจารณากาย ในทางพิจารณาเวทนา ในทางพิจารณาจิต ในทางพิจารณาธรรม ในอริยสัจ กาย เวทนา จิต ธรรม สิ่งใดสิ่งหนึ่ง

เวลาปฏิบัตินะ ถ้ากายก็พิจารณากายไป ถ้าเวทนาก็พิจารณาเวทนาไป ถ้าจิตก็พิจารณาจิตไป ถ้าธรรมก็พิจารณาธรรมไป สิ่งใดสิ่งหนึ่งทํางานให้มันชัดเจน ทํางานให้มันสมบูรณ์แบบ แล้วทํางานให้มันเสร็จ แล้วเวลาทํางานไป คนทํางานหน้าที่การงานอันหนึ่งทําไปแล้วมันเบื่อหน่าย มันเบื่อหน่ายมันแฉลบไปพิจารณาเวทนา ก็จับเวทนาพิจารณาเวทนาได้ก็หนึ่งเหมือนกัน

หน้าที่การงานของเราหนึ่งเดียวให้ชัดเจน ให้สมบูรณ์แบบ พอสมบูรณ์แบบถ้าพิจารณาไปแล้วเวลาปัญญามันเกิด ปัญญามันหมุนไป ปัญญามันเกิด มรรคมันเกิด ปัญญาที่มันรวดเร็วมากมันพิจารณาของมัน ที่ความคิดที่เร็วมาก ความคิดที่ควบคุมไม่ได้ แต่มีสัมมาสมาธิ มีสติของเราแล้ว เราฝึกหัดของเรา เราพิจารณาของเรา ฝึกหัดซ้อมจิตให้มันพิจารณาของมัน

เวลามันพิจารณาไปแล้ว มันพิจารณาวงรอบของปัญญามันเกิด เรารู้เห็น นี่ไง งานชอบ เพียรชอบ ดําริชอบ เขาเรียกว่าอะไร จกฺขํุ อุทปาทิ มันเกิดดวงตาจากหัวใจ จิตมันเห็น จิตมันรู้ อูย! จิตมันชื่นบาน ไม่ใช่หลับตาลืมตาหรอก

หลับตาลืมตาเขาผิดปกติ เลยเอาวัตถุธาตุ เอาตาเนื้อมาพิจารณาธรรม ถ้าคนพิจารณาโดยปัญญา โดยเดินจงกรมเขาก็ใช้ตาเนื้อ เวลาคนเดินจงกรมนะ เขาเห็นเป็นโครงร่างกระดูกต่อหน้า นั่นเขาพิจารณาของเขาได้ เกิดจากจิต จิตที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา จิตเข้มแข็งถึงแข็งแรงขึ้นมา เขาทําของเขาได้ เกิดจากจิตโดยผ่านตาเนื้อ เพราะเดินจงกรมอยู่

แต่เวลาหลับตาเวลาพิจารณาของมัน นี่จิตมันเป็น จิตมันเห็น จิตมันรู้ มันชัดเจนของมัน ความเจ็บปวดต่างๆ เวทนามันเกิดจากจิต มันไม่ต้องลืมตาไปเห็นอะไรหรอก ธรรมารมณ์ๆ อารมณ์ที่มันขุ่นมัว อารมณ์ที่มันชัดเจน อารมณ์ที่มันทุกข์มันยาก มันต้องลืมตามันถึงเห็นหรือ อารมณ์ความรู้สึกมันต้องลืมตาใช่ไหมมันถึงเห็น หลับตาไม่เห็นใช่ไหม

สิ่งที่เป็นจิตๆ จิตที่มันผ่องแผ้วมันผ่องใสไง เพราะมันผิดปกติเลยต้องทําสมาธิจิตบําบัดก่อน เอาสมาธิเป็นจิตบําบัด บําบัดให้ใจเป็นปกติ ถ้าจิตใจเป็นปกติแล้วมันตามข้อเท็จจริง มันไม่หลงไง

หลงยกตนให้สูงขึ้น คบคนที่สูงกว่า คบคนพยายามจะโน้มน้าวให้ตัวเอง เพราะมันหลงตัวเอง หลงจนเป็นปุยนุ่นที่ไม่มีสิ่งใดมาทบทวน แล้วพยายามเปิดพระไตรปิฎกนะ เทศน์เองไม่ได้ ต้องเปิดพระไตรปิฎกตลอด แล้วตั้งหัวโจทย์ขึ้นมา แล้วก็ตามแต่ข้าจะพอใจ จะแปลของข้าแหละ ของพวกเอ็งข้าไม่เกี่ยว ข้าเป็นยอดคนไง

หลง ต้องทําสมาธิจิตบําบัดๆ บําบัดจิตนั้นให้ได้ก่อน แล้วค่อยมาพูดถึงธรรมะนะ ศีล สมาธิ ปัญญา สมาธิยังเป็นพื้นฐานเป็นบาทฐานไม่ได้ ปัญญาที่แจ้วๆ อยู่นั่น นกแก้วนกขุนทอง มันเป็นสังคมของนกแก้วนกขุนทอง มันก็ขันกันอยู่อย่างนั้น ในป่าในเขาเวลาเช้าเวลาคํ่านกมันขัน มันเป็นเรื่องนกเรื่องกา มันไม่มีสาระความจริงในจิตใจ

ถ้ามีสาระความจริงในจิตใจนะ มีการกระทําๆ ทําให้มันเป็นปกติ เป็นปกติแล้ว ดูสิ เราเกิดมาสมบูรณ์แบบ ร่างกายแข็งแรง จิตใจเข้มแข็ง แต่ทําสมาธิไม่เป็น ทําสมาธิไม่ได้ เยอะแยะไป แต่เวลาจิตมันผิดปกติไง นี่ไง สิ่งที่มันป่วยทางจิต เวลาป่วยทางจิตขึ้นมาแล้ว เวลาใช้ปัญญาไป ปัญญาไปมันเตลิดเปิดเปิงนะ

ฉะนั้น สิ่งที่โดยปกติ ถ้าเรามีปัญหานะ เราตรวจสอบใจเราได้ ถ้ามันเป็นไปได้ คือต้องให้มันสงบระงับได้ สงบระงับเข้ามาเห็นไหม ความสงบระงับเราสั่งได้เลย เราจะสั่งให้สงบเมื่อไรก็ได้ จะปล่อยวางเมื่อไรก็ได้ นั่นน่ะเป็นปกติ แต่ถ้ามันไปโดยที่ว่าหยุดไม่ได้ เบรกไม่ได้ จัดการไม่ได้ นั่นผิดปกติ ถ้าผิดปกติขึ้นมาทําสมาธิจิตบําบัด สมาธิบําบัดจิตได้

ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในการทําความสงบของใจสามารถทําให้จิตที่มันผิดปกติเป็นปกติได้ เป็นปกติได้ด้วยจิตดวงนั้นๆ เพราะจิตดวงนั้นเจ็บไข้ได้ป่วยเอง มันเจ็บไข้ได้ป่วยมาจากจิต พอมันเจ็บไข้ได้ป่วยมามันจากเวรจากกรรมขึ้นมา จากการสะสมมา

แล้วเราเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเราจะเป็นนักบวช เราเป็นนักบวช เราเป็นพระ เราเป็นนักปฏิบัติ เวลาเราจะทําสมาธิจิตบําบัดของเรา เราก็แค่ทําสมาธิ ไม่ต้องไปจินตนาการว่าจะวิปัสสนา จะรู้แจ้งอะไร

การวิปัสสนาการรู้แจ้ง นั่นน่ะเปิดทาง เปิดทางให้ความหลงนั้นเป็นปุยนุ่นลอยไปไง ลอยขึ้นไป ลอยขึ้นไปจับต้องอะไรไม่ได้เลย มันลอยไป มันก็เป็นจิตป่วยไง ผิดปกติไง พอผิดปกติขึ้นมาแล้ว โอ้โฮ! พูดจามันลึกลับซับซ้อนเลย เอ้า! ก็พระอรหันต์ คนบ้าอยู่ด้วยกันไง

พระอรหันต์นะ เวลาพิจารณาสิ่งต่างๆ แล้วสติอัตโนมัติ พระอรหันต์สติอัตโนมัติเลย เวลาหลวงตาท่านพูดเลย “ความคิดเหมือนท่อนซุง เวลาจะคิดที คนเราจะแบกท่อนซุงต้องออกแรงขนาดไหน” คําว่า “ออกแรง” เราจะบอกว่ามันจะรู้ตัวตลอดไง นี่เป็นว่าสติเป็นอัตโนมัติ ถ้ามันสติเป็นอัตโนมัตินี่พระอรหันต์

แต่คนบ้า คนบ้ามันไม่มีสติหรอก พูดไปเป็นนกแก้วนกขุนทอง แต่เปิดตําราพูด พูดไปอย่างนั้น นี่ไง มันต้องทําสมาธิจิตบําบัด ไม่ใช่หลับตาลืมตา หลับตาลืมตามันไม่มีผลกับสมาธิหรอก มันอยู่ที่วาสนาไง อํานาจวาสนาของคนอยู่ที่จริตนิสัย ถ้าจริตนิสัยนะถ้าหลับตาแล้วดีนะ โอ้โฮ! หลับตาแล้วดีมาก ถ้าลืมตาแล้วดีนะ เดินจงกรมนั่งสมาธิภาวนา หลวงปู่ชอบเดินจงกรมทั้งวันทั้งคืน มันจะไปหลับตาเดินจงกรมได้อย่างไร มันก็ลืมตา มันก็เป็นความถนัดของท่าน

แต่ก็มันไม่มีใครมาเถียงกันเรื่องหลับตาลืมตาเลย เพราะมันหยาบเกินไป มันเป็นแค่ธาตุ ๔ มันไม่ใช่จิต มันไม่ใช่ที่ความสงบระงับ มันไม่ใช่ แต่ถ้ามันไม่ใช่แล้ว แล้วเอามาเป็นประเด็นทําไม เอามาเป็นประเด็นเพราะหลงไง เพราะไม่รู้ที่มาที่ไป ไม่รู้ถึงกายกับใจ กายก็คือกาย ใจก็คือใจ ไม่เกี่ยวกัน ไม่เกี่ยวกัน

แต่ถ้าเราเกิดเป็นมนุษย์มันเป็นสมมุติๆ สมมุติจริงตามสมมุติ คนเรามีกายกับใจๆ ไง เวลาเทวดาอย่างนี้ เวลาพระอรหันต์พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ ความที่บ่วงที่เป็นทิพย์ ใจล้วนๆ เลยทิพย์ ทิพย์สมบัติ เทวดา อินทร์ พรหม ทิพย์สมบัติ เรื่องของใจล้วนๆ เลย กายกับใจเห็นไหม ตกนรกอเวจีไปก็เรื่องของใจล้วนๆ เลย เพราะภพชาติเขาละเอียด

แต่ของเราล่ะ เราเกิดเป็นมนุษย์ไง องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเกิดเป็นมนุษย์ไง ในบรรดาสัตว์สองเท้าองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุดไง

เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์เรามีกายกับใจนี่ไง เพราะร่างกายนี่มันบีบคั้นไง โรคหิวเป็นโรคประจําตัวไง คนเราเกิดมาแล้วมีร่างกายต้องแบกรับไปไง เวลาคนเกิดมาเห็นไหม มีโรคภัยไข้เจ็บ เจ็บไข้ได้ป่วย คนเกิดมาพิการเห็นไหม เพราะเวรเพราะกรรมไง มนุษย์มีกายกับใจไง มันถึงมีโอกาสมากกว่าพวกโลกแห่งความเป็นทิพย์ไง

พวกทิพย์สมบัติ พวกเรื่องของใจ เขามีทิพย์สมบัติ เขามีความสุข นึกอะไรได้อย่างนั้น ด้วยตามแต่บุญกุศลที่สร้างมา เรามาเกิดเป็นมนุษย์มีกายกับใจ นึกสิ นึกให้ได้ ยิ่งนึกโดยขาดสติ เดี๋ยวก็ต้องจิตบําบัดไง เพราะมีเวรมีกรรมไง เพราะร่างกายเนี่ย พูดถึงร่างกายมันเป็นภาระต้องเลี้ยงอยู่นะ ต้องให้อยู่ให้กินเพื่อให้ร่างกายสดชื่น เพื่อให้ร่างกายไม่เกิดทุกข์กับร่างกายจนเกินไป

แล้วเวลาพูดถึงร่างกาย นี่ไง เวทนากาย เวทนาใจ เวทนากาย เวทนาจิต เวทนานอก เวทนาใน เวทนาในเวทนา สิ่งนี้มันเป็นสัจจะ พอเป็นสัจจะขึ้นมา พอเป็นมนุษย์ขึ้นมานะ ถ้ามนุษย์มีอํานาจวาสนาฟังธรรมๆ มันแสดงออกเพราะมีกายกับใจ

ถ้าเวลาไปคิดทางวิทยาศาสตร์ ไอ้พวกจิตบําบัดมันก็จะพูดเลยร่างกายเป็นอย่างนั้น สสารเป็นอย่างนั้น ธาตุ ๔ ธาตุส่วนธาตุ จิตส่วนจิต แล้วเวลาพิจารณาขึ้นมา จิตตภาวนาๆ ธาตุไม่มีชีวิต เซลล์ต่างๆ ที่ในร่างกายเราพอถึง ๗ ปี เปลี่ยนเป็นเซลล์ใหม่หมดเลย นี่พูดถึงธาตุไง

แต่ถ้าจิตสงบแล้วนะ จิตเห็นกาย จิตเห็นกายเป็นอุคคห-นิมิต จะเห็นเป็นอวัยวะ จะเห็นเป็นกระดูก จะเห็นเป็นเนื้อต่างๆ อุคคหนิมิตเป็นนิมิต วิภาคะคือการขยายส่วน การขยายให้เป็นไตรลักษณ์ ถ้าจิตสงบแล้วนะ แล้วถ้ามันเห็นกายมันจะเป็นความมหัศจรรย์

ความมหัศจรรย์ของจิต จิตมันจะตื่นตัว อู้! นั่นคืออะไร คือปัญญา เป็นไตรลักษณ์ที่เกิดจากจิต ถ้าเป็นไตรลักษณ์ที่เกิดจากจิต จิตที่ภาวนาไง ตามความเป็นจริงไง ไม่มีหลับตาลืมตาหรอก หลับตาลืมตาแขวนไว้ มันไร้สาระ แต่เขาเอาสิ่งนั้นมาเป็นสินค้า มาเป็นการแบ่งแยก ไร้สาระ

สาระตามความเป็นจริงไง ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ความสมควรแก่ธรรมนะ อยู่ที่กิเลสตัณหาความทะยานอยากของแต่ละบุคคล กิเลสของใครๆ เบาบางแตกต่าง การประพฤติปฏิบัติก็ไม่ต้องเข้มข้นจนเกินไปนัก แต่เวลาคนเรานะ ถ้ามันกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจเรามันเข้มข้น มันบีบมันคั้น มันทําให้ทุกข์มันทําให้ยาก เราก็ต้องเข้มข้นไปกับมัน

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนไว้แล้ว การประพฤติปฏิบัติมันต้องมีหนักมีเบา คําว่า “มีหนักมีเบา” เริ่มต้นที่มันฝืน เริ่มต้นที่ทํามันไม่ได้ เริ่มต้นที่มันควบคุมไม่ได้ เราต้องหนักหน่วงไปกับมัน แต่เวลาถ้ามันพอหนักหน่วงไปแล้ว ถ้ามันพอมีนํ้าหนักที่ควบคุมได้เห็นไหม เราก็ไม่ต้องเข้มข้นขนาดนั้น ถ้าควบคุมได้แต่ต้องมีสติรักษานะ ควบคุมได้แล้วถ้ามันหนักหน่วงขึ้นมา มันดิ้นรน เราก็ต้องหนักหน่วงไปกับมัน แล้วถ้ามันเบาเราก็ทําพอประมาณเพื่อรักษาหัวใจของเราขึ้นมา ถ้ามีอํานาจวาสนานะ ยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้

การทําสมาธิๆ ทุกคนจะดูถูกเหยียดหยามว่าเป็นสมถะ ทําสมาธิแล้วไม่สําเร็จมรรคผลต่างๆ ไม่มีสมาธิเป็นพื้นฐาน ไอ้ที่ว่ามรรคผลๆ ที่ว่าจะทํากันไม่มีเลย เกิดขึ้นไม่ได้

สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน สมถกรรมฐานเกิดจากไหน เกิดจากจิต จิตเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิกับจิตไม่ใช่อันเดียวกัน สัมมาสมาธิเกิดจากจิต ถ้าไม่มีสัมมาสมาธิ จิตก็ยังคงเดิม แล้วจิตก็มีแต่ความฟุ้งซ่าน จิตก็มีแต่กิเลสควบคุม

แต่เวลาพุทโธๆ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิเห็นไหม สมาธิเกิดจากจิต เวลาจิตเป็นสมาธิ จิตเป็นสมาธิจิตก็ร่มเย็นเป็นสุข จิตก็สงบระงับ จิตเพราะว่ากิเลสมันหลบมันซ่อนอยู่ในจิตนั้นแหละ สมาธิเกิดจากจิต แล้วสมาธิก็เสื่อมจากจิต เวลาสมาธิเสื่อมไป เสื่อมไปเห็นไหม เราก็ทุกข์ เราก็ยาก เราก็อยากได้ เราก็อยากเรียกร้องคืนมา เราก็ขวนขวายขึ้นมา ทุกข์ซ้อนทุกข์อยู่อย่างนั้น

แต่ครูบาอาจารย์ของเราท่านสอนให้เรามีข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมาเป็นเครื่องอยู่ๆ เพื่อไม่ให้กิเลสมันแทรกมันแซง ไม่ให้กิเลสมันยุมันแหย่ให้เราไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไป ชีวิตนี้มันก็ทุกข์พอแรงแล้วแหละ

เวลาคนแก่คนเฒ่านะ ต่อไปเห็นไหม เขาต้องออกซิเจนคอยไว้ที่ปลายจมูก หายใจก็ทุกข์ แต่ตอนนี้เรายังหนุ่มยังแน่นกันอยู่ ยังหายใจคล่องคอกันอยู่ เวลาแก่เวลาเฒ่าหายใจล่ะหายใจไม่เต็มปอดเชียว แค่หายใจก็ทุกข์ มันทุกข์ทั้งนั้น แต่มันเป็นสัจจะเป็นความจริงไง แล้วตอนนี้เรายังหายใจกันเข้มแข็งปอดยังสดชื่น

เรามีสติ ถ้ามีสติจิตกําหนดปั๊บเป็นอานาปานสติ ถ้าจิตไม่กําหนดสิ่งใด หายใจก็หายใจไป หายใจทิ้งเปล่าๆ หายใจไม่เป็นประโยชน์สิ่งใดเลย หายใจเพื่อดํารงชีพเท่านั้น แต่มันหายใจดํารงชีพด้วย มีสติปัญญาดูแลรักษา มันก็จะเป็นอานาปานสติ แล้วถ้ามันละเอียดลึกซึ้งขึ้น มันก็จะเป็นสัมมาสมาธิ

สมาธิเป็นสมาธิ แล้วสมาธิประสาเราน่ะพื้นฐาน ประสาทางโลกนะ คนที่ปฏิบัติใหม่เขาเถียงกัน เถียงกันเรื่องสมาธิ ไม่สมาธิ สมาธิแก้กิเลสได้หรือแก้กิเลสไม่ได้ ไอ้พวกปฏิบัติใหม่ๆ ก็เถียงกันอยู่อย่างนั้น เถียงกันแค่เรื่องสมาธิ เพราะมันยังไม่รู้จักสมาธิ

นี่ก็เหมือนกัน หลับตาลืมตา เพราะมันไม่รู้จักมันถึงเถียง แล้วก็บอกนะ ทํามาเยอะแยะ เยอะแยะก็ทําไม่เป็นไง ถ้าทําเป็นจะพูดอย่างนั้นหรือ เยอะแยะ อย่าคิดว่าเยอะแยะแล้วทํามามากแล้วจะรู้ว่าเก่งนะ ทํามามากทําไม่เป็นก็เยอะแยะไป คนที่เขาทําได้ เขารู้ได้ สมาธิเป็นสมาธิ

แล้วถ้าเกิดปัญญาขึ้นมา ศีล สมาธิ ปัญญา ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ สติชอบ สมาธิชอบ ปัญญาชอบ มันอันเดียวกันที่ไหน มันคนละชื่ออยู่แล้ว คนละคนอยู่แล้ว ๘ องค์ ก็ ๘ อย่างอยู่แล้ว มันไม่เกี่ยวอะไรกันเลย

แต่มันเกิดขึ้นจากจิต แล้วเวลามันเกิดขึ้นแล้ว ภาวนามย-ปัญญา ปัญญาที่เกิดจากจิต แล้วเวลาเกิดจากจิตขึ้นมา ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ถ้ามันสมดุลของมัน ความสมดุลความพอดีของแต่ละคน กิเลสของคนไม่เหมือนกัน จริตนิสัยของคนไม่เหมือนกัน บุญอํานาจวาสนาของคนไม่เหมือนกัน ไม่ใช่ว่าจะต้องเป็นเหมือนกันหมดหรอก

แต่ถ้ามันสมดุลของมัน มัชฌิมาปฏิปทา ฉะนั้น จะมัชฌิมาปฏิปทาของใคร ของคนกิเลสหนาก็ต้องหนักหน่วงหน่อย ของคนกิเลสบางก็เบาบางหน่อย มัชฌิมาปฏิปทาคือความสมดุลพอดี

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเราตรัสรู้เองโดยชอบ พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ วันมาฆบูชาเนี่ย องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้อบรมสั่งสอน แล้วเขาใช้สติปัญญาของเขา พยายามพิจารณาของเขาจนสมดุลพอดีของเขาแต่ละบุคคลๆ อํานาจวาสนามันถึงไม่เหมือนกัน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา สิ่งที่เป็นความรู้ต่างๆ เห็นไหม พุทธวิสัย พุทธวิสัยเห็นไหม สิ่งที่ว่าเป็นปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่มีใครเทียบได้หรอก ไม่มีใครได้ขี้ตีนหรอก ไม่มี ไม่มี

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสมบูรณ์แบบ แล้วอบรมสั่งสอนมา ๑,๒๕๐ องค์ วันนี้วันมาฆบูชา เขาไม่พูดหลับตาลืมตากันหรอก เขาพูดถึงอาสวักขยญาณ ญาณที่ชําระล้างกิเลสในใจของเขา ไม่มีหลับตาลืมตา หลับตาลืมตาต้องไปทําสมาธิจิตบําบัดก่อน ทําสมาธิจิตบําบัดให้จิตมันกลับมาเป็นปกติ แล้วมึงค่อยหัดภาวนาใหม่ เอวัง

เวลาพระกรรมฐานเรานะ การศึกษา คือศึกษาจากอุปัชฌาย์
อุปัชฌาย์ให้เกศา โลมา นขา ทันตา ตะโจ ให้กรรมฐาน ๕
ใครจะชอบหรือไม่ชอบ จะหลับตาลืมตา อุปัชฌาย์ไม่เคยบอกนะ
อุปัชฌาย์บอกว่าลืมตา เกศา โลมา นขา ทันตา ตะโจ ถ้าหลับตาไม่ได้นะ หลับตาไม่ได้ ไม่มี
ไม่มีในอนุศาสน์ ไม่มีในอุปัชฌาย์ ไม่มี ไม่เห็นมี
แล้วอย่างนั้นหลับตาลืมตามันเอามาจากไหน?
ตั้งของตนขึ้นมาเอง มันเป็นสมาธินกหวีด
นกหวีดมันก็ไม่ใช่สมาธิ สมาธิก็ไม่ใช่นกหวีด
แต่มันไม่มีทั้งสมาธิ แล้วไม่มีทั้งนกหวีด
แต่มันก็เป่าปี๊ดๆๆ มันเป็นสมาธินกหวีดไง
หลับตาลืมตาๆ มันเป็นสิ่งที่ไม่มีเหตุมีผลอะไรเลย

๓

สมาธินกหวีด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมนะ ตั้งใจฟังธรรมเพื่อเราจะประพฤติปฏิบัติธรรมให้สมควรแก่ธรรม ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมเห็นไหม สัจธรรมอันนี้เราแสวงหา เราแสวงหาเพราะว่าเราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราเป็นคนมีบุญกุศลนะ

ถ้าไม่มีบุญกุศลเห็นไหม มันจะไม่นับถือพระพุทธศาสนา ถ้าไม่มีบุญกุศลเห็นไหม เราจะมานั่งประพฤติปฏิบัติกันเพื่อหาอะไร

เวลาจะมานั่งประพฤติปฏิบัติเห็นไหม เราลงทุนลงแรงนะ เวลานั่งไปนี่เจ็บปวดแสบร้อนขนาดไหน เราก็จะทําของเรา เราจะทําของเราเพราะอะไร เพราะเรามีศรัทธาความเชื่อ มีศรัทธาความเชื่อ มีความเชื่อมั่นในหัวใจของเราใช่ไหม เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา

ศาสนานี่มีคุณค่ามากๆ มีคุณค่ามากเพราะว่าอะไร

มีคุณค่ามากเพราะว่าผู้ที่ประพฤติปฏิบัติครูบาอาจารย์ของเรานะ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านประพฤติปฏิบัติไปแล้ว ท่านสิ้นกิเลสไป พอท่านสิ้นกิเลส คําว่า “สิ้นกิเลส” กิเลสเห็นไหม กิเลส ชีวิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เพราะมันมีกิเลสไง มันมืดบอดขึ้นมาไง มันถึงได้มาเกิดเป็นมนุษย์ไง

แต่เพราะมีอํานาจวาสนาเห็นไหม ดูสิ คนทั้งโลกเขาสนใจพระพุทธศาสนามากน้อยแค่ไหน เวลาสนใจพระพุทธศาสนาแล้วนี่เวลาจะมาประพฤติปฏิบัติ เวลาจะประพฤติปฏิบัติคนน่ะลังเลทั้งนั้น กลัวมาก พอปฏิบัติแล้วไม่มีครูบาอาจารย์จะเป็นบ้า

เวลามันบ้าในชีวิต บ้าในโลกนั่นน่ะ มันไม่ว่ามันบ้า แต่เวลาจะประพฤติปฏิบัติแล้วกลัวมันบ้าๆ บ้าเพราะอะไร บ้าเพราะกิเลสของเราเองไง

เพราะกิเลส กิเลสมันหนา เวลากิเลสมันหนาขึ้นมา ทําสิ่งใดแล้วยึดมั่นถือมั่นในความรู้ความเห็นของตน ถ้ายึดมั่นความรู้ความเห็นของตนว่าสิ่งที่เรารู้ เราเห็นสิ่งใดแล้วเป็นความถูกต้อง สิ่งที่โลกเขาทํากันอยู่นั่นผิดพลาดเห็นไหม มันจะบ้าก็บ้าเพราะเหตุนั้นแหละ เวลาบ้า บ้าเพราะทิฏฐิมานะของตน บ้าเพราะกิเลสตัณหาของตน บ้าเพราะความยํ้าคิดยํ้าทําในใจของตน นี่มันถึงจะเป็นบ้าไง

แต่ถ้าผู้ที่มีอํานาจวาสนา ศึกษาธรรมะองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อจะประพฤติปฏิบัตินะ สิ่งใดองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าให้ปล่อยวางๆ เราจะวางสิ่งนั้นไว้ วางให้หมดสิ้นไป ไม่ยึดมั่นถือมั่นในหัวใจของเราๆ

ไม่ยึดมั่นถือมั่นนั่นล่ะคือยึดมั่น นั่นยึดมั่นเพราะอะไร

เพราะมันยังไม่ได้ประพฤติปฏิบัติ ยังไม่รู้จักศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าไม่รู้จักศีล สมาธิ ปัญญา ศึกษามามากน้อยขนาดไหน สิ่งนั้นเป็นการทรงจําธรรมวินัย ทรงจําคือความจําๆ ความจํานี่ตัวร้าย ความจําตัวร้ายเพราะอะไร เพราะเรารู้มาก เราจํามากเห็นไหม คนมีสติมากมีปัญญามากก็ถือตัวถือตนว่าตัวเองยิ่งใหญ่ แล้วยิ่งใหญ่ในอะไร ยิ่งใหญ่อยู่ใต้อํานาจของกิเลสไง

แต่ถ้าคนมีอํานาจวาสนานะ เราทําสิ่งใดเราเชื่อมั่น เราเชื่อมั่นในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาจะประพฤติปฏิบัติ เราจะปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้า แต่ทําได้ยาก ทําได้ยากเพราะอะไร

เพราะเราเกิดมา เรามีกิเลส กิเลสคือความไม่รู้ ไม่รู้แล้วยึดมั่นถือมั่นไง ยึดมั่นถือมั่นในความรู้ความเห็นของตน พอยึดมั่นความรู้ความเห็นของตนมันก็เป็นจริตนิสัยของตน เวลาเป็นจริตนิสัยของตนเห็นไหม ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอตทัคคะ ๘๐ องค์ นั่นน่ะความถนัดของเขาๆ แล้วเป็นความถนัดของเขานะ เขามีความถนัดของเขาแล้วนี่มันเป็นเรื่องธรรมดา นกบินได้เป็นธรรมดา คนเราเห็นไหม เดินได้เป็นธรรมดา แต่คนพิการเดินไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่มีสัจจะมีกระทําถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมาแล้วเป็นเรื่องธรรมดา ธรรมดาของเขานะ แต่เป็นความยากลําบากของเรามหาศาล เพราะอะไร เพราะเราไม่เคยคุ้นชินกับสิ่งนั้นไง เราต้องพยายามกระทําสิ่งนั้นไง

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย สิ่งที่สร้างสมบุญญาธิการมาอย่างนั้นๆ เวลาจะออกบวชไง เวลาออกบวชไปแล้วเห็นไหม การประพฤติปฏิบัติมันมีข่าวมา ไปเจอพระเจ้าพิมพิสาร พระเจ้าพิมพิสารเป็นกษัตริย์อยู่แคว้นมคธ บอกว่า

“นี่โดนปฏิวัติมาหรือเปล่า โดนขับไล่มาหรือ ถ้าโดนขับไล่มาจะแบ่งกองทัพให้ครึ่งหนึ่ง ให้ไปชิงอาณาจักรของตัวเองคืน”

“ไม่ใช่ๆ ตั้งใจมาๆ สละออกมาเอง”

“สละออกมาเองเพราะอะไร”

“เพราะเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย หวังสิ่งตรงข้ามที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย เราจะแสวงหาสัจจะความจริงในใจในธรรมให้ได้”

พระเจ้าพิมพิสารถึงได้สัญญาไว้เลย “ขอนะ ถ้าประพฤติปฏิบัติค้นคว้าถ้าได้ความจริงแล้วกลับมาสอนด้วยๆ”

นี่ยืนยันตั้งแต่เจ้าชายสิทธัตถะออกจากราชวังมา แล้วเจ้าชายสิทธัตถะก็พยายามขวนขวายของตนๆ ไง พระเจ้าพิมพิสารก็เป็นกษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ เพราะแคว้นที่ใหญ่ไง ก็มีนักบวชนักพรตเข้ามาอาศัยในแว่นแคว้นมากมายมหาศาล แล้วก็มีชฎิล ๓ พี่น้องอยู่ในคุ้งนํ้า นั่นน่ะเป็นอาจารย์ของพระเจ้าพิมพิสาร

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ประพฤติปฏิบัติของท่านจนเป็นสัจจะเป็นความจริงของท่าน ๖ ปี นี่ท่านเป็นความจริง ความจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีคุณค่ามีคุณค่าที่นี่ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ กราบสัจธรรมอันนั้น กราบสัจธรรมความจริงอันนั้น

อันนั้น อันไหน อันนั้นก็อันในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าไง มันเป็นสัจจะเป็นความจริง คุณธรรมมันมีอยู่จริงในใจของทุกผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ คุณธรรมมันมีอยู่จริงในหัวใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นที่ท่านประพฤติปฏิบัติมา ปากกัดตีนถีบนะ เห็นไหม กว่าจะได้เป็นความจริงในใจขึ้นมาของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําของท่านมาเพราะอะไร

เพราะท่านมีอํานาจวาสนาของท่านไง ท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์เหมือนกันไง แต่ท่านมาละของท่านเอง เป็นสาวกภูมิก็พอใจอยู่แล้วไง ขอให้สิ้นกิเลสไปพอ ขอให้มันสิ้นกิเลส ขอให้ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายพอ ในพระพุทธศาสนามีคุณค่าอย่างนั้นๆ ถ้ามีคุณค่าอย่างนั้น ปากกัดตีนถีบ มีการกระทํามากน้อยขนาดไหน นี่ด้วยอํานาจวาสนานะ

เพราะคําว่า “มีอํานาจวาสนา” เวลาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับอาฬารดาบส อุทกดาบสเห็นไหม “เจ้าชายสิทธัตถะได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ เท่าเรา เหมือนเรา เป็นครูเป็นอาจารย์สั่งสอนได้”

นี่โดนยกย่องสรรเสริญขึ้นมาอย่างนั้น เจ้าชายสิทธัตถะไม่สนใจ ไม่สนใจเพราะอะไร

เพราะท่านได้สร้างอํานาจวาสนาของท่านมา ท่านพยายามจะกระทําสัจจะความจริงในใจของท่านขึ้นมาให้ได้ไง ถ้าพยายามทําสัจจะความจริงขึ้นมาให้ได้ แต่ในเมื่อมันมีครูมีอาจารย์ก็ไปศึกษาไปค้นคว้ากับครูบาอาจารย์ต่างๆ เวลาครูบาอาจารย์ต่างๆ ที่ท่านทํามามันก็สิ้นสุดแค่นั้นไง สิ้นสุดที่ว่าถือสมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ เป็นถึงที่สิ้นสุด ถือว่าฌานสมาบัติ สมาธิ เป็นที่สิ้นสุดของการประพฤติปฏิบัติ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไปศึกษา ศึกษาแล้วเขารับประกันด้วย มีความรู้เป็นจริงเหมือนกัน องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยอํานาจวาสนาเห็นไหม อํานาจวาสนาบารมีในใจนั้นมีคุณค่าในใจดวงนั้น ทางโลกจะยกย่องสรรเสริญขนาดไหนแต่มันไม่ใช่ความจริง ที่มันไม่เป็นความจริงที่วุฒิภาวะของเรารู้ได้ เราก็ไม่ยอมรับ เราจะเอาความจริงๆ ไง

แล้วความจริงศึกษาค้นคว้ามาขนาดไหนแล้วไม่ได้ มันจนตรอกแล้ว เราจะต้องค้นคว้าในใจของเราเอง ด้วยอํานาจวาสนาเห็นไหม บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ นั่นเป็นสัจจะเป็นความจริง วิชชา ๓ ในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เสวยวิมุตติสุข วิมุตติสุข วิมุตติสุข วิมุติสุขก็สุขอันแท้จริงในใจดวงนั้น

จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันมีความรู้สึกของมันอยู่แล้ว มันมีกิเลสมีตัณหาความทะยานอยากเหยียบยํ่าทําลาย มันก็เวียนว่ายตายเกิดเหมือนกัน แต่มันเกิดด้วยความทุกข์ความยาก เกิดด้วยความเศร้า ความโศก เกิดด้วยความเจ็บชํ้านํ้าใจ แล้วการเกิดมันจะมีประโยชน์อะไร

การเกิดขึ้นมาเห็นไหม เวลาเกิดขึ้นมาแล้วๆ ยึดมั่นถือมั่นในชีวิตของตน ตัวเองจะยิ่งใหญ่ ตัวเองจะคํ้าฟ้าจะไม่ตาย ก็พยายามแสวงหา ก็ยังทุกข์ ต้องทุกข์ๆ ยากๆ อยู่อย่างนั้น นี่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําลายอวิชชา เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริงเห็นไหม วิวัฏฏะ นี่ไง “ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ” ธรรมชาติคือวัฏฏะไง ธรรมชาติคือการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง นี่มันเหนือธรรมชาติไง มันพ้นไปจากธรรมชาติไง มันพ้นเป็นสัจจะความจริงไง ธรรมเหนือโลก เหนือสัจจะ เหนือความจริง นั่นวิมุตติสุข สุขแท้ๆ ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็ประพฤติปฏิบัติของท่านเหมือนกัน เวลาประพฤติปฏิบัติของท่านมันต้องมีอํานาจวาสนาบารมี มีหลักเกณฑ์ในใจของตนไง ถ้ามีหลักเกณฑ์ในใจของตนเห็นไหม มันจะยากลําบากขนาดไหน มันจะทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน เราก็ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บูชา ปฏิบัติบูชาพุทธะในใจของตน ในใจของตนศึกษาค้นคว้ามีการกระทําในใจของตนขึ้นมาเป็นความจริงในใจของตน

ถ้าเป็นความจริงในใจของตนเห็นไหม ด้วยความมุมานะความบากบั่นอันนั้น เพราะความมุมานะความบากบั่นอันนั้น การชนะตนเองเห็นไหม อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนที่จะสามารถเอาชนะตนเองได้ มันต้องมีอํานาจวาสนามีขันติธรรม

ถ้ามีขันติธรรมมันก็เป็นธรรมความจริงในใจของตนๆ ถ้าความจริงในใจของตนจะปากกัดตีนถีบ จะเป็นความทุกข์ยากขนาดไหนก็ยังค้นคว้าแสวงหา แสวงหาเอาความจริงนะ

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกประพฤติปฏิบัติ ท่านบวชตั้งแต่ที่อุบลฯ มันก็เป็นสํานักของผู้มีปัญญา มีสํานักเรียนนักปราชญ์มากมายมหาศาล ก็ศึกษากับเขาๆ

นี่ก็ศึกษาไง ศึกษาคือปริยัติ ศึกษาคือทฤษฎีที่เราจะขวนขวายมา แล้วถ้าเรารู้มากน้อยขนาดไหน เราจะปฏิบัตินะ มันสร้างภาพทั้งนั้น แล้วเวลาศึกษามานั่นเป็นทฤษฎี เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาสร้างภาพขึ้นมาจะเป็นของเราๆ นี่ไง คนที่ไม่มีอํานาจวาสนา ไม่มีวุฒิภาวะนี่มันโดนหลอก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เจ้าลัทธิต่างๆ เนี่ยยืนยัน ยืนยันว่ามีคุณวิเศษเหมือนเราๆ องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าปฏิเสธ

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านประพฤติปฏิบัตินะ ไอ้กิเลสตัณหาความทะยานอยากของเรามันจะสร้างภาพๆ ให้เป็นความจริงๆ มันโหยหาอยู่แล้ว มันปลิ้นปล้อนอยู่แล้ว แล้วไปศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าก็จะเป็นของตนๆ ไง

ท่านพยายามค้นคว้านะ ค้นคว้าเอาความจริง ความจริงเห็นไหม จิตสงบแล้วพิจารณากาย จิตสงบพิจารณากาย ท่านก็ทําของท่าน พอทําแล้วมันไม่เห็น มันไม่มีคุณงามความดีอะไรมากขึ้นมากับใจดวงนั้นเลย สุดท้ายแล้วเวลาท่านลาพระโพธิสัตว์แล้ว เวลาจิตสงบแล้วพิจารณากาย เออ! มันต้องอย่างนี้สิ มันต้องอย่างนี้สิ อย่างนี้สิแล้วเป็นอย่างไรต่อ

กว่าจะมีความมุมานะ กว่าจะมีการกระทํา ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม คําว่า “สมควรแก่ธรรม” เวลามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา มันอยู่ที่วาสนานะ คําว่า “วาสนาของคน” ถ้ามันเป็นวาสนาโดยปานกลาง มันรู้มันเห็นสิ่งใด มันก็รู้เห็นโดยมรรคโดยผล โดยสัจจะโดยความจริง ก็โดยแค่นั้นนะ

แต่ถ้ามีอํานาจวาสนา เวลาประพฤติปฏิบัติไปนี่พอมันรู้ มันเห็น ด้วยสัจจะ ด้วยวิถีแห่งจิต จิตนี้มีการกระทําไปด้วยมรรคด้วยผล เวลามันได้แต่ละขั้นแต่ละตอนมา มันจะมีสิ่งที่เป็นบารมีธรรมที่มันมหัศจรรย์ๆ มากมาย มันมีนะแผ่นดินแยกต่างๆ นี่ มันเป็นเฉพาะบุคคลคนนั้น

คนที่มีอํานาจวาสนาที่ได้สร้างสมบุญญาธิการมา เพราะมีอํานาจวาสนา เวลาจิตมันเป็นขึ้นมาแล้วนี่มันมีบารมีที่จะรู้เห็นสิ่งที่ต่อเนื่องไปด้วย แต่ความจริงมันอยู่ที่อริยสัจนี่ ความจริงมันอยู่ที่ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญา สิ่งที่เป็นสัจจะเป็นความจริงในใจอันนี้ ถ้ามันเป็นสัจจะความจริงอันนี้เห็นไหม นี่คนที่มีอํานาจวาสนาถึงเข้ามา

ศีลคือความปกติของใจ เวลาทําสมาธิๆ สมาธิคือความปกติของใจไง

สิ่งที่มันฟุ้งมันซ่านนี่มันไม่ปกติไง มันไม่ปกติเพราะอะไร มันไม่ปกติเพราะเราเกิดมามีอวิชชา เวลาอวิชชานะ ตั้งแต่พระอนาคามีมาไม่กลับมาเกิดอีกแล้ว สุกไปข้างหน้า พระอรหันต์ก็สิ้นกิเลสไป ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย จบสิ้นไปแล้ว จบสิ้นไปด้วยคุณธรรม ด้วยสัจธรรมในธรรมธาตุอันนั้น ธรรมธาตุอันนั้นเป็นสัจธรรมเป็นธาตุธรรม

แล้วผู้ที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะล่ะ เรามีอํานาจวาสนา เราได้สร้างบุญกุศลของเรามา ได้สร้างบุญกุศลของเรามาเราได้เกิดเป็นมนุษย์ไง เกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนา เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกประพฤติปฏิบัติ โดยธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้านะ มันเป็นยุคเป็นคราว ยุคคราวเวลาที่มันคุ้นชิน เวลาสังคมมันเสื่อมทราม พระภิกษุก็จะเหมือนกับชาวบ้านนู่นน่ะ

เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดกับหลวงตาเห็นไหม “ต่อไปวัดป่าจะเป็นวัดบ้าน วัดบ้านมันจะเป็นวัดบ้า มันจะเป็นบ้านเป็นเรือนไปเลย” มันเสื่อมถอย เสื่อมถอยไปโดยธรรมชาติไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาท่านออกประพฤติปฏิบัติก็เหมือนกัน จะหาผู้แนะนํา หาหมู่คณะที่ทําเป็นความเป็นจริงขึ้นมาหาได้ยากมาก พอหาได้ยากมากขึ้นมา พระก็อยู่ที่ผู้มีคุณธรรม ท่านก็รักษาตัวของท่าน แต่ผู้ที่ตามกระแสโลกก็เป็นกระแสโลกไปไง แล้วตามกระแสโลกไปนี่สังคมเขาเป็นอย่างนั้นไง

แล้วหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกประพฤติปฏิบัติ สังคมเขาไม่เชื่อไม่ถือไม่ศรัทธาทั้งสิ้น คําว่า “ไม่เชื่อถือไม่ศรัทธา” นี่ก็ต่างคนต่างอยู่ ต่างคนต่างไม่สนใจอะไรทั้งสิ้น แต่ท่านก็บุกเบิกของท่านมา ท่านมีการกระทําของท่านมาเห็นไหม เป็นบุญเป็นกุศลเห็นไหม

คําว่า “เป็นบุญกุศล” มันมีอํานาจวาสนา มันมีความมุมานะ มีความอดทน มีการกระทําขึ้นมา พิสูจน์ในใจของตนขึ้นมาไง แล้วพิสูจน์ในใจของตนขึ้นมาเห็นไหม สังคมความเป็นอยู่ก็เรื่องหนึ่ง ธรรมและวินัย วินัยๆ ของเราก็เป็นเรื่องหนึ่ง

แล้วถ้าวินัยเห็นไหม ถ้าศีลมันไม่สะอาดบริสุทธิ์ ศีลมันไม่มั่นคงขึ้นมานี่ ศีล สมาธิ ปัญญา สมาธิมันจะเกิดมาอย่างไร สมาธิมันไม่เกิดขึ้นมาเพราะอะไร เพราะมันมีความฟุ้งซ่าน มันมีความวิตกกังวล มันมีการวิเคราะห์วิจัย ไม่มีการกระทํา นี่กิเลสหลอกทั้งนั้น

เพราะท่านได้ทําของท่านมาอย่างนั้น เวลาหลวงตาพระมหาบัวจบมหาแล้วจะไปประพฤติ จะไปหาท่าน นี่ไง คนที่สร้างเวรสร้างกรรมเป็นสายบุญสายกรรมร่วมกันมา พอสายบุญสายกรรมร่วมกันมาเห็นไหม ท่านรู้ของท่านอยู่แล้วว่า ผู้ที่สืบต่อไป ผู้ที่จะมีอํานาจวาสนาเป็นธรรมทายาทต่อเนื่องไปๆ เพราะคําว่า “ธรรม” ธรรมมันเหนือโลกไง

ถ้าธรรมมันอยู่ใต้โลก มันอยู่ใต้โลกธรรม ๘ มันอยู่ใต้ลาภสักการะ ใต้ยศถาบรรดาศักดิ์ ยศถาบรรดาศักดิ์อํานาจวาสนามันเหยียบยํ่าจนธรรมแบนแต๊ดแต๋ ธรรมไม่โผล่ขึ้นมาเลย

แต่ถ้าผู้ที่มีอํานาจวาสนานี่ธรรมเหนือโลกๆ มันเหนือยศถาบรรดาศักดิ์ เหนืออํานาจวาสนา เหนือทุกๆ อย่าง พอเหนือทุกอย่างขึ้นมาเห็นไหม ท่านรู้ของท่านอยู่แล้ว เวลาหลวงตาพระมหาบัวไปหาท่านเห็นไหม เพราะอะไร

เพราะศึกษาแล้วอยากจะออกประพฤติปฏิบัติ เวลาออกปฏิบัติ พรรษาแรกไปจําพรรษาที่จักราช มันได้สมาธิ ได้ความมั่นคงของใจพอสมควร แต่เพราะด้วยความไม่มีครูไม่มีอาจารย์ ก็รักษาด้วยบารมีของตนนะ ก็รักษาไว้ไม่ได้ๆ เพราะไปทํากลดๆ ก็รีบขวนขวายไปหาหลวงปู่มั่น จิตมันเสื่อม

“มหา มหาจะมาหาอะไร หามรรคผลนิพพานใช่ไหม มรรคผลนิพพานไม่ได้อยู่ในตํารา ไม่อยู่ในอากาศ ไม่อยู่ในภูเขาเลากา ไม่อยู่ในวัตถุใดทั้งสิ้น”

ไม่อยู่ในคอมพิวเตอร์ด้วย ไม่อยู่ในเฟชบุ๊ค ไม่อยู่ในอะไรทั้งสิ้นเลย

มันอยู่ที่ใจของคนๆ พอใจของคน สิ่งที่ศึกษามาแล้ว ศึกษาแล้วมีอํานาจวาสนามาก ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าสุดยอด ยอดเยี่ยม ยิ่งใหญ่

เพราะการทรงจําธรรมวินัยนี่ศาสนาจะมั่นคงมาได้ ที่ว่าศึกษามาให้คนมีความรู้ๆ นี่เขาเรียกภาคปริยัติ ปริยัติท่องจําๆๆ นี่ความจําๆ ความจําเป็นเรื่องหนึ่ง ความจําขึ้นมา จําแล้วเราจะมาดัดแปลงตนของเรา เราจะมาประพฤติปฏิบัติให้มันเป็นความจริงขึ้นมาในใจของตนนะ

เวลาจะประพฤติปฏิบัติในใจของตนที่มันยาก มันยิ่งยากยากแค้นแสนเข็ญก็เพราะมันกิเลสของเรา กิเลสมันปลิ้นมันปล้อน มันหลอกมันลวง มันชักมันนําให้ล้มลุกคลุกคลานไปทั้งนั้น เพราะกิเลสมันเป็นคู่ต่อกรกับธรรมะ กิเลสมันเป็นคู่ต่อกรกับความจริง กิเลสมันปลิ้นมันปล้อน มันหลอกมันลวง หลอกลวงให้เราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

รัก รัก รักเอ็งนะ อยากอยู่กับเอ็งนะ อยากจะพาเอ็งไปยอดเยี่ยมนะ มันหลอกแล้วก็เชื่อมันๆ เชื่อมันมาตลอด มันปลิ้นปล้อน มันหลอกลวง มันครอบงําหัวใจของสัตว์โลกมาไม่มีต้นไม่มีปลาย

แล้วเวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันก็อยู่กับเราไง มันก็หลอกชีวิตนี้แล้ว พรุ่งนี้ทําก็ได้ ไว้แก่ๆ แล้วค่อยภาวนา ตอนนี้ยังมีกําลัง เราจะแสวงหาความสุขทางโลกก่อน พอใกล้จะตายแล้วมากําหนดเป็นพระอรหันต์ไปวันนั้นเลย

มันหลอกลวงทั้งสิ้น พอมันหลอกลวงทั้งสิ้น เวลาประพฤติปฏิบัติไปเราถึงล้มลุกคลุกคลาน เพราะมุมมองทัศนคติของเราที่กิเลสมันหลอกใช้ แล้วก็อ้างอิงธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้ายิ่งใหญ่ๆ ยิ่งใหญ่โดยธรรม แต่กิเลสในใจของเรามันปลิ้นปล้อน มันก็เลยบังเงาไง

เวลาหลวงปู่มั่นท่านถึงยืนยันไง “มหา มหาเรียนมาจนถึงจบมหานะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสุดยอดยอดเยี่ยมมาก เก็บใส่ในลิ้นชักสมองไว้ แล้วลั่นกุญแจมันไว้ อย่าให้มันออกมา แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติทําตามความเป็นจริงขึ้นมา กระเสือกกระสนให้ทําเป็นข้อเท็จจริงของเรา เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกของจิตดวงนั้น”

จิตดวงที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนั้นมันมืดมันบอดขึ้นมา มันฟุ้งมันซ่าน ธรรมะก็อมมา อมขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าจนเต็มหัวใจ แล้วก็ไม่สามารถรู้เห็นเท่าทันกิเลสได้เลย ใส่ลิ้นชักสมองไว้ แล้วลั่นกุญแจมันไว้ก่อน แล้วประพฤติปฏิบัติไป

เพราะครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์ คําว่า “เป็นพระอรหันต์” มันต้องต่อสู้ต่อกรกับกิเลสมาตั้งแต่โสดาบัน สกิทาคามี อนาคามี จนสิ้นกิเลสเป็นพระอรหันต์ไป

การต่อกรกับกิเลส กิเลสมันพลิกมันแพลง มันปลิ้นมันปล้อน มันหลอกมันลวงขนาดไหน ธรรมะขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีมาตั้งสองพันกว่าปีเห็นไหม ก่อนที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านจะออกประพฤติปฏิบัติ สังคมก็เรรวน สังคมก็อยู่กันนี่พระป่าก็จะเป็นพระบ้าน พระบ้านก็จะเป็นบ้านเมืองเป็นบ้าไปเลย หลวงปู่มั่นท่านพยากรณ์ไว้หมดแล้วแหละ

แต่เรายังเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรายังมีอํานาจวาสนาของเรา เราก็พยายามขวนขวายของเรา เราก็จะมาประพฤติปฏิบัติของเรา ให้มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจของเราบ้าง ถ้ามันเป็นสัจจะความจริงขึ้นมานี่ธรรมโอสถไง

สิ่งที่เราเสวยอยู่นี่เสวยโดยกิเลส เสวยโดยความพอใจของเรา เวลาเสวยไง นี่เสวยอารมณ์ๆ

แต่ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา เราพยายามกําหนดพุทโธ พยายามใช้ปัญญาอบรมสมาธิให้หัวใจเราสงบระงับเข้ามาบ้าง ถ้าหัวใจสงบระงับเข้ามา “สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี” ความเป็นสมาธิความสุขอันนี้มันจะหล่อเลี้ยงชีวิตของเรา หล่อเลี้ยงความหมั่นเพียรของเรา หล่อเลี้ยงการกระทําของเราให้เรามั่นคงขึ้นมาให้ได้บ้าง ถ้าได้บ้างเห็นไหม ได้บ้างๆ บ้างนะ มันไม่ได้ทั้งหมดไง ไม่ได้ทั้งหมดเพราะอะไร

กิเลสนะ อวิชชา อวิชชามันอยู่ลึกๆ ในใจของเรานะ สิ่งที่มันแสดงออกที่เราแสดงออกกันอยู่นี่มันแค่เป็นลูก เป็นหลาน เป็นเหลนมันเท่านั้นแหละ

เป็นลูก เป็นหลาน เป็นเหลนของเราเห็นไหม เราก็เป็นคนดีคนหนึ่ง ทุกคนบอกว่าเราก็เป็นคนดีคนหนึ่งนะ เราก็พยายามสร้างคุณงามความดีของเรา “ทําไมเราต้องปฏิบัติด้วย” เวลาปฏิบัติมันจะเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันจะให้ใจดวงนั้นได้ซับคุณธรรมอันนั้น ถ้าซับคุณธรรมอันนั้นมา ใจมันจะเป็นธรรมขึ้นมา ไม่เป็นกิเลสชักพานําไปไง

ถ้ากิเลสชักพานําไป เวลาคนเราเกิด เกิดในประเทศอันสมควร เวลาคนเกิดในเมืองหนาว ในเมืองหนาวความเป็นอยู่ของเขา มันเมืองหนาว เมืองหนาวนี่ชีวิตประจําวันของเขา เขาก็ต้องป้องกัน พยายามหาเครื่องนุ่งห่มให้ร่างกายมีความอบอุ่นของเขา เวลาถึงมันหนาวนะ ลบ ๒๐ ลบ ๔๐ เห็นไหม เวลาเมืองหนาวๆ

ถ้าเมืองหนาวพฤติกรรมความเป็นอยู่จริตนิสัยเขาก็เป็นอย่างหนึ่ง เวลาเมืองหนาวเขามีความต้องการ เขามีความปรารถนาอยากมีแสงแดด ถ้ามีแสงแดดเขาต้องการ เขาต้องปรารถนา ในปัจจุบันนี้โลกมันเจริญขึ้น เวลาหน้าหนาวของเมืองหนาว เขาก็หนีมาอยู่เมืองร้อน มาอาบแดดๆ คนเมืองหนาวเห็นไหม ด้วยอะไร หนาวด้วยอุณหภูมิมันหนาวตั้งแต่ ๐ ถึงลบ ๑๐ ลบ ๒๐ ลบ ๔๐

เวลาคนอยู่เมืองร้อน เราอยู่เมืองร้อนเห็นไหม นี่อยู่เมืองร้อนในเขตร้อน เขตร้อนเป็นเขตร้อนชื้น ร้อนชื้นเห็นไหม ความเป็นอยู่เห็นไหม ความเป็นอยู่ของเรา เรื่องเครื่องนุ่งห่มของเราก็ไม่มีความจําเป็นจะต้องให้มันป้องกันความหนาวมากใช่ไหม เราก็อยากจะมีหิมะ คนเมืองร้อนเขาก็อยากจะมีอากาศเย็น อยากจะมีอากาศสบายของเขา

คนเมืองร้อน คนชาวไร่ชาวนา เวลาเขาทําไร่ทํานาของเขา เขาต้องมีใส่เสื้อใส่หมวกป้องกันแดด เพราะแดดมันมีคุณค่ากับพืชพรรณธัญญาหาร แต่มันก็เป็นโทษกับผิวหนัง มันเป็นโทษ มันเป็นโรคเป็นภัยไข้เจ็บขึ้นมาได้ เขาก็ป้องกันของเขาด้วยอุปกรณ์การป้องกันแสงแดด เขาก็อยากจะมีหิมะๆ

นี่ไง นี่พูดถึงว่านี่คือบรรยากาศของโลก ชั้นบรรยากาศของโลก สังคมของโลกเกิดในประเทศอันสมควรไง ด้วยอุณหภูมิมันก็เป็นอุณหภูมิใช่ไหม มันก็ไม่เกี่ยวกับหลับตาลืมตาใช่ไหม คนเมืองหนาวเขาหลับตาลืมตาเขาก็หนาวของเขาอยู่อย่างนั้น เพราะมันเป็นอุณหภูมิไง คนหลับตาก็หนาว คนลืมตาก็หนาว

เราอยู่เมืองร้อน อยู่เมืองร้อนเห็นไหม เราอยู่ในเขตร้อน อยู่ในเขตร้อนเห็นไหม อากาศมันร้อนนี่ ๔๐ องศา ต่างๆ นี่มันก็ร้อน ร้อน คนหลับตามันก็ร้อน คนลืมตามันก็ร้อน ร้อนเหมือนกัน

หลับตาลืมตามันเกี่ยวอะไร มันเกี่ยวอะไรกับอุณหภูมิของโลก อุณหภูมิของโลกก็มนุษย์เป็นคนสร้าง มนุษย์เป็นคนทํา มนุษย์ที่พยายามจะหยิบฉวยที่ต้องการชิงเอาทรัพยากรไง มันก็ทําให้ภาวะโลกร้อนไง แล้วมันเกี่ยวอะไรกับหลับตาลืมตา

เหมือนกัน ทําสมาธิก็เหมือนกัน สมาธิ สมาธิก็อุณหภูมิ นี่ไง เปรียบเหมือนอุณหภูมิ เวลาเขตร้อนเห็นไหม มันก็ร้อน อุณหภูมิขึ้น ๔๐ องศา เวลาเมืองทางซีกโลกเมืองหนาว อุณหภูมิของเขาลบ ๔๐ องศา ลบ อุณหภูมิมันเกี่ยวกับใคร

นี่เหมือนกัน หัวใจของเรา จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของมัน ถ้ามีกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของมัน เวลาเราจะมาประพฤติปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ถึงสอนว่าทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเราเข้ามาก่อน

ถ้าใจสงบระงับแล้ว ถ้าทําสิ่งใดแล้วมันจะเข้าสู่สัจธรรม ศีล สมาธิ ปัญญา ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าท่านสอนศีล สมาธิ ปัญญา ท่านไม่ได้สอนลืมตาหลับตา ลืมตาหลับตามันทั้งผิดและถูก

ลืมตา ถ้ากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันก็มืดบอดอยู่อย่างนั้น ไอ้คนหลับตาๆ นี่ถ้ามันเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันก็มืดบอดอยู่นั่นแหละ แต่ถ้ามันเป็นธรรมๆ นะ จะหลับตาลืมตามันก็เป็นธรรมทั้งสิ้น ธรรมมันไม่เกี่ยวกับหลับตาลืมตาใดๆ ทั้งสิ้น

ศีล สมาธิ ปัญญา ศีลก็คือศีล สมาธิก็คือสมาธิ ปัญญาก็คือปัญญา ปัญญาที่จะเกิดขึ้นมานี่ เวลายกขึ้นสู่วิปัสสนา เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่านมา เวลาท่านทําความสงบของใจเข้ามาก่อน พอใจสงบระงับแล้วพยายามน้อมไปเพื่อพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม ให้มันเป็นสติปัฏฐาน ๔

นั่นขั้นของปัญญามันอยู่นู่น มันอยู่นู่น มันไม่ใช่ว่าสมาธิลืมตาแล้วมันจะเกิดปัญญา คนตาบอดตาใสมันก็ลืมตา มันก็ไม่เห็นอะไรทั้งสิ้นเหมือนกัน ไม่เห็นหรอก

ถ้ามันจะเห็น มันเห็นเป็นความจริง ความจริงมันจะเป็นความจริงในใจอันนั้น ถ้าเป็นความจริงในใจอันนั้นเห็นไหม ถ้าทําความสงบใจได้เป็นสมาธิ สมาธิคือสมาธิ ไม่ใช่สมาธินกหวีด นี่สมาธิลืมตา นกหวีดเป่า เป่าแต่นกหวีดนะ นกหวีด นกหวีดคือการประกาศ ประกาศข้าว่าแน่ ข้ายิ่งใหญ่ ไอ้ไม่ใช่ของข้ามันเป็นความผิดหมด มันมีที่ไหน ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก

พระอาทิตย์ขึ้น พระอาทิตย์ขึ้นนะ เวลาพระอาทิตย์ขึ้นแล้วนะ มันเป็นสัจจะเป็นความจริง ส่องแสงสว่างไปบนโลก บ้านใครเรือนใครจะหลับตาลืมตา มันส่องเหมือนกันหมดเลย แต่เห็นไหม ดูสิซีกโลกหนาว เวลาซีกโลกหนาว โลกมันเอียงเห็นไหม นี่แสงนั่นมันไปได้ไม่ทั่วถึง อุณหภูมิบนชั้นบรรยากาศเห็นไหม

ไอ้เขตร้อนนะ โซนร้อนเห็นไหม พระอาทิตย์ขึ้นแล้วเสมอภาค พระอาทิตย์บอกว่าหลับตาข้างหนึ่ง บ้านใครหลับตาไม่ส่องโว้ย นี่จะส่องแสงให้กับบ้านที่ลืมตาเท่านั้น ไม่มี หลับตาลืมตาไม่เกี่ยวเลย ไม่เกี่ยว ไม่มีผล

มันมีผลกับคนโง่หรือคนฉลาด ถ้าคนที่เขาฉลาดเขาทําความจริงของเขา มันเป็นความจริงขึ้นมาในใจของเขานะ

สมาธิคือสมาธิ แล้วถ้าคนฉลาดเห็นไหม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านยกขึ้นสู่วิปัสสนาของท่าน ยกขึ้นสู่วิปัสสนานั่นคือขั้นของปัญญา เวลาปัญญามันเกิดขึ้น มันเกิดขึ้นจากจิตไง ภาวนามยปัญญามันเกิดที่นู่นไง

มันไม่ใช่ว่าลืมตาแล้วมันจะสัมผัส แล้วมันจะรู้ ไม่มี สมาธินกหวีดมันเป่าปี๊ดๆ เป่าใหญ่เลยนะ สมาธิ สมาธิก็เป็นเรื่องสมาธิเกิดจากจิต นกหวีดเกิดจากวัตถุที่เขาประกอบขึ้นเป็นนกหวีดแล้วเขาเป่าด้วยลมนะ ปี๊ดๆ เลย

นกหวีดมันจะมีประโยชน์มาก คําว่า “ประโยชน์มาก” เวลาเขาใช้ฝึกทหาร เขาใช้แข่งขันกีฬา จราจรเขาใช้นกหวีดปี๊ดๆๆ นะ พอปี๊ดขึ้นมา ขอดูใบขับขี่ นกหวีดเป็นสิ่งผลประโยชน์ของเขาได้เลยนะ เป็นการรักษากฎหมายนะ นี่นกหวีดนะ ถ้านกหวีด ตัวนกหวีดไง

แต่นี่สมาธินกหวีดนะ สมาธิเป็นสมาธิ นกหวีดคือการประกาศเป่าลืมตาๆ หลับตาลืมตา ลืมตาอะไรของเอ็ง ลืมตาประโยชน์อะไร นกหวีดใช่ไหม เป่าใช่ไหม นกหวีดมันเป็นเสียงนกหวีดไม่ใช่สมาธิ นกหวีดมันเป็นเสียงเป่าขึ้นมานะ สิ่งที่เขาใช้เพื่อประโยชน์ของเขามันยังเป็นประโยชน์ได้เลย แต่สมาธินกหวีดนี่เที่ยวเป่าประกาศ ไม่ใช่

สมาธิก็คือสมาธิ มันเกี่ยวอะไรกับหลับตาลืมตา มันเกี่ยวอะไรกับคนอื่นที่ว่าทําแล้วมันจะไม่เข้าสู่สัจจะความจริง ต้องข้าเท่านั้นจะเข้าสู่สัจจะความจริงไง

มันก็เหมือนไง ยกฝ่ามือปิดฟ้าไม่ได้ ฝ่ามือปิดบังฟ้าไม่ได้ นี่เป็นไก่นะ ไก่เวลามันจนตรอก มันเอาหัวซุกเข้าไปในใบไม้ มันว่าไม่มีใครเห็นมันไง กิเลสทั้งนั้น นี่กิเลสในหัวใจทั้งสิ้น มันเป็นสมาธินกหวีดเป่าปี๊ด ปี๊ด ปี๊ด เที่ยวจะให้คนเชื่อถือ เที่ยวให้คนยกย่อง ไม่มี!

เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าดํารงชีพอยู่ เวลาพระจุนทะไปเห็นลัทธิศาสนาอื่นเวลาศาสดาเขาตายไปไง สาวกสาวกะของเขามีแต่ปัญหาแก่งแย่งชิงดีชิงเด่นกัน ท่านก็มาบอกองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าว่า ศาสดาลัทธินั้นตายไป มันปั่นป่วนอย่างนั้นๆ จะไม่ให้เกิดในพระพุทธศาสนา จะมีเหตุผลอย่างใดที่จะปกป้องไว้ได้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “วินัย วินัยนี่จะคุ้มครองดูแลได้” พระจุนทะนิมนต์ให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติวินัย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “บัญญัติไม่ได้ๆ เพราะมันไม่มีเหตุ ยังไม่มีใครทําผิดไง”

สุดท้ายแล้วพระสุทินๆ เริ่มต้นเห็นไหม เริ่มต้นด้วยความใฝ่ดี ความหวังดีไง เวลาท่านเป็นลูกชายคนเดียวเป็นลูกเศรษฐีมาบวชในพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนานี่เห็นไหม ก่อนบวชท่านมีภรรยาอยู่แล้วๆ เวลากลับไปเยี่ยมพ่อแม่ท่าน พ่อแม่ท่านก็ขอไง ขอว่า พระสุทินไปบวชเป็นพระแล้วก็บวชไปเถอะ แต่ก็อยากเรื่องชาติเรื่องตระกูล เรื่องทรัพย์สมบัติไง อยากให้มีผู้ดูไง ขอให้เสพกาม เสพกามกับภรรยาของตน เสพกามจนท้องนะ พอท้องขึ้นมาก็เศร้าหมอง

ทําเรื่องส่วนตัวแต่มันผิดคุณธรรม ผิดสัจจะความจริง นี่มันผิด ทั้งที่ยังไม่มีวินัยนะ ท่านก็เศร้าหมอง ท่านก็ทุกข์ใจ พระถามเป็นเพราะอะไร เป็นเพราะอะไร สุภาพบุรุษไง เพราะตั้งใจจะเอาความจริงเหมือนกัน ตั้งใจจะเอาความจริง แต่ยังไม่มีมรรคมีผลในใจของตนไง

พอพระถามก็บอกว่า “ไปเสพกามกับอดีตภรรยา” พระโจษกล่าวติเตียนฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประชุมสงฆ์

“สุทินทําอย่างนั้นจริงๆ หรือ”

“จริงครับ ก็ผมทําเพื่อพ่อเพื่อแม่”

“เธอทําอย่างนั้นเป็นโมฆบุรุษ ผู้ที่เลวทราม ทําไปไม่ได้นะ”

ก็เริ่มบัญญัติวินัยๆ มา เวลาบัญญัติวินัยปกป้องมา เรื่องวินัยเพื่อประโยชน์กับการอยู่ของสงฆ์ สงฆ์อยู่เป็นชุมชนของสงฆ์ต้องมีธรรมและมีวินัย วินัยคุ้มครองอย่างนี้ ถ้ามีวินัยคุ้มครอง นี่ไง สิ่งที่วินัย “ธรรมและวินัยจะเป็นศาสดาของเธอ เป็นศาสดาของเธอนะ”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาแสดงธรรมๆ ผู้ที่จะทรงจําธรรมวินัย ทรงจําธรรมวินัยไง พวกนี้ให้เรียนปริยัติ ให้ทรงจําธรรมวินัยไว้

แล้วธรรมกถึก ธรรมกถึกผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ผู้ที่บวชแล้วนี่อยากจะได้มรรคได้ผลขึ้นมา มันจะเอาความจริงในใจของตน เวลาให้กรรมฐานไปแล้วเข้าป่าเข้าเขาไป สิ่งที่เข้าป่าเข้าเขาไป ไปประพฤติปฏิบัติแล้วถ้าได้เป็นจริง ไม่เป็นจริงไง

ดูพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ เวลาไปฟังพระอัสสชิจนได้เป็นพระโสดาบันแล้วมาบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอบรมสั่งสอนไง เวลาสั่งสอน รู้วาระเลย รู้ความรู้สึกนึกคิดเลย เวลาไป ไปด้วยฤทธิ์ด้วยเดชเลย นี่ผู้ที่มีใจเป็นธรรมเห็นไหม

นี่ก็เหมือนกัน เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นอาจารย์ใหญ่ ครอบครัวกรรมฐานเกิดจากบุญบารมีของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น

ไอ้พวกเรา พวกเราพวกสาวกสาวกะ ผู้ที่ได้บวชเบื้องหลัง มีครูมีอาจารย์คอยชี้นําคอยชี้แนะ แล้วคุ้มครอง คุ้มครองด้วยอํานาจวาสนาบารมีไง

เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลามันทุกข์มันยากขึ้นมา คนเรามันมีกิเลสอยู่แล้ว มันมีความน้อยเนื้อตํ่าใจ มันมีความเศร้าสร้อย มันไม่อาจหาญนะ

เวลาฟังธรรม ฟังธรรมกับหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาเข้าไปอยู่ใกล้ชิดท่าน ท่านคุ้มครองดูแล พ่อแม่ครูอาจารย์ พ่อแม่-ครูอาจารย์ พ่อแม่ครูอาจารย์ให้ทําสิ่งที่ถูกต้องดีงาม ถ้าทําถูกต้องดีงามแล้วไม่ต้องอยู่ใกล้ชิดท่าน ท่านให้ไปหาประสบการณ์ในการอยู่ป่าอยู่เขา

การอยู่ป่าอยู่เขาเห็นไหม คนอยู่ป่าอยู่เขานะ มันไม่มีอะไรจะได้ของอย่างถูกใจพอใจทั้งสิ้น ไม่มี! ความไม่มีอย่างนั้นเห็นไหม การขัดใจเราคือการขัดกิเลสไง ไม่ใช่ไปออเซาะฉอเลาะกับมันไง

สิ่งที่การศึกษามา ศึกษามาเป็นภาคปริยัติ เวลาภาคปริยัติแล้ว เวลาปฏิบัติแล้วเขาปฏิบัติให้เป็นความจริงขึ้นมาในใจ ถ้าเป็นความจริงขึ้นมาในใจมันไม่ใช่สมาธินกหวีด เป่าปี๊ด ปี๊ดนะ โฆษณาอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วมันไม่มีความจริงอะไรขึ้นมาเลย ถ้ามีความจริงขึ้นมาแล้วนะ สมาธิคือสมาธิ

นี่ไง เวลาเขตร้อน เขตหนาวเห็นไหม อุณหภูมิก็คืออุณหภูมินะ มันก็ลบจริงๆ นั่นแหละ ไอ้นี่มันก็ร้อนขึ้นมา ๔๐ ๕๐ จริงๆ นั่นแหละ มันเป็นเรื่องอุณหภูมินะ

แต่คนอยู่ในภูมิภาคใด เขาเองเขาก็มีจริตนิสัย มีความชํานาญในการดํารงชีพของเขา ในเมืองหนาวเขาก็ป้องกันตัวของเขา เขาแสวงหาในวิชาชีพของเขา เขาทําหน้าที่การงานของเขา เขาก็ทําเพื่อเลี้ยงชีพของเขาได้

คนในเมืองร้อนนะ เขาก็รักษาของเขา เขาประพฤติปฏิบัติของเขา เขาทําหน้าที่การงานของเขา เขาเลี้ยงชีพของเขาได้ มันเกี่ยวอะไรกับลืมตากับหลับตา มันเกี่ยวอะไรกับกิเลส กิเลสคนต่างหากไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว เวลาพระกัสสปะจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็พาลูกศิษย์ของตนไป เวลาไปถึงกลางทางเห็นคนอื่นเขาเดินสวนมา

“เธอรู้ไหมว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเราอยู่ที่ไหน เราจะไปกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

“อ๋อ! นี่พึ่งมาจากงานเนี่ย พึ่งกราบศพองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว”

โอ้โฮ! เวลาคนที่มีคุณธรรมในหัวใจนะ นี่ปลงธรรมสังเวช องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ต้องปรินิพพานไป คนที่ยังมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากอยู่ มันก็มีความเสียอกเสียใจเป็นธรรมดา

แต่มีหลวงตาองค์หนึ่ง “อู้! องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว โอ้โฮ! สุขสบายเสียทีแล้ว เวลาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้ายังคุ้มครองดูแลอยู่นะ โน่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ อะไรไม่ได้ทั้งสิ้นเลย ตายไปแล้วนี่ดี ยิ่งอยู่สุขสบาย” นี่เป็นคําพูดของพระที่เห็นแก่ตัวไง

เวลาพระกัสสปะก็ได้ยินอยู่ มันสะเทือนใจ เวลาผู้ที่มีคุณธรรมนะ สิ่งใดที่มันเป็นการหยามหมิ่นนี่มันสะเทือนใจคนที่มีธรรม คนที่มีธรรมนะ เขาเคารพในองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า เคารพในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ การเคารพนั้นเคารพจากหัวใจไง แล้วมันมีหลวงตาที่เห็นแก่ตัวเขาก็พูดด้วยมุมมองทัศนคติของเขานั่นนะ

ไอ้พวกสมาธินกหวีดปี๊ดๆๆๆ นั่นน่ะ สบายแล้ว เราจะคิดอะไรก็ได้ เราจะบัญญัติอะไรก็ได้ เราจะทําอย่างไรก็ได้ที่เป็นมุมมองทัศนคติของเรา โลกมันเจริญแล้ว

แต่มันไปสะเทือนใจพระกัสสปะ พระกัสสปะก็เก็บสิ่งนั้นไว้ในใจไง เวลาไปถึงไปกราบเท้าขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โผล่มาจากโลงนั่นน่ะ กราบเสร็จเห็นไหม เทวดาจุดไฟเผาเลย แล้วพระกัสสปะเอาสิ่งนั้นเป็นสิ่งที่เตือนใจ ประชุมสงฆ์ ประชุมสงฆ์เห็นไหม ทําสังคายนา

ไอ้นกหวีดนะ ไอ้พวกนกหวีดมันจะเอาแต่ความพอใจของมัน มันด้วยทัศนคติของมัน มันพอใจอย่างนั้นไง มันไม่เคยบอกนี่คือปริยัติ นี่คือคําสั่งสอน นี่คือศาสดาของเรา เขาสั่งสอน สั่งสอนไว้นี่ให้เราได้ศึกษา ผู้ที่ศึกษานี่เป็นคามวาสี อรัญวาสีนี่พระปฏิบัติไง

คามวาสี ศึกษามาไว้เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา เป็นธรรมทูต เป็นนักวิชาการที่เข้าใจในธรรมะ เขาศึกษานี่มันก็เป็นมดแดงไต่พวงมะม่วง ของกู ของกู มะม่วงของกูไง แต่มดมันไม่เคยได้กินเลย คนไปสอยหมดล่ะ

นี่ก็ศึกษามา ศึกษามาก็ว่าเป็นของผู้ที่มีความรู้ มีความชํานาญ เป็นนักปราชญ์ ไอ้นั่นเป็นปริยัติ

แต่ถ้าเวลาเป็นความจริงๆ ขึ้นมา ถ้าความจริงขึ้นมานี่ภาคปฏิบัติขึ้นมา สิ่งที่เป็นสัจจะเป็นความจริง ธรรมและวินัย ผู้ใดเห็นธรรมผู้นั้นเห็นตถาคตไง ถ้าเป็นจริง เป็นจริงอย่างนี้ไง

เวลาพระกัสสปะทําสังคายนาแล้ว เวลาสังคายนาก็ตั้งญัตติ เวลาพระอานนท์บอกว่า “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าถ้าท่านนิพพานไปแล้ว ธรรมและวินัยเล็กน้อยสิ่งใดถ้าจะแก้ไขก็แก้ไขได้”

นี่ที่ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติธรรมและวินัยๆ ธรรมคือคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วินัยคือศีลคือข้อบังคับ ถ้ามันมีต่อไปในอนาคต ถ้าของเล็กน้อยก็ให้แก้ไขได้

พระกัสสปะถามพระอานนท์ว่า “เล็กน้อยนี่แค่ไหนคําว่าเล็กน้อย เล็กน้อยแล้วมากมายมันอันไหนเล็กน้อยและมากมาย”

“ไม่รู้ ไม่ได้บอก บอกแค่นี้”

ประชุมสงฆ์กันว่า เราสงฆ์พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ ก็ตั้งญัตติกันว่า สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพิ่งปรินิพพานไป แล้วสิ่งที่ว่าของที่เล็กน้อยแล้วเราจะแก้ไข เราตั้งญัตติว่า เราพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์นี้ เถรวาทๆ พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ เป็นพระเถระตั้งญัตติว่าเราจะไม่ให้แก้ไข เราจะนับถือสิ่งนี้มาเห็นไหม

พอทําสังคายนาเสร็จ มันมีพระจําชื่อไม่ได้ ก็เพิ่งมา พระเขาบอกว่านี่เขาทําสังคายนาแล้ว ถ้าทําสังคายนาแล้วนั่นก็เรื่องของสงฆ์หมู่นั้น เราได้ยินได้ฟังองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้ามาอย่างไร เราก็จะเชื่อของเราอย่างนั้น แล้วเขาก็กระจายออกไป

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปก็มีความรู้ความเห็นต่างๆ พระที่เขาเห็นต่างๆ เขาก็ขึ้นไปทางเหนือ ทางเหนือก็เป็นเมืองหนาว เมืองหนาวนะ ดูสิ ดูในทิเบต ในจีนตอนเหนือ เขาเป็นเมืองหนาวไง สิ่งความเป็นอยู่ของเขาก็แตกต่างกันไป แต่เขาก็ประพฤติปฏิบัติของเขา เขาก็ยังทําความดีของเขา เขาจะหลับตาลืมตามันจะเป็นหลับตาลืมตาได้หรือเปล่า เขาทําของเขาก็เป็นความจริงของเขา มันก็ไม่มีหลับตาลืมตา หลับตาลืมตานี่มันเป็นกิริยาธรรมชาติ

พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ เถรวาทเห็นไหม ลงมาทางใต้ๆ ก็ลงมาลังกา มาทางสุวรรณภูมิ นี่มาทางใต้เพราะอะไร เพราะมันเป็นเขตร้อนเห็นไหม เขตร้อน เรา สิ่งที่ทําต่อเนื่องกันมาก็ถือผ้ากาสาวพัสตร์ ถือธรรมวินัยในพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ เถรวาท เถระ เถรวาท มันประพฤติปฏิบัติมา นี่เป็นสิ่งที่เผยแผ่กันมา มันเป็นเมืองร้อนและเมืองหนาว

พอเมืองร้อนและเมืองหนาว นี่สิ่งที่ว่าเมืองร้อนจะหลับตาหรือลืมตา เมืองหนาวจะหลับตาลืมตา ไม่เห็นมี ไม่เห็นนะ เห็นแต่การประพฤติปฏิบัติขึ้นมาด้วยมรรคด้วยผลไง ด้วยมรรคถ้าเป็นมรรคเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา แต่ไปทางเมืองหนาวเห็นไหม เป็นมหายาน เขาก็เชื่อตามอาจารย์ของเขา มันก็แก้ไขของเขาๆ กันไป

แต่ถ้าเป็นเถรวาท เถรวาทเราเห็นไหม เรายังนับถือถือธรรมและวินัยที่ว่ามาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ ที่ได้ทําสังคายนามา มันจะถูก มันจะผิด ดูที่พระในสมัยปัจจุบันนี้ที่บอกว่ามันไม่มา ในพระไตรปิฎก มันไม่มา ถ้ามันพอใจมันมาใช่ไหม ถ้ามันไม่พอใจมันไม่มาใช่ไหม มันจะหลับตาหรือลืมตาล่ะ หลับตาลืมตามันอยู่ที่บุญกุศลของคนๆ ว่าจะซื่อสัตย์ จะมีสัจจะ จะมีคุณธรรมในใจ

พระกัสสปะนะ เพียงได้ยินพระหลวงตาลูกศิษย์ของตนเอง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้วดีเหลือเกิน ต่อไปนี้เราได้อยู่สุขสบายไง นี่ไง ท่านยังสะเทือนใจ ท่านเป็นพระอรหันต์นะ ยังสะเทือนใจพระกัสสปะเลย พระกัสสปะถึงได้ทําสังคายนากันมา ต่อเนื่องกันมา จนมาถึงปัจจุบันนี้ไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาในสมัยปัจจุบันนี้ กึ่งพุทธกาล หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านมีอํานาจวาสนาของท่าน ท่านพยายามกระทําของท่าน ท่านเป็นความจริงของท่าน

ท่านสอนพวกเราว่า เรานะ เรามีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธศาสนา ถ้ามีความเชื่อในพระพุทธศาสนานะ ในทางฆราวาสๆ ในทางญาติโยม องค์หลวงปู่มั่นท่านก็สั่งสอน อบรมสั่งสอน จากพวกที่ไม่เคารพในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ก็เชื่อถือตามสังคมเชื่อถือตามภูตผีปีศาจที่เขาว่ามีฤทธิ์มีเดชนั่นนะ มีฤทธิ์มีเดชอย่างใดก็แล้วแต่ ไอ้นั่นมันเป็นไสยศาสตร์ มันเป็นเรื่องโลก

เวลาท่านมีการกระทํา ในทางโลกท่านก็อบรมสั่งสอนให้ถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วสารพัดนึก มีศีล ๕ ศีล ๕ มีศีลมีธรรมคุ้มครองหัวใจของตน สิ่งที่เวลาเข้าป่าเข้าเขาไปทํามาหากินขึ้นมาที่มันจะเกิดเภทภัยต่างๆ มันก็มั่นคงขึ้นมา มั่นคงขึ้นมาเพราะเรามีศีล เรามีหัวใจที่เป็นธรรม สิ่งใดที่ควรกับดํารงชีพ เราทําเพื่อความถูกต้องดีงามขึ้นมา เพื่อความดํารงชีพของมัน

หลวงปู่มั่นท่านก็สอน เวลาท่านสอนพระ สอนพระเห็นไหม ผู้ที่บวชพระ บวชพระขึ้นมา ให้ท่องปาฏิโมกข์ให้ได้ก่อน ให้ฝึกอบรมเป็นผ้าขาวถึง ๓ ปี ให้ฝึกหัดตัดเย็บ ตัดเย็บย้อมได้ในการดํารงชีพของตน เพื่อเป็นนักรบ ไม่ต้องอ้อนวอนใคร ไม่ต้องวิตกกังวลเรื่องสิ่งใด คนที่มีศีลมีธรรมขึ้นมานี่ทําสิ่งใดมันก็ทําของมันไปได้ แล้วไม่ขัดไม่แย้งกับสังคม

สังคมเป็นเรื่องของสังคมไง สังคมสมัยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น มันเป็นบ้านๆ ไปหมดแล้วแหละ แต่ท่านก็ฟื้นฟูๆ จนเกิดเป็นครอบครัวกรรมฐานของเราขึ้นมา จนมีลูกศิษย์ลูกหานะ แล้วไม่มีหลับตาลืมตา ไม่มีฉันเนื้อสัตว์ ไม่ฉันเนื้อสัตว์

นี่ไง พระภิกษุเป็นผู้เลี้ยงง่าย พอเลี้ยงง่ายขึ้นมา เลี้ยงง่ายขึ้นมาเพื่อให้เราไม่มีทิฏฐิมานะ ไม่มีความอหังการ ไม่ถือว่าตนยิ่งใหญ่ พยายามลงในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ลงในธรรมวินัย ธรรมวินัยจะเป็นศาสดาของเรา

เราประพฤติปฏิบัติขึ้นไปตามสัจจะความจริงตั้งแต่ตอนบวช อนุศาสน์เห็นไหม สิ่งที่ว่าให้อยู่โคนไม้ ให้ดํารงชีพให้เรียบง่าย ไม่ต้องไปเกี่ยงไปงอน ไปมีปัญหากับเขา มีปัญหากับโลกไง ถ้ามีปัญหากับโลกขึ้นมาแล้วมันก็จะมาหลับตาลืมตาแล้ว พอหลับตาลืมตาไง จะต้องมีจุดขาย จะต้องมีสิ่งที่ดีเด่นเหนือคนอื่น นี่ไง มันผิดปกติ

ศีลคือความปกติของใจ สมาธิคือความตั้งมั่น ถ้าเป็นความปกติๆ ขึ้นมา ถ้าเป็นความผิดปกติตอนนี้ใครจะบวชพระ ต้องมีใบรับรองแพทย์นะ ใบรับรองแพทย์ ไม่เสพยาเสพติด ไม่เป็นคนทุกลจริต เวลาบวชก็ต้องมีใบรับรองแพทย์ ถ้ามันไม่มีใบรับรองแพทย์เห็นไหม มันไม่ปกติ พอไม่ปกติขึ้นมาเห็นไหม

แต่เวลาเราอยู่กับครูบาอาจารย์ เวลาครูบาอาจารย์ของเราผู้ที่มีอํานาจวาสนานะ เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เวลาเกิดในพระพุทธศาสนา เราเห็นภัยในวัฏสงสาร คําว่า “บวช” คือบวชเพราะเห็นภัยในวัฏสงสาร เห็นการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายนี่มันเป็นเรื่องภาระหนักหนาสาหัสสากรรจ์ แล้วอยู่ทางฆราวาสเราก็ทําหน้าที่การงานของเราเพื่อดํารงชีพของเรา มาบวชเป็นพระๆ บวชเป็นพระเป็นสาวกสาวกะ เป็นสมมุติสงฆ์ เป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมและวินัยนี้ไว้ ให้ไว้กับบริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา ถ้าเป็นชาวพุทธๆ ชาวพุทธของเขา ชาวพุทธเช้าขึ้นมาเขาจะทําบุญตักบาตรของเขาเพื่ออะไร เพื่อบุญกุศลของเขา ในเมื่อเราเป็นฆราวาส เราต้องทําหน้าที่การงานของเรา สิ่งใดที่เป็นประโยชน์กับเรา เราแสวงหาของเรา

เราเกิดมาเป็นคน เกิดมาด้วยอํานาจวาสนา กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน ถ้ากรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กันนะ เราเกิดเป็นฆราวาส แต่ถ้าเรายังมีอํานาจวาสนา เราก็พยายามจะสร้างอํานาจวาสนาของเรา เป็นหน้าที่ของอุบาสก อุบาสิกา

เราเห็นภัยในวัฏสงสาร เรามาบวชเป็นพระๆ พระ พระจะใช้ชีวิตแบบฆราวาสไม่ได้ พระเห็นไหม ถ้าทําข้อวัตรต่างๆ ที่ทําแล้วผิดพลาดทุกกฏ ทุกกฏ ทุกกฏ เป็นอาบัติทั้งสิ้น เป็นอาบัตินะ เป็นอาบัติ ทุกกฏคือความชั่วร้าย เป็นความไม่ดีงาม

ฉะนั้น ดํารงชีพแบบฆราวาสไม่ได้ เพราะเป็นภิกษุเป็นนักรบ รบกับใคร รบกับกิเลสในใจ ไม่ใช่ไปรบกับใคร ไม่ใช่หลับตาลืมตาเพื่อเป็นสมาธินกหวีดเป่าปี๊ดๆๆ มันจะโฆษณาชวนเชื่อไอ้เสียงนกหวีด เวลาทหารฝึกนะ พวกทหาร พวกข้าราชการ เวลาเขาเป่านกหวีดมันสะดุ้งเลยล่ะ รวมอีกแล้ว แถว! จัดแถวเลย ปี๊ดๆๆ นี่

นักกีฬานะ การแข่งขันฟุตบอลนะ ข้างละ ๑๐ ถ้ากรรมการมันไปอยู่ข้างใดข้างหนึ่งมันเป็น ๑๑ นะ แล้วมันยังมีนกหวีดปี๊ดๆๆ เป่าเข้าข้างอีกต่างหากนะ นี่ไง นกหวีดลําเอียงนะ นี่นกหวีดที่มันหาผลประโยชน์กับตัวมันนะ นกหวีดมันยังเป่าเข้าข้างตัวมันเลย

หลับตาลืมตาๆ คนอื่นไม่ใช่ทั้งสิ้น คนอื่นมันผิดพลาดไปทั้งสิ้น ไม่รู้จักมรรคจักผลนะ เขาบอกว่า “พวกหลับตานี่มันไม่มีผัสสะ มันไม่รู้อะไรทั้งสิ้น” ลองหลับตาแล้วนั่ง ทุกข์ไหม “อ้อ! ลืมตานั่งแล้วมันดีงาม ไอ้พวกหลับตานี่มันจะไม่รู้ไม่เห็นอะไรเลย” มันไม่รู้ไม่เห็นอะไร

ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ มันละ ละที่ไหน ถ้ามันเป็นจริงๆ ขึ้นมา ให้มันเป็นสมาธิจริงๆ ขึ้นมาเถิด ถ้าเป็นสมาธิจริงๆ ขึ้นมานะ คําพูดอย่างนี้คนไม่กล้าพูดหรอก มันไม่มีเหตุปัจจัยที่มันจะไปเกี่ยวอะไรกับสมาธิเลย คนทําสมาธิลืมตาเดินจงกรมจนจิตสงบเขาก็เป็นสมาธิลืมตา เห็นโครงกระดูกอยู่ข้างหน้า เห็น มองเห็น เห็นความเป็นไปของสภาวะแวดล้อม มันพิจารณาของมันนะ มันสังเวชหมดล่ะ นี่ลืมตา

หลับตา เวลานั่งหลับตาไปแล้ว เวลาจิตมันสงบแล้ว พอจิตสงบมันมีความสุขของมัน แล้วถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนามันไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงนะ หลับตา! หลับตานะมีภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากภาวนา ไม่ใช่ปัญญาเกิดจากสมุดดินสอ ไม่ใช่เกิดจากสมุดเน่าๆ

ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายิ่งใหญ่ แต่ผู้ที่เป่านกหวีด แล้วยกสถานะ แล้วก็สร้างกระแสด้วยสมุด ด้วยดินสอ ด้วยการท่อง ด้วยการแยกแยะ เด็กๆ มันก็ทํา โรงเรียนอนุบาล โรงเรียนเด็กให้มันหัดเขียนเลย มันเขียนมันอ่านนี่มันอยู่ข้างนอก ผัสสะ ผัสสะอะไรกัน

ปริยัติคือปริยัติ อย่าไปแย่งงานปริยัติเขา ปริยัติเขาศึกษามาเขาจบ ๙ ประโยค แล้วเรียนธรรมทูต เขาเผยแผ่ศาสนาด้วย เผยแผ่ก็เป็นการท่องจํา เป็นการบอกกล่าวกัน บอกวิธีกราบไหว้ ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ แล้วถ้าอยากจะประพฤติปฏิบัติต้องฝึกหัดนั่งสมาธิ แล้วไม่มีหลับตาลืมตา

สมาธิเป็นสมาธิ ถ้าเป็นสมาธิเห็นไหม เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนที่นี่เลย เวลาพระกรรมฐานเรานะ การศึกษาคือศึกษาจากอุปัชฌาย์ อุปัชฌาย์ให้เกศา โลมา นขา ทันตา ตะโจ ให้กรรมฐาน ๕ ใครจะชอบหรือไม่ชอบ จะหลับตาลืมตา อุปัชฌาย์ไม่เคยบอกนะ อุปัชฌาย์บอกว่าลืมตา เกศา โลมา นขา ทันตา ตะโจ ถ้าหลับตาไม่ได้นะ หลับตาไม่ได้ ไม่มี ไม่มีในอนุศาสน์ ไม่มีในอุปัชฌาย์ ไม่มี ไม่เห็นมี

แล้วอย่างนั้นหลับตาลืมตามันเอามาจากไหน?

ตั้งของตนขึ้นมาเอง มันเป็นสมาธินกหวีด นกหวีดมันก็ไม่ใช่สมาธิ สมาธิก็ไม่ใช่นกหวีด แต่มันไม่มีทั้งสมาธิ แล้วไม่มีทั้งนกหวีด แต่มันก็เป่าปี๊ดๆๆ มันเป็นสมาธินกหวีดไง หลับตาลืมตาๆ มันเป็นสิ่งที่ไม่มีเหตุมีผลอะไรเลย ไอ้ที่บอกว่า “หลับตาแล้วมันจะไม่มีปัญญา ไม่มีปัญญา” ภาวนามยปัญญามันเกิดอย่างไร?

ภาวนามยปัญญานะ เวลามันเกิดขึ้น เวลามันการกระทําขึ้นมา เวลาครูบาอาจารย์ของเรา เราเป็นนักรบจะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ดูภูเขากองกิเลสสิ ดูภูเขากองขยะ ขยะเห็นไหม สิ่งที่กองขยะเวลาถ้ามันจุดไฟติดขึ้นมาได้นะ มันไหม้อยู่อย่างนั้น แต่ถ้ามันจุดไฟไม่ติด ขยะเห็นไหม ดูสิ มันมีแต่ความชื้น มันมีแต่นํ้าเสียกองอยู่นั่น จุดไม่ติด จุดไม่ติด

นี่ก็เหมือนกัน ทําความสงบของใจเข้ามาๆ แล้วกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันขยะในใจไง ถ้าขยะในใจนี่ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็นไง ยกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็นนะ เวลาถ้ามันจุดติดนะ คําว่า “จุดติด” เวลาครูบาอาจารย์ของเราหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นครูบาอาจารย์ของเราสอนมา ภาวนาเป็นๆ คนภาวนาเป็นอีกอย่างหนึ่งนะ

คนภาวนาไม่เป็น ที่คนเขาไม่ภาวนากัน แล้วที่ภาวนามันทุกข์มันยากอยู่นี่ก็เพราะภาวนาไม่เป็น ทั้งๆ ที่รู้ว่ามันเป็นของดี รู้ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิบัติจนพ้นจากกิเลสไป

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติไปจนพ้นกิเลสไป เราก็อยากจะรู้นัก วิมุตติสุข วิมุตติสุขมันเป็นอย่างไร เราก็อยาก เราก็อยากจะทําทั้งสิ้น เวลาทําไปแล้วนี่ล้มลุกคลุกคลาน ทําไปแล้ว นี่ไง มันถึงอยู่ที่วาสนา อยู่ที่ศรัทธาความเชื่อมั่นของคน

ถ้าอยู่ที่วาสนาอยู่ที่ความเชื่อมั่นของคน มีขันติธรรมๆ ขันติธรรมมีความอดทน เวลาหิว เวลากระหาย เวลาเดินจงกรมเห็นไหม มันมีความอดทน อดทน! ความอดทนของเราแล้วนี่มีสัจจะ มีความสัจ มีความสัจเห็นไหม คืนนี้จะนั่งตลอดรุ่ง นั่งตลอดรุ่ง นี่จะนั่ง ๒ ชั่วโมง ๓ ชั่วโมง ๔ ชั่วโมง กี่ชั่วโมง เราพยายามทําของเราทําต่อเนื่อง ทําต่อเนื่อง

เพราะในพระไตรปิฎก ชัดๆ เลย ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติที่ไม่ได้ผล เพราะขาดการปฏิบัติโดยความสมํ่าเสมอ

ในธรรมและวินัย ในพระไตรปิฎกนะ เวลาองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติวินัยแต่ละข้อ บัญญัติเพื่อส่งเสริมคนที่ควรส่งเสริม ติเตียนไอ้พวกหน้าด้าน ไอ้พวกควรที่ติเตียน ต้องติเตียน ส่งเสริมคนที่ควรส่งเสริม บัญญัติวินัยไว้แล้วคนที่ยังไม่ศรัทธาให้เขาศรัทธา ถ้าเขาศรัทธาแล้ว เขาให้ศรัทธามากขึ้นไป

สิ่งที่เป็นอาบัติให้เป็นอาบัติ ไม่เป็นอาบัติคือไม่เป็นอาบัติ แล้วผู้ที่บัญญัติธรรมไว้เพื่อการประพฤติปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ แล้วไม่ถึงที่สุดเพราะการปฏิบัติไม่สมํ่าเสมอ ไม่สมํ่าเสมอคือไม่เสมอต้นเสมอปลาย เพราะไม่มีสัจจะ ไม่มีความจริงไง

ไอ้อย่างพวกเรานี่ เรามีศรัทธามีความเชื่อของเรา ถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อของเรา เราตั้งสัจจะไว้ เราพยายามประพฤติปฏิบัติ มันจะได้ผล ไม่ได้ผล เราปฏิบัติต่อเนื่องๆ การกระทําต่อเนื่องๆ ถ้าต่อเนื่องตลอดไปตั้งสัจจะไว้ จะเอาให้ได้ๆ แล้วจะเอาให้ได้ ถ้าจะเอาให้ได้เวลาเราตั้งใจแล้วนี่มันเป็นอธิษฐานบารมี อธิษฐานบารมีเราก็วางสิ่งนั้น แล้วเราพยายามกระทําของเราให้เป็นความจริงขึ้นมาๆ

เราปฏิบัติด้วยความเพียรชอบๆ ด้วยความอยากๆ มันเป็นกิเลสซ้อนกิเลสไง โดยธรรมชาติของคนมีกิเลสอยู่แล้ว แล้วกิเลสนี่ไอ้ลูกไอ้หลานมันก็พอยั่วนํ้าลาย ว่าจะทําอย่างนั้น ทําอย่างนั้น เวลาปฏิบัติไปแล้วเห็นไหม ไอ้พ่อแม่มันออกมา กิเลสนะ มันเลยเป็นตัณหาซ้อนตัณหาไง อยากได้ก็เลยเป็นการคาดหมาย อยากได้ก็เป็นการสร้างภาพ

เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกหลวงตาเห็นไหม เวลาศึกษามาแล้วใส่ลิ้นชักสมองไว้แล้วลั่นกุญแจไว้ อย่าให้มันเปรียบเทียบไง พอมันเปรียบเทียบขึ้นมา พอเดินจงกรมสองที อ้อ! สมาธินกหวีดเป็นอย่างนี้ มันจะเป็นอย่างนั้น มันจะเป็นอย่างนั้น อ๋อ! อันนี้มันเป็นเวทนา อ้อ! อยู่อย่างนั้นนะ

เอาธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใส่ในลิ้นชักสมอง แล้วลั่นมันไว้ก่อน ทําของเราไป เวลามันทุกข์มันทุกข์น่าดูเลยแหละ เวลามันทุกข์เพราะจิตมันไม่ลงไง

เวลาเราบวชเป็นพระ เรามีข้อวัตรปฏิบัติของเรา เราทําของเราเรียบร้อยแล้ว ทําข้อวัตรปฏิบัติเสร็จแล้ว เราก็เข้าทางจงกรมแล้ว นั่นงานส่วนตัวแล้ว

เวลาทําข้อวัตรปฏิบัตินี่มันเป็นกิจของสงฆ์ไง กิจของสงฆ์ ๑๐ อย่าง กวาดลานเจดีย์ ล้างห้องนํ้าต่างๆ นี่ก็เป็นกิจของสงฆ์นะ กิจของสงฆ์ ๑๐ อย่าง

ไปดูสิ กิจของสงฆ์ไม่ใช่นกหวีดปี๊ดๆๆ แล้วไปยุ่งกับชาวบ้านเขา แล้วไอ้กิจของตนล่ะไม่มี แล้วก็จะเอาจรณะ ๑๕ ๑๘ ๒๐ อะไร ไอ้นี่เขาสอนกันโรงเรียนอนุบาล มันเป็นปริยัติ

ธรรมและวินัยมันไม่อยู่ในตํารา มันไม่ได้อยู่ในหนังสือ มันไม่ได้อยู่ที่ปากกา มันไม่ได้อยู่ที่นกหวีด มันไม่ได้อยู่ในอะไรทั้งสิ้นเลย มันอยู่ที่หัวใจ หัวใจที่มันสงบระงับแล้วนี่มันจะสงบระงับเข้ามา แล้วเวลาถ้ามันเกิดปัญญามันเกิดปัญญาจากภายใน คําว่า “ภายใน” เพราะอะไร

คําว่า “ภายใน” ที่ว่าข้างนอก ข้างใน ข้างนอก ข้างนอกคือข้างนอก เรารู้อยู่แล้ว ข้างนอกเวลาจิตมันคิด คิดไปที่อเมริกานู่น มันคิดไป นี่คิดไปอู่ฮั่น ไอ้ไข้หวัดนกนู่นน่ะ มันไปนู่น แล้วอย่างนั้นข้างนอก

เวลาเป็นความจริง มันความจริงในหัวใจนี่ จิตส่งออกนะ แค่มันคิดก็ข้างนอกแล้ว ถ้าคนมันเป็นนะ คนเป็นเขาไม่พูดอย่างนี้เลยล่ะ ไอ้ที่พูดอย่างนี้แล้วอ้างหมดนะ อ้างว่ามันต้องมีจรณะ ๑๕

เงินของเรา เราจะใช้จ่ายอย่างไรก็ได้ เงินของเราต้องมีแบงก์ ๑,๐๐๐ แบงก์ ๕๐๐ นี่ต้องมีพร้อมนะ นี่ควักกระเป๋ามาก็มีไอ้นี่แบงก์ ๑,๐๐๐ มีแบงก์ ๕๐๐ มีแบงก์ ๑๐๐ มีแบงก์ ๒๐ มีเหรียญด้วย ฉะนั้น ไม่มีครบ ซื้อของไม่ได้ อย่างนั้นหรือ ถ้าไม่ครบทั้งเหรียญทั้งแบงก์ แบงก์ ๕๐๐ ๑๐ ๑๐๐ ถ้าไม่พอแล้วซื้อของเขา เขาไม่ขายหรือ เขาใช้เครดิตนะ ยิ่งมีตังค์เขามาส่งถึงบ้านเลย

มันเป็นเรื่องโลกๆ มันเป็นเรื่องนกหวีด มันไม่เป็นข้อเท็จจริงในการปฏิบัติเลย มันเป็นเรื่องนกหวีดแล้วเอามาเหยียบยํ่า เอามากีดกัน เอามาทําลาย เอามาหลอกลวง หลอกลวงนักปฏิบัติ

คนที่เขามีควรจะปฏิบัติ สิ่งที่เป็นช้างเผือก เด็กเขามีการศึกษาที่ดี มีพรสวรรค์ที่ดี นี่พวกช้างเผือก เขาเอามาฟูมฟัก เอามาให้เป็นผู้ที่ถ้ามีสติมีปัญญาเขาไม่เสียคนไปก่อน เขาจะได้เป็นผู้บริหารไง ไอ้พวกช้างเผือก มันก็ไปฟังเสียงนกหวีดปี๊ดๆ หลับตาลืมตาอยู่ มันงงเลยนะ เพราะอะไร

เพราะเด็กน้อยนี่ช้างเผือก ช้างตัวเล็กๆ ช้างที่พอมีพรสวรรค์มันไปเชื่อนกหวีด นกหวีดมันก็ชักนํา มันเสียหายไปหมดล่ะ ช้างเผือกเขาให้มันมีวาสนา ให้มันมีสติปัญญาที่มันฝึกฝนขึ้นมา

ถ้ามันฝึกฝนขึ้นมาเห็นไหม เวลาเราอยู่กับครูบาอาจารย์ ท่านจะให้พยายามฝึกหัดให้คิดให้เป็นผู้นํา ความคิดเอง ทําเอง สุดยอด แต่ท่านพูดเลยหลวงตานี่ถ้าเราสั่งให้ทํา ท่านบอกว่าอันนี้อันดับสอง อันดับหนึ่งมันต้องเห็นว่าอะไรควรไม่ควร สิ่งนี้มันสกปรกเราต้องควรทําความสะอาด สิ่งนี้มันกีดมันขวางคนอื่นเราควรจะแก้ไข ถ้าสิ่งนั้นถ้าเขาคิดได้อย่างนั้น นั่นเห็นไหม ปัญญาของเขา

มันมีหลับตาลืมตาไหม มันมีนกหวีดไหม ไม่มี เวลาธรรมมันเกิดไง เวลาธรรมมันเกิด มันเกิดในหัวใจดวงนี้นะ ถ้ามันเป็นนกหวีด ภาษาเรานกหวีดไม่ใช่สมาธิ สมาธิก็ไม่ใช่นกหวีด แล้วมันไม่มีหลับตาลืมตา ภูมิอากาศต่างๆ เขาก็ปรับตัวของเขาเป็นอย่างนั้น เพราะจริตนิสัย

กรรมฐาน ๔๐ ห้องนะ การกระทําแตกต่างหลากหลายมากมายมหาศาลเลย พุทโธไวๆ พุทโธพร้อมกับลมหายใจเข้าออก ลมหายใจเปล่าๆ ต่างๆ ลมหายใจอย่างเดียวเป็นอานาปานสติ การเพ่งเพราะอะไร เพราะกิเลสนะ เราคุ้นชินกับอะไรนะ กิเลสมันเข้าข้อเลยนะ เส้นเข้าข้อนี่ปวดมาก เราคุ้นเคยอะไรนะมันล็อกเป๊าะ! ล็อกเป๊าะ! มันล็อกเลยนะ แล้วก็แบบว่านี่ขยับหน้าถอยหน้าถอยหลังติดขัดไปหมดเลย กิเลสมันล็อก

เวลาเราทําแล้วนี่ตั้งสติไว้ กิเลสสิ่งใดมานี่เรากําหนดของเราชัดๆ ไม่ให้มันแทรก ไม่ให้มันชักนํา ไม่ให้มันต่างๆ เราทําบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเชื่อมั่นในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราเชื่อมั่นในสัจธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุข ท่านพ้นจากกิเลสตัณหาความทะยานอยากไปแล้ว

แล้วเทศน์ธัมมจักฯ เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ กามสุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยค มัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาปฏิปทาก็เรื่องของเขา มัชฌิมาปฏิปทานี่ความถูกต้องชอบธรรม ความสมดุลพอดี แล้วมันพอดีกับใจดวงใดล่ะ ไม่มีหลับตาลืมตา หลับตาลืมตาไม่มี นี่หลับตาผิดลืมตาถูก ลืมตาผิดหลับตาถูก ไม่มี ไม่มี

ถ้ามันมิจฉาทิฏฐิมันทําด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันกิเลสซ้อนกิเลส โอ้โฮย! มันทุกข์มันยาก มันกระเสือกกระสน คนภาวนานี่รู้ธรรมะอยู่ฟากตาย ไอ้หลับตาลืมตาที่มันได้มานั่นน่ะ ไอ้นี่นกหวีดทั้งนั้น ท่องเอา ๑๕ ๑๘ ๒๐ ๓๐ ท่องเอา เหมือนแบงก์เลย ถ้าไม่มีทุกราคาใช้จ่ายไม่ได้ กรรมฐานไม่มี พระกรรมฐานจับต้องปัจจัยไม่ได้ ไม่มี ไม่มีหรอก

แล้วถ้าเป็นความจริงนะ เวลาความจริง เวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นนะ เวลาหลวงปู่มั่นท่านเวลาท่านพูดถึงการกระทําของท่าน พูดถึงสิ่งที่อุปสรรคอะไรของท่าน นี่พูดไว้เป็นคติธรรม หลวงตาท่านได้ยินได้ฟังมา ได้ยินได้ฟังมาเห็นไหม มันเป็นแนวทาง มันเป็นทางสัจธรรมที่ชโลมหัวใจของลูกศิษย์ ให้ลูกศิษย์อยากทําให้ได้อย่างนั้น แล้วควรทําอย่างนั้นแล้วปฏิบัติไป

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นคนชี้นํา จิตที่สูงกว่าพยายามดึงจิตที่ตํ่ากว่าให้สูงขึ้น แล้วในวงครอบครัวกรรมฐานเวลาสนทนาธรรมๆ กัน เขาฟังแต่ข้อเท็จจริง ฟังความจริง เขาพูดกันด้วยสัจจะด้วยความจริง เว้นไว้แต่เวลาใครไปวิเวกกลับมา แล้วเวลาพูดเพื่อเป็นคุณธรรม เป็นสัจธรรมที่ปฏิบัติ ให้ผู้ที่ปฏิบัติได้เป็นแนวทาง นี่ครอบครัวกรรมฐานเขาคุยกันอย่างนั้น

ครอบครัวกรรมฐาน หมายถึงว่า การประพฤติปฏิบัติที่ไม่ใช่หลับตาและลืมตา แต่ยืน เดิน นั่ง นอน แล้วแต่จริตนิสัยของคน เวลาคนที่มีจริตนิสัยอย่างใดตรงกับจริตตรงกับนิสัยของตน การประพฤติปฏิบัตินั้นมันจะมีมรรคมีผล

มรรคผลนะ เวลาเราชนะความฟุ้งซ่านในหัวใจของเรา ชนะกิเลสนะ มันถึงเป็นสมาธิ สมาธิคือการชนะกิเลส ชนะความฟุ้งซ่าน ชนะความวิตกกังวล ชนะความนิวรณ์ธรรม ปล่อยหมดเลย จิตแท้ๆ สัมมาสมาธิ พร้อมกับสติสัมปชัญญะสมบูรณ์แบบ ไม่มีหลับตาลืมตา

แต่คนที่ยกขึ้นสู่วิปัสสนา วาสนาของตน สิ่งที่ว่าจิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ต้นทางที่จะเข้าไปสู่อริยสัจ มรรค ๔ ผล ๔ นี่ตรงนี้ ตรงนี้ที่ว่าครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติมานี่มันยากตรงนี้

หลวงปู่มั่นก็ยาก ท่านธุดงค์รอบแรกในภาคอีสานทั้งหมด แล้วศึกษาแล้วนี่ลองผิดลองถูก ลองผิดลองถูกอยู่อย่างนั้น พยายามพิสูจน์ในใจของตน สุดท้ายแล้วท่านก็มาปรึกษาเจ้าคุณ-อุบาลีฯ หลวงพ่อหนู เพื่อสัจจะความจริง นี่คือภาคปริยัติ

นี้คือธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรวจสอบกับความจริงที่ตนปฏิบัติ ตรวจสอบกับอาการของจิต ภาวะจิต สภาวะการที่เรากระทํา นี่ภาวะการณ์กระทํานี้เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นการกระทําของเราเอง

ตรวจสอบ ตรวจสอบกับธรรมและวินัยขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่หลวงปู่มั่นท่านบอกหลวงตาไง ถ้าประพฤติปฏิบัติจนมันเป็นตามความเป็นจริง นี่ปริยัติ ปฏิบัติ เหมือนกันเลย อันเดียวกันเลย

แต่ถ้าเป็นนกหวีด เอามาคาดเอามาหมาย เอามาจับผิดคนอื่น เอามาคอยชี้นําคนอื่น ทําลายคนอื่น มันก็เลยกลายเป็นสมาธินกหวีดเลย ปี๊ดๆๆ แล้วก็เป็นศาลาโกหก ไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอัน เอวัง

นี่สมาธิแก้กิเลสไม่ได้
ถ้าไม่มีสมาธิมันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้
มันยกขึ้นสู่วิปัสสนานี้คือโลกุตตรธรรม
ไอ้ที่มันใช้ปัญญา ไอ้ขวนขวายใช้ปัญญา
ไอ้สมุดดินสอ ไอ้จนดินสอเน่า จนสมาธิ
ฝึกหัดสมาธิเป็นหลับตาลืมตาอยู่นี่
นี่ลวงโลกทั้งนั้นเลย เพราะมันไม่เข้าสู่อริยสัจ
มันไม่ได้ยกขึ้นสู่วิปัสสนา
เพราะมันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่เป็นๆ
มันเลยไม่เคยพูดถึงวิปัสสนาเลย
มันนกแก้วนกขุนทองจ้อยๆๆ
นกแก้วนกขุนทองอยู่นั่นน่ะ

๔

สมาธิลวงโลก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๘ มีนาคม ๒๕๖๓

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรม เพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาเห็นไหม สิ่งที่มีคุณค่า มีคุณค่าไง สิ่งที่มีคุณค่าเวลาเราเกิดมา เราเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนาสอนถึงที่สุดแห่งทุกข์ ถ้าถึงที่สุดแห่งทุกข์นะ มันวางใจได้ เวลาหลวงตาท่านพูดไง บอกท่านเป็นคนว่างงาน ว่างงานเพราะว่าจิตของท่านไม่อยู่ในวัฏฏะ ไม่อยู่ในกามภพ รูปภพ อรูปภพ ไม่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ พ้นจากวัฏฏะไป เป็นคนว่างงาน คนว่างงานคือวิวัฏฏะออกจากวัฏฏะนี้ไปได้

การที่จะออกจากวัฏฏะไปได้เห็นไหม ฟังธรรมๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่านั้น เวลาองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมไง เราตรัสรู้เองโดยชอบ ไม่มีใครตรัสรู้อย่างนี้ ไม่มีใครรู้ได้อย่างนี้

การว่าไม่รู้ได้อย่างนี้ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าไปศึกษามากับเจ้าลัทธิต่างๆ ถ้ามีใครเคยสั่งสอน มีใครเคยบอก มีใครคนชี้ทาง นั่นก็เขาจะมีคนที่รู้ได้ ฉะนั้น องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษาค้นคว้ามากับเขาหมดแล้ว มันไม่มีใครรู้ได้ ไม่มีใครชี้ทางได้ ไม่มีใครค้นคว้าได้

เวลาค้นคว้าสมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ มันก็เป็นเรื่องของฌานสมาบัติ เรื่องของฌานสมาบัติมันมีอยู่ดั้งเดิมอยู่แล้ว กาฬเทวิลระลึกชาติได้ ๔๐ ชาติ อนาคตได้ ๔๐ ชาติ เวลาเข้าฌานสมาบัติไปอยู่บนพรหมได้ เวลาอยู่บนพรหม กาฬเทวิลอยู่ในพระไตรปิฎก หนังสือพระไตรปิฎกเห็นไหม เวลาก่อนที่องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้ธรรมไง

นี่เรื่องฌานสมาบัติ เรื่องอภิญญา มันมีอยู่เดิมอยู่แล้ว มันมีอยู่โดยคนที่เขาทําได้ด้วยความซื่อสัตย์ของเขา เขาก็ทําได้ของเขาอย่างนั้น ในพราหมณ์ในการบูชาธรรม การบูชาไฟๆ ในชฎิล ๓ พี่น้องก็บูชาไฟอยู่

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าศึกษากับเขาแล้วไม่เอาตามเขา สิ่งนั้นมันพ้นจากวัฏฏะไปไม่ได้ คือไปเคารพ ไปบูชาสิ่งใด ก็ไปอยู่ใต้อาณัติของสิ่งศักดิ์สิทธิ์นั้น ไปเคารพบูชาสิ่งใดก็เชื่อสิ่งนั้น ความเชื่อแก้กิเลสไม่ได้ ศรัทธาแก้กิเลสไม่ได้ เวลาแก้กิเลสไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงละทิ้งสิ่งที่ไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ ทั้งสิ้น เป็นอภิญญา เป็นฌานโลกีย์ เป็นเรื่องของวัฏฏะ

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพ้นจากวัฏฏะเป็นวิวัฏฏะ แล้วพ้นจากวัฏฏะเห็นไหม ถ้าพ้นจากวัฏฏะมันพ้นได้อย่างไร เราไม่รู้จักวัฏฏะ ไม่รู้จักจิตของเรา ไม่รู้จักตัณหาความทะยานอยากกิเลสของเรา เราจะพ้นจากวัฏฏะไปได้อย่างไร

สิ่งที่จะพาเกิด พาเกิดคืออวิชชา อวิชชาคือตัณหาความทะยานอยาก ตั้งแต่พญามาร ลูกหลานพญามารต่างๆ มันปกครองในใจของตน ภวาสวะ ภวาสวะภพชาติ สิ่งที่ว่าจิตของเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเป็นภพเป็นชาติ เป็นภพเป็นชาติเพราะอะไร

เพราะมันมีอวิชชาๆ มีการกระทําสร้างเวรสร้างกรรมขึ้นมา เวลาสร้างเวรสร้างกรรมขึ้นมามันเป็นวิบากกรรม วิบากกรรมเวลามันเกิดเสวยภพเสวยชาตินี่ไง ถ้ามันมีอวิชชาอยู่มันก็พาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง ถ้าการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเห็นไหม เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าศึกษาค้นคว้ามาแล้วสิ่งนั้นวางไว้ มันไม่เป็นสิ่งที่จะแก้กิเลสได้

เวลาจะแก้กิเลสได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อค้นด้วยใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง บุพเพนิ-วาสานุสติญาณ บุพเพนิวาสานุสติญาณระลึกอดีตชาติๆ คําว่า “อดีตชาติ” สิ่งที่ท่านสร้างสมบุญญาธิการมา จุตูปปาตญาณถ้ายังไม่สิ้นกิเลส ถ้ายังมีอวิชชามีพญามารมันครอบครองดวงใจดวงนั้น มันมีอวิชชา มีความไม่รู้ มันมีเวรมีกรรมของมัน มันจะต้องเกิดต่อเนื่องของมันไปไง

อาสวักขยญาณทําลายตั้งแต่พญามาร ลูกหลานพญามาร ครอบครัวของมาร ทําลายทั้งสิ้น เวลาทําลายแล้วเยาะเย้ยมาร เยาะเย้ยมารมาตลอดไง เพราะมารเป็นเจ้าวัฏจักรที่มันควบคุมหัวใจของสัตว์โลกในวัฏฏะได้ แต่มันไม่สามารถจะชี้นําครอบงําในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการเห็นไหม วางธรรมและวินัยนี้ไว้เห็นไหม พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี่เอหิภิกขุบวชให้เอง เป็นผู้บวชเอง เป็นอุปัชฌาย์ เป็นพ่อเป็นแม่ เวลาเทศนาว่าการอบรมบ่มเพาะๆ จนสิ้นกิเลสไป

เวลาสิ้นกิเลสไป เวลาพระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ มาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ “เราจะทําคุณงามความดี เราไม่ทําชั่ว เราทําจิตใจให้ผ่องใส” นี่พระอรหันต์ทั้งสิ้นๆ

เวลาถ้าเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าแสดงธรรม ถ้ามันไม่ใช่สัจธรรม พระอรหันต์ต้องเห็นข้อบกพร่องในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันก็ไม่มีใครเห็นข้อบกพร่อง เพราะรู้เหมือนกันเอง ทําได้ด้วยตัวเอง เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ไม่ต้องไปเอาสมบัติของใครมาวิเคราะห์วิจัย ไม่เอาสมบัติของใครมายึดถือ มาฉ้อมาโกงว่าเป็นสมบัติของเรา

สมบัติของเรา เราก็แสวงหาของเราเอง ประพฤติปฏิบัติของเราขึ้นมาเอง ด้วยอํานาจวาสนาของตน มีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน พยายามขวยขวายของตนขึ้นมา

เวลามันเป็นจริงขึ้นมาในใจๆ เป็นสันทิฎฐิโก มันเห็นแล้วชื่นชม ชื่นบาน มีความกตัญญูกตเวที ระลึกถึงองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า ไอ้ที่ว่า ๑,๒๕๐ องค์ นึกถึงบุญถึงคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็อยากไปกราบไปไหว้ไปเคารพบูชาไง

ถ้าเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาจิตใจมันลงในธรรม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ รวมเป็นหนึ่งในใจของบุคคลผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้น จะเคารพบูชามาก มีสติสมบูรณ์ มีความสุขความสงบไง

สิ่งที่ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เวลาจะประพฤติปฏิบัติแล้วจะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย เนี่ยมันมีฝั่งตรงข้ามที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายไง ถ้าไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย พระอรหันต์ พระอรหันต์รู้ได้อย่างไรว่าไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย

แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นไหม เวลาฉันอาหารของนางสุชาดา เราถึงซึ่งกิเลสนิพพาน เวลาเราฉันอาหารของนายจุนทะเป็นมื้อสุดท้าย เราถึงซึ่งขันธนิพพาน

เวลากิเลสนิพพานๆ เวลาสิ้นกิเลสไปในใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ สาวกสาวกะที่ได้ยินได้ฟังเป็นอัครสาวกต่างๆ ก็ได้สิ้นกิเลสนี้ไปไง ถึงซึ่งกิเลสนิพพาน แต่ยังมีดํารงชีพอยู่ เนี่ยเศษส่วน สอุปาทิเสสนิพพาน พระอรหันต์ที่ดํารงชีพอยู่ ยังมีเศษส่วน ยังมีชีวิตนี้อยู่ ยังมีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ นี้อยู่

ขันธมารๆ ของปุถุชน ขันธ์เป็นมารๆ เห็นไหม พระอรหันต์ขันธ์ไม่เป็นมาร ขันธ์เป็นภาระหน้าที่ มันเป็นหน้าที่ๆ หนึ่ง มันเป็นสิ่งที่เหลือ

เราเกิดมาจากอวิชชา อวิชชาพาเรามาเกิด ด้วยเวรด้วยกรรม เกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เกิดมาด้วยมีบุญกุศล ได้เกิดมาเป็นชาวพุทธ เวลาเกิดเป็นชาวพุทธแล้วมีอํานาจวาสนา ยังขวนขวายไขว่คว้าที่จะประพฤติปฏิบัติ เพื่อจะค้นคว้าหาสัจจะหาความจริงในใจของตน

สิ่งที่เป็นสัจจะความจริงในใจของตน ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาไง ถ้าเป็นจริงขึ้นมามันรู้จริงเห็นจริงในใจของตน

สิ่งที่ไม่รู้จริงในใจของตนมันก็อวิชชา อวิชชาคือกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันครอบงําในใจนั้นอยู่ ถ้ามันครอบงําในใจนั้นอยู่สิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เนี่ยผลของวัฏฏะนั้นเป็นผลของสัจจะของความจริง

แต่เวลากิเลสตัณหาความทะยานอยากเกิดในใจ เขาว่าเสวยภพ เสวยชาติ ความคิดๆ หนึ่งก็เป็นภพชาติหนึ่ง สิ่งนั้นก็เป็นความจริงในแนวทางของการประพฤติปฏิบัติ แต่ถ้าเป็นทางวิทยาศาสตร์ เป็นเรื่องวัฏฏะ มันก็มีกามภพ รูปภพ อรูปภพ เป็นสัจจะ เป็นความจริง ถ้าเราศึกษาไปแล้วถ้ามันเข้าใจของมันนะ เข้าใจนี่เข้าใจเป็นความเชื่อ ความเชื่อแก้กิเลสไม่ได้

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ เวลาแก้ไข แก้ไขสาวกสาวกะที่สิ้นกิเลสไปๆ เวลาสิ้นกิเลสไปอันนั้นเป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นสัจจะความจริงเห็นไหม เวลาวางธรรมวินัยนี้เป็นปริยัติ ปริยัตินี่เป็นทฤษฎีที่เราศึกษาทางโลก ศึกษาทางวิชาการนั้นศึกษาไว้เป็นวิชาชีพ เป็นอาชีพของเรา

แต่เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์ หน้าที่ของเราเห็นไหม เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพระพุทธเจ้า ศึกษาถึงอริยสัจ ศึกษาถึงสัจจะความจริง ศึกษาถึงแก่นแท้ของมนุษย์ไง

แก่นแท้ของมนุษย์เห็นไหม เวลาเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องธรรมดาๆ เป็นเรื่องธรรมดาเพราะอะไร เป็นเรื่องธรรมดาเพราะว่าถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สาวกสาวกะสิ้นกิเลสไปแล้ว มันไม่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันเห็น มันเข้าใจตามสัจจะตามเป็นจริง คนเกิดมา เกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องธรรมดา มันเรื่องธรรมดาของวัฏฏะนี้ไง มันเรื่องธรรมดาของวัฏฏะ “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงต้องดับเป็นธรรมดา” อันนี้ผลของวัฏฏะ

แต่เวลาพระอัญญาโกณฑัญญะ สิ่งที่เกิดขึ้นๆ เกิดขึ้นจากภาวนามยปัญญา เกิดขึ้นจากในใจของตน เพราะในใจของตนฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ เวลาจับต้องในใจของตน จับได้ๆ จับได้คือจับอารมณ์ความรู้สึกของตนได้ แล้วพิจารณาของพระอัญญาโกณฑัญญะไป เกิดภาวนามย-ปัญญา ปัญญาที่เกิดจากการภาวนา นี่แทงทะลุไป

“อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ”

พระอัสสชิ พระมหานามต่างๆ อีก ๔ องค์ จับไม่ได้ๆ จิตเห็นอาการของจิต จิตจับกิเลสได้ ถ้าที่จับไม่ได้ มันก็ไม่ใช่ปัจจัตตัง ไม่ใช่สันทิฏฐิโกของใจดวงนั้น ใจดวงนั้นๆ ไง จากภายในไง

การเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย เป็นเรื่องธรรมดาๆ เพราะว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อัครสาวกต่างๆ ท่านสิ้นกิเลสไปแล้ว สิ้นกิเลส คืออวิชชาคือความไม่รู้ แล้วมันรู้แจ้งเห็นจริงไปแล้ว มันจะไปฝืนอะไร มันก็เป็นสัจจะเป็นความจริงเป็นธรรมดา ลาวัฏฏะ สิ่งที่จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วคนที่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากก็จะเกิดต่อเนื่องไปๆ การเกิดนั้นสําคัญที่สุด เพราะการเกิดแล้วก็แก่ แล้วก็เจ็บ แล้วก็ตาย เพราะมีการเกิดไง

แต่เวลาสอุปาทิเสสนิพพาน พระอรหันต์เห็นไหม ท่านลาวัฏฏะๆ ลาวัฏฏะเพราะนี่เป็นเศษส่วนที่มันเหลืออยู่กับชีวิตนี้ไง เหลืออยู่กับชีวิตนี้เพราะได้สร้างเวรสร้างกรรมถึงได้มาเกิดเป็นมนุษย์ไง แล้วมีอํานาจวาสนาได้ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วมีการประพฤติปฏิบัติไปถึงสิ้นกิเลสไป

ลาวัฏฏะ ลาแล้วกามภพ รูปภพ อรูปภพ ลา ลาแล้ว มันลาที่ไหน มันลาตั้งแต่หัวใจที่สิ้นกิเลสตอนนั้น สิ้นกิเลสไปแล้วมันไม่มีเชื้อไขที่มันจะไปเกิดได้อีกแล้ว พระอรหันต์ไม่มีการเกิดอีกแล้ว

ถ้ายังเกิดอีก เป็นพระอรหันต์จอมปลอม เป็นพวกมารยาสาไถย เป็นพวกลวงโลก

แต่ถ้าเป็นความจริง จบ ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายเพราะไม่มีการเกิด ไม่มีการเกิดเพราะไม่มีอวิชชาไง มันจะไปเกิดที่ไหน จะไปเกิดได้อย่างไร เพราะมันไม่มี มันไม่มี มันไม่มีแต่มันยังมีชีวิตอยู่ไง นี่เสวยวิมุตติสุขๆ ไง

เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาแล้วมันเป็นสัจจะความจริงขึ้นมา เทศนาว่าการปรารถนามารื้อสัตว์ขนสัตว์ไง เวลาตรัสรู้แล้ว โอ้โฮ! มันละเอียดลึกซึ้ง มันเป็นเส้นผมบังภูเขา

ธรรมดาของสิ่งพลังงานต้องส่งออก ธรรมดาของมนุษย์ก็มีแต่ความรู้สึกนึกคิด คิดแต่ทางวิชาการ คิดแต่ทางโลก คิดแต่วิชาชีพ คิดแต่ส่งออกไปทั้งสิ้น

แล้วคนที่จะมีความคิดสวนกระแสกลับเข้ามาในใจของตนมันเป็นไปได้ยาก ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทวนกระแสกลับๆ ไง ท่านทอดธุระเลย จะไปสอนมันได้อย่างไร ยิ่งสอนมันก็ว่ายิ่งโง่ไง

ถ้าสอน สอนทางโลก สอนวิทยาศาสตร์ แสวงหาเพื่อลาภ เพื่อสักการะ เพื่อชื่อเสียง เพื่อกิตติศัพท์ กิตติคุณของตน ไปกว้านเอามาเป็นสมบัติของตนเยอะแยะไปหมด นั่นคือความพอใจของกิเลสไง แล้วเราไปสอนให้เขาละ ให้เขาวาง ให้เขาทวนกระแสกลับมา ใครจะฟังเห็นไหม ทอดธุระสุดท้ายจนพรหมนิมนต์ไง

สิ่งที่ว่ามันลึกลับมหัศจรรย์ “จะสอนใครได้หนอ จะสอนใครได้หนอ” เพราะมันมีกิเลสต่อต้าน มันมีความลึกลับซับซ้อนในใจของตนยังทําไม่ได้ไง ถึงเวลาพรหมมานิมนต์ แล้วสิ่งที่ว่าสร้างอํานาจวาสนามาก็จะเทศนาว่าการ เล็งญาณๆ เลย เล็งญาณใครมีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน นี่ไง ระลึกถึงอุทกดาบส อาฬารดาบส ตายไปเสียแล้ว คิดถึงปัญจวัคคีย์

นี่พูดถึงว่า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะรื้อสัตว์ขนสัตว์นะ

แล้วในสมัยปัจจุบันนี้ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยายามแสดงธรรมๆ ท่านก็ดูอํานาจวาสนาของคน นี่ไง คนมีอํานาจวาสนาหรือไม่ ใจมันลงหรือไม่ ใจมันเคารพบูชาหรือไม่ ถ้ามันลงธรรม มันเคารพบูชาธรรม มันก็มีโอกาสได้ประพฤติปฏิบัติธรรม

มันเอาธรรมมาลวงโลก มันว่ามันยิ่งใหญ่ เอาธรรมะนี่เป็นสินค้า คอยหลอกลวง หลอกลวงโลกเพื่อผลประโยชน์ของตน มันไม่ใช่เรื่องของศาสนาไง

เพราะเรื่องของศาสนามันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก แล้วตั้งแต่จิตของแต่ละดวง สัตว์โลกต่างๆ ที่มันมีความรู้สึกนึกคิด เขาก็จะแก้ไขในจิตของเขา เขาจะเป็นสมบัติของเขา นั่นเป็นสัจจะเป็นความจริง ไม่ใช่เป็นการลวงโลก

ถ้าเป็นการลวงโลกเห็นไหม มันลวงโลก เพราะลวงโลกเลยไม่ได้ผลประโยชน์กับใครทั้งสิ้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ นะ เวลาแสดงธรรมมีผู้ประพฤติปฏิบัติ ผู้ที่มีสติปัญญามหาศาลในสมัยพุทธกาล สุดท้ายแล้วนี่มันมีพ่อค้า พ่อค้าคหบดีในสมัยพุทธกาล “เอ้! พระอรหันต์คงจะยุบยอบไปแล้วแหละ ผู้ที่เป็นพระอรหันต์โดยแท้จริง เราจะพิสูจน์กันได้ด้วยอย่างไร”

คิดแล้วด้วยศรัทธาด้วยความเชื่อนะ ด้วยความคิดของเขา เอาลําไผ่ ๓ ลํา ผูกต่อกันขึ้นไป ทําบาตรไม้จันทน์ไปแขวนไว้ แล้วประกาศ “ถ้ามีพระอรหันต์ให้เหาะมาเอาไม้จันทน์นี้สักที”

เวลาประกาศไปทั่ว พระโมคคัลลานะ พระสารีบุตร เวลาครูบาอาจารย์ท่าน ท่านก็เห็นของท่านไง เวลาท่านเดินผ่านไปผ่านมาอยู่นั่นน่ะ ๒ วันก็แล้ว ๓ วันก็แล้ว ๗ วัน พอ ๗ วันนี้ถ้าไม่มีใครมาเหาะขึ้นไปเอาไม้จันทน์นี้ได้ พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลคงจะเจือจางไปแล้วแหละ ตั้ง ๒ วัน ๓ วัน ๔ วัน ชักเสียใจนะ มันจะครบ ๗ วัน มันจะไม่มีใครมาเอาไง ก็จะไม่มีพระอรหันต์อยู่จริงๆ

นี่พูดถึงนะ เวลาพระโมคคัลลานะ พระสารีบุตร พระโมค-คัลลานะท่านเดินผ่านไปกับลูกศิษย์ลูกหา ลูกศิษย์ของท่าน ลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะบอกว่า คหบดีเขาเสียใจแล้วล่ะว่ามันจะไม่มีพระอรหันต์ ลูกศิษย์ก็บอกให้พระโมคคัลลานะเหาะขึ้นไปเลย พระโมคคัลลานะบอกว่า “ลูกศิษย์เหาะขึ้นไปเลย”

มันเป็นเรื่องธรรมดา เรื่องอภิญญา เรื่องฌานโลกีย์เป็นเรื่องธรรมดา แต่มันไม่ใช่เรื่องอริยสัจ เรื่องอริยสัจมันทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอาสวักขยญาณ ศีล สมาธิ ปัญญา มรรค ๘ ทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เสวยวิมุตติสุขๆ นั่นเป็นสัจจะ นั่นเป็นความจริง

ไอ้อภิญญานี่เกิดจากสมาธิ เกิดจากพลังงาน พลังงานที่ใจที่ใครมีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน มันจริตนิสัย มันเป็นเรื่องของอภิญญา

ถ้าพูดถึงพระโมคคัลลานะกับลูกศิษย์ของท่านก็เป็นเรื่องธรรมดาๆ แต่เรื่องอริยสัจนี้ยิ่งสําคัญกว่า เรื่องสัจจะเรื่องความจริงในใจ ก็เกี่ยงกันอยู่อย่างนั้น

มันมีไอ้พวกลวงโลก พวกเดียรถีย์ไง เขาก็อยู่ในราชคฤห์นั้นเหมือนกัน เขาก็บอกว่า เขาก็ปรึกษากัน ปรึกษากับลูกศิษย์ของเขา บอก “ไม่มีใครเหาะขึ้นไปเอาเลย เราจะเหาะขึ้นไปเอา เอาไหม” แล้วบอก “เราเหาะไม่ได้ทําอย่างไรล่ะ” “ไม่ทําอย่างไร”

ก็นัดแนะกัน ก็ไปบ้านเศรษฐีนั้น ไปถึงบ้านเศรษฐีนั้นก็บอกว่า “เราเป็นพระอรหันต์” เป็นพระอรหันต์ที่ลวงโลก “เราเหาะขึ้นไปเอาไม้จันทน์ก็ได้ เราทําอะไรก็ได้ แต่เรายังไม่อยากทํา”

“เอาลงมาให้เราเถิด”

คหบดีเขาไม่สนใจหรอก คนที่ฉลาด คนที่มีปัญญา เขาไม่สนใจไอ้พวกลวงโลก เขาไม่สนใจฟังเพราะมันไม่มีเหตุมีผลไง พอไม่มีเหตุมีผล เขานัดแนะกันแล้วไง อาจารย์เขาบอกว่า “ท่านไม่เชื่อใช่ไหม ไม่เชื่อจะเหาะขึ้นไปเดี๋ยวนี้เลย” ไอ้ลูกศิษย์เขานัดแนะกันแล้ว “เหาะไม่ได้ๆ ไม้จันทน์มันไม่มีค่า ทําไมต้องถึงกับเหาะได้ เราไม่เหาะๆ” ลูกศิษย์กับอาจารย์เขานัดแนะกันมาอยู่แล้วไง

แต่เศรษฐีเขาไม่เชื่อหรอก คนมีปัญญาเขาไม่เชื่อ ไม่เชื่อสิ่งที่ไม่มีเหตุไม่มีผล สิ่งที่ไม่เป็นความจริง ไอ้พวกลวงโลกมันเห็นแต่ผลประโยชน์ เห็นแก่ชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณไง เที่ยวหลอกเที่ยวลวง เที่ยวพยายามชักชวนให้คนเขามายอมจํานนกับความลวงโลกของตนไง เขาไม่ให้

พอเขาไม่ให้ พระโมคคัลลานะก็บิณฑบาตผ่านไป สุดท้ายแล้วพอเกี่ยงกันไปเกี่ยงกันมาว่าให้ลูกศิษย์เหาะขึ้นไปเอา ลูกศิษย์กับอาจารย์เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน มีคุณธรรมเหมือนกัน มันเข้าใจ เข้าใจหมด

ถ้าสิ้นกิเลสไปแล้ว กิเลสมันคือกิเลสไง อภิญญาเป็นอภิญญาไง แล้วเข้ากันโดยธาตุ ลูกศิษย์ของพระสารีบุตร ๕๐๐ ก็เป็นผู้ที่มีสติปัญญา เป็นปัญญาวิมุตติ ถ้าเป็นลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะก็มีฤทธิ์เหมือนพระโมคคัลลานะชอบเหมือนกัน ความถนัดเหมือนกันๆ

สิ่งที่ว่าเวลาสิ้นกิเลสไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าเทศนาว่าการจนพระโมคคัลลานะสิ้นกิเลสไป พระโมคคัลลานะเห็นไหม บริษัทบริวารที่ท่านสําเร็จไปก่อนหน้านั้นแล้วมีฤทธิ์มีเดชเหมือนกัน เข้ากันโดยธาตุ เหาะขึ้นไปเลย เหาะขึ้นไปแล้วเอาบาตรไม้จันทน์นั้นวน ๓ รอบ แล้วลงมา

คหบดีนั้นท่านดีใจนะ คนมีสติมีปัญญา เขามีสติปัญญาแค่นั้น แค่ว่าถ้าคนมีพลังพิเศษมีอํานาจวาสนาทําอย่างนั้นได้ ก็น่าเคารพบูชา นี่เป็นเรื่องของโลก เรื่องของโลกที่เห็นกันด้วยตาเนื้อ แต่เขาไม่รู้จักมรรคจักผลหรอก

ถ้ารู้จักมรรครู้จักผลขึ้นมา มันจะมีคุณธรรมในหัวใจ มรรคกับผลเห็นไหม สิ่งที่เป็นเหตุเป็นผล สิ่งที่เกิดขึ้นกับใจ จิตเห็นอาการของจิต ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ที่มันแก้ไขเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป มันเป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาในพระพุทธศาสนาไง

เวลาเหาะไปแล้ว คหบดีเขาก็ดีใจ เอ้อ! ยังเคารพบูชาในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ต่อเนื่องไป ก่อนหน้านั้นพระโมค-คัลลานะกับลูกศิษย์พระโมคคัลลานะที่ว่าเหาะขึ้นไปเอาไม้จันทน์ จะไปบิณฑบาตที่ไหนก็ต้องให้เหาะ เดินไปไหนมีคนล้อมหน้าล้อมหลังตามไปหมดเลย อยากให้เหาะให้ดู

คนมีชื่อเสียงมีกิตติศัพท์ กิตติคุณ กับเรื่องอภิญญาก็มี เรื่องพรหมศาสตร์ เรื่องหมอดู เรื่องการทํานายทายทัก มันมีไปหมดล่ะ แต่นี่มันเป็นเรื่องของอภิญญา เรื่องของสถิติ เรื่องของโลกเขาไง เรื่องของโลกมันติรัจฉานวิชา มันวิชาทําให้เนิ่นช้าไง แต่คนที่มีอํานาจวาสนามันเป็นจริตเป็นนิสัย มันเป็นธรรมดาของคนคนนั้นไง เวลามันรํ่าลือไปถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอบสวนเลย ประชุมสงฆ์แล้วสอบสวน ลูกศิษย์พระโมคคัลลานะ พระโมคคัลลานะ

“นี่ประชาชนเขาบอกว่าเธอเหาะขึ้นไปเอาไม้จันทน์เลยหรือ บาตรไม้จันทน์นั่นน่ะ”

“ครับ เกล้ากระผมเหาะขึ้นไปเอามา”

“แล้วเธอทําทําไม”

“ทําเพราะเห็นแก่นํ้าใจของคหบดีนั้น เพื่อให้เขามั่นคงในพระพุทธศาสนา”

“สิ่งที่ทํานั้นมันผิด มันไม่สมควร นี่เป็นเรื่องของโลกๆ เรื่องการทําอย่างนี้แล้ว ต่อไปก่อนจะบิณฑบาต เขาก็ต่อรองอย่างนั้นน่ะสิ”

นี่ถึงลงโทษ ลงโทษปรับอาบัติ ถึงได้ห้ามภิกษุอวดอุตริ-มนุสธรรม ธรรมที่เหนือมนุษย์ๆ แล้วเอาไม้จันทน์นั้นเอาไปทุบทิ้งเสีย ลาภที่ได้มาด้วยความไม่เป็นมงคลทําลายซะ

เพราะชีวิตที่เลี้ยงชีพด้วยความบริสุทธิ์ผุดผ่องไง เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งไง ทําภิกขาจารเลี้ยงชีพไง เลี้ยงชีพมาเพื่อประพฤติปฏิบัติให้เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติเลย ห้ามอวดอุตริ-มนุสธรรม พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าห้ามปรามปั๊บ โอ๋! ไอ้พวกเดียรถีย์มันยิ่งได้ใจใหญ่เลย ทีนี้มันยิ่งท้ายิ่งทายเข้าไปใหญ่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปกครองสงฆ์ ปกครองสงฆ์เพื่อพระพุทธศาสนา ด้วยเหตุด้วยผล ด้วยสัจจะด้วยความจริง ด้วยทาน ด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญา ด้วยสัจธรรม ด้วยบุญ ด้วยกุศล เวลาปกครองคุ้มครองสงฆ์ไง

เวลาเดียรถีย์ได้โอกาส ไอ้พวกลวงโลกท้าทายใหญ่ว่าจะแสดงฤทธิ์อย่างนั้น แสดงฤทธิ์อย่างนี้ เหาะเอาไม้จันทน์มันก็ไปหลอกลวงเขา นัดแนะกันไปทําท่าว่าจะเหาะๆ แต่เหาะไม่ได้ เพราะอะไร เหาะไม่ได้แล้วมีกิเลสด้วยนะ อยากเอาของเขาด้วยนะ อยากให้เขาเคารพบูชาด้วยนะ อยากให้นับถือ เวลาก็นัดแนะกัน แต่พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติขึ้นมา บัญญัติว่าห้ามอวดอุตริมนุสธรรม เขาท้าเลยว่าจะแสดงฤทธิ์แสดงเดชเห็นไหม

เวลาสังคมโลกเขาก็มีการแข่งขัน มีการเหยียบยํ่าทําลายกัน ท้าทายนี่ ท้าทายจนพระเนี่ย เพราะเราปิดการแสดงออกอย่างนั้น เขามาเยาะมาเย้ยมาถากมาถาง องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้ารับท้า รับท้าเลย พอรับท้าขึ้นมา ลูกศิษย์ลูกหาที่พระโมคคัลลานะ พระสารีบุตรเข้าไปเคารพ ไปกราบไหว้องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วบอกว่า

“จะขอรับภาระหน้าที่นี้เอง องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา เป็นผู้ยิ่งใหญ่อยู่แล้ว การแสดงนั้นลดตัวไปเพื่อคนอื่น มันไม่เป็นประโยชน์สิ่งใดทั้งสิ้น”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ฟังใครทั้งสิ้นเลย พอรับท้าขึ้นมาบอกว่า “เราจะแสดงธรรมที่โคนต้นมะม่วง” ไอ้พวกเดียรถีย์มันสั่งลูกศิษย์ลูกหาโค่นหมดเลย มะม่วงโค่นๆๆ หมดเลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาพวกจิตตคหบดี พวกคฤหัสถ์ก็เข้าไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บัญญัติธรรมวินัยไว้แล้ว ปาราชิก ๔ ห้ามอวดอุตริมนุสธรรม แล้วองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าจะมาแสดงเอง มันจะถูกต้องดีงามหรือ”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตอบเขาว่า “เราคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตถาคต เป็นเจ้าของศาสนา เป็นศาสดา เป็นผู้รื้อค้น เป็นผู้รื้อฟื้นสัจธรรมนั้นขึ้นมา เป็นสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้ามีปัญญาคุณ เมตตาคุณ กรุณาคุณ เผยแผ่นี่รื้อสัตว์ขนสัตว์ เราเป็นเจ้าของศาสนา เหมือนกับเราคือเจ้าของสวนมะม่วง สวนมะม่วงเราห้ามคนอื่นเด็ด ห้ามไม่ให้ใครเข้ามาทําลายผลมะม่วงนั้น แต่ของเรา เราเป็นเจ้าของสวน เราจะเก็บเองไม่ได้หรือ”

“ได้”

นี่ด้วยเหตุด้วยผลนะ พวกคหบดีต่างๆ ก็ยอมรับ สุดท้ายแล้วพวกนั้นโค่นมะม่วงๆ

สุตตันตปิฎก สุดท้ายแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าถึงวันนัด บิณฑบาตมามีคนเอาผลมะม่วงมาใส่ลูกหนึ่ง ท่านฉันมะม่วงนั้นแล้ว แล้วให้เอาผลเมล็ดมะม่วงนั้นไปปลูก โอ้! มันขึ้นมาด้วยอํานาจวาสนาทันทีเลย แล้วพวกเดียรถีย์ก็มา ไอ้พวกลวงโลก ไอ้พวกลวงโลกจะมาแข่ง จะมาแข่งขันไง เวลาแข่งขันเขาทําสิ่งใดไม่ได้เลย

เวลามะม่วงเกิดขึ้นเอง โดยไอ้พวกลวงโลกนะ บอกจะแสดงธรรมที่โคนต้นมะม่วง มันก็ให้คนตัดมะม่วงหมดเลย ไม่ให้มีที่แสดง ทั้งๆ ที่มันท้านะ

แต่เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าไม่สนใจกับกระแสสังคมทั้งสิ้น ด้วยบุญญาธิการขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาฉันมะม่วงนั้นแล้ว เอาผลมะม่วงนั้นไปให้เขาปลูกขึ้นมา มันโตขึ้นมาจากผลมะม่วง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงยมก-ปาฏิหาริย์ในพระพุทธศาสนา แสดงขึ้นมา เวลาแสดงขึ้นมาเวลาเหาะขึ้นไป มีไฟออกจากหูหนึ่ง มีนํ้าออกหูหนึ่ง มีไฟออกจมูกหนึ่ง ออกรูหนึ่ง มีต่างๆ แสดงอยู่บนอากาศ เห็นกันไปหมดล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาสมบูรณ์แบบที่สุด เพียงแต่ว่าเรื่องอย่างนี้มันเป็นเรื่องโลกๆ แต่ก็แสดงให้เห็นไง แสดงให้เห็นว่ามันมีอยู่จริงไง เวลาแสดงเสร็จแล้ว มันฮือฮา มันเป็นที่บันลือ ท่านก็ไปจําพรรษาบนดาวดึงส์ ไปเทศน์โปรดมารดาของท่าน

นี่อยู่ในพระไตรปิฎก นี่มันเป็นเรื่องความจริงๆ ทั้งสิ้น ไอ้พวกลวงโลกมันคอยบีบคอยคั้น คอยกระแนะกระแหน คอยหาแต่เศษแต่เลย แต่มันไม่มีความจริงในตัวมันเลย

แต่เป็นความจริงๆ เห็นไหม สัจธรรมเป็นสัจธรรม สิ่งที่เป็นอภิญญานี้เป็นเรื่องอภิญญา แต่อภิญญานี่องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าก็ห้ามไว้แล้ว สิ่งที่เป็นอวดอุตริมนุสธรรม ตั้งแต่ฌานสมาบัติขึ้นไป เพราะฌานสมาบัติมันเหนือโลก โลกเขาอยู่กันโดยปกติธรรมดา

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติของท่านได้ เป็นความจริงของท่าน มันก็เป็นคุณสมบัติของท่านไง ถ้าเป็นคุณสมบัติของท่าน ท่านก็เก็บไว้ในใจของท่านไง ในครอบครัวกรรมฐานสิ่งที่เขารู้เรื่อง อย่างหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเทศนาว่าการเทวดา อินทร์ พรหม มันยิ่งกว่านี้อีกหลายเท่า แต่มันก็เป็นความรู้ความเห็นในใจของครูบาอาจารย์ที่ท่านเก็บไว้เป็นคุณสมบัติของท่าน

แต่เวลาท่านเทศนาว่าการ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ก่อนที่เราจะประพฤติปฏิบัติ เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรามีอํานาจวาสนา เราถึงจะมาประพฤติปฏิบัติกันอยู่นี่ ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติกันอยู่นี่ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนให้ทําความสงบใจเข้ามาก่อน ให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน

เวลาคนที่ทําสมาธิไม่เป็น มันมีพวกที่ใช้ว่าปัญญาๆ ใช้ปัญญาวิมุตติเห็นไหม ไม่ต้องทําสมาธิ สมาธิมันเกิดเอง ใช้ปัญญาไปเลย ใช้ปัญญาไปเลย แล้วก็โต้แย้งนะว่า องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเวลาแสดงธัมมจักฯ กับปัญจวัคคีย์ ก็ไม่เห็นทําสมาธิเลย

มันไม่มีที่ไหน มันอยู่ในธัมมจักฯ นั่นน่ะ เวลาธัมมจักฯ เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนไม่ควรเสพ มัชฌิมาปฏิปทาทางสายกลาง ทางสายกลางมีอะไร ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ สมาธิชอบ สมาธิความชอบธรรมอยู่ในนั้นพร้อม

แล้วบอก “มันไม่มีสมาธิ มันไม่มีสอนสมาธิเลย”

เพราะปัญจวัคคีย์เขาฝึกหัดกับองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า ๖ ปี เขาทําสมาธิโดยพื้นฐานของเขามาอยู่แล้ว ด้วยทําพื้นฐานของเขามาอยู่แล้ว ฟังธัมมจักฯ มันถึงเข้าใจ มันถึงยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ เวลาวิปัสสนาได้ ปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ องค์ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม

สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้น สิ่งใดสิ่งหนึ่ง สิ่งใดคือหัวใจไง สิ่งใดคือสมถกรรมฐานไง ฐานที่ตั้งแห่งการงานนั้นไง ยกทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์มันเกิดที่ไหน เกิดที่หัวใจนั้นไง พอยกขึ้นมา ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับด้วยมรรคไง มรรคมีอะไร มีดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ มีสมาธิชอบ สติชอบ ตรงไหนมันไม่มี มีทั้งนั้น แล้วมันสมดุลมันถึงเป็นมรรคขึ้นมาไง เวลาเป็นมรรคขึ้นมาเป็นสัจจะเป็นความจริง

แต่พระอัสสชิ พระมหานามต่างๆ มันยกขึ้นไม่ได้ไง มันไม่เห็น นี่ปัญญาคนมันไม่เหมือนกัน เวลาปัญญาคนไม่เหมือนกัน ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา เวลาทําความจริงขึ้นมามันถึงมีเหตุมีผล มีที่มาที่ไป จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ สมาธิชอบ งานชอบ เพียรชอบ

แล้วทําสมาธิๆ สมาธิอะไร หลับตาลืมตาน่ะลวงโลก มันไม่มีอยู่ในสมาธิ ไอ้พวกลวงโลก การลวงโลกเห็นไหม

แต่ถ้าเป็นความจริง องค์หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านสอนทําสมาธิเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ไม่บอกว่าทําสมาธิด้วย แต่เวลาทําความสงบใจเข้ามา ถ้าใจสงบแล้วเป็นสมาธิ ถ้าเป็นสมาธิเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิยกขึ้นสู่วิปัสสนา จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นอริยสัจ ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริง มันก็เป็นความจริงไป ถ้าเป็นความจริงไป มันอยู่ที่วาสนาเห็นไหม ปัญจวัคคีย์ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมองค์แรก

“มนุษย์ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติถ้าจิตเป็นสมาธิหรือไม่ ถ้าจิตเป็นสมาธิมันยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้หรือไม่”

แม้สมาธิยังทํากันไม่เป็น แล้ววุฒิภาวะอํานาจวาสนาอ่อนแอ ทําอะไรก็ล้มลุกคลุกคลาน ทําอะไรก็ไม่ได้ผล ไม่ได้ผลขึ้นมา เพราะมันทําแล้วไม่ได้ผล แต่เรามีศรัทธามีความเชื่อไง มีศรัทธาความเชื่อ เวลาคนเสนอแนะในแนวทางใด “ทําสมาธิๆ”

พระพุทธเจ้าสอนเรื่องอริยสัจ พระพุทธศาสนาสอนเรื่องมรรค ๔ ผล ๔ สอนเรื่องอริยสัจ เรื่องสัจจะเรื่องความจริง แต่มรรค ๔ ผล ๔ มันเกิดขึ้นมา มันมีแต่โลกุตตระกับโลกียะ

โลกียะก็สามัญสํานึกของโลกนี้ไง สามัญสํานึกของโลกเพราะอะไร เพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาโดยสมมุติไง จริงตามสมมุติไง ถ้าจริงตามสมมุติเราศึกษาก็ศึกษามาด้วยภาษาด้วยการสื่อสารก็สมมุติไง สมมุติมันก็เป็นโลกไง แล้วเป็นโลกขึ้นมาเห็นไหม

เวลาปฏิบัติธรรมๆ เวลาหลวงตาไปหาหลวงปู่มั่นไง “มหา มหาเรียนถึงมหานะ มหามีการศึกษามา ศึกษานี้เป็นทฤษฎี ทฤษฎีคือปริยัติ เวลาจะปฏิบัติ ปริยัติให้วางไว้ก่อน แล้วปฏิบัติให้เป็นความจริง แล้วถ้าเป็นความจริงขึ้นมาแล้วมันจะเป็นอันเดียวกัน อันเดียวกันกับทฤษฎีขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า มันจะผิดพลาดไปไหน”

แต่ไอ้พวกลวงโลก ลวงโลกมันไม่รู้ที่มาที่ไป แล้วพอไม่รู้ที่มาที่ไป มันเอาปริยัติกับปฏิบัติไปยํากัน แล้วก็บอกว่า เวลาจะปฏิบัติมันก็ดินสอสมุดตามหนังสือนั่นน่ะ จนหนังสือจะเน่าแล้ว ยังหลับตา ลืมตาอยู่นั่น แล้วมันบอกเป็นปฏิบัติ ไม่มี!

ปริยัติ เหมือนเด็กๆ เรียนหนังสือไง เรียนศึกษาพระพุทธ-ศาสนาวันอาทิตย์ไง นี่เขาเรียนนักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอก เขาก็เรียนกันทั้งนั้น เรียนอยู่นั่นแล้วปฏิบัติเป็นไหม จบ ๙ ประโยค ยังทําสมาธิไม่เป็นเลย เวลาไปหาหลวงปู่ฝั้นไง

“ผมจบ ๙ ประโยค อะไรผมก็รู้หมดเลย แล้วเวลาผมจะปฏิบัติ จะปฏิบัติอย่างไรล่ะ ผมจับต้นชนปลายไม่ถูก”

เพราะมันไม่มีวาสนา หลวงปู่ฝั้นท่านบอกเลย “ให้กําหนด ทุกข์อยู่ที่ไหน ความเจ็บชํ้านํ้าใจมันอยู่ที่ไหน แล้วความเจ็บชํ้านํ้าใจ แล้วมันเจ็บขึ้นมา มันเจ็บปวดไหม” ถ้ามันจะเอาความจริงขึ้นมา ท่านถึงให้ทําความสงบใจเข้ามาก่อน พอทําความสงบของใจเข้ามาก่อนนะ ความเจ็บชํ้านํ้าใจมันจะเบาลงๆ นี่ไง ถ้าเป็นสัจจะ เป็นความจริง ถ้าไม่ลวงโลกนะ

พวกลวงโลกมันไม่มีผล มันไม่มีมูลความจริง มันไม่เป็นสันทิฏฐิโก มันไปอยู่ในทฤษฎี อยู่ในหนังสือ อยู่ในสมุดไง แล้วก็ท่องปากเปียกปากแฉะนะ นี่มันสัตว์สะเทือนนํ้าสะเทือนบกไง

มันเรื่องทางโลกๆ นะ เวลาโลกๆ พวกลวงโลก ดูสิ ที่เขาหลอกลวงกันทางการลงทุนในแชร์ในคอมพิวเตอร์นั่นไง ให้ผลประโยชน์ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ให้ผลประโยชน์ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ ให้ผลประโยชน์ไง นี่ลวงโลก ลวงโลกจะหลอกลวงประชาชน หลอกลวงเอาผลประโยชน์นะ

เวลาทางโลกเขาหลอกเขาลวงกัน เวลาเขาหลอกเขาลวงกันนะ หลอกลวงเห็นไหม การลงทุนต่างๆ ก็หลอก หลอกจนเป็นการฉ้อโกงประชาชน ถ้าฉ้อโกงประชาชน ถ้าเขามีหลักฐาน เขาฟ้องตํารวจ ตํารวจตามมาจับ พอจับขึ้นมานะ “ไม่ได้ทํา ไม่มี ไม่ได้หลอกลวงใคร” หลอกไปแล้ว หลอกเขาเต็มที่เลย หลอกเขาเพื่อหลอกลวงเอาทรัพย์เขาทั้งสิ้นไง เวลาผิดกฎหมายขึ้นมาบอก “ไม่ได้ทํา ไม่ได้ทํา”

นี่ก็เหมือนกัน ถึงว่าเวลาไอ้สมาธิลวงโลก หลับตาลืมตามันมีอยู่ที่ไหน หลับตาลืมตา สมาธิเป็นสมาธิ ปัญญาเป็นปัญญา เวลาถ้าเป็นความจริงถ้าไม่ลวงโลก

เวลาลวงโลกนะ มันหลอกตัวเองก่อน ถ้าตัวเองมีสัตย์มีศีล คนมีศีลมีสัตย์นะ เวลาหลวงตาท่านสอนไง พระเราไม่ทรงธรรมทรงวินัยใครจะทรง วินัยๆ วินัยก็ศีล ๒๒๗ ไง วินัยในพระไตรปิฎกไง แล้ววินัยสอนไว้นะ ถ้ามันซื่อมันสัตย์มันจะไปหลอกไปลวงใคร ถ้ามันจะหลอกลวงใคร มันหลอกตัวเองก่อน

เวลาหลอกตัวเอง หลอกตัวเอง หลงตัวเอง หลงว่าตัวเองรู้ ตัวเองเห็น ตัวเองเก่ง ท่องปากเปียกปากแฉะ เหมือนกับเดียรถีย์ นัดแนะไว้กับลูกศิษย์ เวลาจะพูดนอกเรื่องคอยสะกิดกันไว้ มีคนคอยชงลูก คอยกํากับบท มันเรื่องโลกๆ

ในสมัยพุทธกาลนะ เวลาบาตรไม้จันทน์ สิ่งที่คหบดีที่เขาเสียใจๆ ความจริงจะไม่มีอยู่ในศาสนาแล้ว ไม่มีพระอรหันต์แล้ว เวลาเขาทํา เขาก็ทําเพื่อจิตใจของคหบดีนั้น เพื่อคหบดีนั้นยังศรัทธา ยังเชื่อมั่นในพระพุทธศาสนา

ในธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติมา คนที่ให้เชื่อมั่นศรัทธาในพระพุทธศาสนาให้ศรัทธามากขึ้น คนที่ไม่ศรัทธาในพระพุทธศาสนาให้มาศรัทธาในพระพุทธศาสนา แล้วเวลาศรัทธาแล้วให้เขาฝึกหัดฝึกปฏิบัติ

ในวินัยทุกข้อ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติแล้ว คนที่ไม่ศรัทธาให้ศรัทธา คนที่ศรัทธาให้ศรัทธามั่นคงขึ้น ควรข่มไอ้คนที่ควรข่ม ควรเชิดชูสัมมาสมาธิ ควรเชิดชูผู้ที่ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง

ไอ้คนหน้าด้านต้องข่มมันไว้ ไอ้คนหน้าด้านเวลามันศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านพูดถึงสัมมาทิฏฐิ มิจฉาทิฏฐิ ท่านพูดทั้งสองฝ่าย สามฝ่าย เพราะคนมันมีจริตนิสัย แล้วแต่มันจะรอดช่องออกไปเห็นไหม

เวลาบัญญัติขึ้น มันมีบัญญัติ อนุบัญญัติ บัญญัติซํ้าๆ บัญญัติแล้วพระก็ยังทําๆ อนุบัญญัติต่อเนื่องๆ ไป กฎหมายข้อหนึ่งบัญญัติแล้วบัญญัติอีกไง ก็ไอ้พวกหน้าด้าน ไอ้พวกลวงโลก เวลามันพูดมดเท็จ

ถ้าเป็นความจริงล่ะ ความจริงมันมีสัตย์ มันลงในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันไม่ลวงตนเองก่อน คนเรามันต้องไม่หลอกลวงตนเองก่อน หลอกลวงตนเองแล้วก็ไปหลอกลวงโลก สมาธิลวงโลกไง มันไม่มี หลับตาลืมตา มันหลับตาลืมตามาจากไหน สมาธิหลับตา สมาธิลืมตา ลืมตาอย่างไร มันไม่เห็น

สัมมาสมาธิยกขึ้นสู่วิปัสสนา ยกขึ้นสู่วิปัสสนาระดับของปัญญา ปัญญามันจะเกิดขึ้น มันเกิดขึ้นจากผู้ที่มีวาสนา พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมองค์เดียว พระอัสสชิยังไม่ได้เห็น ต้องตอกยํ้าแล้วตอกยํ้าอีกจนกว่าจะเห็นได้ นี่วาสนาคนไม่เหมือนกันอย่างนี้

แล้วเวลาจะให้ท่องจําไง ลืมตา ลืมตาแล้วจรณะ ๑๔ ๑๕ ๒๐ ไอ้นี่มันสอนเด็กๆ สอนเด็กให้ท่องหนังสือ แล้วก็ไปรู้ไปเห็น เห็นอะไร ถ้าเห็นมันจะซื่อสัตย์ เพราะอะไร เพราะการปฏิบัติศีล สมาธิ ปัญญา ทุศีล โกหกมดเท็จ แล้วหลอกตัวเอง ชักเข้า ชักออก พูดไม่มีสัตย์ไม่มีความจริง ถ้ามีสัตย์มีความจริง มันมีสัตย์มีความจริงนะ มีสัตย์มีความจริงมันมีความรู้ องค์ความรู้ไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาสมัยพุทธกาล เวลาแก้จิต แก้จิตไง เวลาพระผู้ประพฤติปฏิบัติ พระธรรมกถึกผู้ประพฤติปฏิบัติ วินัยธร วินัยธรก็ท่องจําธรรมวินัยกันต่อเนื่องกันมา ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้กรรมฐานไปเข้าป่าเข้าเขาไป เวลาไปประพฤติปฏิบัติมีเหตุขัดข้องทําสิ่งใดแล้วทําไม่ได้ มาเฝ้าองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้กรรมฐานต่อเนื่องกันไป

เวลาจะประพฤติปฏิบัติให้เป็นความจริงขึ้นมา ถ้าความจริงขึ้นมาในการปฏิบัติในธรรมกถึก ถ้ามันเป็นจริงนะ เป็นจริงมันมีองค์ความรู้ มีคุณธรรมไง

ดูสิ ลูกศิษย์ของพระสังกัจจายน์ พระโสณะลูกศิษย์ของพระสังกัจจายน์มาจากชนบทประเทศ เวลามาเฝ้าองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้แสดงธรรมๆ แสดงธรรม ก็นี่ไง มันมีองค์ความรู้ มีความเห็นของตน ใจมันเห็นอย่างไร สิ่งที่รู้ที่เห็นขึ้นมาในหัวใจ หัวใจรู้อะไร หัวใจเห็นอะไร

ไม่ใช่ว่าจรณะ ๑๔ ๑๕ ไอ้นี่มันธรรมะขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ใช่ของเรา อย่ากล่าวตู่

เขาศึกษามา ศึกษาเป็นทฤษฎี ศึกษามาเป็นปริยัติ ปริยัติ ปฏิบัติ ปริยัติแล้วท่องเอา วิเคราะห์เอา แล้วรู้เลยนะ รู้เลย เข้าใจหมดเลย มันเป็นปริยัติเข้าใจอะไร มันไม่ใช่ปฏิบัติ

ปฏิบัติองค์ความรู้มันจะเกิดขึ้นมา สมาธิก็เป็นสมาธิไง สมาธิมีความสุขความสงบ สมาธิรู้เห็นคุณค่าของใจ แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้หรือไม่ได้ ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา สมาธิก็เสื่อม สมาธิเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญไง ทําความสงบ ทําความสงบบ่อยๆ ครั้งเข้าไง

ถ้าทําความสงบบ่อยๆ ครั้งเข้า แล้วถ้ามันทุศีลไง ถ้ามันทุศีลเห็นไหม เวลาเป็นสมาธิก็มิจฉาไง ถ้าเป็นสัมมาล่ะ มิจฉาคือมันติรัจฉานวิชา วิชาที่ออกนอกเรื่องนอกราว เป็นสมาธิแล้วจะไปรู้ไอ้นั่นจะไปพยากรณ์ต่างๆ ออกนอกเรื่อง นี่เป็นเรื่องอภิญญา นี่เรื่องอภิญญา อภิญญาเรื่องไสยาศาสตร์ ติรัจฉานวิชา วิชาทําให้เนิ่นช้า

แล้ววิชาพุทธะล่ะ วิชาจะให้รู้จริงล่ะ

วิชาให้รู้จริงเห็นไหม มันจะเข้าสู่ความสงบของใจนี่ไง ถ้าใจสงบมันก็มีความสุขไง ทุกข์เห็นไหม คนเรามีความทุกข์ ทุกข์เกิดขึ้น ทุกข์ตั้งอยู่ ทุกข์ดับไป ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา มันก็เป็นความสุขขึ้นมา สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

จิตที่สงบระงับถ้ามีความสุขขึ้นมา คนมีความสุข มีความอิ่มเต็มขึ้นมาแล้ว ถ้ามันจะยกขึ้นสู่วิปัสสนามันมีโอกาสวิปัสสนา คนที่มันทุกข์มันยาก คนที่หิวกระหาย เวลาอะไรมามันก็กระโดดคว้า อารมณ์อะไรผ่านเข้ามามันก็นี่อริยสัจ ท่องเมื่อกี้นี้เอง เปิดมาเมื่อกี้ โอ๋ย! นี่อริยสัจเลย สว่างโพลงรู้เดี๋ยวนี้เลย

ในวงกรรมฐานนะ เวลาหลวงปู่มั่นครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการ สัญญานี่สําคัญมาก ไอ้นี่เป็นสัญญา ไม่ใช่เป็นปัญญา ปัญญาที่เกิดขึ้น เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านสอนไง ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมีกําลังแล้ว แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้ามันวิปัสสนาได้ด้วยกําลังสมาธิมันจะเกิดภาวนามยปัญญา แล้วถ้าใช้บ่อยครั้งเข้า เดี๋ยวสมาธิมันเสื่อมลง เดี๋ยวจะเป็นสัญญา สัญญาแล้วมันถูมันไถ มันกีดมันขวางใจอยู่อย่างนั้นมันไปไหนไม่รอดหรอก

เวลาคนที่ปฏิบัติมาเขารู้ ถ้ามันเป็นความจริงนะ ไม่ใช่พวกลวงโลก ลวงโลกมันลวงตัวมันเอง มันไม่รู้เรื่องอะไรเลย สมาธิยังหลับตาลืมตาอยู่นี่ มันไปหลับตาลืมตาที่ไหน สมาธิเป็นสมาธิ จบ แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้หรือไม่ได้ ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ นั่นน่ะ ถึงว่าโลกุตตรธรรมจะเกิดตรงนั้น

ไอ้นี่โลกียะ โลกุตตระ ถ้าลืมตาเป็นโลกุตตระ ไอ้หลับตานี่เป็นโลกียะ ไอ้หลับตาทําอะไรไม่ได้

ในวงกรรมฐานมีทั้งหลับตาและลืมตา มีครูบาอาจารย์มากมายที่ถนัดเดินจงกรมทั้งวันทั้งคืน ลืมตาตลอด ไม่เคยหลับตา แล้วเวลาเดินจงกรมจิตที่เป็นสมาธิ เดินจงกรมจะเป็นสมาธิได้ยาก เพราะว่ามันเคลื่อนไหว มันมีแรงกระเพื่อมอยู่ตลอดเวลา แล้วถ้ามันเป็นสมาธิได้ สมาธิในการเดินจงกรมเป็นได้ยากแล้วก็เสื่อมยาก ความเสื่อมยากเพราะมันเป็นแล้วนะ พอมันเป็นแล้วเพราะมันเคลื่อนไหวแล้วเรารู้ทันขนาดนั้น มันก็เป็นสมาธิได้

นี่นั่งสมาธิถ้ามันหลับตา หลับตาเป็นสมาธิได้ง่าย แล้วมันก็เสื่อมได้ง่าย สมาธิได้ง่ายเพราะอะไร เพราะว่าสิ่งที่กระทบด้วยอายตนะมันเบาบางลง แล้วมันก็เป็นสมาธิได้ง่าย แล้วเวลาเสื่อมก็ต้องรักษาอยู่ แม้แต่สมาธิเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ เวลาสมาธิเจริญแล้วเสื่อม แล้วเสื่อม เสื่อมได้อย่างไร

ปฏิบัติมาไม่มีเจริญแล้วเสื่อมเลยหรือ ปฏิบัติมาแล้วไม่รู้จักกิเลส ไม่รู้จักคนไข้เป็นโรคอะไรเลยหรือ

จิตที่มันมีกิเลสมีตัณหาความทะยานอยาก จิตที่มันมืดบอดที่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันมีครอบครัวของมาร หลานของมัน ลูกของมัน เหลนของมัน แล้วพ่อแม่ปู่ย่าตายายของมัน แล้วมันเป็นอย่างไร แล้วกิเลสมันเป็นอย่างไร

“ก็กิเลสเป็นนามธรรมจะเห็นมันได้อย่างไร มันเป็นนามธรรม” แล้วเป็นนามธรรม แล้วใจไม่เป็นนามธรรมหรือ

ใจ กายกับใจ กายกับใจ สิ่งที่เป็นวัตถุธาตุ สิ่งที่รับรู้ได้มันเป็นเรื่องวัตถุธาตุที่จับต้องได้ สิ่งที่ความรู้สึกนึกคิดเป็นนามธรรมทั้งสิ้น แล้วนามธรรมคิดดีก็ได้ คิดชั่วก็ได้ ไอ้คิดดีมันก็เป็นความดี ไอ้คิดชั่วก็เป็นความชั่ว แล้วเวลาเป็นสมาธิขึ้นมาเห็นไหม ความถูกต้องความดีงามขึ้นมามันอยู่ในใจนั้น แล้วมันมีหลับตาลืมตาตรงไหน ไอ้พวกลวงโลก สมาธิลวงโลกมันหลอกลวงเขาไปทั่ว ลวงตัวเองก่อนนะ

เวลาทางโลก เวลาลวงโลกเห็นไหม เรื่องการลงทุน เรื่องการหลอกลวงฉ้อโกงประชาชน ว่ามาลงทุนแล้วจะได้ผลตอบแทน ๕๐ เปอร์เซ็นต์ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ มาลงทุนแล้ว ลงทุนครั้งแรกก็ได้ผลตอบแทน ได้ผลตอบแทนแล้วก็มีความเชื่อใจก็ไปชวนคนอื่นมา เวลาชวนคนอื่นมาแล้ว เวลาลงทุนรอบ ๒ รอบ ๓ ขึ้นมา มันเริ่มติดขัดแล้ว เพราะอะไร เพราะมันเป็นแชร์ลูกโซ่ เอาผู้ลงทุนเก่าไปหลอกลวงคนลงทุนใหม่ เอาผู้ลงทุนใหม่ต่อเนื่องกันไปๆ ถึงที่สุดแล้วมันก็มีผลตอบแทน ผลตอบแทนมันเป็นไปไม่ได้หรอก มันไม่มีอยู่จริง ไอ้พวกลวงโลก

ลวงโลก ลวงคนทั้งหมด เอาผลประโยชน์ของเขา เอาทรัพย์ของเขามาเป็นของตน แล้วมาอวดเป็นคนลงทุนเป็นผู้มีอันจะกิน เป็นคหบดีมีเงินมีทอง เอาทรัพย์สินของเขามา เอามาเป็นทรัพย์สินของตน ไม่เห็นเลยว่าทรัพย์สินที่เขาแสวงหามามันทุกข์ยากขนาดไหน ไม่เห็นเลยนะ ว่าไอ้คนที่ลงทุนไปชวนญาติพี่น้องของเขามาลงทุน ไปกู้หนี้ยืมสินมาลงทุนกันเลยนะ แล้วให้เขาฉ้อโกงไปไง นี่เขาฉ้อโกงเรื่องทรัพย์สิน

ไอ้พวกชาวพุทธพวกนักประพฤติปฏิบัติแล้วมันก็มีการคาดการหวัง ว่าจะทําคุณงามความดีเพื่อหัวใจของตน เพราะหัวใจของตนนะ เวลาถ้ามีอํานาจวาสนาน้อยก็เชื่อกระแสสังคมกันไป กระแสสังคมก็ชักนํากันไป

อันนี้นี่มันโกงจิตวิญญาณ ไอ้พวกลวงโลก มันโกงจิตวิญญาณของผู้ที่มีศรัทธา โกงจิตวิญญาณของเขา ของเขานะ

ถ้าเขาประพฤติปฏิบัติเป็นมิจฉาทิฏฐิ ถ้ามันสัมมาทิฏฐิถูกต้องดีงามขนาดไหน เขาปฏิบัติของเขาก็เป็นบุญเป็นกุศลของเขา แต่เขาปฏิบัติแล้วมันเป็นมิจฉาทิฏฐิ ถ้าเขาทําสิ่งใดไม่ถูกต้อง มันก็เป็นบาปของเขา มันเป็นบุญเป็นบาปของแต่ละบุคคลที่เขาจะประพฤติปฏิบัติไปไง

แล้วถ้าเขามีอํานาจวาสนาของเขา เขาทําของเขาได้ ก็เป็นอยู่ของเขา ถ้าเขาทําไม่ได้ เขามีครูบาอาจารย์ที่แนะนําได้ แล้วถ้าเขาเชื่อใจครูบาอาจารย์ที่ทําได้ ครูบาอาจารย์ก็จะชักนําเขาไปสู่สัมมาทิฏฐิ ชักนําเขาเข้ามาสู่อริยสัจ ชักนําเข้ามาสู่พระพุทธ-ศาสนา พระพุทธศาสนาสอนทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ไง หัวใจของพระพุทธศาสนาไง

ไม่ใช่ลืมตาหลับตา แล้วก็ลวงโลก หลอกลวงเขา ฉ้อโกงเขา ฉ้อโกงจิตวิญญาณเขา ฉ้อโกงเรื่องอํานาจวาสนาเขา ให้เขามาเป็นมวลชนของตน

นี่ลวงโลก หลอกลวงตัวเองของตนนะ เพราะว่าถ้ามันไม่รู้ไม่เห็น มันก็คือความไม่รู้ไม่เห็น คนปฏิบัติไม่เป็นมันก็ไม่เป็นวันยังคํ่า ถ้าสมาธิมันยังทําสมาธิไม่ได้ แล้วทําสมาธิแล้วพอหลับตาแล้วมันจะเป็นพวกฤาษีชีไพร พวกอะไร อันนั้นมันก็ต้องแก้ไปตามอํานาจวาสนาของคน มันเป็นถึงอํานาจวาสนา คนจะเป็นกันอย่างนั้นทุกคนหรือ ไม่มีหรอก ใครจะมีอํานาจวาสนาเหมือนหลวงปู่มั่น

เวลาหลวงปู่มั่นเห็นไหม เวลาจิตของท่านสงบ ท่านฝันนะ เวลาฝัน ฝันของท่านไป เห็นว่าข้ามขอนภพขอนชาติ เวลาขึ้นต่อเนื่องไป ได้ขี่ม้าขาวเข้าไปหาตู้พระไตรปิฎกนู่นน่ะ นี่พูดถึงนะ นี่คือ วาสนาเป็นแนวทางในการปฏิบัติ

เวลาท่านปฏิบัติไปล้มลุกคลุกคลาน ท่านก็มีอํานาจวาสนาของท่าน ท่านก็ทําของท่าน สิ่งใดที่เป็นการขาดตกบกพร่องก็ศึกษาค้นคว้า เวลาไปปรึกษาก็ปรึกษากับเจ้าคุณอุบาลีฯ ไปปรึกษากับผู้ที่ชํานาญการในทฤษฎีในสัจธรรมขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า

นั่นเป็นทฤษฎีเห็นไหม แล้วก็เทียบเคียงผลของการปฏิบัติของตนไง แล้วก็พยายามปฏิบัติของตนขึ้นมา แล้วเวลามาสนทนาธรรมกัน มันเข้ากัน เข้ากัน เข้ากัน เวลาหลวงปู่มั่นท่านติดขัดอย่างใด ท่านก็มาปรึกษากับเจ้าคุณอุบาลีฯ

เวลาท่านพูดถึงการฝ่ายปฏิบัตินะ ท่านก็บอกพวกเจ้าคุณอุบาลีฯ พวกครูบาอาจารย์นี่แหละ ว่าสิ่งที่ศึกษานั่นมันเป็นทฤษฎี ถ้าความจริงมันต้องปฏิบัติอย่างนี้ แล้วชื่อ นั่นคือชื่อ นั่นคือทฤษฏี ความจริงมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกในใจ เวลาเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านก็พยายามจะปฏิบัติของท่าน ขวนขวายของท่าน หลวงปู่มั่นก็ต้องชี้ทาง

ระหว่างปริยัติกับปฏิบัติเห็นไหม เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดกับหลวงตาพระมหาบัว เวลาศึกษานี่เป็นทฤษฎี เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสูงสุดเทิดไว้ศีรษะ แล้วใส่ลิ้นชักในสมองไว้ อย่าให้มันออกมา เพราะศึกษาแล้วมันจําอยู่ในสมองนั่นน่ะ

ไอ้สมองที่ว่าใช้งานทางสมองไง แต่เวลาจิตมันเป็นภาวนาเป็นนามธรรมไม่ใช่สมอง สิ่งที่เป็นสมอง ถ้าพูดถึงสมองมันไม่เป็นปัจจุบันแล้ว ถ้าปัจจุบันเกิดจากจิตเดี๋ยวนั้นเลย แล้วทันกันไปในหัวใจนั้น นี่ไง เวลาให้เก็บในลิ้นชักสมองแล้วลั่นกุญแจมันไว้ อย่าให้มันออกมา แล้วประพฤติปฏิบัติไป เวลามันเป็นจริง มันจะเป็นอันเดียวกัน อันเดียวกันตอนที่ท่านศึกษาค้นคว้ากับเจ้าคุณอุบาลีฯ นี่ไง

เวลาสมเด็จมหาวีรวงศ์เห็นไหม “หลวงปู่มั่นเวลาอยู่ในป่าในเขาไปศึกษากับใคร นี่เราอยู่กับตู้พระไตรปิฎก เรายังเปิดพระไตรปิฎกทุกวันอยู่นี่ไง”

“ข้าพเจ้าฟังธรรมตลอดเวลา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเสียงกังวาน เวลาธรรมมันผุดมันกังวานขึ้นมาในใจ”

ใจ พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานที่มันมหัศจรรย์อยู่นี่มันโดนกิเลส มันโดนอวิชชาครอบงํามันอยู่ไง ทําความสงบของใจ สมาธิยังหลับตาลืมตาอยู่ ยังไม่รู้เรื่องอะไรเลย มันจะมีอะไรขึ้นมา เวลามันจะผุดขึ้นมาก็บอกว่าไอ้นั่นมันหลอน ไอ้นั่นมันหลอกหลอน

เวลาเป็นความจริงนะ ความจริงที่มันเกิดขึ้นมันมีรสมีชาตินะ มันจะหลอนอะไร ไอ้หลอนนี่มันปุถุชนคนหนานู่น ไอ้พวกฤาษีชีไพร ไอ้พวกอภิญญานั่นน่ะ ถ้ามันยังติดอยู่นั่นมันยังหลอนอยู่นั่น

เทวทัตได้ฌานสมาบัติ เวลาแปลงเป็นงูไปบนศีรษะของอชาตศัตรู เพราะอะไร เพราะจิตมันเป็นลามก จิตอยากให้เคารพนับถือ ให้เขาเป็นลูกศิษย์ลูกหา เพื่อจะเอาเขามาเป็นบาทฐาน เพื่อการมีชื่อเสียง นั่นเทวทัต

แต่ถ้ามันเป็นความจริง นี่ไง เวลาที่มันเป็นความจริง เวลามาเปรียบเทียบ ถ้ามันเป็นจริงมันไม่ลวงโลก ถ้ามันหลอกตัวเอง หลอกตัวเองแล้วปิดบังไว้ แล้วพยายามจะให้ค่า นี่ไง หลอกตัวเอง หลงตัวเอง แล้วก็หลอกลวงคนอื่นต่อเนื่องไป สมาธิลวงโลกหลับตาลืมตา ไม่มี ไม่เป็นอย่างนั้นหรอก

ถ้าเป็นจริง เป็นจริงนะ เราทําความจริงของเรา ทําความเป็นจริงของเรานะ เราก็เกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนาเหมือนกัน พระไตรปิฎกใครก็ศึกษาได้ นี่ธรรมะเป็นธรรมชาติ เป็นสาธารณะ ใครก็ศึกษาได้ แล้วศึกษาแล้วนี่มีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน ศึกษาแล้วนี่ทําได้หรือไม่ นี่ไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็ศึกษา ศึกษาแล้วท่านก็พยายามประพฤติปฏิบัติ ท่านพยายามค้นคว้าของท่าน

นี่บอกว่า “พระกรรมฐานหลับหูหลับตามันจะรู้อะไร ไอ้พวกพุทโธๆ นี่ โง่เง่าเต่าตุ่น ไอ้พวกเรานี่พวกค้นคว้า พวกวิเคราะห์วิจัย พวกวิจารณ์ที่ทําประพฤติปฏิบัติโดยไม่ต้องทําสมาธินี่ พวกนี้จะเจริญก้าวหน้า” เห็นหกล้มก้มคะมําหน้าอยู่นั่น ก้าวหน้าที่ไหน

ถ้าเป็นก้าวหน้าๆ ก้าวหน้านี่ครอบครัวกรรมฐานหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น นี่ไง เวลาก้าวหน้ามันก้าวหน้าในหัวใจนะ หัวใจที่มันทุกข์มันยากนี่ ความทุกข์ทุกคนก็เข้าใจได้ เวลามันทุกข์มันยาก เห่อเหิมทะเยอทะยาน อยากให้เคารพนบนอบ ให้เขานับถือ พยายามแสดงตัว จุดพลุตัวเองอยู่ตลอดเวลา แล้วมันทุกข์ไหม นั่นน่ะทุกข์ทั้งนั้น

ถ้าไม่ทุกข์ ไม่หลุดปากออกมาหรอก “เขาไม่เชื่อเรา เขาไม่เชื่อเรา” ใครจะเชื่อ แล้วทําไมต้องเชื่อ พระพุทธเจ้าสอนไม่ให้เชื่อ กาลามสูตร อย่าเชื่อแม้แต่อาจารย์ของตน ความเชื่อ ศรัทธาความเชื่อมันเป็นการชักนําให้เราศึกษา เราค้นคว้า ศรัทธาความเชื่อนั่นน่ะเป็นสมบัติของเรา

นี่ไง ที่เขามาหลอกลวง หลอกลวงตัวเอง เขาหลอกลวงโลก ก็หลอกลวงศรัทธาไง นี่พยายามหลอกลวงศรัทธา พยายามทําเพื่อความศรัทธาให้ศรัทธาตัวตนไง นี่ไง สิ่งที่ทํากันอยู่นั่นน่ะ เพราะมันลวงโลกไง มันถึงว่า “เขาไม่เชื่อเรา เขาไม่เชื่อเรา”

พระพุทธเจ้าไม่ให้เชื่อ เพราะอะไร เพราะจิตมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกไง พระพุทธศาสนายอดเยี่ยม ยอดเยี่ยมสะอาดผุดผ่อง ตรงนี้ไง ตรงที่ไปแก้จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย แล้วถ้าประพฤติปฏิบัติไปจนกิเลสมันสิ้นไปแล้ว มันเป็นเรื่องธรรมดา เพราะอะไร เพราะมันไม่เกิด ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย

เวลาคนเกิดแก่เจ็บตายเป็นเรื่องธรรมดา ธรรมดาเพราะไม่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากไปฟูไปแฟบกับกิเลสนั้น กับหัวใจนั้น ให้หัวใจนั้นตกอกตกใจ ให้หัวใจนั้นเห็นเป็นเรื่องมหัศจรรย์ แต่พอจิตที่ประพฤติปฏิบัติจนสิ้นกิเลสไปแล้วเป็นเรื่องธรรมดา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังปรินิพพานไปแล้ว แต่ไม่เกิด ไม่มี ไอ้เกิดๆ ไม่มีหรอก ถ้าเกิดแสดงว่ามีอวิชชา ถ้าเกิดแสดงว่ามันไม่หันต์ หันต์ไม่ได้

พระอนาคามียังไม่กลับมาเกิดเลย ไม่กลับมาเกิดเพราะอะไร เพราะเวลาเป็นผู้ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงนะ บุคคล ๔ คู่ นี่บุคคล ๔ คู่นะ ปุถุชน กัลยาณชน จากปุถุชนคนหนานี่ทําสมาธิ สมาธิหลับตาลืมตาอยู่นี่ ถ้าสมาธิหลับตาลืมตาอยู่นี่มันไม่ไปไหนหรอก เพราะมันไปห่วงหลับตาลืมตานี่ เพราะห่วงหลับตาลืมตามันเป็นนิวรณ์แล้ว มันทําอะไรไม่ได้เรื่องแล้ว

พอหลับตาก็ว่าพวกเราผิด ไอ้ลืมตา ลืมตาแล้วมันจะมีจรณะ ๑๕ หรือยัง แล้วมันจะรู้อะไรบ้าง นี่ลืมตาอะไร มันจะเป็นสมาธิอะไร แล้วก็คอยเทียบเคียงกับสมุดดินสออยู่นั่นน่ะ กับทฤษฏี มันเป็นหรือยังไม่เป็น มันใช่ไหม ท่องให้ได้นะ นี่เหมือนสวดปาฏิโมกข์เลย สวดท่องตั้งปาฏิโมกข์แล้วพยายามจะสร้างให้เป็นอย่างนั้นเลย นี่หลับตาลืมตา นี่ปุถุชนคนหนานี่มันจะเป็นสมาธิอย่างไร

ถ้าเป็นสมาธิขึ้นมานี่กัลยาณชน กัลยาณชนนี่วางหมดแล้ว สมาธิคือจิตสงบนี้ จิตของข้ามีความสุข มีความสงบ แล้วข้ามีสติปัญญารู้เท่าทันจิต รู้เท่าทันความคิดของคน รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร รูป รส กลิ่น เสียงที่มันเกิดขึ้นจากจิตนั้น มันเป็นพวงดอกไม้ มันล่อลวงหัวใจ มันเป็นบ่วงแห่งมาร มันรัดคอตายอยู่นั่นน่ะ อยากดัง อยากใหญ่ อยากมีอํานาจนี่เป็นบวงของมารรัดคอตาย นี่เป็นปุถุชนคนหนา

กัลยาณชน รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร ถ้ามันละวาง รูป รส กลิ่น เสียงได้ ละวางๆ มีสติปัญญาเท่าทันได้หมดเลย เสียงสักแต่ว่าเสียง รูปสักแต่ว่ารูป รูปก็เห็นมาตั้งแต่สมัยไหนแล้ว รูป รส กลิ่น เสียง ไล่รู้หมดทุกสิ่งทุกอย่างหมดแล้ว มันเคยได้สัมผัสมาทั้งสิ้นเลย มันไม่มีอะไรเห็นแปลกประหลาดมหัศจรรย์อะไรเลย มันจะมาหลอกลวงใจของเราไม่ได้เลย สติปัญญาเท่าทันจิตหมดแล้ว อะไรมันจะทําให้จิตกระเพื่อมล่ะ ถ้าจิตไม่กระเพื่อม มันก็ทําสมาธิทําสัมมาสมาธิได้ง่ายไง มันมีหลับตาลืมตาไหม หลับตาลืมตาหรือเปล่า

เวลามันเป็นสมาธิมันก็เป็นสมาธิไง พอสมาธิก็เป็นกัลยาณชนไง จิตมันรู้ด้วยตัวมันเองเลยล่ะ ถ้ากัลยาณชนนี่สมาธิทําได้ง่ายขึ้น เวลามันเสื่อมจากสมาธิก็ทําสมาธิให้มันมั่นคงขึ้นมาๆ นะ แล้วจิตสงบแล้วนี่ยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้หรือไม่

ในวงกรรมฐานนะ ครูบาอาจารย์ที่ท่านไม่ชํานาญการเท่าไร ท่านจะบอกเลย สมถกรรมฐานยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน เวลาฝึกหัดทําสมถกรรมฐานก็เกลียดเดียดฉันท์กัน “สมถะมันหินทับหญ้า สมถะมันแก้กิเลสไม่ได้ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้”

ใครบอกว่าสมาธิแก้กิเลส ไม่มีใครบอกเลย ทุกคนบอกสมาธิแก้กิเลสไม่ได้ แล้วถ้าทําสมาธิแล้วถ้าไม่มีอํานาจวาสนามันบอกสมาธิเป็นนิพพาน มันติดสมาธิอีกต่างหากนะ เวลาคนที่ติดสมาธิ คือว่า มันสําคัญผิดว่าสมาธิมีคุณค่า สมาธิเลอเลิศจนมันหลงใหลไง

นี่ไอ้พวกลวงโลก มันก็หลอกลวงจนฉ้อโกงวิญญาณของคน ไอ้เราตัวเองกิเลสมันหลอก กิเลสมันปลิ้นมันปล้อน จนเราไม่เข้าใจเลยว่าอะไรเป็นธรรม อะไรเป็นกิเลสไง เป็นสมาธิขึ้นมามันก็ให้ค่าด้วยวุฒิภาวะอ่อนแอว่านิพพานๆ ก็ติดไง

นี่สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ ถ้าไม่มีสมาธิมันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ มันยกขึ้นสู่วิปัสสนานี้คือโลกุตตรธรรม

ไอ้ที่มันใช้ปัญญา ไอ้ขวนขวายใช้ปัญญา ไอ้สมุดดินสอ ไอ้จนดินสอเน่าจนสมาธิ ฝึกหัดสมาธิเป็นหลับตาลืมตาอยู่นี่ นี่ลวงโลกทั้งนั้นเลย เพราะมันไม่เข้าสู่อริยสัจ มันไม่ได้ยกขึ้นสู่วิปัสสนา เพราะมันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่เป็นๆ มันเลยไม่เคยพูดถึงวิปัสสนาเลย มันนกแก้ว นกขุนทองจ้อยๆๆ นกแก้วนกขุนทองอยู่อย่างนั่นน่ะ

ในครอบครัวกรรมฐาน เรื่องสัญญา เรื่องความจํานี่เป็นอันตรายต่อการปฏิบัติมากเลย อันตรายเพราะกิเลสนี่เจ้าเล่ห์มาก แล้วถ้ากิเลสมันได้ยินได้ฟัง ถ้ามันรู้เล่ห์เหลี่ยม มันสร้างภาพร้อยแปด ติดอยู่นั่น ติดจนตาย นี่สัญญานี่สําคัญมาก

ถ้ามีศีล มีสมาธิยกขึ้นสู่วิปัสสนามันเป็นปัญญา ถ้ามันเป็นปัญญาเป็นภาวนามยปัญญา นี่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติมรรคพิจารณาไปมันตทังคปหานปล่อยแล้วปล่อยเล่าๆ คําว่า “ปล่อยแล้วปล่อยเล่า” ปล่อยแล้วปล่อยเล่าเพราะอะไร

เพราะเทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนไม่ควรเสพไง มัชฌิมาปฏิปทา ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบไง เวลางานชอบ เพียรชอบขึ้นมา เวลามรรคสามัคคีมันรวมตัว มันมีกําลังของมันขึ้นมาทีหนึ่ง มันก็จะปล่อยวางๆ ปล่อยวางด้วยวงของมรรคไง ปล่อยวางด้วยการภาวนามยปัญญาไง

ถ้าปล่อยวางขนาดไหนแล้วนี่ ผู้ที่รู้ง่ายปฏิบัติง่าย รู้ง่ายปฏิบัติยากรู้ยากไง ผู้ที่มีอํานาจวาสนามากหรือไม่ นี่ภาวนาซํ้าแล้วซํ้าเล่าไง การซํ้าแล้วซํ้าเล่าคือการฝึกฝนของตนไง ประสบการณ์ของตนมันมีกําลังวาสนามากน้อยขนาดไหนก็ทําของมันไป

นี่ไง มันจะหลับตาลืมตามาจากไหน มันจะเป็นมรรค ถ้ามรรคนี่โลกุตตระๆ คําว่า “โลกุตตระ” ปากเปียกปากแฉะ หลับตาลืมตา โลกียะ โลกุตตระ ละอะไร ฉ้อโกงจิตวิญญาณเขา หลอกลวงเขา สมาธิลวงโลก มันมีอะไรเป็นจริง ไม่เห็นมี

แต่เวลามีนี่มันมีมรรคมีผลนะ มีเหตุมีผล ครอบครัวกรรมฐานไง เวลามันยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล โสดา-ปัตติผล สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส สีลัพพตปรามาสรูปคลํา ไอ้รู้ครึ่งๆ กลางๆ รู้แล้วถ้ายังครึ่งๆ กลางๆ ยังหลับตาลืมตาอยู่นี่ เป็นไปไม่ได้ เข้าสู่มรรคไม่ได้ อริยสัจมีหนึ่งเดียว เป็นไปไม่ได้เลย

ถ้าเป็นไปได้ สมาธิเป็นสมาธิ ปัญญาเป็นปัญญา มรรค ๘ เป็นมรรค ๘ ไม่มี ๗ มี ๘ มี ๖ อยู่นั่นน่ะ ชักเข้าชักไปชักมาตามแต่อารมณ์ของตัว นี่หลอกลวงตน เพราะหลอกลวงตัวเอง ตัวเองไม่เคยรู้อะไรเลย

เหมือนเล่นหมากรุก เดี๋ยวจับตัวนี้ไป เดี๋ยวจับตัวนี้มา หมากรุกกิเลสนะ เล่นหมากรุกกิเลสนะ ม้าจะกินเรือ เรือจะกินขุน นี่หมากรุกกิเลส นี่มันเหมือนเล่นหมากรุกอยู่อย่างนั้น ไม่มีตัวมีตน ไม่มีอะไรเป็นจริงเป็นจังเลย สีลัพพตปรามาส ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน หลอกลวงตนนั่นน่ะ เพราะมันไม่มีที่มา

คนจบปริญญา คะแนนมันต้องได้ ถ้าคะแนนไม่ได้ มันจะจบได้อย่างไร ถ้าไม่เคยใช้ปัญญา ไม่เคยตรวจสอบ ไม่เคยส่งข้อสอบ ไม่มีข้อสอบอะไรเลย ไม่มีอะไรเลย มันจะเป็นมรรคเป็นผลขึ้นมาได้อย่างไร มันเอามาจากไหนหลับตาลืมตา ลวงโลกอยู่นั่นน่ะ

แต่ถ้ามันเป็นจริง โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล นี่ไง พระอนาคามิมรรคไม่มาเกิดบนกามภพ นี่มันเกิดมันตายมันรู้หมดล่ะ มันชัดมันเจน มันเอาอะไรมาเกิด ถ้ายังมีเกิดมีตายอยู่ ปุถุชน

อนาคามีไม่มาเกิดบนกามภพอยู่แล้ว กามภพนี้ขาด ไปเกิดบนพรหมนู่น แล้วพระอรหันต์ไปเลย พระอรหันต์จบแล้ว นี่สิ่งถ้ามันเป็นจริง ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงเห็นไหม ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง สิ่งที่ว่าเกิด ไม่เกิด เกิดตายแล้วตายเล่า เกิดตายแล้วตายเล่าก็ปุถุชนไง ผลของวัฏฏะๆ

ผลของวัฏฏะคือสัจจะความจริง จิตดวงใดถ้ามีกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ไม่มีใครไปหักห้ามมันได้ โดยข้อกฎหมาย โดยข้ออะไรไม่มีทั้งสิ้น มันเป็นสัจจะความจริงในอริยสัจในใจดวงนั้น เพราะจิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตเดิมแท้ จิตใต้สํานึก มันอยู่ที่ไหน

เวลาเกิดมาเป็นมนุษย์ เราเสวยภพเสวยชาติเป็นมนุษย์แล้วนะ เวลาเราทําสมาธินี่ภพกลาง เพราะสมาธินี่จะไปไหนก็ได้ สมาธินี่ถ้าทําสมาธิได้ ทําสมาธิ ถ้าทําสมาธิโดยสัมมาสมาธิด้วยความเป็นจริงนะ

ดูสิ กาฬเทวิลเขาทําสมาธิได้ก่อนสมัยพุทธกาล เขาไปนอนบนพรหม เขารู้อดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ อนาคตได้ ๔๐ ชาติ สิ่งนี้ผลของสมาธิไง ผลของสมาธิที่เป็นปุถุชนไง ผลของสมาธิที่เดียรถีย์ นิครนถ์ที่เขาทํากันไง แล้วสมาธิของเขานี่มันเจริญแล้วเสื่อมไง เวลาถ้ามันเจริญขึ้นมา เขาก็มีฤทธิ์มีเดชของเขา เวลามันเสื่อมไปแล้วจบ เวลาเสื่อมไปแล้วนะ เสื่อมแล้วทําอย่างนั้นอีกเกือบเป็นเกือบตาย

แล้วสมาธิเป็นสมาธินี่คนที่จะประพฤติปฏิบัติ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นครูบาอาจารย์ของเรานี่ ท่านรู้หมดล่ะ จิตระดับไหน จิตคนเป็นอย่างไร จิตมีคุณค่าแค่ไหน ถ้าจิตมีคุณค่าแค่ไหน จิตทําอย่างไร แล้วมันเป็นสมาธิไม่เป็นสมาธิ ถ้าไม่เป็นสมาธิ หลวงปู่มั่นลูกศิษย์ลูกหามากมายมหาศาล พยายามจะปลุกปั้นขึ้นมา เป่ากระหม่อมมา เป่ากระหม่อมมาไง

หลวงปู่มั่นเป็นโรงงานใหญ่ผู้ผลิตธรรมทายาท ผลิตศาสนทายาท ส่งต่อพระพุทธศาสนาให้กับประเทศไทย ได้มีครูบาอาจารย์ เป็นธรรมโอสถ คอยชี้คอยแจง คอยแก้ไขการประพฤติปฏิบัติที่มันผิดพลาด

การประพฤติปฏิบัติของคน การประพฤติปฏิบัติขึ้นมานี่มันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันให้ค่าให้คะแนนตัวเองจนเกินไป แล้วบางทีมันไปติดเห็นไหม ดูสิ เวลาหลวงตาท่านบอกเลย ถ้าสมาธิมันเป็นปัญญาได้เอง สมาธิมันแก้กิเลสได้ เราติดสมาธิทําไมตั้ง ๕ ปี เวลาหลวงตาท่านบอกท่านติดสมาธิ เพราะท่านเข้าใจว่านั่นตรงนั้นเป็นสิ้นกิเลส

เวลาหลวงปู่มั่นท่านแก้ไข พยายามแก้ไข เปรียบเทียบตลอดเวลา ถาม “มหาจิตเป็นอย่างไร” “ดีมาก ยอดเยี่ยม” ถามวันไหนก็ดีมากยอดเยี่ยม ดีมากยอดเยี่ยมกับคนที่กําลังค้นคว้าคนกําลังปฏิบัติ ประสบการณ์มีเท่านี้ไง

ถ้าโต้แย้งไปมันก็เกิดทิฏฐิมานะ เกิดการยึดมั่นถือมั่น โดยไม่ยอมปล่อยวาง ก็แก้ได้ยาก ท่านต้องเปรียบเทียบ “สุขอย่างนั้นไอ้ที่ว่ายอดเยี่ยม มันแค่เศษเนื้อติดฟัน เราก็เคยกินอาหารทุกคน เวลาสิ่งที่มันอยู่ตามซอกฟันรสชาติแค่นั้น กับกินเต็มคํามันคนละรสชาติเลย สุขอย่างนี้มันสุขแค่เศษเนื้อติดฟัน สุขมากกว่านี้ยังมีอีกเยอะแยะเลย อยากได้ไหม” นี่พยายามพูดด้วยเหตุด้วยผล

จนผู้ที่ติด ต้องมาใคร่ครวญ ไตร่ตรอง “เราเป็นแค่นี้จริงๆ หรือ ของเราก็วิเศษ ยอดเยี่ยม ดีเลิศแล้ว แล้วทําไมท่านบอกยังมีดีเลิศอะไรไปกว่านี้อีกล่ะ มันควรจะทดสอบไหม”

ไอ้เราว่าเราดีเลิศอยู่แล้ว ดีเลิศอยู่แล้วเพราะรักษาจิตไม่ให้มันเสื่อมไง แล้วถ้ามันมีคุณธรรมแล้วเห็นไหม อกุปปธรรมมันไม่มีวันเสื่อม เวลาสมาธินี่มันเสื่อม ถ้ามีคุณธรรมนี้รองรับอยู่แล้ว รองรับอยู่แล้วแต่อันที่มันจะหลุดพ้นยังไปไม่ถึงไง ท่านพิจารณาแล้วพิจารณาเล่า ใคร่ครวญแล้วจนสุดท้าย จนยอมฟัง อย่างนั้นเราลองดู ลองดูก็ออกค้นคว้า ออกค้นคว้าไปก็ โอ้โฮ! ไปเจออสุภะข้างหน้า

เวลาไปเจออสุภะเห็นไหม เวลาเต็มที่แล้วพิจารณาจนไม่ได้หลับไม่ได้นอน พอไม่ได้หลับไม่ได้นอนขึ้นมา ก็คิดถึงท่านอีกแล้ว ไปหาหลวงปู่มั่นเลย

“นี่ว่าติดสมาธิ สมาธินี่ ไอ้เศษเนื้อติดฟัน ตอนนี้เอาออกมาพิจารณาแล้วนะ เวลาพิจารณาแล้ว พิจารณาจนไม่ได้หลับไม่ได้นอน”

“ไอ้นั่นไอ้บ้าสังขาร”

คิดมากเกินไปก็ไม่ได้ ต้องมีสมาธิเป็นพื้นฐาน เพราะมันติดสมาธิแล้วมันรังเกียจ พอรังเกียจขึ้นมามันก็จะใช้ปัญญาแต่ฝ่ายเดียว ถ้าปัญญาแต่ฝ่ายเดียว กําลังมันหมดแล้วนี่มันก็เป็นสัญญา พอสัญญาแล้วมันก็ทําสิ่งใดไม่ได้ ทําสิ่งใดก็เป็นไอ้บ้าสังขาร ไอ้บ้าสังขารก็กลับมาทําสมาธิ ท่านบอกว่า

“พุทโธๆ เหมือนเด็กหัดใหม่เลย พอพุทโธๆ เต็มที่ สู้กันเต็มที่จนมันเป็นสมาธิได้ ปล่อยพั้บไปอสุภะแล้ว”

นี่ไง สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ ติดสมาธิอยู่ก็นี่ไง ถ้าหลวงปู่มั่นยังไม่ได้แก้ ท่านก็ยังชื่นชมสมาธิของท่านอยู่นั่นไง แต่เวลาหลวงปู่มั่นแก้แล้ว ท่านออกมาแล้ว ท่านใช้ปัญญาของท่าน แล้วใช้ปัญญาแล้วมันก็ต้องมีสมาธิเป็นพื้นฐาน ถ้าไม่มีสมาธิเป็นพื้นฐานมันก็เป็นสัญญา เป็นสมบัติบ้า นั่นน่ะ ไอ้บ้า บ้าสังขาร บ้าความคิด แต่บ้าอย่างนี้บ้าด้วยกิเลส ไม่ใช่ลวงโลก ไม่ใช่สมยอมกับกิเลสแล้วมาหลอกลวงชาวบ้าน โกงจิตวิญญาณของประชาชน

เวลาจะแก้ ท่านแก้ใจของท่านก่อนไง พอแก้ใจของท่าน เวลาหลวงปู่มั่นท่านนิพพานไป ท่านก็ทําของท่าน ถึงเวลาเห็นไหม เวลามันพลิกมันแพลงขึ้นมา เวลาพิจารณาอสุภะจนหายเงียบไปเลย นี่ไง มันไม่มีเหตุมีผลอย่างนี้ไม่เอา กลับมากําหนดรูปสวยๆ สิ่งที่ชอบใจขึ้นมา ๓ วันแรก มันบอกว่าไม่มี ไม่มี ไม่สนใจ พอวันที่ ๓ นี่มันเริ่มกระดุกกระดิก เริ่มรับรู้ ไหนว่าไม่มีไง

ไอ้ที่บอกว่า “ไม่มีกิเลส” ไอ้ที่บอกว่า “ไม่เคยเจอ” ก็มึงค้นไม่เป็น มึงภาวนากันไม่เป็น มึงมันศึกษาเอาด้วยความลวงโลก เอาปริยัติมาเป็นตัวตั้ง แล้วบอกนี่เป็นปฏิบัติ มันเป็นปริยัติแปลง มันไม่มีการปฏิบัติอยู่หรอก ไอ้สมาธิลวงโลกหลับตาลืมตานั่นน่ะ

แต่ถ้าเป็นความจริงนะ เราไม่ต้องไปห่วงไปอาทรต่อใคร ใครจะหลับตาลืมตามันเรื่องของเขา เราจะทําสัมมาสมาธิ แล้วเราจะรักษาหัวใจของเรา แล้วเราพยายามค้นคว้า จิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา คนที่สมบุกสมบันแล้วก้าวหน้าไปไม่ได้เพราะยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่เป็น ยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ พอจิตสงบแล้วไปเห็นเทวดา เห็นอินทร์ เห็นพรหม เห็นภพ เห็นชาติ คิดว่าตัวเองได้ธรรม

ไอ้นั่นมันแค่ความเห็น แค่ความเห็นของจิต ความเห็นของจิตก็เป็นเรื่องโลกไง เพราะอะไร เพราะมันยังยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ไม่พูดอย่างนั้น เวลาคนพิจารณากายๆ เห็นไหม คนที่ภาวนาไม่เป็นบอกกลัว กลัวเห็นวิญญาณ กลัวเห็นผี นั่นน่ะเรื่องของวัฏฏะ

แต่ถ้าเป็นอริยสัจ ไม่ใช่ จิตเห็นอาการของจิต กายานุ-ปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา ธัมมานุปัสสนา สติปัฏฐาน ๔ ถ้ามันเป็นความจริงก็เห็นกิเลส คนทําจริงเห็นกิเลสจริงๆ แล้วฆ่ากิเลสได้ สมุจเฉทปหานทําลายกิเลสเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา ไม่หลอกลวงตัวเอง เพราะปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก รู้เต็มหัวใจ รู้จําเพาะตน

เวลาทุกข์รู้ว่าทุกข์เจ็บแสบปวดร้อน เวลาภาวนาเป็นธรรมๆ ขึ้นมา เจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญขึ้นมา เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา เวลาตทังคปหานปล่อยวางแล้วหลงระเริงก็เสื่อมหมด ก็ต้องมาตั้งต้นกันใหม่ ฝึกหัดกันใหม่ ทํากันใหม่

เวลามันตทังคปหานคราวนี้เข็ด มันจะตทังคปหาน ปล่อยแล้วปล่อยเล่า ก็ไม่ไว้เนื้อเชื่อใจ ทําต่อเนื่อง ทําต่อเนื่องไป จนเห็นว่ามันสมุจเฉทปหาน ขาดผลัวะ อ๋อ! มันเป็นอย่างนี้เอง มันเป็นอกุปปธรรม มันไม่ได้หลอกลวงใคร รู้จําเพาะตน รู้เต็มหัวใจ

จะบอกหลับตาลืมตานี่ไร้สาระ มันเป็นไปไม่ได้ มันนอกพระพุทธศาสนา เอวัง