คํานํา

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต สอนให้ยึดกาลามสูตร ให้เชื่อโดยพิสูจน์ปฏิบัติ ไม่ให้ตื่นข่าว

พระอรหันต์เท่านั้นอัฐิกลายเป็นพระธาตุ หลวงปู่มั่นตอบไว้ “พระอรหันต์มีประเภทเดียว” คือ พระอรหันต์อาสวักขยญาณ ต่างกันแต่ความชํานาญ ไม่มีใครรู้คุณค่าของธรรมเท่าพระอรหันต์ ต่างกับพระที่โม้โอ้อวดเป็นพระอรหันต์ปฏิสัมภิทา เห็นเงินทองมีคุณค่ามากกว่าธรรม ส่วนพระปฏิบัติจะเห็นคุณค่าของธรรม ของศีล สมาธิ ปัญญา กรณีพระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏ จริง จริงตามพระวินัย

ในการดูจิตของญาติโยมที่สอนโดยลูกศิษย์หลวงปู่ดูลย์ ผิดหมด เพราะดูด้วยการเพ่งแบบภารโรง หมาเฝ้าบ้าน ต่างกับหลวงปู่ดูลย์ ซึ่งดูด้วยปัญญาแบบผู้บริหารองค์กร หรือปัญญาอบรมสมาธิ ส่วนความเห็น อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน มีแต่ทางธรรม ส่วนทางกิเลสไม่ต้องไปคบ ไปส่งเสริม เพราะกิเลสมันเหยียบยํ่าหัวใจอยู่แล้ว

ในการปฏิบัติยากคราวเริ่มต้น และ คราวสิ้นสุด สรรพสิ่งในโลกมีเกิดมีดับ สมาธิก็มีเกิดมีดับ มีเจริญมีเสื่อม รักษาโดยตั้งสติ ให้พุทโธ หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เมื่อกิเลสสร้างภาพ หลอกลวงจนเป็นอุปสรรค หรือจิตสงบไปเห็นสภาวะหลุดพ้นก็อยากเห็นอีก ไม่ให้ไปคาดหมายกดดัน ให้เป็นทุกข์ เพราะธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ให้สร้างเหตุ สร้างสัมมาสมาธิ อันเป็นพื้นฐานสําคัญของการภาวนา แล้วจึงยกสู่วิปัสสนา เมื่อภาวนาเป็นก็จะย่นและยุติภพชาติพ้นทุกข์ในที่สุด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
เมษายน ๒๕๖๕

ความเห็นคุณค่า
ถ้าคุณค่าทางธรรม เวลาประพฤติปฏิบัติ
ศีล สมาธิ ปัญญา พระปฏิบัติจะเห็นคุณค่ามาก
ถ้าเห็นคุณค่ามาก ก็พยายามจะหา
พยายามจะปฏิบัติตนให้มีคุณธรรมอย่างนั้น
เพื่อให้เกิดมรรคเกิดผล เกิดความเป็นจริงขึ้นมาอย่างนั้น

๑

ใครรู้คุณค่า

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๐ ตุลาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พระอรหันต์ประเภทปฏิสัมภิทาญาณคือพระอรหันต์แบบไหน”

กราบเรียนนมัสการพระอาจารย์ที่เคารพอย่างสูง กราบขอความเมตตาท่านได้โปรดพิจารณาอธิบายขยายความให้ด้วยก็จะเป็นพระคุณยิ่ง

๑. พระอรหันต์มีกี่ประเภท มีพระอรหันต์บางองค์ท่านออกมาเปิดเผยว่าท่านเป็นพระอรหันต์ประเภทปฏิสัมภิทาญาณ ใคร่ขอคําอธิบายจากพระอาจารย์โปรดขยายความให้ความกระจ่างด้วยค่ะว่าพระอรหันต์ประเภทปฏิสัมภิทาญาณคือพระอรหันต์แบบไหนคะ

๒. ได้ฟังธรรมของท่านอาจารย์ที่แสดงไว้เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๕๘ มีช่วงหนึ่งท่านกล่าวว่า วันที่ ๑๖ สิงหาคม เป็นวันคล้ายวันเกิดของท่านอาจารย์ ท่านได้ฝันถึงหลวงตาหลายครั้ง โยมเคยทราบว่า เวลาพระอริยะท่านฝันหมายถึงท่านเกิดนิมิต แสดงว่าหลวงตามาหาท่านอาจารย์ในนิมิตหลายครั้ง อันแสดงถึงระดับความใกล้ชิดและยอมรับว่าพระอาจารย์เป็นลูกศิษย์ที่องค์หลวงตาท่านภูมิใจ เพราะท่านได้เป็นตัวแทนของหลวงตาในการช่วยเผยแผ่พระศาสนาให้เป็นอย่างดี นับเป็นศาสนทายาทที่ดีเลิศขององค์หลวงตาและพระพุทธศาสนา ขออนุโมทนาบุญกับท่านอาจารย์มา ณ โอกาสนี้

๓. อัฐิของพระอรหันต์จะต้องกลายเป็นพระธาตุทุกองค์ใช่หรือไม่คะ แล้วอัฐิของพระบางองค์ที่เราเข้าใจว่าท่านเป็นพระอรหันต์องค์หนึ่ง แต่เมื่อท่านนิพพานไปนานแล้ว อัฐิของท่านยังไม่เปลี่ยนเป็นพระธาตุแต่อย่างใด แสดงว่าท่านยังไม่เข้าถึงพระอรหัตตผลใช่ไหมคะ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถาม ๓ คําถาม ทั้งถามจริงก็ได้ ถามลวงก็ได้ ฉะนั้น เอาคําถามข้อแรกก่อน ข้อแรกว่า พระอรหันต์มีกี่ประเภท

คําว่า “พระอรหันต์มีกี่ประเภท” ในพระไตรปิฎกบอกไว้มี ๔ ประเภทใช่ไหม เตวิชโช ฉฬภิญโญ ปฏิสัมภิทา มี ๔ ประเภท ถ้า ๔ ประเภท เวลาเราอธิบายกัน เราอธิบายกันแบบนี้ แล้วเรามีการศึกษา เราก็ศึกษาไป เราศึกษาแล้วเราก็ว่ามีความเข้าใจ เห็นไหม มันมีประเภทๆ ใครมีความชํานาญอย่างใด

ฉะนั้น เวลามีความชํานาญอย่างใดนะ คําถามอย่างนี้มันมีอยู่ในหนังสือ เวลาพวกเขาไป มีพระถามหลวงปู่มั่นเรื่องนี้ หลวงปู่มั่นท่านบอก หืม! หืม! พระอรหันต์มีกี่ประเภท พระอรหันต์มีกี่ประเภท พระอรหันต์มีประเภทเดียว ประเภทว่าเป็นพระอรหันต์ไง

ทีนี้พอเป็นพระอรหันต์ไปแล้ว ในพระไตรปิฎกว่ามี ๔ ประเภท ๔ ประเภทคือความถนัด ความถนัด ปฏิสัมภิทา เห็นไหม เขาบอกพระอรหันต์ที่เป็นปฏิสัมภิทาญาณ ปฏิสัมภิทาญาณมันชํานาญในการเทศนาว่าการ ชํานาญในนิรุตติ ชํานาญในอักษร ชํานาญในธรรมะ คือขยายความ ขยายความได้ดี นี่พูดถึงว่าเวลาปฏิสัมภิทา ก็รู้ รู้ละเอียด รู้ลึกซึ้ง นิรุตติไง คือเรื่องภาษา เรื่องการสั่งสอน เรื่องการที่ความเข้าใจของคน จะอธิบายให้คนเข้าใจได้อย่างไร นี่พูดถึงว่าเวลาเขาคิด เขาคิดกันอย่างนี้ไง

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกว่า พระอรหันต์มีประเภทเดียว พระอรหันต์มีประเภทเดียว

พระอรหันต์มีประเภทเดียว พระอรหันต์อาสวักขยญาณไง คือขณะที่เกิดมรรค เกิดอรหัตตมรรค อรหัตตผล นั่นคือพระอรหันต์ ถ้าเวลาถ้าพูดถึงว่าใครเป็นพระอรหันต์ๆ จะย้อนกลับมาที่นี่ไง ย้อนกลับมาที่นี่ว่า เหตุที่เป็นพระอรหันต์น่ะ มรรค ๔ ผล ๔ ถ้าอรหัตตมรรค อรหัตตผล นั่นล่ะพระอรหันต์ มรรคญาณ เวลาชําระอวิชชา นั่นล่ะพระอรหันต์ ถ้าพระอรหันต์เกิดที่นี่ ถ้าเกิดที่นี่แล้ว ถ้าประเภท ประเภทมันแยกย่อยไป แยกย่อยไปด้วยความถนัดไง

ถ้าแยกย่อยด้วยความถนัด เห็นไหม ดูสิ เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเป็นเพื่อนกันนะ สนิทคุ้นเคยกันมากเลย เวลาสําเร็จเป็นพระอรหันต์แล้วนะ เวลาพระสารีบุตรเป็นเสนาบดีแห่งธรรม คือขยายความธรรมะได้ชัดเจนมาก เป็นปัญญา นี่เป็นปัญญาวิมุตติ คือว่ามีปัญญากว้างขวางมาก มีปัญญารองจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาพระโมคคัลลานะสําเร็จเป็นพระอรหันต์เหมือนกัน พระโมคคัลลานะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้าย เป็นผู้ที่มีฤทธิ์ มีฤทธิ์คือว่ามีความชํานาญในเรื่องฤทธิ์ เรื่องอภิญญา เรื่องความฤทธิ์เดชนี่มีความชํานาญมาก แต่ก็เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายก็มีความชํานาญรององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไป เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีครบเลย มีครบแล้วมีความชํานาญมากกว่า

ฉะนั้น เวลาฤๅษีชีไพรในสมัยพุทธกาล พวกฤๅษีชีไพรเขาไม่ได้สําเร็จเป็นพระอรหันต์เขาก็มีฤทธิ์ ดูเทวทัตสิ เทวทัตนี่เป็นฌานโลกีย์ ฌานโลกีย์แปลงร่างได้ แปลงกายไปเป็นงูไปพันศีรษะอชาตศัตรู นี่พระเทวทัตเป็นอะไร พระเทวทัตก็เป็นปุถุชน พระเทวทัตได้อภิญญา เวลาพระเทวทัตมันไม่ชําระล้างกิเลสไง

พระอรหันต์มีประเภทเดียว ประเภทเดียวตรงนี้ ประเภทเดียวตรงอาสวักขยญาณ ประเภทเดียวตรงสมุจเฉทปหาน เป็นอรหัตตมรรค อรหัตตผล ทําลายอวิชชาตรงนี้ หลวงปู่มั่นท่านเน้นยํ้าตรงนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เน้นยํ้าตรงนี้

ดูสิ พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาล มีพระอรหันต์ ๕ องค์โต้แย้งกันว่าพระอรหันต์ประเภทใดดีที่สุด เห็นไหม พระสีวลี พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ มี ๕ องค์ เราจําไม่ได้ ต่างคนต่างยืนยันว่าความถนัดของตนดีที่สุดๆ ตกลงกันไม่ได้ ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกอาสวักขยญาณดีที่สุด ญาณที่ตัดกิเลสอันนั้นน่ะ ที่เป็นพระอรหันต์ อันนั้นสําคัญที่สุด

พระอรหันต์เขาอยู่กันตรงที่นี่ พระอรหันต์อยู่ที่นี่ พระอรหันต์อยู่ที่อรหัตตมรรค อรหัตตผลนี่ พระอรหันต์อยู่ที่ศีล สมาธิ ปัญญาที่ชําระล้างกิเลส พระอรหันต์สําคัญตรงนี้ ถ้าตรงนี้เป็นจริงแล้ว เป็นพระอรหันต์จริงๆ

พอเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา ดูสิ ดูหลวงปู่มั่น ดูหลวงตา ครูบาอาจารย์ของเรา พอสําเร็จเป็นพระอรหันต์ ส่วนใหญ่ถ้าสําเร็จเป็นพระอรหันต์นะ มันจะย้อนกลับมาถึงความสําเร็จของเรา ถ้าความสําเร็จของเรามันละเอียดลึกซึ้ง โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุคคล ๔ คู่ มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ นิพพานมันพ้นออกไป ความกระเสือกกระสนของจิตที่มันประพฤติปฏิบัติขนาดนี้ แล้วจะมาพูดพรํ่าๆ พูดให้คนเข้าใจได้ง่ายๆ มันเป็นไปได้อย่างไร

มันเป็นไปไม่ได้หรอกว่าพระอรหันต์จะเอาธรรมะมาแจกแจงที่ทุกคนจะเข้าใจ เข้าใจรู้ความ อธิบายแล้วทุกคนจะแจ่มแจ้งหมดเหมือนทางวิชาการ มันไม่มี

พระอรหันต์จะเข้าใจเรื่องปริยัติ เรื่องปฏิบัติ เรื่องปฏิเวธ เรื่องสุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา ปัญญามันเกิดอย่างไร แล้วปัญญาประเภทไหนฆ่ากิเลสได้ ปัญญาประเภทไหนฆ่ากิเลสไม่ได้

ถ้าปัญญาอย่างเขามันปัญญาการศึกษา ปัญญาจินตนาการอย่างนี้ มันเป็นไปไม่ได้เพราะอะไร เพราะมันทําความสงบของใจไม่ได้ มันครบองค์ประกอบของมรรคไม่ได้ เพราะมันไม่มีสมาธิเป็นพื้นฐาน ไม่มีสมาธิเป็นพื้นฐาน มันจะยกขึ้นสู่วิปัสสนา ยกขึ้นสู่ภาวนามยปัญญา มันเป็นไปไม่ได้ ถ้ามันเป็นไปไม่ได้ เห็นไหม

ดูสิ หลวงตาเวลาท่านบรรลุธรรม มันเหมือนกับ อืม! เราจะสอนใครได้ มันมีความคิดอย่างนี้เลยล่ะ มันมีความคิดว่ามันลึกลับเกินไป มันลึกลับเกินไป แต่สุดท้ายแล้วมันก็ไม่พ้นวิสัยของมนุษย์ใช่ไหม นี่เราพูดถึงว่าถ้าความเป็นพระอรหันต์เขาจะมีภูมิรู้อย่างนี้ เขามีภูมิรู้ มีคุณค่า นี่ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

ดูสัตว์สิ สัตว์มันดูแลครอบครัวของมัน มันดูฝูงของมัน มันก็เป็นธรรมของสัตว์ สัตว์เดรัจฉานมันรักฝูงของมัน เวลาเป็นคน คนรักหมู่รักพวก คนเป็นคนดีก็เป็นคนดีของคนใช่ไหม เวลาคนดี ปุถุชน แล้วคนจะปฏิบัติมันก็เป็นกัลยาณปุถุชน ยกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล คิดดูสิว่ามันพัฒนาขึ้นไปเท่าไร มันพัฒนาขึ้นไปขนาดไหนมันถึงจะเป็นพระอรหันต์ได้ แล้วพอเป็นพระอรหันต์แล้วเขาไม่พูดพรํ่าเพรื่อ แล้วเขาไม่พูดฟูมฟาย เขาไม่พูดออกมา

เพราะเขาบอกว่า พระอรหันต์มีกี่ประเภท

กี่ประเภทนี่เป็นความถนัด แล้วจะบอกเป็นความถนัดปั๊บ ทุกคนก็อ้างเลยว่า ฉันเป็นพระอรหันต์ประเภทนั้นเป็นประเภทนี้ ฤๅษีชีไพรเขาก็ทําได้

ไอ้เรื่องประเภทๆ นี่ความถนัดนะ พวกปฏิสัมภิทา ดูสิ บางคนนะ เขาเป็นปุถุชน เขาเป็นศาสตราจารย์ เป็นดอกเตอร์ เขาพูดฉะฉาน เขาพูดด้วยทางวิชาการของเขา อย่างนั้นเป็นพระอรหันต์หรือเปล่า ปฏิสัมภิทาไหม มันก็ไม่ใช่ มันเป็นความถนัดของเขา เขาฝึกฝนของเขามา เพราะกิเลสท่วมหัว กิเลสในใจมหาศาล

นี่ก็เหมือนกัน พระอรหันต์มีกี่ประเภท

พระอรหันต์มีประเภทเดียว พระอรหันต์มีประเภทเดียว เพราะจากพระอนาคามีเป็นพระอรหันต์ สิ้นกิเลส เป็นประเภทเดียว แล้วเวลาความชํานาญ อํานาจวาสนาที่สร้างสมมา ความชํานาญของคน นั่นไปแยกย่อยที่นั่น คือมันเป็นปัญหาเล็กน้อย ปัญหาภายหลัง

สําคัญ สําคัญ สําคัญนี่ มรรคผลนี่สําคัญ พยายามปฏิบัติให้มันได้จริง ถ้ามันได้จริงขึ้นมาแล้วมันจะเป็นความจริง

ทีนี้มันไม่ได้จริงขึ้นมาน่ะสิ พอมันไม่ได้จริงขึ้นมามันก็ถึงว่าไปประกาศตน...ประกาศอะไร เห็นไหม “มีพระอรหันต์บางองค์ออกมาเปิดเผยว่าท่านเป็นพระอรหันต์ประเภทปฏิสัมภิทาญาณ ใคร่ขอคําอธิบายจากอาจารย์โปรดขยายความว่าพระอรหันต์ประเภทปฏิสัมภิทาญาณมันเป็นแบบไหนคะ”

ก็มันเป็นแบบขี้โม้อย่างนั้นน่ะ โม้กันไป มันเป็นแบบขี้โม้ มันไม่ได้เป็นความจริง ถ้าความจริงมันไม่เป็นแบบนั้น ความจริงนะ อย่างเช่นหลวงตาของเรา หลวงตาของเราขี้โม้ไหม

หลวงตาเวลาท่านพูดนะ เวลาท่านพูดนะ ท่านพยายามต่อสู้กับกิเลส สละชีวิตครั้งหนึ่งเพื่อสู้กับกิเลส ต่อสู้กับกิเลสจนบรรลุธรรมขึ้นมาได้ จนเอาตัวรอดได้ แล้วท่านก็มาสละชีวิตอีกหนหนึ่งเพื่อมาโครงการช่วยชาติฯ เพราะท่านบอกว่าโครงการช่วยชาติฯ ของท่าน ถ้าท่านไม่ประกาศตนออกไป เงินทองของเขา เขาเสียสละมา ทุกคนก็เป็นห่วงทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น จะสละเงินทองของเราไปไว้ที่ใคร แล้วใครจะไปทําประโยชน์อะไร ท่านถึงได้ยอมๆๆ ยอมประกาศตนว่าท่านเป็นพระอรหันต์ ทั้งๆ ที่มีความเข้าใจกันมาตั้งแต่ที่ลูกศิษย์ลูกหาอยู่กับท่าน อย่างเช่นท่านบอกท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยพูดเลยว่าท่านเป็นพระอะไร แต่ลูกศิษย์ของท่าน ลูกศิษย์ของสายหลวงปู่มั่นทุกองค์เข้าใจว่าหลวงปู่มั่นเป็นพระอรหันต์ แต่หลวงปู่มั่นไม่เคยประกาศตน ไม่เคยอวดตน ไม่เคยอวดตัวเลย ไม่เคยทั้งสิ้นเลย

ฉะนั้น สิ่งที่เรารู้กัน เรารู้กันด้วยคุณงามความดีของท่าน เรารู้กันด้วยข้อเท็จจริงในใจของท่าน มันไม่ได้รู้ด้วยการที่ท่านประกาศ ตัวท่านประกาศเองนี่ไม่มี เว้นไว้แต่หลวงตา

หลวงตาท่านประกาศ ท่านบอกว่า ท่านเสียสละชีวิต ๒ คราว คราวหนึ่งคือเสียสละชีวิตเพื่อต่อสู้กับกิเลส อีกคราวหนึ่งเสียสละเพื่อโลก เพื่อโลก เพื่อสังคมไทย เพื่อศาสนา ท่านเสียสละอย่างนั้น ฉะนั้น การเสียสละอย่างนั้น

จะบอกว่าพระอรหันต์ประกาศตน

ไม่มีหรอก ไม่มี อย่างเช่นหลวงปู่ลี หลวงปู่ลีนี่หลวงตาท่านยืนยันเอง แต่หลวงปู่ลีท่านไม่เคยประกาศตนท่านเองเลย แล้วท่านสงบเสงี่ยมของท่านมาก

ฉะนั้น พระอรหันต์ประเภทประกาศว่าฉันปฏิสัมภิทา อันนั้นมันเป็นเรื่องโลกๆ แล้ว ถ้าพูดไปแล้วมันจะกระทบกระเทือนกันเกินไป

อันนี้พูดถึงว่า พระอรหันต์มีกี่ประเภท

มีประเภทเดียว ประเภทที่ว่า ถ้าสําเร็จเป็นพระอรหันต์จริง มันจะมีมรรคมีผลในใจจริง ถ้าในใจจริงแล้วมันจะเห็นคุณค่า

ธรรมะนี้สูงส่งมาก สูงส่ง ดูสิ ขนาดที่ว่าเวลาหลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่แหวน ท่านทําเป็นคติเฉยๆ ท่านไม่ได้ทําเพื่ออวดหรอก ท่านเอาแบงก์ ๕๐๐ มามวนยาสูบแล้วสูบ แล้วมีพระเข้าไปถาม บอก “โอ๋ย! หลวงปู่ นี่มันแบงก์นะ”

“หา แบงก์หรือ อ๋อ! มันก็แค่กระดาษ”

แต่ท่านก็ทําหนเดียว เห็นไหม คือมันไร้สาระ คิดดูสิ คนจะเอาแบงก์มามวนบุหรี่สูบอย่างนี้ มันเป็นไปไม่ได้หรอก คือท่านไม่เห็นค่า กระดาษก็คือค่าเท่ากระดาษไง แต่ทางโลกมีค่าเท่ากับแบงก์ ๕๐๐ แต่ของท่านก็มีค่าเท่ากระดาษมวนบุหรี่ ท่านทําให้เห็นหนเดียวเท่านั้นเอง ให้เห็นอย่างนั้นนะ ให้เห็นเป็นการแสดงคติธรรม นี่ไง เวลาถ้ามันเป็นจริง มันเป็นจริงโดยหัวใจภายใน

ความเห็นคุณค่า ถ้าคุณค่าทางธรรม เวลาประพฤติปฏิบัติ ศีล สมาธิ ปัญญา พระปฏิบัติจะเห็นคุณค่ามาก ถ้าเห็นคุณค่ามาก ก็พยายามจะหา พยายามจะปฏิบัติตนให้มีคุณธรรมอย่างนั้นเพื่อให้เกิดมรรคเกิดผล เกิดความเป็นจริงขึ้นมาอย่างนั้น

ฉะนั้น ถ้าเป็นพระอรหันต์ประเภทปฏิสัมภิทา ปฏิสัมภิทาแล้วทําประโยชน์อะไร ทําสิ่งใดเป็นประโยชน์ขึ้นมาบ้างล่ะ

นี่ผู้ถามก็ถามไปอย่างนั้น จะให้ขยายความ เพราะว่าข้อ ๑. เดี๋ยวจะไปตอบข้อ ๓. ซํ้าข้อที่ ๓.

นี้ข้อที่ ๒. ได้ฟังเทศน์ท่านอาจารย์ที่ท่านอาจารย์แสดงเมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม ช่วงหนึ่งว่า ท่านอาจารย์บอกว่าวันคล้ายวันเกิดของท่าน ท่านอาจารย์ได้ฝันถึงหลวงตาหลายครั้ง ฝันถึงหลวงตาหลายครั้ง แล้วก็บอกว่าถ้าฝันถึงหลวงตาหลายครั้งอย่างนี้แสดงว่าถึงระดับว่าเป็นความใกล้ชิดท่านอาจารย์จริงหรือเปล่า

เวลาถาม ถามอย่างนั้น เวลาคนมีการกระทํา กระทําเพื่อประโยชน์ไง เพราะเวลางานวันเกิด เราพูดถึงงานวันเกิด งานต่างๆ ทุกคนจะแห่แหนกันไป แห่แหนไปหาครูบาอาจารย์องค์นั้น แห่แหนไปหาครูบาอาจารย์องค์นี้ เราก็เปรียบเทียบไง เปรียบเทียบว่า เวลาวันเกิดหลวงตา เราก็อยู่ของเรา เพราะหลวงตาอยู่ในหัวใจของเรา

เวลาหลวงตาอยู่ในหัวใจของเรา เราเคารพบูชาของเรา เราเคารพบูชาของเราเพราะว่าเวลาเราประพฤติปฏิบัติ คนเราเวลาประพฤติปฏิบัติมันเกิดปัญหาขึ้นมา ปฏิบัติแล้วมันมีปัญหา ใครจะแก้ไขให้ มันฝังใจตรงนั้นไง มันฝังใจว่าใครเป็นคนชี้ทางให้เรา ใครเป็นคนปลุกปั้นเรามา

หลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นไง บอกว่าหลวงปู่มั่นเป่ากระหม่อมท่านมา ท่านเคารพหลวงปู่มั่น เพราะหลวงปู่มั่นเป่ากระหม่อมพ่วงๆๆ ให้หลวงตาท่านปฏิบัติมีคุณธรรมมา ท่านถึงได้เคารพบูชาหลวงปู่มั่นมาก

ทีนี้คําว่า “เคารพบูชา” เราเคารพบูชา ท่านอยู่ในหัวใจของเราต่างหาก ไม่ใช่เราไปอยู่ในหัวใจของท่าน ท่านเป็นครูบาอาจารย์ ท่านเป็นผู้ที่นิพพานไปแล้ว ท่านสูงส่ง เรามีความระลึกถึง แต่เรามีความระลึกถึงด้วยธรรมไง ด้วยธรรมคือว่าท่านอยู่ในหัวใจเรา ถ้าท่านอยู่ในหัวใจของเรา เรามีครูบาอาจารย์ปกป้องหัวใจของเรา เราจะทําความผิดพลาดไหม เราจะเกเรเกตุงไหม เราจะฟาดงวงฟาดงาตามแต่ความพอใจเราไหมถ้าเรามีครูบาอาจารย์อยู่ในหัวใจของเรา

ที่คําพูดของเรา เราพูดให้เห็นว่า เห็นไหม ครูบาอาจารย์อยู่ในหัวใจ อยู่ในหัวใจ เวลาอยู่ในหัวใจ

เขาก็ถามว่า สิ่งที่ว่า ถ้าอย่างนั้นแสดงว่าเราเป็นผู้ใกล้ชิดใช่ไหม

มันไม่มีการผูกขาด ไม่มีใครสามารถผูกขาดว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา ชาวพุทธทั้งหมดเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ใครเคารพจริง ใครเคารพไม่จริง เคารพขึ้นมาเพื่อเราจะประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง หรือเคารพขึ้นมาเพื่อเอาท่านเป็นสินค้า

นี่ก็เหมือนกัน ว่าเคารพครูบาอาจารย์ๆ วันนั้นวันเกิดครูบาอาจารย์ เราจะทําบุญกุศลไปเชิดชูครูบาอาจารย์

มันเชิดชูอะไรกัน แต่ของเราเวลาเราพูด เราพูดถึงว่า ถ้าเป็นวันเกิด วันนั้นมันเป็นวันเกิด เราก็จําไม่ได้นะ เราไม่เคยจําเรื่องวันคืน วันคืนมันก็เหมือนกันหมด ฉะนั้น เวลาวันนั้นพอดีบังเอิญ บังเอิญคนเขามาทําบุญวันเกิดเราก่อน วันที่ ๑๕ เขามาบอกไว้ก่อนว่าวันเกิด อ๋อ! วันเกิดหรือ วันที่ ๑๖ มากันเต็มเลย

แล้วก็บอกว่า เราถึงบอกว่า เมื่อ ๒ วันนั้น เราจะฝันถึงครูบาอาจารย์เป็นครั้งเป็นคราว เวลาครูบาอาจารย์จะมาฝัน เวลาฝันมาเป็นครั้งเป็นคราว แล้วฝันมา เราก็ถึงมาพูดไง บอกมันถึงกันอย่างนั้น มันถึงกันอย่างนั้น ไม่ได้อวดหรอก ไม่ได้ประกาศตนหรอกว่า ผูกขาดว่าหลวงตาเป็นของเรา เราทําตัวเพื่อหลวงตา ไม่ใช่หรอก

หลวงตาสั่งสอนลูกศิษย์เยอะแยะ เพียงแต่ลูกศิษย์คนไหนเขาจะมีกตัญญูระลึกถึง ระลึกถึงว่าท่านเป็นแบบอย่าง จะทําความดีเพื่อท่าน เราพูดเพื่อเหตุนี้ เราพูดแค่นี้ ความหมายของเราแค่นี้เอง แค่ว่าในเมื่อเราเป็นลูกศิษย์ของท่าน ท่านได้สั่งสอนเรา ท่านได้วางแนวทางไว้ แล้วเราจะเดินตามแนวทางท่านไหม เราจะเคารพบูชาคําสอนท่านไหม เราเคารพไง นี่ไง ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าธรรมวินัยจะเป็นศาสดาของเธอ

นี่ก็เหมือนกัน คําสั่งคําสอนของท่าน การระลึก การกล่าวตักเตือนของท่าน เราจะเอามาเป็นคติของเราไหม นี่ขนาดว่าคําสั่งคําสอนของท่าน เราพูดบ่อยว่าท่านเตือนอะไรเราบ้าง แล้วเราเอามาไว้ในใจ นั่นมันก็เป็นความผูกพันของเรา

ฉะนั้น เวลาเราฝัน บังเอิญเราก็พูดไปเพราะมันวันเกิดเหมือนกัน คนก็มารุมเหมือนกัน เราก็เลยบอกว่า ความที่ว่า ถ้าหลวงตาอยู่ในใจ ครูบาอาจารย์ของเราอยู่ในใจเรา เราทําอะไรเรียบง่าย มันเป็นการทําเรียบง่าย

ไม่ใช่ อู้ฮู! วันเกิดท่านทีก็ อู้ฮู! แห่แหนกัน อู๋ย! รุมล้อมกัน จะตัดเค้ก จะมีคอนเสิร์ต อย่างนั้นบอกว่าเป็นการเชิดชูครูบาอาจารย์ นั่นมันเรื่องของเขา

แต่ของเราเวลาวันเกิด วันระลึกถึง เราก็นั่งปฏิบัติบูชา

หลวงปู่ขาว ทางจงกรม ๓ เส้น บูชาพระพุทธ บูชาพระธรรม บูชาพระสงฆ์ เราปฏิบัติบูชา เราบูชาคุณงามความดีของท่าน เราปฏิบัติเพื่อท่าน ถ้าปฏิบัติเพื่อท่าน มันก็เป็นประโยชน์ไง

ฉะนั้น คําถามเวลาถามว่า หลวงพ่อฝันถึงหลวงตา แสดงว่าหลวงตารักหลวงพ่อใช่ไหม หลวงพ่อเป็นผู้ใกล้ชิดหลวงตาใช่ไหม

ไม่ใช่ ไม่ใช่ เป็นที่ว่าเราเคารพท่านเฉยๆ เราเคารพ เราระลึกถึงคุณของท่าน ระลึกถึงคุณ เห็นไหม เวลาพูดถึง พูดบ่อยมาก บอกว่าเกิดมาชาตินี้ภูมิใจ ภูมิใจที่ได้มาพบหลวงตา ได้พบหลวงปู่เจี๊ยะ ได้พบ เพราะ ๒ องค์นี้เป็นองค์ที่แก้ไขความทิฏฐิมานะของเรา ต้องพูดอย่างนี้ถึงถูกต้อง

ท่านแก้ไขทิฏฐิ ทิฏฐิคือว่าแบบที่ครูบาอาจารย์ท่านบอก เวลาเราไปเห็นสิ่งใด เห็นจริงไหม เห็นจริง แต่ความเห็นนั้นไม่จริง เราไปเห็นอะไรบ้างที่เรารู้เราเห็น แต่มันไม่จริง แล้วมันไม่มีใครจะแก้ทิฏฐิอันนี้ได้ เพราะว่าเราเห็นของเราจริงๆ เรารู้เราเห็นของเราจริงๆ เราเป็นคนจับต้อง เราเป็นคนที่เข้าไปวินิจฉัย เป็นคนรื้อค้นของเราเอง แล้วเราเป็นคนทําเอง มันก็เกิดทิฏฐิของเราเอง แล้วมันไม่มีใครแก้ได้ เพราะเวลาใครพูด มันพูดได้ไม่ถึงกับความรู้ของเรา

ความรู้ของเราคือจิตเราสงบแล้วเราไปรู้ไปเห็น เราไปจับสิ่งใดแล้วเราพิจารณาของเรา เราไปรู้ไปเห็นของเรา แล้วเราจับต้องของเราเอง แล้วทุกคนเวลามาพูดถึง เขาพูดถึงไม่มีเหตุผลถึงตรงนี้ เราไม่เคยฟังใคร แล้วฟังแล้วฟังไม่ขึ้น มันฟังไม่ขึ้นเพราะมันไม่มีเหตุผลของใครที่จะเข้ามารู้ถึงความเห็นอันนี้ได้

แต่เวลาไปเจอหลวงตาท่านซัดเป๊าะเดียว โอ้โฮ! หงายท้องเลยอย่างนี้ ท่านไล่ลงศาลา ท่านไล่ลงกุฏินะ ถีบกระเด็นลงมาเลยอย่างนี้ สะใจ ท่านไล่ลงมาขนาดนั้นยังไม่รู้นะ กลับไปเดินจงกรมอยู่เกือบคืนหนึ่งน่ะ พอมันระลึกได้ โอ้โฮ! โอ้โฮ!

มันภูมิใจตรงนี้ มันภูมิใจที่ว่าท่านถีบตกกุฏิมาเลย ยังไม่รู้ว่าท่านให้ยา ยังไม่รู้เลยว่ายาคืออะไร จะต้องเข้าไปทางจงกรมอีกเกือบคืนหนึ่งน่ะ เพราะอดอาหารไง พอทุ่มหนึ่งก็ไปถามปัญหาท่าน ท่านถีบตกลงมาเลย เดินจงกรมถึงเกือบตี ๑ ตี ๒ เพราะมันเสียใจ เสียใจมาก ภาวนาดีขนาดนี้ ขึ้นไปนึกว่าได้รางวัล จะให้รางวัล ที่ไหนได้ ถีบตกมาเลย อู้ฮู! คนเก่งขนาดนี้ คนภาวนาดีขนาดนี้ รางวัลคือถีบตกกุฏินี่มันเกินไป อู้ฮู! เข้าทางจงกรม

พอมันระลึกได้ เพราะเวลาบอกว่า เราจับอะไรไม่ได้เลย มันว่างหมด ไม่มีอะไรเลย พอท่านถีบตกลงมาคือความเสียใจ ความเสียใจมันคืออะไร ความเสียใจมันคือเวทนา พอมันจับเวทนาได้ มับ! โอ้โฮ! ถ้าท่านบอกเรานะ ก็จะมีการโต้เถียง มีการโต้แย้งกัน แล้วต่างคนต่างมีปัญญา ท่านขี้เกียจพูดกับมันน่ะ ถีบตกกุฏิไปเลย แล้วมันก็กลับไปทางจงกรมคอตกอยู่นั่นน่ะ

เดินจงกรมคอตกอยู่เกือบค่อนคืน พอมันจับได้ มับ! โอ้โฮ! ถ้าท่านบอกเรา เราจะต้องเถียงน่าดูเลยล่ะ ท่านไม่บอกเรา เราจับได้ มันย่นเวลาของเราไปหลายปีเลยล่ะ เพราะท่านติดตรงนี้นาน ท่านก็รู้ เราเข้าไป โอ้โฮ! โอ้โฮ! มันร้องโอ้โฮ! เสร็จแล้วก็ก้มลงเลยนะ จะกราบหลวงตาร้อยหน จะกราบหลวงตาพันหน จะกราบหลวงตาหมื่นหน จะกราบหลวงตาแสนหน จะกราบหลวงตาล้านหน กราบแล้วกราบเล่า กราบแล้วกราบเล่า อยากกราบสักล้านหน ล้านๆๆ เวลามันจับต้องได้

นี่เราพูดถึงว่า เราถึงภูมิใจไง มันถึงความสัมพันธ์กันไง มันถึงระลึกอยู่ในหัวใจไง มันระลึกหัวใจตรงนี้ ไม่ใช่ศิษย์เอกหรอก ไม่ใช่ ศิษย์เอกคือหลวงปู่ลี หลวงตาท่านพูดถึงเศรษฐีธรรม เศรษฐีธรรมคือหลวงปู่ลีนั่นน่ะ หลวงปู่ลีนั่นน่ะ ท่านก็ปั้นมากับมือเหมือนกัน ท่านปั้นหลวงปู่ลีมากับมือ นั่นศิษย์เอก นู่น หลวงปู่ลี ถํ้าผาแดงนู่น ไอ้เรามันเศษคนน่ะ

ฉะนั้น คําถามนี้ถามมาเป็นความเข้าใจของเขา แต่เวลาความตั้งใจของเราคือจะบอกว่า ถ้าเราจะเคารพครูบาอาจารย์ ถ้าเคารพด้วยหัวใจ เราจะเชื่อฟังท่าน เราจะทําตามท่าน เราจะไม่เนรคุณ เราจะไม่ทําให้ท่านเสียหาย เราทําสิ่งใดเพื่อไม่ให้กระทบกระเทือนถึงท่าน เราจะดีจะชั่วมันก็แค่ตัวเราใช่ไหม แต่เขาถามว่าลูกศิษย์ใคร มันจะกระเทือนไปถึงอาจารย์ของเรา เราทําสิ่งใดจะไม่ให้กระทบกระเทือนถึงครูบาอาจารย์ของเราเลย ถ้าผิด กูผิดเอง ถ้าความดีความชอบยกให้อาจารย์เลย ความคิดเราเป็นอย่างนั้น

ฉะนั้น ที่เราพูดถึง เพียงแต่วันนั้นเราพูดว่าเราฝันถึงหลวงตา เราฝันๆ นานๆ จะฝันถึงทีหนึ่ง นานๆ จะฝันถึงทีหนึ่ง ฝันประจํา พอฝันทีหนึ่งก็เออ! มันรู้สึกว่าคึกคักเวลาฝันสักทีหนึ่ง อันนี้พูดถึงว่าความฝัน นี่ข้อที่ ๒.

“๓. อัฐิของพระอรหันต์จะต้องกลายเป็นพระธาตุทุกองค์ใช่หรือไม่ แล้วอัฐิของพระบางองค์ที่เราเข้าใจว่าท่านเป็นพระอรหันต์องค์หนึ่ง เมื่อท่านนิพพานไปนานแล้วอัฐิท่านไม่เปลี่ยนเป็นพระธาตุเสียที แสดงว่าท่านยังไม่เข้าถึงพระอรหันต์ใช่หรือไม่”

นี่ไง เวลาไปขี้โม้กันน่ะ ไปโม้กันไปก็โม้กันมา

พระอรหันต์ก็คือพระอรหันต์ ถ้าใครเป็นพระอรหันต์ มันสมบูรณ์ในตัวของพระอรหันต์แล้วนะ มันจบแล้ว มันไม่มีสิ่งใดมีค่าไปกว่านั้นแล้ว มันไม่มีใครมีค่าไปกว่า

จิตดวงนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตดวงนี้ทุกข์ยากแสนยาก จิตดวงนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วประพฤติปฏิบัติไปจนสิ้นสุดแห่งทุกข์เป็นวิมุตติสุขแล้ว มันจะมีอะไรมีค่าไปกว่าจิตดวงนั้น ธรรมธาตุอันนั้น

จิต ภวาสวะ ตัวภพ ทําลายเป็นธรรมธาตุไปแล้ว ถ้าเป็นธรรมธาตุแล้ว ในโลกนี้มันจะมีค่าอะไรเท่ากับวิมุตติสุขอันนั้น สิ่งที่พ้นทุกข์อันนั้นมันมีค่าที่สุดแล้ว ถ้ามีค่าที่สุดแล้ว สิ่งนั้นพระอรหันต์ เขาต้องการตรงนั้น แล้วถ้าพระอรหันต์เป็นอย่างนั้นแล้วมันจะมีสิ่งใดมีค่าอีกล่ะ เห็นไหม สิ่งที่มีค่า

ฉะนั้น พระอรหันต์แต่ละองค์ที่นิพพานไปแล้วต้องเป็นพระธาตุไหม

เป็นพระธาตุแน่นอน แม้แต่หลวงตามหาบัว ญาณสมฺปนฺโน เวลาเราอยู่กับท่าน เกสาเวลาปลงแล้ว เราเก็บ เราเอามาแจกญาติโยม มันขดเป็นตัวด้วงหมดเลย ตั้งแต่ปี ๒๕๒๔, ๒๕๒๕, ๒๕๒๖ เกสาของท่านเป็นพระธาตุหมด สิ่งใดที่ออกมาจากตัวท่านเป็นพระธาตุ

ทีนี้มันก็อยู่ที่ว่าเวรกรรม เวรกรรมไปอยู่กับใครที่ไม่เป็นพระธาตุๆ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านด้วยความเคารพบูชาหลวงปู่มั่นนะ ท่านอุปัฏฐากอุปถัมภ์มา แต่กิเลส เวลาท่านสั่งสอนอย่างไร กิเลสมันก็โต้แย้ง กิเลสมันก็เถียงเอาเหตุเอาผลน่ะ ฉะนั้น มันก็มีความโต้แย้งกัน

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านนิพพานไปแล้ว หลวงตาท่านมากราบคารวะอัฐิของหลวงปู่มั่น แล้วทีแรกเวลาเผาเสร็จแล้วท่านไม่ยอมเอาพระธาตุนั้น เพราะเดี๋ยวหาว่าเป็นหมาแทะกระดูก

เวลาท่านไปปฏิบัติ พอหลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้ว ๘ เดือน ท่านถึงไปบรรลุธรรมที่ดอยธรรมเจดีย์แล้วมากราบขอขมาอัฐิธาตุของหลวงปู่มั่น แล้วมหาอะไรที่วัดป่าสุทธาวาสให้พระธาตุมา ท่านก็เก็บไว้

ท่านบอกท่านเก็บพระธาตุไว้นะ เก็บอัฐิของหลวงปู่มั่นไว้ แล้วพอสุดท้ายแล้วญาติโยมที่ทํารถไฟที่เขาได้อัฐิของหลวงปู่มั่นมาเป็นพระธาตุ เขาก็รํ่าลือกัน หลวงตาท่านก็ไปเอากล้องส่องรูปอยู่ที่พิพิธภัณฑ์หลวงปู่มั่น หลวงตาท่านเอากล้องไปส่อง อัฐิหลวงปู่มั่นอยู่ที่คนอื่นเป็นพระธาตุหมดเลย นั่นก็เป็นพระธาตุ นี่ก็เป็นพระธาตุ แต่ของท่าน อยู่กับท่านมา ๒๗ ปี ไม่เป็นน่ะ

ท่านบอกอยู่กับท่านมา ๒๗ ปี ไม่เป็นพระธาตุ สุดท้ายแล้วท่านก็ให้ลูกศิษย์ของท่านไปที่อุดรฯ เอาอัฐิของหลวงปู่มั่นจากหลวงตาไป ๗ วัน ในบ้านนี้หอมไปทั้งบ้านเลย แล้วไปเปิดผอบดู เป็นพระธาตุหมดเลย หลวงตาท่านถึงสะท้อนใจไง อยู่กับเราเหมือนกับติดคุก พอพ้นจากเราไปเป็นพระธาตุเลย นี่คนเราเวรกรรมมันมีอย่างนี้

ฉะนั้น เวลาที่ว่าหลวงตา ของท่านเป็นพระธาตุๆ ลูกศิษย์ที่จิตใจเป็นธรรม ลูกศิษย์ที่จิตใจไม่เป็นมิจฉาทิฏฐิ ลูกศิษย์ที่จิตใจดีงามได้ไปเป็นพระธาตุหมด แต่ไปอยู่กับใครที่มันไม่เป็น เกสาออกมาจากศีรษะของหลวงตาด้วยกันน่ะ ไปอยู่กับบางคน เป็นพระธาตุหมดเลย แต่ไปอยู่กับบางคน ทําไมไม่เป็นล่ะ นี่มันมีเวรมีกรรม มันเรื่องกรรม เรื่องกรรมมันมหัศจรรย์

ขนาดของหลวงตา ท่านบอกว่าท่านได้อัฐิของหลวงปู่มั่นมา อยู่กับท่าน ๒๗ ปี ไม่เป็น ให้ลูกศิษย์ไป ๗ วันเท่านั้นกลายเป็นพระธาตุเลย ท่านถึงบอก อู้ฮู! อยู่กับเราเหมือนติดคุก ออกไปนี่เป็นพระธาตุเลย

เป็นพระธาตุแน่นอน ถ้าเป็นพระอรหันต์นะ อัฐิธาตุเป็นพระธาตุแน่นอน แต่ว่าเป็นก่อน เป็นหลัง เป็นช้า เป็นเร็ว มันอยู่ที่เวรกรรมของผู้รับและผู้ให้ มันมีเรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องศาสนามันมีข้อเท็จจริงอย่างนี้

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าอัฐิธาตุของพระอรหันต์ต้องเป็นพระธาตุแน่นอน

แน่นอน แน่นอน คําว่า “แน่นอนแล้ว” มันแน่นอนด้วยข้อเท็จจริงนะ เราเชื่อมั่นมากว่าเป็นพระธาตุ พระธาตุเป็นอัฐิธาตุของพระอรหันต์

แต่ในปัจจุบันนี้มันมี ๑๘ มงกุฎเยอะมาก ๑๘ มงกุฎจะไปซื้อพลาสติกที่สําเพ็งแล้วเอามาแจกกัน ๘๐-๙๐ เปอร์เซ็นต์ของพระธาตุที่แจกกันนี้เป็นพลาสติกเม็ด เขาไปซื้อกันมาแล้วมาแจกกัน

เราถึงบอกว่าสังคมมีคนดีและคนเลวปนกัน คนที่ดีมีสัมมาทิฏฐิ มีความถูกต้องดีงาม อยากได้ของจริง เขาก็แสวงหาของเขามาเพื่อเป็นมงคลชีวิตกับเขา ไอ้พวก ๑๘ มงกุฎมันอยากจะโอ้อวด อยากจะให้คนนับหน้าถือตาว่าเศษผมเศษธุลีของมันเป็นพระธาตุ แล้วก็ไปซื้อพลาสติก เวลาเอามาแจกกัน เอามาพยายามสร้างภาพว่าเป็นพระธาตุของตน

พระธาตุมันต้องได้จากอัฐิธาตุ จําไว้ ได้อัฐิธาตุจากครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านได้การเผาแล้วเราเก็บไว้ แล้วให้เห็นว่าเป็นพระธาตุขึ้นมาจริงๆ เลย

เราเก็บเรื่องนี้มาเยอะ ของครูบาอาจารย์ เราได้มา เราได้มาแล้วเราแจกหมด แต่ที่เราได้มา เราเห็นคาตา ของอาจารย์สิงห์ทอง เราเป็นคนเก็บอัฐิธาตุของท่านเอง แล้วมันเป็น มันกลายสภาพอยู่ที่เราถือไว้นี้เอง จากอัฐิธาตุ มันจะเป็นแก้วใสๆ กลืนกินเข้ามาทีละเล็ก ลามไปเรื่อยๆ จนหมดทั้งองค์เลย พระธาตุนี่จริงๆ

แต่ ๑๘ มงกุฎมันทําให้ศาสนา ทําให้ความเชื่อถือของสังคมรวนเร หาแต่ผลประโยชน์ มีพระเยอะมากไปซื้อพลาสติกแล้วมาแจกกัน เยอะมาก

นี่ไง ที่บอกว่า เวลาเราย้อนกลับไปที่ข้อที่ ๒. ว่า เวลาเราฝันถึงหลวงตา บอกว่าเราพูดเพื่อให้แสดงว่าหลวงตาเป็นของเรา เราเป็นคนใกล้ชิด

ไม่ใช่ เราจะพูดให้เห็นว่านํ้าใจ ความผูกพันมันอยู่ที่ใจ ไม่ต้องโฆษณา แต่วันนั้นวันที่เทศน์นั้นบังเอิญมันเกี่ยวกับเรื่องคนเขามาทําบุญวันเกิดมันวุ่นวาย เราถึงพยายามพูดว่า ครูบาอาจารย์อยู่ในใจ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์รวมอยู่กลางหัวใจ คุณงามความดี กลิ่นของศีลกลิ่นของธรรมมันอยู่ในหัวใจของพวกเรา ถ้าคนที่เคารพบูชาจริง มันมีคุณค่า ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม สัจธรรมอันนั้นมีค่ามาก มีค่ามากกว่าทุกๆ อย่างในโลกนี้

ฉะนั้น เวลากลับมาเรื่องอัฐิธาตุ อัฐิธาตุมันเป็นผลพลอยได้ มันเป็นผลพลอยได้ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน เขาตัดแจกไป ๗ ส่วน แล้วเทวดาได้เขี้ยวแก้วไปอยู่บนดาวดึงส์ นี่เขาแจกกันไป แต่เวลาจะหมดศาสนา พวกนี้จะมารวมกัน นี่เพราะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แต่เวลาเป็นพระอรหันต์ก็เหมือนกัน มันก็เป็นพระธาตุเหมือนกัน แต่คําว่า “เป็นพระธาตุ” คําว่า “พระธาตุ” มันเกิดจากอะไร เกิดจากธาตุ ๔ นี้ เห็นไหม แต่หัวใจล่ะ หัวใจที่เป็นพระอรหันต์อันนั้นน่ะ อันนั้นสําคัญที่สุดไง ถ้าสําคัญที่สุด เอาตรงนั้นไง

แต่ไอ้เรื่องพระธาตุมันเป็นสัญลักษณ์ มันเป็นสิ่งที่ตามมาภายหลัง แต่ถ้าหัวใจนั้นไม่เป็นพระอรหันต์นะ อย่างไรๆ มันก็ไม่เป็นพระธาตุหรอก มันไม่เป็นประโยชน์อะไรหรอก แต่มันจะเป็นพระธาตุหรือไม่เป็นพระธาตุ มันต้องมีมรรค มีอาสวักขยญาณ มีมรรค ๔ ผล ๔ คําว่า “มรรค ๔ ผล ๔” ตบะธรรมมันแผดเผา ตบะธรรมมันชะมันล้าง

เวลาพระอรหันต์ เวลาท่านนิพพานไปแล้ว เวลาไปเผาแล้ว กระดูกถึงเป็นพระธาตุแน่นอน แต่มันเป็นเร็วหรือเป็นช้า คําว่า “เป็นเร็วเป็นช้า” มันเรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องพระอรหันต์ท่านประเภทใด

คําว่า “ประเภท” ดูสิ เจโตวิมุตติ ถ้าจิตมันสงบ จิตมีกําลัง สิ่งนี้มันครองร่าง ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติใช้ปัญญา ปัญญา ตบะธรรม กําลังของสมาธิ กําลังของจิตมันเบากว่า คําว่า “พระอรหันต์” มีประเภทเดียว คืออาสวักขยญาณ พระอรหันต์มีประเภทเดียว แต่ความชํานาญ ความต่างๆ มันแตกต่างกัน

ทีนี้ความแตกต่าง คนมันไม่เหมือนกัน พระอรหันต์ เราบอกว่า พระอรหันต์ร้อยองค์ก็ร้อยอย่าง พระอรหันต์ล้านองค์ก็ล้านอย่าง คําว่า “ล้านอย่าง” คือว่ามันเป็นมรรคญาณในใจของพระอรหันต์นั้น พระอรหันต์นั้นเขามีอํานาจวาสนาขนาดไหน ปัญญาของเขา ปัญญาของเขา ปัญญาเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาเป็นปัจจุบัน มันไม่มีการซํ้ากัน ไม่มีการซ้อนกัน

อํานาจวาสนาของคนมันไม่เท่ากัน จริตนิสัยของคนไม่เท่ากัน ความคิดคนไม่เหมือนกัน แต่มรรค อริยสัจมีอันเดียว อันเดียวคือทฤษฎีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้หนึ่งเดียว แต่เวลาคนกระทํามีปัญญามากน้อย มีกําลังมากน้อย มีความเห็นแตกต่างกัน ความเห็นแตกต่างกัน แต่พยายามปรับตนเอง ทําศีล สมาธิ ปัญญา จนเข้าสู่มรรค

เข้าสู่มรรค เวลามรรคญาณ เวลามรรคมันรวมตัว อันนี้สําคัญ อันนี้สําคัญ พอสําคัญ มันเป็นธรรม สิ้นกิเลสไปแล้วมันถึงเป็นพระอรหันต์ขึ้นมา ถ้าเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ว ธรรมธาตุมันอยู่กับร่างกายอันนั้น ร่างกายนั้นถ้ามันได้ดูแลแล้วมันฟอก

ถ้าเป็นพระอรหันต์แล้ว เป็นพระธาตุแน่นอน เว้นไว้แต่ช้าหรือเร็วเท่านั้น เว้นไว้แต่ช้าหรือเร็ว ถ้ามันไม่ใช่ก็คือมันไม่ใช่ ไม่ใช่แน่นอน ถ้ามันไม่เป็นพระธาตุก็เป็นพระอรหันต์ไม่ได้ ไม่มีพระอรหันต์หรอก แล้วพระอรหันต์ก็ไม่ใช่ว่ามีความสําคัญตรงที่พระธาตุ...มีความสําคัญตรงอาสวักขยญาณ นี่พระอรหันต์ประเภทเดียว ประเภทเดียวตรงนั้น ตรงอาสวักขยญาณ

ในสมัยพุทธกาล พระอรหันต์ที่ว่าเฉพาะตนที่ว่าตัวเองมีความรู้ความเห็นต่างๆ แล้วไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย อาสวักขยญาณต่างหากสําคัญที่สุด อรหัตตมรรคนั่นน่ะสําคัญที่สุด ถ้าไม่มีตรงนั้น พวกท่านก็ไม่เป็นพระอรหันต์ พวกท่านเป็นพระอรหันต์เพราะไอ้ตรงนั้นน่ะ แล้วมาเถียงกันที่ไอ้ปลายเหตุนี่ ไปเถียงกันไอ้ความชอบส่วนตนนี่ นี่พูดถึงนี่พระอรหันต์นะ อยู่ในพระไตรปิฎก ที่สวนมะพร้าว พระอรหันต์เถียงกันว่าของใครดีที่สุด

นี่ก็เหมือนกัน คําว่า “อะไรเป็นพระอรหันต์ ไม่เป็นพระอรหันต์”

ฉะนั้น ใครรู้คุณค่าล่ะ คุณค่าของธรรม

โอ้โฮ! นี่ไง หลวงตา ครูบาอาจารย์ที่เวลาท่านถึงที่สุดแล้ว “มันจะสอนอย่างไร มันจะบอกอย่างไร”

ทีนี้พอบอกอย่างไร ไอ้พวกสวมรอย ไอ้พวกพระอรหันต์ความชํานาญ จริงๆ นะ ๑๘ มงกุฎ โอ้โฮ! มันพูด เราเคลิ้มน่ะ อย่างนี้ใช่ไหมปฏิสัมภิทา ปฏิสัมภิทาคือพูดให้มึงหลับ ไอ้พวกฝอยลิงหลับนี่เป็นพระอรหันต์หรือ ไอ้โม้ลิงหลับ ฝอยจนลิงหลับหมดเลย เป็นพระอรหันต์ มันเป็นไปไม่ได้

พระอรหันต์จะพูดถึงมรรค ศีล สมาธิ ปัญญา ทวนกระแสกลับ ความดีความงามของเรามันเป็นความดีความงามของโดยสัญชาตญาณ ความดีความงามของเรามันจะทวนกระแสกลับเข้าไปสู่จิต ความดีความงามของเราคือจิตตั้งมั่น จิตมีกําลัง จิตมีความสงบระงับ แล้วความดีความงามทวนกระแสกลับเข้าไป เห็นไหม ละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ปฏิฆะ กามราคะ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา นี่มันจะทวนกระแสกลับ สําคัญตรงนี้ แล้วจะสอนอย่างไร จะบอกอย่างไร จะบอกได้ เห็นไหม ตรงนี้สําคัญ พระอรหันต์มีหนึ่งเดียว

แต่ไอ้แยกประเภทไป แล้วถ้าพูดถึงว่า ปฏิสัมภิทา โอ๋ย! มีความแตกฉาน

แตกฉานล้วงกระเป๋า ถ้าคนไหนรวยๆ มา อดีตชาติเป็นคู่ครองทั้งนั้นน่ะ ถ้าขอทานมา ไม่รู้จัก ถ้าใครมีตังค์มา “แหม! เมื่อชาติที่แล้วจําอาตมาไม่ได้หรือ เมื่อชาติที่แล้วเรายังใกล้ชิดกันอยู่เลย” ถ้ามีตังค์นะ ถ้าไม่มีตังค์นะ “โอ๋ย! ไอ้พวกนี้ไม่รู้จัก ไม่เคยเห็น” อย่างนี้ใช่ไหมพระอรหันต์ พระอรหันต์ฝอยลิงหลับใช่ไหม

พระอรหันต์เขาต้องมีสติสัมปชัญญะ อะไรควรไม่ควร พูดออกไป ญาติโยมเขาจะรู้กับเราได้อย่างไร จะเป็นจริงไม่เป็นจริง อันนั้นมีคุณค่า การโม้การอวด การโอ้อวดเพื่อจะให้คนเคารพนบนอบ มันมีคุณค่ามากกว่าธรรมะหรือ

ใครรู้คุณค่าของธรรม คุณค่าของธรรมที่องค์ที่ได้สัมผัสอยู่นั่นน่ะ ถ้าเป็นจริง ถ้าเป็นจริงมันได้สัมผัสธรรมอยู่นั่นน่ะ อะไรจะมีค่ากว่านั้นน่ะ แล้วคุยโม้โอ้อวดออกไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้ นี่พูดถึงคําว่า “พระอรหันต์ปฏิสัมภิทา”

ถาม : เรื่อง “สงครามโลกครั้งใหญ่ที่กําลังจะเกิดขึ้น”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ ก่อนอื่นขอกราบขอขมาหลวงพ่อที่หนูถามเรื่องนี้นอกเหนือจากการปฏิบัติ หนูอยากทราบว่า หากมีสงครามโลกครั้งยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้นอีกครั้ง มวลมนุษยชาติทั้งโลกจะอยู่กันอย่างไร เศรษฐกิจทั่วโลกจะเป็นอย่างไร และจะกระทบกระเทือนต่อพระพุทธศาสนาหรือไม่เจ้าคะ

ตอบ : สงครามโลก สงครามจะเกิดขึ้นหรือสงครามมันจะไม่เกิดขึ้น ตอนนี้ตะวันออกกลางมีสงครามรบกันเต็มที่เลย รบกันแบบรบซึ่งๆ หน้า รบกันแบบสงครามกองโจร รบกันแบบลักลอบการทําลายร้อยแปด มนุษย์นี่ มนุษย์มีความมักมากอยากใหญ่ มีแต่ทิฏฐิมานะ รบราฆ่าฟันกันมาตลอด ทีนี้การรบราฆ่าฟัน ฉะนั้นบอกสงครามโลกๆ สงครามมันจะเกิดขึ้น

เรายกไว้ สงครามนี้ สงครามคือความเป็นข้อเท็จจริงของโลกนี้เรื่องหนึ่งไง ทีนี้ไอ้สงครามโลก สงครามโลกโดยการฉ้อฉล สงครามโลกโดยการประกาศว่าสงครามโลกจะเกิดขึ้น สงครามจะเกิดขึ้น โลกข้างหน้าจะเกิดขึ้น คือพยากรณ์อนาคตแล้วก็เอาเงินมาให้ฉัน ให้ความตกใจ โลกจะแตก ขายที่กัน ไปซื้อที่บนภูเขา เชียงรายแผ่นดินไหวเลย ไปซื้อที่กันบนภูเขา ไปสร้างบ้านกัน เกิดแผ่นดินไหว แล้วมึงจะไปอยู่ไหนกันตอนนี้

มันเป็นกระแสข่าว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกกาลามสูตร อย่าเชื่อๆ อย่าเชื่อแม้แต่อาจารย์เราพูด อย่ากระต่ายตื่นตูมสิ ศาสนาพุทธให้มีปัญญา ไม่ใช่ศาสนาแห่งกระต่ายตื่นตูม เขาก็มาหลอกเอาทั้งนั้นน่ะ สงครามโลกจะเกิดบ้าง โลกจะแตกบ้าง ขายที่ขายทางกัน มีบริษัทก็ขายทิ้งกัน แล้วก็ไปซื้อที่บนภูเขาทางภาคเหนือ ถ้านํ้าท่วมโลก โลกแตก ยังเหลืออยู่กี่จังหวัด ปั่นราคากันน่ะ แล้วก็เป็นเหยื่อ น่าเศร้า น่าเศร้า นี่สงครามโลกอีกแล้ว สงครามโลกจะเกิดอีกแล้ว

สงครามมันเกิดนะ สงครามมันเกิดของมันอยู่อย่างนั้น เราจะบอกว่า คนเรามันมีสติสัมปชัญญะพอควร ไอ้สงครามโลกๆ ถ้าสงครามโลกเกิดแบบสงครามในหนังเลยนะ คิดดูซิว่าระเบิดนิวเคลียร์ในโลกนี้มันมีอยู่กี่พันลูก มันทําลายโลกได้ ๓-๔ รอบ ระเบิดนิวเคลียร์ที่โลกสะสมกันไว้มันระเบิดโลกนี้ได้ ๓-๔ ครั้ง แล้วไอ้คนที่มันจะทําสงครามมันต้องคิดให้ดี ตอนนี้ถ้าสงครามโลกนะ ระเบิดนิวเคลียร์ที่สะสมไว้ในโลกนี้มันระเบิดโลกนี้ได้ ๒-๓ รอบ แล้วมันจะมีอีกไหมล่ะ

มันไม่มีถึงขนาดนั้นหรอก เพราะเราเชื่อมั่นว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าศาสนาพุทธนี้จะอยู่ได้อีก ๕,๐๐๐ ปี

นี่ ๒,๕๐๐ ปี อย่างน้อยๆ มันจะอยู่ได้อีก ๒,๕๐๐ ปีข้างหน้า เราเชื่อมั่นว่าพระพุทธศาสนานี้จะอยู่อีก ๕,๐๐๐ ปี เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะมีอายุ ๕,๐๐๐ ปี หมดจาก ๕,๐๐๐ ปีไปแล้วมันจะเป็นที่ว่าไม่มีศาสนา เขาเรียกสุญญกัป มันจะเป็นสุญญกัป มันจะไม่มีศาสนาไปพักหนึ่ง แล้วพระศรีอริยเมตไตรยจะมาตรัสรู้ข้างหน้า แล้วถ้าโลกมันแตกไปแล้วมันจะอยู่ที่ไหนล่ะ มันจะทําอย่างไรกันล่ะ เราเชื่อ เราเชื่อคําพยากรณ์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเชื่อตรงนี้ไง

ถ้าว่าไอ้สงครามโลก สงครามใหญ่

พวกเราภาวนาไปแล้วก็แตกตื่น พอภาวนาเราก็สู้จริงๆ อยู่แล้วนะ ยังเอาเรื่องอย่างนี้มาถ่วงหัวใจอีกนะ พอถ่วงหัวใจแล้ว กิเลสมันเอาความดีมาหลอกนะ กิเลสมันบอกว่านี่เป็นธรรมนะ เพราะอะไร เพราะบอกว่า ถ้าสงครามโลกมันเกิดขึ้น มันมีผลกระเทือนพระพุทธศาสนาของเราหรือไม่

ยังห่วงศาสนาอยู่ จะปฏิบัติยังห่วงศาสนาอยู่ ก็พยายามจะพูด หาพวก หาพวกหาคนที่มาตื่นกลัวไปกับเรา เพราะเราเป็นห่วงศาสนาไง เราเป็นห่วงศาสนา แต่เราไม่เคยเห็นพุทธะ เราไม่ไปเฝ้าพระพุทธเจ้าในใจ เราไม่ทําความสงบของใจ เราห่วงแต่ศาสนา แต่ไม่ห่วงพุทธะในใจ แล้วถ้าไม่มีพุทธะก็ไม่มีศาสนา ไม่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไม่มีศาสนาพุทธ แล้วพุทธะในหัวใจทําไมไม่ดูแล

ไม่ต้องไปเชื่อข่าวลือ กาลามสูตร อย่าเชื่อ ไอ้ข่าวรํ่า ข่าวลือ ข่าวปล่อย ไอ้สงครามโลก ไอ้โลกจะแตก เบื่อมาก แล้วไม่ธรรมดานะ เวลาจะพูดบอกว่า นี่พุทธพจน์ พระพุทธเจ้าพยากรณ์

มึงจะพูด มึงก็พูดสิว่ามึงพูด ทําไมต้องยัดเยียดให้ว่าเป็นพุทธพยากรณ์ เป็นพระพุทธเจ้าทํานายซะด้วยนะ ถ้าใครพูดก็ว่าพระพุทธเจ้าทํานาย

แล้วพระพุทธเจ้าบอกว่าศาสนามีอีก ๕,๐๐๐ ปี ทําไมเอ็งจําไม่ได้หรือ เอ็งจําไม่ได้ใช่ไหม เวลาพระพุทธเจ้าบอกโลกจะแตกนี่เอ็งจําได้ เวลาพระพุทธเจ้าบอกว่าศาสนาเราอยู่ ๕,๐๐๐ ปี เอ็งจําไม่ได้

พอบอก ๕,๐๐๐ ปี เขาบอกไม่ใช่ ไม่มี เกจิอาจารย์สุดท้ายภายหลังเขียนไปเองว่า ๕,๐๐๐ ปี

เวลามันจะเถียงมันบอกพระพุทธเจ้าไม่ได้เขียน พระพุทธเจ้าไม่ได้บอกไว้ ๕,๐๐๐ ปี แล้วพระพุทธเจ้าบอกกึ่งพุทธกาลตรงไหน

นี่ไง คือบาลีมันแปล มันอยู่ที่แปลมา มันแปลตามกิเลสไง กิเลสใครชอบอย่างไรก็แปลเข้าความเชื่อมัน นี่ไง ตรงนี้ที่หลวงตาท่านบอกว่าท่านเป็นมหา เวลาหลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน เวลาท่านปฏิบัติของท่าน ธรรมมันเกิดคือบาลีเกิด พอบาลีเกิด “เรายังไม่บอกใคร เราจะเก็บไว้ก่อน”

เวลาหลวงตาท่านไปวิเวกกลับมา “อ้าว! ใครเป็นมหา” คือมหาก็เรียนบาลีมาไง ก็บอกภาษาบาลีให้หลวงตาแปล

หลวงตาท่านบอกว่าท่านรู้ นี่คนที่เคารพบูชาครูบาอาจารย์มันเคารพด้วยหัวใจ มันเป็นอย่างนี้ มันไม่ได้เคารพที่ปาก ท่านบอกว่า เวลาท่านพูด ท่านพูดเป็นทางผ่าน ท่านบอกว่า “อ้าว! ใครเป็นมหา” ถ้าใครเป็นมหา โดยทางโลกใครเป็นมหาก็คือมีการศึกษา ถ้ามีการศึกษา พอบอกบาลี ผู้นี้ต้องเป็นผู้ที่แปล นี่ตามมารยาท แต่เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกว่า “อ้าว! นี่ภาษาบาลีขึ้น อ้าว! มหาแปล ใครเป็นมหาเว้ย มหาแปล”

หลวงตาท่านนั่งเฉย ท่านบอกว่านี่เป็นแค่ทางผ่าน คือท่านจะเอาธรรมะข้อนี้มาฝากหลวงตาด้วย รอให้หลวงตามา แล้วท่านก็พูดบาลีขึ้นมา แล้วพอหลวงตาท่านนั่งนิ่งๆ หลวงปู่มั่นท่านก็แปลผัวะ!

พอแปลขึ้นมา หลวงตาท่านบอก โอ้โฮ! ถ้าเป็นมหาท่านก็แปลได้ แต่แปลแล้วมันแปลทางวิชาการ แต่เวลาหลวงปู่มั่นท่านแปล ท่านแปลโดยธรรม คือธรรมมันฟาดหัวกิเลส ท่านบอกว่ามันชัดเจน มันลึกซึ้งกว่า นี่ไง เวลาท่านแปล เวลาแปลท่านแปลตีหัวกิเลส แปลทับกิเลส แต่ถ้าเป็นทางโลกแปลนะ มันต้องแปลให้ถูกต้องตามมารยาท ถูกต้องตามวิชาการ มันแปลผิดเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน อย่างที่ย้อนกลับมา ย้อนถึงว่า เวลาบาลี เวลาคนแปลมันแปลเอาแต่ใจมันน่ะ แปลเข้าข้างตัวมันน่ะ ถ้ามันถูกใจ มันก็ถูก ถ้ามันไม่ถูกใจ มันก็ว่าผิด

นี่จะบอกว่า ๕,๐๐๐ ปีไง เราเชื่อ เราเชื่อว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกศาสนาท่านอยู่อีก ๕,๐๐๐ ปี อีก ๒,๕๐๐ ปี เรายังอยู่กันสบายๆ แล้วอายุเราไม่ถึง ๑๐๐ ปี

แล้วโลกจะแตก สงครามโลกจะเกิดขึ้น

ไอ้สงครามโลก โลกแตก มันเป็นมุกที่เอามาอ่อยเหยื่อเยอะมาก แล้วชาวพุทธก็เชื่อ เชื่อจนบางทีน่าสงสารนะ ขายบ้านขายเรือนกัน ย้ายบ้านย้ายเรือน กลัวภัยพิบัติ สุดท้ายแล้วไอ้พวกที่ปล่อยข่าวมันก็มาตักตวงเอาแต่ผลประโยชน์ พวกเราชาวพุทธทําไมมีสติปัญญากันแค่นั้นไม่รู้

เราต้องมีสติมีปัญญา เรามีสติปัญญานะ เหตุใดเกิดขึ้น มีสติปัญญา เราแก้ไขของเรา ชีวิตของเรามันมีอุปสรรคทั้งนั้นน่ะ คนเราเกิดมา แม้แต่ความหงุดหงิด อารมณ์ของเรามันก็เกิดขึ้นแล้ว แล้วเราจะใช้สติปัญญาแก้ไขอย่างไร

แก้ไข เห็นไหม ถ้าเรามีสติมีปัญญา เราแก้ไขของเรา เราทําความสงบของใจ เราหาที่พึ่งของเราเพื่อประโยชน์กับเรา ฉะนั้น ถ้าเราทําของเราได้ เราจะเห็นคุณค่าของสัจธรรม เห็นคุณค่าของธรรมะ ถ้าคุณค่าของธรรมะเกิดขึ้นอย่างนี้ เราเป็นชาวพุทธ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางหลักวางเกณฑ์ไว้ ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

ไอ้นี่ปฏิบัติธรรมนะ ปฏิบัติธรรมก็ไปเชื่อไอ้พวกฤๅษีชีไพร ไปเชื่อ ๑๘ มงกุฎ แต่ไม่เชื่อครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงเลย ถ้าครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงนะ ย้อนกลับมา ศีล สมาธิ ปัญญา ไม่ไปไหนหรอก ถ้าศีล สมาธิ ปัญญา มันเกิดขึ้นที่ไหน เกิดขึ้นจากการกระทําของเรา

ถ้าเราทําของเรานะ เราทําความเป็นจริงของเราขึ้นมานะ เราปฏิบัติของเราได้จริงนะ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เราจะรู้ได้เลยว่าครูบาอาจารย์องค์ไหนพูดโกหกไม่โกหก องค์ไหนพูดจริงไม่พูดจริง

อย่างหลวงตาท่านพูด เวลาท่านปฏิบัติ ไปออกวิเวก เวลาคนมาสอนท่าน ท่านบอกเลย “มีปัญญาแค่นี้จะมาสอนเรา”

คือความรู้ของท่าน ท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นมา มันแน่น แล้วเวลาคนที่อายุพรรษามาก แต่ไม่มีวุฒิภาวะมาสอน มันดูถูกนะ แต่เราจะพูดออกไป เราไม่ได้เคารพครูบาอาจารย์องค์นั้น แต่เราเคารพพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าให้เคารพกัน อาวุโสภันเตไง ในเมื่อเขาอาวุโสกว่า เขามีอายุพรรษามากกว่า เขาเป็นผู้ใหญ่กว่า แต่เป็นผู้ใหญ่ด้วยอายุพรรษา แต่ไม่มีวุฒิภาวะ เราก็เก็บไว้ในใจไง แต่ในใจมันคิด “ความรู้อย่างนี้หรือจะมาสอนเรา” นี่เวลาเราปฏิบัติไปมันจะมีความเห็นอย่างนี้ ถ้าคนภาวนาได้ภาวนาเป็นขึ้นไป

นี่เราภาวนาของเรา ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมานะ แล้วเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมาในหัวใจขึ้นมา ปฏิบัติขึ้นมา ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม มันจะเป็นคุณประโยชน์ของเราขึ้นมา มันจะเป็นความจริงของเราขึ้นมา เพื่อในหัวใจของเราดวงนี้ เอวัง

ทุกคนก็ต้องการเส้นทางเดินที่สะอาดบริสุทธิ์
เส้นทางเดินที่จิตใจนี้ให้พ้นจากทุกข์ได้
มันก็ยังศึกษา ศึกษาโดยที่เรามีตัวตนของเรา
มันเป็นผู้ที่หวาดระแวงว่าจะจริงหรือไม่จริง
ถ้าจริงๆ มันต้องศึกษา มันไม่ใช่พวกเขาพวกเราทั้งสิ้น
แต่มันเป็นเพราะว่าเราตั้งใจว่าจะต้องไปให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์
แล้วเส้นทางที่จะไป เราจะเชื่อใครได้ไง

๒

จริง

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏ”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ วันนี้โยมเห็นมีคนโพสต์ลงในเฟซบุ๊กว่า พระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏจริงหรือไม่เจ้าคะ ก็เห็นพระวัดบ้าน พระในเมืองก็ยืนให้พรกัน แต่ก็ยังไม่เคยเห็นพระวัดป่าให้พรหลังจากตักบาตรแล้วค่ะ ขอโอกาสหลวงพ่อพิจารณาด้วย

ตอบ : ไอ้กรณีนี้พูดถึงว่า พระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏจริงหรือไม่จริง

จริง จริงแน่นอน ยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏ ทีนี้เพียงแต่ว่ากรณีนี้มันเป็นคําถามเขาเขียนในเฟซบุ๊กนะ ไม่ใช่พระสงบโจทขึ้นมา ไม่ใช่ มันเป็นคําถามอยู่ในเฟซบุ๊ก แล้วเขาไปเจอเข้า แล้วเขาเขียนมาถามว่าพระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏจริงหรือไม่

จริง จริงเพราะอะไร จริงเพราะมันอยู่ในเสขิยวัตร เวลาสวดปาฏิโมกข์ เสขิยวัตร ภิกษุแสดงธรรม คฤหัสถ์นั่งอยู่ เป็นอาบัติทุกกฏ ถ้าพูดถึงเว้นไว้แต่คนป่วย ถ้าคนป่วย ภิกษุยืนแสดงธรรม คนป่วยเขาป่วย อย่างนั้นอนุโลม แต่ถ้าเขานั่งอยู่ เรายืนอยู่ การยืนอยู่คือการแสดงความเคารพ ในสมัยพุทธกาล เวลามีผู้ใหญ่เข้ามาในหอประชุม ทุกคนจะยืนขึ้น เวลาพระประธานจะจุดธูปจุดเทียน พระทั้งหมดต้องพนมมือ บางวัดยืนขึ้น การยืนขึ้นคือความเคารพ

แล้วเรายืนอยู่ เราแสดงธรรม การให้พรคือการแสดงธรรม เพราะว่า ยถาฯ มันเป็นการที่ว่าเมื่อก่อนเวลาเขาให้พร ให้พรคือให้แสดงธรรม พอให้แสดงธรรม แสดงธรรมกันไม่ได้ พอแสดงธรรมไม่ได้ สังคมไทยเขาถึงเรียบเรียงบทยถาฯ นี้ขึ้นมา แล้วให้พระท่องจํา ท่องจํา เวลาใครใส่บาตรก็ให้พร ให้พรคือการแสดงธรรม

การแสดงธรรมอย่างนั้นเป็นอาบัติทุกกฏจริงหรือไม่

จริง เป็นอาบัติทุกกฏเพราะมันเข้าองค์ประกอบ มันเข้าองค์ประกอบของเสขิยวัตร เข้าองค์ประกอบในศีล ๒๒๗ ครบองค์ประกอบเลย เป็นอาบัติชัวร์ๆ มันเป็นอาบัติชัวร์ๆ

ฉะนั้น เขาบอกว่า เห็นแต่วัดบ้านเขาทํา ไม่เคยเห็นวัดป่าเขาทําเลย

วัดป่านะ สมัยหลวงปู่มั่น สมัยหลวงปู่มั่นอยู่ที่หนองผือ เวลาบิณฑบาตที่หมู่บ้านแล้วมันกลับมามันหลายกิโล พอหลายกิโล เขาจะมีศาลาบิณฑบาตอยู่ที่ชายหมู่บ้าน เวลาหลวงปู่มั่นท่านไปบิณฑบาตกลับมาแล้ว ประชาชนเขาจะมารวมกันที่ชายบ้านนั้น ข้างหมู่บ้านนั้น แล้วชาวบ้านเขาจะทําเป็นหอบิณฑบาต คือเขาทําเป็นศาลาน้อยๆ ไว้ หลวงปู่มั่นท่านจะมานั่งลง มันเป็นเหมือนกับทําศาลาทําแคร่ไว้ ทําแคร่ไว้ให้พระนั่ง พอพระนั่งแล้ว หลวงปู่มั่นท่านจะให้พร

แต่ให้พร ท่านไม่ใช่ยืนให้พร ท่านจะไม่ให้พรพรํ่าเพรื่อ ท่านบิณฑบาตเสร็จแล้ว บิณฑบาตเสร็จแล้วไม่ให้โยมตามมาวัด ไม่ให้โยมตามมาวัด แต่เขาทําแคร่ไว้ ทําร้านไว้ให้บิณฑบาต พระป่านะ เวลาไปบิณฑบาตที่ไกลๆ เวลากลับมา เขานัดกัน ถ้าเราไปอยู่อีสานบางหมู่บ้าน ไปอยู่บางที่ บิณฑบาตมันไกลมาก พอไกลมาก ให้ประชาชน ให้ชาวบ้านเขาเดินมาครึ่งทาง พระเดินไปครึ่งทาง ไปเจอกันตรงนั้น แล้วบิณฑบาตเสร็จแล้วมันมีศาลาอยู่ที่นั่น เขาก็จะให้พรที่นั่น ต้องนั่งลงไง นั่งลง เพราะการแสดงธรรมคือว่าการเคารพธรรม

พวกเรามันใกล้ชิด มันคุ้นชิน เวลาการแสดงธรรมๆ แสดงธรรมคือเหมือนเรา เวลาให้ธรรมชนะซึ่งการให้ทั้งปวง ให้ธรรมะ ให้ธรรมะคือให้ปัญญา การแสดงธรรมคือการให้ปัญญา การให้ปัญญา ผู้ที่รับฟังนั้นถ้ารับฟังด้วยความเคารพ มันจะได้คุณประโยชน์ ถ้ารับฟังด้วยความเหยียดหยาม รับฟัง แต่เขาไม่เคารพ ไม่เคารพคือมันดูถูกไง นรกก็ไม่มี สวรรค์ก็ไม่มี นิพพานก็ไม่มี พระก็พูดไปพรํ่าเพรื่อ เห็นไหม นี่คือไม่เคารพ ไม่เคารพคือมันต่อต้าน มันไม่เป็นประโยชน์หรอก

ฉะนั้น ถ้าเป็นประโยชน์นะ เวลาหลวงตาท่านจะบอกว่า ถ้าใครฟังเทศน์ของท่านโดยไม่มีความเคารพ ท่านจะไม่เทศน์เลย ก่อนที่หลวงตาจะเทศน์ ท่านจะหลับตา หลับตา ท่านกําหนดจิตดูว่ามันควรแสดงอย่างใด ควรทําอย่างใด แล้วถ้าคนไม่เคารพ พูดไปมันมีการต่อต้าน การต่อต้านไม่เป็นประโยชน์เลย ฉะนั้น ย้อนกลับไปในธรรมวินัย ถ้าคนมีศรัทธามีความเชื่อ เขาจะเคารพของเขา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันครบองค์ประกอบ พระบิณฑบาตแล้วยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏ

จริง จริง แล้วจริง ทําไมพระเขาทํากันทั่วบ้านทั่วเมืองล่ะ ทํากันไปหมดเลย ทําไปหมด เห็นไหม อันนี้มันเหมือนกับผู้ที่เป็นบัณฑิตเขามีความทุกข์กังวลในหัวใจนะ เวลาวัยรุ่น มันภาษาวัยรุ่น ภาษาของมันเขาเรียกว่าภาษาวิบัติ ไอ้พวกที่เป็นนักภาษาศาสตร์เห็นวัยรุ่นมันพูดภาษาสมัยใหม่ เราก็ไม่รู้กับเขาหรอก เพราะเราก็ไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น

นักภาษาศาสตร์เขาเป็นทุกข์เป็นร้อนว่าภาษาวิบัติ มันจะเสียหายไปข้างหน้า ภาษาไทยมันจะคลาดเคลื่อน ฉะนั้น เวลาเขาก็เป็นห่วงไง พวกอนุรักษ์นิยมเขาก็รู้สึกว่าเป็นห่วงเป็นกังวลมาก ฉะนั้น ไอ้พวกที่เขาเป็นหัวสมัยใหม่เขาบอกว่า ภาษามันเหมือนสิ่งมีชีวิต มันเปลี่ยนแปลงตลอด มันมีวิวัฒนาการของมัน ถ้ามันมีวิวัฒนาการของมันนะ มันเคลื่อนไหวตลอด

ทีนี้การเคลื่อนไหว ภาษาวัยรุ่นมันเป็นภาษาสมัยใหม่ เดี๋ยวมันก็หายไป แต่หลักภาษาของเรา เราต้องมั่นคง เห็นไหม ภาษาศาสตร์ ภาษาวัยรุ่นมันจะมีภาษาแสลงมาตลอด ถ้าใครบัญญัติศัพท์ไหนแล้วติดตลาด แหม! คนนั้นมีหน้ามีตามาก ฉันบัญญัติศัพท์ อู๋ย! ศัพท์ใหม่ นี่ภาษาวัยรุ่น นี่ภาษาศาสตร์ มันมีวิวัฒนาการของมันไง ถ้ามีวิวัฒนาการของมัน แต่ภาษาไทยมันก็ยังอยู่เป็นภาษาไทย ไอ้ภาษาที่มันเป็นภาษาวัยรุ่น มันมาชั่วคราวๆ ไอ้นี่มันเป็นความชั่วคราวนะ

ประเพณีวัฒนธรรมของเรามันเหมือนเป็นสิ่งมีชีวิต มันมีวิวัฒนาการของมัน มันมีวิวัฒนาการของมัน ถ้าวิวัฒนาการของมัน มันจะเปลี่ยนแปลงของมันไป แต่โดยหลักเราก็ต้องมีศีลธรรม เราเป็นชาวพุทธ เราก็ต้องระลึกพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นหลัก ถ้าเป็นหลักมันจะเป็นความจริงอย่างนี้ ถ้าเป็นความจริงอย่างนี้

ทีนี้สิ่งที่วิวัฒนาการของวัฒนธรรมประเพณี ประเพณีวัฒนธรรมมันมีสิ่งมีชีวิต มันเปลี่ยนแปลง แต่เปลี่ยนแปลงอย่างนี้ มันเปลี่ยนแปลงแล้วมันต้องมีหลักเกณฑ์ของมัน มันไม่ให้เปลี่ยนแปลงจนถอนรากถอนโคน วิวัฒนาการของมันมี แต่มันก็ต้องมีจุดยืนของมัน มันมีจุดยืนของมัน สิ่งที่มาชั่วคราวๆ ชั่วคราวมันก็เปลี่ยนแปลงของมันไป แต่หลักการยังอยู่ อันนี้พูดถึงประเพณีวัฒนธรรม เรื่องภาษาศาสตร์ เรื่องหลักการมันก็มีของมัน นี่วิวัฒนาการนะ

เพราะเวลาเราไป โยมเขาถาม เวลาเขาโต้แย้งกันเขาบอกว่า สมัยพุทธกาล องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้สร้างพระพุทธรูป ไอ้ที่สร้างพระพุทธรูปนี่ผิดหมดเลย ผิด ผิดทั้งนั้น เพราะมันไม่มีอยู่ในสมัยพุทธกาล เขามาถามเรานะ

เราบอกว่า มันเป็นวิวัฒนาการของชาร์ลส์ ดาร์วิน วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต สิ่งใดที่เข้มแข็ง สิ่งใดที่เข้มแข็งกว่า มันมีวิวัฒนาการ มันเจริญกว่า ไอ้ที่อ่อนด้อยก็ต้องตายไป นี่ก็เหมือนกัน วิวัฒนาการ วิวัฒนาการของพระพุทธศาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตอนที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ มีคนพยายามจะสร้างสิ่งเคารพ ท่านไม่ให้ ท่านบอกถ้าสร้างสิ่งเคารพแล้ว สิ่งนั้นมันจะเป็นเป้าหมายของคน แต่ธรรมะมันสูงมาก ธรรมะมันละเอียดอ่อนกว่าเราจะรับสิ่งที่ว่าเป็นสัญลักษณ์ มันทําให้คนที่จะเดินทางมันไขว้เขวหมด เพราะอะไร เพราะสัจธรรมมันเป็นความจริง ฉะนั้น สมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ ท่านไม่ให้ทํา ทีนี้ไม่ให้ทํา พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว มันถึงว่า คนเวลาเคารพบูชาเขาถึงได้ทําของเขา

ทีนี้บอกว่า ถ้าพระพุทธรูป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่อนุญาตให้ทํา ทําไมพวกเราทํากันล่ะ

พวกเราทํา พวกเราทํามันก็ต้องมีสติมีปัญญา เพราะอะไร เพราะเป็นสัญลักษณ์ เป็นสิ่งที่เราเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลวงปู่มั่นท่านแกะพระพุทธรูปเองเลย แล้วท่านเคารพบูชาของท่าน ท่านระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ท่านไว้เป็นสิ่งระลึกอยู่

ทีนี้สิ่งระลึกอยู่ ถ้าเรามีคุณธรรมในหัวใจต้องมีสิ่งระลึกข้างนอกด้วยหรือ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมนะ อนุปุพพิกถา พูดถึงคนที่เขายังเข้าถึงไม่ได้ นั่นระดับของทาน มันมีระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของภาวนา ถ้าระดับของทาน ให้เขาฝึกหัดทําทานของเขา ทําทานแล้วได้บุญกุศล บุญกุศล จิตใจมันเบา ถ้าเวลามันเกิดโดยสัจจะ โดยที่เราไม่ต้องไปโต้แย้งทางวิทยาศาสตร์ของชาร์ลส์ ดาร์วินเลย มันวิวัฒนาการของมัน

ถ้าจิตมันเบา จิตมันวิวัฒนาการของมัน มันมีบุญกุศลของมัน เวลามันตายไปมันก็ลอยขึ้นสูง ถ้าจิตคนที่มันมีแต่ความโลภ ความโกรธ ความหลง จิตมันหนักหน่วง เวลาตายมันจะไปไหนล่ะ มีแต่ความอาฆาตมาดร้าย เวลามันตายมันจะไปไหน มันชัดเจนของมัน ถ้ามันชัดเจนของมัน ถ้าระดับของทาน ถ้าเขาทําทาน บุญกุศลของเขา จิตเขาเบา จิตเขาลอยขึ้นที่สูงคือเทวดา อินทร์ พรหม ถ้าเทวดา อินทร์ พรหม ถ้าทําบุญกุศลได้เกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม เกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม ให้ถือเนกขัมมะ ถือเนกขัมมะแล้วท่านถึงเทศน์อริยสัจ

จิตใจของคนมีวิวัฒนาการของมัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงแสดงธรรม ถึงแสดงอริยสัจ เริ่มต้นขึ้นมา คนที่หยาบๆ ขึ้นมา แสดงอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย มันกดถ่วงไง คนเรามันทุกข์อยู่แล้วใช่ไหม พอคนเราทุกข์อยู่แล้ว พูดเรื่องทุกข์มันยิ่งทุกข์หนักเข้าไปอีก คนเราทุกข์อยู่แล้ว ท่านพูดถึงบุญกุศล พูดถึงอะไร จิตของมันมีการเคลื่อนไหว แล้วบอกว่าข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนั้นน่ะ เป็นเรื่องอริยสัจ นี่ทุกข์ประจําธาตุขันธ์ ทุกข์ประจําของเรา

คนเรามันมีความบกพร่องในใจ แล้วเราก็ไปชี้แต่สิ่งที่เป็นความบกพร่องในใจ มันก็ยิ่งทุกข์ซํ้าทุกข์ซ้อนใช่ไหม แต่คนเราที่มันมีความทุกข์อยู่ในใจ ใช่ มีความทุกข์อยู่ในใจ แต่ทุกข์นี้ถ้าพูดถึงมันเป็นธรรมนะ ทําจิตของมันให้จิตมันเบา จิตของมันมีสัมมาสมาธิ ถ้ามันย้อนกลับมาแล้ว มันไม่ใช่ว่า ทุกข์ของเรามันมีทุกข์อยู่แล้ว แล้วไปทุกข์ซํ้าทุกข์ซ้อน

ทุกข์ของเรามันมีอยู่แล้ว มันเป็นความจริง มันเป็นอริยสัจ แต่เรามีสติมีปัญญา สติปัญญา จิตที่มีอิสรภาพ จิตที่เป็นสัมมาสมาธิ มันมีหลักเกณฑ์ของมัน แล้วมันย้อนมามอง เออ! ถ้าเราไปติดข้องอยู่อย่างนั้น ผลของวัฏฏะมันก็เหยียบยํ่าหัวใจเราอยู่อย่างนั้น ถ้าเราเอาจิตใจของเราพ้นออกมาเป็นอิสระ พ้นจากการกดถ่วงของมัน เห็นไหม จิต ถ้าทุกข์นั้นเป็นเรา สรรพสิ่งเป็นเรา มันก็กดถ่วง มันก็เป็นปมด้อย แต่ถ้าจิตของเราออกจากความกดถ่วงอันนั้น ออกมาเป็นอิสระ เป็นสัมมาสมาธิ แล้วมันกลับไปดูขึ้นมา ไอ้ปมด้อยเลยกลายเป็นปมเด่นเลย

ไอ้ปมด้อย เพราะปมด้อยอันนี้ทําให้เรากดถ่วงใจ แต่พอจิตมันสงบแล้วมันไปเห็นเข้า โอ้โฮ! เห็นธรรม เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง เห็นอริยสัจ เห็นทุกข์ ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ ทุกข์ควรกําหนด ไอ้ที่มันเป็นปมด้อยที่มันกดถ่วงเรา เรากําหนด กําหนดจิตใจให้มันปลอดโปร่ง ให้มันพิจารณาของมันไป เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึงเรื่องทาน เรื่องศีล เรื่องภาวนา

ฉะนั้น สิ่งที่เป็นสัญลักษณ์ สิ่งที่เป็นตัวแทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระพุทธรูป เป็นสัญลักษณ์ ถ้าเป็นสัญลักษณ์ มันก็ต้องมีคนที่มีปัญญา มันจะเป็นประโยชน์

เวลาไปหาหลวงตา หลวงตาจะถามว่า มากราบพระๆ กราบถึงพระไหม

เพราะมันเป็นวิทยาศาสตร์ โลก เด็กๆ มันท้วงติงพ่อแม่มันทั้งนั้นน่ะ พ่อแม่พาลูกมาวัด ไอ้ลูกมันเพิ่งเรียนวิทยาศาสตร์มาไง “ไปทําไมวัด พระก็มาจากคน พระพุทธรูปก็มาจากอิฐหินปูนทราย มันก็เกิดมาจากทองเหลือง” มันก็คิดแบบวิทยาศาสตร์ไง “เออ! เรานี่มีปัญญาเนาะ เรามองทะลุเลย พระพุทธรูปที่หล่อมานี่มันเป็นทองเหลือง เอ๊! แล้วพ่อแม่เราเป็นพ่อแม่เรามากราบทองเหลืองทําไม เออ! กราบทําไมทองเหลือง” นั่นคิดแบบวิทยาศาสตร์

แต่หลวงตาท่านบอกว่า กราบถึงพระไหม กราบถึงพระคือกราบถึงเมตตาธรรม ถึงปัญญาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

อันนี้เป็นแค่สัญลักษณ์ รูปเคารพเป็นสัญลักษณ์ แต่เรากราบถึงปัญญาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อค้น ที่เกิดอาสวักขยญาณทําลายกิเลสในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็น สตฺถา เทวมนุสฺสานํ สอนเทวดา อินทร์ พรหมทั้งหมด

แม้แต่เทวดา อินทร์ พรหมเขายังไม่รู้เรื่องอย่างนี้เลย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้เรื่องอย่างนี้ แล้ววางไว้สอนพวกเราไอ้ตาดําๆ ให้ศึกษา ไอ้เราศึกษาเราก็ว่าทองเหลือง

ทองเหลืองมันเป็นแร่ธาตุ เขาก็หล่อขึ้นมาเป็นทองเหลือง ทองเหลืองเขาไปทําเป็นเครื่องยนต์กลไกเยอะแยะไปหมด แต่นี่เราเอามาหล่อเพราะเรามีวัฒนธรรมไง เรามีวัฒนธรรมของเรา เราหล่อ เราหล่อขึ้นมาเป็นรูปเคารพ คนที่จิตใจ ระดับของทาน ระดับของเด็ก “ไปวัดไปทําไม”

“ก็ไหว้พระ”

“แล้วไหว้ที่ไหน”

“ก็ไหว้ตรงนี้ไง ไหว้พระพุทธรูปนี่ไง”

มันเป็นวิธีการสอนเด็กให้มันโตขึ้นมาไง นี่วิวัฒนาการของดาร์วิน

เพราะเขาบอกว่า เวลาเขาหล่อ พระพุทธรูปไม่มีก็หล่อ หลวงพ่อบอกว่าหล่อได้

เวลาภิกษุ พระบิณฑบาตแล้วยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏ ทําไมบอกว่าเป็นอาบัติล่ะ

มันเป็นอาบัติเพราะมันครบองค์ประกอบไง มันเป็นอาบัติเพราะมันเป็นกฎหมายไง กฎหมายคือเสขิยวัตร เสขิยวัตรเท่าไร ๗๕ เสขิยวัตรมันศีล ๒๒๗ ปาฏิโมกข์สวดทุก ๑๕ วัน นี่คือกฎหมายบังคับใช้ไง แล้วบังคับใช้แล้ว แล้วทําไมเป็นอย่างนี้ล่ะ ทําไมพระเราเป็นอย่างนี้ล่ะ

เพราะอะไรรู้ไหม เพราะว่าเวลาเป็นพระผู้ใหญ่ กรณีนี้นะ เวลาพูดเรื่อยๆ ไป มันยาว มันยาวเพราะอะไรรู้ไหม มันยาวเพราะว่าสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ เวลาเจ้าเมืองเชียงใหม่มานิมนต์เจ้าคุณอุบาลีฯ ขึ้นไปเผยแผ่ธรรม ขึ้นไปเผยแผ่ธรรมนะ เจ้าคุณอุบาลีฯ ขึ้นไป ไปนี่มันเผยแผ่ธรรมหลายกรณี มันทับซ้อนกัน เรื่องของลัทธิอื่นด้วย เรื่องของพระในพระพุทธศาสนาด้วย

เวลาเจ้าคุณอุบาลีฯ ขึ้นไปทางเชียงใหม่ ขึ้นไปเชียงตุง เพราะตอนนั้นมันอยู่ในการปกครอง มันเกี่ยวถึงกัน เจ้าคุณอุบาลีฯ ไปเห็นพระขี่ม้า พระกินเหล้า วัฒนธรรมของทางเหนือเขา เขากินข้าวเย็นนะ ตอนเย็นเขากินข้าวได้

แล้วพอธุดงค์ไป เวลาพระธุดงค์ไปเมื่อก่อนนะ ธุดงค์ไปแล้วต้องเห็นวัฒนธรรมเขา เราธุดงค์ไป พอตกเย็นเขาจะมีถาดผลไม้มาแล้ว มาถวายพระ ด้วยพระเดินธุดงค์มาเหนื่อยมาก ทุกข์ยากมาก อยากจะได้บุญ อยากจะอุปัฏฐาก ทีนี้อุปัฏฐาก เขาเอาพวกผลไม้มาให้ ถ้าเราไม่รับหรือเราไม่ฉันของเขา เราทําลายนํ้าใจเขาไหม เขาเคารพนะ เขารักของเขา แล้วเขาเห็นว่าเราทุกข์ยาก เดินมาไกล เดินมาลําบากมาก แต่วัฒนธรรมของเขาไง วัฒนธรรมของเขา เขาเป็นอย่างนั้นไง

ทีนี้เจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านขึ้นไปนะ ท่านเข้าไปวางรากฐานไง ส่งพระจากเชียงใหม่มาเรียนในกรุงเทพฯ มาเรียนในกรุงเทพฯ มาเรียนถึงธรรมวินัยว่าอะไรทําได้ อะไรทําไม่ได้ นี่มันพัฒนามาเยอะแล้วนะ ถ้ามันไม่พัฒนามาเยอะ สมัยก่อนนั้นเวลาขึ้นไป เพราะว่าดูประวัติเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านไปเห็นพระ พระในเชียงตุงขี่ม้า กินเหล้า เหมือนในหนังจีนน่ะ พกดาบ แล้วเราเห็นพระทําอย่างนั้น เราตกใจไหม ถ้าเราเห็นพระทําอย่างนั้น เราตกใจ แต่พอมันพัฒนาขึ้นมาแล้วไง มันพัฒนาขึ้นมาแล้วนะ

แล้วสมัยครูบาศรีวิชัย เพราะครูบาศรีวิชัย เพราะเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านขึ้นไป ไปอยู่ยุคเดียวคราวเดียวกับครูบาศรีวิชัย แต่ก่อนที่ครูบาศรีวิชัยจะถึงยุคนี้ ทางพระบ้านเขาจับครูบาศรีวิชัยต่างๆ แล้วส่งมากรุงเทพฯ ส่งมากรุงเทพฯ สมเด็จสมณเจ้าฯ สอบแล้ว สอบแล้วว่ามันไม่ผิด ส่งกลับขึ้นไป

เราจะบอกว่า ประเพณีวัฒนธรรมแต่ละพื้นถิ่น ถ้าคนเราไม่มีสติปัญญาขึ้นไป มันแรง คือว่าคนเขาเชื่ออย่างนั้นไปหมดเลย แต่เราไปเห็นถูกเห็นผิด เราจะไปฝืนได้ไหม นี่มันเป็นวัฒนธรรมพื้นถิ่น นี่ไง เวลาบวชแล้ว ถ้าศึกษาเรื่องนี้ไป เราจะเข้าใจเลยว่า อะไรทําได้ อะไรทําไม่ได้ อะไรควรทํา อะไรไม่ควรทํา แล้วถ้าศึกษาได้อย่างนี้แล้ว ฝ่ายปกครอง พระบวชมาแล้วมันมีการศึกษาไง บวชมาแล้วเขาต้องเรียนนักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอก อะไรมันศึกษาแล้วมันก็ต้องรู้ถูกรู้ผิด แต่ทําไมจิตใจของพระมันอ่อนแอ อ่อนแอ เห็นแก่โลกธรรม ๘ เห็นแก่การสรรเสริญ เพราะอะไร เพราะพระเราเวลาบิณฑบาต ถ้าเจอสังคมอย่างนี้ เวลาสังคมอย่างนี้เขาบอกว่า ใส่บาตรแล้ว ปันพรๆ

คือปันพรต้องให้พร ถ้าไม่ให้พรคือไม่ได้บุญ แล้วพระจะฝืนกับกระแสอย่างนี้ได้ไหม เพราะว่าเวลาพระธุดงค์ไปมันจะมีประสบการณ์อย่างนี้ เวลาเขาใส่บาตรเสร็จแล้วเขานั่งลงเลย “ปันพรๆ”

ภาษาเขาว่าปันพรคือขอแบ่ง ปันพรต้องให้พร ถ้าให้พรก็เป็นอาบัติทุกกฏ แล้วเขาก็ปันพร เขาก็เชื่อของเขาอย่างนั้น เขาทําของเขาขึ้นมาอย่างนั้น ถ้าเขาทําอย่างนั้นปั๊บ ถ้ามันมีการศึกษาแล้ว การศึกษาแล้วมันก็ต้องแยกแยะว่าอะไรจริงอะไรไม่จริง อะไรปลอมหรือไม่ปลอม อะไรทําได้หรือทําไม่ได้

ถ้าอย่างนี้นะ ถ้าเราทํากัน จะว่าเราทํากันโดยความเห็นโดยส่วนตัว แต่ถ้าทําโดยที่สาธารณะ ทําที่คนเห็น มันผิดไหม เหมือนกับเจ้าหน้าที่รัฐ แล้วถ้าทําผิดกฎหมายนี่ผิดไหม ผิด แล้วนี่เสขิยวัตรก็ท่องกันอยู่ทุกวัน อุโบสถก็ลงทุกวัน เสขิยวัตร ภิกษุยืนอยู่ ภิกษุยืนอยู่ แสดงธรรม มันมีมาหมด บิณฑบาตเป็นวัตร บิณบาตเป็นวัตรมันอยู่ในเสขิยวัตรทั้งหมด ถ้าอยู่ในเสขิยวัตรทั้งหมด คือว่าธรรมวินัยมันบังคับไว้ บังคับไว้ แล้วเราทําอย่างไร

ฉะนั้น สิ่งที่เขาบอกว่า สิ่งที่ว่าพระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏจริงหรือไม่

จริง ทีนี้จริงแล้วทําไมเขาทํากันทั่วไปล่ะ ทํากันทั่วไป ถ้าทํากันทั่วไป เขาบอกว่า แล้วพระป่าไม่ทํา เขาเห็นแต่พระในเมืองเขาทําอย่างนั้น พระป่าไม่ทํา

พระป่าก็ทํา ผู้ถามรู้ได้อย่างไรว่าใครเป็นพระป่าหรือใครไม่เป็นพระป่า เวลาพระตอนเช้าออกบิณฑบาตเหมือนกันหมด แล้วอันไหนเป็นพระป่าหรือไม่เป็นพระป่า

พระป่าหรือพระบ้านนี่นะ มันก็พระเหมือนกันนั่นแหละ เพียงแต่ว่ามันก็ธรรมวินัยอันเดียวกัน เพียงแต่ว่าเราประกาศตนว่าเป็นพระป่าแล้ว พระป่าคือพระที่ปฏิบัติ พระบ้านคือว่าเขาก็เป็นพระเหมือนกัน แต่เขาศึกษาเล่าเรียนมา เขาเป็นฝ่ายปกครอง นี่พระวัดบ้าน วัดบ้านเขาก็ปฏิบัติได้ ถ้าคนที่ปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติจริงนะ

ทีนี้คําว่า “พระป่า” ใช้คําว่า “พระป่า” ตียี่ห้อเข้าไปว่าพระป่าแล้วทําอะไรจะถูกไปหมด...ไม่ใช่ มันก็ธรรมวินัยอันเดียวกันนี่แหละ แล้วพระป่าที่ไม่มีจุดยืนมันก็ไปตามเขา มันก็จะให้พรไปตามเขา ถ้าให้พรไปตามเขา

เราจะไม่ให้พรเขา เราจะอธิบายอย่างไรให้เขาเข้าใจได้ ถ้าเราไปบิณฑบาตนะ บิณฑบาตแล้วไม่ให้พร เดินไปเลย พรุ่งนี้เช้าบิณฑบาตไปนะ เขาไม่ใส่หรอก เขาไปใส่องค์อื่นแล้ว เขาไม่ใส่

เพราะพระเวลาปฏิบัตินะ ไปอยู่ที่ไหนจะไปเผยแผ่ธรรม ถ้าเริ่มต้นไปมีทิฏฐิมีมานะ ไปถือตัวถือตนว่าเราทําถูกต้อง ถ้าเราทําถูกต้องนะ เราจะเผยแผ่ธรรม เผยแผ่ไม่ได้หรอก เขาไม่เปิดรับ เขาไม่สนใจ

แต่ถ้าเขาจะเปิดรับนะ เราไปทางนั้นแล้วเราค่อยๆ บอกเขา เราค่อยๆ บอกเขาว่าอะไรผิดอะไรถูก ถ้าคนรู้ว่าอะไรผิดอะไรถูก เขาจะได้คิด เพราะทุกคนต้องการความถูกต้อง ไม่มีใครต้องการความผิด ไม่มีใครต้องการบาปกรรม ทุกคนต้องการบุญทั้งนั้น

แต่ถ้าเวลาสังคมแบบนั้นน่ะ มันถึงบอก เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มงคล ๓๘ ประการ เกิดในประเทศอันสมควร ในประเทศอันสมควร ในประเทศที่ถูกต้องดีงามไง เกิดในประเทศอันไม่สมควร ประเทศไม่สมควร ที่เราบอก ทางภาคเหนือนี่ไปอย่างหนึ่งนะ ในประเทศพม่าเขาก็มีความเชื่อไปอีกอย่างหนึ่งนะ เราเป็นเถรวาทเหมือนกันนี่แหละ เพราะอะไร

เพราะหลวงปู่ชอบ ในประวัติของหลวงปู่ชอบ ท่านไปในพม่า ไปบิณฑบาต ไม่ได้กินหรอก แต่พระพื้นถิ่นเขาสงสาร เขามาดูบาตรหลวงปู่ชอบว่ามีอาหารไหม หลวงปู่ชอบบิณฑบาตไม่ได้อาหารเลย เพราะเป็นพระไทย บิณฑบาตแบบพระไทย คือเดินไปตามหน้าบ้าน ไม่เข้าบ้านเขา

ฉะนั้น พระพม่าเขาบอกว่า “ไป ไปตามผม ผมจะพาไป” หลวงปู่ชอบก็ตามเขา เขาเดินเข้าไปในบ้านเลย เดินเข้าไปในบ้าน เขาเดินเข้าไปในครัวเลย เขาตักบาตรกันอย่างนั้นนะ เขาตักบาตรกันอย่างนั้น เพียงแต่ว่าที่เราเห็น เราไปดูสถานที่ท่องเที่ยวเขาทําไว้แล้ว แต่พื้นถิ่นเขาเป็นอีกอย่างหนึ่ง

มีพระเรา เวลาพระเราไปพม่า เขามาเล่าให้ฟัง เราก็ไม่เคยไป เขาบอกว่า พอตกกลางคืนขึ้นมา ชาวบ้านเขามี โทษนะ พวกผู้หญิงเขาจะมานวดให้ เขานวดให้พระได้

อันนี้เขาจะมานวดให้พระเรา พระเราบอกไม่ได้ๆ ประเพณีของเราไม่ได้ๆ แต่ของเขา เขาทํากันจนเคยชินน่ะ ของเราไม่ได้ อันนี้ผิดไหม

ถ้าพูดถึงพระยืนบิณฑบาตแล้วเป็นอาบัติทุกกฏผิดไหม

ผิด เป็นอาบัติแน่นอน แต่ของเราไม่เคยขนาดที่ว่าให้ผู้หญิงมานวดให้ ไม่มี พวกเราทํากันไม่ได้ อย่างนี้เราเห็นชัด เราจะให้เห็นเป็นสเต็ปๆ ขึ้นมา ถ้าเป็นวิวัฒนาการของดาร์วินอย่างนี้ อย่างนี้มันไม่ใช่ วิวัฒนาการอย่างนี้มันไม่ใช่

วิวัฒนาการของดาร์วินมันพัฒนาการที่ดีใช่ไหม มันพัฒนาสิ่งที่แข็งแรง วิวัฒนาการของสายพันธุ์ สายพันธุ์ที่แข็งแรง สายพันธุ์ที่ว่ามันพัฒนาสายพันธุ์ของมันขึ้นไป ถ้าเป็นคุณงามความดี การทําคุณงามความดี เราว่าเป็นพัฒนาการที่มันจะเป็นคุณงามความดี แต่ถ้ามันไหลลงไปในทางกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ไอ้อย่างนี้เราว่ามันไม่ถูกต้อง ถ้ามันไม่ถูกต้อง

ทีนี้ถ้าย้อนกลับมา ย้อนกลับมาว่าพระป่าเขาไม่เห็นทําเลย

พระป่า เพราะอะไร เพราะมันมีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น มีครูบาอาจารย์เราพาทํามา เพราะสมัยก่อนนั้นเรื่อง กปฺปิยํ กโรหิ ก็ยังไม่มี ผ้านิสีทนะก็ไม่มี ทุกอย่างไม่มีหมด ตอนที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกประพฤติปฏิบัติ พวกนี้ยังไม่มีทั้งนั้นน่ะ แล้วหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไปดูไง ตั้งแต่สมัยพระจอมเกล้าฯ พระจอมเกล้าฯ เห็นว่าธรรมวินัยในพระไตรปิฎกอย่างหนึ่ง แต่พฤติกรรมของพระที่ทํากันอยู่มันเป็นอีกอย่างหนึ่ง ท่านถึงพยายามฟื้นฟูๆ ไง ฟื้นฟูขนาดไหน เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็มาฟื้นฟูของท่านต่อเนื่องไป ต่อเนื่องแล้วท่านมีหลักใจด้วย เพราะหลักใจท่านพิจารณาของท่าน

ฉะนั้น ผ้านิสีทนะ กปฺปิยํ กโรหิ พวกวินัยที่เราถือกันอยู่นี่ ที่มันฟื้นฟูมานี่ มันก็ด้วยการฟื้นฟูของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านฟื้นฟูมา เพราะใครทําแล้วมันตัดสินใจไม่ได้ว่าถูกหรือผิดไง เพราะเวลาศึกษาขึ้นมาแล้ว บาลีๆ มันก็เหมือนภาษาอังกฤษ ภาษาอังกฤษเวลาแปลมา แปลผิดแปลถูก แปลตามความเห็นของตัว แล้วพอแปลตามความเห็นของตัว แล้วสังคมมันก็มีความเชื่ออย่างนั้น สังคมก็ไปอีกอย่างหนึ่ง

แล้วคนที่จะมาเผชิญกับหลักความจริง สิ่งที่เราฟื้นฟูมานี่ สังคมไทย พระไทย พูดถึงถ้าคนที่ไม่ได้ศึกษา ไม่ได้ระลึกถึงหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ไม่ได้ระลึกถึงครูบาอาจารย์เราที่ฟื้นฟูมานะ แล้วฟื้นฟูมานี่ ฟื้นฟูมาที่อุโบสถสังฆกรรม ทุกๆ อย่างฟื้นฟูมาทั้งนั้นน่ะ

ถ้าพูดอย่างนี้แล้วมันสะท้อนใจอันหนึ่ง สะท้อนใจอันหนึ่งว่า เหมือนกับว่าพระป่าก็ชื่นชมพระป่ากันเอง เราถึงว่าเหมือนกับเราชื่นชมกันเอง แต่ต้องศึกษาก่อนสิ เราไม่ได้ชื่นชมกันเอง เราต้องการความจริง

เพราะเวลาใครบวชแล้ว ถ้าใครบวชนะ ใครบวชมา ตั้งใจว่าจะบวชแล้วจะปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ ทุกคนก็ต้องการเส้นทางเดินที่สะอาดบริสุทธิ์ เส้นทางเดินที่จิตใจนี้ให้พ้นจากทุกข์ได้ มันก็ยังศึกษา ศึกษาโดยที่เรามีตัวตนของเรา มันเป็นผู้ที่หวาดระแวงว่าจะจริงหรือไม่จริง ถ้าจริงๆ มันต้องศึกษา มันไม่ใช่พวกเขาพวกเราทั้งสิ้น แต่มันเป็นเพราะว่าเราตั้งใจว่าจะต้องไปให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ แล้วเส้นทางที่จะไป เราจะเชื่อใครได้ไง

พอมาศึกษาแล้วมันจะเห็นเลยว่า เส้นทางที่มา ใครเป็นคนฟื้นฟูมา เส้นทางที่มา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในพระไตรปิฎกก็มี แล้วมันก็มีการนับถือความแปลกๆ เยอะแยะไปหมด นี่พูดถึงเราปฏิบัติถ้าหูตายังไม่กว้างไกล

ถ้าหูตากว้างไกลนะ ศึกษาไปตั้งแต่สมัยพุทธกาล เวลาพระกัสสปะทําสังคายนา เถรวาทๆ พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ แล้วพระผู้เฒ่าที่มา พระกัสสปะบอกเขาเอง บอกว่า บัดนี้พระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ได้ทําสังคายนาแล้ว พระองค์นั้น จําชื่อไม่ได้ พระที่มีอาวุโสบอกว่า ที่สังคายนาแล้วก็ถือกันไป เราจะถือตามที่เราได้ฟังจากปากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

นั่นน่ะ พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไป แตกเป็น ๑๘ นิกาย แล้ว ๑๘ นิกายขึ้นไปเป็นมหายาน ขึ้นไปเป็นมหายานทางเหนือ นั่นน่ะ ไปแล้วมันแยกย่อยไปอีกเป็นวัชรยาน พอวัชรยานก็แยกย่อยไปอีก อาจริยวาท อาจริยวาทคืออาจารย์เป็นใหญ่แล้ว อาจารย์เป็นใหญ่มันก็เหมือนเกจิอาจารย์น่ะ ไปดูสิ เกจิอาจารย์องค์ไหนเคร่ง เกจิอาจารย์องค์ไหนมีความเห็นอย่างไร มันก็เชื่อตามๆ กันไปหมดเลย อันนี้เราต้องศึกษาว่า ถ้ามันเป็นอาจริยวาท มันเป็นความเห็นของผู้นํา แล้วถ้าผู้นําที่ดี ผู้นําที่แทงทะลุ ผู้นําก็อีกเรื่องหนึ่ง แล้วถ้าผู้นําที่ไม่มีปัญญาล่ะ

ฉะนั้น ของเราเถรวาท เรามีบาลี บาลีคือพระไตรปิฎกที่จดจารึกมา พระไตรปิฎกที่จดจารึกมา เราเชื่อกันตามนั้น ถ้าเราเชื่อกันตามนั้น มันจะย้อนกลับมา ย้อนกลับมา พระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติหรือไม่

มันอยู่ในที่จดจารึกมานี่ มันอยู่ที่จดจารึกจากพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ เถรวาทนี่ ที่พระกัสสปะกับพระอานนท์ ครูบาอาจารย์ท่านทําสังคายนามา แล้วจดจารึกมา มันอยู่ในเสขิยวัตรนี่ อยู่ในที่เราสวดปาฏิโมกข์กันนี่ มันมีอยู่จริงไง มันมีอยู่จริง มันมีกฎอยู่จริง แล้วมันมีการกระทําอยู่จริง ฉะนั้น ถ้าเวลาครูบาอาจารย์เราท่านฟื้นฟูมา ท่านยึดตรงนี้ ท่านยึดตรงนี้แล้วเราจะทําให้เป็นแนวทาง มันเหมือนกับสิ่งที่สังคมเขาไม่เชื่อถือ สังคมเขารวนเร แล้วมีผู้นําคนหนึ่งจะทําให้สังคมมั่นคงขึ้นมา สังคมเขาไม่เชื่อหรอก

นี่เหมือนกัน มีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นขึ้นมา ท่านจะทําขึ้นมาให้มันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ถ้าไปอยู่ในสมัยนั้น เพราะหลวงตาท่านเขียนในประวัติหลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านออกธุดงค์ไป เพราะว่าท่านห่มผ้าสีกรัก สมัยนั้นเขาห่มแต่ผ้าสีเหลืองๆ ชาวไร่ชาวเขา เขาอยู่ในเขาของเขา พอเจอพระ เจอพวกนี้ แม้แต่เด็กร้องไห้วิ่งหนีกันเลย เขาไม่เชื่อ ไม่ใช่ไม่เชื่อนะ เขากลัวด้วย เพราะอะไร เพราะมันห่มผ้าสีเหลืองกันหมดใช่ไหม ผ้าสีกรักยังไม่คุ้นตาเขา

แต่ในสมัยปัจจุบันนี้ ใครห่มผ้าสีกรักเป็นพระป่าๆ มันเลยไปอยู่ที่สีผ้า สีผ้าเราก็ไปโรงงานย้อมผ้า โรงงานย้อมผ้า พระอรหันต์เต็มเลย เพราะสีมันสีดําเลย ไม่ใช่สีกรัก

มันไม่ได้อยู่ที่สี มันอยู่ที่ธรรมวินัย มันอยู่ที่การประพฤติปฏิบัตินี่ มันอยู่ที่นี่ ถ้ามันอยู่ที่นี่ แต่คนที่จะทํามันต้องเข้มแข็ง ต้องมีอํานาจวาสนาบารมี จากคนที่เห็นพระยังวิ่งหนีเลย แล้วท่านทําอย่างไรจนให้คนเชื่อมั่น

เชื่อมั่น เห็นไหม พระไตรปิฎกมันมีมา ๒,๐๐๐ กว่าปีแล้ว แต่สังคมมันเหลวแหลก ดูสิ สังคมที่เขาไม่เชื่อถือมันไปอีกอย่างหนึ่งเลยนะ ทีนี้ของเรา ครูบาอาจารย์ท่านฟื้นฟูมาจนเป็นที่เชื่อมั่นของสังคมว่ามรรคผลนิพพานยังมีอยู่

แต่ในปัจจุบันนี้เวลาพระบิณฑบาตแล้วยืนให้พร มันมาจากทางเหนือ มาจากพระไทยใหญ่ เพราะเขาเชื่อกันอย่างนี้ ถ้าเขาเชื่ออย่างนี้ แต่เดิมเจ้าคุณอุบาลีฯ สิ่งที่ว่าหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไปแก้ไข พยายามส่งมาเรียน ส่งมาเรียนให้รู้จริง ให้แม่นในกฎหมาย ในธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แต่ถ้าคนอํานาจวาสนามันอ่อนแอ วัฒนธรรมเวลามันฟื้นฟูขึ้นมา มันกลบหมดเลย มันกลืนกินไปหมดเลย แต่ถ้ามีความเข้มแข็งนะ พระเรามีความเข้มแข็ง อะไรถูกต้องนะ เราอยู่ที่ความถูกต้อง

ฉะนั้น อย่าว่าแต่ภาคเหนือเลย ตอนนี้มาเกือบทั่วประเทศไทย บิณฑบาตมาแล้วก็เล่นคอนเสิร์ตกลางถนนนั่นน่ะ ยถา วาริวหาฯ ไอ้คนฟังก็ชื่นใจ แหม! บุญเยอะไปหมดเลย แล้วพระที่เขาบิณฑบาตแล้วเขาไม่ให้พรนั้น ไอ้คนที่ใส่บาตรได้บุญหรือเปล่า

นั่นน่ะได้บุญ ได้บุญเพราะปฏิคาหก เขาตั้งใจของเขามาแล้ว เขาทําบุญของเขาแล้วก็จบแล้ว บางคนนะ ลูกศิษย์ของเราบางคนบอกว่าเวลาพระให้พร เขาลุกหนี เขาไม่รับเลย พระหน้าแตก

ไอ้พระเวลาให้พร โอ้โฮ! รู้สึกว่ามันขลังนะ แหม! ใครๆ ก็มองเนาะ อ๋อ! มันดีมาก เวลาไปให้พรคนที่เขารู้นะ เขาไม่รับ เขาลุกหนีเลย เพราะเขารู้ว่านั่นน่ะมันเป็นความผิด มันเป็นความผิด เป็นความไม่ถูกต้อง

ถ้าจะให้พรก็กลับไปที่วัด ต้องนั่งลง ภิกษุนั่งลง โยมก็นั่งลงหรือโยมยืนอยู่ ไม่ผิด แต่ถ้าภิกษุยืนอยู่ คือว่าเราเคารพเขา ผู้มีศีลไปเคารพฆราวาส เคารพคฤหัสถ์ แล้วแสดงธรรม มันผิดตรงนี้ มันเหมือนกับเราเคารพเขา เคารพเขาแล้วแสดงธรรม

ฉะนั้น ในเสขิยวัตรเว้นไว้แต่ผู้เจ็บไข้ได้ป่วย เพราะคนป่วย คนป่วยเขานั่งไม่ได้ เว้นไว้แต่คนป่วย เว้นไว้แต่คฤหัสถ์ป่วยหรือพระป่วย ถ้าพระป่วยนะ อย่างเช่นชราครํ่าคร่า พอร่างกายชราครํ่าคร่า เราจะทําอะไรให้มันถูกต้องเหมือนกับวัยรุ่นมันเป็นไปไม่ได้ ถ้ามันเป็นไปไม่ได้นะ มันเป็นอาบัติไหม มันก็เป็นอาบัติ แต่เราก็จะทําเฉพาะตน เฉพาะผู้ที่เจ็บไข้ได้ป่วยนั้น ถ้าพระป่วย

พระพุทธเจ้าทําอะไรเรียบง่าย แล้วให้ทําได้คล่องตัว ไม่ทําอะไรให้มันลําบาก แล้วทําอะไรแล้วมีขั้นตอนมาก พระพุทธเจ้า อะไรที่มันเคร่งครัด อะไรที่มันทําแล้วมันวุ่นวาย ไม่ใช่ธรรมวินัย ธรรมวินัยเรียบง่าย เรียบง่ายแล้วสะอาดปลอดโปร่ง ไม่มีสิ่งใดตกค้าง ธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าเรียบง่าย

แต่ถ้าธรรมวินัยอะไรต้องพิธีกรรมเยอะ ไอ้นั่นไม่ใช่แล้ว ไม่ใช่ เพียงแต่ว่าพวกเราไม่ได้ศึกษาจริง ถ้าศึกษาจริงแล้วนะ จะรู้เลยว่าอะไรถูกต้อง อะไรไม่ถูกต้อง ถ้ามันไม่ถูกต้อง นี่พูดถึงว่าเวลาพระให้พรไง

นี่พูดวันนี้พูดยาวมาก พูดยาวมากว่า มันเหมือนกับของพื้นๆ ของที่ว่ามองให้ถูกก็ได้ มองให้ผิดก็ได้ แต่ที่ว่ามันของพื้นๆ มันทําให้ศาสนาแบบว่าเรียวแหลม เราใช้คําว่า “เรียวแหลม” นะ ศาสนานี้จะเรียวแหลม เพราะว่าในการประพฤติปฏิบัติตีความแล้วก็ทําไปเป็นโลกหมดไง พระพุทธเจ้าบอกว่า ๕,๐๐๐ ปีแล้วนะ พระเราจะมีแค่ผ้าเหลืองเหมือนหูกระต่ายปักไว้เท่านั้นเอง

ตอนนี้เราก็ดูไปที่ญี่ปุ่น ดูไปที่เกาหลี พระที่ว่าเขาเป็นฆราวาสนะ ถึงเวลาจะทําพิธีกรรมก็มาห่มผ้าเป็นพระ ห่มเสร็จแล้วเขาก็เอาผ้าทิ้งไว้ กลับไปอยู่บ้าน พระของเขาเป็นอย่างนี้ พระญี่ปุ่น พระเกาหลีเป็นอย่างนี้มานานแล้ว เวลาเขามาทําพิธีกรรม เขาก็นุ่งห่มเป็นพระ พอเสร็จจากงานแล้วเขาก็กลับบ้าน เขาก็มีครอบครัว มันมีตัวอย่างให้ดูนะ

แล้วของเรา พระกับโยมก็เหมือนกัน ทุกอย่างก็เหมือนกัน วันหลังพระก็ไปอยู่บ้านไง ที่ว่าศาสนาจะเรียวแหลม เรียวแหลมเพราะว่าเราไม่มีระยะห่าง

พระก็คือพระ โยมก็คือโยม คฤหัสถ์ก็คือคฤหัสถ์ ภิกษุก็เป็นภิกษุ ภิกษุต้องอยู่ในอาวาส ภิกษุไม่ใช่ไปอยู่บ้านอยู่เรือน ถ้าอยู่บ้านก็เอาความสะดวกไง นิมนต์มาบ้านแล้วก็อยู่ที่บ้านซะเดือนหนึ่ง คราวหน้ามาสองเดือน คราวต่อไปอยู่นี่เลย นี่มันเรียวแหลมไปอย่างนั้น เพราะอะไรก็ได้ไง ทําอะไรก็ได้ อะไรก็ได้ ถ้าวิวัฒนาการอย่างนี้เราไม่เห็นด้วย ถ้าวิวัฒนาการทําเพื่อคุณงามความดีต่างๆ เราเห็นด้วย

ฉะนั้น มันมองตรงนี้ไง มันมองว่า สิ่งที่ธรรมวินัยมันยังชัดเจนอยู่ แล้วกรณีที่เกิดขึ้น ถ้าพูดถึงวัฒนธรรมประเพณีมันมาจากไหน ชุมชนนั้นเขาทําอย่างนั้นเพราะเหตุใด

อย่างของเรา อย่างเช่นวัดป่าเรา หลวงปู่มั่นท่านบิณฑบาตเสร็จแล้วท่านมาที่ศาลาบิณฑบาต ท่านให้พร อย่างเช่นเขาเดินทางทางเรือ เขาบิณฑบาตทางเรือ เขาก็ให้พรได้ เพราะเขานั่งอยู่ในเรือ มันต้องดูความสมดุล ดูสถานที่ ดูกาลเทศะ อะไรสมควรไม่สมควร เพราะองค์ประกอบของเสขิยวัตร องค์ประกอบของวินัยมันมี ก็จับอันนั้นเป็นตัวตั้ง แล้วเราทําเข้าองค์ประกอบหรือไม่เข้าองค์ประกอบ แล้วถ้าไม่เข้าองค์ประกอบ เราทําให้ถูกต้อง แล้วฝ่ายปกครองเขาต้องจัดการ ทีนี้มันลามจนเป็นของถูกไปหมดแล้ว ฉะนั้น พระองค์ใดทําถูกเป็นผิดแล้วกันแหละ พระองค์ไหนบิณฑบาตแล้วไม่ให้พรนะ เป็นสัตว์ประหลาด ถ้าพระองค์ไหนบิณฑบาตแล้วให้พร เออ! ไอ้นี่เป็นพระดี

ไอ้นั่นมันเรื่องของเขา แต่ของเรา เราไม่ให้ ถ้าจะให้ก็ให้ที่นี่ มาให้ที่นี่เท่านั้น ฉะนั้น มันให้ มันต้องให้มันถูกที่ถูกทาง กาลเทศะมันจะเป็นประโยชน์ นี่พูดถึงว่าพระบิณฑบาตยืนให้พรเป็นอาบัติทุกกฏจริงหรือไม่ จริง เอวัง

เวลาเราภาวนาพุทโธ อู้ฮู! มันเครียด
มันตึงเครียด พุทโธไม่ได้เลย มันต่อต้าน
แต่ถ้าดูจิต ปล่อยมันไหลไปเลย มันสบาย
...หมาเฝ้าบ้าน

๓

หมาเฝ้าบ้าน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๘ ตุลาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การเฝ้าดูจิต”

กราบนมัสการพระอาจารย์ครับ กระผมเคยฟังบรรยายของหลวงปู่ดูลย์ทางยูทูบ บรรยายโดยลูกศิษย์ของท่าน ฟังแล้วดูเหมือนว่าทําง่าย แต่ยากมาก และยังมีข้อสงสัยอยู่ จึงขอรบกวนถามพระอาจารย์ดังนี้ครับ

๑. ในขณะที่ผมดูจิตนั้นจะมีเผลอตามดูนิมิตที่เกิดขึ้น ควรแก้อย่างไรครับ

๒. ผลที่เกิดจากการดูจิตนั้นทําให้เราสามารถดับอารมณ์ความรู้สึกได้เร็วขึ้นใช่ไหมครับ

๓. ในขณะที่ดูจิต เกิดความว่างขึ้น ความว่างนี้ก็ยังเป็นไตรลักษณ์อยู่ใช่ไหมครับ จากเหตุคือการดูจิตและผลการรู้ทันจิต รู้ทันอารมณ์ได้เร็วขึ้น นี้เป็นการปฏิบัติภาวนาที่ถูกต้องใช่ไหมครับ ขอพระอาจารย์เมตตาด้วย

ตอบ : ผิดหมด

ถูกต้อง ถูกต้องอะไร มันไม่ถูกต้อง มันไม่ถูกต้องเพราะอะไร เพราะว่าเราจะพูดถึงนะ เพราะว่าคําถามเริ่มต้นบอกว่า “กราบนมัสการท่านอาจารย์ กระผมได้ฟังบรรยายของหลวงปู่ดูลย์โดยผ่านทางยูทูบ บรรยายโดยลูกศิษย์ของท่าน”

ถ้าพูดถึงว่าหลวงปู่ดูลย์ๆ เราไม่สงสัยในหลวงปู่ดูลย์เลย เพราะคนเป็น คนเป็นท่านบอกคําว่า “ดูจิตของท่านๆ” เพราะ “หลวงปู่ฝากไว้” ในหนังสือของหลวงปู่ดูลย์ ท่านพูดถึงการดูจิต ท่านพูดชัดเจนมาก เพราะคําว่า “ดู” ของท่านคือดูด้วยปัญญา คือดูด้วยปัญญาอบรมสมาธิ คือดูด้วยสติด้วยปัญญา ไม่ใช่ดูเพ่งอย่างพวกเรา

ทีนี้พอบอกว่า บรรยายโดยลูกศิษย์ของท่าน

แล้วบรรยายโดยใครล่ะ บรรยายโดยลูกศิษย์ของท่าน ก็ที่เราศึกษา พระเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ ๙ ประโยคกัน นี่คือการศึกษาทางวิชาการ คือจบแล้ว แล้ว ๙ ประโยคกัน เวลาเขาจบ ๙ ประโยคแล้วเขาไปทําอะไรกันต่อ เขาทําอะไรกันต่อ

แต่เวลาหลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านศึกษาโดยการประพฤติปฏิบัติของท่าน ชีวิตของท่านตั้งแต่เริ่มต้น เห็นไหม ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเกิดในป่า เกิดที่สวนลุมพินี ท่านตรัสรู้ในป่า เวลาชีวิตของท่านอยู่ในป่า แล้วเวลาเผยแผ่ไปๆ ก็แล้วแต่กิจนิมนต์ เวลาท่านจะนิพพานก็ไปนิพพานในสวนของมัลลกษัตริย์ นี่ไง ชีวิตเกิดในป่า อยู่ท่ามกลางในป่า อยู่เป็นหลักเป็นเกณฑ์

ทีนี้พอศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจบมา ๙ ประโยค ๑๐ ประโยค แล้วทําอะไรต่อ เผยแผ่ธรรม ขี่เครื่องบินรอบโลกไปทัศนศึกษา แล้วมันได้อะไรขึ้นมา

เวลาหลวงตาท่านพูดนะ ไปเผยแผ่ธรรมๆ เอาธรรมะไปเผยแผ่หรือเอากิเลสไปเผยแผ่ คนที่มีเจตนาตั้งใจทําดี มี เราเข้าใจว่ามี แต่ถ้ามีขึ้นมา ดูสิ เวลาไปเผยแผ่ทางยุโรปต่างๆ เขาต้องการสมาธิ เขาต้องการทําความสงบ เขาต้องการข้อเท็จจริง การศึกษาเดี๋ยวนี้ใครก็ศึกษาได้

ฉะนั้นบอกว่าฟังธรรมของหลวงปู่ดูลย์

คําว่า “หลวงปู่ดูลย์ๆ” สาธุ ยกครูบาอาจารย์ท่านไว้ ทีนี้คําว่า “หลวงปู่ดูลย์” หลวงปู่ดูลย์ถูก แต่ความหมายของหลวงปู่ดูลย์ท่านพูดกระชับ คําว่า “กระชับ” การดูจิต เพราะใน “หลวงปู่ฝากไว้” ในธรรมะของหลวงปู่ดูลย์ท่านจะเขียนคําว่า “รู้” หรือ “ดู” เป็นตัวใหญ่ๆ คือท่านจะเขียนอักษรมาธรรมดา แต่พอดูหรือรู้ ท่านจะขยายเป็นตัวใหญ่ คําว่า “ตัวใหญ่” คือไม่ใช่ดูธรรมดา ไม่ใช่ดูไม่ใช่รู้ธรรมดาแบบเรานี่ คําว่า “ดู” คําว่า “รู้” ดู รู้ แบบความเป็นจริงไง

ฉะนั้น แล้วบอกว่าบรรยายโดยลูกศิษย์นี่ไปเลย เพราะลูกศิษย์ของท่าน ลูกศิษย์ของท่านมหาศาล แล้วลูกศิษย์มันไม่รู้จริงเห็นจริง มันก็อ้าง อ้างว่าเป็นของหลวงปู่ดูลย์ ทุกคนก็อ้างว่าหลวงปู่ดูลย์ เหมือนสุนัขห่มหนังเสือ เห็นไหม เอาเสือมาห่มตัวเองไว้ แล้วก็คิดว่าตัวเองเป็นเสือ เห่าออกมาก็เป็นสุนัขวันยังคํ่า แต่ถ้ามันเป็นเสือนะ เขาไม่ต้องห่ม มันเป็นข้อเท็จจริงของเขา ถ้ามันเป็นความจริงไง

ทีนี้คําว่า “การเฝ้าดูจิตๆ” เขาว่าอย่างที่ทํามาถูกไหม

ผิด เพราะการดูของหลวงปู่ดูลย์มันดูแบบหลวงตาที่หลวงตาท่านเทศน์สอนคือปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าการดูของหลวงปู่ดูลย์นะ เป็นปัญญาอบรมสมาธิ คือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ แล้วถ้าบริกรรมพุทโธ หลวงปู่ดูลย์สอนพุทโธ บางคราวท่านก็ให้ทําพุทโธ แต่ด้วยความถนัดของท่าน ท่านพูดถึงว่า ทีนี้ท่านใช้คํากระชับว่า “ดู” ดูคือดูแบบผู้บริหารจัดการ ดูแบบผู้อํานวยการโครงการ ต้องของบประมาณ ต้องมีบุคลากร ต้องมีโครงการทําทุกอย่างมันถึงจะเป็นอะไร

ไอ้ของเราดูแบบภารโรง คอยแลกบัตรอยู่หน้าสํานักงานน่ะ ไอ้ดูอย่างนี้มันไม่มีประโยชน์หรอก อย่างนี้เขาเรียกว่าหมาเฝ้าบ้าน

ดูหมาเฝ้าบ้านสิ หมาเฝ้าบ้านนะ ดูสิ อย่างที่ว่าถ้าพูดถึงเขาเป็นยาม เขาดูแลความปลอดภัย มันเป็นประโยชน์ไหม ก็เป็น เป็นประโยชน์ในการรักษาความปลอดภัย แต่ถ้าในองค์กรนั้น ผู้อํานวยการองค์กรนั้น งบประมาณในองค์กรนั้น บุคลากรในองค์กรนั้น โครงการนั้นใครเป็นคนบริหารจัดการ นั่นน่ะมันถึงให้องค์กรนั้นมีข้อเท็จจริงตามองค์กรนั้น ยามก็เป็นบุคลากรคนหนึ่ง เป็นบุคลากรส่วนหนึ่ง

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน หมาเฝ้าบ้าน หมาเฝ้าบ้านมันเห่านะ มันดูแลนะ มันซื่อสัตย์กับเจ้านายมันนะ มันก็เป็นประโยชน์ของมันนะ แต่หมาไม่ใช่เราใช่ไหม ดูจิตๆ จิตของใคร มันจะเป็นหมาเฝ้าบ้านใช่ไหม

ถ้ามันเป็นความเป็นจริงนะ ถ้าความเป็นจริง สิ่งที่เป็นจริงมันจะต้องมีสติมีปัญญา เพราะว่าสมัยหลวงปู่ดูลย์ เรารู้ เวลาดูจิต ทุกคนจะไปรายงานท่าน ท่านบอกผิดทุกที การดูจิตของหลวงปู่ดูลย์ ถ้าหลวงปู่ดูลย์ยังมีชีวิตอยู่นะ ท่านสอนอย่างนี้จริงๆ แล้วก็ให้กลับไปดู กลับไปรักษาไปดูแล แล้วเวลาไปหาท่าน ท่านจะบอกไม่ใช่ๆๆ หลวงปู่ดูลย์ที่จะบอกว่าใช่นี่น้อยมาก ท่านจะให้อุบาย แล้วทุกคนเข้าไป เข้าไม่ถึง เวลาหลวงปู่ดูลย์อยู่ มันไม่เป็นอย่างนี้

ตอนนี้พูดถึง เวลาบอกว่า ฟังบรรยายธรรมของหลวงปู่ดูลย์โดยผ่านลูกศิษย์ๆ

แล้วลูกศิษย์ถ้ามีความรู้จริงนะ เขาอธิบายแล้วมันจะเข้าใจ นี่พูดถึงนี่อารัมภบทนะ ยังไม่เข้าปัญหาเลย

ปัญหา “๑. ขณะที่ผมดูจิตนั้นจะมีเผลอตามดูนิมิตที่เกิดขึ้น ควรแก้อย่างใด”

นี่หมาเฝ้าบ้าน หมาเฝ้าบ้านนะ เวลาหมาเฝ้าบ้าน เวลามีคนมามันจะเห่า ถ้ามีรถมา มันจะวิ่งตามไปเลย นี่ก็เหมือนกัน ขณะที่ดูจิตนี้มันเผลอดูนิมิต มันก็ส่งออกไง มันตามไปไง หมาเฝ้าบ้านไง

คําว่า “ดูจิตๆ” เขาดูการเกิดดับ เขาต้องดู การเกิดดับคืออะไร คือความคิด ความคิดเกิดจากอะไร เกิดจากจิต ถ้าความเกิดดับแล้วมันจะเข้าไปสู่จิต นี่เวลาหลวงปู่ดูลย์สอน ท่านสอนอย่างนี้ คิดเท่าไรก็ไม่รู้ ต้องหยุดคิด แต่การหยุดคิดนั้นก็ต้องใช้ความคิด การดูก็ต้องมีสติปัญญาดูแลรักษานะ นี่ถ้ามันเอาข้อเท็จจริง

ทีนี้มันอยู่ที่เด็กหรือผู้ใหญ่ ถ้าเด็กมันดูมันก็ดูแบบยามน่ะ มันบอกว่าของมันๆ เหมือนหมาเลย หมามันเฝ้าบ้านอยู่ อยู่หน้าบ้าน ทรัพย์สมบัติในบ้านมหาศาลเลย หมามันว่าเป็นของมันไหม ถ้ามันเอามันก็เอาอาหารเท่านั้นน่ะ หมามันต้องการอาหาร ต้องการให้เจ้านายซื้อไส้กรอกให้มันกิน แต่แก้วแหวนเงินทองมันไม่รู้จักหรอก นี่ถ้าหมาเฝ้าบ้าน ถ้าหมาก็สัญชาตญาณของมัน มันรักเจ้าของ แต่ทรัพย์สมบัติในบ้านนั้นมันไม่รู้จัก นี่ก็เหมือนกัน ดูจิตๆ ดูอย่างไร ดูอย่างไร

แต่ถ้าเราใช้ปัญญาอบรมสมาธินะ ใช้ปัญญาดู ใช้ปัญญา เพราะความคิดมันก็เกิดจากจิต ไอ้ปัญญาๆ ก็เกิดจากจิต ถ้าปัญญาเกิดจากจิต มีสติปัญญา มันก็ไล่เข้าไปเป็นปัญญาอบรมสมาธิ หลวงตาท่านใช้คําว่า “ปัญญาอบรมสมาธิ” ถ้าปัญญาอบรมสมาธิมันก็เป็นสมถะ มันเป็นสมถะเพราะจิตมันหยุดไง “คิดเท่าไรก็ไม่รู้ ต้องหยุดคิด” หยุดคิดของหลวงปู่ดูลย์นั่นน่ะ ต้องหยุดคิด ต้องใช้ปัญญา “คิดเท่าไรก็ไม่รู้ ต้องหยุดคิด แต่ก็ต้องใช้ความคิด”

“จิตส่งออกทั้งหมดเป็นสมุทัย ผลของมันเป็นทุกข์ ดูจิตๆ จนจิตเห็นอาการของจิต”

ตอนที่จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นอาการของจิต จิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันถึงจะเป็นอริยสัจ

“จิตเห็นจิตเป็นมรรค ผลของการที่จิตเห็นจิตเป็นนิโรธ”

เขาไม่ได้ไปดูนิมิต เขาเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นตามความเป็นจริงไง

ทีนี้เข้าคําถามที่ ๑. “ในขณะที่ผมดูจิตนั้นจิตมันเผลอดูนิมิตไปเกิดขึ้น ควรแก้ไขอย่างไร”

นิมิต ถ้าพูดถึงใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าใช้ปัญญาใช่ไหม นิมิตคืออะไร ใครเป็นคนเห็นมัน แล้วเห็นเป็นประโยชน์อะไร หลวงปู่ดูลย์ท่านสอนอย่างนี้ไง การดูการรักษาคือดูแลอย่างนี้ ดูแลแบบเจ้าของบ้าน

เจ้าของบ้านนะ ใช่ มีหมาเฝ้าบ้าน มีหมาอยู่หน้าบ้าน หมาอยู่ในบ้านก็ได้ อยู่หน้าบ้านก็ได้ หมาก็คือหมา หมามันก็ซื่อสัตย์กับเจ้าของมัน หมามันก็เป็นยามคอยเห่าเมื่อมีคนแปลกหน้าเข้ามา แต่ทรัพย์สมบัติ ของในบ้านเรามีค่าไม่มีค่า เราเป็นคนรู้นะ ของที่มีค่า เอกสารที่มีความสําคัญ เราจะเก็บรักษาอย่างใด นี่ไง ถ้ามันรู้ เราเก็บทุกอย่างเรียบร้อยแล้วมันก็ปลอดภัย มันก็สบายใจใช่ไหม มันก็เป็นสมาธิไง

ถ้าเราเก็บดูแลรักษาอย่างดี เช้าขึ้นมา หายหมดเลย เอกสารก็หาย ทุกอย่างก็หาย ว่างหมดเลย ดูจิตจนว่างเลย ถ้าพอเข้าใจได้ โทษหมา หมาเอ็งเฝ้าบ้านไม่ดี เอ็งเฝ้าบ้านอย่างไรให้ขโมยเข้ามาลัก นี่ไปโทษหมา โทษเขาไปหมดเลย เพราะไม่ใช่ปัจจัตตัง ไม่ใช่สันทิฏฐิโก ไม่ใช่การปฏิบัติเพื่อเรา ไม่ใช่การปฏิบัติด้วยความเป็นจริง

นี่ไง ดูจิตๆ ดูอย่างไร

นี่พูดถึงว่า ถ้าลูกศิษย์เขามาอธิบายก็ฟังไป พอฟังไปแล้วเป็นอย่างนี้ คือการปฏิบัติมันปฏิบัติง่าย ถ้าการทิ้งๆ ขว้างๆ นี่ง่ายหมด คนเราลูกหลานโตมาไม่ต้องมีการศึกษา ให้มันโตมาเลย เดี๋ยวพ่อแม่จะเลี้ยงทั้งชีวิต โอ้โฮ! มันมีความสุขของมันน่ะ

แต่ถ้าคนที่มีปัญญานะ เขาส่งลูกไปเรียนเมืองนอก ๖ ขวบ ๗ ขวบ ขึ้นเครื่องบินไปคนเดียว นํ้าตาท่วมสนามบินน่ะ กว่าที่มันจะไปเรียนเมืองนอก กว่าที่มันจะไปสร้างสมตัวมันมา มันต้องไปศึกษามา ไปศึกษา ถ้ามันมีวุฒิภาวะ มันเอาตัวรอดได้ มันก็ได้ความรู้มา บางคนไปศึกษาแล้วเขาเอาตัวรอดไม่ได้ จิตใจของเขาอ่อนแอ เขาไปใช้ชีวิตที่เมืองนอก เขากลับมาโดยความล้มเหลว นี่ไง มันยังมีอย่างนั้น เห็นไหม ลูกเราหลานเราก็ต้องมีการศึกษา

นี่ก็เหมือนกัน ไม่ต้องทําอะไรเลย ดูเฉยๆ ปล่อยมันลอยลม แล้วมันจะเป็นคนมีปัญญามาก ทุกอย่างจะดีไปหมดเลย...มิจฉาทิฏฐิ ผิด

แต่ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ แล้วหลวงปู่ดูลย์ท่านสอนพุทโธ ท่านสอนพุทโธด้วย พุทโธนี่นะ มันเป็นที่พักได้ เช่น เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันเหนื่อยมันล้า มันเพลีย เราก็มาพุทโธเสีย ใช้ปัญญาอบรมสมาธิจนจิตมันหยุด พอจิตมันหยุด มันดับหมด แบบว่ามันหยุดคิด มันไม่ดับ พลังงานยังมีความรู้สึกอยู่ แล้วทําอย่างไรต่อ ทําอะไรไม่ได้ เราก็พุทโธต่อเนื่องไป

พุทธานุสติเป็นกรรมฐาน ๔๐ ห้องที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธงนําในการทําความสงบ แล้วท่านให้พวกเราทํา แล้วทําไมเราไม่ใช้ล่ะ ทําไมธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราไม่เอามาใช้ให้เป็นประโยชน์ล่ะ แล้วเราบอกว่าเราเป็นลูกศิษย์ไง

แต่ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ มันเป็นนิสัยของพุทธะ นิสัยของพุทธจริต มีปัญญา เราก็ใช้ปัญญาไป มันก็ไม่เสียหาย แต่เราต้องเข้าใจว่าปัญญาอย่างนี้คือปัญญาหยุดคิด ปัญญาหยุดไม่ให้เราฟุ้งซ่าน ปัญญาหยุดไม่ให้เราเอาความคิดมาแผดเผาตัวเราเอง มันก็เป็นเท่านี้ หยุดคิด หยุดคิดขึ้นมา พอหยุดแล้วมันก็เป็นสมาธิ ถ้ามีสติปัญญาต่อไปมันก็ต่อไป

นี่พูดถึงข้อที่ ๑. “ขณะที่ผมดูจิตนั้นจะมีการเผลอตามดูนิมิตเกิดขึ้น ควรแก้ไขอย่างไร”

ควรแก้ไขอย่างไร ก็ใช้ปัญญา ถ้าใช้ปัญญาอบรมสมาธินะ ถ้าพุทโธก็พุทโธชัดๆ มันจะกลับมาเอง เพราะนิมิตเราไม่ต้องการไง เพราะอะไร เพราะในทางอภิธรรมเขาจะบอกว่าพวกพุทโธพวกนี้จะติดนิมิต นิมิตมันจะเกิดขึ้น

นิมิตมันจะเกิดขึ้นต่อเมื่อจิตมันมีจริตนิสัย บางคนสงบเฉยๆ ไม่เกิดนิมิตก็ได้ ถ้าบอกว่ามันติดนิมิต ในเมื่อนิมิตมันเกิดขึ้น คนเรามีจริตนิสัย คือว่าคนเราเป็นโรคอย่างใดก็ต้องแก้ไขโรคนั้น ถ้าคนเรามีนิมิตอย่างไร เราก็พุทโธไว้ให้มันข้ามพ้นไป มันต้องแก้ไขไง คนแขนคอกก็ต้องทําให้มันแขนตรง คนขาเป๋ก็ต้องทําให้คนขาตรง

มันมีอะไรที่เราเป็นที่มันไม่ปกติ เราก็ทําให้กลับมาเป็นปกติตามแต่คนที่เป็น แล้วคนที่ไม่เป็นก็ไม่ต้องทําไง เราแขนไม่คอก เราขาไม่เป๋ เราจะไปดัดอะไร ก็มันสมบูรณ์อยู่แล้วไง นี่ไง คนที่ไม่เห็นนิมิตก็คืออย่างนี้ไง คนที่บางทีสงบเฉยๆ ไม่เห็นนิมิตเพราะเขาไม่มีสิ่งผิดปกติในร่างกายเขา คือเขาไม่มีสิ่งใดผิดปกติในจิตใจเขา เขาก็ไม่มีสิ่งใดที่มันจะมาหลอกลวง มันก็เป็นสัจจะ

ทีนี้เวลาใครทําไปมันก็อยู่ที่บุคคลคนนั้น บุคคลคนนั้นที่ว่ามีความบกพร่องอย่างใดมันก็จะแสดงออก เพราะการทําความสงบของใจคือมันเป็นปกติ คือทําจิตตั้งมั่น จิตปกติ สัมมาสมาธิคือความตั้งมั่น คือความสมบูรณ์ของจิต เราพยายามทําความสมบูรณ์ของมัน ถ้าใครมีความบกพร่องสิ่งใด มันก็จะเติมเต็มตรงนั้นๆ แต่ถ้าใครบกพร่องสิ่งใด มันก็แสดงออก แสดงออก เราก็แก้ไข การแก้ไข

จะบอกว่า “พุทโธแล้วจะเกิดนิมิต”...ไม่ใช่

มันเป็นเพราะจริตมันเป็นอย่างนั้น เป็นเพราะคนเป็นอย่างนั้น เพราะบางคนพุทโธมาบ่นกับเราเยอะแยะ “หลวงพ่อ ไม่เคยเห็นอะไรเลย” แล้วเขาก็น้อยใจว่าเราภาวนาไม่ดี คนนู้นก็เห็นนิมิต เราไม่เห็นอะไรเลย เยอะ แต่คนเห็นก็เยอะ แต่คนไม่เห็นมากกว่า ไอ้ที่ไม่เห็นอะไรเลย เยอะมากเลย เพราะมันสงบไปเฉยๆ หรือว่าบางทีก็ไม่สงบก็ต้องสู้กัน แต่ถ้าสงบก็สงบเฉยๆ

คือเราจะบอกว่า มันไม่ใช่วิธีการภาวนาอะไรหรอก มันเป็นจริตนิสัย เป็นเวรเป็นกรรมของจิตดวงนั้นน่ะ จิตดวงที่เป็นมันมีอาการของมัน จะทําอะไรก็เป็น

เพราะอภิธรรมมาหาเราเยอะ เกี่ยวกับนิมิตนี่ เขากําหนดรู้ตัวทั่วพร้อมมันก็เกิดนิมิตเหมือนกัน ถ้าคนมันจะเกิด มันก็คือมันเกิด เพราะแขนมันคอก มันก็ต้องคอกอยู่อย่างนั้นน่ะ เอ็งจะไปทําวิธีไหนมันก็คอก แล้วทําให้มันตรง ดัดเสียให้มันตรงก็จบ มันไม่ใช่อยู่ที่วิธีการ มันอยู่ที่จิตมันเป็น แต่ถ้าคนเป็นมันทําได้มันก็ทําได้ นี่พูดถึงนิมิตนะ

เพราะว่าเขาพยายามจะพูดให้ไขว้เขวไง “ไอ้พวกพุทโธเป็นสมถะ แล้วติดนิมิต”

แล้วพวกสมถะนี่คนกลัวมาก แต่มันไม่เข้าใจเลยว่าทําให้จิตเป็นปกติ ทําให้จิตเป็นสัมมาสมาธิตั้งมั่น คนเราต้องร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ จะทําสิ่งใด นักกีฬา ความฟิตสําคัญที่สุด จะเล่นกีฬาอะไรก็แล้วแต่ จะเล่นกอล์ฟ เล่นอะไรก็แล้วแต่ เขาต้องมาฟิตร่างกายเขาให้แข็งแรง มันไม่น่าเชื่อว่า จะกีฬาทุกชนิดเลย เขาต้องฟื้นฟูร่างกายเขาก่อน แล้วอย่างอื่นนั่นทีหลัง

นี่เหมือนกัน ในการประพฤติปฏิบัติ จิตต้องเป็นสัมมาสมาธิก่อน ถ้าจิตไม่เป็นสัมมาสมาธิ เป็นโลกียปัญญา คือสามัญสํานึกของเรา เป็นเรื่องวิทยาศาสตร์ เป็นธรรมะไม่ได้ ธรรมะต้องจิตสงบก่อน แล้วสงบมันจะเป็นนิมิตเป็นอะไรไปก็เป็นอีกกรณีหนึ่ง

ทีนี้พออีกกรณีหนึ่ง เวลาคําถามไง “ผมไปฟังเทศน์ของหลวงปู่ดูลย์ผ่านทางยูทูบโดยลูกศิษย์เขาบรรยาย”

พอบรรยายขึ้นไป ใครรับผิดชอบล่ะ เวลาถ้าผิดพลาดขึ้นมาก็บอกว่า เอ็งไปฟังผิดพลาด เอ็งฟังไม่เข้าใจ

ไม่มีใครรับผิดชอบหรอก เพราะเขาเสนอมาในทางสาธารณะ แล้วเราก็ไปศึกษากัน แล้วสุดท้ายทําอะไรไปแล้วใครจะรับผิดชอบ

“๒. ผลที่เกิดจากการดูจิตนั้นทําให้สามารถดับอารมณ์ความรู้สึกได้เร็วขึ้นใช่ไหมครับ”

เราย้ายอารมณ์ เราย้ายอารมณ์หนึ่งไปไว้อีกอารมณ์หนึ่ง มันไม่ใช่พุทโธๆๆ หรือปัญญาอบรมสมาธิ จิตมันสงบมาโดยข้อเท็จจริง แต่เราดูจิต เราย้ายอารมณ์ สร้างอารมณ์ไง ที่เราบอกว่าการสร้างอารมณ์ เราย้ายอารมณ์หนึ่งไปอยู่อีกอารมณ์หนึ่ง อารมณ์ว่างๆ

แต่ถ้าเวลาเราภาวนาพุทโธ อู้ฮู! มันเครียด มันตึงเครียด พุทโธไม่ได้เลย มันต่อต้าน แต่ถ้าดูจิต ปล่อยมันไหลไปเลย มันสบาย...หมาเฝ้าบ้าน หมาเวลามีใครให้อาหารมัน มันกระดิกหางไปหาเขาเลย มันกระดิกหางเลย ถ้าใครมีเนื้อมานี่กระดิกดิ๊กๆๆ เลย ถ้ายิ่งใครมีขนมหวานมา กระดิกไปเลย

หมาไม่ใช่เรา อารมณ์นั้นเป็นสมาธิหรือ ดูเฉยๆ ให้มันหายไปนั่นเป็นสมาธิหรือ

เป็นสมาธิมันต้องมีสติสิ เรามีสติ เราพุทโธๆๆ หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันมีสติพร้อมนะ เวลามันปล่อย มันเริ่มเวิ้งว้าง อู้ฮู! มันเบา พอมันเบาขึ้นมานะ มันเบาก็ยังไม่มีสมาธิ พอมันเบาขึ้นมา มันรู้เท่านะ พุทโธจนพุทโธไม่ได้เลย มันเป็นตัวมันโดยข้อเท็จจริง โอ้โฮ! มหัศจรรย์น่ะ มันรู้หมดไง เหมือนอากาศร้อน เราก็รู้ว่าร้อน เวลาอากาศเย็น เราก็รู้ว่าเย็น อากาศมันเปลี่ยนแปลง เราก็รู้ว่าอากาศมันเปลี่ยนแปลง นี่ไง ถ้ามันเป็น มันต้องเป็นแบบนี้ไง

ทีนี้เขาบอกว่า “การดูจิตมันสามารถดับอารมณ์ความรู้สึกได้เร็วขึ้น”

เพราะว่าไอ้การดูจิต การต่างๆ เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นนะ มันเป็นอุบาย มันเป็นเทคนิคอันหนึ่ง แต่ถ้ามันเป็นเทคนิคอันหนึ่ง เราคิดว่าอย่างนี้ ไอ้การดูแบบพลั้งเผลอ การดูแบบไม่รับรู้ เราคิดว่าสะดวกสบาย แต่ในการดูของหลวงปู่ดูลย์ ท่านดูด้วยสติด้วยปัญญา การดูโดยต้องการผลงาน การดูเพื่อเป็นสมบัติของเรา ความดูมันแตกต่างกัน มันแตกต่างกัน

แล้วถ้ามันดูแล้วมันดับอารมณ์ได้ง่ายๆ คนที่ไม่เอาไหน คนที่พลั้งเผลอ พอหมามันเฝ้าบ้าน มันออกไปเที่ยวเล่นของมัน มันบอกว่าทําอย่างนี้มันเร็ว

มันจะเร็วมันจะช้านะ อยู่ที่ความชํานาญ ถ้าชํานาญ มันทําได้มันก็คือทําได้ ถ้าทําไม่ได้มันจะเสียหาย เราบอกเลย มันจะเสียหาย

“๓. ในขณะที่ดูจิต เกิดความว่างขึ้น ความว่างนี้ยังเป็นไตรลักษณ์อยู่ใช่ไหมครับ จากเหตุคือการดูจิต และผลคือจิตรู้ทันอารมณ์เร็วขึ้น เป็นการปฏิบัติภาวนาที่ถูกต้องหรือไม่”

มันจะเป็นไตรลักษณ์ที่ไหน ว่าความว่างนี้มันเป็นไตรลักษณ์ไหม...มันขําน่ะ

ไตรลักษณ์ ดูสิ มันต้องรู้จริงเห็นจริง แล้วมันแปรสภาพให้รู้จริง ถ้าเป็นไตรลักษณ์จริงๆ นะ เห็นกาย โอ้โฮ! เห็นกาย เวลาจิตสงบแล้วเห็นกายมันก็มหัศจรรย์อยู่แล้ว แล้วพิจารณา มันจะยื้อกัน แต่เวลาพิจารณาไปแล้วมันแปรสภาพไง วิภาคะคือแยกส่วนขยายส่วน

เวลาครูบาอาจารย์ท่านตั้งกายขึ้นมา พิจารณาไปแล้วมันผุมันพัง มันเน่า มันย่อยสลาย มันอะไรไป นั่นน่ะคือไตรลักษณ์ ไตรลักษณ์คือมันเปลี่ยนแปลง ไตรลักษณ์คือการตั้งอยู่ไม่ได้ ไตรลักษณ์คือลักษณะ ไตรลักษณะ พระไตรลักษณ์ เวลาพิจารณาไป ถ้ามันรู้จริงเห็นจริงมันจะเป็นอย่างนั้น

ไอ้นี่เขาบอกเขาดูจิตมันว่าง พอว่าง อารมณ์ว่าง แล้วใครรู้ไตรลักษณ์ ไม่มีใครรู้ว่าไตรลักษณ์ แต่เราเอาชื่อไตรลักษณ์มาสวมไงว่ามันเป็นไตรลักษณ์หรือไม่

มันไม่เกี่ยวกันเลย มันอยู่คนละมิติเลย เพราะอะไร เพราะนี่ดูจิตเฉยๆ มันไม่มีเหตุมีผล เอาอะไรมาเป็นไตรลักษณ์ ไอ้ที่มันเป็นความว่าง ว่างก็หมาเฝ้าบ้านมันไปเที่ยวไง หมามันนั่งอยู่หน้าบ้านมันก็มีหมาอยู่ตัวหนึ่ง เวลาหมามันออกไปเที่ยวเล่น ตรงนั้นก็ว่าง หน้าบ้านที่หมามันนั่งอยู่ มันไม่มีหมาแล้ว อ้าว! หมามันนั่งอยู่นั่นก็เห็นหมาใช่ไหม เดินไปเห็นสบายใจ หมามันเฝ้าเราอยู่ พอเดินมา อ้าว! หมาไม่อยู่ หมาหายไปแล้ว ว่าง...มันเป็นอะไรล่ะ

นี่พูดถึงว่า ความว่างก็คือความว่าง ความว่างต้องมีสติ เพราะคําว่า “ความว่าง” นะ เวลาปฏิบัติก็ปฏิบัติเพื่อความว่าง ความว่างมันคืออะไร มันว่างของใคร เพราะความว่างเป็นมิจฉาทิฏฐิเยอะแยะไป คําว่า “มิจฉาทิฏฐิ” มันคือขาดสติ ขาดสติ ขาดผู้รับรู้

แต่ถ้ามันเป็นสัมมาทิฏฐิ มันว่าง มันเวิ้งว้าง มันมีสติ มีผู้บริหาร มีผู้จัดการ มีคนเป็นเจ้าของ นี่จิตของเรา จิตของเรา สมาธิเกิดจากจิต แล้วถ้ามันสมาธิของเรา เรามีสติพร้อม มันถึงเป็นสมาธิของเรา

สมาธิ ชื่อของสมาธิ ศึกษามานี่ชื่อของสมาธิ แล้วเราก็สร้างอารมณ์ขึ้นมา แล้วก็ใส่ชื่อมันเข้าไปว่าอย่างนี้เป็นสมาธิ แล้วเป็นสมาธิแล้ว ถ้ามันพิจารณาไปแล้วเป็นไตรลักษณ์อีกด้วย นี่พอเป็นไตรลักษณ์ขึ้นมา ถ้าเป็นไตรลักษณ์นะ ไตรลักษณ์ใช่ไหม พิจารณาแล้ววิภาคะ จบแล้ว นี่เป็นโสดาบันแล้วนะ ถ้าเห็นไตรลักษณ์ ลักษณะ เห็นลักษณะความเปลี่ยนแปลง มีความเข้าใจ มีความรู้ โสดาบันแล้ว แล้วมันมาจากไหนล่ะ

เรื่องดูจิตก็ส่วนดูจิต ทีนี้ดูจิตมันจบไปแล้วรอบหนึ่ง ทีนี้ไปเข้ายูทูบ จะฟื้นดูจิตไง จะฟื้นดูจิต

ดูจิตเป็นของหลวงปู่ดูลย์ หลวงปู่ดูลย์ เราเห็นด้วย ทีนี้มันบังเอิญ ไอ้นี่มันเป็นกรณีที่ว่ามันเป็นกรณีสังคม เพราะว่าผู้ถามเข้าไปดูในยูทูบ ไปเห็นในนั้นขึ้นมา แล้วก็ไปเห็นแล้วชอบใจ ก็ปฏิบัติ ปฏิบัติเสร็จแล้วก็เขียนมาถามเรา แต่ไม่ได้คิดหรอก คนเราไม่อยู่ในเหตุการณ์ไง อย่างเช่นผู้เฒ่าผู้แก่ที่สมัยสงครามโลกเขาจะเห็นภัยของสงครามนะ ตอนนี้ที่เกาหลีใต้ เวลาเขาพูดถึงทหารญี่ปุ่นเอาผู้หญิงไปเป็นโสเภณี คนที่ออกไปเป็นพยานยืนยันอายุ ๘๐-๙๐ ยังเหลืออยู่หลายสิบคน เขาจะไปสัมภาษณ์ว่าตอนที่ญี่ปุ่นเขาเกณฑ์ไปบําเรอพวกกองทัพ มีความทุกข์ความทรมานลําบากลําบนแค่ไหน นี่เขายังสัมภาษณ์อยู่นะ

นี่ก็เหมือนกัน ขณะที่เกิดเหตุการณ์ตอนที่เราโต้แย้งเรื่องการดูจิต ถ้าตอนนั้นใครอยู่ในเหตุการณ์ เขาก็เข้าใจได้ เหมือนคนอยู่ท่ามกลางสงคราม มันจะเห็นการรบ เห็นความกระทบกระเทือนต่อกัน ความลําบากลําบนของเรา แต่พอมันช่วงพ้นสงครามไป ไอ้คนที่อยู่ในสงครามนั้นมันก็จะฝังใจมาก เห็นโทษเห็นภัย ไอ้คนที่ไม่ได้อยู่ในสงครามนั้นก็คิดว่า “ไอ้พวกที่พูดว่าลําบากลําบน เขาพูดโดยไม่มีเหตุผล มันจะลําบากลําบนที่ไหน เราก็สุขสบายอยู่นี่ ทุกอย่างก็สมบูรณ์”

คือคนที่ไม่อยู่ในเหตุการณ์มันมีความคิด ไม่มีประสบการณ์อย่างนั้น ไม่เห็นข้อเท็จจริง มันไม่สะเทือนหัวใจ แต่คนที่อยู่ในเหตุการณ์มันสะเทือนใจ มันจะฝังใจ นี่มันเป็นผลของวัฏฏะ เพราะกาลเวลามันเคลื่อนไปแล้ว พอเคลื่อนไปแล้ว กลับมาอีกแล้ว อยู่ในยูทูบอีกแล้ว มาอีกแล้ว ดูจิตมาอีกแล้ว

พอพูดไปมันสะเทือนไง เพราะศาสนาพุทธก็อยากให้คนที่ศึกษาแล้วต้องมีการปฏิบัติ เวลาปฏิบัติไปแล้ว ทุกคนก็จะขวนขวาย จะหาแนวทางปฏิบัติของตน แล้วเวลาปฏิบัติไปแล้ว ปฏิบัติแล้วมันไม่ประสบความสําเร็จ เวลามีใครเสนอแนวทางใดมันก็อยากไป แล้วอยากไป นี่ดูจิตอีกแล้ว เราบอกว่าเหมือนหมาเฝ้าบ้าน จบ

ถาม : เรื่อง “อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนแลเป็นที่พึ่งของตนในทางธรรม”

ตนแลเป็นที่พึ่งของตนนี้มีทั้งคิดในทางธรรมและทางกิเลสใช่ไหมคะ ท่านอาจารย์อธิบายให้ฟังด้วยค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ มันมีแต่ในทางของธรรม ในทางของกิเลสไม่ต้อง อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ หรอก มันมีของมันอยู่แล้ว มันมีของมันอยู่แล้ว แล้วมันก็จะชักลากให้เราไปกับมันอยู่แล้ว

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

แต่ทางโลกเขา เขาต้องมีหมู่มีคณะเป็นคนพึ่งพาอาศัย ถ้าคนพึ่งพาอาศัย ถ้าเรามีบุญกุศล มันก็พึ่งพาอาศัย นํ้าใจไง ถ้าใครสร้างบุญกุศลมา เขาเรียกมีอํานาจวาสนา ดูสิ ในสมัยโบราณ ผู้ที่ก่อร่างสร้างตัวขึ้นมาจนเป็นกษัตริย์ จนเป็นจักรพรรดิขึ้นมา มาจากคนทุกข์คนจน มาจากชาวนา มันก็มี เห็นไหม ทําไมเขาทําของเขาขึ้นมาได้ขนาดนั้นล่ะ นี่พูดถึงว่าถ้าเขามีอํานาจวาสนาบารมี นั่นในทางธรรมๆ

ฉะนั้น ในทางกิเลส คนเราเกิดมาอยู่ในเมือง อยู่จนมีสถานะเป็นกษัตริย์ มีสถานะเป็นเจ้าขุนมูลนาย ทําให้ล่มจมไปเยอะแยะไปหมด ในทางกิเลสมันทําลายทั้งนั้นน่ะ อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ที่ไหน

ฉะนั้น อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนมีสติปัญญา อันนี้มันเป็นคุณธรรม มันเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันยอดธรรมเลย ยอดธรรมเพราะอะไร เพราะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่โคนต้นโพธิ์ โคนต้นโพธิ์ นั่งอยู่องค์เดียว อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

เวลาเกิด เกิดมาคนเดียวนะ ตกนรกอเวจีก็ไปคนเดียวนะ เวลาทําสิ่งใดไปคนเดียวทั้งนั้นน่ะ แต่เรามาเกิดเป็นมนุษย์ เป็นสัตว์สังคม เราก็อยู่ในสังคม สังคมที่มันดีงาม เราช่วยเหลือเจือจานกัน การสร้างอํานาจวาสนาบารมีไง

แต่ถ้าเอาความจริงๆ เวลานั่งสมาธิภาวนาก็ต้องตัวใครตัวมัน นั่งอยู่ด้วยกันบนศาลา ถ้าจิตของใครสงบก็สงบ จิตใครมีปัญญาก็เป็นปัญญา มันก็เกิดขึ้นจากความเป็นจริงของเรา อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

ทีนี้ถ้าตนไม่เป็นที่พึ่งแห่งตน ตนหวังพึ่งคนอื่นหมดเลย แสวงหาครูบาอาจารย์ แสวงหาไว้เป็นที่พึ่งอาศัย ขอนิสัย ท่านคอยชี้คอยแนะเรา ไปหาครูบาอาจารย์แล้วก็ไปนอนแบเบาะเลย ให้อาจารย์คอยดูแลตลอดเลย เห็นไหม ตนก็ไม่เป็นที่พึ่งแห่งตนสิ

ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน แต่เราไม่มีอํานาจวาสนา เราก็แสวงหาครูบาอาจารย์นี่แหละ แสวงหาครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์แนะนําสิ่งใดต้องมีเชาวน์ปัญญา ท่านชี้ขุมทรัพย์ให้เราใช่ไหม เวลาท่านชี้ขุมทรัพย์ให้เราแล้วเราก็ไปตีขยายความ วิเคราะห์วิจัยเพื่อให้เกิดปัญญาของเรา ถ้ามันเกิดปัญญาของเรา ปัญญาอันนั้นน่ะมันจะทําให้เรามีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมา ถ้ามีหลักมีเกณฑ์ มันก็เป็นคุณสมบัติของเรา นี่ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

เขาบอกว่า ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนเป็นได้ทั้งสองทางใช่ไหม ทั้งทางธรรมและทางกิเลส

โอ้โฮ! ถ้าเป็นที่พึ่งแห่งตน พอกิเลสมันขึ้นมา มันฟูขึ้นมา แล้วก็ยุแหย่ขึ้นมาแล้วไปตามมันน่ะ เป็นที่พึ่งแห่งตนมันก็เหลวไหลไง

กิเลสมันต้องดับ กิเลสต้องตัดทิ้ง เพราะถ้าเรารู้ว่าเป็นกิเลสใช่ไหม อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา

อเสวนา เราไม่คบคนพาล เราไม่คบกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เราคบบัณฑิต บัณฑิตคือธรรม ถ้าบัณฑิตคือธรรมก็ อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ เราคบธรรม เราคบสัจธรรม เราคบธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรามีธรรมเป็นที่พึ่ง ถ้าเราแสวงหาอย่างนี้ เวลากิเลสแล้วพยายามดับ กิเลสมันมา พยายามให้มันมอดมันไหม้ไป ดับมัน อย่าให้มันเกิดขึ้นมากับเรา

ถ้า อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ของกิเลส ก็ไปหมดเลย นี่ความคิดไง ความคิดความเห็นของคนมันเห็นได้ เพราะความคิดของคน ความคิดเวลามันเกิดขึ้นมา เราก็คิดว่าอะไรจะเป็นประโยชน์ อะไรจะไม่เป็นประโยชน์ แล้วบางทีกิเลสมันเข้มข้นกว่า เราก็คิดว่าอย่างนี้คิดถูก แล้วพอมันละเอียดเข้าไป เวลาภาวนา มีอย่างหยาบ อย่างกลาง อย่างละเอียด

เวลาอย่างหยาบๆ หยาบๆ ปัญญาของเรานี่หยาบๆ มันหยาบๆ ทางธรรมนะ ธรรมที่สูงกว่าเห็นว่าเราหยาบ แต่ถ้าในทางสามัญสํานึกในทางโลกไม่หยาบ เพราะปัญญากว่าจะสร้างขึ้นมา เชาวน์ปัญญาสําคัญมากเลย เราก็มีสติมีปัญญาของเรา แต่มันเป็นปัญญาทางโลกไง ปัญญาทางโลกก็ปัญญาของเรานะ ฟื้นฟูวิเคราะห์วิจัยของเรา แต่มันไม่ละเอียดเข้ามาถึงสะเทือนหัวใจได้

ปัญญาที่เราทํา เราภูมิใจ เราภูมิใจปัญญาของเรา เราภูมิใจในหน้าที่การงานของเรา เราภูมิใจในการทํางานที่ประสบความสําเร็จ เราภูมิใจ แต่ไปหาครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์บอกนั่นปัญญาทางโลก ถ้าปัญญาทางธรรมนะ หยุดหมด

“อ้าว! หยุดแล้วจะเอาอะไรกิน หยุดแล้วจะมีหน้าที่การงานอย่างไร”

หยุดหมด นั่งเฉยๆ เอาให้อยู่ นี่ไง มันละเอียดขึ้นมาแล้ว นั่งเฉยๆ เวลาอาบเหงื่อต่างนํ้าทํางานก็ว่าทุกข์ว่ายาก ว่าลําบากลําบน นั่งเฉยๆ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ทําไม่ได้เหมือนกัน นี่ไง มันละเอียดแล้ว ละเอียดขึ้นมา

แล้วถ้าเป็นปัญญาภายใน ที่ว่าเวลามรรคมันเคลื่อน เวลาปัญญามันหมุนติ้วๆๆ โอ๋ย! มหัศจรรย์กว่านี้เลย นั่นแหละ อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ของจริง

แต่ถ้าเป็นทั้งทางธรรมและทางกิเลส

ไม่ใช่ ทางกิเลสไม่ต้องไปส่งเสริมมัน ในทางกิเลสไม่ใช่ อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ มันเหยียบยํ่าอยู่แล้ว มันเหยียบยํ่า มันเหยียบยํ่าเพราะอะไร ครอบครัวของมารไง ครอบครัวของมาร เห็นไหม “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจของเราไม่ได้อีกเลย” นี้เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจของเราไม่ได้อีกเลย” นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเยาะเย้ยพญามารนะ

แล้วเราจะบอกว่า อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ มารกับเราจะพึ่งพิงกัน...มันตรงข้ามนะ มันตรงข้ามกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเยาะเย้ยถากถาง ไม่คบมันเลย

แต่ของเรา นี่พูดถึงว่าความเห็นของเรา ความเห็นของผู้ถาม เพียงแต่ว่าเราพูดให้เห็นชัดเจนไง ไม่ได้ตําหนิไม่ได้ติเตียนใคร เพราะความคิดของคนมันมีหยาบ มีกลาง มีละเอียด แล้วกิเลสของคนถ้าเข้มข้นขึ้นมา มันเบี่ยงเบนไง มันบังเงาไง มันเอาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นอาวุธของมันไง แล้วมาทําร้ายเราไง

แล้วเวลาพูดก็พูดเป็นธรรม พอเป็นธรรม เราก็ขาอ่อนเลย ก็ใส่ชื่อไง ใส่ชื่อสติ ใส่ชื่อสมาธิ ใส่ชื่อปัญญา แต่ความจริงมันเป็นเปรตหมดเลย มันเป็นเปรต เปรตชื่อสติ เปรตชื่อสมาธิ เปรตชื่อปัญญา แล้วเราเชื่อมันไหม เราเชื่อเพราะเราเป็นชาวพุทธไง พอชื่อมัน โอ้โฮ! ถ้าชื่อ กราบเลย เพราะเราต้องการ เราแสวงหาอย่างนี้ แต่ไม่รู้หรอกว่าเปรตมันใช้ชื่อนี้ นี่ไง กิเลสมันบังเงา

แต่ถ้าเป็นความจริงของเรา เราศึกษาของเรา สมาธิเป็นสมาธิ ชื่อสมาธิ ชื่อสติ ชื่อปัญญา แต่เวลามันเป็น อ๋อ! อ๋อ! สติมันยับยั้งหมดเลย มีสติเท่าทัน มีสมาธิ อู๋ย! ร่มเย็นเป็นสุข โอ๋ย! มีปัญญาทะลุปรุโปร่ง อู้ฮู! ถ้ารู้อย่างนี้ปฏิบัติตั้งนานแล้วล่ะ นี่ถ้ามันเกิดปัญญา แต่ถ้ามันเสื่อมก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ถ้าชื่อกับข้อเท็จจริงอันเดียวกัน เราก็เข้าใจได้ แต่ถ้าเรายังอ่อนแออยู่อย่างนี้ มันเป็นเปรต มันเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันหยาบๆ มันหนานัก แต่มันใช้ชื่อไง ใช้ชื่อศีล สมาธิ ปัญญา ใช้ชื่อธรรมแล้วแอบอ้าง แล้วเราศึกษาธรรมมาๆ เราก็จําแต่ชื่อมัน เราถึงไม่รู้จักตัวมัน เราก็เลยยอมจํานนกับมัน

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติแล้ว ชื่ออย่างนี้ คุณสมบัติเป็นอย่างไร ถ้ามันคุณสมบัติไม่ใช่ แสดงว่าแอบอ้าง ถ้ากิเลสมันรู้ทัน เออ! ฉันไปแล้ว รู้ทันฉันก็หลบแล้ว พอหลบไปก็จบ แต่มันต้องคนรู้เท่าทัน นี่ไง กิเลสมันร้ายอย่างนี้

ชาวพุทธเราที่ยังหาจุดยืนไม่ได้ก็เพราะอันนี้ เพราะจิตใจเรายังไม่ได้ อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ จริง คือเรายังไม่ได้เห็นศีล สมาธิ ปัญญาจริง เราก็เลยเชื่อสิ่งที่จอมปลอมที่หลอกลวง แล้วแอบอ้างชื่อธรรมะ แต่ถ้าเราทําได้จริง เราเห็นได้จริงนะ เราจะรู้เท่า แล้วสิ่งนี้จะหลอกลวงเราไม่ได้ ถ้าหลอกลวงเราไม่ได้จะเป็น อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตามความเป็นจริง เอวัง

สมาธิมันเกิดแล้วมันก็เสื่อม มันก็เกิดดับไง
คําว่า “เกิดดับ”
คือว่ามันเป็นสิ่งมีชีวิต มันต้องดูแลรักษา มันไม่เหมือนวัตถุ
ดูสิ วัตถุทําเสร็จแล้วก็ตั้งไว้ เราทําสิ่งใดเสร็จแล้วเราก็ตั้งไว้
มันก็อยู่ของมันอย่างนั้นน่ะ ตั้งมันไว้
แต่สมาธิมันเกิดจากเรา อารมณ์ความรู้สึก
วันนี้มีความสุขมากเลย
เวลามันเสื่อม วันนี้มีความทุกข์มากเลย
นี่มันมีเกิดมีดับ

๔

มีเกิดมีดับ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

หลวงพ่อ : เรื่องข้างในมันทํายากอย่างนี้

ถาม : เรื่อง “สภาวะในสมาธิ”

กระผมทําความสงบแล้วเริ่มพิจารณาโดยการกําหนดลมหายใจและใช้หลักสติปัฏฐาน ๔ เฝ้าดูอาการของจิต ผมก็เกิดสภาวะต่างๆ ต่อมาผมก็ใช้ข้อคิดของหลวงพ่อที่สั่งมา คือกําหนดพุทโธเน้นเข้าไปให้ถึงจิตถึงใจ ก็ได้ผลครับ มันเกิดส้มหล่น เห็นการหลุดของทุกข์ มันเป็นรูปธรรม จับต้องได้จริงๆ มันสะเทือนใจมากๆ ตามมาด้วยอาการโล่งอกโล่งใจ ผมทําได้ ๒ ครั้ง ต่อมาเหมือนกิเลสมันรู้ทัน สภาวะนั้นมันไม่ทะลุถึงจุดนั้น แต่มันวนๆ เหมือนชนกําแพง ผมก็เลยทนทําเอา ตอนนี้ก็เกิดสภาวะเป็นก้อนเสียดหน้าอก ผมก็ใช้วิธีการเดินรู้ลมและกําหนดพุทโธ แต่มันบริกรรมไม่ได้ครับ เพราะลมมันสั้น แต่สักครู่อาการทุกข์เสียดหน้าอกก็จางคลายโล่งอก เป็นอย่างนี้เป็นรอบๆ ซํ้าๆ

ขอถามครับ

๑. ผมจะได้สภาวะหลุดโล่ง เห็นอนิจจังคาตาอีกไหมครับ

๒. ความรู้สึกหนักเป็นก้อนแล้วรู้สึก (ไม่ใช่เหมือนข้อที่ ๑.) มันจางคลาย สิ่งนี้คือทุกข์ กิเลสที่ฝังในจิตใต้สํานึก หรือเป็นอนุสัยที่หลุดขึ้นมาหรือไม่ครับ

๓. ผมจะทําอย่างไรต่อครับ เคยลองพยายามกดดันกําหนดต่อ หลังจากรู้สึกหนักและจางคลายหลายๆ รอบแล้ว แต่มันไม่ได้ผลอะไร มันไม่ทะลุครับ

ข้อสังเกตตัวเองในระหว่างการปฏิบัติ เวทนาทางกายมี แต่มันทนได้ อาการปีติ รู้ลมตลอด รับรู้เสียงภายนอก แต่ไม่รําคาญ จิตฟุ้งบ้างเป็นระยะ

ตอบ : นี่ข้อสังเกตส่วนตัวเนาะ นี่คําถามเรื่องสมาธิ คําถามเรื่องสมาธิ ว่าสภาวะในสมาธิ ถ้าเขาทําสมาธิได้ ถ้าทําสมาธิได้ เวลาเขาทําได้ เวลาเขาบอกว่า มันหลุดออกไป ทุกข์มันหลุดออกไป มันเป็นรูปธรรมที่จับต้องได้ เขามีความสุขมาก มันสะเทือนใจมากๆ

เวลามันสะเทือนใจมากๆ มันทําได้จริง ถ้ามันทําได้จริง นี่ปัจจัตตัง เพราะเรารู้ของเรา เห็นไหม เหมือนกับเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาใครทุกข์ใครยากขึ้นมา เวลาไปศึกษาแล้วมันได้สติ พอสติขึ้นมามันก็ปล่อยความทุกข์นั้น

ไอ้นี่เหมือนกับเราศึกษา แล้วเราศึกษาธรรมะ แล้วธรรมะเข้ามาชําระล้าง ธรรมะ ความเข้าใจในธรรมะ ความเข้าใจในธรรมะนั้นมันปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่นในความทุกข์นั้น มันก็มีความสุขอันหนึ่ง

ฉะนั้น เวลาเราภาคปฏิบัติไง ถ้าเรากําหนดพุทโธๆ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เวลาจิตมันเป็นสมาธิขึ้นมา มันมีความสงบ มันภาคปฏิบัติไง มันลึกลับมันมหัศจรรย์กว่า คือมันลึกซึ้งกว่าน่ะ ถ้ามันลึกซึ้งกว่า เห็นไหม

ในภาคปริยัติคือศึกษา ศึกษามาเข้าใจนะ ถ้าคนเรา เรามีทิฏฐิของเรา เรามีความโลภของเรา เวลาเราศึกษาธรรมะแล้วเราว่าเราเข้าใจ เราเข้าใจ เราซาบซึ้ง ซาบซึ้งนั้นมันความเข้าใจ อันนั้นมันเป็นความเข้าใจทางโลก

แต่เวลาปฏิบัติ ปฏิบัติไป ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา ถ้ามันปฏิบัติไปเป็นความจริงขึ้นมา เขาบอกมันเกิดส้มหล่น เห็นความหลุดไปของทุกข์ มันเป็นรูปธรรมที่จับต้องได้จริงๆ มันสะเทือนใจมากๆ มันสะเทือนใจมากๆ มันเป็นได้อย่างนี้ถึง ๒ ครั้ง

ถ้าเป็นได้ ๒ ครั้ง พอเป็นได้ ๒ ครั้ง มันเป็นได้ ทีนี้คําว่า “เป็นได้” ทําสมาธิได้ เวลาคนทําสมาธิได้ สมาธิ เราจะบอกว่ามันเหมือนสิ่งที่มีชีวิต สิ่งที่มีชีวิต ต้นไม้ ต้นไม้ถ้าเราไม่ดูแลรักษามัน ต้นไม้นี้ตายนะ ต้นไม้นี้ขาดนํ้า ไม่มีการดูแลรักษา ต้นไม้นี้ตาย

จิตของเรามันคลุกเคล้าอยู่กับความโลภ ความโกรธ ความหลง มันคลุกเคล้าอยู่กับกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันก็คลุกเคล้าอยู่อย่างนั้นน่ะ มันไม่เคยตาย จิตมันไม่เคยตาย

คนเราเวลาตายไปแล้ว เวลาคนตาย เราเห็นได้ มันพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ไง วิทยาศาสตร์ สัญญาณชีพไม่มีคือคนตาย พอคนตายปั๊บ ร่างกายเหมือนท่อนไม้เลย เดี๋ยวมันก็แข็ง พอแข็งขึ้นมาแล้วเดี๋ยวมันก็ย่อยสลาย มันก็เน่าของมันไป แต่จิตมันออกไปแล้วไง คําว่า “จิตไม่เคยตายๆ” จิตมันก็ไปหาที่อยู่ของมันใหม่

ฉะนั้น เวลาที่เรามาประพฤติปฏิบัติ เวลาจิตมันสงบ จิตสงบมันเกิดได้ แล้วมันก็ดับได้ คือมันเกิดดับๆ เราว่า “เกิดดับๆ สรรพสิ่งนี้เกิดดับ โลกนี้มีแต่ความเกิดดับ”

สมาธิมันก็เกิดดับ แต่การเกิดดับ ดูความคิดความเห็นมันเกิดดับโดยสัญชาตญาณ เวลามันเกิดมันดับของมัน โดยอารมณ์ความรู้สึกมันเกิดดับ สมาธิเราสร้างมา เราพุทโธๆ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันเป็นขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ คือมันมีหลักมีเกณฑ์ของมัน มันเกิดขึ้นมาด้วยการกระทํา เกิดขึ้นมาด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ เราทําของเราขึ้นมา มันถึงเกิดสัมมาสมาธิ

สมาธิมันเกิดแล้วมันก็เสื่อม มันก็เกิดดับไง คําว่า “เกิดดับ” คือว่ามันเป็นสิ่งมีชีวิต มันต้องดูแลรักษา มันไม่เหมือนวัตถุ ดูสิ วัตถุทําเสร็จแล้วก็ตั้งไว้ เราทําสิ่งใดเสร็จแล้วเราก็ตั้งไว้ มันก็อยู่ของมันอย่างนั้นน่ะ ตั้งมันไว้ แต่สมาธิมันเกิดจากเรา อารมณ์ความรู้สึก วันนี้มีความสุขมากเลย เวลามันเสื่อม วันนี้มีความทุกข์มากเลย นี่มันมีเกิดมีดับ

ถ้ามันมีเกิดมีดับขึ้นมาแล้ว มีเกิดมีดับ แต่เราได้สัมผัสแล้ว มันเป็นรูปธรรมเลย เขาบอกว่ามันส้มหล่น ความทุกข์นี่หลุดออกไปเลย เป็นรูปธรรมที่จับต้องได้จริงๆ มันสะเทือนใจมาก ตามมาด้วยความโล่ง

นี่พอทําๆ ไป เขามีสติมีปัญญา คนมีสติปัญญามันรู้ได้ เขาบอกเขารู้ได้ว่า “เหมือนกิเลสมันรู้ทัน” เวลาเขาว่านะ “เหมือนกิเลสรู้ทัน”

กิเลสมันเหนือเราอยู่แล้ว แต่เวลาเราทํา กิเลสมันนอนหลับ กิเลสมันพลั้งเผลอ เราถึงลงสมาธิได้ เวลากิเลสมันพลั้งเผลอ เวลาเราลงสมาธิ กิเลสมันสงบตัวลง ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิ

การทําสมาธิ ในลัทธิในศาสนาใดก็แล้วแต่ เขาทําสมาธิได้ทั้งนั้นน่ะ ทีนี้ทําสมาธิแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติไว้เป็น ๒ อย่าง ๒ อย่างคือถูกหรือผิดไง สัมมาสมาธิหรือมิจฉาสมาธิ

ลัทธิศาสนาใดก็แล้วแต่ เขาฝึกทําสมาธิ แต่เขาฝึกทําสมาธิ เป็นสมาธิแล้วทําอย่างไรต่อ เพราะอะไร เพราะว่าพวกลัทธิของเขา เขาไม่มีพระอริยบุคคล ไม่มีครูบาอาจารย์สอนต่อเขาไง

เป็นสมาธิแล้วมันเป็นได้ ๒ อย่าง ๒ อย่างคือมิจฉาสมาธิ คือสมาธิมืดบอด สมาธิที่จะทําอะไรต่อไป แต่สัมมาสมาธิแล้วสมาธิเป็น สมาธิที่มีชีวิต สมาธิที่จะก้าวเดินต่อเนื่องไป พอเป็นสมาธิแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา

ที่ว่าในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ถ้าเป็นสมาธิ พอเป็นสมาธิ มันยังเป็น ๒ ทาง ทางหนึ่งคือมิจฉา มิจฉาคือว่าไปไหนไม่เป็น ทําสิ่งใดไม่ได้ อยู่แค่นั้น ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิคือมีสติ มีสติมีปัญญาแล้วยกขึ้น ยกขึ้นคืออะไร

ยกขึ้นคือว่าเพราะเป็นสมาธิแล้ว โอ้โฮ! มีความสุขมาก เวลามันคลายออกมา มันก็มีเท่านี้หรือ มันก็มีเท่านี้ มันต้องพัฒนามากกว่านี้สิ ถ้าเราจะมีคุณธรรม เราต้องมีสติมีปัญญา มันต้องค้นคว้ามากกว่านี้สิ แล้วถ้าค้นคว้า เอาอะไรค้นคว้าล่ะ เพราะถ้าเป็นสมาธิ มันลึกลับมหัศจรรย์ใช่ไหม ถ้าเราน้อมไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ โอ้โฮ! มันจะมีสติปัญญา มันจะจับต้อง มันจะเป็นใบเบิกทาง เป็นจุดเริ่มต้นของการฝึกหัดใช้ภาวนามยปัญญา แต่ถ้ามันคลายตัวออกมา มันก็เป็นความคิดเรานี่

ความคิดเรานะ ถ้ามีสมาธิ ถ้ามีสติปัญญาที่มั่นคงนะ ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเข้าใจ มันปล่อยวาง สังเกตได้ไหมว่าเวลาเราศึกษาสิ่งใด มันเข้าใจ มันปล่อยวาง มันมีความสุขความสงบ แล้วก็ปัญญาอย่างนี้ ข้อมูลเหมือนเดิมนี่ เวลามันคิดไปแล้ว มันคิดแล้วมันจืดๆ คิดแล้วมันไม่ซาบซึ้งเลย คิดแล้วมันปกติ เพราะอะไร เพราะมันขาดสมาธินี่ไง ขาดสมาธิ ขาดพื้นฐานไง

ถ้ามันจะแก้ไข แก้ไขคือกลับไปที่สมาธิ กลับไปที่พุทโธ ให้จิตมันปล่อย จิตมันวาง จิตเป็นอิสระ แล้วพอมันคิด เพราะจิตเป็นอิสระ มันไม่มีกิเลส ไม่มีสมุทัยเจือปน เวลามันพลิก มันคิดโดยสัมมาสมาธิ แล้วพอมันเกิดปัญญา ปัญญาที่เกิดจากความเพียรชอบ เกิดจากงานชอบ เกิดจากการงานชอบ

การงานชอบคือก่อตั้งตัวเองได้ถูกต้องชอบธรรม แล้วมันเป็นความชอบธรรม ปัญญามันชอบธรรม มันพิจารณาของมันไป มันจะซาบซึ้งของมัน นี่ซาบซึ้งของมัน มันพิจารณาของมันไป พิจารณาของมันไป ถ้ากําลังมันพอนะ มันสมดุลของมันน่ะ สมดุลคือมัชฌิมาปฏิปทา มัชฌิมาปฏิปทาคือความสมดุลความพอดีของมัน

ทีนี้มัชฌิมาปฏิปทา เราอยากได้ เราอยากได้มัชฌิมาปฏิปทา อยากได้ความสมดุล อยากได้ความพอดี เราก็วัดเอา เมตรหนึ่งก็ ๕๐ เซนติเมตร ตรงกลาง มัชฌิมาปฏิปทาคือความตรงกลาง กลาง กลางของคนขี้ขลาด กลางของคนที่ไม่รับผิดชอบ กลางของคนที่ไม่มีวุฒิภาวะ

แต่ถ้าสมดุล ความสมดุลของมัน ความสมดุลมันพิจารณาของมัน มันสมดุลของมัน มันจะเป็นความจริงของมัน ฉะนั้น เวลาถ้ามันเป็นอย่างนี้ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มีการกระทํา

แต่นี้ผู้ที่ปฏิบัติเขารู้ของเขาได้ มันเหมือนกิเลสมันรู้ทัน พอกิเลสมันรู้ทัน มันเป็นสัญญาทั้งนั้นน่ะ พอสัญญาขึ้นมา มันเทียบมันเคียง มันคาดมันหมาย เพราะเราทําของเราแล้ว เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา มันคาดมันหมายของมัน มันรู้ทัน เลยทําสิ่งใดได้ยาก พอทําสิ่งใดได้ยาก มันถลําไป พอเราเพลี่ยงพลํ้าแล้วกิเลสมันซํ้าเติมเลย เห็นไหม

พอมันซํ้าเติม บอกว่า “เหมือนกิเลสมันรู้ทัน สภาวะที่มันเคยหลุด มันก็วนอยู่อย่างนั้นน่ะ มันชนเพดาน มันมีการเสียดอก” ทีนี้อุปสรรคมาเยอะแยะเลย ถ้าอุปสรรคเยอะแยะ นั่นกิเลสมันได้ทีแล้ว

เวลาธรรมะมันได้ทีนะ เวลาธรรมะมันเจริญมาในหัวใจของเรา กิเลสมันไม่มีทางต่อสู้ เพราะอะไร เพราะรสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง

ชีวิตของเรา ความรู้สึกของเรา ความคิดของเรามันอยู่กับเรามาตลอด แต่พอทําความสงบของใจได้หนหนึ่ง รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง ความสงบอันนั้นน่ะมันซาบซึ้งกว่า มันดีกว่าเยอะแยะเลย พอมันซาบซึ้งกว่า มันมีคุณค่ามากกว่า พอมีคุณค่ามากกว่า เพราะอะไร นั่นแหละรสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง มันชนะเหนือกิเลสไง

ทีนี้พอพิจารณาไป เหมือนกิเลสมันรู้ทัน

นี่คือสติปัญญานะ คือเราได้ศึกษามานะ เราได้ฟังธรรมมา เราถึงได้รู้ว่ากิเลสมันรู้ทัน ถ้าเราไม่ได้ศึกษามา พอมันมีกิเลสมาแทรก มีสิ่งใดเข้ามายุมาแหย่ ไปเลยน่ะ “โอ๋ย! ธรรมะเป็นอย่างนี้เอง” ถลําไปเลย

ทีนี้ไม่ถลํา กิเลสมันรู้ทัน แต่มันก็พลิกแพลง กิเลสมันร้อยแปด สิ่งมีชีวิต มันเล่ห์กลของมัน มันวนอยู่อย่างนั้นน่ะ มันขึ้นไปชนเพดานบ้าง พอภาวนาไปมันเสียดอก ถ้ามันเสียดอก เราก็ต้องมาใคร่ครวญ เวลาใคร่ครวญ พิจารณาของเราว่าเราจะทําอย่างไรต่อไป

เวลาเราทําดีของเรา เราทํานี่เราทําดีของเรา เวลาผลของมันเกิดขึ้นมามันมหัศจรรย์เลยล่ะ เขาบอกว่า มันเป็นสิ่งที่ว่าอนิจจัง ความทุกข์มันหลุดออกไปเลย

ความทุกข์ความเข้าใจมันปล่อยวาง พอปล่อยวางขึ้นมา มันมหัศจรรย์ของมันอยู่แล้วล่ะ ฉะนั้น พอมันต่อเนื่องไป กิเลสมันพิจารณา เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นห่วงๆ ตั้งแต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านรักษาพวกเรามาก็ตรงนี้แหละ เจริญแล้วเสื่อม

ทุกการกระทํามันมีเจริญ มีเจริญความรุ่งเรืองขึ้นไป แล้วก็มีเสื่อมถอย ในเมื่อโลกนี้เป็นอนิจจัง การปฏิบัติมันเป็นอนิจจัง มันมีเจริญขึ้นไปแล้วมันก็ต้องเสื่อมถอยของมัน

ทีนี้ถ้ามันเจริญขึ้นไป ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้าเรามีสติมีปัญญานะ ครูบาอาจารย์ของเราท่านมีสติมีปัญญา ท่านจะมีสติรักษาตลอด รักษาคืออะไร คือตั้งสติไว้แล้วกําหนดพุทโธของเรา ทํางานก็ทํางานของเราไป ถึงเวลาปั๊บ พอว่างจากงาน เราพุทโธทันที รักษาไว้ๆ รักษาของเราไว้ ถ้ารักษาที่เหตุนี้ไว้ สมาธิมันจะอยู่กับเราตลอดไป แล้วพอทําสมาธิอยู่กับเราตลอดไป คนไม่เคยทํางาน หรือทํางาน เก็บรักษา ในทางการแพทย์ต่างๆ เขาต้องเก็บเครื่องมือ เขาต้องอบ เขาต้องฆ่าเชื้อ เขาต้องทําสิ่งใดแล้วไม่ให้ติดเชื้อ

นี่ก็เหมือนกัน ใจของเรา ถ้าดูแลรักษา เวลามันติดเชื้อ เวลากิเลสมันแทรกขึ้นมาได้ เราจะแก้ไขอย่างไร ถ้าเราไม่มีครูบาอาจารย์นะ เราไม่เข้าใจ เราจะหาทางออกไม่ถูก แต่ครูบาอาจารย์ท่านเคยมีประสบการณ์อย่างนี้มาแล้ว ถึงบอกว่า ต้องตั้งสติไว้ แล้วถ้าเวลากิเลสที่มันได้ทีนะ มันได้ที มันได้กําลังนะ เวลาเราจะพยายามชักฟืนออกจากไฟ เราพยายามจะทอนกําลังของมันน่ะ การทอนกําลังมันก็เหมือนพระที่ปฏิบัตินี่ไง การทอนกําลังของมันก็คือการอดนอนผ่อนอาหาร

การอดนอนผ่อนอาหาร เรากินมาก กิเลสมันก็กินด้วย ร่างกายของเราแข็งแรงขนาดไหน กิเลสมันก็แข็งแรงด้วย ถ้าเราหิว กิเลสมันก็หิวด้วย มันต้องแลกมาไง เวลาอดอาหารนี่หิวไหม หิว แหม! ใครอดอาหารแล้วไม่หิว ไม่มีหรอก

แต่อดอาหารแล้ว การอดอาหารนี่แก้แม้แต่หลวงปู่ฝั้น หลวงปู่ฝั้น ในประวัติหลวงปู่ฝั้นนะ ท่านมาฉลองกรุงเทพฯ ๑๕๐ ปี ๒๔๗๕ ท่านมาฉลองกรุงเทพฯ มาพักที่วัดบวรฯ ท่านเป็นคนล้างบาตรของหลวงปู่สิงห์ พระมหาปิ่น แล้วของท่านเอง เป็น ๓ ใบ วันนั้นท่านไปล้างบาตรอยู่ที่วัดบวรฯ เดินสวนกับสีกาคนหนึ่ง เดินสวนกันเฉยๆ นะ ไม่เคยรู้จักกัน ไม่เคยเห็นหน้ากันนะ เห็นหน้ากันครั้งแรก ผูกพันนะ ผูกพันเขามากเลยนะ

ฉะนั้น หลวงปู่สิงห์กับพระมหาปิ่นท่านเป็นพระผู้ใหญ่ ถ้าอย่างนั้นให้เข้าโบสถ์ โบสถ์วัดบวรฯ นั่นน่ะ แล้วก็ปิดโบสถ์เลย เพราะว่าท่านสนิทกับสมเด็จฯ ฉะนั้น พอเข้าไปแล้ว อดอาหาร วันแรกรักไหม รัก ไม่กิน วันที่ ๒ ยังรักไหม ยังรักอยู่ วันที่ ๓ ก็ยังรักอยู่ พอวันที่ ๔ นะ อดข้าวถึง ๔ วันแล้ว ยังรักไหม ชัก ๕๐-๕๐ แต่ก็ยังรักอยู่นะ วันที่ ๕ วันที่ ๖ ถึง ๗ วันน่ะ มันจะตาย อดอาหารจนตาย

ถ้ารัก ไม่กิน ถ้ายังผูกพันกับเขา ไม่กินข้าว ถึงวันที่ ๗ นะ ไม่รักแล้ว ไม่รัก มันจะตาย เห็นไหม การอดนอนผ่อนอาหาร ถ้าคนจริงจังมันได้ประโยชน์ขนาดนี้ ได้ประโยชน์

แม้แต่เจอครั้งแรกไม่เคยเห็นหน้ากันนะ ไม่เคยเห็นหน้ากัน ไม่เคยสิ่งใดกัน เจอหนแรก มันเป็นเวรเป็นกรรม ผู้หญิงเขาไม่รู้เรื่อง เขาเดินผ่านวัด มันเป็นทางผ่าน เขาเดินมาแล้วเขาก็ไปแล้ว เรายังไม่รู้ว่าบ้านเขาอยู่ไหนเลย ไม่รู้จักเขา ไม่เคยเห็นเขาเลย ทําไมไปผูกพันกับเขา...เข้าโบสถ์

เวลาบอกว่า ถ้าเวลากิเลสมันได้ที มันไปไกลเลย แต่ถ้าเราจะมีอุบาย มีวิธีการต่อสู้ อย่างที่ว่าอดนอนผ่อนอาหาร เวลาคําว่า “อดนอนผ่อนอาหาร” ทุกคนฟังแล้วมันก็ของคนทุกข์คนจน แอฟริกาเขาไม่มีจะกิน เขาอดนอน เขาเป็นเด็กขาดสารอาหาร เขาไม่เห็นได้อะไรเลย...อันนั้นการอดอย่างนั้นคือการอดแบบไม่มีจะกิน การอดเพราะว่ามันเป็นภัยแล้ง

ไอ้ของเรามันอด ของมันมีอยู่ต่อหน้า ร่างกายเราไม่ได้ขาดสารอาหาร เราอุดมสมบูรณ์ แต่เพราะหัวใจของเรามันไม่ดี หัวใจของเรามันมีกิเลส เพราะหัวใจของเรามันไปหาเรื่อง ฉะนั้น เราจะอดอาหารเพื่อสอนหัวใจของเรา เราอดอาหาร อดอาหารให้ร่างกายมันซูบผอม ให้หัวใจ ถ้าตาย เอ็งก็อยู่กับร่างกายนี้ไม่ได้

มันมีเป้าหมายไง การอดมันมีประเด็น มันมีเป้าหมาย มันมีการกระทํา มันมีอุบาย ไม่ใช่อดอาหารแบบที่เขาไม่มีจะกินนู่น อันนั้นเขาอดอาหารเพราะมันทุกข์ มันเป็นเวรเป็นกรรมของเขา เขาคนทุกข์คนจนของเขา เขาไม่มีจะกินของเขา เขาทุกข์จนขาดสารอาหาร ไอ้ของเราบิณฑบาตมา เขาใส่บาตรทุกวันน่ะ แต่เพราะว่าจิตใจของเรากิเลสมันฟูขึ้นมา เราต้องมีอุบาย

นี่พูดถึงว่า เวลาจิตมันเสื่อมแล้วเราจะแก้ไข แก้ไขของมันอย่างไร นี่อารัมภบทนะ อารัมภบทว่า จิตมันเสื่อม จิตมันท้อแท้ไง ทีนี้พอไปแล้ว โอ้โฮ! เป็นก้อน เป็นสิ่งเสียดอก

มันต้องแก้ไขไปทั้งนั้นน่ะ ตอนนี้นะ มันเหมือนกับเราเดินไปแล้วเหยียบหนาม หนามมันตําเท้า เราเดินไปกะโผลกกะเผลกแล้ว เพราะว่าเราเดินไม่เต็มเท้าแล้ว เพราะหนามมันตําเท้า ไอ้นี่เหมือนกัน พอมันเป็น มันเสียดอก มันเหมือนกับมันมีศรมีหลาวปักกลางหัวใจ แล้วเราจะแก้ไขอย่างไร นี่พูดถึงการปฏิบัตินะ

ฉะนั้นบอกว่า พูดอย่างนี้มันพูดแบบนิยายเลย ไม่รู้เรื่องเลย หลวงพ่อก็พูดไปเรื่อย ไอ้คนฟังก็ไม่รู้เรื่อง

อ้าว! ก็เอ็งไม่เป็นน่ะ เอ็งไม่เคยเป็นอย่างนี้ เอ็งไม่เคยปฏิบัติ ใจเป็นนามธรรมๆ มันเป็นอย่างไร แล้วเวลามันถูกต้องดีงามมันทําอย่างไร

นี่ไง พูดถึงว่า ไอ้คนฟังมันก็บอก โอ้โฮ! ไอ้คนพูดก็พูดนิยายเลยเนาะ ไอ้คนฟังก็ แหม! เคลิบเคลิ้ม เวลามันไม่เป็นนะ ถ้าเป็นก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ไม่เป็นนะ ไม่ทุกข์ไม่ยาก ไม่รู้จักหรอก แต่ทุกข์ยากแล้วรู้จัก นี่พูดถึงว่าอารัมภบท

ทีนี้คําถาม “๑. ผมจะได้สภาวะหลุดพ้น เห็นอนิจจังคาตาอีกไหมครับ”

ได้ เพราะว่าเราเคยได้ เราเคยทํามาแล้ว เห็นไหม “ผมจะได้สภาวะหลุดพ้น เห็นอนิจจังคาตาอีกไหมครับ”

“ผมจะได้” คําว่า “จะ” จะก็คือการกระทําไง ถ้าเราทําได้ก็ได้ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้าเหตุมันสมดุลของมันแล้วทําไมมันจะไม่ได้ แต่ตอนนี้เขาว่า “ผมจะได้สภาวธรรมอย่างนั้นอีกหรือไม่”

ถ้าได้สภาวธรรม คําว่า “ได้สภาวธรรม” มันฝังใจ มันอยากได้ตรงนั้น

ฉะนั้นที่ว่าเราเคยภาวนาแล้วจิตสงบ เห็นถึงความหลุดพ้น กิเลสหลุดออกไปเลย ความทุกข์มันหลุด

มันไม่มีอะไรหลุดหรอก มันเป็นธรรม มันเป็นสภาวธรรมที่เรารู้เราเห็น ถ้าจิตสงบแล้ว จิตบางคนสงบเฉยๆ บางคนสงบแล้วเห็นตัวเองไปเดินจงกรมอยู่บนก้อนเมฆ บางทีสงบแล้วมันจะรู้จะเห็นร้อยแปด อันนี้มันเป็นจริตนิสัย ความเห็น เห็นนี้คืออะไร เห็นเพราะจิตมันสงบมันถึงเห็น เพราะเราพุทโธ จิตมันสงบแล้วเราเห็น ถ้าจิตสงบมันเห็นนิมิตอย่างนั้น

แต่ถ้าเรารู้ทันนะ เราพุทโธๆ ถ้าเราจะเห็น เห็น เราก็วาง เพราะเราต้องการความสงบ เราไม่ต้องการความเห็น เพราะความเห็นนั้นมันต้องใช้พลังงาน ถ้าสงบขึ้นมา ทําเกือบตายกว่ามันจะสงบ สงบแล้วนะ ให้มันไปเห็นน่ะคือใช้จ่ายโดยที่ไม่เป็นประโยชน์ แต่ถ้ามันสงบแล้วนะ เรายกขึ้นสู่วิปัสสนา เห็นไหม

เงิน เรามีเงิน เราใช้จ่ายทําเพื่อการเลี้ยงชีพ ใช้จ่ายเพื่อดูแลครอบครัวของเรา เงินได้มาแล้วนะ เล่นการพนันอีลุ่ยฉุยแฉก หมดแล้ว จิตสงบแล้วเห็น จิตสงบแล้วเห็น ถ้าเราเป็น เราไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย เราสงบแล้วเราใช้จ่ายในครอบครัวของเรา เราใช้จ่ายเพื่อประโยชน์กับเรา จิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา

ทีนี้คนไม่รู้อย่างนั้นเพราะว่าอะไร เพราะว่าจิตสงบแล้วใช้จ่ายในครอบครัว แล้วใช้จ่ายทําไมล่ะ เออ! ถ้าเล่นการพนันสนุก อ้าว! จิตสงบแล้วไปเห็นนิมิต สนุก เออ! สงบแล้วไปรู้เห็น เออ! ดี...นี่ใช้จ่ายโดยไม่รู้ตัว แต่ถ้าเราจิตสงบแล้วเราทําของเรา

นี่พูดถึงว่าสภาวะที่รู้ที่เห็น เพราะจิตสงบมันไปรู้เห็น รู้เห็นแล้วทําอย่างไรต่อไป รู้เห็นแล้วเราจะดูแลจิตเราอย่างไร ถ้าจะรู้จะเห็นอย่างไร

ถ้ารู้เห็นมันเป็นความดี มันเป็นความดีของเรา ที่ว่าความดีของเรา ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้าเหตุนะ ก็กลับไปพุทโธนี่แหละ กลับไปพุทโธ กลับไปใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ

ฉะนั้น ถ้าเหตุผลมันถูกต้องดีงาม มันลง ทีนี้เหตุผล ทีนี้จิตใจของเรา ถ้าไม่รู้ไม่เห็นสิ่งใดเลย มันก็ไม่มีเป้าหมายที่เราจะยึดมั่น แต่พอจิตมันเคยเป็นไง จิตมันเคยเห็นทุกข์หลุดออกไปเลย ก็อยากจะให้ทุกข์หลุดออกไป อยากจะให้ทุกข์หลุดออกไป

ก็ที่จะให้หลุดนั่นล่ะมันคือทุกข์ ก็ที่อยากจะให้มันหลุดนั่นล่ะคือทุกข์ ก็เราไม่ไปทุกข์ไง ก็เราไม่ไปคิดไง ก็เราไม่ไปคิดอยากจะให้ทุกข์มันหลุดออกไปไง เราก็มาอยู่ที่พุทโธนี่ไง เราก็มาอยู่ที่ปัญญาอบรมสมาธิไง มันจะหลุดไม่หลุดนะ เหตุ เดี๋ยวถ้าสมดุล เดี๋ยวมันหลุดเอง

นี่อยากจะให้ทุกข์มันหลุดออกไป นี่คือว่าตัณหาซ้อนตัณหา

เวลาทํานะ ทําเหมือนคนไม่รู้อะไรเลย เวลาทํา ทําเหมือนคนไม่รู้อะไร แต่มีสตินะ ถ้ามันจะเป็นได้หรือไม่ได้ มันเป็นความสมดุล เป็นความพอดี

ฉะนั้น ถามว่า “ผมจะได้สภาวะหลุดพ้น เห็นอนิจจังคาตาอีกไหมครับ”

ถ้าเรามีการประพฤติปฏิบัติแล้วสมควร ธรรมทั้งหลายสมควรแก่เหตุ ถ้าเหตุมันสมควรแล้ว ได้ ได้แน่นอน ได้เลย ได้แน่นอน แต่ที่ว่า ถ้าคําว่า “ได้แน่นอนแล้ว” เรายังโหยหาอยู่ จะทุกข์ไปอย่างนี้

ได้แน่นอน ได้แน่นอน หน้าที่ของเรา เราสร้างเหตุของเรา เราใช้สติของเรา เราใช้ปัญญาของเรา แล้วสิ่งที่มันจะเป็น สิ่งที่มันจะเป็นอย่างที่เคยได้ มันอยู่ที่เราทําสมควร เราทําพอดี ถ้าพอดีแล้วได้ ได้แน่นอน นี่พูดถึงว่าได้แน่นอน

เพียงแต่คําว่า “ได้แน่นอน” ทีนี้ก็ยึดเลย ได้แน่นอนๆ เมื่อไหร่จะได้แน่นอน

กรณีนี้เหมือนพระอานนท์ พระอานนท์ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “อานนท์ เราตายไปแล้ว ๓ เดือน เขาถึงมีสังคายนา เธอจะได้เป็นพระอรหันต์วันนั้น” แล้วพระกัสสปะก็นิมนต์พระอรหันต์ ๔๙๙ องค์มาทําสังคายนา รอพระอานนท์องค์หนึ่ง

เหตุการณ์มันพอดีหรือเป็นจริงที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์เลย แล้วพระอานนท์ก็นั่งรอเลย วันนี้จะเป็นพระอรหันต์ วันนี้จะเป็นพระอรหันต์ จนเครียดไปหมด ก็พระพุทธเจ้าพูดเองว่าจะเป็นพระอรหันต์คืนนี้ พระพุทธเจ้าพูดเอง สุดท้ายมันทนไม่ไหว มันเครียดมาก เฮ้อ! ปล่อยแล้ว ขอพักเสียก่อน มันไม่ไหวแล้ว พอเอนลง พอปล่อยหมด พอเอนลงเท่านั้นน่ะ ผัวะ! เป็นพระอรหันต์เลย

นี่ไง เพราะพระพุทธเจ้าพูดไว้อย่างนั้นจริงๆ นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่า “อีก ๓ เดือนข้างหน้าเขาจะทําสังคายนา เธอจะได้เป็นพระอรหันต์วันนั้น”

ทีนี้คําว่า “เธอจะได้เป็นพระอรหันต์วันนั้น” ก็คิดไง พระพุทธเจ้าบอก “เธอจะได้เป็นพระอรหันต์วันนั้น” จะได้เป็นเพราะพระพุทธเจ้าพยากรณ์ เป็นได้เพราะพระพุทธเจ้ารับรอง แต่ไม่ได้คิดเลยว่ามันจะเป็นได้เพราะสติปัญญาของเราเอง มันจะเป็นไปได้เพราะมรรคของพระอานนท์เอง

พระอานนท์ถ้าปล่อยวางความคิดที่ความผูกพันที่พระพุทธเจ้าพยากรณ์ ความรู้สึกก็ไปอยู่ตรงนั้นไง ส่งไปอยู่ที่พระพุทธเจ้าบอกว่าจะเป็นๆ คําว่า “จะเป็น” ก็เลยไม่ได้เป็น แต่เวลาดึงกลับมาเป็นปัญญาของตัวเอง ดึงกลับมาเป็นความรู้สึกตัวเอง ตัวเอง เฮ้อ! ไม่เอาแล้ว ปล่อยหมดเลย พอปัญญาของตัวเองเกิด นั่นล่ะ พระอรหันต์เกิดตรงนั้นน่ะ พระอรหันต์เกิดตรงปัญญาของพระอานนท์เองนั่นแหละ แต่พระพุทธเจ้าพยากรณ์ไว้ แต่พยากรณ์ไว้ ตัวเองก็ไปยึดไว้ตรงนั้นไง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราบอกว่า เราอยากได้อย่างนั้น อยากเป็นอย่างนั้น อยากให้กิเลสหลุดอย่างนั้น

เออ! จิตไปอยู่ตรงนั้นไง มันไม่เป็นของเรา ถ้าเป็นของเรา ตั้งสติไว้ ทําได้

แล้วที่ว่ามันเป็นข้อที่ ๒. “๒. ความรู้สึกหนักเป็นก้อน แล้วรู้สึก (ไม่ใช่เหมือนข้อที่ ๑.) มันจางคลาย สิ่งนี้มันคือทุกข์ กิเลสที่มันฝังจิตใต้สํานึก มันเป็นอนุสัยที่ผุดขึ้นมาหรือไม่ครับ”

มันเป็นก้อนๆ หรือว่าเป็นอะไร คําว่า “เป็นก้อนๆ” กิเลสมันสร้างภาพ กิเลสมันสร้างเครือข่ายของมัน ว่าอย่างนั้นเถอะ เวลาคนนั่งนะ เวลาเรานั่งสมาธิ ถ้าเราไม่กลืนนํ้าลาย มันก็ปกตินะ พอนั่งสมาธิ กลืนนํ้าลาย ก็กลืนนํ้าลายอยู่อย่างนั้นน่ะ อึ๊ก! อยู่อย่างนั้นน่ะ เวลานั่งแล้ว พอกลืนนํ้าลาย จิตมันรับรู้ ทั้งๆ ที่มันเกิดโดยสามัญสํานึก เกิดโดยปกติของเรานี่ แต่ประเด็น จิตมันเกาะ

ถ้าจิตมันเกาะตรงไหนนะ บางคนนั่งไปแล้วตัวเอียง มีมากเมื่อก่อนนะ พอนั่งไปถึงจุดหนึ่ง เหงื่อจะแตกพลั่กเลย พอนั่งไปถึงจุดนั้นปั๊บ ตอนเหงื่อแตกพลั่ก ตอนที่ตัวเอียง ตอนต่างๆ นี่คือประเด็นที่จิตมันเกาะไว้ แล้วนี่มันจะเป็นอุปสรรค แล้วนั่งไปได้แค่นี้ นั่งไปถึงตรงเหงื่อแตก นั่งไปถึงตรงกลืนนํ้าลาย นั่งไปถึงตรงตัวเอียง ก็แค่นั้นน่ะ จิตมันเกาะไว้ มันสร้างประเด็นไว้ แล้วค่อยๆ แก้ไป พุทโธไปเรื่อยๆ มันจะจางไปๆ จางไปจนประเด็นนี้ไม่มี เดี๋ยวมันก็เกิดประเด็นใหม่ จากกลืนนํ้าลายก็กลายเป็นกังวลเรื่องอื่น เป็นกังวลไปตลอด

นี่ก็เหมือนกัน ว่าจิตเป็นก้อนๆ

ก้อนๆ มันคืออะไรล่ะ ก้อนๆ มันเป็นหินหรือเปล่า ก้อนๆ มันเป็นหินหรือมันเป็นเหล็ก มันเป็นอะไร ก้อนๆ ก็จิตมันติดไง จิตมันสร้างว่าก้อนๆ ก้อนอะไรก็ได้

แต่เวลาที่เราพูดเมื่อก่อนนะ บอกว่า อารมณ์ความรู้สึกของเรามันเป็นวัตถุ ถ้าเป็นวัตถุ ถ้าจิตมันจับได้ จับได้เป็นวัตถุ วัตถุสิ่งใดก็ได้ เหมือนพระสารีบุตร หลานของพระสารีบุตรจะมาต่อว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเอาตระกูลของพระสารีบุตรมาบวชเป็นพระอรหันต์หมดเลย ตระกูลของพระสารีบุตร พระจุนทะ พระเรวัตตะ น้องชายพระสารีบุตรทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น ก็จะมาต่อว่า จะมาต่อว่าว่าพระพุทธเจ้าเอามาทั้งครอบครัวเลย ทีนี้จะต่อว่าพระพุทธเจ้าตรงๆ ก็กลัวบารมี เห็นไหม “ข้าพเจ้าไม่พอใจไอ้นั่น ข้าพเจ้าไม่พอใจไอ้นี่” คือจะไม่พอใจตรงนี้แหละ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้ทัน “ถ้าเธอไม่พอใจสิ่งต่างๆ ไม่พอใจสิ่งต่างๆ เธอต้องไม่พอใจอารมณ์ความรู้สึกของเธอด้วย”

อารมณ์ความรู้สึก เพราะความคิดของเรา อารมณ์ความรู้สึกมันมีผลกระทบ มันมีเหตุมีผล มันเป็นรูปธรรมไง

ถ้าคนภาวนาเป็นนะ พระสารีบุตรถวายพัดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ฟังเทศน์ข้อนี้ ที่ว่า ๑๔ วันถึงได้เป็นพระอรหันต์น่ะ เป็นพระอรหันต์เพราะธรรมข้อนี้ไง เพราะพระพุทธเจ้าบอกว่า “อารมณ์ความรู้สึกของเธอเป็นวัตถุอันหนึ่ง” ความคิดนี่ ความคิดอารมณ์เป็นวัตถุอันหนึ่ง พอจับพับ! พิจารณาได้เลย

นี่ก็เหมือนกัน คําว่า “เป็นก้อนๆ ก้อนๆ” ก้อนๆ อย่างไร ก้อนๆ นี้มันจับต้องอะไรไม่ได้ ถ้าก้อนๆ มันจับต้อง ถ้าจับอารมณ์ได้ จับอารมณ์ได้จะไม่ถามอย่างนี้ จับความรู้สึกได้ ความรู้สึกหยุดเลย ถ้าใครจับความรู้สึกได้ นิ่งเลย

แต่เพราะเราจับไม่ได้ ความคิดมันถึงไหลไง อู้ฮู! ความคิดพับๆๆ นี่เราจับไม่ได้หรอก เพราะสติเราไม่ทัน แต่ถ้าจิตสงบ เห็นอาการของจิต คือเห็นความไหลไป เห็นความคิดไป จับปั๊บ หยุดเลย พอหยุด อารมณ์พอหยุดปั๊บ ในอารมณ์มีอะไร รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ถ้าไม่มี เกิดอารมณ์ไม่ได้ อารมณ์ความรู้สึก ถ้าจับได้ปั๊บ

ถ้าเป็นก้อนๆ ก้อนๆ ถ้ามันจับได้ มันเป็นสติปัฏฐาน ๔ ในกาย ในเวทนา ในจิต ในธรรม ถ้าจับไม่ได้ จับไม่ได้ก็เป็นก้อนๆ ก้อนๆ ก็เทียบไป นี่กิเลสมันหลอก ถ้ากิเลสมันหลอก ความรู้สึกที่มันหนักเป็นก้อน

ถ้าเราพุทโธๆ มันจะจางไป มันจะหายไป มันจะหายไป จิตเป็นจิต จิตเป็นอารมณ์ความรู้สึก จิตเป็นจิต สมาธิเป็นสมาธิ รูปเป็นรูป เวทนาเป็นเวทนา สัญญาเป็นสัญญา สังขารเป็นสังขาร วิญญาณเป็นวิญญาณ แล้วมันรวมตัวกันอย่างไร มันจับต้องอย่างไร อันนั้นพูดถึงถ้าจิตสงบแล้ว ถ้าจับได้ มันจะเป็นแบบนี้

ถ้าจิตมันยังว่า มันมีความรู้สึกหนักๆ...มันเป็นโลกียปัญญา ความคิดทางโลก มันเป็นสิ่งเปรียบเทียบ มันเป็นอาการน่ะ คําว่า “อาการ” ไม่ใช่จิตไง คําว่า “อาการ” อารมณ์ความรู้สึก ความคิดเป็นอาการ เพราะมันเกิดจากจิต มันเกิดจากจิต แต่มันไม่ใช่จิต เพราะอะไร เพราะอารมณ์ความรู้สึกมันเกิดดับ แต่จิตไม่เคยดับ จิตคือจิตนะ แต่ความคิดเกิดจากจิต

ทีนี้พอเกิดจากจิตขึ้นมา พอความวิตกกังวลขึ้นมา มันสร้างแล้ว จะเกิดเป็นก้อนไอ้นั่น จะเกิดเป็นอย่างนั้น เหมือนค่ายกลเลย กิเลสมันสร้างค่ายกลเลย แล้วเราก็หลงค่ายกลเราเอง

ฉะนั้นว่า ถ้ามีความรู้สึกอะไรหนักๆ เป็นก้อนๆ

วางหมด ไม่รับรู้ ตั้งสติไว้ พุทโธอย่างเดียว ไม่รับรู้ ถ้าไปรับรู้นะ ก้อนอะไร อยู่ที่ไหน ไปนะ มันหลอก มันเอาเหยื่อมาล่อ แล้วมันก็ให้เราวิ่งตามมันไป

ปล่อยมัน มันจะหนัก มันจะเป็นก้อนอย่างไรนะ เรากลับมาพุทโธ กลับมาใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาคือใคร่ครวญ มันปล่อยๆๆ ไอ้สิ่งที่ว่ามันจะจบไป นี่เราไปคิดเอง เห็นไหม บอกว่า สิ่งที่เป็นก้อนๆ นั้นเป็นกิเลสใช่ไหม หรือมันเป็นอนุสัย

อนุสัยหรือว่ากิเลส กิเลส ยังไม่เห็นหน้ามันหรอก ยิ่งอนุสัย จับต้องไม่ได้เลย เพราะอนุสัยมันจะไปอยู่ที่ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺาณํ มันจะเป็นปัจจยาการนู่นน่ะ ถ้าเป็นอนุสัย มันละเอียดกว่านั้นอีก นี่พูดถึงว่าเวลามันเป็นไปไง ถ้ายังไม่เป็นไป เรารักษาของเราอย่างนี้ รักษาได้ ทําได้ นี่พูดถึงว่าถ้ามันเป็นก้อนๆ นะ

“๓. ผมจะทําอย่างไรต่อ เคยลองพยายามกดดันกําหนดต่อหลังจากรู้สึกหนักและจางคลายหลายๆ รอบแล้ว แต่มันไม่ได้ผล มันไม่ทะลุ”

เพราะมันมีความอยาก มันเลยไม่ได้ผล เวลาทําไปนะ เวลาทํา เราทําหน้าที่การงาน งานของเรา เราทําหน้าที่การงาน เราทํางานแล้วเราจะต้องว่างานนั้นได้ผลไม่ได้ผล อยู่ที่ว่ามันประสบความสําเร็จ ทีนี้มันประสบความสําเร็จมันถึงเป็นความสําเร็จไง แต่นี่บอกว่ามันไม่ทะลุไป มันทําแล้วมันไม่ได้ผล

มันไม่ได้ผลส่วนที่ว่าเรากําหนดทางโลก เห็นไหม ตอนนี้วันละ ๓๐๐ บาท จบ ๑ วัน จ่าย ๓๐๐ จบ ๑ วัน จ่าย ๓๐๐ ไอ้นี่เราทําบางวันนะ เราไม่ได้ค่าแรงเลย บางวันเราได้หลายๆ พันเลย คือบางทีถ้ามันทําได้นะ พอมันสงบแล้วมันมีค่ามากกว่านั้นอีก แต่บางวันทําแล้วนะ ตกสํารวจ ไม่ได้ ๓๐๐ คือปฏิบัติไปแล้วมันเหมือนไม่ได้อะไรเลย แต่ความจริงแล้วมันได้ มันได้คือเราบูชาไง เราปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาเรานั่ง เรานั่งสมาธิ บุญกิริยาวัตถุ กิริยาคือการนอน กิริยา กิริยาของเรา เราจะทําอย่างไรก็ได้ เราสละทิ้งแล้วเรามานั่งสมาธิถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเอาร่างกายเราบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราจะได้บุญไหม เราเอาร่างกายเรายกถวายบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราจะได้บุญไหม

เราได้บุญอยู่แล้ว ที่ว่าไม่ได้ๆ เลย มันได้ตรงนี้ ได้ตรงที่ว่าเราเสียสละ บุญกิริยาวัตถุ กิริยาของเราที่เราจะสะดวกสบาย เราจะอยู่โดยธรรมชาติของเรา เราเสียสละ เราเสียสละแล้วเจ็บไหม เจ็บ เวทนาเกิดไหม เกิด เราเสียสละ บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แล้วถ้าบอกว่าจะพูดว่าบูชายัญล่ะ...ใช่ บูชายัญกิเลส ไม่ใช่บูชายัญเรา บูชายัญไอ้เวทนานั่นน่ะ จับเวทนาบูชายัญ แต่เราสู้ไม่ไหวน่ะสิ เรานึกว่าบูชายัญเรา ไม่ได้บูชายัญกิเลส

จับเวทนามาบูชายัญ พิสูจน์กับมัน นี่ไง ถ้ามันได้ มันได้ตรงนี้ไง

เขาบอกว่าเขาพยายามปฏิบัติแล้ว พยายามกดดันแล้วมันไม่ได้

มันไม่ได้เพราะเราคาดหมายไง เราคาดหมายว่าเราอยากได้อย่างนั้นๆ มันไม่ได้หรอก ตัณหาซ้อนตัณหาแล้วล่ะ แต่ถ้าพูดถึงถ้าไม่ได้อะไรเลย เราก็บูชายัญกิเลส บูชายัญเวทนาถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําอย่างนี้แล้วมันสบายใจ ปฏิบัติอย่างนี้กิเลสไม่มีประเด็นมาหลอก เพราะความอยากได้ อยากดี อยากเป็น นี่ไง แล้วก็กดดันตัวเอง ปฏิบัติแล้วทุกข์น่าดูเลย เขาไปเที่ยวกันรอบโลก มีความสุข ไอ้เราอุตส่าห์มานั่งพุทโธๆ อู๋ย! ทรมานเกือบตาย...เพราะคิดอย่างนี้ไง เพราะความคิดอย่างนี้ การปฏิบัติของเรามันเลยยิ่งทุกข์ยิ่งยากเข้าไปใหญ่ แต่ถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อนะ ถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาเราศึกษาประวัติศาสตร์ ศึกษาประวัติองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ เป็นเตมีย์ใบ้น่ะ เขาจะได้เป็นกษัตริย์ ไม่ยอม ทําเป็นคนใบ้ซะ เป็นคนใบ้คนบ้าเพราะไม่ต้องการรับผิดชอบ เขาไม่เชื่อ เขาตัดหู ให้ตัวเองพูดออกมา นี่กว่าจะได้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านสร้างบุญกุศลขนาดนั้น

เราทําอะไรมา แค่นั่งบูชายัญกิเลส สู้ไม่ได้หรือ บูชายัญแค่นี้เราสู้ไม่ได้หรือ ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ กว่าจะเป็นพระโพธิสัตว์มา ถ้าศึกษาอย่างนี้ปั๊บนะ มันมีกําลังใจ แล้วเราทําเพื่ออย่างนี้ไง ถ้าเราไม่ทําอย่างนี้ปั๊บ เราทําแล้วจะได้อะไร ทําแล้วจะได้อะไร ๓๐๐ บาทก็ไม่พอใจ จะเอาวันละ ๓,๐๐๐ ไม่ได้อะไรเลย

แต่ถ้านั่งเฉยๆ นะ เวลามันรวมลง ๓ ล้าน วันนี้ได้ ๓ ล้าน มันมีค่ามากกว่านั้นน่ะ แต่ของอย่างนี้มันจะไม่ได้ทุกวันๆ หรอก การปฏิบัติมันก็อยู่ที่อํานาจวาสนาของเรา แล้วเราปฏิบัติสมควรแก่เรา ทีนี้คําว่า “สมควรแก่เรา” ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก การกระทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา

เขาถามว่า เขาทําแล้วจะได้อีกไหม

ได้ แล้วที่ว่า ถ้ามันจะเป็นเสียดอกเสียดเอิก มันจะเป็นสิ่งใด กิเลสมันสร้างภาพทั้งนั้นน่ะ กิเลสมันทําให้เราท้อแท้ ยิ่งข้อ ๓. เรากดดันแล้ว เราทําแล้ว ทําแล้วหลายรอบมันไม่ทะลุมันไม่ทะลวง เพราะเราคาดเราหมายไง เราคาดเราหมายของเรา

แล้วทีนี้ย้อนกลับไปธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สัมโพชฌงค์ เพราะอะไร เพราะการจะบรรลุธรรมมันมีการวิจัย วิจัยธรรมะ วิเคราะห์วิจัยความเป็นไปของเรา มันต้องมีอินทรีย์

อินทรีย์ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ มันมีพละ มีกําลัง มีกําลังแก่กล้า จิตใจมีพละมีกําลัง นี่สัมโพชฌงค์ องค์ของการตรัสรู้ แล้วเราทําอะไรกัน กินก๋วยเตี๋ยว กินข้าวมันไก่ แล้วนั่งสมาธิ อยากจะเป็นพระอรหันต์

ที่ว่าได้สัมโพชฌงค์ เห็นไหม สัทธินทรีย์ ศรัทธาเป็นอินทรีย์ ปัญญาเป็นอินทรีย์ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจเป็นอินทรีย์ มีพละ มีกําลัง มีสมาธิ องค์ของสัมโพชฌงค์ นี่เวลามันจะเป็นไปมันเป็นอย่างนี้

ไอ้นี่ศึกษาอะไรก็ไม่รู้ ทําอะไรก็ไม่รู้ แล้วบอกว่าตัวเองจะเป็น ตัวเองจะได้ แต่ถ้าทําจริงๆ แล้วนะ เราไม่ต้องคาดไม่ต้องหมาย เราทําของเราไป

นี่เขาบอกว่า “ข้อสังเกตในตัวเองในการปฏิบัติ เวทนากายมี แต่มันทนได้ อาการปีติ รู้ลมตลอด รับรู้เสียงภายนอก แต่ไม่รําคาญ จิตฟุ้งบ้างเป็นบางระยะ”

ค่อยๆ ทําไง เวลาเรายังไม่ได้ประพฤติปฏิบัติ เราก็อีลุ่ยฉุยแฉกกับชีวิตของเรา ทีนี้เวลาปฏิบัติแล้วเราก็แบบว่าเวลาเราน้อย รีบใหญ่เลย เวลาปฏิบัติแล้วก็อยากจะ ๗ วัน ๘ วัน จะให้ได้มรรคได้ผล เวลาไม่ปฏิบัติเลยก็ใช้ชีวิตไปอีลุ่ยฉุยแฉกเลย

เราทําเพื่อสร้างอํานาจวาสนาบารมี เรานี่นักปฏิบัติ เราอยู่ในสังคมปฏิบัตินะ ครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านปฏิบัติท่านบอกเลย บอกว่า “หงบเอ้ย! ปฏิบัติของเรา มรรคผลมันไม่ค่อยเกิดหรอก มันทํายาก แต่เราก็อยากจะประพฤติปฏิบัติ เพราะให้ระยะทางของชีวิตมันสั้นลงๆ ถ้าเรายังไม่จบสิ้นกิเลส ก็ชีวิตที่เวียนว่ายตายเกิดให้มันสั้นลงแคบลง ไม่ต้องว่าไม่มีต้นไม่มีปลายให้เราทุกข์เรายากอย่างนี้” นี่เวลานักปฏิบัติเขาคุยกันไง เวลาคนที่ปฏิบัติแล้วมันไม่ทะลุปรุโปร่งไง

อย่างของเรา เราปฏิบัติแล้วเราจะคุยกันไง เราได้สิ่งใดมา ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ จะปรึกษากัน จะคุยกัน ไอ้ของเรามันมีเรื่องให้พูดอยู่เรื่อยเลย เวลาคุยไปคุยมา ท่านจะพูดกับเราไง บอกว่า เราปฏิบัติ ก็เหมือนกับผู้ถาม มันอั้นตู้ มันไปไหนมันไม่เจริญงอกงาม แต่เราก็จะขยันหมั่นเพียรว่ะ เราจะขยันหมั่นเพียรเพื่อให้ชีวิตมันสั้นลงๆ เห็นไหม นี่เวลาผู้ปฏิบัติ ถ้าเป็นสุภาพบุรุษคุยกันอย่างนี้ มันไม่มีเหตุมีผลก็ต้องบอกว่ามันไม่มีเหตุมีผล

ถ้าเราจะไปสร้างเองว่ามันเป็นอย่างนั้นๆ โกหกทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าโกหกแล้วมันก็กดดันตัวเองไง เหมือนเรา เราไปอวดเขาเลยว่าเราเป็นเศรษฐี พอบอกว่าแชร์ลงขัน ไม่มีสตางค์ ไปอวดเขาว่านี่เศรษฐีใหญ่ เขาก็ชวนลงขัน พอจะลงขัน ไม่มีสักสลึง ก็ไปพูดไว้ไง ก็กดดันตัวเอง

ถ้าเราบอกเลย ไม่มีสตางค์ ลงขัน ลงหุ้นลม เพราะบอกตั้งแต่ทีแรกว่าไม่มี อ้าว! ถ้าลงก็ลงหุ้นลมเพราะไม่มี แต่อยากร่วมด้วย หุ้นลม แต่ไปอวดเขาว่าเศรษฐีๆ เวลาลงขัน ตายเลย กดดันตัวเอง

ปฏิบัติแล้วเราปฏิบัติอย่างนี้ นี่พูดถึงนะ เวลาปฏิบัติไง เวลาเริ่มต้นประพฤติปฏิบัติมันจะทุกข์ยากอย่างนี้ หลวงตาท่านสอนไว้ มันจะลําบากลําบนตอนคราวเริ่มต้น เพราะเริ่มต้นก็เหมือนเราฝึกงาน เรายังทํางานไม่เป็น ฝึกงานก็ลําบากนิดนึง แล้วเราพยายามฝึกฝนของเรา พอทํางานเป็นทํางานได้ พอทํางานเป็นแล้วมันจะเหนื่อยมันจะยาก แต่คนทํางานเป็นมันทําได้นะ ถ้าคนทํางานไม่เป็นมันกดดันตัวเอง ถ้ามันทําได้มันจะประสบความสําเร็จเนาะ นี่พูดถึงว่าสภาวะในสมาธิ เอวัง

แต่เดิมนะ
เวลาฝึกหัดขึ้นมาเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมารู้ตามความเป็นจริงแล้วไม่เชื่อ
ไม่เชื่อเลย เพราะอะไร
เพราะเชื่อความจริงในใจไง เชื่อความจริงในใจ
กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น
แต่เวลาเรามีศรัทธาความเชื่อต้องลองพิสูจน์
ถ้าพิสูจน์ขึ้นมาเป็นความจริงขึ้นมาแล้ว ให้เห็นอันนี้
ถ้าเป็นความจริงแล้วมันไม่ใช่เป็นความเชื่อ
มันเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริงก็เป็นความจริงอันนี้ไง

๕

กาลามสูตร

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๔ ตุลาคม ๒๕๕๘

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ลืมพุทโธ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ กระผมขอบพระคุณในความกรุณาของหลวงพ่อที่เมตตาตอบคําถามเรื่อง “การเฝ้าดูจิต” ผมแย่จริงๆ ครับที่หาความรู้แต่ภายนอก จับเอาแค่ใจความที่ใกล้เคียงกับความคิดของตัวเองแล้วเอามาปฏิบัติแบบมั่วๆ การยกตัวอย่างเรื่องคนในสงครามกับคนที่ฟังเรื่องเล่าเกี่ยวกับสงครามของพระอาจารย์ ทําให้ผมสะดุ้งสะเทือนไปถึงหัวใจเลยครับ พอได้ฟังคําเตือนเรื่อง “หมาเฝ้าบ้าน” แล้วรู้เลยว่าผมลืมพุทโธซึ่งเป็นฐานของการภาวนาไปจริงๆ

หลังเลิกงานเลยเริ่มต้นภาวนาใหม่ เอาพุทโธให้ชัดๆ แบบที่พระอาจารย์ว่า ภาวนาไปเรื่อยๆ จนเกิดความสงบพอสมควร เกิดความสงสัยขึ้นมาว่าถูกหรือผิด แต่ก็ฉุกคิดขึ้นได้ว่าพุทโธล่ะอยู่ไหน จึงพุทโธอีกครั้ง เอาชัดกว่าเดิม ไม่นานนักเกิดความสงบขึ้นอีก คราวนี้สงบกว่าเดิม แต่นึกพุทโธเท่าไรก็นึกไม่ออก คิดอะไรก็คิดไม่ได้ เห็นแต่ลมหายใจเข้าออก รู้โดยไม่ได้ใช้ความคิดเลยครับว่าลมหายใจนี้ไม่ใช่ของเรา มองมันอยู่อย่างนั้นสักพักมันก็คลายออก รู้เลยครับว่าคลายออก

เมื่อเริ่มพุทโธใหม่ เอาแบบชัดๆ เหมือนเดิม ภาวนาเท่าไรก็ไม่เหมือนเดิม ใจเริ่มไม่สงบ พิจารณาดูก็รู้ว่าที่ไม่สงบเพราะเรายึดเอาสัญญามาเป็นตัวตั้ง เลยวางสัญญาแล้วพุทโธอีกครั้ง คราวนี้สงบลง แต่กลับมีก้อนอะไรไม่รู้ใหญ่มากทับลงมาทั้งตัว ทั้งตกใจ ทั้งสงสัย แต่นึกอะไรไม่ออก ก็เลยได้แต่มองดู แล้วพุทโธต่อให้ชัดๆ ก้อนหนักๆ นั้นก็หายไป อาการที่เกิดขึ้นกับผมนี้มันคืออะไรครับ พระอาจารย์ช่วยเมตตาชี้แนะด้วยครับ

ผมไม่สนใจว่าจะบรรลุธรรมขั้นใด ขอแค่ใช้ชีวิตประจําวันไม่ทุกข์ไม่ร้อนกับสิ่งที่เกิดขึ้นรอบๆ ตัวผมก็พอแล้วครับ ถึงแม้ว่าการภาวนาจะต้องละทิ้งความสะดวกสบาย แต่ผมว่ามันคุ้มค่ากับการลงทุน เพราะการลงทุนด้วยการภาวนานั้น แม้จะตายในชาตินี้แล้วก็ตาม แต่จิตยังคงจดจําการภาวนา เอาต้นทุนในการภาวนาไปเป็นทุนในการเกิดดับในภพภูมิต่อไปได้ ไม่เหมือนสมบัติภายนอกใจที่ตายแล้วเอาไปใช้ประโยชน์อะไรไม่ได้เลย ทิ้งไว้เป็นภาระสร้างข้อบาดหมางให้กับลูกหลานอีก แต่ก็ใช่ว่าจะไม่หาทรัพย์ภายนอกเลย เพราะในขณะที่มีชีวิตอยู่นี้ยังมีครอบครัวที่ต้องดูแลเอาใจใส่อยู่ แต่ก็ไม่มากหรือไม่น้อยเกินไป ให้พอดีอยู่กลางๆ จะละทิ้งให้เขาลําบากเพื่อความสุขของตนเองเพียงคนเดียวก็เป็นการกระทําที่ไม่ถูกต้องเช่นกัน ความรู้สึกผมเป็นอย่างนี้ครับ พระอาจารย์ช่วยชี้แนะด้วย

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถามครั้งที่แล้วเขาถาม เขาภาวนามาตลอด แต่สุดท้ายแล้วเขาไปดูในยูทูบเรื่องหลวงปู่ดูลย์สอนเรื่องดูจิต แล้วเขาก็เขียนปัญหาถามมาว่า ถ้าการดูจิตแบบนั้นมันสะดวกมันสบาย เขาภาวนาอย่างนั้นถูกต้องหรือไม่

เราเทศน์สอนเขาไปครั้งที่แล้วว่า “หมาเฝ้าบ้าน” หมาเฝ้าบ้านคือหมามันอยู่เฝ้าบ้าน มันอยู่นอกบ้าน แต่เราอยู่ในบ้านไง เราจะบอกว่า ความรู้สึกนึกคิด ความรู้สึกนึกคิดเกิดจากจิต แต่ไม่ใช่จิต แล้วเขาไปดูกันที่ความรู้สึกนึกคิดนั้น ถ้าความรู้สึกนึกคิดนั้นเป็นประโยชน์ เหมือนหมาเฝ้าบ้าน แต่ถ้าเขาไปดูความรู้สึกนึกคิดนั้น หมาที่มันเกเร หมาไม่เฝ้าบ้าน หมามันก็ไปเที่ยวเล่นของมัน เรียกว่าหมาเฝ้าบ้าน ถ้าหมาเฝ้าบ้านที่ดี มันก็เฝ้าบ้านที่ดี หมาเฝ้าบ้านที่ไม่ดี มันก็เกเร มันไม่ทําประโยชน์ นี่พูดถึงหมาเฝ้าบ้าน หมาเฝ้าบ้านจะเป็นประโยชน์ใช่ไหม นี่พูดตอบเรื่องหมาเฝ้าบ้านไป

ฉะนั้น เขาเขียนตอบกลับมา เห็นไหม “ผมแย่จริงๆ ใช้แต่ความรู้ภายนอกไปจับเอาความคิดใกล้เคียงกับความคิดของตัวมาเทียบเคียง”

อันนี้เวลาเราเตือนไป เราเตือนไปแบบว่ากาลามสูตร ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรื่องกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อสิ่งใดทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์ของเรา ไม่ให้เชื่อแม้แต่อนุมานเอา ไม่ให้เชื่อแม้แต่ความคิด

เขาบอกว่า เขาไปจับเอาความคิดภายนอก คิดเอามาเทียบเคียงแล้วมันได้ประโยชน์ขึ้นมา

กาลามสูตร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้เชื่อ พยายามไม่ให้เชื่อ เวลาไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์ของตน ไม่ให้เชื่อแม้แต่ความอนุมานเอาได้ ไม่ให้เชื่อแม้แต่เราชอบใจ ไม่ให้เชื่อว่าเราคิดได้เหมือนกัน ไม่ให้เชื่อ ไม่ให้เชื่อทั้งสิ้น ห้ามเชื่อๆ ห้ามเชื่อนะ กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อ เวลาถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อล่ะ

ศรัทธาความเชื่อเราต้องพิสูจน์ เวลาเราพิสูจน์ เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้วมันเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจเราหรือไม่ ถ้าเป็นความจริง แม้แต่เป็นความจริง ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ แม้แต่ความจริง มันจะเริ่มต้นจากความจริงตั้งแต่อย่างหยาบๆ อย่างละเอียดเข้าไป อย่างกลาง อย่างละเอียด มันจะเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป การกระทําของคน ประสบการณ์ของคน มันจะมีประสบการณ์แตกต่างกัน ฉะนั้น เอาความจริงอันนั้นน่ะ เอาความจริงที่เราทําความเป็นจริงขึ้นมา เอาความจริงอันนั้น

ฉะนั้น กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใช่ไหม แต่ถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อ ศรัทธาความเชื่อ เชื่อแล้วต้องพิสูจน์ไง เชื่อแล้วต้องมีการกระทําไง

มันมีเวลาคนเขามาหาเรา เวลาเขาฟังเสร็จแล้ว “หลวงพ่อ ผมไม่เชื่อหลวงพ่อบอก”

“เออ! จริง ถ้าเอ็งเชื่อกูนี่โง่ฉิบหายเลย”

เพราะเขาไม่ให้เชื่อไง แต่ถ้าครูบาอาจารย์ท่านเป็นความจริงนะ ท่านมั่นใจถึงความเป็นจริงของท่าน ท่านพูดความจริงของท่าน ถ้าความจริงของท่าน ความจริงของท่าน แต่ไม่ใช่ความจริงของเราไง

นี่เหมือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเทศนาว่าการ เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสุดยอด ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นความจริง แต่พอเวลาแสดงธรรมมาเป็นธรรมและวินัยเป็นทฤษฎี พอเราไปศึกษา มันเป็นเรื่องศรัทธา ศรัทธาเรารู้ได้เราเข้าใจได้ มันก็ปลอดโปร่ง มันก็ดีมากเลย แต่ความจริงของเรายังไม่เกิด ถ้าความจริงของเราเกิด เราเกิดความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริงของเรา

เวลาพระสารีบุตร เวลาเทศนาว่าการเขาถามว่า “เชื่อพระพุทธเจ้าไหม”

เขาบอก “เมื่อก่อนเชื่อ เดี๋ยวนี้ไม่เชื่อเลย”

ถ้าเชื่อก็เป็นความเชื่ออยู่ข้างนอก ถ้าเป็นความจริง ความจริงเป็นในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

ฉะนั้น พระไปฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถึงเรียกพระสารีบุตรมาถามว่า “เป็นอย่างนั้นจริงหรือ”

พระสารีบุตรบอก “พูดอย่างนั้นจริงๆ”

แต่เดิมนะ เวลาฝึกหัดขึ้นมาเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมารู้ตามความเป็นจริงแล้วไม่เชื่อ ไม่เชื่อเลย เพราะอะไร เพราะเชื่อความจริงในใจไง เชื่อความจริงในใจ กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น แต่เวลาเรามีศรัทธาความเชื่อต้องลองพิสูจน์ ถ้าพิสูจน์ขึ้นมาเป็นความจริงขึ้นมาแล้ว ให้เห็นอันนี้ ถ้าเป็นความจริงแล้วมันไม่ใช่เป็นความเชื่อ มันเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริงก็เป็นความจริงอันนี้ไง ถ้าเป็นความจริงอันนี้มันจะเกิดขึ้น

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ฉะนั้น สิ่งที่ว่า เวลาหลวงปู่ดูลย์ สิ่งนั้นเขาเอาเทศน์หลวงปู่ดูลย์มาอ่านออกในยูทูบ คําว่า “ของหลวงปู่ดูลย์” เราเชื่อหลวงปู่ดูลย์ว่าหลวงปู่ดูลย์ท่านทําได้จริง เพราะหลวงปู่ดูลย์ท่านสอนดูจิต แล้วท่านก็สอนพุทโธด้วย การดูจิตมันก็เป็นจริตนิสัยของคน แต่ท่านก็สอนพุทโธ คําว่า “พุทโธ”

ทีนี้เวลาเราบอกว่าเราไปดูจิตแล้วเราจะทิ้งจะขว้างไป มันไม่ถูก ฉะนั้น เวลาเราฟัง เราฟังแล้ว ฟังเทศน์ๆ ฟังเทศน์เพื่อสิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง สิ่งที่ได้ยินได้ฟังแล้วตอกยํ้า เวลาสิ่งที่มาแก้ความลังเลสงสัยของตัว มาแก้ความเห็นผิดของตัว ถ้าเวลามันถูกต้องมันก็ชัดเจน ถ้าชัดเจน ฉะนั้น คําว่า “ชัดเจนอย่างนี้” เวลามันแก้ความเห็นผิดของตัว จิตมันผ่องใสไง จิตมันผ่องใส จิตมันเข้าใจไปหมดเลย ถ้าจิตมันเข้าใจไปหมด นี่การพิสูจน์

ฉะนั้น เวลาฟังแล้ว เราฟังสิ่งใด เราฟังธรรมๆ ฟังแล้วเราก็ต้องพิจารณา ทีนี้การพิจารณาแล้วมันก็เข้ากับของหลวงตาที่ว่าปัญญาอบรมสมาธิ ถ้ามันเป็นปัญญา เขาให้ใช้ปัญญา เวลาเราศึกษาใคร่ครวญให้ใช้ปัญญา ไม่ใช่ไปเพ่งไปดูกันอย่างนั้น มันไม่ใช่ ถ้ามันไม่ใช่นะ

หลวงปู่ดูลย์ท่านพูดของท่าน คําว่า “ดู รู้ของท่าน” ความหมายของท่านคือให้พิจารณา

“คิดเท่าไรก็ไม่รู้ ต้องหยุดคิด แต่ความหยุดคิดก็ต้องใช้ความคิด”

แต่ไอ้คนไม่รู้เรื่องมันบอกเชื่อมาโดยความเชื่อเฉยๆ ให้ดูเฉยๆ ให้ดูเฉยๆ แล้วมันจะเป็นจริง อย่างที่เขาบอกว่า ผมไม่ได้คาดหมายเลยว่าผมจะได้อะไร พอมันดูแล้วมันบอกมันลัดมันสั้น มันสะดวกมันสบายขึ้นมาแล้ว เสร็จแล้วก็บอกว่าต้องได้มรรคได้ผล

มันจะเอามรรคเอาผลมาจากไหนล่ะ เพราะมันไม่มีความจริง ถ้ามันไม่มีความจริง เห็นไหม นี่พูดถึงว่า ที่ว่ากาลามสูตร ไม่ให้เชื่อ ถ้ามันเชื่อ มันก็เชื่อความจริงของเรา ฉะนั้น ความจริงของเรา เวลาเขาพูด เวลาเขาถามเขาบอกว่า “ผมนี่แย่จริงๆ ที่หาความรู้จากภายนอก เอาแต่ความเข้าใจนั้น แล้วจะเอามาประพฤติปฏิบัติแบบมั่วๆ”

แบบมั่วๆ มั่วๆ ก็เป็นอย่างนั้นแหละ ทีนี้ถ้าเอาความจริง ต้องพุทโธไว้ ถ้าพุทโธแล้ว จิตมันเกาะของมันไว้ ถ้าจิตมันเกาะไว้ การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ ปัญญาอบรมสมาธิก็คือการทําความสงบ คนถ้ามีสติปัญญานะ ถ้าเป็นพุทธวิสัย ถ้ามีสติปัญญา พุทโธแล้วไม่ค่อยลง ใช้ปัญญาซะ แต่ปัญญาอย่างนี้มันต้องรู้ตั้งแต่ต้นว่ามันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาอบรมสมาธิไม่ใช่วิปัสสนาปัญญา วิปัสสนาปัญญามันจะเกิดอยู่ข้างหน้า ถ้ามันเป็นความจริงของมันไป ถ้าความจริงของมันไป มันจะเป็นประโยชน์อย่างนี้

ฉะนั้น เขาบอกว่า เวลาเขาฟังเทศน์ของเรา ฟังเทศน์เรื่อง “หมาเฝ้าบ้าน” พอฟังหลวงพ่อบอกว่า คนที่ทําสงครามกับคนที่ฟังเรื่องเกี่ยวกับสงคราม ผมนี่สะดุ้งเลย

นี่มันเปรียบเทียบแล้วมันชัดเจนไง มันชัดเจนว่า คนที่ออกสงคราม ทหารที่ไม่เคยออกสงครามไม่ใช่ทหารผ่านศึก ทหารคนไหนที่เขาได้ออกสงครามแล้วเขาจะได้เป็นทหารผ่านศึก ทหารผ่านศึกมันได้รบมาจริง มันได้เห็นมาจริงไง ถ้ามันเห็นมาจริง ถ้ามันรบแล้วแพ้ชนะนั่นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าเป็นจริงขึ้นมามันก็เป็นจริงขึ้นมา

ฉะนั้น เวลาเขาเข้าใจอย่างนั้น เพราะเวลาปฏิบัติแล้วทุกคนต้องการความสะดวก ปฏิบัติแล้วอยากได้ผล ฉะนั้น เวลาปฏิบัติแล้ว เราปฏิบัติแล้ว ลงทุนลงแรงแล้ว มันจะหาทางออก เขาถึงบอกว่า พอฟังเทศน์แล้ว เวลาเลิกงานแล้วเขาถึงได้ฉุกคิดได้ ถึงได้มาพุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ พอพุทโธชัดๆ พอจิตมันสงบ มันสงบขึ้นเพราะอะไร เพราะมันมีการกระทํา

ถ้าจิตมันมีการกระทํา เวลามันสงบขึ้นมา มันสงบตามความเป็นจริง เขาเรียกว่าสัมมาสมาธิ ถ้ามันสงบแบบว่ามั่วๆ นั่นมันเป็นมิจฉา แล้วพอเป็นมิจฉา คําว่า “มั่วๆ” มันไม่มีหลักเกณฑ์ใช่ไหม พอไม่มีหลักเกณฑ์ พอมันเสื่อม คนเราไม่มีจุดยืน ไม่มีหลักเกณฑ์นะ ทํางานใดมันผิดพลาดตลอด แล้วผิดพลาดแล้วจะฟื้นกลับมาเอาความชัดเจน มันไม่ได้

แต่ถ้าเราพุทโธ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เราทําของเราด้วยความชัดเจน ถ้าเป็นสมาธิก็เป็นสมาธิที่ชัดเจน แล้วถ้ามันเสื่อมขึ้นมา เสื่อมก็มีหลักการ หลักการเราจะทําอย่างนี้ มันกลับมาฟื้นฟูได้ เวลามันเสื่อมแล้ว คนเรามีหลักการ มันทําสิ่งใดมันทําได้ ถ้าพุทโธหรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันมีหลักการ มันมีการกระทํา

คนทํางานมันมีหลักการของมัน ถ้ามันผิดพลาดไป มันก็หลักการยังอยู่ ถ้าผิดพลาดไปหรือไม่ได้ผล มันก็กลับมาที่หลักการอันนี้ แต่ถ้ามันไม่มีหลักการเลย มั่ว ทํามั่วๆ ปล่อยมันลอยลมไปเรื่อย แล้วมันจะได้อะไรล่ะ

ทีนี้พอฉุกคิด พอเขาบอกว่าเขากลับมา กลับมาพุทโธชัดๆ คราวนี้มันสงบ แล้วมันสงบดีขึ้น เวลาสงบแล้ว สงบจนนึกพุทโธไม่ได้ นึกไม่ออกเลย

ถ้ามันสงบของมันได้อย่างนี้มันเป็นประโยชน์ มันเป็นประโยชน์ที่เราทําจริง นี่ถ้ามีหลักการ ฉะนั้น กรรมฐาน ๔๐ ห้อง การทําความสงบของเรา เราต้องมีจุดยืน เราต้องมีหลักการของเรา มันจะผิดมันจะถูก มันจะเสื่อมหรือมันจะเจริญ หลักการนี่เราทิ้งไม่ได้เลย ทิ้งไม่ได้เลย ถ้าทิ้งไม่ได้เลยนะ มันทําให้เราไม่เสียหาย ทําให้เราไม่เร่ร่อน แล้วทําให้เรามีจุดยืน

คนเรามันต้องมีจุดยืนของตนเอง ถ้าจุดยืนของตนเอง เราจะทําอะไรก็ได้ ไม่ใช่ว่าต้องพุทโธอย่างเดียวนะ อานาปานสติก็ได้ ปัญญาอบรมสมาธิก็ได้ มรณานุสติก็ได้ อะไรก็ได้ กรรมฐาน ๔๐ ห้องอะไรก็ได้ แต่ต้องทํา ไม่ใช่ปล่อยเฉยๆ เร่ร่อนไปเฉยๆ

ถ้าเร่ร่อนไปเฉยๆ แล้วพอเร่ร่อนไปเฉยๆ มันไม่มีจุดยืนใช่ไหม แล้วเวลาเร่ร่อนไปเฉยๆ แล้วก็จะเอามรรคเอาผลกัน แล้วพอเอามรรคเอาผลกันก็เอามรรคเอาผลนั้นน่ะมาบอกว่าทําอย่างนี้แล้วจะได้ผลอย่างนั้น ทําอย่างนั้นจะได้ผลอย่างนั้น แล้วพอทําไปแล้วมันก็เหมือนกับการศึกษา จบมาแล้วก็ได้ประกาศนียบัตรคนละใบ แต่ถ้าไปทําอาชีพประสบความสําเร็จหรือไม่ประสบความสําเร็จอีกอย่างหนึ่ง

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาบอกว่าดูจิตๆ จิตมันสงบแล้วจะให้มรรคให้ผลกัน มันก็เหมือนได้ประกาศมาใบหนึ่ง ประกาศเป็นใบประกาศ ไม่ใช่เรา นี่ก็เหมือนกัน จะได้มรรคได้ผลต้องให้คนนู้นบอกว่าเราได้ คนนี้บอกว่าเราได้ แล้วพอได้มาแล้ว เขาบอกว่าเราได้ แต่เราได้จริงหรือเปล่าล่ะ ถ้าเราได้ไม่จริง เราก็สงสัย พอเราสงสัยขึ้นมาแล้ว ถึงเวลามันเสื่อมขึ้นไปแล้ว ถึงเวลาที่เราไม่แน่ใจแล้วก็โลเลแล้ว ก็เลยเป็นสังคมอย่างนี้ ถ้าสังคมอย่างนี้

กาลามสูตร เขาถึงไม่ให้เชื่อไง ถ้าไม่ให้เชื่อ มันจะพิสูจน์กันตรงนี้ ตรงที่เชื่อแล้วมีอะไรเป็นการคํ้าประกัน เชื่อแล้วมีอะไรเป็นผลตอบแทน เชื่อแล้วมีอะไรเป็นหลักการ ถ้าเชื่อแล้ว ถ้าไม่ให้เชื่อๆ ไม่ให้เชื่อเพราะเรายังไม่มี แต่ถ้าเราปฏิบัติขึ้นมา มันมีจริงขึ้นมา นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เชื่อตรงนี้ ให้เชื่อประสบการณ์ ให้เชื่อการทําจริงของเรา ถ้าทําจริงของเรา มันจะเป็นประโยชน์กับเรา

ฉะนั้น สิ่งที่เขาบอกว่า เวลาเขากลับมาแล้วเขาสงบดีขึ้น สงบดีขึ้นนะ จนพุทโธไม่ได้ แต่เราก็พุทโธแล้ว สุดท้ายแล้วเขาจะทํา มันมีความสุขมาก แล้วจะทําต่อไป มันเกิดเป็นก้อนๆ อะไรขึ้นมาอีกแล้ว คราวนี้พอมันสงบ เราก็พยายามจะหาของมัน

นี่เวลาปฏิบัติไปมันจะมีอุปสรรคอย่างนี้ไปเรื่อยๆ ฉะนั้น การว่ามีอุปสรรคไปเรื่อยๆ เวลาคนที่ปฏิบัติเขาต้องมีศีล มีสมาธิ มีปัญญา เขาต้องมีข้อวัตรปฏิบัติ เขาเรียกว่ารักษาดูแล

เวลาเขาว่าดูแลรักษาหัวใจๆ ดูแลรักษาด้วยข้อวัตร ดูแลรักษาด้วยสติไง สติ เวลาจะคิด มันคิดฟุ้งซ่านออกไป จะคิดมาก สติยับยั้งไว้ เรื่องที่จะคิดไม่ควรคิด เพราะเราเคยคิดมาหลายภพหลายชาติแล้ว เรื่องใดที่มันจะกระทุ้งให้หัวใจมันฟูขึ้นมาสิ่งใด เราพยายามหลีกเลี่ยงมัน คําว่า “มีสติปัญญาดูแลรักษาหัวใจ” เขาดูแลรักษาหัวใจอย่างนี้

ฉะนั้น เวลากรรมฐาน หลวงตาท่านสอนไว้ บอก วัว เราจะเลี้ยงวัว ถ้าผูกไว้ เราจะใช้งานมัน เราก็ไปแกะเชือกมาใช้งานได้เลย วัวเวลาเราเลี้ยง เราเลี้ยงปล่อย เวลาเราจะใช้งาน เราต้องวิ่งไปหามัน เพราะเราเลี้ยงปล่อยมันก็ไปตามประสามัน

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าดูแลหัวใจก็เหมือนวัวผูกไว้ ก็ผูกหัวใจไว้ เราผูกหัวใจไว้ แต่พอผูกหัวใจไว้ ทุกคนอึดอัดขัดข้องไปหมด ไอ้นี่คือคนที่ไม่ปฏิบัติ เวลาคนที่เขาปฏิบัติ ดูสิ พระเรามีข้อวัตร ถึงเวลาจะรวมกันไปทําพร้อมกันๆ เพราะมันเป็นส่วนรวม

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราดูแลหัวใจของเรา เวลาจะมาปฏิบัติมันก็ปฏิบัติได้ง่ายขึ้น ฉะนั้น เวลาปฏิบัติไปมันจะมีอุปสรรค ที่ว่าคําว่า “อุปสรรค” ถ้าคําว่า “อุปสรรค” ถ้าเราดูแลอย่างนี้ปั๊บมันจะทําได้ ฉะนั้น เวลามีอุปสรรค เวลาพุทโธจนพุทโธหายเลย เขาบอกพุทโธจนหายเลยนะ รู้อารมณ์โดยความเป็นจริง แล้วเวลาลมหายใจมันคลายตัวออกมาก็รู้โดยความเป็นจริง รู้แล้วก็พุทโธชัดๆ อยากจะให้มันเหมือนเดิม คืออยากจะให้มันสงบอีก

นี่โดยข้อเท็จจริงต้องทําอย่างนี้ถูกต้อง เวลามันพุทโธใช่ไหม พุทโธๆๆ จนละเอียด เวลามันคลายตัวออกมา เราฝึกหัดใช้ปัญญาก็ได้ แต่เราไม่ฝึกหัดใช้ปัญญา เราอยากสงบมากขึ้น เราก็กําหนดพุทโธต่อเนื่อง เพราะว่าถ้ามันคลายตัวออกมาแล้ว ถ้าเราไม่พุทโธมันก็คิดเรื่องอื่น พอมันคิดได้ พอมันรู้สึกได้ คิดได้ มันคลายตัวออกมา เราก็กําหนดพุทโธทันทีเพื่อมีคําบริกรรมต่อเนื่องไป ให้มันเกาะพุทโธไว้ ถ้าพุทโธไว้โดยสติปัญญา มันก็จะสงบเข้าไปเหมือนเดิม

แต่ถ้ามันพุทโธไม่ได้ พอมันพุทโธไม่ได้ เพราะกิเลสมันจะต่อต้าน มันก็สร้างอย่างที่โยมเป็นนี่ เวลาสร้างปั๊บ มันเกิดอาการ มันเกิดเป็นอาการเหมือนมีกลุ่มก้อนสิ่งใดทับถมตัวเราลงมาเลย มันทับถม เห็นไหม

ถ้าจิตมันสงบแล้วมันคลายตัวออกมา บางทีก็เห็นนิมิต พอมันเห็นเป็นกลุ่มควัน เป็นก้อนหนักๆ ทับตัวเรามาเลย นั่นมันคืออะไร นั่นมันคืออะไร

มันก็เป็นอาการ ดูความคิด ความคิดคืออะไร ความคิดเกิดมาจากไหน พอจิตสงบ มันปล่อยความคิดไปแล้ว ทีนี้พอจิตมันคลายตัวออกมาปั๊บ เวลามันจะคิด ถ้าเราคิดพุทโธก็คิดพุทโธได้ใช่ไหม แต่เวลาถ้ามันไม่คิดพุทโธ ถ้ากิเลสมันจะต่อต้าน กิเลสมันจะพลิกแพลงของมันนะ มันก็เป็นอาการ คือความรู้สึก ความรู้สึกว่าเป็นก้อนอย่างนั้น เป็นอย่างนั้น แล้วมันทับตัวเรามา แต่ทับตัวมาแล้วมันก็หายไป พอมันหายไป มันก็ให้เราสงสัยต่อไง ถ้ามันสงสัยต่อ เวลามันทํา อาการของกิเลสมันเป็นแบบนี้ อาการหรือว่าเล่ห์กลของกิเลสมันก็ใช้ความคิดเรา

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านเทศน์บอกว่า ขันธมาร รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณเป็นมาร มันไปกว้านเอาแต่ความทุกข์ยากมาให้เราทั้งนั้นน่ะ ถ้าเวลาเราพิจารณา เราจิตสงบแล้วเราพิจารณาของเราจนขันธ์มันสะอาด จนขันธ์มันสะอาด ขันธ์ถ้ามันสะอาด ขันธ์มันปล่อยวางเพราะอะไร เพราะมันชําระกิเลส มันขาดไป ขันธ์มันก็สะอาด เห็นไหม

เวลาธรรมะ เวลามันออก ถ้าจิตสงบแล้ว จิตสงบแล้วมันปล่อยวางจิตชั่วคราว เวลาจะใช้ปัญญามันก็ใช้ขันธ์นี่ ขันธ์มันเป็นสมบัติกลาง ขันธ์คือความรู้สึกของคนเป็นสมบัติกลาง แต่ถ้ากิเลสมันใช้ กิเลสมันใช้ด้วยความโลภ ความโกรธ ความหลง มันจะเอาแต่ความทุกข์ความยากมาให้เรา พอจิตมันสงบแล้วมันสะอาดบริสุทธิ์ชั่วคราว เราเริ่มฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญามันเกิดขึ้น เกิดขึ้นจากศีล สมาธิ ปัญญา เวลามันเกิดขึ้นมันเป็นธรรม เวลาธรรมะ ปัญญาเกิด ปัญญาที่โลกุตตรธรรม ปัญญาเกิดจากการภาวนา

ถ้ามันเป็นธรรมะหยาบๆ มันก็ใช้ขันธ์นี่แหละ แต่ขันธ์ที่มันเป็นสมาธิแล้ว ขันธ์มันก็สะอาดบริสุทธิ์ชั่วคราว มันก็ใช้ขันธ์นี่แหละ ก็ใช้ความคิดนี่แหละ แต่ความคิดที่มีสติ มีสมาธิ เราคิดอะไรมันก็เป็นประโยชน์กับเรา เพราะมันเป็นมรรค มันเป็นปัญญา ปัญญาอันนี้เกิดจากสัมมาสมาธิรองรับ

พอสมาธิมันเสื่อมลง สมาธิมันอ่อนด้อยลง กิเลสมันก็ฟูขึ้นมา กิเลสฟู มันก็ใช้ความคิดนี่ ความคิดมันก็สร้างให้เห็นนิมิต รู้เรื่องต่างๆ ก็ใช้ขันธ์นี่ นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นอาการ เป็นกลุ่มควันที่มันมา เวลาความสงบมันคลายตัวออกมามันก็เป็นกลุ่มควันเป็นอะไร มันก็อาศัยขันธ์นี่แหละ แต่ขันธ์ก็คือความรู้สึกนึกคิดนี่แหละ ความรู้สึกนึกคิดถ้ามันเป็นสัมมาสมาธิ ถ้ามีสมาธิรองรับมันก็เป็นธรรม ถ้าสมาธิมันอ่อนแอลง สมาธิมันเบาลง มันก็เป็นกิเลส ที่ว่าเป็นสัญญาๆ ไง นี้มันเป็นขันธ์

ฉะนั้น เวลาพอมีสติเท่าทันปั๊บ ไอ้ก้อนที่เป็นก้อนหนักๆ ก็หายไป อาการที่เกิดขึ้นกับผมนี่คืออะไรครับ

เออ! อาการที่เกิดขึ้น อาการที่เกิดขึ้นมันก็เป็นอดีตไปแล้ว เวลาอาการที่เกิดขึ้นเขาเรียกปัจจุบัน เวลาที่มันเกิดขึ้นกับเรา เวลาพอฟังเขาบอกว่า ไปฟังเรื่อง “หมาเฝ้าบ้าน” แล้วผมสะดุ้งเลย ฉะนั้น พอมีเวลาปั๊บ ผมก็รีบภาวนาเลย

พอภาวนาขึ้นมา มันภาวนาปั๊บ พอจิตมันสงบ พอพุทโธชัดๆ เพราะอะไร เพราะมันสดๆ ร้อนๆ ไง เวลามันสดๆ ร้อนๆ นะ มันกระเทือนหัวใจ พอกระเทือนหัวใจ เราตั้งใจของเรา มันก็สงบต่อหน้า เราว่าเป็นอํานาจวาสนานะ มันสงบต่อหน้า มันเป็นการยืนยันต่อหน้าว่าเราใช้พุทธานุสติ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิตามความเป็นจริง มันจะได้ผลจริงๆ อย่างนี้

แล้วถ้าเราขาดสติ เราทําด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เราทําโดยไม่ได้อาศัยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรื่องกาลามสูตร เราเชื่อของเราไป เราขวนขวายของเราไป มันจะพาเราออกนอกลู่นอกทางแล้วไปอีลุ่ยฉุยแฉกเลย แล้วเวลาจะกลับขึ้นมาจะกลับมาอย่างไร ถ้าไม่มีสติปัญญานะ มันไม่กลับมาแล้ว เพราะมันบอกว่า กลับไปทําไม กลับไปให้ทุกข์ให้ยาก ฉันมาทางนี้แล้วฉันมีแต่ความสุข ฉันมีแต่ความรื่นเริง ฉันจะกลับไปทําไม

แต่ถ้ามันยังมีอํานาจวาสนาอยู่ มันมีอํานาจวาสนา เวลากลับมาแล้วได้ผลเลย ได้ผล หมายความว่า พอจิตสงบแล้วสงบจนลมหายใจขาด ลมหายใจไม่มีเลย แต่มันก็เป็นประโยชน์ สมาธิเป็นสมาธิ แต่พอเป็นสมาธิแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา

นี่พูดถึงเป็นสมาธิแล้วคลายตัวออกมา เกิดเป็นกลุ่มควัน เกิดเป็นอะไร มันเป็นอาการของใจทั้งนั้น เป็นอาการของใจเพราะอะไร เพราะเวลาเราปฏิบัติ จิตสงบแล้วเป็นความดี เป็นความดี เป็นคุณธรรมของเรา เวลามันคลายตัวออกมา กิเลสมันต่อต้านทันที ต่อต้านทันที มันก็ยังมีอํานาจวาสนาว่าพอมันเป็นกลุ่มก้อนดําๆ กลุ่มก้อนเป็นก้อนที่ทับตัวเรา แต่มันก็หายไปโดยสติปัญญาของเราก็จบ เพียงแต่ว่ามันหายไป แต่เราไม่รู้ว่ามันคืออะไร มันหายไปก็คืออาการทั้งนั้น อาการที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป แต่หลักการของเรายังอยู่ หลักการของเรายังอยู่ เราก็ทําของเราต่อเนื่องไป

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ผมไม่สนใจการบรรลุธรรมขั้นใดทั้งสิ้น ขอแค่ให้มีชีวิตประจําวันที่ไม่ทุกข์ไม่ร้อนกับสิ่งรอบๆ ตัวนั้น แค่นี้ผมก็พอแล้ว”

ถ้าพอแล้วนะ ทําต่อเนื่องไปแค่นี้ก็พอแล้ว ปฏิบัติอย่างนี้ปฏิบัติเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเราปฏิบัติ ปฏิบัติมาเพื่อบูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แต่จริงๆ แล้ว ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เราก็บูชาหัวใจของเรานี่ เพราะหัวใจเราเป็นพุทธะ

ถ้าบอกว่า เราไม่สนใจว่าเราจะบรรลุธรรมขั้นไหน นี่ถูกต้องมากเลย เพราะจริงๆ จิตใต้สํานึกทุกคนมีเป้าหมายทั้งนั้น ต้องสิ้นกิเลส แต่ถ้าสิ้นกิเลสนะ เราอยากสิ้นกิเลส ทีนี้พอเราคุยธรรมะกัน ถ้าเราไม่มีจุดยืน เราไปสังคมใด ไปหาอาจารย์องค์นี้ ภาวนาแล้ว ๗ วันจะได้โสดาบัน ๑๒ วันจะได้สกิทาคามี เขาก็ว่ากันไป แล้วก็ไปทําแล้วมันก็ได้จริงๆ ได้ที่ไหน ได้ที่อาจารย์เขายกให้ แล้วบอกว่าหนูไม่รู้เรื่องเลย หนูได้

นั่นเพราะเอ็งไม่รู้ถึงได้ ถ้าเอ็งรู้ เอ็งอยาก เอ็งไม่ได้...แล้วที่ไม่รู้เรื่องอะไรเลยได้ธรรมะนี่มันก็แปลกเนาะ กาลามสูตรไง สังคมที่เขาเชื่อถือกัน เขาเชื่อถืออย่างนั้น

แล้วเวลาคน มันเหมือนกับทางโลก ทางโลก ดูสิ ดูที่เขามีการลงทุนกัน ที่เขาหลอกลวงกันในคอมพิวเตอร์น่ะ ลงทุนแล้วจะได้ผลมากๆ ได้ผลมากๆ อู้ฮู! ตื่นเต้นกันไปหมดเลย...มันจะเป็นความจริงได้อย่างไร

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เราบอกว่าจะบรรลุธรรมขั้นนั้น ปฏิบัติแล้วจะลัดจะสั้น จะรู้ได้ง่ายๆ

เอาสั้นเอาง่ายมาจากไหน หลวงปู่ดูลย์ท่านปฏิบัติมากี่ปีท่านถึงจะได้ หลวงปู่ดูลย์ท่านไม่ได้บอกว่าสั้นหรือลัดใดๆ ทั้งสิ้น แต่ท่านพูดถึงความจริงของท่าน ท่านพูดถึงข้อเท็จจริง ท่านพูดถึงประสบการณ์ของจิตของท่าน ท่านพูดเพราะท่านถนัดของท่านอย่างนั้น ท่านก็พูดของท่านอย่างนั้น เพราะท่านสร้างอํานาจวาสนาบารมีมาอย่างนั้น ท่านถึงบอกว่าท่านปฏิบัติของท่าน แต่ท่านไม่ได้บอกว่าจะได้ง่ายๆ ท่านไม่เคยบอกว่าอย่างนั้น ถ้าได้ง่ายๆ ท่านทํามากี่ปี

แต่ทีนี้พอบอกว่า ถ้าลัดถ้าสั้นแล้ว มันลัดสั้นแล้วมันต้องมีผลตอบแทน พอมีผลตอบแทนก็นี่ไง บรรลุธรรมขั้นนั้นๆ ขั้นนั้นจะได้ง่ายอย่างนั้น แล้วบรรลุธรรมจริงๆ เวลาไปถามบอกว่าไม่ได้ให้ ไม่ได้บอกอะไรทั้งสิ้น

อย่างนั้นที่พูดกันมานั่นก็โกหกทั้งนั้นน่ะ ที่เคยให้ๆ กันมา ที่เคยยืนยันกันว่าปฏิบัติลัดสั้นแล้วจะได้ผล ที่พูดนั้นก็คือเป็นการโกหกหมด เป็นการโกหกทั้งสิ้น มนุษย์คนใดก็แล้วแต่ ถ้ายังโกหกอยู่ จะทําความผิดอย่างอื่นอีกที่ทําไม่ได้ ไม่มีเลย ทําได้ทั้งนั้นน่ะ ถ้าลองโกหก ทําได้ทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น ที่บอกว่า เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันจะรู้จริง มันปฏิบัติได้จริงตามความเป็นจริงแล้ว ธรรมะมันจะกังวานกลางหัวใจของเราจริงๆ ฉะนั้น ถ้าเป็นจริงขึ้นมา ธรรมะจัดสรร มันเป็นจริงด้วยคุณธรรม มันเป็นจริงด้วยสัจธรรม เราพิจารณาไป พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม พิจารณาซํ้าๆ ซากๆ เวลามันพิจารณาไปแล้วมันปล่อยวางของมัน เวลามันขาด

ปล่อยวาง มันก็รู้ว่าปล่อยวาง พอปล่อยวาง ถ้ามันยังไม่เข้าใจ มันก็ยังหลงไป มันก็ยังเสื่อม ถ้าเสื่อมแล้วก็พัฒนาขึ้นมาถึงที่สุด ปล่อยวางแล้วปล่อยวางเล่า พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า ถึงเวลามันสมุจเฉทปหาน

ตทังคปหานมันชั่วคราวๆ เวลามันสมุจเฉทปหานมีครั้งเดียวเท่านั้นน่ะ เพราะคนเราฆ่าคนตาย ตายได้หนเดียว ไม่มีตายสองหนสามหนหรอก เวลากิเลสตายก็หนเดียว เวลาขั้นโสดาบัน กิเลสมันตายไปแล้วได้โสดาบัน สกิทาคามี เวลากิเลสมันตายได้สกิทาคามี อนาคามี เวลากิเลสตายได้อนาคามี อรหัตตมรรค อรหัตตผล เวลาภพชาติมันทําลายแล้วเป็นพระอรหันต์ มันเป็นชั้นเป็นตอนของมัน แล้วมันเป็นที่ไหน มันเป็นที่การกระทํา เป็นที่ความจําอันนั้น

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ผมไม่สนใจในการบรรลุธรรมชั้นไหนเลย ขอให้ชีวิตประจําวันไม่มีความทุกข์ความร้อนจนเกินไปเท่านั้น”

ถูกต้อง เราทําเพื่อปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะจัดสรร ถ้าเราปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมตามความเป็นจริงขึ้นมา มันประกาศกลางหัวใจเลย มันจะประกาศขึ้นมากลางหัวใจเลย เป็นจริงอย่างนั้นเลย เป็นอกุปปธรรมเลย แล้วคงที่ตายตัวตลอดไปเลย แล้วจะมีความกตัญญูกตเวที จะมีคุณธรรมในหัวใจ จะสุดยอด ถ้าเป็นความจริงนะ

แต่ถ้ามันไม่เป็นความจริง ใหม่ๆ มันไปรู้ไปเห็นอะไรเข้า มันก็ยังสดๆ ร้อนๆ มันก็รักษาได้ พอเดี๋ยวมันเสื่อมนะ นี่ไง มันถึงมีปัญหา ในวงปฏิบัติมันเป็นแบบนี้

นี่พูดถึงว่า เป็นความเห็นของเรา เขาบอกเขาพูดถึงความเห็นของเขา แล้วก็คิดว่าถ้าเขายังเป็นมนุษย์อยู่ ใช่แต่ว่าจะหาแต่สมบัติภายนอก ในชีวิตจริงเขายังมีครอบครัวอยู่ ต้องดูแลอยู่

อันนี้มันเป็นชีวิตจริง ชีวิตจริงของเขา เห็นไหม ดูสิ ชีวิตจริงของพระ เวลาพระขึ้นมา เวลาบวชพระขึ้นมา พระต้องมีข้อวัตรปฏิบัติ ถ้าพระมีศีลมีธรรมขึ้นมา เวลาออกบิณฑบาต เลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เวลาเขาใส่บาตร เขาใส่บาตร เขาระลึกถึงใครล่ะ ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เขาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมวินัยนี้ไว้ บริษัท ๔ ไง ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา

อุบาสก อุบาสิกา เขาก็อยากได้บุญกุศลของเขา ในการทําบุญของเขา เขาก็ทําบุญด้วยการตักบาตร ทําบุญด้วยการหาปัจจัย ๔ เพื่อถวายพระ เพื่อจะไว้ใช้ในชีวิตประจําวัน นี่ไง ของเรา เราก็แสวงหา เป็นพระ พระก็แสวงหาปัจจัย ๔ ของพระ โยมก็แสวงหาปัจจัย ๔ ของโยม นี่เป็นเรื่องของโลก แต่เวลาเรื่องประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันอยู่ที่อํานาจวาสนาของใจ ใครจะทําได้มากได้น้อยแค่ไหน มันก็ทําได้มากได้น้อยแค่นั้น

เวลาพระทุกองค์เวลาบวชแล้ว ทุกคนอยากปรารถนาความดี แต่ว่าทําความดีได้หรือไม่ได้ ทําความดีไปถึงที่สุดหรือไปไม่ถึงที่สุด ถ้ามันไปถึงที่สุดได้มันก็เป็นประโยชน์อันนั้นไง ถ้ามันไปถึงที่สุดไม่ได้ก็ให้ภพชาติมันสั้นเข้า เราทํามาเพื่อให้ภพให้ชาติเราสั้นเข้านะ

ดูสิ เวลาคนเราเกิดมา ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด ทุกคนต้องตายไปข้างหน้า แม้แต่บวชเป็นพระ พระก็ต้องตาย ทีนี้เวลาตายชีวิตหนึ่ง ชีวิตหนึ่งถ้าเรายังหมกมุ่นอยู่กับทางโลก หมกมุ่นอยู่กับความสําเร็จทางชีวิต

ธรรม จริงๆ นะ เวลาคนเกิดมามันอยู่ที่อํานาจวาสนา บุญกุศลนะ บุญกุศลถ้าทําดีมันจะมีคนช่วยเหลือเจือจาน ทําสิ่งใดแล้วมันก็จะพอเลี้ยงชีพได้ แต่เวลาบางคนอัตคัดขาดแคลน พระก็เหมือนกัน ในสมัยพุทธกาลที่ว่าพระอรหันต์ที่ว่าไม่เคยฉันข้าวอิ่มเลย นั่นเขาทําของเขา เวลาพระสีวลีทําไมรํ่ารวยมหาศาลขนาดนั้น

เวลารํ่ารวยมหาศาลขนาดนั้น พระสีวลีก็ไม่ได้เก็บไว้ใช้สอยด้วยองค์เดียวนะ พระสีวลีเวลามีสิ่งใดมา ท่านก็เจือจานกับพระทั้งนั้นน่ะ คนที่มีความคิด นี่ชีวิตมันเป็นอย่างนี้ การแสวงหาปัจจัยเครื่องอาศัยทั้งฆราวาส ทั้งพระทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติล่ะ

เวลาเราทํางานประสบความสําเร็จ เวลาประสบความสําเร็จ เรามีความสุขของเรา มันมีความมั่นคงในใจของเรา พระเวลาเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา มันก็เป็นปัจจัตตัง เป็นความจริงของพระองค์นั้น แล้วพระองค์นั้น ถ้ามีหลักความจริงขึ้นมาแล้ว ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ เวลาสนทนาธรรมกันไง

แล้วถ้ามีผู้ใดปฏิบัติแล้วถึงที่สุดแห่งทุกข์ไป อย่างเช่นหลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ทุกคนแสวงหา ทุกคนต้องการได้รับบุญกุศลจากท่าน เวลาพระอุปัฏฐากแย่งกันแข่งกันเพื่อจะอุปัฏฐากดูแลหลวงปู่มั่น

นี่เหมือนกัน เวลาเราบวชแล้ว เราคิดว่าเราบวชมาแล้วอยู่คนเดียว เวลาแก่เฒ่าขึ้นมาแล้วใครจะดูแล

เวลาแก่เฒ่าขึ้นมามันธรรมดาทั้งนั้นน่ะ ดูสิ เวลาทางโลกเขา เวลาเขาแก่เขาเฒ่าขึ้นมา แก่เฒ่าถ้ามีลูกหลานดูแลก็ดีนะ บางคนแก่เฒ่าขึ้นมาอยู่คนเดียว อยู่คนเดียว เขาก็ต้องใช้ชีวิตของเขาไป ไอ้นี่มันเป็นกรรมของสัตว์

นี่เหมือนกัน เวลาพระของเรา พระที่ทําคุณงามความดีที่มีกิตติศัพท์กิตติคุณ ทุกคนก็อยากปรารถนาดูแล แต่ถ้าพระที่เขาทําตัวสํามะเลเทเมานะ สํามะเลเทเมาของเขา เวลาทําของเขา ไม่มีใครเขาสนใจ แต่เวลาคนเขามองเข้ามา เขาไม่ได้มองว่าเขาสํามะเลเทเมา เขามองว่าเป็นพระ แล้วเป็นพระขึ้นมา ทําไมไม่มีใครดูแลล่ะ เป็นพระขึ้นมา ทําไมสังคมไม่เหลียวแลเขา ทําไมพระไม่ดูแลเขา

ดูแลเขา แต่เขาเป็นคนอย่างนั้น เขาเอาแต่ใจของเขา เขาไม่ยอมฟังใครทั้งสิ้น ไปดูแลเขา ยิ่งดูแลเขา ต่างคนต่างได้บาปได้กรรมใส่ตัวกันทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น เวลากรรมของสัตว์ เราไม่ได้มองที่จริตนิสัย ไม่ได้มองที่หัวใจความคิดของเขา แต่เราไปมองที่เพศไงว่าเขาเป็นพระ ทําไมไม่มีใครดูแลเขา แต่เวลาเป็นพระที่ดี อู๋ย! ทุกคนแสวงหา ทุกคนจะดูแล

แล้วพระที่ดีนี่มันก็แปลกนะ พระที่ดีไม่ต้องการอยากให้ใครเข้ามาใกล้ชิด เพราะพระที่ดีเขาอยากจะอยู่ด้วยสติปัญญาของเขา เพราะสติปัญญาตัวนั้นมันสุขมันสบายอยู่แล้วไง พระที่ดีเขากลับคล่องตัว เขากลับไม่เห็นเรื่องปัจจัยเครื่องอาศัยเป็นประเด็นเลย เขามองในศีล ในสมาธิ ในปัญญาของเขา คุณธรรมในใจของเขา เพราะในใจของเขามันปล่อยวาง ในใจของเขามีความสุขของเขา ไอ้นี่มันแค่เปลือก ไอ้แค่ส่วนประกอบ นี่ถ้าพระที่ดีมันก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ถ้าพระที่เห็นแก่ตัวก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ทีนี้สังคมมองเข้ามามองได้แต่ภาพภายนอก ไม่ได้มองในหัวใจไง ถ้ามองในหัวใจมันจะมีสติปัญญาของเขาขึ้นมา

นี่พูดถึงว่า กาลามสูตรไง มันเป็นประสบการณ์ กาลามสูตร เพราะว่าเขาบอกว่าเขาไปเชื่อเอง เขาไปเชื่ออย่างนั้นเอง แล้วเวลาถามเรามา เพราะกรณีอย่างนี้ถ้ามันเริ่มต้น เพราะว่าการดูจิตๆ

ถ้าการดูจิต การดูจิตด้วยการแสวงหา การรักษา มันก็เป็นเรื่องหนึ่ง เช่น หลวงปู่ดูลย์ท่านดูของท่านถูกต้องดีงาม แต่เวลาลูกศิษย์ลูกหาภายหลังมา ถ้าทําไม่ได้มันตีความผิด

ในสมัยหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ ท่านถูกต้องดีงามทั้งนั้นน่ะ แต่ลูกศิษย์หลวงปู่มั่น หลวงตาท่านพูดเอง เพราะมีคนศึกษาประวัติหลวงปู่มั่นแล้วก็ไปหาหลวงตา บอกว่า เขาเคารพบูชาลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมาก

หลวงตาท่านก็เป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น ท่านบอกเลยนะ บอกว่า “เราเชื่อว่าในบรรดาลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีทั้งถูกและผิด” ผู้ที่ทําถูกต้องดีงาม ผู้ที่เชื่อฟังหลวงปู่มั่นก็มี ผู้ที่อาศัยชื่อเสียงหลวงปู่มั่นเพื่อหาประโยชน์ก็มี

นี่ก็เหมือนกัน ในหลวงปู่ดูลย์ ครูบาอาจารย์ของทุกองค์ ทุกองค์ ครูบาอาจารย์ของเรา มันมีทั้งลูกศิษย์ลูกหาที่เชื่อฟัง ลูกศิษย์ลูกหาที่เคารพบูชาอาจารย์ของเขาก็มี แต่ในลูกศิษย์ลูกหาของหลวงปู่ดูลย์ที่มีความคิดแปลกแยก มีความคิดเห็นแก่ตัว ที่มีความคิดว่าตัวเองดีกว่าหลวงปู่ดูลย์ก็มี นี่ไง มันมีทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น กาลามสูตร อย่าเพิ่งเชื่อๆ

หลวงปู่ดูลย์ เราเชื่อ คําสอนเราก็เชื่อ แต่คนที่เอาไปตีความ คนที่เอามาขยายความ เราไม่เชื่อ เราไม่เชื่อ ถ้าเราเชื่อ เราเชื่อแต่คําสอนหลวงปู่ดูลย์ เราเชื่อ แต่คนที่มาขยายความ เห็นไหม กาลามสูตร อย่าเพิ่งเชื่อทั้งสิ้น

ฉะนั้น สิ่งที่เวลาถามมา เราถึงตอบไป ตอบครั้งที่แล้วเรื่อง “หมาเฝ้าบ้าน” คราวนี้เขาเขียนมาอีกเลย “อู้ฮู! ผมฟังหลวงพ่อแล้วผมสะดุ้งเลย”

สะดุ้ง มันก็ได้ประโยชน์ไป เพราะอะไร เพราะโยมถามมา เราก็ไม่เคยเห็นหน้าโยม โยมเคยเห็นหน้าเราในเว็บไซต์ เราไม่เคยเห็นกัน เราไม่เคยเห็นกัน เราไม่เคยสัมผัสกัน แต่เราพูดธรรมะร่วมกัน ธรรมะเป็นสมบัติกลาง

คําว่า “ธรรมะเป็นสาธารณะ ธรรมะเป็นธรรมชาติ เป็นสาธารณะ” ธรรมะอย่างนี้เป็นสาธารณะ แต่ถ้าเป็นธรรมะในหัวใจ ธรรมะส่วนบุคคล ธรรมะนั้นธรรมเหนือโลก เหนือโลกเพราะอะไร เหนือโลกเพราะมันไม่เวียนว่ายตายเกิด

การเวียนว่ายตายเกิดนี้เป็นธรรมชาติอันหนึ่ง ฉะนั้น ธรรมะเป็นธรรมชาติ มันก็ธรรมะเรื่องโลก สื่อสารกันอย่างนี้ แต่ถ้าเป็นความจริงขึ้นมานะ มองตาก็รู้ใจแล้ว มองตากันก็จบ ฉะนั้น สิ่งนี้เป็นประโยชน์ไง

ฉะนั้น ถึงว่า กาลามสูตร อย่าเพิ่งเชื่อ อย่าเชื่อว่าเป็นอาจารย์ของเรา อย่าเชื่อว่าพระสงบพูด อย่าเชื่อ ฟังแล้วเอาไปวิเคราะห์วิจัย แล้วพยายามประพฤติปฏิบัติแยกแยะ จริงหรือเปล่า ถ้าจริงนะ เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นอันเดียวกัน ถ้าเป็นอันเดียวกัน นั่นน่ะ ถ้าอย่างนี้แล้วไม่ต้องเชื่อเลย หลวงตาท่านกราบหลวงปู่มั่นด้วยความศิโรราบ เวลาหลวงตาท่านบรรลุธรรมขึ้นมา ท่านกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กราบแล้วกราบอีก ถ้าเป็นความจริงแล้วไม่แตกต่างกันเลย มันไม่ใช่เชื่อหรือไม่เชื่อ เป็นอันเดียวกัน เอวัง