คํานํา

การแสดงธรรมของท่านผู้รู้จริง จะจําแนก กิเลส กับ ธรรม และแนวปฏิบัติเพื่อเข้าถึงอริยสัจ เอโก ธมฺโม อันมีหนึ่งเดียวไว้อย่างถูกต้อง ชัดเจน มีหลักมีเกณฑ์และเป็นไปตามหลักธรรมขององค์พระบรมศาสดา ดัง ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ศาสนทายาทธรรมผู้สืบทอด ข้อวัตรปฏิบัติ ปฏิปทาของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านแสดงอุปมาอุปมัยธรรม เพื่อให้ชาวพุทธได้ทราบแนวปฏิบัติที่ถูกต้อง ตรงต่อธรรม

นักปฏิบัติมักเริ่มต้นดี แต่ไปไม่รอด อุปมาขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ พอเหลาลงไปเป็นบ้องกัญชา เพราะปฏิบัติไปตามกิเลส เป็นกิเลสเสรี ด้วยการปฏิบัติเพื่อเข้าถึงอริยสัจนั้นแสนยาก ทั้งติดและหลงได้ ต้องใช้ความเพียร ต้องมีวาสนาบารมี และที่สําคัญต้องมีครูบาอาจารย์ผู้รู้จริงคอยสั่งสอน แต่ปัจจุบันสอนและปฏิบัติพอเป็นพิธี และมักป่าวประกาศ แม้ครูผู้สอนอ้างเป็นศิษย์หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น แต่ไม่รักษาปฏิปทา สมาธิก็ทําไม่ได้ และกล้าปฏิเสธแนวปฏิบัติของครูบาอาจารย์ ปฏิเสธสัมมาสมาธิ และ ขณะจิต เป็นดั่งมหาโจรปล้นศรัทธา กิเลสตีสองหน้า บ้างก็โง่เขลาอ้างธรรมมีอยู่ดั้งเดิม เป็นดั่งธรรมกระดองเต่า มีการกระทําสมกับคําหลวงปู่มั่น ต่อไปวัดป่าจะเป็นวัดบ้าน วัดบ้านจะเป็นวัดบ้า

ชาวพุทธควรอ่าน ศึกษา และปฏิบัติตามหนังสือเล่มนี้ จะเห็น ได้ชัดถึง ธรรมจริง กับ ธรรมปลอม ย่อมจะเกิดปัญญา ไม่หลงเป็นเหยื่อ และจะได้ช่วยกันรักษาสืบทอดมรดกธรรมอันทรงคุณค่าของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ไว้ตราบนานเท่านาน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กรกฎาคม ๒๕๖๕

สมาธิ คือ สมาธิ
แค่ทําความสงบของใจเข้ามาแล้วจิตสงบ ใจสงบแล้ว
มหัศจรรย์แล้ว ตัวสมาธิตัวใจมหัศจรรย์กับผู้ที่รู้เอง
ผู้รู้เองที่ได้สมาธิขึ้นมาแล้วมันรู้ตัวมันเอง
แล้วมันมั่นคงในตัวมันเอง แล้วถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ เห็นไหม
ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่เหลาลงไปมันก็เป็นเครื่องจักสาน
เป็นบ้าน เป็นเรือน เป็นผลประโยชน์ทั้งสิ้น
แต่ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์คอยคุ้มครองนะ
เวลาเหลาลงไปเป็นบ้องกัญชานะ มันก็หลงละเมอเพ้อพก
ในเรื่องของตัณหาความทะยานของมันไปอย่างนั้น
นี่พูดถึงการปฏิบัติไง ปฏิบัติมันก็มีถูกแล้วมีอุปสรรคไปทั้งสิ้น
แต่เรากระทําของเราไง เราทําเพื่อเรา เราปฏิบัติเพื่อเรา
ข้อเท็จจริงไง

๑

ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นสิ่งที่มีชีวิตแสวงหา การแสวงหาแสวงหาสิ่งนั้น แสวงหาเพื่อสัจจะ เพื่อความจริงในใจของตน

นี่สิ่งมีชีวิตๆ ไง สิ่งมีชีวิต เทวดา อินทร์ พรหมต่างๆ เห็นไหม สิ่งที่มีชีวิตนี่มันมีความทุกข์ มันมีความบีบคั้นในหัวใจ มันเป็นข้อเท็จจริงในความเป็นจริง ฉะนั้น เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอน เห็นไหม สอนถึงว่าการไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย การพ้นจากทุกข์ นี่ทุกข์ มันเกิดจากตรงนี้ เกิดจาก ชาติปิ ทุกฺขา การเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง เวลาการเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง การเกิดมาแล้วเป็นทุกข์อย่างยิ่งไง

แล้วทําไมบอกว่า “เวลาเกิดมาแล้วเป็นอริยทรัพย์ๆ ล่ะ?”

เป็นอริยทรัพย์เพราะเกิดมาแล้วนี่มันมีโอกาสได้ศึกษา ได้ค้นคว้า ได้การประพฤติปฏิบัติไง ถ้าการประพฤติปฏิบัตินั้นเป็นสัจจะข้อเท็จจริงที่จะเข้าไปสู่ใจของตนได้ ใจของตนๆ ใจของตน เห็นไหม เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอะไร สอนเรื่องทําบุญกุศล สอนเรื่องทาน สอนเรื่อง เห็นไหม สอนเรื่องประเพณีวัฒนธรรมอยู่อย่างนั้น

แล้วเราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาถ้าเจริญรุ่งเรืองไง เวลาเจริญรุ่งเรืองมา เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมไม่มีใครเลย มี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์เดียว เวลาแสดงธรรมนี่มีปัญจวัคคีย์เท่านั้น แสดงธรรมครั้งแรกมีปัญจวัคคีย์ ๕ คน เท่านั้น แต่เวลาฟังธรรมขึ้นมาแล้ว เห็นไหม ด้วยสัจจะ ด้วย ความจริงอันนั้น ด้วยปฐมเทศนาครั้งแรก พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม

เพราะ ๕ คนนั้นเขาประพฤติปฏิบัติ เขาอุปัฏฐากองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาก่อนตอนเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ๖ ปีนั่นน่ะ นี่ได้ประพฤติปฏิบัติมาด้วยกัน ได้ค้นคว้ามาด้วยกัน ได้พยายามขวนขวายมาด้วยกัน แต่มาด้วยกันแล้วด้วยอํานาจวาสนาของคน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ มีพระองค์เดียวเท่านั้น

นี่ผู้ที่สาวก สาวกะผู้ที่ได้ยินได้ฟังๆ ไง ได้ยินได้ฟัง ได้ยินได้ฟังมาจากไหน ได้ยินได้ฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้านี่ไง นี่ได้ยินได้ฟังมันมีหนทางแล้วมันยังไปไม่ได้ มันยังไม่รู้จัก แล้วพอรู้จัก เผยแผ่ธรรมมาๆ เห็นไหม มันก็เหลือทฤษฎีเท่านั้น เหลือธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาของเราๆ คําว่า “เป็นศาสดาของเรา” นี่มันอยู่ที่ผู้มีอํานาจวาสนาไง ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาขึ้นมาเคารพบูชาในหัวใจ มันมีความซื่อสัตย์

สิ่งที่เรามีความรู้สึกนึกคิดอยู่นี้เป็นเรื่องของกิเลสตัณหาความทะยานอยากทั้งสิ้น แล้วเรามีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธ-ศาสนาๆ ในพระพุทธศาสนาเราก็เห็น เห็นประเพณีวัฒนธรรม เป็นเรื่องของทาน เรื่องของการเสียสละ เสียสละเพื่อสังคม เพื่อความสงบสุขในสังคมนั้น เพื่อความสงบสุขสังคมนั้นมันก็เป็นประโยชน์ในสังคมนั้น

แต่! แต่มันมีผลอีกชั้นหนึ่งนะ บุญและบาป นี่ไง การทําความดีในสังคมนั้น เวลาถ้าเขาทําถึงการกระทําความเป็นจริงอันนั้น เวลาเขาตายไป เห็นไหม เวลาเขาสิ้นชีวิตขัยของเขา เขาก็ เกิดในบุญในกุศลในสิ่งที่ความสุขของเขา คนทําความชั่วมันก็บาปอกุศลของเขา นี่มันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง สิ่งที่การ กระทํา กระทําก็อย่างนั้นไง

แล้วถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาขึ้นมา เห็นไหม เวลาเราเห็นภัยในวัฏสงสารมาบวชเป็นพระ บวชเป็นพระนี่ ถ้าบวชเป็นพระแล้ว เห็นไหม ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็จะเผยแผ่ธรรมๆ เวลาธรรมทูตไปลา หลวงตาท่านบอกว่า “เอากิเลสไปเผยแผ่ หรือเอาธรรมไปเผยแผ่”

เผยแผ่ธรรมๆ ธรรมอะไร? นี่ไง ถ้ามันศึกษามา มันมีศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็แล้วแต่ ที่ว่า จะท่องจําได้หรือไม่ได้ แล้วมันอยู่ที่อารมณ์ความรู้สึกของตน อารมณ์ดีก็พูดดี อารมณ์ไม่ดี อารมณ์ไม่ดีก็ตวาดเขาไปเลยล่ะ เผยแผ่ธรรม เอากิเลสไปเผยแผ่ หรือธรรมไปเผยแผ่

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ เป็นธรรมขึ้นมา มันมาจากไหน มัน มาจากการประพฤติปฏิบัติ มันมาจากข้อเท็จจริงในชีวิตจริงเรา นี่แหละ ในชีวิตจริงของเรา เราเกิดมานี่เรามีความทุกข์ไหม เรามีความทุกข์ความยากกันทุกคน มีความทุกข์ความยากแล้วมี อํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหนไง ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมามาก เห็นไหม มันจะเสียสละมาประพฤติปฏิบัติ เวลาจะออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา จะค้นคว้าหาสัจจะความจริงในใจของตน แล้วค้นคว้าในแนวทางไหนล่ะ?

ในแนวทางที่เขามีอํานาจวาสนาไง สายบุญสายกรรมไง ถ้าเชื่อเรื่องความสะดวก ความสบาย มันก็ปฏิบัติไปพอเป็นพิธี เห็นไหม หลวงตาท่านบอก ปฏิบัติพอเป็นพิธีก็พิธีปฏิบัตินั่นน่ะ พิธีปฏิบัติก็จะปฏิบัติให้มันถูกต้องตามพิธีนั่นน่ะ ถ้าถูกต้องตามพิธีนั้นนั่นก็ปฏิบัติแล้ว แต่เอาความเป็นจริง ความเป็นจริงสิ

เวลาเอาความเป็นจริงนะ เริ่มต้นจากองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเลยแหละ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษาเล่าเรียนกับลัทธิต่างๆ เห็นไหม นี่เขาจะยกย่องสรรเสริญเชิดชูขนาดไหนไม่สนไม่เอา ไม่เอาเพราะว่าท่านมีอํานาจวาสนาบารมีของท่านไง มันไม่ใช่ๆ มันไม่ใช่เพราะอะไร เพราะมัน แก้กิเลสไม่ได้ มันทําให้เราพ้นจากทุกข์ไม่ได้ มันทําให้เรายิ่งมี ความลังเลสงสัยมากขึ้นไปอีกไง

ไอ้นู่น ไอ้นี่ ไอ้นี่ ไอ้นั่นไปเรื่อยล่ะ แล้วไอ้นู่น ไอ้นี่ ไอ้นั่นแล้วมันได้อะไรขึ้นมาล่ะ ทําบุญไง ต้องสร้างบุญกุศลเยอะๆ ไอ้นู่นไอ้นี่ไอ้นั่นแล้วก็ล้วงกระเป๋า ไอ้นู่นไอ้นี่แล้วก็นั่นไง ทําปฏิบัติ พอเป็นพิธีไง มันอยู่ที่อํานาจวาสนาของคนชอบสะดวกชอบสบายไง ชอบการยกย่องสรรเสริญ ชอบการเชิดชูไง

มันไม่เหมือนคนที่มีอํานาจวาสนานะ เวลาชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตาท่านบอก ท่านได้ยินมาตั้งแต่เด็กๆ แล้ว เวลาท่านจะเอาจริงเอาจังขึ้นมา ท่านจะ ออกประพฤติปฏิบัติ ต้องหลวงปู่มั่นเท่านั้น! หลวงปู่มั่นเท่านั้นเลย! ทั้งๆ ที่ตัวเองศึกษามาเป็นถึงมหานะ มหาก็ศึกษาธรรมะ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้าใจในทางทฤษฎี เข้าใจโดยทางความเป็นโลกๆ เข้าใจเรื่องธรรมะนี่แหละ

นี่ไง บอกว่า “ศึกษาธรรมะถึงนิพพานแล้วก็ไปสงสัยนิพพาน ศึกษาไปแล้วมันก็สงสัยไปเรื่อยล่ะ มันมีจริง ไม่จริง หรือไม่จริง เพราะอะไร” เพราะกิเลสในใจของเรามันไม่ใช่ตัวที่ธรรมะ มันจะทําให้เราไขว้เขวไง กิเลสของเราๆ

ในโรงเรียนในชั้นเรียนในโรงเรียนทั้งหมดดูทัศนคติของเด็ก สิ เด็กแต่ละคนมันก็คิดของมันไปตามแต่ทัศนคติของเขานั่นแหละ นี่ก็เหมือนกัน ศึกษาธรรมะๆ จนเป็นมหา แต่เวลาจะปฏิบัติ “ถ้ามันไม่มีอยู่จริงล่ะ ถ้ามันไม่มีอยู่จริงล่ะ” ทั้งที่ศึกษามาไง ฉะนั้น ต้องให้คนที่มีอยู่จริงเป็นคนยืนยัน หลวงปู่มั่นเท่านั้น! พอหลวงปู่มั่นเท่านั้น! ทุกคนพอเรียนไปนะ เวลาไปนะ ชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณของท่านไง ว่าท่านดุ

ท่านดุกิเลสของคน คนไปแล้วมันจะมักง่าย มันเอาแต่ตามสบายของมัน แล้วมันเอาแต่ความพอใจของมัน แล้วปฏิบัติ แล้วตามความพอใจของมัน แล้วต้องสิ้นกิเลสด้วย แล้วก็ให้รับรองนะ นี่เขี่ยเข้าไปก็ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นๆ มั่นไหน! ลูกศิษย์หลวงปู่มั่น มันต้องมีลวดลาย

นี่ เห็นไหม ลวดลายนี่สิ่งที่เข้าไปคลุกคลี สิ่งที่ไปมั่วสุม กันอยู่นั่นมันไม่ใช่ มันไม่ใช่แล้ว ถ้ามันใช่ เห็นไหม นี่มันแยก ออกไป เวลาในวิสุทธิมรรคเลยล่ะ เวลาไป ไปแบบนอแรด ไปองค์เดียวสําคัญที่สุด ถ้ามันรองลงมาก็ ๒ รองลงมาก็ ๓ ถ้ารองลงมา แต่ถ้าให้ยอดเยี่ยมกระเทียมดอง ยอดเยี่ยมนั่นน่ะไปแบบนอแรด นี่ไง ไปแบบนั้นเพราะอะไร?

เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนะ เวลาเกิด เราเกิดมาคนเดียว ถ้ามีวาสนาก็เกิดลูกแฝด มีพี่น้องมาอยู่ในท้องด้วยกัน นี่แฝด ๒ แฝด ๓ แต่โดยธรรมชาติแล้วเกิดคนเดียว อยู่ในครรภ์คนเดียว ๙ เดือน เวลาเกิดมา เกิดมานี่เกิดมามีพ่อมีแม่นี่สายบุญสายกรรม ถ้ามีญาติพี่น้อง ญาติพี่น้องก็เป็นสายเลือดร่วมกันมาๆ แล้วเวลาจริตนิสัยอํานาจวาสนาต่างคนต่างไป การกระทําต่างคนต่างมีอุดมการณ์ของตน มันจะทําได้ประสบความสําเร็จมากน้อยแค่ไหนเนี่ยอยู่ที่อุดมการณ์ของตน มันอยู่ที่จริตนิสัย

ฉะนั้น เวลามา มาคนเดียวเท่านั้น เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมานี่พอเป็นพิธี พอเป็นพิธีนี่ปฏิบัติร่วมกันไง เอาความสะดวก เอาความสบาย เอามาจากไหน เอามาจากไหน กิเลสเป็นอย่างนั้น

กิเลสนี่ ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัตินะ แก่นของกิเลสๆ กิเลสนี้แก้ยากนัก เวลาครูบาอาจารย์ท่าน ไม่กลัวอะไรเลยในโลกนี้ กลัวกิเลสในหัวใจของคน เวลามันทําร้ายกัน ทําลายกัน ด้วยมารยาสาไถย กิเลสทั้งนั้น เป็นเรื่องกิเลสทั้งนั้น ไม่ใช่เรื่องธรรมเลยล่ะ

เรื่องธรรมเป็นเรื่องของคุณงามความดี เรื่องคุณงามความดี เรื่องการเผื่อแผ่ เรื่องการช่วยเหลือเจือจานกัน เห็นไหม แล้ว คุณงามความดีก็มาจากใจไง ถ้าหัวใจมันเป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นคุณงามความดีขึ้นมา นั่นเรื่องของธรรมๆ แต่เรื่องของธรรมมันก็มีมารยาสาไถยในหัวใจนั้นแหละ ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านให้ประพฤติปฏิบัติท่านถึงบอก เห็นไหม เวลาเราจะเริ่มต้นปฏิบัติ เริ่มจากค้นคว้าหาตัวเอง เริ่มต้นปฏิบัติ เห็นไหม มันมี ข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมา ข้อวัตรปฏิบัติ กติกาไง เป็นเครื่องอยู่ของใจๆ

ทําไมว่า จะต้องเป็นเครื่องอยู่ของใจล่ะ? ใจมันอยู่ไหน? เวลาเราจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เริ่มต้นขึ้นมาจะเริ่มต้นจากตรงไหน? แล้วเอาอะไรเริ่มต้นล่ะ?

“ใจเป็นนามธรรม ใจเป็นนามธรรม แล้วเวลาศึกษาแล้วนี่มีความรู้เข้าใจไปหมดล่ะ” มันเป็นตรรกะ มันเป็นสมมุติ มันเป็นอารมณ์ อารมณ์หนึ่งที่เราเข้าไปจับต้อง “ไอ้นี่เป็นใจ” อาการ ทั้งนั้น มันจับต้องไม่ได้หรอก

พอจับต้องไม่ได้ขึ้นมา เพราะมันเอาตามข้อเท็จจริง เราจะประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงไง เราไม่ได้ประพฤติปฏิบัติพอเป็นพิธีเป็นมารยาสาไถยกับโลกเขา เพราะคนเราอํานาจวาสนาเรามันอ่อนด้อย มันอ่อนด้อยขึ้นมา เห็นไหม โมฆบุรุษตายเพราะลาภ นี่ผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินะ ถ้าไม่ใช่โมฆบุรุษนั่นน่ะ ลาภสักการะมันเป็นเรื่องอํานาจวาสนาของคน ไม่มีอิทธิพล ไม่มีมารยาสาไถยจะมามีอํานาจเหนือหัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้น

เวลาโมฆบุรุษจิตใจอ่อนแอ จิตใจว้าเหว่ จิตใจไม่มีที่พึ่ง โมฆบุรุษตายเพราะลาภ เพราะลาภเพราะสักการะนั่นทําให้ผู้ที่ ปฏิบัตินั้นเหลวไหลไป นี่ไง ไอ้เรื่องแค่นั้น ไอ้เรื่องลาภสักการะต่างๆ มันอยู่ข้างนอกนั่น เราแสวงหาอย่างนั้นใช่ไหม เราก็เป็น มนุษย์คนหนึ่งนะ เรามีอวัยวะ ๓๒ เหมือนกันทั้งสิ้น เราทํา อะไรก็ทําได้ เราเสียสละมา เราเสียสละความเป็นฆราวาส เรา เสียสละสิทธิเสรีภาพในการดํารงชีพ เรามาบวชเป็นพระ เราบวชเป็นนักประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม

พระบวชแล้วนี่สมณสารูปจะดํารงชีวิตแบบฆราวาสไม่ได้ ถ้าแบบฆราวาสมันก็ไม่ใช่พระน่ะสิ ถ้าบวชพระ อยากเป็นพระ มาเป็นพระแล้วมันจะดํารงชีพแบบฆราวาสไม่ได้ การอยู่การกิน พระ เสขิยวัตรมันมีพร้อมหมดล่ะ สิ่งที่ว่าเป็นทุกกฏๆ ห้ามทั้งสิ้น การห้ามกระทํา ห้ามกระทําขึ้นมา เห็นไหม ศีล ถ้ามีศีลมีธรรม ในหัวใจขึ้นมา เราภูมิใจในศีลของเรา ถ้าเราภูมิใจในศีลของเรา มีอะไร มีบริขาร ๘ เรามีชีวิตนี้แล้วแสวงหาการเอาความเป็นจริงของเรา ถ้าเอาความจริงของเรา เราจะเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา ไม่ต้องออเซาะฉอเลาะกับใครทั้งสิ้น

เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติไปเราจะเจอสิ่งใด เราเองก็พบมา เวลามีผู้มีศรัทธา โอ้โฮ! เคารพนบนอบอยากจะช่วยเหลือเจือจานนะ โอ้ย! มันทําให้อ่อนแอไปเลย เวลาไปเจอคนที่แข็งกระด้าง มันเห็นเราเป็นสัตว์เลยล่ะ มันไร้สาระ มันมองข้ามหมดเลย นั่นมันเป็นมุมมองเป็นทัศนคติของเขา

ปลาอยู่กับนํ้า พระอยู่กับสังคม สังคมเขาจะคิดอย่างไร มันเรื่องของเขา พระไม่มีสิทธิที่จะไปจําแนกว่าเขาจะต้องเคารพบูชา เขาจะต้องยกย่องสรรเสริญเรา พระไม่มีสิทธิ์ เราไปอยู่ใน นํ้าไหน นํ้าที่เป็นนํ้าบริสุทธิ์ นํ้าสะอาด เราก็อยู่ด้วยความสงบสุข นํ้าที่มีออกซิเจนที่ดี ถ้านํ้าที่นํ้าเสียนํ้าเน่า สังคมที่มันเละมัน ฟอนเฟะ เราไปอยู่สังคมอย่างนั้น มันจะได้ประพฤติปฏิบัติหรือไม่ล่ะ

นี่ไง เวลาที่คนมีความสัตย์มีความจริงขึ้นมา เขาถึงพยายามบุกบั่นเข้าไปหาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาไปหาแล้ว ท่านก็มีข้อวัตรปฏิบัติของท่าน ข้อวัตรปฏิบัติ เห็นไหม เรามา จะประพฤติปฏิบัติใหม่ เวลาเราจะมาประพฤติปฏิบัติใหม่ เรายัง จับต้นชนปลายไม่ได้หรอก เราจะสับสน สับสนกับอารมณ์ความรู้สึกเรา “ไอ้นี่เป็นหัวใจ มีกายกับใจๆ แล้วอารมณ์ความรู้สึกก็ เป็นใจๆ” ใจอะไร ใจกิเลส ใจกล่าวตู่ มันยังทําไม่เป็นหรอก เวลาทําไม่เป็นขึ้นมา เห็นไหม ต้องให้สงบระงับก่อน

ดูการศึกษาสิ หลวงตาท่านพูดเอง เวลาศึกษาท่องจนสมองทื่อ พยายามท่องบ่นท่องจําให้ได้ แล้วก็มาวิเคราะห์วิจัยเรียงความเพื่อจะเอาความรู้ไง แล้วความรู้เวลามันได้ใบประกาศมา โอ้โฮ! กิเลสมันฟูเชียวนะ โอ้โฮ! มีความรู้มาก ความรู้มากไง แล้วเอาจริงเอาจังขึ้นมาสงสัยไหม มันรู้จะมากจะน้อยแค่ไหน มันมีอวิชชามีความไม่รู้ซ่อนอยู่ในจิตใต้สํานึกของเรา เราจะมีความรู้มากน้อยแค่ไหน เรามีอวิชชาแน่นอน แล้วอวิชชาความรู้ยิ่งมากเท่าไร มันยิ่งสงสัยมากเท่านั้น เพราะมีความรู้มากมันเลยสงสัยมาก

เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอนไง บ้านหลังใหญ่เวลาทํา ความสะอาดทํายากนะ เรามีกระต๊อบห้อมหอเอาแค่ปัดๆๆ มันก็สะอาดแล้ว ยังปัดไม่ได้เลย แล้วบ้านหลังใหญ่จะเช็ดจะถูจะเอาความสะอาดมาจากไหน เพราะความรู้มากไง เรียนมาเยอะไง แต่มันมีอวิชชาไง แล้วก็แบกความรู้นะ ทิฏฐิมานะนะ “โฮ้! พระป่า พุทโธๆๆ มันไม่มีการศึกษา มันไม่ค้นคว้ามันจะรู้อะไร”

รู้เรื่องกิเลสไง มันจะรู้อะไร ก็เขาจะมารู้กิเลสเนี่ย จะรู้กิเลส จะจับกิเลสเนี่ย จะสู้กับมันอยู่เนี่ย แล้วสู้อย่างไรล่ะ

นี่ไง เราถึงเกิดมานะ เกิดมาด้วยอํานาจวาสนาของเรา เกิดมากึ่งกลางพระพุทธศาสนา ในพระไตรปิฎกพูดไว้ชัดเจนมาก กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาเจริญอีกหนหนึ่ง เวลาเจริญอีกหนหนึ่งเจริญที่ไหน เจริญในใจหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เจริญมาอย่างไร เจริญมาเพราะท่านขวนขวายของท่าน ท่านมีการกระทําของท่าน

เราเกิดมา เราเกิดมาไม่ทันท่านหรอก ท่านนิพพานไปหมดแล้ว แต่ในเมื่อท่านมีลูกศิษย์ลูกหา เห็นไหม แล้วลูกศิษย์ลูกหาได้รับการอบรมบ่มเพาะมาจากท่าน แล้วลูกศิษย์ลูกหา ของท่านเป็นความจริงทั้งสิ้น เป็นความจริงทั้งสิ้นเพราะกอดธรรมะ ไว้ไง กอดธรรมและวินัยไว้ ไม่กอดยศถาบรรดาศักดิ์ ไม่กอดกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ไม่กอดสังคมเยินยอสรรเสริญ ไม่กอด!

เพราะท่านได้รับการอบรมบ่มเพาะมาจากหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น นี่ไง เราเกิดมากึ่งกลางพระพุทธศาสนา เราได้เห็น มันยืนยันได้ มันยืนยันได้ว่า เห็นไหม ในเมื่อครูบาอาจารย์ ที่ดีงาม ท่านก็อบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ที่ดีงามมาให้เป็นครูบา-อาจารย์ของเรา เรามีครูบาอาจารย์ที่ดีงาม ครูบาอาจารย์ที่ดี เห็นไหม ท่านอบรมบ่มเพาะมา คุ้มครองดูแล

พระบวชใหม่ ภิกษุบวชใหม่ จะทนคําสั่งสอนได้ยาก ประชาธิปไตย สิทธิความเป็นมนุษย์ ใครจะมาติฉินนินทา แต่! แต่บวชไปแล้วนะ มันมีบุญมีกุศลนะ พระบวชใหม่จะอิ่มบุญ มันมหัศจรรย์ในตัวเราเองไง ก่อนเข้าโบสถ์เรายังเป็นคนอยู่เลยล่ะ ตอนนี้เรากลายเป็นพระแล้ว ศีล ๒๒๗ เท่ากัน เวลาพระบวชใหม่ทนคําสอนได้ยากเพราะอะไร ทําอะไรมันผิดไปหมดล่ะ เพราะพระนี่ยืนดื่มนํ้าก็ไม่ได้ จะฉันอาหาร จะทําสิ่งใด เห็นไหม ถ้าเคลื่อนจากนั้นทุกกฏๆ แล้วมันทุกกฏแล้วทําอย่างไรล่ะ

นี่ไง เป็นคนเขาก็ทานอาหารเหมือนกัน แล้วเรามาบวชเป็นพระ เราก็ต้องทานอาหาร แล้วทําไมมันผิดไปหมดเลยล่ะ ผิด! ผิดเพราะอะไร ผิดเพราะเริ่มจากการฝึกสติแล้ว เห็นไหม เริ่มการฝึกให้เราเป็นภิกษุ เป็นภิกษุ เห็นไหม เป็นผู้เห็นภัยในวัฏสงสาร ถ้าเห็นภัยในวัฏสงสาร ภัยในวัฏสงสารการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี่เป็นของที่ทุกข์ที่ยากมาก แล้วจิตที่ไม่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันจะไปรู้ไปเห็นได้อย่างไรล่ะ

ถ้ามันจะไปรู้ไปเห็นขึ้นมา มันต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน เห็นไหม เวลาครูบา-อาจารย์เราทําความสงบของใจเข้ามาก็ให้เขาทําให้เป็น ไม่ใช่เราบอกว่าทําความสงบของใจเข้ามา เขาก็ทําสงบ กลั้นลมหายใจแล้วก็สงบแล้ว กลั้นลมหายใจก็กลั้นลมหายใจมันไม่สงบหรอก มันเป็นอารมณ์ชั่ววูบเท่านั้นแหละ

ครูบาอาจารย์ท่านถึงวางข้อวัตรปฏิบัติไว้ วางข้อวัตรปฏิบัติไว้เพื่อฝึกหัดเขาไง พอฝึกหัดเขาเป็นเครื่องอยู่ของใจๆ ใจนี่มัน ดิ้นมันรนมันทุกข์มันยากของมันนะ มันรู้เห็นอะไร มีนักขัตฤกษ์ มีงานประจําปี มันคิดไปกับเขานะ คนโน้นมีความสุข คนนั้นมีแต่ ความรื่นเริง ไอ้เรามีแต่ความทุกข์ความยาก มันคิดไปหมด เพราะอะไร เพราะธรรมชาติของมันไง ธรรมชาติของจิตไง

นี่ไง หลวงปู่เสาร์ ครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติมาแล้วไง ก่อนที่ท่านจะประพฤติปฏิบัติมา ท่านก็สมบุกสมบัน มาก่อนแล้วไง แล้วทําอย่างไรจะให้มันหยุดระงับ แล้วให้มีสติ สัมปชัญญะให้เท่าทันตัวของตัวเอง แล้วให้ควบคุมจิตของตัวเองได้ แล้วทําจิตของตัวเองให้มันสงบระงับเข้ามาได้ ถ้าไม่ทําจิตสงบระงับเข้ามา จะเอาอะไรไปปฏิบัติกัน

เวลาปฏิบัติท่องบ่นกันปากเปียกปากแฉะ แล้วเวลาครูบา-อาจารย์ที่ไม่มีนะ ท่านแสวงหาก็ไม่มี เวลาเขาปฏิบัติกันก็ปฏิบัติกัน พอเป็นพิธี เพราะพิธีปฏิบัติ ในพระไตรปิฎก เห็นไหม ธรรม และวินัยก็อบรมบ่มเพาะไว้ บอกวิธีการทําไว้ วิธีการ! แต่ท่านทําแล้วมันก็ไม่ได้ผลอย่างนั้นไง ท่านก็มาให้มันเป็นปัจจุบันไง ให้มันเป็นสมัยกึ่งพุทธกาล สมัยปัจจุบันที่ว่าสมบุกสมบันขึ้นมา ชีวิตมันทุกข์มันยากอย่างไร เวลาชีวิตมันทุกข์มันยากอย่างไร เห็นไหม แล้วเราบวชเป็นพระมาแล้ว เราก็มีศีล ๒๒๗ แล้ว ถ้าเป็นวัดบ้านเขาก็ฉันสองมื้อ แล้วเราจะออกปฏิบัติสองมื้อ สามมื้อมันจะเอาอะไรไปปฏิบัติ มันจะเอาเวลาที่ไหน เห็นไหม

ก็ฉันมื้อเดียว ฉันมื้อเดียวเวลาออกวิเวก เห็นไหม ออกธุดงค์ เห็นไหม เราบิณฑบาตเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง ไม่ได้นัด ไม่ได้แนะ ไม่ได้สั่งใครไว้ทั้งสิ้น เช้าขึ้นมาออกบิณฑบาตแล้วแต่อํานาจวาสนาของคนได้หรือไม่ได้ พอได้สิ่งใดมานะ ก็ตามแต่กําลังของคนไง ข้าวเปล่าๆ ก็ข้าวเปล่าๆ มันจะเป็นอะไรไป วาสนาเรามี แค่นี้ เราทํามาอย่างนี้ไง แล้วพยายามดูใจของตนมันฟูไหม มันดิ้นมันรนไหม มันเป็นอย่างไร

ท่านทําของท่านมาก่อนทั้งนั้น แล้วท่านมีประสบการณ์ ท่านถึงมีวัตรปฏิบัติให้เรามีเป็นเครื่องอยู่ของใจ เห็นไหม เครื่องอยู่ ของใจ ใจมันจะได้อยู่ที่นี่ มันไม่ใช่ดิ้นรนไปทะลุ ๓ โลกธาตุ ความคิดเร็วกว่าแสง คุมมันไม่ได้หรอก แล้วก็ไม่เคยคุม ไม่เคยพิจารณา ไม่เคยดูแลอะไรทั้งสิ้น เที่ยวแต่ใช้วิตกวิจารณ์ของตน แหม! ยอดเยี่ยม ภูมิใจ นั่นน่ะกิเลสมันหลอกทั้งนั้น

เวลาครูบาอาจารย์ท่านให้มีข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมา แล้ว ถ้าเอาจริงเอาจังขึ้นมาแล้วฝึกหัด ฝึกหัดนะ ให้มีคําบริกรรม ให้ คําบริกรรม เห็นไหม จากเป็นเครื่องอยู่ พอเครื่องอยู่แล้วมัน หยุดนิ่งของมัน หยุดนิ่งของมันแล้วให้บริกรรม ตัวมันบริกรรม ตัวของจิตบริกรรมพุทโธๆๆ เห็นไหม กําหนดลมหายใจเข้าออกๆ กําหนดจนมันนิ่ง มันนิ่ง มันนิ่งด้วยสติสัมปชัญญะไง นี่เบื้องต้น เป็นลําไม้ไผ่ ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ๆ หาไม้ไผ่ทําไม หาใจของตนไง เริ่มต้นทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ แต่มันไม่มีไม้ไผ่ มันหาใจมันไม่เจอ มันทําสมาธิไม่เป็นแล้วมันจะเอาไม้ไผ่มาจากไหน มันไม่รู้จักไม้ไผ่

ไม้ไผ่นะ ถ้ามันเป็นหน่อไม้มันเป็นอาหาร เวลาโบราณเรา สิ่งที่เป็นอาหารนะ ดูสิ ดูใบของมัน หมีแพนด้ามันกินใบไม้ไผ่ มันกินแล้วมันนอนเล่น อู๋ย! มันไร้เดียงสา แพนด้ากินไม้ไผ่ กินใบไม้ไผ่ เห็นไหม

ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ แต่มันไม่รู้จักไม้ไผ่ มันหาไม้ไผ่ไม่เจอ มันทําไม่เป็น พอทําไม่เป็นแล้วมันก็วิตกวิจารณ์ มันก็พูดแล้วแต่ว่ามันจะดั้นมันจะด้นของมันไปไง “ไม้ไผ่ๆ ทําไมต้องเป็นไม้ไผ่ เป็นไม้สักก็ได้ เป็นไม้แดงก็ได้” ก็ได้ ไอ้นั่นมันเป็นป่าแต่ละชนิดที่ มันจะเกิดโดยธรรมชาติของมันไง

นี่ก็เหมือนกัน อารมณ์ของคนมันร้อยแปดทั้งนั้น จะเอาอะไรก็ได้ นี่ไม้ไผ่ไม่จําเป็น ไม้ไผ่เอาไว้เมืองจีน เห็นไหม ม่านไม้ไผ่นู่น ไอ้เรามันคนไทย เราเอาอะไรก็ได้ แต่เขาทําสวนไผ่จนเขา ตัดหน่อไม้ขาย จนเขามีฐานะของเขาขึ้นมาได้ ถ้าคนเขาตั้งใจ เขาทําของเขา มันก็เป็นเศรษฐกิจของเขานะ นี่ก็เหมือนกัน ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่มันไม่รู้จัก มันไม่รู้จักว่ามีคุณค่าอะไรไง ถ้ามันไม่รู้จักว่ามีคุณค่า ไม่รู้จักว่าสิ่งนี้มีประโยชน์อย่างไร

มันเป็นประโยชน์มาก มันสารพัดประโยชน์ ถ้าสารพัดประโยชน์ สารพัดประโยชน์เกิดมาได้ เกิดจากจิต ถ้าจิตมันทําความสงบของใจเข้ามาได้ มันจะเห็นคุณค่าของมัน ถ้าเห็นคุณค่าของมันนะ มันจะเริ่มทําประโยชน์ของมัน ถ้ามันทําประโยชน์ของมันได้นะ นี่ไง จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วถ้ามันหาหัวใจของมันได้ มันพิจารณาของมันได้ไง

นี่ เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์บอกให้มีเครื่องอยู่ๆ ของใจ เครื่องอยู่ของมัน เครื่องอยู่เป็นที่พักที่พึ่งพิงเหมือนศาลาพักร้อน ร้อนก็พัก นี่เครื่องอยู่ของใจๆ เครื่องอยู่ของใจแต่ไม่ใช่ใจไง นั่นเครื่องอยู่ของใจ แต่เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมา ตัวใจมันต้อง สงบระงับเข้ามาเป็นตัวของมันเอง ตัวใจต้องเป็นตัวเอง เป็นสัมมาสมาธิ เป็นสิ่งที่ตั้งมั่น เป็นสิ่งที่มีคุณค่า แล้วมันมีคุณค่า ในตัวมันเองจริงๆ มันมีคุณค่าในตัวของมันเองเพราะถ้ามันได้ ความสงบระงับเข้ามา มันจะเป็นปัตจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นความรู้จริงของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เป็นผู้รู้จริงไง

นี่พื้นฐานของมัน พื้นฐานที่เราทํากันอยู่นี่ไง แล้วทําอยู่นี่ มันก็อยู่ที่วาสนาของคน วาสนาของคนนะ เวลาคนที่มีอํานาจวาสนาขึ้นมา เขาทําความสงบระงับของเขาได้บ้าง แล้วคนที่ีทําความสงบของเขาได้ ถ้าเขาไม่มีวาสนาเขาก็ไม่มีครูบาอาจารย์คอยชี้นํา เขาก็รักษาของเขา เขาว่าสิ่งนั้นเป็นคุณสมบัติของ เขา ถ้าคนที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้ว เห็นไหม ปฏิบัติล้มลุก- คลุกคลาน ปฏิบัติแล้วไม่สมความปรารถนาของเขา นั่นก็เป็นอํานาจวาสนาของเขา

นี่แล้วคนที่ประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม คน ๕ เปอร์เซ็นต์ เห็นไหม ที่ว่าจิตมันมหัศจรรย์ จิตนี้มันคึกคะนองเวลาสงบแล้วมัน อู้ฮู้! ออกไปรู้ไปเห็นอะไรร้อยแปดเลย แล้วออกไปรู้ไปเห็นตามความเป็นจริงนะ ๕ เปอร์เซนต์ ๕ เปอร์เซนต์

แต่! แต่ไอ้พวกหยําเปเวลาประพฤติปฏิบัติแล้วรู้ไอ้นั่น รู้ไอ้นี่ ไร้สาระ! จิตคึกจิตคะนองที่เขารู้นี่เขารู้จริงของเขานะ แล้วเขารู้จริงแล้วเขาไม่ตื่นเต้น เขาไม่เอามาคุยโม้ไง เขาไม่เอามาอวด ไม่มาเหยียบยํ่าคนอื่นว่า ของฉันพิเศษกว่าคนอื่น

ไอ้การเหยียบยํ่าเขา เห็นไหม นี่มานะ มานะ ๙ ยังไม่เคยเจอเลย ไอ้นี่ทิฏฐิข้างนอกมันก็ยํ่าเขาแล้ว เขาปฏิบัติมาเพื่ออ่อนน้อมถ่อมตน เขาปฏิบัติมาเพื่อจิตอิสระ จิตอิสระนี่มัน เป็นอิสระในตัวมันเอง มันจะไปข่มขี่ใคร ไอ้ที่สํามะเลเทเมา โอ๋ย! เห็นนู่นเห็นนี่ ไร้สาระ! ไร้สาระมาก

แต่! แต่ถ้าเป็นวงกรรมฐานเป็นครูบาอาจารย์ของเรา ความเห็นอย่างนั้นมันเป็นความเห็นที่น่าสงสาร ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเหมือน เหมือนเรานี่ เราเกิดมานะ เราเกิดมาอยู่ในครรภ์ ๙ เดือน ถึงคลอดออกมาเป็นทารก เป็นทารกแล้วนี่มันต้องเป็นทารกกว่ามันเจริญเติบโตขึ้นมานี่ เห็นไหม พ่อแม่เลี้ยงดูฟูมฟัก มาขนาดไหน

จิต จิตผู้ที่จะหัดประพฤติปฏิบัติมันไร้เดียงสา มัน ไร้เดียงสามาก แล้วมันโดนพญามารครอบงํามันไว้ แต่มันหลง ตัวมันเองว่ามันยิ่งใหญ่นะ คนมีกิเลสมันสําคัญตนว่า “รู้ไหมว่ากูยิ่งใหญ่ขนาดไหน” ยิ่งใหญ่ในความรู้สึกนึกคิดนั่นไง แต่ความจริง มันไร้เดียงสา มันไม่รู้จักตัวมันเองไง เพราะความไร้เดียงสา นั้นเวลาประพฤติปฏิบัติเป็นอย่างนั้น รู้ไอ้นั่น รู้ไอ้นี่ เพราะ มันไร้เดียงสา แล้วไม่มีวาสนา

ถ้าคนมีวาสนานะ จะรู้เห็นสิ่งใดมันมีสติสัมปชัญญะนะ แค่รู้นะ ถามจิตตัวเองว่านั้นคืออะไร จบแล้ว พอถาม สติมันสมบูรณ์ขึ้นมา พอสติมันสมบูรณ์ขึ้นมา จิต เห็นไหม รู้ได้หนึ่งเดียวเพราะคําถามทําให้จิตมันรู้สิ่งนั้น รู้สิ่งนั้นสิ่งที่รู้ที่เห็นมันจะไปไหน

ไอ้นี่ที่รู้ที่เห็นร้อยแปด ไร้เดียงสา เขาทําความสงบ ทําความสงบของใจไง เบื้องต้นเป็นลําไม้ไผ่ มันไม่รู้จัก มันไม่รู้จักไม้ไผ่ ไม่รู้จักว่าสิ่งนั้นเป็นประโยชน์หรือไม่เป็นประโยชน์ไง เพราะมันไม่รู้จักตัวมันเองไง มันไม่รู้จักใจของมันเองไง

ลองได้รู้ใจของเขาเอง เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมาแล้วเวลาอบรมบ่มเพาะนะ เพราะโดยธรรมชาติจิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ การเกิดเป็นคนจิตมันมาเกิด เพราะเกิดแล้วมันถึงเกิดมาเป็นมนุษย์ไง

แล้วเวลาเกิดเป็นมนุษย์แล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาท่านไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตายไง สังเวช มันต้องมีฝั่งตรงข้ามที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย นี่ด้วยอํานาจวาสนานะ นี่คืออุดมการณ์ นี่คือทัศนคติในหัวใจที่เห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย แล้วมันมีทัศนคติว่ามันต้องมีฝั่งตรงข้าม พอเห็นสิ่งใดแล้วปัญญามันคิดไง ไม่ใช่เห็นสิ่งใดแล้วเชื่อตามนั้นไง แล้วตามเขาไปไง เห็นสิ่งใดแล้วเห็น เห็น เห็นแล้วใช้สติใช้ปัญญาใคร่ครวญ ถ้ามันมีอย่างนี้ มันต้องมีฝั่งตรงข้าม

นี่ไง ในทางตะวันตก เห็นไหม เขาบอกว่าอย่าเชื่อ มี สิ่งใดต้องถามๆ ถามความคิดเอง แล้วให้ตอบว่ามันเป็นอย่างนั้น จริงหรือเปล่า เขาให้ค้นคว้าไม่ให้เชื่อตามๆ กันไป นี่ไง ศรัทธา คือความเชื่อ เชื่ออะไร เชื่อสัจจะเชื่อความจริง เชื่อว่าพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เชื่อเรื่องของศาสนา เชื่อ เชื่อมันมีอยู่จริง

แต่! แต่เวลาปฏิบัติ เห็นไหม กาลามสูตรไม่ให้เชื่อๆ ไง ไม่เชื่อต้องถาม ถาม ถามใจของตน ถ้าผู้ที่ประพฤติปฏิบัติที่ไปรู้ไปเห็น ลองถามสิจริงหรือเปล่า ตัวเองก็สงสัยแต่ก็อยากจะพูดว่า ฉันเห็น ฉันรู้ แล้วมันได้อะไร นี่ไง ความไร้เดียงสาไง มันถึงว่า ในความเป็นมนุษย์ที่จะประพฤติปฏิบัติมันน่าสงสารตรงนี้แหละ น่าสงสารคนที่ออกประพฤติปฏิบัติแล้วไปรู้ไปเห็นสิ่งต่างๆ มัน เป็นความไร้เดียงสาของจิต ไร้เดียงสามาก เพราะอะไร

เพราะถ้าคนที่มีอํานาจวาสนา เวลาทําความสงบของใจเข้ามา ก็ใจเพื่อสงบไง ใจเพื่อสงบแล้วใจเป็นอิสระไง พอใจเป็นอิสระ เห็นไหม ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ ถ้ามันมีไม้ไผ่ ไม้ไผ่มันทําประโยชน์ได้อีกมากมายมหาศาลเลย นี่ขั้นของการทําความสงบของใจนะ ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ แต่มันไม่รู้ไม่เห็น แต่คนที่เขารู้เขาเห็น เขาทําประโยชน์ด้วยไม้ไผ่ของเขา ด้วยอุดมการณ์ของเขา ด้วยใจของเขา ด้วยประโยชน์กับเขา

จิตแก้จิต จิตตภาวนา การภาวนาภาคปริยัติ - ปฏิบัติ เวลา ภาคปริยัติคือการศึกษา การค้นคว้าก็ค้นคว้าจากสัญญาอารมณ์ไง สัญญาอารมณ์ความเกิดเป็นมนุษย์ คนเกิดเป็นมนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ไง ขันธ์ ๕ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ทํางานโดยสมบูรณ์ของมัน มันถึงเป็นความคิด แล้วเอาความคิดนั้นไปศึกษาไปเล่าเรียน มันก็เล่าเรียน เห็นไหม

ความคิดเกิดจากจิตที่ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตเพราะอะไร?

เพราะทําความสงบไม่เป็น แล้วไม่รู้จักจิตของตนเองไง เวลาศึกษาเล่าเรียนธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สัญญาความจําไง ก็เอาสิ่งนี้ไปเรียนไปจํา เรียนด้วยอะไร เรียนด้วยอวิชชา เรียนด้วยความไม่รู้ รู้ธรรมะ ศึกษาธรรมะของ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอบได้เปรียญแต่ไม่รู้ความจริง รู้ธรรมะแต่ไม่รู้ความจริง มันได้แต่ชื่อไง ศึกษา ศึกษาโดยสัญญา ศึกษาโดยขันธ์ ๕ ไง

แล้วความจริงอยู่ไหนล่ะ

ความจริงมันจะเกิด เกิดจากการกระทํานี่ไงภาคปฏิบัติ

ปริยัติ ปริยัติศึกษาทรงจําธรรมวินัย สัญญาทั้งนั้น นกแก้วนกขุนทองทั้งนั้น เอาแต่ชื่อมันมา แต่วิเคราะห์วิจัยได้นะ มีประกาศนียบัตรซะด้วย แต่เอาความจริง ดูสิ หลวงตาพระมหาบัวท่านจบมหา ท่านพูดเองไง เวลาจะปฏิบัติ แล้วถ้ามันไม่มีอยู่ ล่ะ จบมหานะ แล้วถ้าไม่มีอยู่ล่ะ ก็เรียนจบแล้ว นี่จบธรรมะไง แต่ไม่รู้ ภาคปริยัติ

นี้ปฏิบัติๆ เห็นไหม ปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ ภาคปริยัติมีการศึกษา ศึกษา เห็นไหม สิ่งที่เป็นวัฒนธรรมประเพณีสิ่งที่เป็นโลกนี้ไง วิชาการๆ ไง โลกเจริญ เจริญเพราะปัญญาของคน ธรรมะ ที่จะมั่นคงๆ เขาบอกต้องให้ศึกษาให้มันชัดเจนขึ้นมาไง ปริยัติเขาศึกษาไว้ให้ปฏิบัติไง เพราะศึกษามาก มีความรู้มาก เวลาจะปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม บ้านหลังใหญ่ไม่สงบสักที ทําให้สงบไม่ได้ เอ้อ! มันคงไม่มีหรอก ทั้งๆ ที่จิตมันอยู่กับเรา มันคงไม่มีหรอก มันคงเป็นไปไม่ได้หรอก แล้วสุดท้ายก็เราวาสนาน้อย เลิกเถอะ เออ! เลิก จบ!

แต่ถ้ามีอํานาจวาสนา เห็นไหม เวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านออกประพฤติปฏิบัติไง ต้องมีคนชี้นํา ต้องมีคนบอก แล้วถ้า มีคนชี้นํามีคนบอก หลวงปู่มั่นเท่านั้น แล้วเวลาเข้าไปหาท่าน เต็มที่เลยนะ สิ่งที่เรียนมา สาธุ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าประเสริฐมาก ให้ใส่ลิ้นชักสมองไว้ เพราะเวลาปฏิบัติไปมันน่าสงสารไง

ดูสิ เวลาเรานี่เราเป็นนักปฏิบัติ เห็นไหม ที่บอกว่า “ไร้เดียงสา” เวลาปฏิบัติไปรู้ไอ้นั่น รู้ไอ้นี่ ไปเห็นไอ้นั่นนะ มัน เป็นมารยา มารยาของกิเลสทั้งสิ้น มันเป็นมารยาสาไถยทั้งสิ้น

แต่ถ้าจิตคึกจิตคะนองแบบหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น จิตหลวงปู่มั่นเวลาสงบแล้วมหัศจรรย์มาก นี่ไปรู้ไปเห็นสิ่งใดแล้วรู้เห็นด้วยสติสมบูรณ์แบบไง “เอ๊ะ! นั่นมันคืออะไร? นี่มันเป็นอย่างไร? สุดท้ายแล้วทําไมจิตใจเราไม่เจริญพัฒนาขึ้น?” ท่านพิจารณาของท่าน ท่านเห็นแล้วท่านไม่สําคัญตนว่าท่านรู้ ท่านแน่ ท่านยอดเยี่ยมไง ท่านเห็นแล้วท่านว่า “ทําไมมันเป็นอย่างนั้น? แล้ววิธีการแก้ไขมันแก้ไขอย่างไร? แล้วแก้ไขให้เราเดินหน้าไปอย่างไร?”

เวลาท่านเห็น ท่านคิดอย่างนั้น ท่านไม่คิดแบบพวก มารยาสาไถยไง “โอ้โฮ! มหัศจรรย์ โอ๊ย! จะนอนหมอบกราบกิเลสอยู่ตรงนี้แหละ” โอ้ย! สิ่งที่เป็นนิมิตมันเป็นมารยาของกิเลสทั้งนั้นเลย นี่ไง ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่มันไปได้ แต่ไอ้พวกกระถิน ไอ้พวกหญ้า พวกกอพง มันไม่ได้ลําไม้ไผ่

ขึ้นต้นด้วยลําไม้ไผ่ ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบระงับเข้ามา เห็นไหม ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงนะ เป็นสัจจะเป็นความจริงมันมีความสุข ความสงบ ความระงับ

เรา เห็นไหม ดูสิ คนที่มีการศึกษา เวลาวิชาชีพวิชาใด ก็แล้วแต่ก็มีการศึกษามา เวลาเขาทํางานทางวิชาชีพ เขาเข้าใจ เขาเข้าใจนะ เพราะว่าเขามีสายวิชาการของเขา แต่ถ้ามันคนละสาขาล่ะ คนละสาขา เห็นไหม แล้วคนละสาขาเราก็ไม่รู้เหมือนกัน ว่าไอ้นั่นเขาควรทําอย่างไร นี่ก็เหมือนกัน เวลาถ้าจิตมันไม่สงบล่ะ? จิตมันไม่รู้ไม่เห็นของมันล่ะ? แล้วจิตมันสงบล่ะ?

จิตมันสงบมันรู้มันเห็นของมันไง ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเรานะ จิตสงบระงับแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา จิตสงบระงับนะขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ เรามีสวนไผ่ เรามีหน่อไม้ เรามีลําไผ่ ลําไผ่จะไปทําสิ่งใดก็ได้ ถ้าทําสิ่งใด ถ้าเป็นประโยชน์ก็ได้ทําหัตถกรรมขึ้นมายิ่งยอดเยี่ยมใหญ่เลย เวลาทํานั่นน่ะ จากไม้ไผ่เขาทําประโยชน์ต่อเนื่องไปไง

ถ้าจิตเราสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ขั้นของปัญญา ปัญญาๆ ปัญญามันจะเกิดอย่างไร? ไอ้ปัญญาที่มันใช้กันอยู่นี่มันเป็นปัญญาของโลก มันเป็นสามัญสํานึกของมนุษย์ เวลาธรรมะสุตมย- ปัญญา ปัญญาคือการศึกษาเล่าเรียน นี่ปัญญา ปัญญาชนิดหนึ่ง จินตมยปัญญา เห็นไหม ปัญญาเกิดจากจินตนาการ ปัญญาเกิดจากตรรกะนี่อีกเรื่องหนึ่ง

ภาวนามยปัญญาไม่มีใครรู้จักหรอก เพราะมันเกิดมา อย่างไร? เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ เขาก็ บอกว่า “สองส่วนนั้นผิดหมด” สอง สอง สองอะไรของมึง!

ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้าเทศน์ปัญจวัคคีย์ ปัญจวัคคีย์นี่ประพฤติปฏิบัติมากับ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อัตตกิลมถานุโยค เห็นไหม ทรมานร่างกายต่างๆ อดอาหารร้อยแปด ทํามาหมดแล้ว นั่น อัตตกิลมถานุโยค

นี่ไง เวลานางสุชาดา เห็นไหม จะแก้บนเทวดามาถวายอาหาร ฉันอาหารของนางสุชาดา นี่กามสุขัลลิกานุโยค แหม! มีความสุขอีกล่ะ ทางสองส่วนไม่ควรเสพ ทางสองส่วนไม่ควรเสพ มัชฌิมาปฏิปทานี่ทางสายกลางๆ บอกว่า “มันเป็นสองๆ ไม่ใช่ มันเป็นหนึ่ง เขาว่าอะไรก็เป็นหนึ่ง ไม่ใช่!” หนึ่งเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิเป็นหนึ่ง

“สมาธิเป็นตัวเป็นตนไหม?”

“ใช่” สมาธิเป็นตัวเป็นตนสิ ก็เป็นตนของสมาธินั่นไง เป็นจิตนั่นไง เวลาเป็นตัวเป็นตนขึ้นมาให้มันสงบจริงด้วยสิ นี่ไง ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ไง เห็นไม้ไผ่ไหม? เห็นไม้ไผ่ไหม? ไม้ไผ่ของตนเห็นหรือเปล่า? ไม่เห็น ไม่รู้ จับต้องไม่ได้ ไม่มี นี่ไง ขึ้นต้น ด้วยลําไม้ไผ่ เหลาไปเป็นบ้องกัญชา

ไม้ไผ่ คนทําความสงบของใจได้นะ เยอะแยะไปหมดเลย แล้วภาวนาไม่เป็น สงบก็คือสงบนั่นแหละ จิตสงบแล้ว เออ! ติดสมาธิก็จบ! พอจิตสงบแล้วนะไปรู้เห็นสิ่งใดนะก็จบ ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่เหลาลงไปกลายเป็นบ้องกัญชา ละเมออยู่นั่น มันกําลังดูดกัญชากันนะ โอ๋! ยิ้มแป้นเลยล่ะ โอ๋ย! มีความสุข มีความสุข ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่เหลาลงไปกลายเป็นบ้องกัญชา เป็นอย่างนั้นหรือ? มันเป็นไปไม่ได้! มันไม่ใช่ความจริง! ถ้าเป็นความจริงแล้วนะ จิตสงบระงับแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็นหรือเปล่า?

ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็นนะ ตอนนี้มันมีสังคมสงเคราะห์มากที่เขาพยายามปลูกฝังเด็กน้อยให้หัดทําหัตถกรรม ให้รู้จักจักรู้จักสาน รู้จักทําสิ่งใดเพื่อเป็นงานหัตถกรรม เป็นงานฝีมือ แล้วมีฝีมือไว้ ถ้าต่อไปนี่มันเป็นอาชีพได้ ถ้าเรามีเวลาว่างเราก็ทําเป็นอาชีพเสริม เห็นไหม งานหัตถกรรมต่างๆ เขาฝึกหัดๆ มันก็ใช้ไม้ไผ่ไง ทํางานจักสานไง คนมีสติปัญญาเขาทําบ้าน คนชาวเขาต่างๆ สมัยก่อนเขาใช้ไม้ไผ่ ใช้จาก ใช้ใบตองตึง เขาสร้างบ้าน ของเขาได้ด้วยไม้ไผ่

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ เราฝึกหัดใช้ปัญญาเป็น ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาเป็น เห็นไหม นี่ปัญญาที่เกิดขึ้น สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา มันจะชัดเจนของมัน ชัดเจนของมันเพราะเวลาเราประพฤติปฏิบัติ มันเป็นระดับของมันไง เวลาสุตมยปัญญาก็นี่ศึกษากันอยู่นี่ ศึกษานี่สุตมย-ปัญญา แล้วถ้าวิเคราะห์วิจัยไปมันก็หลงตัวมันเองว่า “นี่วิปัสสนา โอ้ย! เราใช้ปัญญาวิเคราะห์ เราทําวิทยานิพนธ์ โอ้! ยอดเยี่ยม”

โลกๆ ทั้งนั้น อยู่ในวังวนของปุถุชน นี่สามัญสํานึกของมนุษย์เป็นอย่างนั้น นี่สุตมยปัญญาแล้วมันก็ฝังใจอยู่อย่างนั้น ว่าตัวเองมีสติมีปัญญา เพราะตัวเองจบ เรียนจบ ตัวเองได้ ใบประกาศ ตัวเองได้วิเคราะห์วิจัยว่า “ตัวเองมีความรู้ นี่เป็นศาสตราจารย์ ยอดเยี่ยม” นี่มันเป็นโลกียะ มันเป็นโลก มันเกิดจากสามัญสํานึกของมนุษย์ ที่มนุษย์ที่จะศึกษาเล่าเรียนนั้น

นี่ทําความสงบของใจเข้ามาๆ เวลาจะภาคปฏิบัติ ภาคปฏิบัติไง เวลาทําความสงบของใจเข้ามา เห็นไหม ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ทําความสงบเป็นไง นี่ไง ทําไมทําความสงบเป็น กับทํา ความสงบไม่เป็นล่ะ ทําความสงบไม่เป็น ว่างๆ ว่างๆ นี่อารมณ์ไม่ใช่จิต อารมณ์นี่ไม่มีจิตไม่มีอารมณ์ ไม่มีจิตไม่มีความรู้สึก ความรู้สึกอารมณ์ต่างๆ เกิดจากจิตทั้งสิ้น การเกิดจากจิตทั้งสิ้น นั้นคืออาการ ไม่ใช่จิต

แล้วพุทโธก็เป็นอาการเหมือนกัน คําบริกรรมทั้งสิ้นเป็นอาการทั้งสิ้น แต่พอคําบริกรรมให้จิตมันทําไง จิตทําของเขา เวลาฝึกหัดของเขา เพราะการกระทําของเขา นี่สุขภาพกาย สุขภาพจิต สุขภาพกาย เห็นไหม ออกกําลังกายต่างๆ นี่ เราออกกําลังกายเพื่อสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง เราใช้อารมณ์ความรู้สึกตามแต่กิเลสมันคิดร้อยแปดพันเก้า ตามแต่กิเลสมันจะชักจูงไป

บัดนี้เราได้ศึกษามาแล้ว เราศึกษาปริยัติ ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีครูบาอาจารย์ชี้นํา มีข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ของใจ เครื่องอยู่ของใจแต่ยังไม่ใช่ใจ นี่มีคําบริกรรมๆ นี่ใจมันทํา ใจมันบริกรรม ต้องมีคําบริกรรม มีการกระทํา ใจมีการกระทํามันก็ไม่คิดเรื่องอื่น คิดแต่เรื่องการ กระทํา พุทโธๆๆ มันก็ไม่คิดเรื่องอื่น พุทโธๆ จนพุทโธกับจิตมันเป็นอันเดียวกัน มันคล่องตัวๆ ขึ้นมา พุทโธจนพุทโธไม่ได้เลย ตัวมันเองนี่ เอ๊อะ! เอ๊อะ! มันจะรู้จริง

ถ้าใครทําสมาธิเป็นขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ แล้วมันได้แล้ว มันจะมีความสุขมาก ขณิกสมาธิก็มีความสุขเล็กน้อย อุปจารสมาธิ อะไรนี่ เพราะอุปจารสมาธินี่มันจะออกรู้ เป็นสมาธิด้วย แล้วมีปัญญาด้วย ปัญญาคือความคิด แต่ความคิดนี่มันยังจับต้น ชนปลายไม่ถูก คือยังยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้มั่นคง แต่มันมีร่องรอย ของมัน ร่องรอยคืออาการของจิต ระดับนี้มันจะออกอย่างนี้ นี่ไง นี่อุปจารสมาธิ

แล้วถ้ามันเป็นไปได้จริง มันเป็นความสุขจริง มันจะเข้าสู่อัปปนาสมาธินี่ โอ้โฮ! ใน ๓ โลกธาตุนี้ไม่มี จิตที่มันเป็นอิสระนี่สักแต่ว่าปรากฏ สักแต่ว่า ขนาดกายกับใจที่เกิดมาอยู่ด้วยกัน เราอยู่ด้วยกันมาตั้งแต่เกิด อัปปนาสมาธินี่มันไม่รับรู้เรื่องร่างกายทั้งหมด อายตนะดับหมด ตัวมันเด่นชัดของมัน สักแต่ว่าด้วย ไม่ใช่เด่นชัดแบบ แหม! ฉันรู้จริง ไม่ใช่! เด่นชัดของมันอย่างละเอียด ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ นี่แค่สมาธิ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ สมาธิเป็นสมาธิ

แล้วเวลาคนที่ประพฤติปฏิบัตินี่ปฏิบัติอย่างไร? เอาอะไรปฏิบัติ? สมองปฏิบัติใช่ไหม? เอาอารมณ์ปฏิบัติใช่ไหม? เอาความคิดปฏิบัติใช่ไหม? แต่เวลาภาคปฏิบัติเอาจิตปฏิบัติ จิตตภาวนา มันเอาอารมณ์ภาวนาไง มันก็เลยกลายเป็นบ้องกัญชาไง ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่เหลาลงไปกลายเป็นบ้องกัญชา ยิ้มแย้มแจ่มใสตาเยิ้มเลย หนักๆ เข้าหลอนนะน่ะ มันเป็นข้อเท็จจริงตรงไหน?

ถ้าเป็นข้อเท็จจริงๆ จิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา เห็นไหม พอจิตสงบแล้วถ้ามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ตามความเป็นจริง ถ้าเห็นกาย จิตเห็นจิต เริ่มต้นจากการทําสมาธิ เห็นไหม ความคิดไม่ใช่จิต ความคิด เกิดจากสัญชาตญาณ เกิดจากสถานะความเป็นมนุษย์ เพราะเทวดา อินทร์ พรหม เขาคิดอีกอย่างหนึ่ง

นี่ไง พูดถึงเริ่มต้นนะ ความคิดไม่ใช่จิต เวลาจิตมันสงบแล้วๆ จิตสงบแล้วจิตเห็นจิต แล้วมันเห็นอย่างไรล่ะ? มัน อะไรเห็นล่ะ? แล้วรู้ได้อย่างไรว่าเห็นหรือไม่เห็น?

ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่เหลาลงไปกลายเป็นบ้องกัญชา ไม่เห็น กลายเป็นบ้องกัญชาเป็นอารมณ์ไง เป็นสิ่งที่กิเลสมันชักนําไง เป็นสิ่งที่กิเลสมันบังเงาไง แล้วมันเป็นปัญญาไหมล่ะ ถ้ามันไม่เป็นปัญญา มันถึงรู้ไม่ได้ไงว่าสุตมยปัญญาเป็นอย่างไร สุตมยปัญญาโลกๆ เขาเป็นกัน แต่เขาหลงตัว เขาเองว่าเขาภาวนาเปลี่ยนเป็น วิปัสสนา นั่นคือการหลงผิดของเขา

แต่ถ้าเราประพฤติปฏิบัติ เราเองเราก็เป็นปุถุชนเหมือนกัน เราก็มีกิเลสมืดบอดเหมือนกัน แต่เราก็ประพฤติปฏิบัติของเรา โดยที่มีครูบาอาจารย์คอยคุ้มครองดูแลไง เวลามันเป็นสุตมยปัญญาก็เป็นสุตมยปัญญาไปก่อน มันเรื่องธรรมชาติ เรื่องธรรมชาติเพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ไง มนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มนุษย์มีสมบูรณ์แบบด้วยความรู้สึกนึกคิดแบบนี้ นี่คือมนุษย์ไง

แต่มนุษย์ที่มีคุณภาพ มนุษย์ที่มีอุดมการณ์เขาก็อยากจะฝึกหัดปฏิบัติของเขา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้าแล้ววางไว้ นั่นเป็นสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเป็นธรรมวินัยเป็นศาสดา แต่เราประพฤติปฏิบัติยังไม่ได้ อย่างนั้นไง แต่เราศึกษามาเป็นวิชาการมาแล้ว เราศึกษาเป็นแนวทางแล้ว เราจะประพฤติปฏิบัติให้เป็นแบบนั้น

เวลาประพฤติปฏิบัติให้เป็นแบบนั้น เราก็มาฝึกหัดของเรา เห็นไหม มีเป็นข้อวัตรเป็นเครื่องอยู่ ข้อวัตรเป็นการดํารงชีพ ความเป็นอยู่ของเราเป็นเครื่องอยู่ ไม่งั้นใจมันไปหมดแหละ แล้วถ้าเวลาภาวนาขึ้นมาก็บริกรรมของเราต่างๆ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิขึ้นมา มันก็สงบเข้ามา เห็นไหม

นี่ไง เวลามันสงบระงับเข้ามา เห็นไหม เราจะเห็นเลยว่าสุตมยปัญญาที่เราศึกษามา ถ้ามันยังปฏิบัติยังไม่เห็นภาวนามย-ปัญญา มันยังแยกไม่ถูกหรอกว่าปัญญาอะไร เป็นปัญญาอะไร แล้วปัญญาขณะที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ ไม่ต้องไปแยกว่าอันนี้ เป็นปัญญา เวลาทํามันแยกไม่ได้ไง เริ่มต้นผู้ปฏิบัติใหม่แยกไม่ได้ ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่มันจะไปแยกอะไร เพราะมันหน่อ เห็นไหม หน่อไม้มันก็เจริญโตขึ้นมา วันเดียวมันโตกี่ฟุตนั่นน่ะ แล้วโตขึ้นมา แล้วมันมีกิ่งมีใบของมัน เวลามันเติบโตขึ้นมาที่เราบังคับไม่ได้ เวลามันเติบโตมันเติบโตอย่างนี้ไง

นี่ก็เหมือนกัน หน่อของพุทธะในหัวใจที่มันประพฤติปฏิบัติมีประสบการณ์ของมันไง เวลาหัวใจมีประสบการณ์ เห็นไหม ประสบการณ์ที่ศึกษามา อู้ฮู! ฮู้ฮูเลย เพราะอะไร เพราะคนที่ยังไม่ศึกษาพระพุทธศาสนา นึกว่าพระพุทธศาสนามันไม่มีแก่นสารอะไรเลย เวลาคนมาเรียนนักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอก อ๋อ! ศาสนามีแก่นสารอย่างนี้ๆ ถ้ามีแก่นสารขึ้นมา เวลาศึกษา ขึ้นมานี่การศึกษา ศึกษาแล้วถ้ามันมีอํานาจวาสนาขึ้นมา ศึกษามาแล้ววางไว้ จะมาปฏิบัติไง

เวลาจะมาปฏิบัติ เราก็มาด้วยความรู้สึกนึกคิดเดิมนี้แหละ ดิบๆ มันถึงบอกว่ามันแยกไม่ได้ไง เวลาดิบๆ ขึ้นมาเราก็พุทโธๆๆ หรือใช้บริกรรม ความคิดให้ดับหมดไง ดับความคิดเหลือแต่จิตไง นี่สัมมาสมาธิไง ความคิดไม่ใช่จิต จิตไม่ใช่ความคิด เวลามันอยู่กับจิต จิตมันสงบระงับเข้ามา พอสงบระงับขึ้นมานี่ขึ้นต้นเป็น ลําไม้ไผ่ แล้วถ้ามันมีสติปัญญามีอํานาจวาสนาของมัน จิตเห็นจิตแล้วความคิดไม่ใช่จิต เวลาความคิดดับไปเหลือแต่จิต แล้วเวลา จิตเห็นจิต จิตเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริงเห็นอย่างไร เวลาที่มันจะเห็น นี่ไง วาสนาของคนเวลา มันเห็น

แล้วบางคนสงบแล้วไม่เห็นล่ะ?

มากมายที่สงบแล้วไม่เห็น ถ้าไม่เห็นขึ้นมา เห็นไหม รําพึง มีคนที่ประพฤติมากมายเวลาจิตสงบแล้วเห็นนู่นเห็นนี่ เห็นกายเห็นแวบๆๆ เห็นมันตั้งลําไม่ได้ เห็นมันเริ่มต้นไม่ได้ เวลาจะยกขึ้นสู่วิปัสสนามันมีเริ่มต้น ท่ามกลางและที่สุด มันไม่ใช่บ้องกัญชา จะทําหัตถกรรมก็ได้ จะสร้างบ้านก็ได้ จะทําวิชาชีพอะไรก็ได้ นี่ขั้นของปัญญาไง ก็ตัวจิตนั้นไงมันจะจักสาน มันจะทําประโยชน์กับมันไง มันจะทําเพื่อดํารงชีพไง ถ้ามันเป็นจริงนั่นเรื่องจักสานนะ

แต่เรื่องภาวนาถ้ามันเป็นจริงมันไม่ใช่จักสานนะ มันจะฆ่ากิเลส กิเลสที่ฆ่ายาก กิเลสแก่นของกิเลสเลยล่ะ แล้วคนรู้คนเห็น มันได้ยาก แล้วกิเลสมันกลัวอย่างเดียว กลัวธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ฉะนั้น เวลาใครที่จะประพฤติปฏิบัติมันถึงพยายามยุแหย่ยุแยงตะแคงรั่วพยายามจะทําให้ผู้นี้เลิกราไป

คนที่มีอํานาจวาสนาเท่านั้น คนที่มีอํานาจวาสนาทําสัจจะเป็นความจริงนะ ๗ วัน ๗ เดือน ๗ ปี อย่างน้อยเป็นอนาคามี อนาคามีไม่เกิดในกามภพแล้ว แล้วกามภพ เห็นไหม ดูสิ วัฏฏะ กามภพ รูปภพ อรูปภพ มันเข้ากัน มันเข้ากัน กับข้อเท็จจริงที่รู้ตามความเป็นจริงนะ มันรู้แจ่มแจ้ง ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกไง ใครบอก

แต่! แต่ตอนนี้กิเลสมันปิดหัวใจ ไม่รู้เรื่อง เกิดมาเป็นเราแล้วยังไม่รู้เลยเราอยู่ไหนล่ะ เพราะทําสมาธิไม่เป็นไง ใครทําสมาธิเป็น อ๋อ! จิตเป็นอย่างนี้เอง มันก็ซาบซึ้งแล้ว ทั้งซาบทั้งซึ้ง ทั้งเห็นคุณค่า แต่วิปัสสนาไม่เป็น

ถ้าวิปัสสนาเป็น เห็นไหม ถ้าจิตเห็นอาการของจิต จิต เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง แล้วจิตเห็นแล้วนะ ถ้ามันตั้งมั่นของมันได้ เวลาจิตเห็นนี่ส่วนใหญ่แล้วเห็นแวบๆๆ แล้ว เห็นแล้วมันตกใจ มันทําไม่ได้หรอก มันจับต้องได้ยากนะ

ถ้ามีครูบาอาจารย์บอกให้ใจเย็นๆ ทําความสงบของใจให้ มั่นคง ถ้าจิตใจมั่นคงแล้วเราก็แสวงหาของเรา ถ้าเราพบเราเห็นสิ่งใดเราก็ใจเย็นๆ นะ เห็นแล้วจับแล้วพิจารณาของมันได้ ถ้าจับพิจารณาได้นะ พอพิจารณาไป เห็นไหม จิตเห็นจิต ตัวจิตนั้น ประกอบไปด้วย รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณอีกล่ะ

นี่ไง นี่จิตเห็นจิต จิตเห็นจิตแล้วจิตมันประกอบไปด้วยอะไร จิตมีความรู้สึกอย่างไร เห็นไหม แล้วอาการของมันวิถีแห่งจิต วิถีแห่งความคิด ความคิดเกิดดับๆ มันเกิดอย่างไร อะไรเป็น ต้นเหตุ อะไรเป็นส่วนส่งเสริมส่วนบีบคั้น อะไรรับรู้ อะไรที่มันทําให้ความคิดมันสมบูรณ์ในตัวความคิดได้ ถ้าสติมันเท่าทัน แล้วใช้สติปัญญานะ เพราะมันแบ่ง มันแบ่งว่าอารมณ์ไปไม่ได้หรอก กึ๊ก! กึ๊กๆๆ ความรู้สึก จิตเห็นจิตไง กึ๊ก! กึ๊กหมายความว่ามันคิดไม่ได้ มันคิดไม่ไป เห็นความคิดแต่ความคิดโดนปัญญาแยกแยะ ความคิดโดนปัญญาตีแผ่ออกมา ตีแผ่ ตีแผ่เพราะอะไร นี่ไง สิ่งที่ มันเป็นอารมณ์ เป็นสัญญาอารมณ์ได้ เป็นความรู้สึกนึกคิดได้ เพราะมันมีตัณหาความทะยานอยาก

ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ทุกข์ควรกําหนด เหตุ เหตุ เห็นไหม ตัณหาความทะยานอยาก เหตุ เหตุแห่งทุกข์ เหตุที่ทําให้เกิดทุกข์ แล้วเหตุมันอยู่ไหน แล้วเหตุมัน เป็นอย่างไร เวลาปัญญามันเกิดขึ้นมันเกิดขึ้นอย่างนี้ มันไม่ใช่ เกิดขึ้นจากตํารานะ มันไม่ใช่เกิดขึ้นจากหัวใจเราไปจดจําของ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นมา

สิ่งปรากฏการณ์อย่างนี้มันได้เกิดบนหัวใจหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นมา ท่านได้พิจารณาของท่านแล้ว นั่นเป็นคุณสมบัติของท่าน เหมือนกับเวลาเทศน์ธัมมจักฯ เป็นคุณสมบัติขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระไตรปิฎกเป็นคุณสมบัติ เป็นสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ใช่เป็นของผู้ที่ศึกษามา ผู้ที่ศึกษามานั้นเป็นทฤษฎี เห็นไหม เป็นสุตมยปัญญา ปัญญาที่ศึกษาค้นคว้า

แต่เรามีอํานาจวาสนาขึ้นมา เราจะเริ่มปฏิบัติ เห็นไหม เราทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบระงับแล้วจิตตภาวนา จิตตภาวนา จิตเห็นจิต จิตเห็นจิต จิตจับจิตได้ จิตจับจิตได้ จิตพิจารณาจิตตัวของจิตนั้น แล้วแยกแยะอารมณ์ แยกแยะ แยกแยะสิ่งที่มันเกิดขึ้น ถ้าสิ่งที่เกิดขึ้น เราไม่รู้นี่ว่ามันคิดโน่นคิดนี่ๆ แล้วคิดอย่างไรวะ แล้วมันคิดอย่างไรล่ะ ขณะมันคิดเราก็ฟุ้งซ่าน นี่เป็นสมาธินะ สมาธิก็เป็นความคิดอันหนึ่ง ความคิดไม่ใช่จิต พอเราปัญญาอบรมสมาธิไง

ปัญญาอบรมสมาธิ คือโลกียปัญญา ปัญญาของโลก ปัญญาสามัญสํานึก เห็นไหม เพราะมันคิดไง ต้องหยุดคิด คิดให้ หยุดคิดไง พอหยุดคิดขึ้นมา หยุดคิด จิตเห็นจิต พอจิตเห็นจิต ความคิดอย่างนี้นี่ถ้าเราใช้สติ เราใช้ปัญญา เราแยกแยะ เห็นไหม เราแยกเราแยะของเรา เราพิจารณาของเรา ถ้าจิตมีกําลังนะ ถ้าจิตไม่มีกําลังจับแล้วงงเลยนะ จับแล้วมันก็เป็นตอ เป็นความรู้สึกอย่างนั้น เป็นความรู้สึก เอ๊อะๆๆ แต่ทําอะไรไม่เป็น วาง แล้วกลับมาพุทโธ กลับมาปัญญาอบรมสมาธิ ต้องให้กําลัง ของเราแข็งแรงขึ้น

ฉะนั้น สมาธิสําคัญ ไม่สําคัญๆ คนที่ปฏิบัติไปมันจะรู้ไง ถ้าสมาธิอ่อนแอลงนะ คนที่เห็นกาย ภาพก็ล้มหมด เห็นสิ่งใดแล้วก็แวบๆ อยู่อย่างนั้น แล้วก็เป็นแค่นี้ นี่ไง พอเหลาลงไปเลย กลายเป็นบ้องกัญชาไง นี่ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่เหลาลงไปกลายเป็นบ้องกัญชา บ้องกัญชามันไม่มีเหตุมีผล มันไม่มีข้อเท็จจริง มันไม่มีการยืนยันว่าอะไรจริงอะไรเท็จ เพียงแต่เรารู้เราเห็น เราก็ตาม มันไป แล้วตามมันไปแล้วก็สัญญาอารมณ์ แล้วก็ไปยึดมั่นมันว่า เรารู้ไอ้นั่น เรารู้ไอ้นี่ บ้องกัญชา

แต่ถ้ามันเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญานี่มันจะคมกล้ามาก มันคมกล้าขึ้นมาเพราะมันได้กําลังมาจากสัมมาสมาธิ เวลาจิตที่มีพลังมีกําลังมาก มีกําลังแล้วมันจะไปหนุนปัญญาขึ้นมา เวลาหนุนปัญญาขึ้นมา ปัญญาถ้ามันจับต้องจับจิตเห็นอาการของจิต แล้วมันจับพิจารณาของมันได้ มันแยกของมัน พอแยกของมันนะ หยุดหมด ถ้าหยุดหมดแล้วบางทีหยุดจน มันวางได้เลยล่ะ พอวางได้ เออ! มันวางได้ มันมีความสุขนะ มันวางได้ มันวางกิเลสนะ

จากเริ่มต้นไม่รู้ไม่เห็นอะไรทั้งสิ้น พอมันวางได้ วางได้ไง พอวางได้มันจะเข้าใจแล้ว อ๋อ! ภาวนามยปัญญามันเป็นอย่างนี้ เพราะเราไม่เคยรู้เคยเห็นอย่างนี้ สิ่งที่เรารู้เราเห็นอย่างนี้เพราะ เราปฏิบัติมาจากเริ่มต้น จากที่เราปฏิบัติมาด้วยความสมบุกสมบัน เห็นไหม แค่ทําสมาธิเราก็เกือบเป็นเกือบตายแล้วล่ะ แล้วทําสมาธิ พอทําสมาธิได้มันก็เป็นบาทเป็นฐานกับจิตของเราไง

ถ้าจิตของเรามีบาทมีฐานขึ้นมา หลวงตาท่านพูดบ่อยมากเลยว่า “ถ้าทําความสงบของใจได้ ทําสมาธิได้พออยู่พอกิน” คําว่า “พออยู่พอกิน” มันรักษาสถานะของหัวใจได้ มันรักษาสถานะที่เราเป็นนักพรต เราเป็นนักบวช เราเป็นนักปฏิบัติอยู่ได้ ถ้าจิตมันเสื่อมๆ มันร้อน ถ้าทําความสงบของใจได้ ทําสมาธิได้ พออยู่พอกิน คําว่า “พออยู่พอกิน” ก็พอแค่รักษาสถานะ ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ ก็รักษาสถานะของหัวใจนี้ไว้เท่านั้น

แต่เวลาถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนามันน้อมไปสู่สติปัฏฐาน ๔ แล้วถ้าสติปัฏฐาน ๔ มันจับต้องของมันได้ด้วย พอมันจับต้อง ของมันได้ด้วยนะ แล้วสติสมบูรณ์ แล้วมันแยกได้ กองนี้เป็นรูป กองนี้เป็นเวทนา กองนี้เป็นสัญญา กองนี้เป็นสังขาร กองนี้เป็นวิญญาณ มันเห็นชัดๆ นะ มันแยกเลย อารมณ์ความรู้สึกเป็น ๕ กอง แยกออก พอแยกออกมันก็รวมกันไม่ได้ มันก็หมุนไปไม่ได้ ความคิดก็เกิดไม่ได้ ความคิดเกิดไม่ได้เพราะปัญญามันเท่าทันความคิด ความคิดเกิดไม่ได้มันก็วาง พอมันวาง เราถึงจะรู้จัก อ๋อ! ภาวนามยปัญญามันเป็นแบบนี้ ภาวนามยปัญญาเวลามันเป็นธรรมจักร จักรที่มันจะหมุนขึ้นจากหัวใจไง

ดวงใจดวงใดไม่มีมรรค ดวงใจดวงนั้นไม่มีผล ดวงใจดวงใดที่เป็นมรรค ภาวนามยปัญญาคือมรรค ๘ คือสมบูรณ์แบบด้วยดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ งานชอบงานในการค้นคว้า นี่ขึ้นต้น เป็นลําไม้ไผ่ จิตเห็นจิต จับต้องได้ มันเป็นงาน เป็นงานชอบ สติชอบ ความชอบธรรมในการกระทําไง นี่ไง เลี้ยงชีพชอบไง

เวลานักปฏิบัติหรือชาวพุทธ เห็นไหม สัมมาอาชีวะ เรา ซื้อ เราขาย เราถูกต้อง อันนั้นเป็นของฆราวาส แต่เวลาปฏิบัติเลี้ยงชีพชอบ เลี้ยงหัวใจชอบ หัวใจที่มันเป็นพิษเป็นภัย หัวใจที่มัน อยู่ใต้กิเลส กิเลสมันมีอํานาจบาตรใหญ่มันทําให้หัวใจล้มลุกคลุก-คลาน ที่มันทุกข์มันยาก มันลําบากลําบนมาตลอด เราพยายามทําความสงบของใจเข้ามาเป็นสัมมาสมาธิ

เวลาเป็นสัมมาสมาธิถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ นี่ไง จิตมันได้เสวยไง ดวงใจดวงใดไม่มีมรรค ดวงใจดวงนั้นไม่มีผล ถ้าดวงใจดวงใดไม่มีมรรค มรรคมันเกิดขึ้นมาอย่างไร มรรคมันเกิดขึ้น มรรค นี้คือภาวนามยปัญญาไง ภาวนามยปัญญา สิ่งที่ว่า พระพุทธศาสนา เห็นไหม ศาสนาแห่งปัญญาๆ ปัญญามันเกิดขึ้น อย่างนี้ไง ถ้าปัญญามันเกิดขึ้นอย่างนี้ มันพิจารณาของมันไง มันชัดมันเจน นี่ภาคปฏิบัติ

เขาไม่เพ้อเจ้อเป็นนกแก้วนกขุนทอง พอเป็นบ้องกัญชาแล้วก็เคลิบเคลิ้ม ไม่มีหลัก ไม่มีเกณฑ์ ไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอัน แล้วปฏิบัติอะไร การปฏิบัติจิตตภาวนา ตบะธรรม ตบะธรรมแผดเผากิเลส แผดเผากิเลสในใจของตน จับต้องได้หรือเปล่า ตั้งแต่เริ่มต้นปฏิบัตินะ ถ้าคนไม่เชื่อเขาก็ไม่เชื่อเรื่องศาสนา ว่า ศาสนามีคุณสมบัติอย่างไร เวลามาศึกษานักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอกขึ้นมาแล้ว “อ๋อ! วิสุทธิมรรคอย่างนี้ อ๋อ! มันเข้าถึง มันมีคุณค่า” มีคุณค่าก็เป็นสมบัติของพระพุทธเจ้า ยังกระทํา ไม่ได้

ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมา มันถึงจะขวนขวายจะมีการ กระทําของเรา ถ้ามีการกระทําของเรา เห็นไหม เราก็จะกระทําในรูปแบบปฏิบัติของครูบาอาจารย์สายปฏิบัติอย่างใด ถ้าจะเอาสะดวกเอาสบายเอาความพอใจของตนก็ปฏิบัติพอเป็นพิธี พวกสมัครเล่น ถ้าเอาจริงเอาจังขึ้นมา “โอ้ย! นี่มันอัตตกิลมถานุโยค นี่มันเกินกว่าเหตุ”

มันอยู่ที่ความสมัครใจอยู่ที่วาสนาของคนแล้วมีการกระทํา ตามความเป็นจริงของเราขึ้นมา ครูบาอาจารย์ท่านทําออกมาแล้วเราเชื่อมั่น เราเชื่อมั่นในครูบาอาจารย์ที่ท่านนิพพานไปแล้ว แล้วท่านได้อบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ลูกหาของท่านมา แล้วเราได้ประสบได้ยกย่องท่านว่าเป็นอาจารย์ของเรา แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาในวงปฏิบัตินะ ถ้าเราติด เราติดขัด เรามีความทุกข์ในใจ ครูบาอาจารย์ปลดเปลื้องไม่ได้ จะเป็นอาจารย์เราได้อย่างไร

เวลาเราปฏิบัติไม่ได้ ปฏิบัติไม่ได้เพราะอะไร ขึ้นต้นเป็น ลําไม้ไผ่ หาไม้ไผ่ไม่เจอ ทั้งๆ ที่เราก็รู้นะ ตามทฤษฏีสวนไผ่ เยอะแยะไปหมด ในป่า ป่าไผ่เป็นทั้งป่าเลย เยอะแยะไปหมด ไอ้นี่เป็นธรรมาธิษฐาน นี่ไง ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ แล้วก็หาไม้ไผ่ของเราไม่เจอ

เรามีครูบาอาจารย์ เห็นไหม ท่านคอยชี้คอยแนะ คอยปกครอง คอยคุ้มครองดูแล พยายามให้เราประพฤติปฏิบัติ ให้ได้ ทําความสงบของใจเข้ามาให้ได้ ถ้าใจสงบระงับขึ้นมาแล้ว ครูบาอาจารย์ท่านจะให้เทคนิคเลยล่ะ ยกขึ้นสู่วิปัสสนามันต้องต่อเนื่องไป ถ้ามันไม่ต่อเนื่องไป ไม้ไผ่ถ้ามันรู้จริงมันก็พออยู่พอกิน แต่ถ้าต่อเนื่องมันต้องต่อเนื่องไป

ถ้าเวลาต่อเนื่องไป เห็นไหม มันจะเป็นบ้องกัญชาหรือมันจะเป็นหัตถกรรม หรือมันจะเป็นมรรค ครูบาอาจารย์ก็ต้องพยายามคุ้มครองให้มันเป็นมรรคขึ้นมาให้ได้ แล้วมันเป็นมรรค ขึ้นมา ไม่ใช่ไปหาที่ไหนหรอก หาที่ใจนั่นน่ะ

ถ้ามันเป็นมรรคจะเป็นมรรคของผู้ที่ปฏิบัตินั้น ถ้าผู้ที่ปฏิบัตินั้นเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมานะ ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม มันจะเป็นสมบัติของใจดวงนั้นไง ถ้าหัวใจดวงนั้นทําให้มันเป็นตามความ เป็นจริงขึ้นมา ถ้าความจริงขึ้นมานะรสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง รสของสมาธิธรรมก็รู้ รสของปัญญาธรรมก็รู้ ตทังคปหานก็รู้ มันรู้หมดล่ะ แล้วพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ ด้วยความวิริยะ ความอุตสาหะ

นี่ไง เวลาพระปฏิบัติขึ้นมา หรือนักปฏิบัติขึ้นมา งานในหัวใจนี่มันมากมายมหาศาลนะ นี่เขาบอก คนเวลาทางโลกเขามองไง “ไอ้พวกนี้ไม่มีงานทํา เห็นวันเดินไปก็เดินมา”

เดินไปเดินมานั่นน่ะยอดงาน การประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ความจริงงานมันมหาศาล พองานมหาศาลขึ้นมามันต้องการเวลา ต้องการความสงัด ต้องการทุกๆ สิ่ง ทุกๆ อย่าง เพื่อจะเข้า เผชิญกับความจริงในหัวใจของตน แล้วถ้ามันเผชิญกับความจริงในหัวใจของตนนะ มันมีงานทํา มีงานทําทั้งวันทั้งคืน ภาวนา กัน ๗ ปี ๘ ปี ภาวนากันเอาจริงเอาจัง จะสู้กับมันๆ แล้วเวลามันได้แล้ว มันได้เสียไง คนเราจะได้เสียมันมีกําลังนะ มันมีความพอใจนะ มันจะได้จะเสีย โอ้ย! มันเต็มที่มาก มันมีงานทํา

ไม่ใช่เหมือนพวกเราไง แห้งแล้ง เบื่อ โอ้โฮ! เดินจงกรมเกือบเป็นเกือบตาย ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในเมื่อเรายังทําไม่ได้อย่างนั้น เราก็จะกระทํา ในสุตตันตปิฎกมีมากมายเลย กระรอก เห็นไหม เขาไปสร้างรังอยู่ที่ริมชายทะเล ลมมันพัดนะ รังมันตกไปในทะเล กระรอกนั้นเอาหางไปแช่ นํ้าทะเลขึ้นมาสะบัดๆ จนเทวดาทนไม่ได้ เทวดาแปลงเป็นคนมาสอบถาม

“กระรอก กระรอกทําอะไรเนี่ย”

“จะเอาหางชุบนํ้าทะเลสะบัด”

“ทําทําไม”

“จะให้นํ้าทะเลมันแห้ง”

“ทําไมล่ะ”

“พอแห้งแล้วจะได้เอาลูกตัวเองขึ้นมา”

นี่ในสุตตันตปิฎกนะ เรื่องของความเพียรนะ เรื่องของทํามา เพราะอะไร เพราะสิ่งนี้เป็นในสุตตันตปิฎก องค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า กระรอกตัวนั้นเคยเป็นคนนั้นๆ ถ้าคนที่ขยันหมั่นเพียร คนที่ทําจริงทําจัง เมื่อชาติที่แล้วเขาเคย เป็นกระรอก เขาก็เอาหางจุ่มนํ้าทะเลขึ้นมาสะบัดๆ จะให้นํ้าทะเลนั้นแห้งเลย เพื่ออะไร เพื่อจะช่วยลูกน้อยของตน เทวดา ทนไม่ไหว ด้วยความเพียรของเขา เทวดาต้องไปเอาลูกจากทะเลขึ้นมาให้กระรอก นั่นเพราะความเพียรของเขา

ถ้าเราอ่านพระไตรปิฎกแล้วสิ่งใดถ้ามันเชิดชูมันส่งเสริมความเพียร สิ่งนั้นมันฝังใจ เราอ่านเจอ โอ้โฮ! กระรอกมันจะ ดีกว่าเรา กระรอกยังดีกว่ามึง มันเร่งความเพียร มันรักลูกของมัน เอ็ง! ทางจงกรมเอ็งก็ไม่เอา อะไรเอ็งก็ไม่เอา เอ็งใช้ไม่ได้

หลวงตา ท่านบอก “ใครๆ ก็ว่าท่านดุ ท่านบอกนะ เวลาดุตัวเองมากกว่านี้ คําว่า “ดุตัวเอง” คือติเตียนตนเองหนักมาก”

เราก็ทําแบบนั้น เวลาที่มันเหลวไหล เวลาทําสิ่งใดแล้วมันไม่สมความปรารถนา จะเพ่งโทษตัวเองมาก แล้วขีดเส้นกติกาให้มันดีขึ้น เอ็งต้องอย่างนั้นๆ แล้วพยายามทํา ทําของเราขึ้นมา เวลาบอกว่าติเตียนคนอื่น เวลาว่าคนอื่น เวลาเอาจริงเอาจังนะ ติเตียนตัวเองมากกว่านั้นเยอะ ขีดเส้นให้ตัวเองต้องอย่างนี้! ต้องอย่างนี้! ได้ ไม่ได้ช่างหัวมัน พยายามของเราอยู่อย่างนั้น เวลา เป็นจริงเป็นจังขึ้นมาก็สาธุ นี้พูดถึงว่าเวลาเอาจริงเอาจังนะ

ฉะนั้น เวลาศึกษาเล่าเรียนแล้ว สิ่งใดที่เป็นคติธรรมเป็นประโยชน์กับเรา เรามาใช้กับเรา แล้วเวลามันอ่อนแอ มันท้อแท้ เราก็เป็น เวลามันทุกข์มันยากไปชาร์จไฟ คือไปให้ท่านด่า พอ ไปเจอ “อ้อ! มาแล้วหรือ” ใส่เปรี้ยงๆ เลยนะ เออ! ชาร์จไฟ โอ้โฮ! ไฟลุกโชนเลย เอาต่อ

นี่มันมีครูบาอาจารย์ท่านเป็นธรรมนะ เราถึงบอกเลย ครูบาอาจารย์เหมือนเวทีมวย เชือก เห็นไหม พิงเชือก พิงเชือกเพื่อจะสร้างกําลัง พิงเชือกเพื่อประคองตัว พิงเชือกเพราะหัวใจมันอ่อนแอ หัวใจมันไม่เอา พิงเชือก มีครูบาอาจารย์คํ้าชู เห็นไหม นี้การคุ้มครองดูแล มันถึงมีความจําเป็นไง นี่พูดถึงภาคปฏิบัตินะ ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เห็นไหม ขึ้นต้นเป็น ลําไม้ไผ่เหลาลงไปมันก็เป็นเครื่องจักสาน มันไม่เป็นบ้องกัญชาหรอก

ขึ้นต้นลําไม้ไผ่ก็ทําไม่ได้ หาใจของตนก็ทําสมาธิไม่เป็น แล้วก็กล่าวตู่กันจนแหลกเหลว จนคนเชื่อถือ จนออกนอกลู่ นอกทาง

สมาธิคือสมาธิ แค่ทําความสงบของใจเข้ามาแล้วจิตสงบ ใจสงบแล้ว มหัศจรรย์แล้ว ตัวสมาธิตัวใจมหัศจรรย์กับผู้ที่รู้เอง ผู้รู้เองที่ได้สมาธิขึ้นมาแล้วมันรู้ตัวมันเอง แล้วมันมั่นคงในตัว มันเอง แล้วถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ เห็นไหม ขึ้นต้นเป็นลําไม้ไผ่ เหลาลงไปมันก็เป็นเครื่องจักสาน เป็นบ้านเป็นเรือน เป็น ผลประโยชน์ทั้งสิ้น

แต่ถ้าไม่มีครูบาอาจารย์คอยคุ้มครองนะ เวลาเหลาลงไป เป็นบ้องกัญชานะ มันก็หลงละเมอเพ้อพกในเรื่องของตัณหาความทะยานของมันไปอย่างนั้น นี่พูดถึงการปฏิบัติไง ปฏิบัติมัน ก็มีถูกแล้วมีอุปสรรคไปทั้งสิ้น แต่เรากระทําของเราไง เราทํา เพื่อเรา เราปฏิบัติเพื่อเรา ข้อเท็จจริงไง

ข้อเท็จจริงมันเป็นความจริงอยู่แล้ว เวลาประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม ไม่ให้เชื่อๆ ให้เชื่อผลของการกระทํา จิตเป็นสมาธิหรือไม่เป็นสมาธิ? เป็นสมาธิแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาหรือไม่? วิปัสสนาไปแล้วมันเหนื่อยล้ามาก เราก็กลับมาพักในสมาธิ พักสมาธิเสร็จแล้ว เราก็ยกขึ้นสู่วิปัสสนาต่อเนื่องกันไป การ ประพฤติปฏิบัติของเรามันถึง เห็นไหม สมถกรรมฐาน วิปัสสนา-กรรมฐานจะไปด้วยกัน ไปด้วยกันเวลาถึงที่สุดแล้ว เห็นไหม เราจะแก้กิเลสของเรา เราจิตตภาวนา เพื่อให้จิตดวงนี้ไม่ เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะต่อไป เอวัง

ถ้ามันเป็นธรรมมันไม่ใช่กิเลสเสรี
กิเลสเสรีมันมีอยู่แล้วโดยดั้งเดิม ไม่ต้องแสวงหา
ไม่ต้องค้นคว้า ไม่ต้องกระเสือกกระสน
การกระเสือกกระสนนั้นเป็นคนที่ขัดสน ไม่เหมือนเรา
เราเป็นคนที่มีคุณธรรม กิเลสเสรีแสดงธรรมจะปลิ้น
จะปล้อน จะหลอกจะลวง จะพลิกจะแพลงอย่างไร
ไม่มีเป็นชิ้นเป็นอันเลย นํ้าท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง
ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน
ไม่มีเริ่มต้น ไม่มีท่ามกลาง ไม่มีที่สุด ไม่มีการกระทํา
ไม่รู้จักกิเลส ไม่เห็นกิเลส ไม่ได้ฆ่ากิเลส
แล้วยังไปรับรองมันอีกล่ะ ไอ้ตรงที่ไปรับรองมันนี่สําคัญ
มันมีอยู่โดยดั้งเดิมไง จิตประภัสสรไง
จิตมันมีอยู่ของมันอยู่แล้ว มันเป็นธรรมอยู่แล้ว
ไปรับรองกิเลส ไปการันตีว่ามันธรรมไง

๒

กิเลสเสรี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๑๔ กันยายน ๒๕๖๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้านะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนา รื้อสัตว์ขนสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีเมตตาธรรม มีกรุณา มีความเมตตามหาศาล ความมีเมตตามหาศาลเพราะอะไร เพราะจิตใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรมๆ ไง คําว่า “เป็นธรรมๆ นะ”

เวลาถ้าไม่เป็นธรรมนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นเจ้าชายสิทธัตถะไง เวลามันทุกข์มันยาก มันทุกข์มันยาก ในหัวใจดวงนั้น เวลาแสวงหาสิ่งใดขึ้นมามันก็เป็นความทุกข์ ความยากในหัวใจดวงนั้น หัวใจดวงนั้นแสวงหาสิ่งใด กระทําสิ่งใด เห็นไหม ได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ กับอาฬารดาบส อุทกดาบส เห็นไหม ได้เหมือนกัน อาฬารดาบส อุทกดาบส “เจ้าชายสิทธัตถะ ได้ฌานสมาบัติเหมือนเรา เป็นอาจารย์สอนได้” แต่ท่านก็ได้ฌานได้สมาบัติเหมือนกัน

คําว่า “ฌานสมาบัติ” มันเจริญ เห็นไหม แล้วมันก็เสื่อมลง ความที่จะคงอยู่ได้ๆ รักษาไว้อย่างไร ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติทําสัมมา-สมาธิเป็น ทําสมาธิได้ เขาจะรู้ของเขาว่าจิตของคนที่เป็นปุถุชนคนหนา คนที่มันทุกข์มันยาก คนที่อารมณ์ความรู้สึกสามัญสํานึกนี่ กับจิตที่ทําความสงบของใจที่เป็นสัมมาสมาธิ สมาธิที่มีความสุขอยู่นี่มันแตกต่างกันอย่างใด แล้วถ้ามันแตกต่างกันอย่างใดแล้วนี่ เวลาทําจิตให้มันสงบเข้ามามันมีลักษณะมีคุณพิเศษมีการกระทําแล้วมันเป็นอย่างไร เวลาเจริญแล้วเสื่อมๆ คนที่เคยมีเคยเป็นจะรู้ คนที่ไม่เคยมีไม่เคยเป็นไม่รู้ พอไม่รู้ขึ้นมา เห็นไหม

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาออกประพฤติปฏิบัติไป อุทกดาบส อาฬารดาบส เห็นไหม ก็ยืนยันนะ ว่าเจ้าชายสิทธัตถะได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ เหมือนเราเท่าเรา ทําไมเจ้าชายสิทธัตถะไม่พอใจล่ะ เพราะอะไร เพราะมันเสื่อมไง

มันเสื่อม หมายความว่า สิ่งที่เป็นสมาธิ สิ่งที่เป็น ฌานสมาบัติมันอยู่ที่การกระทํา อยู่ที่การรักษา อยู่ที่การกระทํา เห็นไหม จิตเป็นปกติสามัญสํานึกนี่ก็เป็นปุถุชนคนหนาใช่ไหม เป็นปุถุชนๆ ปุถุชนคือควบคุมหัวใจของตนเองไม่ได้ เวลาควบคุมหัวใจของตัวเองไม่ได้นี่ เวลาเรามีสติสัมปชัญญะพยายามรักษาดูแล แล้วพยายามบริกรรมมีการกําหนด กําหนดภาวนาให้มันได้ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน ได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ แล้วถ้าไม่รักษาไม่ต่อเนื่องต่อไป เวลามันคลายตัวออกมาล่ะ มันต้องคลายตัวออกมาโดยข้อเท็จจริงของมันเป็นอย่างนั้น

ดูสิ ดูอารมณ์ความรู้สึกของเรา เดี๋ยวดี เดี๋ยวร้าย เดี๋ยวชอบใจ เดี๋ยวไม่ชอบใจ เดี๋ยวมีความสุข เดี๋ยวมีความทุกข์ จิตใจของเรามันไม่มั่นคงไง ปุถุชนคนหนาไง มันรักษาใจของตัวเอง ไม่ได้เพราะอะไร เพราะมันมีกิเลสๆ กิเลสไง เพราะมีกิเลสตัณหา ความทะยานอยากในหัวใจของตน มันท่วมท้นอยู่อย่างนั้นไง เวลา ทําไป ทําไปด้วยความมุมานะ ทําไปด้วยความตั้งใจของตน มัน ก็ทําได้ เวลาทําได้เพราะคนมีความมุมานะมีการกระทําอย่างนั้น

ถ้ามีการกระทําอย่างนั้น สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ ฤๅษีชีไพรในสมัยพุทธกาลเขาก็ทําของเขา ในพระไตรปิฎกมีไง ฤๅษีชีไพรเวลาเขาเหาะเหินเดินฟ้าได้ไง เวลาเขาผ่านไปราชวังเห็นนางสนม เขากําลังอาบนํ้าอาบท่ากันอยู่ในสระ เห็น จิตมันปฏิพัทธ์ ตกเลย นี่มันมีข้อเท็จจริงของมันอยู่ไง เวลาจิตถ้ามันแวบออก มันจบเลย

นี่พูดถึงคนที่ทําสมาธิเป็น ทําสมาธิไม่เป็น แค่ทําสมาธิเป็น ทําสมาธิไม่เป็น มันก็รู้ได้แล้วว่าเวลาปุถุชนคนหนา เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติจะประพฤติปฏิบัติอย่างไร

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกประพฤติปฏิบัติ มันมีความสุขความทุกข์อยู่อย่างนี้ไง เวลาจิตมันสงบระงับเข้ามา มันก็มีความสุขชั่วคราวๆ ชั่วคราวขนาดไหน แต่เจ้าชายสิทธัตถะ มีอํานาจวาสนาจะตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้อย่างไร? มันมีวิธีการอย่างไร? มีการศึกษาอย่างไร? มีการค้นคว้าอย่างไร?

๖ ปีศึกษาค้นคว้ากับเขามาทั่ว แล้วเวลามาพิสูจน์ในสัจจะความจริงของตน “มันไม่ใช่ๆ” มันไม่ใช่คือมันมีอํานาจวาสนา ถ้ามีอํานาจวาสนา กาลามสูตรไม่เชื่อใครทั้งสิ้น มันต้องเชื่อสัจจะ เชื่อความจริงไง ไม่เชื่อแม้แต่อาจารย์ของเรา ไม่เชื่อใครทั้งนั้น ถ้าไม่เชื่อ ไม่เชื่อเพราะอะไร

เพราะมันไม่มีความจริง มันไม่มีข้อเท็จจริงยืนยัน มันไม่มีข้อเท็จจริงยืนยันกับหัวใจของเราว่ามันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริง มันไม่มีข้อเท็จจริงยืนยัน ถ้าไม่มีข้อเท็จจริงยืนยันมันก็รวนเรก็ระแวง ก็สงสัย มันอมทุกข์อยู่ตลอดเวลาทั้งนั้น ถ้ามันไม่ใช่ๆ

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาจะเอา เป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เห็นไหม เวลานั่งก็นั่งสมาธิแบบเรานี่แหละ เวลานั่งสมาธิ เห็นไหม นั่งสมาธิเวลาฝึกหัดของเรา เห็นไหม เวลานั่งโคนต้นโพธิ์ไงปฐมยาม ปฐมยาม มัชฌิมยาม ปัจฉิมยาม นี่ยาม ๓ ยาม ๓ เวลาจิตมันเป็นขึ้นมามันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปเลย นี่ก็เหมือนกัน เวลาครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านประพฤติปฏิบัติ ท่านก็ปฏิบัติอย่างนี้ เวลาปฏิบัติอย่างนี้ ปฏิบัติอย่างนี้เริ่มต้นมาจากไหนล่ะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยอํานาจวาสนาบารมีของท่านนะ นี่ปัญจวัคคีย์ๆ เป็นผู้อุปัฏฐาก นี่อุปัฏฐากอยู่ใกล้ชิดมา ๖ ปี ก็เห็นมาหมด ทําดีทําชั่วมาอย่างไร ประพฤติปฏิบัติอย่างไร ความดีความชั่วมันก็ทําเห็นแต่กิริยาความเป็นอยู่จากภายนอก แต่เวลาหัวใจที่มันเป็น ไม่เป็น เห็นไหม นี่คอยอุปัฏฐากคอยดูแลอยู่เลย ทําทุกรกิริยาขนาดไหน

นี่ทุกรกิริยา เห็นไหม นี่ทุกรกิริยาที่พวกฤาษีชีไพรยัง ทํากันอยู่ในสมัยปัจจุบันนี้ไง พวกบูชาไฟ บูชาไฟ เห็นไหม ชฎิล ๓ พี่น้องบูชาไฟๆ ดูพราหมณ์สิ เขาบูชาไฟๆ สิ เวลาเขาทําร่างกายของเขา เขาทรมานของเขา เขาดัดแปลงร่างกาย จนถ้าเป็นเรื่องวิทยาศาสตร์ เห็นไหม เขาทําโยคะ โยคะๆ นี่บริหารร่างกาย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบริหารร่างกาย กระทํากับร่างกาย ว่าร่างกายนี้ ว่ามันจะเป็นสุขเป็นทุกข์ แล้วมันแก้ ไม่ได้ เพราะทุกข์มันอยู่ที่ใจไง ทุกข์มันอยู่ที่ใจๆ เขาทรมานร่างกาย นี่ทําทุกรกิริยา ทุกรกิริยานี่ทรมานร่างกาย

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม ฉันอาหารของนางสุชาดาแล้วไง กิเลสมันไม่ได้อยู่ที่นั่น นี่ว่า “ถ้าเรานั่งคืนนี้แล้วไม่สําเร็จ เราจะไม่ลุกจากที่นั่งนี้เลย” ปฐมยาม เห็นไหม จิตมันสงบระงับเข้ามา เวลาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลา ประพฤติปฏิบัติอยู่ได้ฌานสมาบัติ นี่สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ มันก็รู้ได้ มันก็เข้าใจของมันได้ แต่ได้ก็คือได้ ได้ก็คือจบไง ได้แล้วอย่างไรต่อ มันไปไม่ได้ไง

เพราะถ้าเวลาสมาบัติมันเสื่อม ไอ้ความรู้ความต่างๆ นี่ มันก็เป็นแค่ความจํา มันจะเป็นความจริงตลอดไปอย่างไร เพราะ เพราะผลของวัฏฏะไง โลกมันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาไง นี่ สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง มันเคลื่อนที่ตลอดเวลา มันมีอะไรคงที่บ้าง มันเปลี่ยนแปลงไปทั้งสิ้น เปลี่ยนแปลงไปทางดีและ ทางชั่วไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฐมยามเวลาจิตมันสงบระงับเข้ามา เห็นไหม นี่บุพเพนิวาสานุสติญาณ อันนี้มันคงที่ตายตัว ตายตัวเพราะอะไร คงที่ตายตัว เพราะ เพราะอดีตชาติไง ของเก่า อดีตมันเปลี่ยนแปลงอะไรไม่ได้ มันเป็นอดีตไปแล้ว มันเป็นประวัติศาสตร์ มันเป็นสิ่งที่จารึกอยู่ในใจอันนั้นไง นี่บุพเพนิวา-สานุสติญาณ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันเคยเป็นอย่างใดมา

เวลาไป เห็นไหม เวลาได้ฌานสมาบัติ เวลามันเป็นแล้วมันเป็นอย่างไรล่ะ? เป็นแล้วพิสูจน์กันอย่างไรล่ะ? แต่นี้นี่ด้วย อํานาจวาสนาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้ธรรมไง เวลามันย้อนอดีตชาติไปนี่มันไม่ใช่ มันไม่ใช่คือว่านี่คืออดีต มันแก้กิเลสไม่ได้ เห็นไหม มันแตกต่างกับเวลาเข้าฌานสมาบัติ แล้วเรื่องอดีตชาติ อดีตชาติก็คือรู้หรือเห็นไง แต่นี่ระลึกอดีตชาติไปแล้ว อดีตชาติๆ มันเป็นอดีต อดีตชาติมันเป็นการส่งเสริมมาๆ จนชาติสุดท้ายก่อนจะมาตรัสรู้มาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะก็เป็นพระเวสสันดร นั่นอดีตชาติไง แล้วพระเวสสันดรสิ่งที่ทํามานี่มันสมบูรณ์แบบของมันแล้วมันถึงได้บารมีเต็มไง ถึงได้มาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะนี่ไง

อดีตชาติแก้กิเลสไม่ได้ ดึงกลับมา มัชฌิมยาม พอทํา ความสงบของใจเข้ามา เห็นไหม มัชฌิมยามพอทําความสงบของใจให้มากขึ้น พอดึงกลับมาแล้วก็ทําความสงบของใจให้มากขึ้น มีกําลังเพิ่มขึ้น เวลาออกส่งออกไปดูไง จุตูปปาตญาณ เห็นไหม ถ้ามันไม่มีไม่สิ้นกิเลสอย่างไรมันต้องไปเกิดอย่างนั้นๆ ต้องมีอํานาจวาสนาอย่างนั้น นี่มันอนาคตไง อนาคตมันก็ไปจากอดีตมาให้เป็นปัจจุบัน ปัจจุบันทําดีทําชั่วอย่างไร ถ้าไม่สิ้นกิเลสมัน ก็ต้องไปอนาคตโดยผลของกรรมนี่ไง กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กันไง อยู่ที่การกระทําไง แต่ถ้าจิตดวงใดจะเกิดอย่างไร จะเป็นอย่างไร เนี่ยยืนยันในวิชชา ๓ ขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า

เวลาดึงกลับมา ดึงกลับมา เห็นไหม ปัจฉิมยาม ยามสุดท้าย เวลาเอาถึงที่สุด เห็นไหม เวลาอรุณขึ้น อาสวักขยญาณ ทําลายอวิชชาๆ ทําลายอวิชชาทําลายความไม่รู้ในหัวใจดวงนี้ไง ทําลายด้วยอะไร อวิชฺชา ปจฺจยาสงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญญาณํ เวลามันเกิดวิชชาไง สิ่งที่มันเกิดขึ้นมันเป็นสัจจะเป็นความจริง เกิดอาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พญามาร หักเรือนยอดของความโลภ ความโกรธ ความหลง เรือน ๓ หลัง หักเรือนยอด หักอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง นี่เป็นธรรมๆ

มันเป็นความมหัศจรรย์ เพราะอะไร เพราะมันไม่ใช่สุขเวทนา ทุกขเวทนา มันเป็นวิมุตติสุข มันเป็นหนึ่งเดียว มันไม่มีสอง มันไม่มีสองมันไม่เป็นไป เห็นไหม พอมันไม่เป็นไป เวลา มันชําระอวิชชา โอ้โฮ! มันมีความสุข มีความสุข มีวิมุตติสุขในหัวใจนี้ไง

นี่ไง ที่ว่าสิ่งที่เป็นความทุกข์ความยากในใจขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๖ ปีที่ประพฤติปฏิบัติมา ความทุกข์ ความยากในวัฏสงสาร ในการสร้างอํานาจวาสนาบารมีๆ มาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะไง เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนเป็นความจริงๆ ความจริงเกิดจากการกระทําอันนั้นไง การกระทําอันนั้นมันเป็นความจริงๆ เป็นความจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พอเป็นความจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี่แสดงธรรมๆ เห็นไหม แสดงธรรม แสดงธรรมได้พระอัญญา- โกณฑัญญะ ได้ปัญจวัคคีย์ ได้ต่างๆ ได้อย่างนั้นมา ได้มา นี่พระอรหันต์ ๖๐ องค์ พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและเป็นทิพย์ พ้นจากบ่วงที่เป็นทิพย์

เราจะยืนยันทุกอันว่า พระอรหันต์ๆ พระอรหันต์ไม่มีตุกติก ไม่มีมารยาสาไถย ไม่มีต้องการใดๆ ในโลกนี้อีกแล้ว ไม่ต้องการสิ่งใดเลยแหละ เพราะอะไร

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ไง คําว่า “รื้อสัตว์ขนสัตว์” มันเมตตาธรรมคํ้าจุนโลก ชีวิตที่เกิดมามันมีอํานาจวาสนา มันมีความทุกข์ความยากขนาดไหน แล้วมีความทุกข์ความยากขนาดไหน สิ่งที่ชําระความทุกข์ความยากอันนั้นมันก็เป็นสัจธรรม ธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ พระอัญญา-โกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม มีดวงตาเห็นธรรมมันมีสัจจะมีความจริงขึ้นมา มันถึงจะเป็นจริงไง ถ้ามีสัจจะมีความจริงขึ้นมา มันเป็นจริง นี่พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์

ถ้าบ่วงที่เป็นโลก เห็นไหม มารยาสาไถย โลกธรรม ๘ เนี่ยบ่วงที่เป็นโลก บ่วงที่เป็นทิพย์ ความเป็นทิพย์สมบัติต่างๆ พ้นหมดล่ะ แล้วถ้ามันพ้นหมดแล้วมันปรารถนาอะไร มันมีสิ่งใด มีคุณค่า “เธอถึงไปอย่าซ้อนทางกัน โลกนี้เร่าร้อนนัก โลกนี้มีมารยาสาไถย โลกนี้มันปลิ้นมันปล้อน มันกะล่อน มันพลิกมันแพลง โลกมันทุกข์มันยากทั้งนั้น” ทุกข์ยากเพราะอะไร ทุกข์ยากเพราะกิเลสมันครอบงําหัวใจของสัตว์โลกทั้งหมด กิเลสๆ กิเลสมันครอบงําทั้งสิ้น

แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไป เห็นไหม เวลามารยาสาไถยของพญามารๆ พญามารมันเป็นเจ้าวัฏจักร มันไม่มีจิตดวงใดพ้นจากอํานาจของมันไปได้ จิตดวงแรกที่จะพ้นจากอํานาจของมันไปคือองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า แล้วปัญจวัคคีย์ แล้วยสะ ๖๐ องค์ ๖๐ องค์ แล้ว ต่อเนื่องกันไปเป็นพระอรหันต์ๆๆ เป็นพระอรหันต์เพราะมีความซื่อสัตย์ มีความสุจริต มีการกระทํา มีการกระทําสัจจะความจริงขึ้นมาให้เป็นสัจจะความจริงขึ้นมาในใจของตนๆ ไม่ใช่ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

มีพระในสมัยพุทธกาลไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าไง ไปชื่นชมบารมี ไปชื่นชมบุญญาธิการขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชื่นชมๆ นั่นเป็นขององค์สมเด็จพระสัมมา- สัมพุทธเจ้า แล้วตัวเองล่ะ ตัวเองๆ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา- สัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ ท่านไม่ให้มาชื่นชมของท่าน อย่างนั้น ท่านให้เราแก้ไขที่ใจของเราไง ให้มันเกิดสัจจะความจริงไง เลยเกิดปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธไง

ปริยัติ ปริยัติคือศึกษาเล่าเรียน การศึกษาเล่าเรียนขึ้นมา ก็เพราะว่าคนที่เกิดมาแล้วมีอํานาจวาสนาไม่เท่ากัน ถ้ามีอํานาจ วาสนาไม่เท่ากัน เห็นไหม ถ้าอํานาจวาสนาไม่เท่ากัน สิ่งนี้ การกระทําแล้วมันไม่เกิดสัจจะไม่เป็นความจริงนะ ก็ให้สร้างอํานาจวาสนาบารมี ให้มีการศึกษาธรรมะ ศึกษาธรรมะขึ้นมาแล้ว ศึกษาค้นคว้าให้สร้างได้บําเพ็ญตน ให้มันเป็นประโยชน์ไง

แต่ถ้าเป็นธรรมๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้กรรมฐาน ให้กรรมฐานเวลามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เวลาเขาไปประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริง ขึ้นมาในหัวใจ เห็นไหม มันเป็นจริง มันเป็นจริงอย่างนั้น ถ้ามันเป็นจริงอย่างนั้น เห็นไหม เวลาเป็นจริงอย่างนั้น สิ่งที่ว่า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์คือรื้อหัวใจของสัตว์โลกนี่

สัตว์โลกเป็นไปตามกรรมนะ อํานาจวาสนาของคนสร้างมามากน้อยขนาดไหน ถ้ามันสร้างของมันมามันมีหัวใจที่ฝักใฝ่ หัวใจที่ฝักใฝ่นะ เวลาเราเกิดมามีกายกับใจๆ เวลาเกิดมาแล้ว ความสิ่งที่เป็นโลก เป็นโลกกับเป็นธรรม มันมีขาวกับดํา มันมี สุขกับมีทุกข์ แล้วคนที่มีวาสนามากน้อยเขาก็แสวงหาดํารงชีพของเขาไปตามอํานาจวาสนาของเขา

แต่ถ้าคนมีอํานาจวาสนา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้าพุทธกิจ ๕ เขามีวาสนาแต่อายุสั้น เขามีวาสนา แต่! แต่เขาไม่มีครูบาอาจารย์ เขามีวาสนาๆ นะ เขามีวาสนา ดูสิ ยสะ เห็นไหม “ที่นี่เดือดร้อนหนอ ที่นี่วุ่นวายหนอ” แล้วถ้าไม่มี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว มันไปไหนน่ะ ถ้าไม่มี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เดือดร้อนก็วุ่นวายไปสิ แล้วใครจะดับทุกข์อันนี้ล่ะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ที่นี่ไม่เดือดร้อน ที่นี่ไม่วุ่นวาย” ที่นี่คือที่หัวใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ไม่เดือดร้อน ไม่วุ่นวาย มันไม่เดือดร้อน ไม่วุ่นวายเพราะอะไร เพราะมันได้ชําระล้าง มันได้ถอดถอนอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว

ยสะ ยสะนี่เดือดร้อนหนอๆ มันทุกข์มันยากของมันตลอด แล้วมันจะถอดมันจะถอน มันจะถอดถอนอย่างไรล่ะ เวลามันถอดถอน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมไง แสดงธรรมๆ

อะไรที่มันเป็นผลเป็นประโยชน์ในโลกนี้ เห็นไหม สิ่งที่ เป็นทรัพย์สมบัติ สิ่งที่เป็นโลกธรรม ๘ มีลาภ เสื่อมลาภ มียศ เสื่อมยศ ที่เขาศึกษาค้นคว้า ที่เขาแสวงหากันอยู่นี้ นี่มันจะพา ให้เร่าร้อน เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมา หัวใจเราต่างหาก หัวใจเรา ต่างหากถ้ามันมีสัจจะมีความจริงขึ้นมา มันทําเป็นความจริง ขึ้นมา มันเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมาในใจดวงนั้น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม ผู้ที่ได้ยินได้ฟังขึ้นมา เขาจะเกิดปัญญาญาณ เขาจะเกิดสติปัญญาของเขา แก้ไขกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเขา

ถ้าไม่เป็นความจริงๆ มันอยู่ที่วาสนา คนที่มีวาสนาแต่อายุน้อย คนที่ไม่มีวาสนา เห็นไหม ไม่มีวาสนาเดินชนองค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย ในพระไตรปิฎกมีมากมาย เดินสวน กันไป เดินสวนกันมา เขาไม่สนใจ จะให้เขาสนใจเขาก็ไม่สนใจนะ เขาสนใจแต่ทรัพย์สมบัติของเขา เขาสนใจแต่สิ่งที่เขาต้องการ สิ่งที่ เขาแสวงหา เขาไม่สนใจ เขาไม่สนใจเรื่องมรรคเรื่องผล เขาไม่สนใจทั้งสิ้น เขานับแต่เงินแต่ทอง เขานับแต่อํานาจวาสนาของเขา เขาคอยแสวงหาสิ่งนั้นมาแล้วมีความทุกข์ความยากอย่างไร เขา ก็พอใจ เขาพอใจของเขาอย่างนั้น นี่คือวาสนาของคน

นี้เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้าเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราศึกษาธรรมะนี่ นี่ปริยัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าไว้อย่างนั้น แล้วเราเป็นอะไร เรามีความทุกข์อย่างไร เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาแล้วเรามีอะไร เราก็มีหัวใจไง มีกายกับใจๆ นี่ไง ถ้ามีกายกับใจขึ้นมา เห็นไหม เราเกิดมา เกิดในประเทศ อันสมควร เกิดจากพ่อจากแม่ที่ดีงาม พ่อแม่พาเข้าวัดเข้าวา พ่อแม่เป็นสัมมาทิฏฐิ เห็นไหม ทําสิ่งใดก็ให้ความร่วมมือ

แต่ถ้าเราไปเกิด เกิดในครอบครัวที่ไม่สมควร เขาไม่อนุญาต เขาไม่ต้องการ เขาพาไปทางโลกหมดล่ะ แล้วเขาบอกว่า “ทํา อย่างนั้นมันเป็นวิทยาศาสตร์ มันเป็นความจริง เป็นความเจริญของโลก ไอ้พวกเราไอ้พวกคนสิ้นไร้ไม้ตอก พวกนี้พวกมีปัญหา ทั้งนั้น คนไปวัดๆ พวกมีปัญหา”

แต่ถ้ามีปัญหามันเป็นอํานาจวาสนาไง ถ้ามีปัญหา ปัญหาไง คนเจ็บไข้ได้ป่วยไปโรงพยาบาลนะ นี่ก็เหมือนกัน เวลาคนที่มีปัญหาไปวัดไปวา ไปวัดไปวามีไปหาพระหาเจ้า ถ้าหาพระ หาเจ้านะ ถ้าพระเจ้าที่เป็นธรรมๆ นะ นี้ถ้าไม่เป็นธรรมเขาก็ไปตามประเพณีวัฒนธรรมไปทําบุญกุศลนะ ไปกราบไหว้บูชา ไปอ้อนวอนขอ ขอให้พ้นจากทุกข์ ขอให้ชีวิตรุ่งเรือง เขาก็ไปขอของเขาอย่างนั้น

ถ้าเขาไปวัดไปวาที่มีครูบาอาจารย์ที่ดีงาม เขาก็ให้ธรรมะไง เวลาให้ธรรมะๆ เห็นไหม สิ่งที่ธรรมะนี่ เวลาคนเจ็บไข้ได้ป่วย ไปโรงพยาบาล เวลาคนที่มีความทุกข์ความยากก็ไปวัดไปวา เห็นไหม ไปวัดไปวามันก็เหมือนจิตแพทย์ จิตแพทย์เนี่ย จิตแพทย์เขารักษาทางจิตไง

เวลาที่จิตมันทุกข์มันยากขึ้นมา จิตที่เวลามันทุกข์มันยากมันบีบคั้นจนขาดสตินะ คนขาดสติ เวลาคนขาดสติ คนไม่มีสติ เห็นไหม ดูตามถนนสี่แยก ตามถนนหนทาง เห็นไหม เวลา คนบ้า คนบ้าเขาอยู่ของเขา เขาหยิบเขาจับของเขาอยู่อย่างนั้น มันอยู่อย่างนั้นแล้วเขาไม่สนใจอะไรเลย นั่นขาดสติไปเลย

แต่ของเรา ของเราเวลามันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เวลามีความทุกข์ความยากขึ้นมามันก็ยังมีอํานาจวาสนาที่ยัง ประคองหัวใจเราไว้ได้ไง ว่าคนมีกายกับใจๆ เวลาร่างกายที่มันเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาเขาก็ไปหาหมอ ไปหาหมอ หมอก็บอกว่า การเจ็บไข้ได้ป่วยก็พฤติกรรมการอยู่การกินของเรานี่แหละ มันจะให้ความเจ็บไข้ได้ป่วยอย่างนั้น เวลาเราทุกข์เรายากขึ้นมาไปหา พระ พระก็พูดถึงธรรมะ เรื่องธรรมะ เห็นไหม เพราะจิตใจที่ มันมีความคิดกดดันตัวเอง มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เวลามันกระตุ้นหัวใจขึ้นมา นั่นก็เป็นกิเลสในหัวใจของตน

เวลาให้ธรรมะๆ เวลาให้ธรรมะ เห็นไหม ถ้าเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปครูบาอาจารย์ ที่ให้ธรรมๆ ให้ธรรมขึ้นมาก็ให้สติปัญญา ให้มีสติมีปัญญา ให้ ฝึกหัดๆ เวลาฝึกหัดขึ้นมาถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาเขาก็อยากประพฤติปฏิบัติแล้ว เอ้อ! ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ สรรพสิ่ง ในโลกนี้เป็นสมบัติสาธารณะ สมบัติสาธารณะนะ มันเป็นจริง ตามสมมุติ เป็นจริงๆ นี่แหละ

เกิดจริงๆ เราเกิดจากพ่อจากแม่ เพราะอะไร เพราะว่า กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน เรามีเวรมีกรรมเราถึงมาเกิด เวลาเรามาเกิด เราปฏิเสธการเกิดอย่างนี้ไม่ได้ แต่เวลาเกิดแล้วเกิดในประเทศอันสมควร เกิดจากพ่อแม่ที่ดีงามหรือไม่ เกิดจาก พ่อแม่ที่ดีงาม เห็นไหม คนเกิดทั้งโลกเลย นับถือพระพุทธศาสนาเท่าไร แล้วนับถือพระพุทธศาสนาในทะเบียนบ้านเท่าไร แล้วนับถือพระพุทธศาสนา เห็นไหม นักประพฤติปฏิบัติมากมายปฏิบัติไป ๕ ปี ๑๐ ปี แล้วเลิก ปฏิบัติแล้วกลับไปกลับมา กรรมฐานม้วนเสื่อไง พับไปพับมาอยู่อย่างนั้น ไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันเลย มันมีมากมายคนที่กระทําแล้วไม่จริงจัง แล้วกระทําเป็นไปไม่ได้แล้วโทษใคร เวลาโทษใครๆ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณๆ นี่แหละ เล็งญาณคนที่มีอํานาจวาสนา ไม่มีอํานาจวาสนานี่ ถ้ามีวาสนาขึ้นมา ถ้าจิตใจเขาเป็นธรรมได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม ขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาไปโปรดปัญจวัคคีย์ เทศนาว่าการขึ้นมา พระอัญญาโกณทัญญะมีดวงตาเห็นธรรม อีก ๔ นักบวชไม่ได้ ไม่ได้เพราะจิตใจเขาไม่เป็นไง เขาคิดไม่ได้ เขาทําไม่ได้ นี่รื้อสัตว์ขนสัตว์ในหัวใจดวงนั้นไง

ถ้ามันเป็นจริง ถ้ามันเป็นจริงมันเป็นหัวใจดวงนั้นไง ถ้าหัวใจดวงนั้น เห็นไหม ถ้ามีวาสนา เห็นไหม คําว่า “วาสนาๆ” เราไม่ต้องไปทุกข์ใจร้อนใจใดๆ ทั้งสิ้น วาสนาเกิดจากการกระทําทั้งสิ้น ถ้าไม่มีวาสนาเราก็ไม่มีศรัทธามีความเชื่อ ถ้าไม่มีวาสนา เราก็ไม่ศึกษาพระพุทธศาสนา

ถ้ามีวาสนา เห็นไหม คนเขาไปเที่ยวตามสุขตามสบายของ เขา เขาว่าเป็นบุญกุศลของเขา นั่นเพราะความรู้สึกนึกคิด เพราะสามัญสํานึก เขาว่าอันนั้นเป็นสุขของเขา นั่นเพราะความคิดของเขาอย่างนั้นไง แต่ความสุขของเราๆ สิ่งนั้นเราไม่ไปทํา มันทําให้เสียสุขภาพ คนเราไปงานรื่นเริงไปดื่มสุราเมรัย มันก็เอาสิ่งที่เป็นแอลกอฮอล์เข้าร่างกาย มันไปทําให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บทั้งสิ้น เสียทั้งทรัพย์ เสียทั้งเวลา เสียหมดเลย แต่เขามีความสุข

นี่พูดถึงทัศนคติ พูดถึงอํานาจวาสนาที่คนมองโลกไง ถ้าคนมองโลกแตกต่างกัน เห็นไหม แต่ถ้าเรามีอํานาจวาสนาไปวัดไปวา ไปวัดไปวา เห็นไหม ไปฝึกหัดเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา เวลานั่งสมาธิภาวนานะ เวลาแรงเสียดสีของโลกก็บอก “พวกนี้ เศษตังค์หาย มันเดินหาเศษตังค์” เวลาเขานะ เขาแปลกประหลาดนะ เขาไม่รู้จักเดินจงกรม เขาแบบ “เฮ้ย! เอ็งเดินไปเดินมาทําไม เอ็งเดินเหมือนคนบ้า”

นี่ก็เหมือนกัน เหมือนกับถ้าเราประพฤติปฏิบัติไง ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาถ้าเราขาดสติ เราทําสิ่งใด เห็นไหม เวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านเหน็บเอา “เดินจงกรมโง่ยิ่งกว่าหมาตาย” คําว่า “โง่ยิ่งกว่าหมาตาย” สิ่งที่เดินจงกรมเดินไปเดินมา เดินหาเศษตังค์ เวลาเดินไปเดินมา เดินโดยขาดสติ โดยที่ไม่มีสติปัญญา โง่อย่างกับหมาตาย

คําว่า “หมาตาย” หมามันตายแล้วมันจะมีความรู้สึกนึกคิดได้อย่างไร แล้วเราเป็นคนมีสามัญสํานึกมีทัศนคติที่ดีงาม แล้วไปวัด ไปวัดไปประพฤติปฏิบัติเดินจงกรมโง่อย่างกับหมาตาย ถ้ามันได้สติสัมปชัญญะมันก็กลับขึ้นมาให้มีความรู้สึกนึกคิด ถ้ามีความรู้สึกนึกคิดเดินจงกรมด้วยสติปัญญาสมบูรณ์แบบของเรา สมบูรณ์แบบของเรา เห็นไหม แล้วมีอุบาย อุบายวิธีการ เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา

ดูสิ เวลาเจ้าชายสิทธัตถะเวลาศึกษาค้นคว้าอยู่ไง สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ อาฬารดาบส อุทกดาบส เห็นไหม รับประกันเลยว่าเจ้าชายสิทธัตถะได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ แล้วเจ้าชายสิทธัตถะ ไม่ต้องการๆ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม เวลาแสดงธรรม แสดงธัมมจักฯ ไง ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค พระพุทธศาสนา องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ ตรัสรู้ทางสายกลาง ทางสายกลาง เห็นไหม ศีล สมาธิ ปัญญา ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ ความชอบธรรม ทางสายกลางๆ

แล้วทางสายกลางอยู่ไหนล่ะ จะไปเพชรเกษมหรือจะไป พหลโยธินทางสายไหน ไอ้นั่นมันทางคมนาคม ทางคมนาคมมันไปมันยังหลงทาง มันไปมันยังเกิดอุบัติเหตุ แล้วทางสายไหนล่ะ

นั่นเวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดที่ไหนล่ะ ทางสายไหน นี่ไง ว่าทางสายกลางๆ หาทางไม่เจอ หาทางไม่เป็น แล้ว ไม่รู้จักทาง เวลาไม่รู้จักทาง เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระ- สัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็สร้างอารมณ์ “มันเป็นอย่างนั้น มันเป็นอย่างนั้น” มันก็คิดกันไปไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมา เวลาท่านประพฤติปฏิบัติมาท่านก็ ล้มลุกคลุกคลานมาทั้งสิ้น แต่ด้วยอํานาจวาสนาของท่าน กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง ก็เจริญจากหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นนี่แหละ เพราะหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านประพฤติปฏิบัติตามความจริงของท่านขึ้นมาได้ เวลาท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมาตามความเป็นจริงได้ ท่านถึงสร้างธรรมทายาทๆ ถ้าสร้างธรรมทายาทต้องให้มันเป็นธรรม เป็นธรรมขึ้นมา ท่านถึงให้มีข้อวัตรปฏิบัติไง

ข้อวัตรปฏิบัติๆ นี่ไง การว่าข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมา เราก็ฝึกหัดของเราไง เราฝึกหัดของเรา เห็นไหม เราจะฝึกหัดทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจเข้ามา ทําไมต้องทําความสงบของใจเข้ามา ก็จะหาทางสายกลางนี่แหละ ไอ้ทางสายกลาง มันกลางที่ไหน มันกลางที่เพชรเกษมหรือกลางพหลโยธิน มันกลางที่ไหน นั่นเวลามันส่งออก มันส่งออกไปนู่น แล้วมันก็จะเอาข้อนั้นมาอ้างอิงทั้งนั้น เวลากิเลส กิเลสมันปลิ้นมันปล้อนนะ

ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา ข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมา เรามีวัตรปฏิบัติ เห็นไหม เราไปวัดไปวา เราไปอยู่วัดมันก็มีกติกา กติกานั่นแหละคือข้อวัตรปฏิบัติ แล้วกติกาเป็นข้อวัตรปฏิบัติ มันเป็นธรรมไหม ถ้ามันไม่เป็นธรรม มันไม่เป็นธรรมเพราะอะไร ไม่เป็นธรรมเพราะว่าเรามาจากโลกไง เรามาจากโลกมันต้องเป็นอย่างนั้นๆๆ เราคาดหมายไปหมดล่ะ

เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ฤดูกาล ฤดูฝน ฤดูหนาว ฤดูร้อน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้า เห็นไหม ให้พระอานนท์ออกแบบจีวรพระ ออกแบบ เป็นคันนาของชาวมคธนคร แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ขึ้นไปในที่อากาศเย็นไง ห่มผ้าจีวร ๑ ชั้น สังฆาฏิ ๒ ชั้น เอ้อ! อย่างนี้พอดี

นี่ไง ถ้าจะ ๓ ฤดูกาล แต่พระกรรมฐานก็ใช้ผ้า ๓ ผืน ผ้า ๓ ผืนดํารงชีพของพระอยู่ได้แล้ว ถ้าผ้า ๓ ผืนดํารงชีพของ พระอยู่ได้แล้วนี่มันเป็นที่พึ่งที่อาศัยเท่านั้น แต่ถ้ามันเป็นวัตรปฏิบัติขึ้นมาเพื่อสัจจะเพื่อความจริงขึ้นมา มันต้องให้พยายามฝึกหัดหัวใจของตนให้เข้ามาสู่ความสงบในใจของตน เข้ามาสู่ ความเป็นสัมมาสมาธิ ถ้ามันเป็นสัมมาสมาธิได้ๆ มันมีความสุขความสงบของมัน

คนทําสมาธิเป็น ทําสมาธิไม่เป็นนั่นน่ะ โดยปัจจุบันนี้สิ่งที่เพราะว่าโลกมันเจริญไง คําว่า “โลกเจริญ” คือการศึกษามันเจริญ การศึกษาเจริญ ทางวิทยาศาสตร์มันเจริญ นี่คนศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เดี๋ยวนี้ไม่ต้องไปวัดไปวาทั้งสิ้น มันมีอยู่ในคอมพิวเตอร์หมดล่ะ จะศึกษาอย่างไรก็ได้ เราจะดูแลอย่างไรก็ได้ แล้วเวลาปฏิบัติไปมันก็เป็นสัญญาอารมณ์ของเรา ไปทั้งสิ้น เวลาสัญญาอารมณ์ของเราไปทั้งสิ้น มันเป็นอารมณ์ๆ มันไม่ใช่ความจริง

ศีล สมาธิ ปัญญา เวลาปัญญามันเกิดขึ้น ปัญญามันเกิดขึ้นนะ ถ้าคนที่ยังภาวนาไม่เป็น แล้วถ้ามีครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ สัทธาจริตท่านให้กําหนดพุทธานุสติๆ พุทธานุสติ เห็นไหม กําหนดพุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หายใจเข้าเพราะอะไร เพราะหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เพราะจิตมันกําหนด กําหนดหายใจเข้า หายใจออก มันถึงเป็นพุทธานุสติ

ถ้าจิตมันไม่กําหนด พลั้งๆ เผลอๆ ไง ปฏิบัติโง่อย่างกับหมาตาย หมามันนอนตายอยู่นั่นน่ะ เราปฏิบัติก็ปฏิบัติแบบคนไม่มีสติไม่มีสัมปชัญญะ ไม่มีการรับรู้อะไรเลยหรือ จิตใจมันไม่เป็น อะไรเลยใช่ไหม เวลาตั้งใจมันตั้งใจจริงๆ ทั้งสิ้น เวลาทําไปๆ แล้วเหม่อลอย ทําไปแล้วมันเสื่อมสภาพ ทําไปแล้วมันจับต้น ชนปลายสิ่งใดไม่ได้ มันก็เป็นกรรมของสัตว์ไง

“แล้วถ้าปฏิบัติสิ่งนี้ไม่ได้ ก็ใช้สติปัญญา สติปัญญาที่ว่า ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ศาสนาแห่งปัญญาใช้สติปัญญากันๆ” ปัญญา ปัญญาอย่างนั้นมันเป็นปัญญาสามัญสํานึก ปัญญาของโลกไง มันเป็นสมมุติ

ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ที่เป็นนักปฏิบัติท่านจะบอกเลยว่า นั่นน่ะโลกียปัญญา ปัญญาโลกๆ ปัญญาโลกๆ ตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ปัญญาโลกๆ เวลาใช้ปัญญาไปๆ ปัญญาสูงสุดมันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ มันตรึกในธรรมะ ถ้ามี สติปัญญาเท่าทันมันนะ มันก็จะมาหยุด หยุดให้เป็นสัมมาสมาธิได้

ถ้าสัมมาสมาธิได้ แต่คนมันไม่รู้ มันไม่เข้าใจไงๆ มันไม่รู้ไม่เข้าใจมันว่าสิ่งนั้นมันเป็นการประพฤติปฏิบัติธรรมไง แล้ว สิ่งนั้นมันเป็นการประพฤติปฏิบัติธรรมแล้วมันหยุดได้ มันวางได้ “โอ๊ย! มันวางแล้ว มันวาง ธรรมะมันมีอยู่โดยดั้งเดิม ธรรมะมันมีอยู่แล้ว ไม่ต้องดิ้นไม่ต้องรน ไม่ต้องขวนขวาย” ไอ้พวกภาวนาไม่เป็น พวกนี้พวกภาวนาไม่เป็น

ถ้าเป็นปัญญาทางครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ โลกียปัญญา มันก็เป็นการทําสมถะ มันก็เป็นการทําความสงบอย่างหนึ่ง แต่! แต่ศีล สมาธิ ปัญญา ทางสายกลาง พระพุทธศาสนาเป็นศาสนา แห่งปัญญา ศาสนาแห่งปัญญาแต่ปัญญามันเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาในทางสายกลาง ทางสายใหม่ ทางสายใหม่ที่องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนรื้อค้นค้นคว้าแสวงหามา มันไม่ใช่ความเชื่อตามลัทธิการอ้อนวอนขอของศาสดาต่างๆ ที่มีอยู่ก่อนครั้งพุทธกาล ถ้ามันเป็นจริงๆ มันเป็นจริงขึ้นมาในใจขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทางสายกลางๆ มันก็เริ่มต้นขึ้นมาจากใจ ใจของตนก่อนไง

ธรรมะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเรื่องขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ศาสดาไม่ใช่เรา เราจะประพฤติปฏิบัติมันต้องให้เป็นความจริงของเราขึ้นมา ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าจิตมันสงบระงับเข้ามา มันสงบระงับเข้ามาถ้ามันเป็นจริง แล้วถ้ามันรู้มันเห็นของมัน คนที่มีวาสนาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณไง

ถ้าจิตสงบแล้ว เห็นไหม ให้น้อมไปสู่กาย สู่เวทนา สู่จิต สู่ธรรม ให้น้อมไปๆ ถ้ามันน้อมไปได้มันเห็นจริงของมัน ถ้ามันเห็นจริงของมัน มันจับต้องของมันได้ไง ถ้ามันจับต้องของมันได้ มันเห็นกิเลสของมันไง ถ้ามันเห็นกิเลส มันเห็นกิเลสมันใช้สติ ใช้ปัญญาพิจารณาของมันไป นี่เห็นกิเลสๆ เวลาเห็นกิเลสแล้ว กิเลสถ้ามันจับต้องมันได้นะ มันรู้เลยว่านี่ภาคปฏิบัติ คําว่า “ภาคปฏิบัติ” มันเป็นวิปัสสนาธุระ

คันถธุระคือการศึกษา ปริยัติคือการศึกษา ศึกษามาแล้วปฏิบัติ ปฏิบัติพอเป็นร่องเป็นรอย พอมันเป็นพิธี แล้วปฏิบัติ ไม่ได้เป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา นี่กดเอาในพระไตรปิฎก กดเอาในคอมพิวเตอร์ แล้วสํานักปฏิบัติมีครูบาอาจารย์ ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็น ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไร้สาระ ที่ไม่รู้จักต้นจักปลาย ไม่รู้จักหนทาง มันสอนใครไม่ได้หรอก “พอมันใช้สติใช้ปัญญาไปแล้ว มันจะรู้ มันจะเท่า ธรรมะมันมีอยู่แล้ว ไม่ต้องขวนไม่ต้องขวาย” แล้วคิดว่าตัวเองปฏิบัติแล้วนะ เวลาปฏิบัติไปแล้ว เวลามันเป็น สัญญาอารมณ์ มันเป็นอารมณ์หนึ่ง อารมณ์ที่เกิดขึ้นจากการตรึกในธรรม จากการที่ควบคุมดูแลใจก็เท่านั้น

แต่ถ้ามันเป็นจริงๆ ถ้าจิตมันสงบระงับมันเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิๆ สัมมาสมาธิ เห็นไหม สัมมาสมาธิเป็นกุญแจจะเปิดเข้าไปสู่สัจธรรมนี่ไง ถ้ามันสัจธรรม ถ้ามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ถ้ามันจับต้องของมันได้ ถ้ามันจับต้องได้แล้วถ้าจิตมีกําลังนะ จิตมีกําลังมันจับต้องได้ แล้วมันใช้สติปัญญาดําเนินการต่อเนื่องไปได้

วิปัสสนาคือการรู้แจ้งในจิตของตน รู้แจ้งในกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เวลากิเลส กิเลสกับธรรมมันเริ่มดําเนินการ ต่อไป พอมันดําเนินการต่อไปมันจะมีภาวนามยปัญญา แล้ว ถ้าเกิดภาวนามยปัญญา เวลาปัญญามันเกิดขึ้น เกิดขึ้นจาก สัมมาสมาธิ นี่กองทัพธรรมๆ มันจะเกิดปัญญา เกิดปัญญาจากสัมมาสมาธิ ทางสายกลางๆ ที่วิปัสสนาแยกแยะ นี่กิเลสตัณหาความทะยานอยากที่มันแยกแยะ

กิเลสคืออะไร?

สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส กิเลสคือตัณหาความทะยานอยาก กิเลสคือสมุทัย เวลามันจับต้องมันพิจารณาของมัน เวลามันต่อต้าน เวลากิเลสมันพองตัวนะ กิเลสพญามาร ไง ครอบครัวของมารไง เจ้าวัฏจักรไง ผู้ที่ครอบงําหัวใจของ สัตว์โลกที่มันทุกข์มันยากอยู่นี่ไง

เวลามันพิจารณาซํ้าพิจารณาซาก เห็นไหม มันพิจารณาแล้วพิจารณาเล่า พิจารณาแล้วพิจารณาเล่าเพราะอะไร เพราะ นี่คือวิปัสสนาญาณ นี่คือวิปัสสนาธุระ วิปัสสนาธุระมีครูบา-อาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ท่านจะคอยคุ้มครอง คอยดูแล คอย ส่งเสริม คอยพิจารณาไป ถ้ามันเป็นจริงๆ มันเป็นจริงเพราะ มีการกระทํา มันเป็นจริงเพราะมันเกิดขึ้น

มันเป็นจริง พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม มีดวงตาเห็นธรรมเพราะมันเกิดการกระทําอย่างนี้ เกิดกิจจญาณในใจอย่างนี้ มันจะเป็นความจริงอย่างนี้เกิดขึ้นมา ถ้ามันเกิดขึ้นมา ถ้ามันยังไม่จริง ปัญจวัคคีย์ทั้ง ๔ ก็ฟังเหมือนกัน คิดเหมือนกัน เป็นเหมือนกัน แต่ไม่เป็น มันไม่เป็นไง มันไม่เป็นก็ไม่มีความจริง ไง

แต่เวลามันเป็น มันเป็นมันพิจารณาซํ้าพิจารณาซาก เวลามันขาด! ขาด สมุจเฉทปหาน สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงต้องดับเป็นธรรมดา ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค นิโรธๆ คือการดับทุกข์ ดับทุกข์ ดับทุกข์ ดับทุกข์คือขณะ ขณะคือนิโรธ นิโรธคือประหาร การประหารกิเลสไง

การประหารด้วยสติด้วยปัญญานะ กิเลสเราก็เห็นกิเลส จริงๆ นะ คนเห็นกิเลสจอมปลอม กิเลสมันปลิ้นมันปล้อน มันหลอกมันลวงร้อยแปด แล้วล้มลุกคลุกคลานๆ นะ

แต่ถ้าคนเห็นจริง เห็นจริงมันจับต้องได้จริงๆ เห็น แค่เห็น เห็น จับต้อง จับต้องมันต้องมีกําลังของสัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน เวลามีสัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน แล้วเวลายกขึ้นสู่วิปัสสนาปัญญามันก้าวเดินไป ปัญญาๆ ไง ถ้าปัญญามันเกิดขึ้นมันแตกต่างกับโลกียปัญญาร้อยแปด เวลาปัญญามันเกิดขึ้นมา ถ้ามีสัมมาสมาธิ เป็นพื้นฐานมันแยก มันแยก ความคิดมันพิจารณากาย กาย แปรสภาพให้เห็น เวลาพิจารณาเวทนา เวทนา เราไม่ใช่เวทนา มันโง่มันฉลาดกว่าเวทนา หรือมันซื่อบื้อกว่าเวทนา เวลาจิต มันเสื่อม จิตมันเศร้าหมอง จิตมันผ่องใส เวลาเป็นธรรมๆ ธรรมร้อยแปด ความรู้สึกนึกคิดร้อยแปดเวลาพิจารณาไง

เวลามันขาด ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ นี่เวลาขาด กิเลสขาด! กิเลสเป็นกิเลสจริงๆ นะ ขาดจริงๆ เห็นจริงๆ แล้วถ้ามันขาดไปแล้ว อกุปปธรรม ใจมันเป็นธรรมๆ นี่พาดกระแสนะ พระโสดาบันพาดกระแส ถ้าพาดกระแสยังมีคุณธรรมนะ ยังเคารพธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเป็นบาทเป็นฐานไง

แต่ถ้ามันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ มันใช้ปัญญาโดยสามัญ สํานึก ปัญญาโดยมันวางหมดแล้วๆ เนี่ย มันไปให้ค่าไง มันเลยกลายเป็นกิเลสเสรีเลย ต่อไปนี้เสรีภาพของกิเลส เวลาทาง โลกทางตะวันตก เห็นไหม การค้าเสรี การค้าเสรีแล้วมันเสรีไหม เสรีถ้ากูได้ประโยชน์ ถ้ากูไม่ได้ประโยชน์กูไม่เสรีกับมึง กูออก กฎกติกาข่มขี่ทันทีเลย

นี่ก็เหมือนกัน เวลาพิจารณาไปๆ เพราะอะไร เพราะภาวนาไม่เป็นไง ไม่มีครูบาอาจารย์ที่เป็นไง แล้วไปฝึกหัดกับ ครูบาอาจารย์ เห็นไหม ไปอยู่กับครูบาอาจารย์ก็เอาชื่อเอาเสียงครูบาอาจารย์มาครอบหัวไว้ไง แล้วเวลาปฏิบัติไม่เป็นขึ้นมา เห็นไหม ปฏิบัติไม่เป็นมันก็เลยกลายเป็นกิเลสเสรี กิเลสเสรีคือเสรีของกิเลส กิเลสจะปลิ้นจะปล้อนจะพลิกจะแพลงอย่างไรก็ได้ ไม่ต้องทําสิ่งใดเลยก็ได้ เพราะเป็นกิเลสเสรีไง มันไม่ใช่ธรรมะสัจธรรม

ถ้าธรรมะเป็นสัจธรรม เห็นไหม เวลามันเริ่มต้น ท่ามกลางและที่สุด พอเริ่มต้น ท่ามกลาง และที่สุดแล้วมันสุดตามความ เป็นจริง แล้วสุดตามความเป็นจริงแล้วมันจะเคารพ มันจะบูชา คนที่เป็นธรรมๆ หัวใจที่เป็นธรรม กิริยาของความเป็นธรรมนะ มันไม่มีดีดมีดิ้น ไม่มียอกย้อนไง

หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้ไง คนที่เดินตามมันก็มี แต่ไอ้พวก แซงหน้าแซงหลังๆ ถ้าแซงหน้าแซงหลังเพราะอะไร เพราะมันกิเลสเสรีไง กิเลสเสรีมันไปเห่อเหิมทะเยอทะยาน มันไปคํ้าชูกิเลสให้มันฟูขึ้นไง แล้วกิเลสมันฟูขึ้นมามันก็เป็นมารยาสาไถย เห็นไหม เป็นมารยานะ เป็นพระกรรมฐาน เป็นผู้ปฏิบัติธรรม ปฏิบัติธรรมสํานักครูบาอาจารย์ที่มีธรรม มีธรรม มีธรรมที่สํานักเขา สํานักเขาปฏิบัติเขามีธรรมของเขา ครูบาอาจารย์ที่มีธรรมๆ ท่านก็ประพฤติปฏิบัติธรรมตามความเป็นจริง ท่านเป็นสัจธรรมขึ้นมา ท่านไม่ ปฏิบัติโดยมารยาสาไถยให้เป็นกิเลสเสรีหรอก

กิเลสเสรีนะ มันเหยียบยํ่าทําลายหัวใจดวงนั้น ดวงใจที่ประพฤติปฏิบัติไม่เป็นนั่นน่ะ มันไม่รู้จักไม่รู้รอบขอบชิด มันไม่รู้ กาลเทศะ มันไม่รู้ที่สูงที่ตํ่า มันมีสูงมีตํ่าด้วยหรือ ก็ฝ่าเท้ากับ ศีรษะไง ฝ่าเท้าเขาเอาไว้เดิน ฝ่าเท้าที่ตํ่าก็สําคัญ ที่สูงก็สําคัญ ที่ตํ่าเอาไว้เดิน เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา เขาใช้เท้าเดิน เวลาบริหารจัดการเขาใช้สมอง ที่สูงที่ตํ่ามันมี แล้วที่สูงที่ตํ่าใช้ตามสัจจะตามข้อเท็จจริง ถ้ามันเป็นธรรมนะ

ถ้ากิเลสเสรีมันทําลายทั้งสิ้น มันทําลายแม้แต่วัตรปฏิบัตินะ วัตรปฏิบัติ เห็นไหม เวลาวัตรปฏิบัติ ถ้าสัจจะความจริง เห็นไหม ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาปฏิบัตินะ ไม่มี สิ่งใดสําคัญไปกว่าในการประพฤติปฏิบัติ งานสิ่งใดก็แล้วแต่จะมาเบียดบังหรือมากระทบกระเทือนกับการปฏิบัตินี้ไม่ได้

ธรรมทายาทๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ตรัสรู้ธรรมขึ้นมาก็ที่โคนต้นโพธินั่นไง ปฐมยาม มัชฌิมยาม ปัจฉิมยาม เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นความจริงขึ้นมาในการกระทําอันนั้นขึ้นมาจริง เวลาพระกรรมฐาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระกรรมฐานองค์แรก ถ้าเป็นพระป่าๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระป่าองค์แรก เพราะท่านตรัสรู้อยู่โคนต้นโพธิ์นั้นในป่านั้น

ท่านวางธรรมวินัย ธรรมวินัย เห็นไหม เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันอยู่ที่อํานาจวาสนาของคนไง คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาขึ้นมาให้ท่องจําๆ ให้ศึกษาธรรมวินัยให้ท่องจํา แล้วพยายามฝึกฝนของตน แล้วฝึกฝนของตนแล้วเวลาผิดเวลาถูก ขึ้นมาถึงบัญญัติวินัยขึ้นมา ถ้าบัญญัติวินัยขึ้นมา เห็นไหม แล้วอนุบัญญัติๆ เพราะอะไร เพราะมันกระเสือกกระสน มันทนไม่ได้ กระเสือกกระสนเรื่องอวดอุตริ เรื่องธรรมะ กระเสือกกระสนเรื่องลาภเรื่องสักการะในสงฆ์

นี่บัญญัติๆ บัญญัติขึ้นมา อนุบัญญัติๆ ขึ้นมา อนุบัญญัติขึ้นมาก็ปราบปรามไอ้พวกหน้าด้าน ไอ้พวกที่เห็นแก่ตัว ไอ้พวก กิเลสเสรี มันว่ามันเสรี มันเท่าเทียม มันทัดเทียม ทัดเทียม กับธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระมากมาย มหาศาลจะพยายามกล่าวตู่ว่าตัวเองมีคุณธรรมเหมือนองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เนี่ยปาราชิก ๔ ไง

นี่ก็เหมือนกัน ไอ้พวกกิเลสเสรีมันไม่เข้าสู่สัจธรรมเลย มันไม่เข้าเลยเพราะอะไร เพราะทําสมาธิไม่เป็นไง สมาธิ แค่ทําสมาธิมันจะแบ่งแยกความถูกความผิดแล้ว เพราะอะไร เพราะทําไมสมาธิลงไม่ได้ สมาธิลงไม่ได้ ดูเทวทัตสิ เทวทัตนะพอปลงใจว่าจะทําลายสงฆ์ ปลงใจว่าจะทําลายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาก็ได้ฌานสมาบัติเหมือนกัน เสื่อมหมดเลย เสื่อมหมด

แล้วผู้ที่มีธรรมๆ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาถ้ามันกิเลสเสรีมันจะเอาสมาธิมาจากไหน แล้วสมาธิ ทําสมาธิไม่เป็น แล้วเริ่มต้น คือผิดหมดเลยไง กิเลสเสรี กิเลสเสรีแล้วแต่กิเลสมันจะยุมัน จะแหย่ กิเลสมันจะพาไปว่าการประพฤติปฏิบัติต้องทําอย่างนี้ การประพฤติปฏิบัติมันจะเป็นผลอย่างนี้ แล้วมันเป็นผลตรงไหน มันไม่เป็นผลเพราะอะไร ไม่ต้องมีขณะไง

ถ้ามันเป็นผลๆ ดูสิ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลา ธรรมทายาทๆ ท่านคุ้มครอง ท่านปกครองเอง สั่งไว้เลย “หมู่คณะ ให้จําหลวงปู่ขาวไว้นะ หลวงปู่ขาวท่านได้ตรวจสอบ ได้ สนทนาธรรมแล้วไง” แล้วดูหลวงปู่ขาวสิ หลวงปู่ขาวนะ ในประวัติหลวงปู่ขาวท่านจะไปอยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ ถ้าทําอะไรผิดพลาด ทําอะไรไม่เป็นธรรมๆ คืนนั้นท่านภาวนา หลวงปู่มั่นจะมา สนทนาในสมาธิเลย “ทําไมทําอย่างนั้น ไอ้นั่นก็ผิด ไอ้นี่ก็ผิด”

หลวงปู่ขาวท่านเล่าให้หลวงตาพระมหาบัวฟัง แล้วก็เขียนมาในปฏิปทาพระธุดงคกรรมฐานนั้นมากมาย หลวงตาพระ- มหาบัวท่านไปเมืองจันท์ เห็นไหม ไปเมืองจันท์ เวลาบิณฑบาต ออกบิณฑบาต ให้พระออกบิณฑบาตข้างนอก ท่านเป็นพระผู้ใหญ่ โดยสังคมพระผู้ใหญ่ก็บิณฑบาตรอบวัดนั้น วันนั้นฝนตก ฝนตก เห็นไหม เวลาพระเดินกลับมา เพราะในชนบทเวลาแม่นํ้าลําคลองเขาใช้ไม้ไผ่ลําเดียวข้ามแม่นํ้า แล้วจับราวเดินข้าม พระไปบิณฑบาตลื่นตกลงไปในคลอง เวลากลับมาตอนเช้า เวลาท่านกลับมาเห็นเปียกหมดเลย

คํ่าคืนวันนั้น หลวงปู่มั่นมาในนิมิต มาเทศน์หลวงตา พระมหาบัวเลย “เป็นพระผู้ใหญ่ บิณฑบาตก็เอาเปรียบเขา เอาใกล้ เอาชิด แล้วก็ให้พระผู้น้อยไปทุกข์ไปลําบาก” ถ้ามันเป็นธรรม ความเป็นธรรมๆ มันเคารพมันบูชา แล้วมันถึงมันเคารพบูชาโดยหัวใจไง แล้วหลวงปู่มั่นเวลาท่านมาโดยธรรม เลยล่ะ มาโดยธรรมมาคอยทําให้มันถูกต้องๆ แล้วเขาเคารพบูชา เพราะอะไรล่ะ เพราะมันเป็นธรรมไม่ใช่กิเลสเสรี

กิเลสเสรีมันอ้าง เวลากิเลสเสรีนะ ลูกศิษย์พระกรรมฐานสายหลวงปู่มั่น เนี่ยเป็นผู้บริหารจัดการ ในสังคมของหลวงปู่มั่นยิ่งใหญ่นัก มันเป็นกิเลสเสรี มันไม่ใช่ธรรมะความเป็นธรรม

ความเป็นธรรมๆ ธรรมนี้ยิ่งใหญ่นัก ความถูกต้อง ความถูกต้องชอบธรรมยิ่งใหญ่นัก แล้วยิ่งใหญ่ไม่ใช่ยิ่งใหญ่ธรรมดา มันยิ่งใหญ่ในหัวใจไง หลวงปู่ขาวท่านพูดประจํา “ทําสิ่งใด วางสิ่งใดไว้ที่ไหน ถ้ามันไว้ไม่เป็นที่เป็นทาง คืนนั้นหลวงปู่มั่นมาทันที” หลวงตาพระมหาบัวท่านทําสิ่งใดผิดพลาด หลวงปูมั่นมาทันที หลวงปู่มั่นๆ หลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้ว แล้วมาอะไร ถ้าใจมันเป็นธรรมไง ไม่ใช่กิเลสเสรีไง

กิเลสเสรีนี่มันวัตถุ กิเลสเสรี เห็นไหม มันชูธง เวลามัน ชูธงขึ้นมาแล้ว แล้วมันทําลายวัตรปฏิบัติไง ทําสิ่งใดก็แล้วแต่ สิ่งว่าเป็นธรรมๆ ทางจงกรม การนั่งสมาธิรู้จักไหม หลวงตาท่านพูดนะ “ทางจงกรม เสือมันจะหมอบอยู่ในนั้นน่ะ” ทางจงกรมนะ คําพูดอย่างนี้ คําว่า “เสือหมอบ” ท่านพูดเอง

เราพูดอย่างนี้ไป คนข้างนอกเขาจะคิดว่า “แหม! ในวัด ในวามันจะเป็นทางจงกรม มันจะมีป่ามีเขาขึ้นบนทางจงกรม” มันไม่ใช่ มันไม่เดิน มันละทิ้ง คําว่า “ทางจงกรม เสือจะอาศัย อยู่ได้” แสดงว่า เอ็งปล่อยปะละเลย ปล่อยปะละเลยสิ่งที่จะสร้างสมธรรมทายาท

แล้วถ้ามันเป็นธรรมทายาท หลวงปู่ขาวท่านมีทางเดิน จงกรม ๓ เส้นนะ หลวงปู่มั่น เห็นไหม เวลาไปพิพิธภัณฑ์ หลวงปู่มั่น เขาล้อมไว้เลยเป็นที่เคารพบูชา เวลาหลวงตาพระมหา-บัวท่านไปอยู่เมืองจันท์ เห็นไหม ท่านบอกเลยนะ “ทางจงกรม ที่วัดของท่าน สุนัขมันยังไม่ข้ามเลย สุนัขมันเดินอ้อม” นี่สุนัขใจมันยังเป็นธรรมนะ มันไม่เดินก้าวข้ามทางจงกรมของพระ มัน เดินอ้อมเลย นั่นสุนัขนะ แล้วขนาดสุนัขมันยังเคารพบูชาทางจงกรมของพระ แล้วพระเคยดูแลเคยรักษาไหม เสือมันจะเข้าไปนอนนะ

เห็นไหม ถ้ามันเป็นธรรมๆ สิ่งที่เป็นธรรมมันเคารพ มันบูชา มันเกิดจากหัวใจ เกิดจากคุณธรรมนะ มันเป็นสัจจะ เป็นความจริง มันเป็นธรรม มันดูแล้วมันรื่นเริง นี่ เห็นไหม มันอบอุ่น มันเป็นสิ่งที่แสวงหา นี่เป็นธรรมนะ

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ กราบธรรมนั่นคือกราบสัจธรรมไง ถ้าเกิดสัจธรรมขึ้นมาแล้ว เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรม “พระอรหันต์ ๖๐ องค์ พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ เธออย่า ไปซ้อนทางกัน โลกนี้เขาเร่าร้อนนัก” ถ้าใจมันเป็นธรรมแล้ว เห็นไหม แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังยืนยัน แล้วยกย่องด้วย

ถ้ามันเป็นธรรมนะ สิ่งที่มันเป็นธรรมมันจะไม่กีดไม่ขวาง ไม่ไปทําลายสิ่งใดที่มันควรจะเข้าสู่สัจธรรมอันนั้น นี่พระกรรมฐานๆ พระป่าๆ พระป่าคือพระที่ประพฤติปฏิบัติ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมานี่เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา ก็เพื่อแสวงหาหัวใจของตน ถ้าแสวงหาหัวใจของตน เห็นไหม นี่ทําสมาธิได้ ทําสมาธิไม่ได้ แล้วทําสมาธิได้ๆ ทําสมาธิได้เป็นเพราะอะไร ทําสมาธิได้เพราะเรามีสติ เรามีคําบริกรรม มีการรักษา

รักษา เห็นไหม เวลารักษาขึ้นมาแล้วมันก็ไม่มีการคลุกคลีใดๆ ทั้งสิ้น มันจะรักษาเพราะอะไร เพราะสิ่งที่มันมีผลกระทบไง เวลาจิตที่มันจะส่งออกๆ ส่งออกเรามีสติสัมปชัญญะควบคุม ดูแลไว้ เวลาโดยปกติขึ้นมา เห็นไหม เราควบคุมดูแลไว้ หลวงตา ท่านสอนไว้ไง “วัวผูกไว้ วัวเลี้ยงนี่เขาตอกเสาแล้วเขาผูกเชือกไว้ เวลาเขาจะใช้งาน เขาก็ไปที่เสานั้น แล้วปลดเชือกเอาวัวนั้น มาใช้” วัวปล่อยไง วัวปล่อยนี่ทางอีสานเขาปล่อยเลี้ยงในป่า ถึงเวลาเขาปล่อยป่า

ถ้าเราเป็นนักปฏิบัติขึ้นมา เรามีสติปัญญา สติปัญญาก็เชือกผูกหัวใจนั้นไว้ เรามีสติมีปัญญา พระกรรมฐานในสมัยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านกําหนดพุทโธๆ ทั้งวันทั้งคืน ผูกไว้ ผูกวัวตัวนั้นไว้ ผูกหัวใจนี้ไว้

นี่ไอ้เราเป็นฟาร์มไง ปล่อย ปล่อยเลย นี่หญ้าฟาง เยอะแยะ ปล่อยเลย เดี๋ยวมันจะได้เติบโตจะได้มีเนื้อหนังมังสา แล้วถึงเวลาแล้วบอก “นี่สมบัติเราๆ” จริงหรือ แค่พฤติกรรม แค่กิริยานี่พระกรรมฐานเขาก็รู้จักพระกรรมฐาน

พระกรรมฐานนี่แสดงธรรมๆ เห็นไหม อบรมสั่งสอนเขาทั้งสิ้น แล้วใจของตนล่ะ ใจของตนนะ คิดอย่างใดพูดอย่างนั้น ในวงกรรมฐานสิ่งที่สําคัญที่สุดคือการเทศนาว่าการ อ้าปากก็ รู้ว่าโง่ ฉลาด อ้าปากมานี่มันเป็นธรรมจริงหรือเปล่า เวลา แสดงธรรมๆ พระกรรมฐานนะ การภาวนา แสดงธรรมอันดับที่ ๑ อันดับที่ ๒ นั่งตลอดรุ่ง

อันดับ ๑ มันเป็นเพราะอะไร การฟังธรรมๆ มันมีความสงสัยไหม แล้วเวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมานี่สงสัยไหม ยิ่งกว่า สงสัย จะบอกว่าโคตรเลยล่ะ เวลาเราปฏิบัติ เราสงสัยไหม เราสงสัยทั้งนั้น แล้วเวลาครูบาอาจารย์แสดงธรรมๆ ไง เวลา หลวงปู่มั่น เห็นไหม นี่ฟ้าร้องฝนมันตก เวลาท่านแสดงธรรมๆ ขึ้นมานี่ เราโคตรสงสัยเลย สงสัยขึ้นมา ว่าจิตเราเป็นอย่างไร จิตเราควรดําเนินอย่างไร

แล้วเราฟังธรรมๆ เห็นไหม นั่นน่ะไม้เท้า เดินตามนั้นเลย หลวงตาพระมหาบัวท่านพูดเลย “หลวงปู่มั่นเวลาเทศนาว่าการมรรคผลนิพพานนี่หยิบจับเอาได้เลย” เพราะอะไร เพราะใจท่านเป็นธรรมไง เพราะใจท่านเป็นธรรมนี่ เราฟังๆ มันจะหยิบมันจะจับเอาเลย นี่เพราะเป็นผู้บุกเบิก เห็นไหม เวลาแสดงธรรมๆ ไง นี่สิ่งที่แสดงธรรมมันเป็นธรรมหรือเปล่า

แล้วมันเป็นธรรมๆ นะ เวลาธรรมทายาทๆ เพชรนํ้าหนึ่งเป็นลูกศิษย์ลูกหาของหลวงปู่มั่น หลวงปู่ฝั้นอย่างนี้ หลวงตาพระมหาบัวท่านอยู่ท่านเป็นพระอนาคามีนะ คนที่เขาเป็น เขาฟังออก เขาฟังได้ แล้วคนที่เขาเป็นเขาฟังออกฟังได้เพราะอะไร เพราะเขาทําเป็น ก็เขาทําแบบที่หลวงปู่มั่นเทศน์นั่นแหละ หลวงปู่มั่นเทศน์ หลวงปู่มั่นก็เทศน์จากประสบการณ์เป็นสัจจะความจริงที่หลวงปู่มั่นท่านทํามา

ไอ้พระที่ฟังๆ เขาก็ทําแบบหลวงปู่มั่นนั่นแหละ แล้วเขาก็ได้ขั้นหนึ่ง ขั้นสอง ขั้นสามจะทําอย่างไร ขั้นสี่ ดูสิดูหลวงตา พระมหาบัวสิ แกงหม้อจิ๋วๆ อยู่ในกลดตัวต่อตัวเลย หลวงปู่มั่นท่านใกล้จะนิพพาน หลวงตาพระมหาบัวท่านพูดไง หลวงปู่มั่นท่านก็เพียบในเรื่องร่างกายของท่าน เพราะท่านเห็นอนาคตของ ท่านแล้วว่า ๘๐ ปีเท่านั้น ท่านเพียบแปล้โดยความเจ็บไข้ได้ป่วย หลวงตาพระมหาบัวท่านเพียบแปล้ไปด้วยคุณธรรมที่กําลังพิจารณาอสุภะ พิจารณาเพื่อจะชําระล้างกิเลสในใจของท่าน

คุณธรรมกับคุณธรรมมาเจอกัน เวลาท่านเดินจงกรม ท่านเพียบแปล้เลยนะ เพราะต้องดูแลอุปัฏฐากอุปถัมภ์หลวงปู่ มั่น แล้วในหัวใจมันดิ้นรน มันนํ้าป่า ขณะที่เป็นมหาสติ มหา-ปัญญา มันรุนแรงขนาดไหน เดินจงกรมเวลามันติดมันขัดอย่างไรแล้วแต่ พุ่งเข้าไปในมุ้งเลย ท่านบอกโดยปกติหลวงปู่มั่นท่านนอนอยู่ในมุ้งนะ ท่านจะลุกเองก็ไม่ได้ เพราะท่านเป็นคนประคอง หลวงตาพระมหาบัวเป็นคนเอาสําลีคอยเอาเสลดในลําคอของท่าน ท่านคอยอุ้ม คอยดูแลตลอด ท่านจะลุกเองท่านยังไม่มีกําลังเลย แต่เวลาติดขัดขึ้นไป ขึ้นไปหาแกงหม้อจิ๋ว พอกราบ ถามปัญหาเรื่องความสงสัย

โคตรสงสัยเลยคนปฏิบัติ โคตรสงสัย เพราะกิเลสมันปลิ้นมันปล้อน เพราะเรากําลังประพฤติปฏิบัติไง กําลังทําศีล สมาธิ ปัญญา กองทัพธรรม กองทัพธรรมที่เกิดขึ้นมาจากความเพียรชอบ ความเพียรชอบ ความเพียรมิชอบ ความเพียรชอบที่เกิดขึ้น จากการกระทํามันก็จะเข้าไปตะลุมบอนกับกิเลส กิเลสจริงๆ เห็นตัวกิเลส กิเลสตัวเป็นๆ อยู่ท่ามกลางหัวใจ ระหว่างกิเลสกับธรรมที่มันพิจารณามันประหัตประหาร มันต่อสู้ต่อกรกันอยู่นั่นไง เดี๋ยวก็ธรรมะแพ้ เดี๋ยวก็กิเลสแพ้ แต่มันก็แพ้ชั่วคราวๆ มันไม่ สมุจเฉท ไม่มีขณะไง ไม่ถึงที่สุด คือไม่มีขณะไง มันกําลังต่อกร กันอยู่ไง

ถึงเวลาแล้วท่านก็เข้าไปในมุ้งไง พอรายงานปั๊บ ลุกปุ๊บเลย ทั้งที่โดยปกติท่านลุกเองไม่ได้ นี่ลุกโดยคุณธรรม ธรรมที่จะส่งต่อจากอาจารย์สู่ลูกศิษย์ ถ้ามันเป็นธรรมๆ ลุกขึ้นอธิบายเลย อย่างนั้นๆๆๆ ท่านเข้าใจไหม เข้าใจ ท่านก็ล้มลงนอน ไม่เข้าใจ ไม่เข้าใจก็ไม่ยอม ลุก ท่านก็ต่อ

ถ้ามันเป็นธรรมมันไม่ใช่กิเลสเสรี กิเลสเสรีมันมีอยู่แล้วโดยดั้งเดิม ไม่ต้องแสวงหา ไม่ต้องค้นคว้า ไม่ต้องกระเสือก กระสน การกระเสือกกระสนนั้นเป็นคนที่ขัดสน ไม่เหมือนเรา เราเป็นคนที่มีคุณธรรม กิเลสเสรีแสดงธรรมจะปลิ้นจะปล้อน จะหลอกจะลวง จะพลิกจะแพลงอย่างไรไม่มีเป็นชิ้นเป็นอันเลย นํ้าท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน ไม่มีเริ่มต้น ไม่มีท่ามกลาง ไม่มีที่สุด ไม่มีการกระทํา ไม่รู้จักกิเลส ไม่เห็นกิเลส ไม่ได้ฆ่ากิเลส แล้วยังไปรับรองมันอีกล่ะ ไอ้ตรงที่ไปรับรองมันนี่สําคัญ มันมีอยู่โดยดั้งเดิมไง จิตประภัสสรไง จิต มันมีอยู่ของมันอยู่แล้ว มันเป็นธรรมอยู่แล้ว ไปรับรองกิเลส ไปการันตีว่ามันธรรมไง

กิเลสเสรี การค้าเสรีมันยังเอาเปรียบนะ กิเลสเสรีมัน ควบคุมหัวใจที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราบวชมา เราประพฤติปฏิบัติมา เราเพื่อจะพ้นจากวัฏฏะเป็นวิวัฏฏะ ไอ้กิเลสเสรีนี่มันจะซ้อนวัฏฏะ ให้มันซ้อนซับซ้อนยิ่งขึ้น ปฏิบัติให้กิเลสมันซับซ้อน ยิ่งขึ้น ซับซ้อนในใจว่า เอ้า! ก็ปฏิบัติแล้วไง ตราประทับนะ พระป่านะ อาจารย์ชื่อดังเป็นคนรับประกันนะ ตีตราเลย กิเลสเสรี แล้วได้ผลอย่างไร ไม่ได้ผลใดๆ เลย ไม่ได้ผลเป็นอะไรเลยไง

เนี่ยโคนําฝูงที่โง่เง่าเต่าตุ่น โคนําฝูงที่โง่เง่าเต่าตุ่นก็ทําฝูงโค นั้นให้เวียนอยู่ในนํ้าวนนั้น เวียนอยู่ในวัฏฏะนั้น ไม่สามารถพา ฝูงโคผ่านโอฆะ ฝั่งของสมมุติกับฝั่งของธรรม ฝั่งของโลกกับฝั่งของธรรม ฝั่งของโลกฝั่งของวัฏฏะไม่ต้องแสวงหา

กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน ทุกการกระทํามีกรรมทั้งสิ้น มันมีภวาสวะ มีภพอยู่แล้ว มีจิตอยู่แล้ว แล้วมีจิตอยู่แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็ว่าเป็นการปฏิบัติธรรมๆ ปฏิบัติธรรมนะ ปฏิบัติธรรมถ้าตัวเองผิดพลาด ตัวเองทําให้เสียหาย นั้นก็ เป็นเวรกรรมของสัตว์นะ แต่ตัวเองผิดพลาด แล้วตัวเองเสียหาย แล้วยังไปสอนให้คนผิดพลาดเสียหาย นี่ไง มันซับซ้อนเข้าไปไง

เวลาประพฤติปฏิบัติธรรม ผลของวัฏฏะให้เป็นวิวัฏฏะ ให้พ้นจากวัฏฏะไง

ไอ้นี่มันซับซ้อน ซับซ้อนเพราะอะไร เพราะตัวเองก็หลง ตัวเองก็กิเลสเสรี กิเลสเสรีก็ยืนยันในความเป็นเสรีอันนั้นว่ามันมีอยู่โดยดั้งเดิม ไม่มีการกระทําใดๆ ทั้งสิ้น ไม่มีการซื้อการขาย ไม่มีการจับจ่ายใช้สอย ไม่มีการใช้หนี้ ไม่มีการใดๆ ทั้งสิ้น นี่มัน เป็นธรรมมันมีอยู่ที่ไหน มันเอามาจากไหน เอามาจากไหนไม่ต้องทําอะไรเลย คือไม่ต้องขวนไม่ต้องขวายก็วางแล้วไง นี่ไง มันเป็นธรรมไง มันเป็นธรรม มันก็เลยประทับตราให้ไง พอประทับตรา กิเลสมันก็เตลิดเลยไง พอกิเลสเตลิดออกไป โอ้โฮ! มันไม่กลับมา เป็นธรรม

เพราะ เพราะกรรมฐานม้วนเสื่อนะ แค่ทําสมาธินี่ ทําสมาธิถ้าทําสมาธิเป็น ทําสมาธิไม่เป็นนะ ถ้าทําสมาธิแล้วนะมันจะเคารพบูชา เพราะอะไร พุทธะ พุทธะ เห็นไหม อุเบกขา พุทธะคือผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พุทธะแล้วเอียงไปทางไหนล่ะ ซ้ายหรือขวา ลบหรือบวก สมาธิมันมีมิจฉามีสัมมาไง สมาธิเป็นตัว คัดแยกไง

ถ้ามีอํานาจวาสนาถ้าทําความสงบของใจขึ้นมา แล้วศึกษาค้นคว้า เพราะ เพราะหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ ของเรานะ ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ถ้าใจสงบระงับขึ้นมาบ้างมันพออยู่พอกิน พออยู่พอกินคือพอรักษาหัวใจดวงนี้ไว้ให้ชื่นบานอยู่กับการประพฤติปฏิบัติไง ถ้ามันชื่นบานอยู่กับการประพฤติ ปฏิบัติ แล้วทําความสงบของใจให้บ่อยครั้งเข้าๆ ถ้าใจสงบบ่อยครั้งเข้ามันมีกําลังของมัน พอมีกําลังแล้วให้น้อมไป ให้น้อมไป เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงไง ถ้าน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นั่นวิธีการฝึกหัดไง

หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านพยายามยกย่อง พยายามยก และพยายามเปิดหนทางให้กับลูกศิษย์ลูกหาไง เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติๆ นี่มันวัดกันตรงนี้แหละ วัดกันว่าทําสมาธิได้หรือทํา สมาธิไม่ได้ ถ้าทําสมาธิได้ เห็นไหม นี่ไง อุเบกขา ทําสมาธิได้ คือสัมมาสมาธิไง สัมมาสมาธิแล้วพยายามขุดคุ้ยค้นคว้าค้นหา การขุดคุ้ยค้นคว้าค้นหาเพราะอะไร เพราะกิเลสมันเจ้าเล่ห์แสนงอน กิเลสมันปลิ้นมันปล้อน กิเลสมันเจ้าวัฏจักร กิเลสมันจะเดินเข้ามานั่งพับเพียบ “ท่านเจ้าขา อิฉันคือกิเลสค่ะ” ไม่มี ไม่มีหรอก กิเลสมันมานั่งพับเพียบ “อิฉันคือกิเลสค่ะ เชิญไต่สวนอิฉันได้เลยนะคะ” มันไม่มีไง

โอ้ย! กว่าจะรู้จะเห็น กว่าจะเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง กว่าจะเห็นกิเลสนะ แล้วพอ เห็นกิเลสขึ้นมาแล้ว พอสมาธิเพราะเห็นไง พอเห็นมันก็เกิดอาการ กระเพื่อม การเห็นมันจะเกิดความตื่นเต้น การเห็นมันจะเกิดอารมณ์ความรู้สึก การใช้สติปัญญามันใช้กําลังทั้งสิ้น ในวงพระกรรมฐานถ้าปฏิบัติเป็นเขารู้ ทําสมาธินะ ทําสมาธิ เห็นไหม คนที่ทําสมาธิไม่ได้ แล้วทําสมาธิไม่เป็น สมบุกสมบันมากน้อยขนาดไหนก็เรื่องหนึ่งนะ

แต่ถ้าคนที่มีวาสนา เขาอดข้าว อดนอนผ่อนอาหาร ขึ้นมาแล้ว เขาจะพยายามทําความจริงของเขาเพราะอะไร เพราะ จิตดิบๆ นี่มันต่อต้านมาก เวลาถ้าพอมันอะลุ้มอล่วยพอเป็นไปได้ ถ้ามันเป็นสมาธิขึ้นมาบ้าง ถ้าเป็นสมาธิขึ้นมาบ้างนะ มันเป็นความสุข มันเป็นเครื่องหล่อเลี้ยงชีวิตของตนไง เห็นไหม

ในทางธุรกิจถ้าเขามีเงินมีทองของเขา ในสายป่านเขายาว เขาก็รักษาธุรกิจของเขาได้ ถ้าสายป่านสั้น เห็นไหม ก็ต้อง กู้หนี้ยืมสินมาเพื่อรักษาธุรกิจของตน เพื่อจะให้ดํารงอยู่ได้ไง เวลาทําความสงบของใจเข้ามาๆ ไง ถ้าสมาธิ เห็นไหม สายป่านสั้น สายป่านยาว ถ้าสายป่านมันสั้นเดี๋ยวมันก็เสื่อม ถ้าสายป่าน มันยาวขึ้นมา เราก็ดูแลรักษาให้มันดีงามขึ้นมา แล้วถ้ามันน้อมไป น้อมไปขุดคุ้ย การขุดคุ้ยและแสวงหาสําคัญมาก นี่สมถกรรมฐานยกขึ้นสู่วิปัสสนา

ถ้าสมถกรรมฐานทําไม่เป็น สมาธิทําไม่เป็น วิปัสสนา ไม่ต้องพูดถึงมันเป็นกิเลสเสรี มันมีอยู่โดยดั้งเดิมไง มันมีอยู่แล้ว มันมีสิเพราะเราเป็นคน เพราะเราเป็นสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตมันมีจิต จิต นี่คือตัวภพ ตัวภพนะ ความคิดเกิดจากจิต ความคิดมันมีอยู่แล้ว มันเป็นสามัญสํานึก มันเป็นสัญชาตญาณ มันเป็นสิ่งที่มีอยู่กับความรู้สึกเลยเพราะมันเป็นสิ่งมีชีวิต ฉะนั้น สิ่งความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้ นี่ความรู้สึกนึกคิดอย่างนี้ เห็นไหม ที่ว่ามันมีอยู่แล้วๆ อยู่แล้วก็เป็นโลกไง อยู่แล้วก็เป็นกรรมของสัตว์ไง อยู่แล้วเพราะมันเป็นสิ่งมีชีวิตไง

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนให้ทําความสงบของใจเข้ามา พอใจสงบระงับแล้วถ้ามันสงบระงับแล้ว เห็นไหม ถ้ามันน้อมไป มันขุดมันคุ้ย มันแสวงหา ถ้ามันเจอมันเห็น ถ้ามันเจอได้ เห็นไหม การเจอได้มันเกิดแรงกระเพื่อม การเจอได้มันเกิดความรับรู้สึกเกิดต่างๆ นี่ มันจะเกิดการที่เราจะทรงไว้ไม่ได้ หรือการรักษาไว้ได้ยาก มันต้องฝึกหัด

โอ้ย! คนเป็น คนรู้นะ มันจะต้องทําให้เสถียรนะ ทําให้ความสงบของเรานี่มันมีความมั่นคง ความมั่นคงเกิดจากเหตุ เกิดจากสติ เกิดจากคําบริกรรม เกิดจากปัญญาอบรมสมาธิ จะเกิดจากอะไรร้อยแปด วิธีการมากมายทั้งนั้น แต่ผลของมันคือความสงบคือสมถะ

สมถกรรมฐานยกขึ้นสู่วิปัสสนา ในวงวิปัสสนา เห็นไหม ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ เพราะมันมีพื้นฐาน วิปัสสนาที่ไหน วิปัสสนาที่สมถกรรมฐาน ฐานคือภพ ฐานคือใจ ฐานคือจิต ที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เพราะ เพราะปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก รู้เอง เห็นเอง ท่ามกลางความเห็นจากสติ จากสติสัมปชัญญะ จากความรู้ความเห็นของจิตที่สมบูรณ์แบบ

สมบูรณ์แบบ! ถ้ามันเป็นธรรมๆ ไง ถ้าเป็นธรรมมันมีการกระทํามันมีขั้นตอนของมันนะ แล้วพิจารณาซํ้าพิจารณาซาก การพิจารณาซํ้าพิจารณาซาก โอ้โฮ! มันมีครูบาอาจารย์คุ้มครองดูแลนะ ไม่มีอาจารย์คุ้มครองดูแลสะเปะสะปะ นี่ สะเปะสะปะแล้วถูกๆ ผิดๆ ล้มลุกคลุกคลาน มันก็ปฏิบัติง่าย รู้ง่าย ปฏิบัติยากรู้ยากไง นี่ไง นี่ไงบัว ๔ เหล่าไง นี่วาสนาของคนไง

ผู้ที่ปฏิบัติ เห็นไหม พระพาหิยะๆ นี่ฟังธรรมหนเดียว เป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์ประเภทตรัสรู้เร็วที่สุด พระสารีบุตร ๑๔ วัน พระโมคคัลลานะ ๗ วัน พาหิยะฟังทีเดียวเป็นเลย ขณะเลย นี่วาสนาของคน เห็นไหม นี่คือวาสนานี่คือ พื้นฐานจากเบื้องหลังที่ทํามา กรรมเก่าที่สร้างสมมามากน้อย แค่ไหน มันเป็นสัจจะเป็นข้อเท็จจริง มันเป็นข้อเท็จจริง มัน ไม่มีการแย่งชิง ไม่มีการไปยึดทรัพย์ของใครมาเป็นของเรา ไม่มี เป็นไปไม่ได้ ถ้าเป็นธรรมไง

แต่ถ้ากิเลสเสรีสิมันเที่ยวยึด เที่ยวกว้าน เที่ยวเอาสิ่งของ ของส่วนกลางไง ของธรรม เพราะมันเสรี กิเลสเสรีมันทําได้ ทุกๆ อย่าง มันปลิ้นมันปล้อน มันพลิกมันแพลง แล้วมันเป็น ธรรมด้วยนะ แล้วเป็นธรรมตรงไหนล่ะ เป็นธรรมเพราะว่ามันเป็นโลกียะ เป็นเรื่องของโลก เป็นมายาภาพที่โลกเห็นแล้ว เอ้อ! จริงเว้ย! เฮ้ย! ยอดเยี่ยมเลย มันเป็นกระแสสังคมกระแสโลกกระแสโลกวุฒิภาวะ แค่ไปวัดนี่เขายังบอกพวกไปวัดเป็นพวกมี ปัญหาเลย แล้วไปวัดแล้วกว่ามันจะพัฒนาขึ้นมา กว่าจะทําสมาธิ เป็นหรือไม่เป็น โอ้! ถ้าทําสมาธิไม่เป็น สุมหัวคุยกันอยู่นั่น วัวปล่อยเข้าเล็มหญ้า แล้วชําเลืองมองเขาอยู่นั่นน่ะ วัวปล่อย

แต่คนทําสมาธิเป็นเขาดูแลรักษา เห็นไหม ผูกเชือกไว้ แล้วผูกไว้ ผูกหัวใจไว้อย่าไปเตลิดเปิดเปิงกับกระแสโลก แล้วถ้า รักษาเป็นทําสมาธิได้เป็นขึ้นมา เห็นไหม ถ้ามันเป็นธรรมนะ ถ้ามันเป็นธรรมเป็นสัจธรรม เคารพทั้งธรรมและวินัย เคารพศาสดา เคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลวงตาพระ- มหาบัวท่านถึงที่สุด กราบแล้วกราบเล่า กราบแล้วกราบเล่า กราบพระพุทธเจ้า หลวงปู่มั่นนะ ถ้าเป็นตัวอักษรที่สื่อธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ ท่านจะไม่ตีเสมอเลย

ใจของคนที่เป็นธรรมนะ มันลงราก ลงในธรรมและวินัย คือลงในข้อเท็จจริง ไม่มีมารยา ไม่มีสาไถย ไม่มีเบื้องหน้า ไม่มีเบื้องหลัง ไม่มีแซงหน้า ไม่มีแซงหลัง เพราะสิ่งที่แซงหน้า แซงหลังมันไม่ใช่ธรรม มันเป็นกิเลสเสรี กิเลสเสรีเราไม่ต้องการ เราต้องการสัจธรรม

เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรา เกิดมาร่วมสมัยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราที่ หลวงตาพระมหาบัวท่านชมว่า เป็นโรงงานสร้างพระอรหันต์ไง โรงงานใหญ่ โรงงานอันเอก โรงงานคือหลวงปู่มั่น เอวัง

เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา
เห็นไหม มันเดินจงกรมเหมือนลอยไปลอยมา
มันมีความสุขของมัน เพราะว่ามันเป็นอิสระไง
เพราะมันเป็นอิสระนะ สิ่งที่ว่ามันทําสมาธิเป็นๆ
คําว่า “ทําสมาธิเป็น” เพราะคนที่ทําสมาธิเป็น
ครูบาอาจารย์ เห็นไหม
คนที่ภาวนาไม่เป็น คนที่ดื้อด้าน คนที่ทําลายตัวเอง
ไอ้กิเลสตีสองหน้า
เวลาครูบาอาจารย์ท่านว่านะ ซากศพเดินได้
ซากศพเดินได้เลยนะ เหมือนซากศพ
คนเป็นๆ นี่ ทําข้อวัตรปฏิบัติอยู่นี่เหมือนซากศพ
เพราะอะไร เพราะกิเลสมันตีสองหน้าไง
มันไม่ได้ฟื้นฟูหัวใจขึ้นมาให้เป็นข้อเท็จจริงขึ้นมาเลย

๓

กิเลสตีสองหน้า

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๒๙ กันยายน ๒๕๖๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ถ้าเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กิเลสมันกลัว กิเลสแต่ดั้งเดิมมามันเป็นเจ้าวัฏจักร มันครอง ๓ โลกธาตุ เวลามีลัทธิศาสนาใดก็แล้วแต่ที่เขายกย่องสรรเสริญกันนั้นมันก็เป็นเรื่องของกิเลส กิเลสทั้งนั้น เป็นเรื่องของกิเลสๆ ไง

เป็นเรื่องของกิเลส คือเรื่องการแสวงหาหนทางออก แล้วออกได้แค่นั้นไง ออกด้วยความจํานนโดยอํานาจวาสนาและการประพฤติปฏิบัติได้อย่างนั้นไง มันก็ไปยอมจํานนกับกิเลส เพราะ ไม่มีความสามารถที่จะมีความสามารถรู้เห็นกิเลสและชําระล้างกิเลสได้ตามความเป็นจริง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมต่างหาก ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เวลากิเลสมันกลัวๆ มันกลัวธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ฟังธรรมๆ เป็นสัจธรรมอันนี้กิเลสมันวิ่งหนีเลยล่ะหางจุกตูดเลย หางจุกตูดเพราะมันเป็นสิ่งที่มันจะรู้เช่นเห็นชาติในกิริยาในการกระทําของมัน

ถ้ารู้เช่นเห็นชาติในกิริยาการกระทําของกิเลสที่มันแฝงอยู่ในหัวใจของสัตว์โลกแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้ธรรมๆ ถึงได้ชี้หน้ามันไง เวลาชี้หน้ามันคอตก เวลามาร เจ้าวัฏจักรจนตรอก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพ้นจาก มือของพญามาร เห็นไหม คอตกๆ เรียกร้องให้ลูกสาวมาช่วยเหลือ มาเกลี้ยกล่อม เพื่อที่จะให้กลับมายอมจํานนกับตนอยู่เหมือนเดิม มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้เพราะอะไร

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ แสดงธัมมจักฯ ไง จักรนั้นเคลื่อนไปแล้วไม่มีการหมุนกลับ ไม่หมุนกลับที่ไหน ไม่หมุนกลับในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ใช่ของคนอื่น ของคนอื่นองค์สมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้าไปพยายามเทศนาว่าการ รื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ จนผู้นั้นมี ดวงตาเห็นธรรม ผู้นั้นสิ้นกิเลสไปเป็นแต่ละบุคคลๆ

เอตทัคคะ ๘๐ องค์ พระอรหันต์ทั้งสิ้น แต่พระอรหันต์ทั้งสิ้น เวลาพระอรหันต์ทั้งสิ้นขึ้นมา เห็นไหม ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติตามสัจจะความจริงระหกระเหินมาก ความทุกข์ความยากนะ ความทุกข์ความยากๆ เพราะอะไร ความทุกข์ความยากเพราะอํานาจวาสนาเขาสร้างมาอย่างนั้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะปรารถนาเป็น อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เวลาเขาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาตามความเป็นจริงของเขา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาแต่งตั้งให้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา เนี่ยคณะสงฆ์ คณะสงฆ์ติเตียนทั้งนั้น ติเตียนมันไม่เป็นธรรมๆ ถ้าเป็นธรรมต้องเป็นประชาธิปไตย เพราะอะไร เพราะต้องตั้งพระอัญญาโกณฑัญญะ เพราะพระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม เป็นสงฆ์องค์แรกของโลก ประชาธิปไตย

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ใช่ เพราะว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธศาสนาให้เชื่อกรรมๆ เราเชื่อกรรมนะ กรรมคือการกระทํา ใครทําดีทําชั่วมันเป็นเวร เป็นกรรมของสัตว์โลกนั้นๆ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเขา ทําของเขามา เขาสร้างด้วยอํานาจวาสนาของเขามา เขาปรารถนาของเขามา เขาทําของเขามาสมบูรณ์แบบของเขา เขาถึงได้มา เกิดเป็นพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ แล้วพร้อมกับองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมไง

เวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมา เห็นไหม สิ่งที่เกิดมาเป็นสัจจะ เป็นความจริง การกระทําของเขามันสมบูรณ์แบบของเขา เป็นของเขา ไม่ใช่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถ้าตั้งว่าสหชาติ ชาตินั้นก็ถูกต้อง เพราะว่าเขาสร้างของเขามาๆ เขาทําของเขามา อุดมสมบูรณ์ของเขามา เป็น ถูกต้องชอบธรรมของเขา แล้วเวลาการประพฤติปฏิบัติของเขา เขาก็ได้ชําระล้างกิเลสในใจของเขาตามอํานาจวาสนาของเขา ตามอํานาจวาสนาของเขา เป็นสัจจะเป็นความจริงไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมๆ ตรัสรู้ธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา รื้อค้นด้วย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสยัมภูตรัสรู้เองโดยชอบ เพราะมันไม่มี มันไม่มีไง มันไม่มีคือมันไม่มีในชาติที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะมันยังไม่มี

แต่เวลามันมี มันมี มันมีแล้วไง “ธรรมะมีอยู่โดยดั้งเดิม ธรรมะมีอยู่โดยดั้งเดิม” เดิมตรงไหน? เดิมตรงไหน? ตรงไหนเดิม? มันเป็นเพลงไทยเดิมไง เพลงไทยเดิมกับเพลงไทยสากลเป็นของดั้งเดิมถึงเป็นไทยเดิม เขาก็ต้องมีการละเล่นดนตรีมันถึงมีเสียง ถ้าเครื่องดนตรีพาดไว้มันก็ไม่มีเสียง นี่ไง มันเก็บไว้มันก็เป็นเครื่องดนตรีเท่านั้น แต่มีการกระทําขึ้นมามันถึงมีเสียงขึ้นมา มันถึงเป็นดนตรีขับกล่อมมวลชนไง ถ้ามันเป็นของดั้งเดิม ดั้งเดิมตรงไหน? ดั้งเดิมอย่างไร?

ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงนะ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนานะ คนเกิดมาๆ เกิดมาด้วยเวรด้วยกรรมของสัตว์โลก ถ้าเวรกรรมมันเกิดมา เห็นไหม องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้เชื่อกรรมๆ เชื่อกรรมยังเชื่อไม่ได้เลย เวลาเชื่อกรรมๆ เชื่อกรรม กรรมคืออะไร แล้วพอเชื่อกรรมขึ้นมา แล้วมันก็อยู่ที่อํานาจวาสนาของคนสูงหรือตํ่า ถ้าคนที่มันตํ่าต้อยขึ้นมามันก็เชื่อกรรมโดยการจะสะเดาะเคราะห์ต่อชะตา เพื่อชีวิตที่ดีงามของตน นั่นเวลาคนที่จิตใจของเขามันเป็นจิตใจที่ตํ่าต้อย

จิตใจของคนนะ ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมา เห็นไหม คําว่า “มีอํานาจวาสนา” เกิดในประเทศอันสมควร ถ้าเกิดในประเทศอันสมควร เกิดมาพบครูบาอาจารย์ที่ดีงาม ครูบาอาจารย์ ที่เป็นธรรมๆ ไง การเห็นสมณะเป็นมงคล มงคลอย่างยิ่ง การเห็นสมณะๆ ไง

ถ้าจิตใจเขาสูงส่งของเขา เขาเห็นสมณะแล้วเขามีศรัทธาความเชื่อของเขา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าด้วยหลักการไง เวลาศึกษาขึ้นมาตั้งแต่ศีล สมาธิ ปัญญา ศึกษาอริยสัจ สัจธรรมความจริงต่างๆ ขึ้นมา เวลาเข้าไปแล้วมันก็เข้าไปสู่อริยสัจ หัวใจของมัน แก่นแท้ของมันนะ อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค นี่คือแก่นแท้ของพระพุทธศาสนา

เวลาจะล่วงพ้นได้ ล่วงพ้นได้ด้วยสติปัฏฐาน ๔ การพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงนะ นี่คือหัวใจ ศึกษามาร้อยแปดพันเก้า มันก็เข้ามาสู่หัวใจอันนี้ สู่ข้อเท็จจริงอันนี้ สู่ที่ว่ากิเลสตัณหาความทะยานอยากมันอยู่ที่ไหนนี่ไง ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาเขาศึกษาอย่างนี้แล้วเขาก็เชื่อผลของการประพฤติปฏิบัติไง

เวลาการประพฤติปฏิบัติขึ้นมาต้องรู้จําเพาะตน ต้องรู้ด้วย ตัวของตนเอง ถ้ามีศรัทธาความเชื่อก็กราบเคารพครูบาอาจารย์ เห็นไหม เวลาในสมัยพุทธกาลองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปที่ไหนมีแต่คนเคารพบูชาๆ บูชามันก็ได้บุญกุศลไง บุญกุศลของวัฏฏะ คนที่ได้ทําบุญตักบาตรองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ไปเกิดเป็นเทวดาภพนั้นชาตินั้นเพราะเขามีวาสนาแค่นั้น คําว่า “มีวาสนาแค่นั้น” มันก็ยังดีไง มันก็ยังดีว่าเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบกับพระพุทธศาสนา

แต่ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนา เกิดมาพบองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า มีถือลัทธิต่างๆ มากมายมหาศาล องค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปโปรดๆ ไง ชฎิล ๓ พี่น้องก็พราหมณ์ดั้งเดิมนี่แหละ เวลาบูชาไฟๆ เดี๋ยวนี้เขาก็ยังบูชาไฟกันอยู่อย่างนั้น แล้วเขาก็เชื่อของเขาอยู่อย่างนั้น เชื่ออย่างนั้นคือผลของวัฏฏะไง มันก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง

เพราะเขาก็เชื่อของเขาอย่างนั้น เพราะเขาว่าเป็นอาตมัน มันมีอยู่ดั้งเดิม มันจะเป็นอยู่อย่างนั้น เขาเคารพบูชาของเขาอยู่อย่างนั้น แล้วเวลามาเกิดในประเทศของเขาไง มันมีวรรณะ มันมีสิ่งต่างๆ แล้วเขาก็ยอมรับกันลึกๆ ในหัวใจนะ มันเป็นวัฒนธรรมไง

แต่เราเกิดมาในประเทศอันสมควร เกิดในเมืองพระพุทธ-ศาสนา พระพุทธศาสนาเวลาคนเกิดเป็นอริยทรัพย์ ชีวิต เห็นไหมเป็นอริยทรัพย์ เพราะมนุษย์ การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ๆ อริยทรัพย์เลยนะ เพราะมันมีคุณค่าไง แล้วเวลาเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ แต่เวลาความเสมอภาค มนุษย์ไม่ใช่ดีเพราะ การเกิด เวลาเกิดเป็นอริยทรัพย์ เราจะสูงกว่าสัตว์ไง เราสูงกว่าคนโน้น สูงกว่าคนนี้เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าอนาคตังสญาณ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทะลุปรุโปร่งผลของวัฏฏะไง

พระโพธิสัตว์เกิดเป็นสัตว์ก็มี พระโพธิสัตว์เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดในภพชาติต่างๆ มากมายมหาศาล แล้ว ใครจะรู้ว่าใครจะใหญ่กว่าใครล่ะ นี่ไง เวลาเกิดเป็นมนุษย์เป็น อริยทรัพย์ขึ้นมา เราเป็นมนุษย์ เราก็ยิ่งใหญ่กว่าเขาไง นี่เป็นมนุษย์ไง

ล่า! มนุษย์นักล่า สัตว์มันกลัวมนุษย์ กลัวที่สุดเลยล่ะ สิ่งที่เวลาเราว่าเป็นอริยทรัพย์ เราก็ถือตัวถือตน เราก็ว่าเรา เหนือกว่าคนอื่นไง แล้วเวลาเราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเราว่ามนุษย์ด้วยกัน เราก็ยิ่งใหญ่กว่าเขาไง มันจะยิ่งใหญ่ไปกว่าใครล่ะ มัน มีแต่ดีและชั่วเท่านั้นล่ะ มีแต่ทําคุณงามความดี เห็นไหม ถ้าใครทําคุณงามความดี กลิ่นของศีล กลิ่นของธรรมมันหอมทวนลมไง

นี่พูดถึงว่า ถ้าจิตใจของมันไม่อหังการไม่คิดไป เห็นไหม การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ แต่คนเราไม่ใช่ดีเพราะการเกิด ดีเพราะการกระทํา แต่ถ้ามันดีเพราะการกระทํามันมีอํานาจ วาสนามากน้อยแค่ไหน มันจะกระทําเรื่องอะไรล่ะ กระทําเรื่องบุญและบาปล่ะ คนเราเกิดมานะ เกิดมาด้วยบาปด้วยกรรมของเขา เขามีความคิดของเขาโดยความขัดแย้งกันไปตลอดชีวิตไง แล้วมันมีแต่ความทุกข์ความยากไปทั้งสิ้นไง

แล้วถ้ามันมีอํานาจวาสนาได้ศึกษาธรรมะๆ ศึกษาธรรมะ ธรรมะมันเข้าไปอบรมบ่มเพาะขึ้นมามันจะสังเวช มันไม่มีภพใด ชาติใด ๑ ไม่มีชาติใดภพใด ๑ ที่ได้สร้างบาปสร้างกรรมมา อย่างนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นมามันต้องมีที่มาที่ไปทั้งสิ้นไง แล้วถ้ามีที่มาที่ไปทั้งสิ้น เวลามันมีสติปัญญาขึ้นมาแล้วมันสํานึกได้ มัน ธรรมสังเวช มันสังเวชๆ สังเวชถึงผลของการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ สังเวชถึงกิเลสตัณหาความทะยานอยากที่มันปกครองหัวใจของสัตว์โลก มันขับไสให้ต้องดิ้นรนไปตามกําลังของมันไง

นี่ไง ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขยล่ะ คนที่จะมีกําลังมีสัจจะมีความจริงที่จะต่อต้านมัน ที่จะมีสามัญสํานึก ที่มีการประพฤติปฏิบัติ มีการแสวงหาสัจจะความจริง ฟังธรรมๆ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าไง สิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง สิ่งที่ได้ยินได้ฟังแล้วตอกยํ้ามัน สิ่งที่ลังเลสงสัย มันทําให้แก้ลังเลสงสัยได้ แล้วเวลาฟังโดยธรรมข้อเท็จจริงขึ้นมา จิตใจมันผ่องแผ้ว มันสว่าง สว่างคือความเข้าใจทั้งหมดไง

ถ้ามันวางได้ ถ้ามันวางกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของมัน มันวางได้ๆ มันก็มีสามัญสํานึกของความเป็นคน เห็นไหม ถ้ามีสามัญสํานึกของความเป็นคนแล้ว คนก็เท่ากันๆ คนก็เท่ากับคนนี่แหละ แต่มันมีสูงมีตํ่า มีสูงมีตํ่าด้วย เห็นไหม ด้วยยศถาบรรดาศักดิ์ ด้วยอํานาจวาสนา ด้วยทรัพย์สินเงินทองมันมีสูงมีตํ่า

มีสูงมีตํ่าก็เรื่องธรรมดา มันเป็นเรื่องธรรมดา เพราะคน ที่ทํามาเสมอกัน ทํามาเท่ากันมันไม่มีไง คนมันไม่ได้ทํามาเสมอกัน ทํามาเท่ากัน แล้วถึงเวลาแล้วเวลาคนมาตกทุกข์ได้ยากขึ้นมา มันตกทุกข์ได้ยากขึ้นมา เวลาคนที่เขาขวนขวาย เขามีการกระทําของเขา เขาก็เป็นคนที่มีทรัพย์สินเงินทองขึ้นมามากมายมหาศาลได้เหมือนกัน มันอยู่ที่วาระเวลากรรมมันให้ผลไง กรรมดีมัน ให้ผลมันก็เป็นผลดีงามทั้งสิ้น เวลากรรมบาปอกุศลที่มันให้ผลไง มันตกทุกข์ได้ยากมันมีความทุกข์ยากทั้งนั้น

นี่พูดถึงถ้ามีสติปัญญามีสามัญสํานึกนะ แล้วถ้ามันเห็น ถ้ามันเห็นขึ้นมา เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาไง พระพุทธศาสนา เห็นไหม เกิดมาสังคมร่มเย็นเป็นสุข เห็นไหม สังคมที่มีการให้อภัยกัน สังคมที่เสมอกันไง

แล้วเวลาเรามีสติมีปัญญาของเรา เห็นไหม เรามามองสังคมสิ เวลาคนที่เขาเอารัดเอาเปรียบกัน คนที่เขาฉ้อโกง คนที่เขาทําลายกันนะ มันเศร้าใจ มันเศร้าใจนะ มันเศร้าใจว่าทําไมเขาทํากันอย่างนั้น แล้วทํากันอย่างนั้นนะ แล้วถ้ามันถึงเวลาถ้า กฎหมายยังบังคับใช้ไม่ได้ เพราะคนที่ทําเขาก็มีเวรมีกรรมต่อกัน เขาก็มีสติปัญญาของเขาหลบหลีกของเขา เรารู้ เราเห็น แต่ผล ทางกฎหมายมันไม่มีไง ไม่ใช่ไม่มี ทําไม่ถึง เข้าไม่ถึงไง เวลา เอารัดเอาเปรียบกันมันสังเวชไหม มันสังเวชเพราะเราเห็น เราก็รู้ เราก็เห็น มันไม่เป็นธรรมๆ ถ้าไม่เป็นธรรมเราก็รู้เห็นของเขา

สิ่งที่ถ้าหัวใจเป็นธรรมนะ เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้ามีอํานาจวาสนาหัวใจมันสูงมันตํ่าขึ้นมา ถ้าหัวใจมันสูงมันตํ่าขึ้นมา เวลาเราศึกษาค้นคว้าแล้ว เวลาธรรมะ มันเข้าถึงหัวใจไง ถ้าธรรมะมันเข้าถึงหัวใจนะ เราจะแสวงหาแล้วล่ะ ถ้าคนมีอํานาจวาสนาเขาก็จะออกประพฤติปฏิบัติ แล้วถ้าคนที่เขาเห็นภัยในวัฏสงสารมาบวชเป็นพระๆ บวชเป็นนักรบ จะบวชเป็นนักรบจะรบกับใครล่ะ เวลาจะบวชเป็นนักรบๆ อยากจะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตนนี่ไง เวลาจะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเรานะ

พระบวชใหม่ๆ เวลาพระบวชใหม่ขึ้นมา พระบวชใหม่ ถ้าเป็นอํานาจวาสนานะ มันจะมีบุญมีกุศลนะ การบวช บวชออกจากโบสถ์มาใหม่ๆ มันจะสะอาดบริสุทธิ์ไง หงส์ในฝูงกา แล้วบวชออกมา บวชออกมาโดยสังฆกรรมนะ บวชโดยความชอบธรรมนะ ญัตติจตุตถกรรมออกมาเป็นพระๆ ถ้าเป็นพระขึ้นมาเป็นหงส์เลยล่ะ

จากฆราวาสๆ เห็นไหม ฆราวาสมีศีล ๘ เวลามีศีล ๘ ขึ้นมาทําบุญกุศลมากน้อยขนาดไหนก็ได้บุญอย่างนั้น เวลามา บวชเป็นพระศีล ๒๒๗ ศีล ๒๒๗ ขึ้นมา เห็นไหม มาบวชเป็น พระศากยบุตรพุทธชิโนรสไง เวลาบวชขึ้นมาแล้วห่มผ้าไตรจีวร เห็นไหม นี่ธงชัยพระอรหันต์ ธงชัยพระอรหันต์เลยนะ แต่ตัวเอง ยังมีกิเลสเต็มหัวใจเลย เพียงแต่ว่า เห็นไหม สถานะของเพศนักบวช เห็นภัยในวัฏสงสาร ถ้าคนมีอํานาจวาสนานี่ไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวางธรรมและวินัยนี้ไว้ ฝากศาสนานี้ไว้กับบริษัท ๔ ไง ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ถ้าภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าจะปรินิพพาน เห็นไหม “มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราถึงจะนิพพาน ถ้าบริษัท ๔ ของเรายัง ไม่เข้มแข็ง เรายังไม่นิพพาน เพราะเราจะวางรากฐานพระ- พุทธศาสนา” เห็นไหม

แล้วเทศนาว่าการขึ้นมา เห็นไหม เทวดา อินทร์ พรหม สําเร็จเป็นพระอรหันต์มากมายมหาศาล เวลาแสดงธรรมๆ ขึ้นมา เห็นไหม นักรบ ภิกษุสําเร็จเป็นห้าร้อยเป็นพัน เวลาสําเร็จๆ พระอรหันต์มากมายมหาศาล เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์มากมายมหาศาล แต่ก็มากมายมหาศาลในชมพูทวีป ในทวีปต่างๆ มากมายมหาศาลเขาถือลัทธิอื่นของเขาไง

ในปัจจุบันนี้ก็เหมือนกัน ดูสิ ในโลกหกเจ็ดพันล้านคน พระพุทธศาสนามีศึกษามีศรัทธาในพระพุทธศาสนามากน้อย แค่ไหน แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติเอาจริงเอาจังขึ้นมา มันก็เริ่มต้น ก็จะเอาจริงๆ ไง บริษัท ๔ ไง เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมานะ เริ่มต้นก็ดีงาม พอประพฤติปฏิบัติไปๆ ล้มลุกคลุกคลานทั้งสิ้น ถ้าไม่ล้มลุกคลุกคลานมันต้องมีเพชรนํ้าหนึ่งประดับพระพุทธ-ศาสนามากมายมหาศาล มีเพชรนํ้าหนึ่งๆ ประดับพระพุทธ-ศาสนาไง นี่หายหมดเลย ไม่รู้ว่าหายไปไหน กิเลสมันกลืนกินไปหมดเลย เวลานักรบไง จะรบกับกิเลสๆ แล้วกิเลสอยู่ไหนล่ะ

เวลาศึกษาเราศึกษาได้ทั้งสิ้น เรามีกิเลสในหัวใจนะ กิเลสมันตีสองหน้า กิเลสมันร้ายกาจนัก เวลาเราเป็นฆราวาส เราเป็นมนุษย์ เราอยู่ในสังคมไง เราก็ต้องการไง เราเกิดมาแล้ว เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนากล่อมเกลาจิตใจของสังคมให้อภัยทาน ให้อภัยกัน ให้เสียสละ ให้สร้างบุญกุศลไง

แต่ขณะที่ว่า เขาเป็นคนดีเป็นสัตบุรุษ เขาก็มีกิเลสเหมือนกัน เวลาพาลชน เห็นไหม เขาเป็นโจร เขาเป็นนักโทษ เขาเป็นคนที่เห็นแก่ตัว ไอ้นั่นกิเลสชัดๆ เลย เวลากิเลสไง กิเลสเราก็เห็นว่ามันกิเลสชัดๆ ไง เวลาคนดีๆ ก็กิเลสเหมือนกันไง นี่พูดถึงเรื่องกิเลสโดยข้อเท็จจริงไง

กิเลส นี่ไง ที่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมๆ แล้ว เวลาพญามาร ครอบครัวของมาร กิเลสตัณหา ความทะยานอยากในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี่ หักสิ้น ทําลายสิ้น สะอาด บริสุทธิ์ ไม่มีการไปและไม่มีการมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ จักรนี้เคลื่อน แล้วไม่มีวันย้อนกลับ ไม่มีวันเคลื่อนถอยหลังในใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในใจของพระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลที่สําเร็จมากมายมหาศาล

แต่ในปัจจุบันนี้ในการศึกษาค้นคว้าๆ ไง เวลามันคุ้นชิน ความคุ้นชินแล้วอยู่ที่อํานาจวาสนาของคนไง อํานาจวาสนาของคนมันอ่อนแอ อํานาจวาสนาของคนไม่มีอํานาจวาสนาต่างๆ มันไม่เข้มแข็ง ไม่มีหลักการ ไม่มีวาสนาการค้นคว้าให้มีสัจจะความจริงขึ้นมาในใจของตนได้

เวลาผู้มีวาสนาๆ ในประวัติหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นขึ้นมา ท่านประพฤติปฏิบัติของท่านตามความเป็นจริงของท่าน ท่าน พยายามค้นคว้าของท่าน ด้วยอํานาจวาสนา เพราะหลวงปู่ เสาร์กับหลวงปู่มั่นท่านปรารถนา เห็นไหม องค์หนึ่งปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์คือปรารถนาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไปในอนาคต องค์หนึ่งปรารถนาพระปัจเจกพุทธเจ้า ปรารถนาเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้าไปในอนาคต

แต่ด้วยอํานาจวาสนา ด้วยผลของวัฏฏะ ด้วยองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์ไว้ไง กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่งๆ ก็ได้มาเจริญเพราะมีผู้มีบุญมีกุศล เห็นไหม ได้สร้างสมบุญญาธิการมามากมายมหาศาลมาประพฤติปฏิบัติไง ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาด้วยสติ ด้วยปัญญา ด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญาของท่าน ท่านมีการกระทําของท่าน ด้วยค้นคว้าของท่าน ด้วยสัจจะความจริงของท่านนะ

เวลามีการกระทํามันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปนะ บุคคล ๔ คู่ นี่ไง โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เวลาเจริญขึ้นมาวางข้อวัตรปฏิบัติเอาไว้ให้เราประพฤติปฏิบัติไง เวลาประพฤติปฏิบัติถ้าใครมีอํานาจวาสนาก็ปฏิบัติโดยสัจจะ โดยตามความเป็นจริง โดยข้อเท็จจริง

ไม่ปฏิบัติไปโดยกิเลสมันตีสองหน้า หน้าหนึ่งนะ เวลาเราเห็นทําความผิด ทําความผิดพลาด ตามความเห็นนั่นเป็นกิเลสแน่ๆ เวลาประพฤติปฏิบัติทําคุณงามความดีๆ ไอ้นั่นก็กิเลสเหมือนกัน เวลาทางโลกคนตีสองหน้าๆ อยู่ในสังคมใดก็แล้วแต่ เห็นไหม หน้าหนึ่งเขาทําดีกับเรา หน้าหนึ่งเขาทําทีไว้เนื้อเชื่อใจ แต่อีกหน้าหนึ่งเผลอไม่ได้เลย มันมีปัญหาตลอด นั่นกิเลส คนตีสองหน้า

คนตีสองหน้าเวลาไปสังคมใดสังคมนั้นมีปัญหาไปทั้งสิ้น เพราะตีสองหน้า ไม่จริงใจกับใคร ไม่เป็นที่น่าไว้วางใจของสังคม นั้นเลย คนตีสองหน้าๆ เพราะคนตีสองหน้าไง เขาคิดว่าเขาเป็นคนฉลาด เขาคิดว่าเขาหาผลประโยชน์ของเขา เพราะอะไร เพราะคนมันชั้นตํ่าไง เพราะมันไม่มีศีลไง

ถ้าคนมีศีลๆ มีศีล ๕ มีศีล ๘ มีศีล ๑๐ มีคุณงามความดีๆ ไง ถ้าคุณงามความดี เห็นไหม มันก็ทําคุณงามความดี มันก็เป็นความดีไง มันก็เป็นคุณธรรมไง แต่! แต่ก็มีกิเลสไง มันก็เป็นกิเลสเหมือนกัน นี่พูดถึงว่าเวลาคนตีสองหน้า

แต่ถ้าว่าเวลากิเลสตีสองหน้าล่ะ กิเลสมันเป็นเรา เวลา คนตีสองหน้า คนตีสองหน้ามันเป็นบุคคล มันเป็นสังคม มันเป็นเรื่องของวัฏฏะ นั่นน่ะคนตีสองหน้ามันไม่น่าไว้วางใจ มันไว้วางใจไม่ได้เพราะคนที่ไม่เท่าทันไง คนอ่อนแอ คนปัญญาน้อย ก็เป็นเหยื่อของเขาให้เขาแสวงหาผลประโยชน์ แล้วแต่คนเขาฉลาด คนเขาฉลาดเขาเห็นคนตีสองหน้า เขาก็ออกอยู่ห่างๆ จากเขา ไม่อยู่เข้าใกล้เขา เพราะเขาเป็นคนที่ไว้วางใจไม่ได้ เพราะ เขาเป็นคนตีสองหน้า

แต่ถ้าเป็นกิเลสๆ กิเลสมันเป็นเรา เวลากิเลสมันตีสองหน้า เวลามันทุกข์มันยาก เราทุกข์เรายาก เราอยากจะประพฤติปฏิบัติ ขึ้นมา เห็นไหม เพราะเราทุกข์เรายาก เพราะเราทุกข์เรายาก ขึ้นมาแล้ว เห็นไหม เราอยากจะมีความสุข สุขอื่นใดเท่ากับ จิตสงบไม่มี สุขอื่นใดเท่ากับสิ้นกิเลสไม่มี เพราะกิเลสมันขับมันไส มันทําให้เราทุกข์เรายากอยู่นี่ เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเราทั้งสิ้น ถ้าเป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเราทั้งสิ้น เรามีอํานาจวาสนาเราจะทุ่มเท เราจะประพฤติปฏิบัติ เพราะการประพฤติปฏิบัติธรรมต้องมีศรัทธา ต้องมีความเชื่อ

ความเชื่อ ศรัทธาความเชื่อของเรา เห็นไหม แล้วเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราจะฝึกหัดดัดแปลงจิตใจของเรา ถ้าเราจะฝึกหัดดัดแปลงจิตใจของเรา แล้วจิตใจของเรามันอยู่ที่ไหน เราจะฝึกหัดดัดแปลงอย่างไร จิตใจของเราก็อยู่ในร่างกายนี้แหละ แต่โดยธรรมชาติของมนุษย์ไง มนุษย์ เห็นไหม สิ่งต่างๆ เรามี การศึกษา เรามีความรู้ มีความรู้ เรามีวิชาชีพอะไรต่างๆ มัน ก็อยู่กับโลกนี้ไง มันก็เป็นข้อเท็จจริงของการเกิดเป็นคน การเกิดเป็นมนุษย์

การเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาแล้วก็มีกายกับใจๆ แต่มันก็มี อีกอันหนึ่งว่ามีอํานาจวาสนาหรือไม่มีอํานาจวาสนาไง เพราะคําว่า “ที่ไม่มีอํานาจวาสนา” เห็นไหม ดูชาวพุทธที่ทะเบียนบ้าน เขาก็ ใช้ชีวิตของเขาโดยปกติของเขา เขาก็ใช้ชีวิตของเขาด้วยว่าเขาก็มีความสุขของเขา นั่นก็ด้วยอํานาจวาสนา หรือไม่มีอํานาจวาสนาของเขา นั่นก็เป็นผลของธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

เกิดเป็นคน เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ไม่ได้บวช ไม่ได้เป็นนักรบ เหยียบแผ่นดินผิด นี่ธรรมะของ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ แต่! แต่เราเกิดเป็นคน เกิดเป็นคน เรามีศรัทธามีความเชื่อของเราไง เราอยากจะประพฤติปฏิบัติไง เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม เวลาความทุกข์ความยาก ความชั่วความร้าย กิเลสตัณหาความทะยานอยาก เราก็รู้ว่านี่คือกิเลส นี่เป็นด้านหนึ่งของกิเลสไง

เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราจะเอาจริงเอาจังขึ้นมา เวลามันสงบระงับ มันมีวัฒนธรรม มันมีความคิดที่ดีงาม อันนี้เป็นธรรมไหม มันก็เป็นกิเลสอีกหน้าหนึ่งไง นี่ไง กิเลสมัน ตีสองหน้า กิเลสมันตีสองหน้า พอกิเลสมันตีสองหน้า เพราะ คนเราไม่มีสติปัญญา ไม่มีความสามารถตรวจสอบกิเลสของตนเอง ได้ ถ้าไม่มีความสามารถตรวจสอบกิเลสของตนเองได้ เราก็ไม่รู้ว่ากิเลสมันเป็นอย่างไรไง ก็ไม่เคยเห็นหน้ากิเลส ไม่รู้จักกิเลสเลยไง

แต่เราศึกษาธรรมๆ จะประพฤติปฏิบัติธรรมนะ เวลาปฏิบัติธรรมขึ้นมามันจะเป็นธรรมๆ ความเป็นธรรมถ้ามันเป็นสัจจะ เป็นความจริงนะ มันเป็นศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันเป็นศีล เป็นสมาธิ เป็นปัญญาไง กิเลสมันตีสองหน้าๆ ไง กิเลสมัน ตีสองหน้าเพราะมันเมา เมาในทางโลกไง เวลาตีว่าเป็นกิเลส อันนั้นเราว่าสิ่งนี้เป็นสิ่งที่ไม่ดีงาม เพราะมันเป็นกิเลสไง เราพยายามจะสละจะละทิ้งมันไป สิ่งนี้ไม่ดีงาม อันนี้ที่ว่ามันเป็นกิเลส นี่เป็นหน้าของความชั่ว

แล้วถ้าเป็นความดีๆ ล่ะ ประพฤติปฏิบัติธรรม ประพฤติปฏิบัติธรรม แหม! มันเป็นคุณงามความดีหรือ คนมีธรรม คนมีธรรมไง มันก็เป็นกิเลสด้านดี

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ นะ เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ สุขกับทุกข์นี่แหละ อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค เทฺวเม ภิกฺขเว เทฺวเม ภิกฺขเว ภิกษุทั้งหลายทางสองส่วนไม่ควรเสพ เพราะกิเลสมันตีสองหน้า มันตีสองหน้า สุขกับทุกข์นี่ไง

ถ้ามันสุขกับทุกข์ขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม แสดงธัมมจักฯ ทางสายกลางๆ ทางสายกลางไม่มีหน้านะ ทางสายกลางไม่มีหน้า ทางสายกลางเป็นศีล เป็นสมาธิ เป็นปัญญา ศีลก็เป็นศีล สมาธิก็เป็นสมาธิ ปัญญามันก็เป็นปัญญา มันมีหน้ามีตาตรงไหนล่ะ

แต่นี่เพราะว่าเมาในกิเลสไง เมาในนักปฏิบัติธรรมไง ธรรมเมา เมาในคุณงามความดีไง ว่ามันเป็นความดี อวดดี ติดดี ว่าเรามีคุณธรรมๆ มีคุณธรรม คุณธรรมที่ไหน คุณธรรมอย่างไร ทําความสงบยังไม่เป็นเลย ติดดีๆ ติดดีมันก็จํามาไง จํามา จําธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใครแสดงก็ได้

ในสมัยพุทธกาล เห็นไหม ปลาตะเพียนทอง ปลาตะเพียนทองนั่นน่ะ ทีแรกก็สื่อธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้านะ เทศนาว่าการมีลูกศิษย์ลูกหา ๕๐๐ ไปที่ไหนมีแต่คน เชิดชูบูชา หลง หลงว่าตัวเองเก่ง เอาความรู้ความเห็นเอา ประเด็นของตนใส่เข้าไปไง มันแปลกปลอมแล้ว พอแปลกปลอม แปลกปลอมเพราะทิฏฐิมานะของตนไง กิเลสมันตีสองหน้า สามหน้าไง

ทีแรกก็พูดธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาพูดไปพูดมามันก็เอาความเห็นของมันยัดเข้าไป พอยัดเข้าไปมันเป็นความผิดทั้งสิ้น เวลาตายไปตกนรกอเวจีนู่นน่ะ กล่าวตู่พุทธพจน์ถ้าเป็นพระนะอาบัติสังฆาทิเสส กล่าวตู่พุทธพจน์เพราะไม่รู้จริงไง ศึกษาธรรมะ ศึกษาปริยัติๆ ศึกษามา มันความจํา ทั้งสิ้น แล้วความจําทั้งสิ้นก็ตีความผิดถูก ตีความตามความเห็นของตนไง

แต่ถ้าเป็นกรรมฐานไม่เป็นอย่างนั้น กรรมฐาน ศีล สมาธิ ปัญญา ต้องมีตัวจริง ต้องมีศีล ต้องมีสมาธิ ต้องมีปัญญา มัน ไม่มีหน้านะ ไม่มีหน้า

เพราะมีหน้าไง เพราะมันมีหน้า กิเลสตีสองหน้า หน้าของปลาตะเพียนทองนั่น โอ้โฮ! มันดีงามไปหมดเลย มันสุดยอด ตายไปตกนรกอเวจีนู่นน่ะ เวลาพ้นจากนรกอเวจีเป็นชั้นๆ ขึ้นมา เวลามาเกิดเป็นปลา ปลาตะเพียนทองนะ ชาวประมงเขาไปจับได้ปลาตะเพียนเกล็ดมันเป็นทอง เขาไม่กล้าไปทําร้ายมัน เพราะว่าสมัยนั้นสังคมมันแคบไง ต้องไปถวายพระเจ้าพิมพิสาร เวลาไปถึงท้องพระโรง เวลามันอ้าปาก โอ้โฮ! มันเหม็นคลุ้งไปหมดเลย

กิเลสมันตีสองหน้า หน้าหนึ่งแหม! แสดงธรรมะของพระพุทธเจ้าคนเขาเชื่อ มีศรัทธาความเชื่อไง เวลายัดเยียดความเห็นของตนเข้าไปไง นี่ก็เหมือนกัน เวลามันติดดี ติดธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าเป็นธรรมะขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง กิเลสมันก็ติดธรรมนั้นไง มันติด มัน ติดดี ติดว่ามันเป็นผลการประพฤติปฏิบัติไง กิเลสทั้งนั้น ผลของการประพฤติปฏิบัติ

เริ่มต้นการปฏิบัติเรานะ เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติเริ่มต้น เห็นไหม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน มาก่อน เวลาประพฤติปฏิบัติของท่านมาก่อน ท่านให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน การทํา ความสงบใจเข้ามาก่อนทําสัมมาสมาธิๆ เวลาจิตเป็นสัมมาสมาธิแล้วมันคัดมันเลือกมันแยกของมันไง

เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ ดีและชั่ว บุญและบาป ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทางสายกลาง คําว่า “ทางสายกลางๆ” ทางสายกลางแสวงหาแสนยาก ทางสายกลางมันกลางของใคร เพราะคนมันมีผิดชอบชั่วดีของคน ความรู้สึกนึกคิดของคนมันแตกต่างกันไง

สัมมาสมาธิๆ พอสัมมาสมาธิ เห็นไหม เราทําความสงบของใจเข้ามา คนทุกข์คนยากๆ คนที่มีความทุกข์ความยากสะสมในหัวใจมากมายมหาศาล พอเราทําความสงบของใจเข้ามา มันโล่งโถงเลยล่ะ มันปล่อยวางทั้งหมด เพราะการปล่อยวางนั้น มันถึงจะเข้ามาเป็นสัมมาสมาธิได้ แล้วการปล่อยวางเข้ามาทั้งหมดเป็นสัมมาสมาธิ การเข้ามาถึงสัมมาสมาธิ เห็นไหม ศีล สมาธิ ปัญญา ทางสายกลางไง มันไม่มีหน้า

ถ้ามีหน้า นี่ไง ที่เราปฏิบัติกันอยู่นี่ไง หน้าใหญ่ อยากได้อย่างนู้นอยากได้อย่างนี้ คาดหมายอย่างนู้นคาดหมายอย่างนี้ เพราะมีหน้าไง ปฏิบัติธรรมคราวนี้ แหม! มันต้องสําเร็จเป็น พระอรหันต์เลยล่ะ หน้ายิ่งใหญ่ยิ่งกดทับ ยิ่งปฏิบัติแล้วไม่ได้อะไรเลย ไม่ได้อะไรเลยเพราะอะไร เพราะหน้ามันใหญ่ไง มันตี สองหน้า สองหน้าสามหน้ามันแบกมันหามไม่ไหว

แต่ถ้าวางหมดไง เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ แต่คนเราไม่ใช่ดีเพราะการเกิด ดีเพราะการกระทํา การกระทํา เป็นคนดีคนชั่วก็อยู่ที่พฤติกรรม อยู่ที่การกระทําของเขา เราเป็นนักรบ เราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราจะรบกิเลสของเรา เราก็จะปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ศีล สมาธิ ปัญญาไง เรามีสติมีปัญญาของเรา เราจะศึกษา ค้นคว้าของเราให้มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา

ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เห็นไหม พระพุทธศาสนา แล้วเรามีครูบาอาจารย์หรือไม่ล่ะ ครูบาอาจารย์มากมายมหาศาล เวลาสอนไปแล้วมันแตกออกไป เป็นหลายสาย แตกออกไปเป็นสิ่งที่ว่าจับต้นชนปลายไม่ถูกเลยล่ะ แต่เวลาครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงๆ นะ อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ คําว่า “อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ” เพราะใครเป็นคนที่ประพฤติปฏิบัติล่ะ จิตของเราจะต้องเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตตภาวนา

แต่ในปัจจุบันนี้ เราในสถานะของมนุษย์ สถานะของ การเป็นมนุษย์ โลกียปัญญาๆ มันเกิดมากับโลกมันเป็นโลกไง ถ้าเกิดมากับโลกมันเป็นโลก ความรู้สึกนึกคิดทั้งหมดมันเกิดจาก ภวาสวะ เกิดจากภพ เกิดจากความรู้สึกนึกคิดของเราทั้งสิ้น แล้วความรู้สึกของเรามันเป็นปุถุชนคนหนา พอเป็นปุถุชนคนหนา คิดอะไรแล้วคิดโดยกิเลส คิดโดยการคาดเดาทั้งสิ้น การคิดเองการคิดขึ้นมาคิดโดยกิเลสโดยการคาดเดา มันก็ไปกว้านเอาทั้งหมดมา เข้ามาทับถมเพราะอะไร

เพราะนี่มันวิชาชีพ คนเราเกิดมามีความรู้สึกนึกคิด สัตว์มันก็มีความรู้สึกนึกคิด แล้วความรู้สึกนึกคิดคือเรียนธรรมะขององค์สมเด็จสัมมาสัมพุทธเจ้า มันก็เป็นธรรมะขององค์สมเด็จสัมมา-สัมพุทธเจ้า มันทรงจําธรรมวินัย ทรงจําแต่มันไม่ได้อะไรเลย

แล้วถ้ามันจะได้อะไรเลยขึ้นมา กิเลสมันยิ่งใหญ่ ยิ่งการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันเป็นที่สังคมยอมรับ เป็นสังคมที่เขาเชิดชูบูชา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันก็เมาในดีมันไง เพราะเมามันดี สังคมปฏิบัติเวลาไม่เอาจริงเอาจังไง เวลาสังคมปฏิบัติ ขึ้นมา เวลาปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม จะต้องสมบูรณ์แบบ จะต้องสะดวกสบาย จะต้องพอใจทุกอย่างเลย มันไปเสริมมันทั้งสิ้น เวลามันไปเสริมกิเลสพอเป็นพิธี อยากปฏิบัติแต่ปฏิบัติกันพอ เป็นพิธี พิธีปฏิบัติแล้วปฏิบัติอย่างไร

นี่ไง กิเลสตีสองหน้า เวลาคนทุกข์คนจนคนแสวงหา ทํามาหากินกัน คนทุกข์คนยากเขาว่ามีกิเลส ไอ้เราขึ้นมา เห็นไหม มานั่งพอเป็นพิธี หายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ อู้ย! ชุ่มเย็น ชุ่มเย็นเลย กิเลสตีสองหน้า! พอกิเลสตีสองหน้าแล้วมันได้อะไรขึ้นมา เพราะกิเลสในใจเราทั้งสิ้น มันเป็นเรื่องของกิเลสในหัวใจของเรานี่ไง

แล้วถ้าจะประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริง เห็นไหม มันทุกข์มันยากๆ ศึกษา ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะนี่ เห็นไหม เข้าไปกล่อมดูแลหัวใจของตนไง แล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาด้วยความสุขความสงบในหัวใจดวงนี้

ถ้าความสุขความสงบในหัวใจดวงนี้ ปฏิบัติเพื่อความสุขสงบในหัวใจของตน ถ้ามันจิตสงบๆ ถ้าจิตสงบมากน้อยขนาดไหน เวลาจะรักษามันต่อเนื่องไง ชํานาญในวสี ชํานาญในวสี เพราะเวลามันฟุ้งมันซ่าน มันทุกข์มันยาก เราก็รับรู้มันได้ เวลามันสงบระงับเข้ามา เราก็รับรู้ได้ แล้วเวลามันฟุ้งซ่านไม่ต้องใครไปยุ ไปแหย่มันหรอก มันฟุ้งมันซ่านโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยากขึ้นมา ลุกเป็นไฟเลยอยู่ในกลางหัวใจ แต่เวลามันจะสงบ สงบ ขึ้นมา เห็นไหม เราต้องมีสติปัญญามากน้อยแค่ไหน

ถ้ากิเลสมันตีสองหน้ามันก็จับพลัดจับผลู จับผิดจับถูกอยู่อย่างนั้น เพราะมันรักษาหน้ามัน รักษาหน้ามันแล้วรักษาหน้า ก็รักษากิเลสนั่นแหละ เพราะกิเลสมันตีสองหน้าไง

แต่ที่เราปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม ที่กิเลสกลัวธรรมๆ กลัวธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในภาคปฏิบัติไง ปริยัติศึกษามา ศึกษามาก็ศึกษามาก็ท่องจํากันมาไง เวลาปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม เรามีสติปัญญาควบคุมจิตของเรา ถ้าควบคุมจิตของเราแล้ว เรามีคําบริกรรม ถ้ามีคําบริกรรมก็มีนวกรรม นวกรรมนะจิตที่เคยอิสระเคยมีกิเลสที่มันครอบงํา แล้วมันโหมใส่ให้มันทุกข์มันยากอยู่นั่นน่ะ มีสติสัมปชัญญะเพราะเรามีศรัทธาความเชื่อแล้ว มีศรัทธาความเชื่อแล้วเราฝึกประพฤติปฏิบัติของเราไง เวลาเราเป็นนักรบ นักรบขึ้นมาไง นักรบขึ้นมาเราก็แสวงหาหัวใจดวงนี้ไง ถ้าแสวงหาหัวใจดวงนี้ เห็นไหม เวลามีการกระทําๆ จิตอยู่ที่ไหนๆ ไง

เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูดนะ “ธรรมะอยู่ไหน ธรรมะอยู่ไหน” แสวงหา เราธุดงค์กันอยู่นี่ พระกรรมฐาน พระกรรมฐานที่ไปธุดงค์กันอยู่นี่ ไปธุดงค์ ไปธุดงค์หาอะไร ไปธุดงค์ไง ธุดงควัตร มันเป็นเครื่องมือ มันเป็นขัดเกลากิเลส มันเป็นเครื่องมือ แต่ ข้อเท็จจริงคือศีล สมาธิ ปัญญาที่มันเกิดขึ้นตามความเป็นจริง

เวลาธุดงค์ไป ธุดงค์ไปนะ แสวงหาไง นิพานมันอยู่ในป่า ในเขาหรือ หลวงตามหาบัวไปหาหลวงปู่มั่นไง “มหา มาหานิพพานใช่ไหม นิพพานไม่ได้อยู่ในป่าในเขา นิพพานไม่ได้อยู่ในถํ้า นิพพานไม่ได้อยู่ในฟากฟ้า นิพพานไม่ได้อยู่ในตํารับตํารา นิพพานไม่ได้อยู่ในทฤษฎีใดๆ ทั้งสิ้น นิพพานอยู่ในใจของคน นิพพานอยู่ในใจของคน”

แล้วไปธุดงค์ในป่าในเขานะ ไปหานิพพานอย่างไร? เขาไปเพื่อเป็นสัปปายะ เขาไปเพื่อขีดวงไม่ให้กิเลสมันฟู กิเลสมัน ไม่ชอบใจหรอก กิเลสมันชอบใจอยู่ที่สุขอยู่ที่สบาย อยู่ที่คนเชิดชูบูชา คนส่งเสริมนะมันชอบ ที่นี่บรรยากาศดี โอ้! ปฏิบัติดีมากเลย เพราะอาหารมันถูกปาก

หลวงปู่หล้าท่านไปบิณฑบาตไง อะไรที่ชอบ เคยชอบมา ตั้งแต่เด็กมันก็ชอบฝังใจมาถึงตอนเป็นพระ อะไรที่มันชอบใจ ท่านจับแล้วโยนทิ้งเข้าป่าเลย ท่านดัดกิเลสในใจของท่านไง เพราะว่าหนองผือมันอัตคัดขาดแคลนอยู่แล้ว เพราะมันไม่มีตลาดซื้อขาย ใครมีสิ่งใดเขาก็ใส่บาตรตามธรรมชาติของเขา เวลาได้ สิ่งใดมาที่มันชอบใจยังโยนเข้าป่าเลยล่ะ

แต่เวลากิเลสมันตีสองหน้านะ มันพอทําเป็นพิธี แล้วพอไปที่ไหนเขาเชิดชูบูชา แหม! ที่นี่บรรยากาศดี อาหารมันถูกจริต มันตีสองหน้า แล้วปฏิบัติกันอย่างนี้ แล้วอย่างนี้คนที่มีอํานาจวาสนาแล้วทํา นี่มันเป็นพิธีปฏิบัติ

เวลาเขาไปธุดงค์ๆ ไปธุดงค์มันจะได้สิ่งใด ไม่ได้สิ่งใด ก็แล้วแต่ ถ้ามันได้มันก็คือได้ ไม่ได้ก็คือไม่ได้ แต่! แต่เรามา ประพฤติปฏิบัติเพื่อเคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันไม่เห็นแก่ปาก ไม่เห็นแก่ท้อง ไม่เห็นแก่ชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณไง เพราะ ชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณ นั่นล่ะกิเลสมันตีสองหน้า แล้วมันจะไปคลุกคลี แล้วมันจะไปสะสม นั่นเป็นการประพฤติปฏิบัติหรือ

การประพฤติปฏิบัติเขาไม่คลุกคลี เขาไม่สุมหัว เขาจะ เป็นสัปปายะ เขาจะแยกตัวออกไปแล้วจะปฏิบัติเพราะอะไร เพราะสมาธิมันเกิดที่ไหน มันเกิดที่จิตของตน เวลากิเลส กิเลสมันก็เกิดบนจิตของตน เวลากิเลส เห็นไหม เจ้าวัฏจักรมันครอบงําหัวใจของสัตว์โลกอยู่แล้ว หัวใจของสัตว์โลกอยู่ใต้อํานาจของมันทั้งสิ้น แล้วเวลามันกลัวธรรมๆ แล้วกลัวธรรม ธรรมอะไร กลัวธรรมภาคปฏิบัติ เวลาตั้งสัจจะขึ้นมาแล้วไง นั่งตลอดรุ่งก็ตลอดรุ่ง เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมาก็เอาจริงเอาจังขึ้นมา

เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมาเพราะอะไร?

เพราะการประพฤติปฏิบัติมันมีพื้นฐานมันมีบาทฐาน ขึ้นมาก่อน ถ้ามีบาทฐานมีสติก็ควบคุมดูแลหัวใจของตน ทําความสงบใจเข้ามา ใจสงบระงับเข้าไปแล้ว ถ้าใจสงบระงับแล้ว ถ้ามัน เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงไง ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เวลาจับต้องขึ้นมาได้แล้ว ถ้ามันพิจารณาของมันขึ้นมา เห็นไหม มันไม่มีหน้านะ

ทางสายกลาง ทางสายเอก ทางสายเอกยิ่งมีมากขนาดไหน เขาเก็บไว้ในใจ เว้นไว้เวลามีครูบาอาจารย์ไง ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํไง การสนทนาธรรมเป็นกาล เป็นมงคล การประพฤติปฏิบัติไง แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปถึงที่สุด ให้ถึงที่สิ้นกิเลส การสิ้นกิเลสมันไม่มีหน้านะ

ถ้ากิเลสมันตีสองหน้าๆ กิเลสทั้งนั้น หน้าหนึ่งคือบาปกรรม หน้าหนึ่งคือความเลวทราม อีกหน้าหนึ่งเป็นคนดี เป็นนักปฏิบัติ เป็นครูบาอาจารย์

ปลาตะเพียนทองนั่นน่ะ อ้าปาก อ้าปากเพราะมันไม่จริงไง ถ้ามันจริงจะไปตกนรกทําไม ตกนรกอเวจีนะ กล่าวตู่พุทธพจน์นะ เพราะเวลาอบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ลูกหาก็อาศัยธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจนเขาเชื่อถือศรัทธา เพราะเขาเชื่อถือศรัทธาแล้วล้อมหน้าล้อมหลัง ตัวเองก็หลงระเริงไง กิเลสในใจ ของตนมากมายมหาศาล ไม่รู้จักเลยว่าธรรมะขององค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ใช่ของตน

แล้วธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันชัดเจนอยู่แล้ว อริยสัจ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ มันเป็นสัจจะเป็นความจริง แต่วิธีการต่างหากทําอย่างไร เวลาทําอย่างไรให้มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา

เพราะ เพราะตนเองไม่ได้ปฏิบัติ หรือปฏิบัติแล้วไม่ได้ ข้อเท็จจริงขึ้นมา มันถึงเอาความรู้สึกนึกคิด กิเลสมันพลิกมันแพลงจนเอากิเลสทิ่มตําเป็นบาปเป็นกรรมของตน ทั้งๆ ที่ว่าเกิดมาเห็นไหมเป็นพระ เกิดมาเป็นสาวกสาวกะ ผู้ที่ทรงจําธรรมวินัย ผู้ที่เผยแผ่ธรรมจนมีคนเชื่อถือศรัทธาขนาดนั้น แต่ถึงเวลาก็ พลิกแพลงไปโดยกิเลสของตนไง

ตกนรกๆ ผลของการตกนรก เห็นไหม หมดเวรหมดกรรม มันก็เลื่อนชั้นๆ ขึ้นมานะ อ้าปากนี้ปากเหม็นหมดเลย เวลา พระเจ้าพิมพิสาร สิ่งนี้ไม่มีใครรู้ได้ ต้องมีองค์สมเด็จพระสัมมา- สัมพุทธเจ้าเท่านั้น ถึงไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์ให้ฟังไง ว่าเขาเอง เขาเคยเป็นพระ เพราะความเป็นพระนั้นเวลาบวชแล้ว ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงจําธรรมวินัยๆ แล้วก็ ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาแสดงธรรมๆ เพื่อปลูกศรัทธาประชาชนไง เขาก็ศรัทธาของเขา

เวลาความเห็นของตนในกิเลสตัณหาความทะยานอยากไง กิเลสมันฟูขึ้นมาไง ก็เอาความรู้ความเห็นของตนเข้าไป นึกว่า ตัวเองมีอํานาจวาสนาไง เวลาแสดงธรรมที่มันกล่าวตู่พุทธพจน์ มันบิดมันเบือนไง ตกนรกอเวจีขึ้นมา เวลาพ้นจากเวรจากกรรมขึ้นมา เห็นไหม คนตกนรกเอวจี ปากนรก เสาเหล็กเท่าลําตาล ผ้ากาสาวพัสตร์ ธงชัยพระอรหันต์ ไปตกอยู่ ไปพาดอยู่จนแอ่น ตกนรกอเวจี ตกนรกอเวจีไง

เวลาหมดเวรหมดกรรม ผลเกิดเป็นชั้นๆ ขึ้นมาไง เวลา มาเกิดเป็นปลา ปลาทองคําๆ เพราะว่าธงชัยพระอรหันต์ไง บวชเป็นพระๆ บวชเป็นพระมันก็กิเลสมันตีสองหน้าไง หน้าหนึ่งก็เป็นคุณงามความดี ความดีที่ตัวเองทําไง หน้าหนึ่ง เห็นไหม อีกหน้าหนึ่งก็กล่าวตู่พุทธพจน์ เพราะเอาความทิฏฐิมานะของตน ใส่เข้าไปในการแสดงธรรมนั้นไง นี่ปาก อ้าปากเหม็นหมดเลย แต่เกล็ดเป็นทองคํา

นี่ นี่พูดถึงเวลากิเลสมันตีสองหน้านะ มันทําลายไปทั้งสิ้น เพราะมันไม่ใช่เป็นธรรม ถ้าเป็นธรรมๆ มันไม่มีหน้า เพราะถ้ามันไม่มีหน้า มันไม่มีหน้ามันก็ไม่มีมารยาสาไถยไง มันไม่ต้องการคนล้อมหน้าล้อมหลังไง ไอ้นี่มันเป็นกระแสสังคมไง ถ้ามันเป็นจริงๆ แล้วหัวใจของตนไม่มีศีล ไม่มีสมาธิ ไม่มีปัญญาอะไรเลยหรือ

แล้วไม่มีศีล ไม่มีสมาธิ ไม่มีปัญญาขึ้นมา เห็นไหม ปุถุชน กัลยาณชน ปุถุชนคนหนาๆ ทําสมาธิก็ไม่ได้ มันคือความทุกข์ความยากทั้งสิ้น เวลาเป็นกัลยาณชนๆ กัลยาณชนเพราะอะไร กัลยาณชนเพราะมีสติ มีสติแล้วมีสามัญสํานึก ตรวจสอบค้นคว้าไง ปุถุชนคนหนาๆ หนาเพราะอะไร หนาเพราะรูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร

ถ้ามีสติมีปัญญานะ รูป รส กลิ่น เสียงมันก็เป็นธรรมชาติอันหนึ่ง รูป รส กลิ่น เสียงอันวิจิตรไม่ใช่กิเลส เพชรนิลจินดา ในโลกนี้ ยศถาบรรดาศักดิ์ไม่ใช่กิเลส ตัณหาความทะยานอยาก ของคนต่างหากเป็นกิเลส ตัณหาความทะยานอยากของคน ต่างหากเป็นกิเลส เพราะตัณหาความทะยานอยากของตนดิ้นรน เพราะกระทบกับรูป รส กลิ่น เสียง มันถึงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร มันทําลายหัวใจทั้งสิ้น ปุถุชนๆ ไง นี่กิเลสถ้ามันกลัวธรรมๆ กลัวธรรมเพราะกลัวสติ กลัวสมาธิ กลัวปัญญานี่ไง

ถ้ามีสติธรรม มีสติ มีสมาธิ มีปัญญา ปัญญามันก็ ใคร่ครวญ เห็นไหม ควรทําทาน ทําทานก็ต้องมีปัญญาว่าควร ทําทานที่ใด คนที่มีศีล รักษาศีล รักษาศีลก็ต้องมีปัญญาของเรา ว่าศีล ศีลก็คือศีล ศีล เห็นไหม ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติศีล ศีลเรา จะรักษาอย่างใด ถ้าเกิดภาวนา ภาวนามันต้องมีปัญญาทั้งสิ้นไง ถ้ามีปัญญาทั้งสิ้น เวลามีปัญญา ปัญญามันพิจารณาของมัน เห็นไหม รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้ แห่งมาร

ถ้าเป็นปุถุชน เสียง โฮ้! มันทิ่มมันแทง รสชาติ เห็นไหม ที่นี่อากาศดี อาหารถูกปาก เวลามันรูป รส กลิ่น เสียงไง รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร ถ้ามีสติปัญญามันเท่าทันตรงนี้ ทางสายกลางไม่มีหน้า

กิเลสมันตีสองหน้า กิเลสมันตีสองหน้าแล้วมันโหดร้าย แล้วมันทําลายคนมามากมายมหาศาล เราบวชเป็นพระ เป็นนักรบ เป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ มันยังตีสองหน้า มันตีสองหน้า เพราะอะไร มันตีสองหน้าเพราะมันไม่รู้จักรูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร

ถ้ามันวางได้ วางได้ การวางได้มันถึงทําสัมมาสมาธิไง สัมมาสมาธิคือจิตตั้งมั่น จิตไม่เอนเอียง รูป รส กลิ่น เสียง ไม่สามารถกระทบความสงบของใจได้ ใจที่มันสงบระงับแล้ว แหม! มันมีความสุขเนาะ มันมหัศจรรย์

เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา เห็นไหม มันเดินจงกรมเหมือนลอยไปลอยมา มันมีความสุขของมัน เพราะว่ามันเป็นอิสระไง เพราะมันเป็นอิสระนะ สิ่งที่ว่ามันทําสมาธิเป็นๆ คําว่า “ทําสมาธิเป็น” เพราะคนที่ทําสมาธิเป็น ครูบาอาจารย์ เห็นไหม

คนที่ภาวนาไม่เป็น คนที่ดื้อด้าน คนที่ทําลายตัวเอง ไอ้กิเลสตีสองหน้า เวลาครูบาอาจารย์ท่านว่านะ ซากศพเดินได้ ซากศพเดินได้เลยนะ เหมือนซากศพ คนเป็นๆ นี่ ทําข้อวัตรปฏิบัติอยู่นี่เหมือนซากศพ เพราะอะไร เพราะกิเลสมันตีสองหน้าไง มันไม่ได้ฟื้นฟูหัวใจขึ้นมาให้เป็นข้อเท็จจริงขึ้นมาเลย

ถ้ามันฟื้นฟูหัวใจขึ้นมาเป็นข้อเท็จจริง เห็นไหม มันไม่ติดหน้าไง ไม่ติดหน้าก็ไม่มีทิฏฐิมานะ ไม่เหยียบยํ่าทําลายใคร ไม่ ติเตียนใคร แล้วมนุษย์ก็เท่ากับสัตว์มนุษย์ไง เวลาเท่ากับสัตว์มนุษย์แล้วรูป รส กลิ่น เสียง มันเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้ แห่งมาร ถ้าเรามีคําบริกรรมของเรา เรามีปัญญาอบรมสมาธิ ขึ้นมา มันสงบเข้ามาได้ ถ้ามันสงบเข้ามาได้เพราะอะไร เพราะ มันสงบเข้ามาได้เพราะมีคําบริกรรม ไม่ทิ้งผู้รู้ ไม่ทิ้งพุทโธนี่ไง

ถ้าไม่ทิ้งผู้รู้ ไม่ทิ้งพุทโธ ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา ก็ให้เป็นความจริงขึ้นมา แล้วเป็นความจริงขึ้นมามันเอาหน้าที่ไหนมา มันไม่มีหน้า ถ้ามีหน้ามันเข้าสมาธิไม่ได้เพราะอะไร เพราะมันติดที่หน้า แต่ถ้าเข้าสมาธิได้ ทางสายกลางไม่มีหน้า แล้วถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนานะ ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ถ้ามันเห็นจริงๆ นะ

นี่มันไม่เคยเห็น ถ้ามันไม่เห็นมันถึงบอกว่า “ปล่อยวางแล้ว ปล่อยวางแล้วไง ปล่อยวางแล้วมันก็เป็นธรรมแล้วไง” ปล่อยวางอะไร? เอาอะไรมาปล่อยวาง? แล้วปล่อยวางอะไร?

นี่ไง เวลามันทุกข์มันยาก เวลาคนมันทุกข์มันยากนะ เวลาคนมันทุกข์มันยากก็ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าบอกนี่มันเป็นกิเลส มันเป็นกิเลสนะ มันจรมา สิ่งที่มันจรมานะ ถ้ามีศรัทธามีความเชื่อ เรามีสติปัญญาเดี๋ยวมันก็เบาบางลง เบาบางลงไปแล้วถ้าไม่รักษา ไม่มีสติ ไม่มีสมาธิปัญญา เดี๋ยวมันก็กระทบอีก กระทบอีกมันก็เกิดอีก ถ้ามันเกิด เวลาเกิดมันเกิดดับ เกิดดับไง แล้ววาง วางอะไร? เอาอะไรวาง? แล้ววางอะไร? มันไม่มี มันไม่มี

อารมณ์ อารมณ์ก็เกิดดับอยู่แล้ว ความรู้สึกนึกคิดมันก็เป็นธรรมชาติของมัน แล้วมันจับต้องสิ่งใดได้ไง เพราะมันไม่รู้จริงไง มันไม่เห็นว่าอะไรเป็นกิเลส แล้วอะไรเป็นธรรม มันเป็นกิเลส ตีสองหน้า หน้าหนึ่งก็ว่ามันเป็นกิเลส หน้าหนึ่งว่าเป็นธรรม มันเป็นกิเลสทั้งคู่ เพราะอะไร

เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ข้ามพ้นทั้งดีและชั่ว บุญและบาป ข้ามพ้นด้วยอะไร ข้ามพ้นนี่ไง เพราะถ้าทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับขึ้นมา เห็นไหม ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมามันน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

แต่เวลาพูดเป็นปุถุชน เราก็พิจารณาได้ กาย เวทนา จิต ธรรม เราก็นึกได้ เราก็รู้ เราก็เห็นกาย เวทนา จิต ธรรม เวลาคนที่ ประพฤติปฏิบัติใหม่ เวลาไปไหน สิ่งที่เป็นศัตรู สิ่งที่เป็นภาระหน้าที่ คือระหว่างเพศตรงข้าม เห็นแล้วมันดีมันงามไปหมด

“เออ! จะพิจารณาอสุภะๆ ให้เป็นของที่ไม่น่าสวยงาม” ของมันสวยงามแต่จะพิจารณาให้เป็นของไม่สวยงาม ก็พยายามๆ ไง เวลาถ้ามันสวยงามมันก็หน้าหนึ่ง กิเลสตีสองหน้า ถ้ามันไม่ สวยงามมันก็เป็นอีกหน้าหนึ่ง ถ้ามันถูกใจมันก็เป็นอีกหน้าหนึ่ง มันมีหน้ามีตาทั้งนั้น

กลับมาทําความสงบของใจซะ ให้เป็นคําบริกรรมได้นะ เวลากําหนดพุทโธๆ เห็นไหม นี่ก็กําหนดพุทโธ เวลาครูบา- อาจารย์บางสํานักท่านสอน เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ เห็นไหม โลงศพที่มีลายเทพพนมไง ข้างนอกเป็นลายเทพพนม ข้างในมีซากศพ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง มันเป็นเครื่องหุ้มห่อ หุ้มห่อเนื้อหนังมังสาอยู่ในร่างกายนี้

ร่างกายคนเหมือนกันทั้งสิ้น แต่มันมีลายเทพพนมอยู่นะ โลงศพมันมีลายเทพพนมอยู่ ถ้าเราใช้สติใช้ปัญญา สติปัญญา ถ้ามันมีกําลัง มีสติ มีกําลังนะ มันก็จะคิดเห็นตามจริงตามนั้น แต่ถ้าไม่มีกําลังนะ ก็คิดได้เหมือนกัน แต่เลื่อนลอยไง แล้วที่ว่า สิ่งที่มันสวยมันงาม มันพอใจ มันแก้ไม่ได้ไง เวลามันเป็นอุปสรรค มันเป็นเรื่องธรรมชาติ เป็นเรื่องธรรมชาติเลย

แต่เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ธรรมะเหนือธรรมชาติไง เขาบอกว่า “ถ้ามันมีศีลมีธรรมกันหมดไปแล้ว แล้วโลกนี้มันจะไม่มีมนุษย์เลย” ให้มันไม่มีจริงๆ เถอะ มันเป็นไปไม่ได้

ถ้ามันเป็นไปได้ เห็นไหม ทางสายกลาง ทางสายกลางเป็นทางสายกลางในพระพุทธศาสนา ถ้าในพระพุทธศาสนา โดยธรรมชาติของมันกิเลสมันก็ดิ้นรนอย่างนี้แหละ แต่ถ้ากิเลสมันดิ้นรนอย่างนี้เรามีศรัทธามีความเชื่อ เราพยายามประพฤติปฏิบัติให้ตามความเป็นจริง แล้วเราประพฤติปฏิบัติตามแบบครูบา-อาจารย์ที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านวางข้อวัตรปฏิบัติไว้เป็นเครื่องอยู่ของใจ เห็นไหม

คําว่า “เครื่องอยู่ของใจ” คนเราพระบวชใหม่ๆ ขึ้นมา มันคิดถึงบ้านทั้งนั้นนะ พระบวชใหม่มันก็เป็นฆราวาส เราเติบโต มานะ อยู่บ้านอยู่เรือนมา ๒๐ ปี แล้วถึงวันหนึ่งเราไปบวชพระ บวชพระต้องไปอยู่วัดอยู่วา มันเพศพรหมจรรย์ พอเพศพรหมจรรย์แล้วมันไม่คิดถึงบ้านถึงเรือน ไม่คิดเรื่องทางเพศฆราวาส มันเป็นไปไม่ได้หรอก เราลบความคิดเราออกหมดไม่ได้ เวลาเราอยู่ทางโลกมา ๒๐ ปี เราก็มีการศึกษามีความรู้มาตลอด ๒๐ ปี มาบวชเป็นพระแล้วลบหมดเลย ขึ้นต้นใหม่ ขึ้นต้นใหม่มันก็เป็นสัจจะ เป็นความจริง ที่เราจะตั้งกับเรา แต่! แต่จะบังคับว่าให้ไม่มีความรู้สึกมีความนึกคิดถึงเพศถึงการเป็นฆราวาสเลย มันเป็นไปไม่ได้ นี่ไง พอเป็นไปไม่ได้ มันก็คิดถึง คิดต่างๆ เห็นไหม ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาน้อยมันก็คิดมาก มันก็ทุกข์มาก

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ เห็นไหม จะบอก “เป็น เครื่องอยู่ของใจ ข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ของใจ” เราก็อยู่ วัตรปฏิบัติของเรา เช้าขึ้นมาเราทําสิ่งใด เรามีครูบาอาจารย์เป็นร่มโพธิ์ร่มไทร เป็นที่พึ่งอาศัยเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจไง พอยึดเหนี่ยว จิตใจของเราแล้วนะ แล้วเราพยายามกระทําของเรา พยายามบริกรรมของเรา เห็นไหม จากที่เป็นเครื่องอยู่มันก็จะสงบระงับแล้วเป็นความจริงในใจของตน

แล้วถ้ามันเป็นความจริงในใจของตน นี่ทางสายกลาง สมาธินี้รักษาได้ยาก หัวใจของคนรักษาได้ยาก ถ้าหัวใจของคนรักษาได้ยากแล้วทําไมต้องมาปฏิบัติล่ะ เพราะว่ากิเลสมันยิ่งใหญ่ไง

นี่ไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาชําระล้างกิเลสแล้ว กิเลสกลัวธรรมๆ กลัวธรรมขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่กลัวอะไรเลย เพราะธรรมขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม มีสัจจะ มีขันติ มีมรรค ๘ มีอาวุธที่จะเข้าไปต่อกรกับกิเลสไง ถ้ามันจะเข้าไปต่อกร แล้วต่อกรอย่างไรล่ะ

นี่ไง ถ้าไม่เป็นทางสายกลาง มันก็เป็นกิเลสตีสองหน้า หน้าหนึ่งก็ทุกข์ก็ยาก ก็ไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอัน เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปแล้วก็ไปมัวเมากับพิธีกรรม พิธีกรรมการกระทําไง แล้วข้อวัตรปฏิบัติไม่ใช่พิธีกรรมหรือ?

ข้อวัตรปฏิบัติก็เป็นพิธีกรรมเหมือนกัน แต่พิธีกรรมนี้มันเป็นพิธีกรรมที่เรากระทําให้มันเป็นความจริงขึ้นมา มันไม่ใช่กิเลสตีสองหน้า นี้เป็นธรรม ทางสายกลาง ทางสายกลางที่เราไม่ติด ในสุข แล้วเราไม่ติดในทุกข์ ในสุขในทุกข์ขึ้นมามันเป็นข้อเท็จจริง อยู่แล้ว ทางสายกลางๆ คือ เพศพรหมจรรย์ เพศที่จะเข้าไปแสวงหา เข้าไปค้นคว้า เข้าไปสู่จิตของตน แล้วจิตตภาวนาๆ นี่ภาคปฏิบัติ ภาคภาวนา ถ้าจิตตภาวนา เห็นไหม มันไม่เมาไง มันไม่มัว มันไม่เมา

ถ้ามันเมาไง นี่ธรรมเมาๆ ไง เมาในพิธีกรรมของตน เมาในพิธีนะ ไม่ใช่เมาในธรรมหรอก เพราะมันไม่มีธรรมให้เมา มันเมาในพิธีๆ เพราะตั้งพิธีไง ศาสนพิธี ศาสนพิธีมันเป็นการบัญญัติขึ้นของคณะสงฆ์นะ เพราะว่าคณะสงฆ์ พระพุทธศาสนานี่เราจะประพฤติปฏิบัติกันอย่างใด ศาสนพิธี พิธีที่เขากระทํากันในการทําบุญกุศล นั่นน่ะถูกต้องชอบธรรม เพราะคําว่า “ถูกต้องชอบธรรม” เพราะมันมาจากโลกไง

ชาวพุทธๆ เห็นไหม วัด วัดหนึ่ง เห็นไหม วัดกรรมฐานก็มีพระพุทธรูป พระพุทธรูปก็เป็นสัญลักษณ์แทนองค์สมเด็จพระ- สัมมาสัมพุทธเจ้าโดยสมมุติ สมมุติๆ ขึ้นมา คนที่เขายังเป็น ชาวพุทธในทะเบียนบ้าน เขาไม่เข้าใจในพระพุทธศาสนา ไปวัดๆ เขาก็ต้องเห็นพระพุทธรูป ในประเพณีวัฒนธรรมเขา พระพุทธรูป เป็นตัวแทนพระพุทธเจ้า ก็กราบพระพุทธรูป เป็นพิธีกรรม พิธีกรรมเวลาสวดมนต์ทําวัตรต่างๆ เป็นพิธีกรรมๆ เป็นศาสนพิธีๆ

ถ้าศาสนพิธีขึ้นมา เวลาเรามีศรัทธามีความเชื่อ เราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา การนั่งสมาธิ การบริกรรมพุทโธๆ ก็เป็นพิธี แต่พิธีมันเป็นพิธีสู้ด้วยสัจจะด้วยความจริงของตน จากพิธีๆ ไง ก็พิธีถ้าปฏิบัติให้มันเป็นความจริงแล้ว เขาพ้นจากการเป็นวิธีปฏิบัติ เพราะปฏิบัติเป็น เอาหลักความจริง ไม่ติดในพิธี ไม่ให้กิเลสมันตีสองหน้า ไปยึดสิ่งนั้นว่าเป็นพิธีกรรม ปฏิบัติพอเป็นพิธี คือการปฏิบัติธรรมที่ถูกต้องดีงามแล้วเป็นธรรมยังไม่ถึง

แล้วถ้าเวลาประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม เวลาทางโลกๆ เห็นไหม ถ้าเราไปสังคมๆ เห็นไหม สังคมถ้ามนุษย์เพื่อนฝูงหรือคนในชุมชนตีสองหน้า ตีสองหน้ามันไว้ใจกันไม่ได้ มันทําสิ่งใด แล้ว เห็นไหม มันเป็นที่เราต้องระมัดระวังตัว มันระแวงไปหมดล่ะ เพราะเขาเป็นคนตีสองหน้า เขาแสวงหาเอาแต่ประโยชน์ของเขา เขาเอาแต่ที่เป็นสมบัติของเขาเท่านั้น อย่างอื่นเขาไม่สนใจ นั่นคือคนตีสองหน้า

เวลาเราจะมาประพฤติปฏิบัติ เวลาเราปฏิบัติขึ้นมา เวลาถ้าเราเป็นคนของเรา เราจะค้นคว้าหากิเลสหรือหาธรรมในหัวใจของตน เห็นไหม กิเลสมันก็เลยตีสองหน้าเหมือนกัน แล้วกิเลสตีสองหน้าเพราะมันเป็นกิเลส กิเลสมันยิ่งใหญ่ กิเลสมันเอาแต่ควบคุมหัวใจของสัตว์โลก เจ้าวัฏจักรมันควบคุมทั้งสิ้น แล้วถ้าอํานาจวาสนาของคนมันอ่อนแอ อํานาจวาสนาของคนมันไม่มีวาสนามันไม่เห็นสัจจะความจริงไง มันเข้าถึงธรรมไม่ได้

ถ้าเข้าถึงธรรมไม่ได้ มันก็เป็นเรื่องของพิธีปฏิบัติธรรมไง เพราะเป็นพิธีเอาพิธีนี้เท่านั้น ถ้าพิธีก็คือพิธี พิธีเราก็ทํากันได้ เห็นไหม ประเพณีวัฒนธรรมเกิดจากมนุษย์ มนุษย์มีความเชื่อ มนุษย์มีวัฒนธรรม เวลามีวัฒนธรรมแล้วแสดงออกมามันก็เป็นวัฒนธรรม วัฒนธรรม เห็นไหม การร้อง การรํา การต่างๆ เป็นวัฒนธรรมของชุมชน

นี่ก็เหมือนกัน วิธีปฏิบัติ วิธีปฏิบัติในพระพุทธศาสนาไง ศาสนพิธี ศาสนพิธีมันเป็นพิธีการทําบุญทํากุศลของ ของชาวพุทธ ชาวพุทธตามชุมชนต่างๆ เขาก็มีพิธีกรรมของเขา ความเชื่อของเขานั่นเป็นพิธี ศาสนพิธี แต่เวลาปฏิบัติๆ ปฏิบัติพอเป็นพิธีมันก็เป็นพิธี มันไม่เข้าถึงศีล สมาธิ ปัญญาที่เป็นทางสายกลาง เพราะเป็นศาสนพิธีเป็นชุมเป็นชนขึ้นมามันก็แบ่งว่าสิ่งใดถูกสิ่งใดผิดไง มันก็จะยิ่งรักษาหน้าของตน เอาหน้าเอาตาของตนไปแบ่งการปฏิบัติเป็นฝักเป็นฝ่าย

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน มีสิทธิเสรีภาพเหมือนกัน การเกิดเป็นมนุษย์เป็น อริยทรัพย์ แต่! แต่มนุษย์ไม่ใช่ดีเพราะการเกิด มนุษย์ดีเพราะการ กระทํา การกระทําขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม บุพเพนิวาสานุสสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ

พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ เห็นไหม การกระทํา การกระทําในใจของตน เห็นไหม ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ไปดับที่เหตุนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนพระสารีบุตร เห็นไหม ถ้าเธอไม่พอใจสิ่งต่างๆ อารมณ์ความรู้สึก เห็นไหม อัตตานุทิฏฐิ ทิฏฐิมานะตัวตนในใจสําคัญที่สุด ไอ้ตัวตน นะ ไอ้ที่อื่นที่อย่างอื่นไม่ดีๆ นะ ไอ้ตัวไม่ดีนั่นน่ะ!

ถ้ามันเข้าถึง เห็นไหม ธรรมมันไม่มีหน้า ถ้าเป็นธรรมไม่มีหน้า แล้วถ้าไม่มีหน้าแล้วมันชัดมันเจนของมันนะ เวลาครูบา-อาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้ามันเป็นธรรมๆ เห็นไหม ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ มันเป็นธรรม

ถ้ามันไม่เป็นธรรม มันเป็นกิเลส แล้วเวลากิเลสมันตีสองหน้านะ โจรและมหาโจร ทางโลกนะ เวลาเขาเป็นโจรเขาปล้นชิงวิ่งราว เขาเป็นโจร แต่ถ้ากิเลสมันตีสองหน้ามันเป็นมหาโจร! มันเป็นมหาโจรเพราะมันคิดว่าสิ่งนั้นเป็นธรรมๆ ไง พอสิ่งนั้นเป็นธรรมมันเป็นมหาโจร มหาโจรเพราะอะไร เพราะไม่ต้องปล้น มันปล้นศรัทธา ปล้นหัวใจของคน ปล้นคือว่ามันเอาความเชื่อไง กิเลสมันตีสองหน้า หน้าทางคุณงามความดี ความดีทางโลกมันเข้ากันได้ไง มันเป็นตรรกะ มันเป็นสิ่งที่สัมผัสได้ เวลาธรรมะ ธรรมะที่เป็นนวนิยายธรรมอ่านแล้วซาบซึ้ง

หลวงตาพระมหาบัว ท่านบอกไว้ไอ้พวกนี้ฟังธรรมเป็น ฟังธรรมเป็นมันจะฟังเข้าสู่อริยสัจ มันจะเข้าสู่ความจริง แล้วความจริงมันจะสะท้อนกลับเข้ามาทิ่มจิตใต้สํานึกของผู้ฟังธรรมนั้น ผู้ฟังธรรมนั้นนะขนพองสยองเกล้า ผู้ฟังธรรมนั้นถ้ามีสิ่งใดค้างคาหัวใจ แล้วสัจธรรมอันนี้มันไปสะดุดหัวใจดวงนั้น มันจะเป็นคุณธรรมที่เคารพบูชากันสูงสุดเลยล่ะ เวลาครูบาอาจารย์ ที่แก้จิตๆ ท่านแก้กันอย่างนั้นไง ถ้ามันเป็นสัจจะมันเป็นความจริงนะ

แต่ถ้ามันเป็นมหาโจรๆ มันปล้นศรัทธา การปล้นศรัทธาคือบอกนู่นก็วางแล้ว นี่ก็วางแล้ว มันเป็นธรรม กิเลสตีสองหน้า เวลาความชั่วว่ามันเป็นกิเลส เวลาวางแล้วๆ เป็นธรรมแล้วๆ คือมันเออออห่อหมกว่าจะเป็นธรรมไง แต่มันไม่มีเหตุมีผล มันไม่มี ศีล สมาธิ ปัญญา ตามทางสายกลางในพระพุทธศาสนา ทาง สายกลางในพระพุทธศาสนา ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ สมุทัยไง ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ก็ไม่เห็น ทุกข์ก็ไม่รู้จัก ไม่เห็นกิเลส

ถ้ารู้จักทุกข์ เห็นทุกข์ ทุกข์เกิดจากสมุทัย สมุทัยมันตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา แล้วเวลาครูบาอาจารย์ท่าน อบรมบ่มเพาะ ท่านสั่งสอนนะ ทางสายกลาง ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันพิจารณาโดยมรรค ๘ ไง ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบไง โดยมรรค เวลามรรคสามัคคีสมุจเฉทปหาน ขณะจิต นิโรธ ดับทุกข์

“ไม่ต้องนิโรธ ขณะไม่ต้อง ขณะของเขาก็เป็นขณะของ เขา เราไม่ต้องมีขณะก็ได้” กิเลสตีสองหน้า เพราะทางสายกลางไม่มีหน้า “ไม่มีขณะก็ได้ ไม่มีขณะก็ได้” ไม่มี

มันเป็นการดับทุกข์ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มันต้องนิโรธ ดับ! สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งใดสิ่งหนึ่งคือการประพฤติปฏิบัติ สิ่งใดสิ่งหนึ่งคือการแสวงหา สิ่งใดสิ่งหนึ่งคือเดินสายกลาง สิ่งใดสิ่งหนึ่งคือการประพฤติปฏิบัติ สิ่งใด สิ่งหนึ่งถ้ามันเป็นจริงมันกิจจญาณ สัจจญาณ

แต่มันไม่มีไง มันไม่มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งเลย พอไม่มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งมันก็เป็นกิเลสหมด กิเลสมันตีสองหน้า พอตีสองหน้าขึ้นมาแล้วมันก็ติดในพิธีปฏิบัติธรรม พอติดพิธีในการปฏิบัติธรรมพอเป็นพิธี พอเป็นพิธีขึ้นมาจะเอามรรคเอาผลขึ้นมา “ขณะไม่ต้อง ขณะไม่เกี่ยว” ไม่เกี่ยวแล้วมันก็เลยไปติดหน้าตาไง โอ๋ย! มีหน้ามีตา แสวงหา พยายาม... มันเป็นเรื่องของกิเลสแสดงออก เพราะกิเลส มันสองหน้า ตัวเองไม่รู้ ตัวเองทําโดยกิเลสมันครอบงํา ถ้ากิเลสครอบงํานะ อวิชชา ไม่รู้ตัวนะที่ทําออกไปนั่นน่ะ

แต่ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมท่านรู้และท่านเห็น พอท่านรู้และท่านเห็นเพราะมันมีที่มาไง มันมีที่มาจากไม่ต้องมีขณะ ไม่ต้องประพฤติปฏิบัติให้มันกระเสือกกระสน ให้มันเป็นการทรมานตน เอาตามแต่ความพอใจของตนไง พิธีปฏิบัติ คําว่า “พิธี” เราจะจัดอย่างไรก็ได้ พิธีปฏิบัติ แล้วจัดอย่างไรมันเป็นเรื่องกิเลสนะ แล้วกิเลสมันติดดีไง เมาคุณงามความดีไง แล้วไม่ใช่เมาธรรมดา ด้วยนะ เมาว่าเป็นคุณธรรมด้วย

ถ้าเป็นคุณธรรมนะ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มันตัดสังโยชน์เป็นชั้นเป็นตอนนะ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส พระโสดาบันเท่านั้น สักกายทิฏฐิความเห็นผิดในธรรมและวินัยนี้ไม่มีเลย เพียงแต่กิเลสอย่างละเอียดไม่รู้ไม่เห็นเท่านั้น แล้วกิเลสอย่างละเอียดมันจะขวนขวายมีจุดมุ่งหมาย มีการกระทําด้วยกําลังใจฮึกเหิมเต็มหัวใจ เพราะมีขณะดับทุกข์ ดับสังโยชน์ ๓ เพราะขณะ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส มันมีขณะมันดับ มันขาด มันมีความฮึกความเหิมความทะเยอทะยานอยากได้มากมาย

อันนี้เป็นกิเลสไหม เป็นมรรค เป็นมรรคเพราะอะไร เพราะมันการประพฤติปฏิบัติตามทางสายกลาง ทางสายกลางของพระพุทธศาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดง ธัมมจักฯ ทางสองส่วน ดีและชั่ว บุญและบาป นี่ทางสองส่วน ไม่ควรเสพ เสพ เสพทางสายกลาง ทางสายกลางที่การประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันไม่มีหน้าไม่มีตา

ถ้ากิเลสมันตีสองหน้า มันรักษาหน้า มันแสวงหาหน้า มันจะเพิ่มหน้าของมัน มันก็เลยเป็นกิเลสเฟื่องฟู แต่! แต่สังคมเป็นเหยื่อ มองไม่ออก ครูบาอาจารย์นะ ไม่ต้องมองหรอก มันขวางหู ขวางตา มันเป็นเรื่องมารยาสาไถย มันไม่มีธรรมอะไรเล้ยย มันเป็นกิเลสล้วนๆ เอวัง

“วางแล้ว จิตเป็นประภัสสร”
ธรรมกระดองเต่ามันประภัสสรตรงไหน
เต่าทั้งตัวอยู่นั้นนั่นมันประภัสสรที่ไหน
ประภัสสรมันคืออะไร
ประภัสสรมันคืออวิชชา ประภัสสรมันคือกิเลส
เอ็งรู้จักกิเลสไหม
เพราะไม่เคยเห็นกิเลสไง
เพราะไม่เคยเห็นกิเลส ไม่รู้จักกิเลส
มันเลยสวมเขาไง สวมรอยว่าเป็นธรรม
กิเลสทั้งนั้น
นี่ไง ถ้ามันไม่เป็นธรรม

๔

ธรรมกระดองเต่า

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๖ ตุลาคม ๒๕๖๔

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรม ตั้งใจฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ ขนสัตว์ ถ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ได้ทั้งหมด เห็นไหม นี่สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนา แต่! แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วไง ทอดธุระ ทอดธุระไง มันจะเป็นไปได้อย่างไร มันจะเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้

แต่เวลามันเป็นไปไม่ได้ เห็นไหม คนที่สร้างอํานาจวาสนาบารมีมาร่วมเกิดสหชาติเป็นไปได้ ถ้าเป็นไปได้ๆ มันเป็นไปได้ คนที่มีอํานาจวาสนา คนที่มีบุญญาธิการ เพราะคนที่มีบุญญาธิการ เห็นไหม มันมีหลักการ มันมีความซื่อสัตย์กับจิตของเรา มีความซื่อสัตย์กับชีวิตนี้

ชีวิตของเรา ชีวิตของเรานี่ตกระกําลําบากมาก็ชีวิตของเราทั้งสิ้น ชีวิตของเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันทุกข์มันยากขึ้นมา นี่ทุกข์ยากมาขนาดไหน แล้วมันไม่มีต้นไม่มีปลาย เราไม่รู้เลยว่า ที่เรามานี่มาจากไหน เวลามาเกิดเป็นมนุษย์นี่ก็พ่อแม่ตั้งชื่อให้ เวลาศึกษาเล่าเรียนมา พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก พ่อแม่อุ้มชูบูชามา

เวลาเราเติบโตมา เห็นไหม เติบโตมาเป็นเรา เป็นเราขึ้นมานี่แล้วเรามาจากไหน ก็มาจากพ่อจากแม่ แล้วมาจากพ่อจากแม่ขึ้นมา ถ้ามันมีสิ่งใดที่ขัดแย้งกับพ่อกับแม่มันก็ฝังใจมาตั้งแต่เด็กน้อย แล้วฝังใจมาตั้งแต่เด็กน้อยเราก็รู้ไม่ได้เลยถ้าไม่มีธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ในธรรมบท ธรรมบทไง เวลาใครมีปัญหาขัดแย้งขึ้นไปนี่มันไม่ใช่เป็นเฉพาะชาตินี้ มันเป็นตั้งแต่ชาตินั้น ชาตินั้น เพราะชาตินั้นก็เคยทํามาอย่างนี้ เคยทํามาอย่างนี้ มันก็มาชดใช้เวร ใช้กรรมกันอยู่อย่างนั้น ถ้าชดใช้เวรกรรมกันอยู่อย่างนั้น นี่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านยังดํารงชีพอยู่ ท่านเป็นคนชี้แจงสัจธรรมเลยว่ามันเป็นเพราะเหตุนี้ มันเป็นเพราะเหตุนี้

แต่ในปัจจุบันนี้ เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา เวลาธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา สิ่งที่เป็นศาสดา เห็นไหม เวลาอบรมบ่มเพาะมา เพราะธรรมวินัยนั้นเวลาแสดงธรรม แสดงธรรมก็แสดงธรรมหลากหลายนัก

เวลาแสดงธรรมกับปัญจวัคคีย์นี่ธัมมจักฯ นี่อาทิตฯ อนัตฯ เห็นไหม นี่แสดงกับชฎิล ๓ พี่น้อง พวกนี้แสดงแล้วเป็นพระอรหันต์หมดเลย เป็นพระอรหันต์เพราะเขามีอํานาจวาสนาของเขา เขาพยายามประพฤติปฏิบัติกระทําของเขา แต่! แต่เขา ทําแบบโลกๆ ไง เขาทํา เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ พระปัจเจกพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ สาวก สาวกะที่ได้ยินได้ฟัง สาวก สาวกะที่ได้ยินได้ฟัง

ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เวลาสิ่งที่ว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประหารชีวิต ประหารชีวิตเลยคือไม่พูดด้วย ชักสะพานซะ จบ ไม่มีโอกาส สาวกสาวกะผู้ได้ยิน ได้ฟัง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถ้าชักสะพานแล้วจบครับ ไม่ได้ยินไม่ได้ฟังนี่ แล้วอํานาจวาสนาคน อํานาจวาสนาก็อํานาจวาสนาทางโลกไง

อํานาจวาสนาทางโลกคืออํานาจวาสนาของกรรม คือมันเกิดเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง มันก็ต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะต่อไปข้างหน้าไง ต่อไปข้างหน้าเพราะมันไม่มีต้นไม่มีปลาย ถ้ามันเป็นบุญเป็นบาปมันก็นี่ไง บุญ บุญก็พาไปสวรรค์ บาปก็ทํา ลงนรก นี่แล้วทําคุณงามความดี ความดีก็เกิดเป็นมนุษย์นี่ไง แล้วต่อไปล่ะ

ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชักสะพาน นี่ไง นี่การฟังธรรม ฟังธรรมแสนยากไง แสนยากเพราะมันไม่มีสื่อสารมวลชนในสมัยพุทธกาลไง มุขปาฐะเท่านั้น ฟังจากพระโอษฐ์จาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอ็งไม่มีโอกาสหรอก แต่ถ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณ เห็นไหม เล็งญาณ ใครที่มีอํานาจวาสนาเอาคนนั้นก่อน เอาคนนั้นก่อนถ้าเขามีอํานาจวาสนา คือว่าถ้าเขามีอํานาจวาสนา เขาจะเปิดหัวใจของเขา ฟังธรรม แล้วเวลาฟังธรรมแล้วนี่มันทิ่มแทงเข้าไปในกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเขา

ถ้าทิ่มแทงเข้าไปในกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเขา เพราะสิ่งนี้มันเป็นอวิชชาที่พาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ที่มันทุกข์มันยากอยู่นี้ แล้วไม่มีใครรู้เห็นและไม่เห็นตัวมันได้ เวลาไม่เห็นตัวมันได้เพราะอะไร เพราะมันเป็นเราๆ พอมันเป็นเรา ใครจะชี้ความบกพร่องของเรา ใครจะทําลายตัวของเรา เราดีทั้งนั้น เรานี่อย่างกับเทวดานางฟ้าเลยแหละ นี่สมบูรณ์แบบเพราะมันเป็นเราไง

เป็นไปไม่ได้! นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ ไง นี่จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราเกิดมา เห็นไหม เกิดมาจากเวรจากกรรม กรรมดีกรรมชั่ว เกิดมาเป็นมนุษย์เหมือนกัน แต่ทิฏฐิมานะความรู้ความเห็น ไม่เท่ากัน ถ้ามันเท่ากันๆ นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ก็จบไง

มีนํ้าพริก นํ้าพริกกะปิถ้วยเดียวขายได้ทั่วโลกเลย ทุกคนชอบ ทุกคนอยากกินมีไหม นี่นํ้าพริกถ้วยเดียวขายได้หมดเลย ไปขายได้ทั่วโลกเลย ขายเทวดาด้วย เพราะอะไร เพราะคําสอน ชุดเดียวไง ถ้าคําสอนชุดนั้นสอนใคร ใครก็เป็นพระอรหันต์หมดไง นี่ไง ธัมมจักฯ ธัมมจักฯ สวดทุกวันอยู่นี่ไง ปัจจุบันนี้ แล้วธัมมจักฯ ก็คือธัมมจักฯ ไง ธัมมจักฯ นี่ท่องบ่นเอาไง

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ ปัญจวัคคีย์เป็นพระอรหันต์หมดเลย เป็นพระอรหันต์เลย ของ เราก็ฟัง ของเราท่องบ่นกันด้วย นี่ไง คนเราจิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันมีเวรมีกรรมของมัน ถ้ามีเวรมีกรรมของมัน มันทุกข์ มันยากของมัน มันบีบคั้นหัวใจของเรานี้ไง เราเกิดมาเป็นมนุษย์เกิดพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนานี่ประเพณีวัฒนธรรม ของชาวพุทธไง มันเป็นธรรมของฆราวาส ฆราวาสธรรม เป็น ประเพณีวัฒนธรรม

แล้วเวลาประเพณีวัฒนธรรม ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีเป้าหมายไง เวลามีเป้าหมาย เห็นไหม กึ่งพุทธกาลๆ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านประพฤติปฏิบัติมา จนเป็นพระอรหันต์ เป้าหมายคือพระอรหันต์ไง พระพุทธศาสนา เป็นศาสนาที่เลอค่า พระพุทธศาสนาศาสนานี้มีคุณค่า มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม

ถ้าตรัสรู้ธรรมเฉพาะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม ถ้าเป็นปัจเจกพุทธเจ้าก็พระปัจเจกพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมโดยชอบด้วยพระองค์เอง แล้วก็สั่งสอนได้ในชีวิตของท่าน แล้วก็ดับขันธ์ปรินิพพานไป นี่ไง มีพระพุทธกับพระธรรมไง

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า แสดงธรรมไง แสดงธรรมก็วางธรรมและวินัยนี้ไว้ไง ถ้าแสดงธรรม สาวก สาวกะ ผู้ที่ได้ยินได้ฟังขึ้นมา เห็นไหม ได้ยินได้ฟังๆ แล้วนะ สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น เกิดขึ้นคือได้ยิน ได้ฟังแล้วมันจับต้องได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดง ถึงสัจจะความจริงในข้อเท็จจริงนั้น แล้วคนที่มีอํานาจวาสนา อัญญาโกณฑัญญะ “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา” เขาก็จับได้ เขาจับสิ่งที่เกิดขึ้นในหัวใจของเขาได้ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการ เกิดขึ้น

แล้วเวลาธัมมจักฯ นะ ทางสายกลางๆ โดยธัมมจักฯ ธัมมจักฯ คือมรรค ๘ ไง ถ้ามรรค ๘ ถ้ามันเป็นสัจจะ เห็นไหม จักขุญาณ เกิดญาณ เกิดแสงสว่าง เกิดความรู้ เห็นไหม นี่มันเกิด สิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นต้องดับเป็นธรรมดา เพราะธรรมะมันเคลื่อนไป มันหมุนไป มันสมุจเฉทปหาน มันดับ มันขาด นั่นล่ะขณะ มันต้องเป็นข้อเท็จจริงนั่นน่ะ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มันนิโรธมันดับทุกข์ในหัวใจนั้นด้วยมรรค ๘ ที่องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงอยู่นั่นไง แล้วในปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ก็มีอยู่องค์เดียวนั้นน่ะ “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอๆ”

มันก็เหมือนนักวิทยาศาสตร์ที่พิสูจน์ตรวจสอบโดยตนเองได้ แล้วให้คนอื่นทําตามแล้วทําได้ด้วย แล้วทําได้ด้วย เห็นไหม มันเป็นพยานองค์แรกไง สงฆ์องค์แรกของโลกคือพยานขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีดวงตาเห็นธรรม นี่เทศนาว่าการ จนปัญจวัคคีย์ทั้ง ๔ นั้น เป็นพระโสดาบันทั้งสิ้น แล้วแสดง อนัตตลักขณสูตร เห็นไหม เป็นพระอรหันต์เลย เป็นพระอรหันต์ๆ ไง นี่เป้าหมายของชาวพุทธไง ที่เราภูมิใจกัน

ในพระพุทธศาสนามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มีแก้วสารพัดนึก มีไตรสรณาคมน์ แล้วไตรสรณาคมน์ถ้าเรามีศรัทธามีความเชื่อ เราก็มีศรัทธาความเชื่อกัน พอมีศรัทธาความเชื่อกัน ดูพระพุทธศาสนาสิ ดูลัทธินิกายอื่นสิ เดี๋ยวนี้โลกมัน เปิดกว้างไง ถ้าเมื่อก่อนเราชาวพุทธ เราก็อยู่ในประเทศ เราก็รู้ว่า นี่หินยาน เถรวาทยอดเยี่ยมยิ่งใหญ่ เพราะเราศรัทธาของเรา เราเคารพบูชาของเรา เพราะเราได้การอบรมบ่มเพาะมาอย่างนี้ไง

เวลาโลกเปิดกว้างขึ้นมา เห็นไหม ดูลัทธิต่างๆ มากมายมหาศาล นี่เฉพาะพุทธศาสนานะ นี่มีลัทธิมีความเชื่อร้อยแปด พันเก้า ทางทิเบต เห็นไหม เขาใช้เสียงเพลง โอ้โฮย! ขับกล่อม ด้วยเสียงผู้หญิงสาวๆ โอ้ย! มันบาดหัวใจๆ โอ้ย! มันทึ่ง นี่ การประพฤติปฏิบัติด้วยเสียงเพลง

แต่เถรวาทเรานี่ เห็นไหม ศีล ๘ ห้ามขับร้องฟ้อนรํา เพราะสิ่งนี้เป็นการเพลิดเพลิน สิ่งนี้เป็นการติด เห็นไหม เพราะเรามีกิเลสอยู่แล้วไง แล้วเรามีกิเลสอยู่แล้ว แล้วสิ่งที่ไปกระตุ้น มันขึ้นมา เห็นไหม ให้ไปผูกพันกับมัน เห็นไหม เราไปวัดไปวาถือศีล ๘ นี่ไม่ฟังเพลง ไม่มีการละเล่นฟ้อนรํา ไม่ต้องการต่างๆ นี่ไงที่ว่าพระพุทธศาสนา นี่มีความรู้ความเห็นที่แตกต่างกันไง เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมาปฏิบัติทางไหนไง ปฏิบัติทางไหนก็แล้วแต่ เห็นไหม

แต่ถ้าประพฤติปฏิบัติตามความจริงขึ้นมา เห็นไหม ถ้าบรรลุธรรมก็คือบรรลุธรรม อริยสัจมีหนึ่งเดียว อริยสัจไม่มีสอง ไม่มีสามหรอก หนึ่ง สอง สาม สี่ บุคคล ๔ คู่ต่างหาก ถ้าบุคคล ๔ คู่ขึ้นมา เห็นไหม สิ่งที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงแล้วมันชัดเจนในหัวใจดวงนั้น มันไม่มีอะไรมืดบอด ไม่มีอะไรมาปิดบังได้ ไม่มี! ไม่มี!

ไอ้ที่มีปิดบังได้กิเลสทั้งนั้น หน้าไหว้หลังหลอก นี่รู้ไม่ได้ ก็อ้างอิงคนอื่นทั้งสิ้น แล้วไม่มีอะไรเป็นจริงเป็นจังทั้งสิ้นเลย นั่นหน้าไหว้หลังหลอก เห็นไหม คําว่า “หน้าไหว้หลังหลอก” มันก็เป็นกรรมของสัตว์

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม แต่มันอยู่ที่วาสนานะ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เรามีความทุกข์ความยากในหัวใจดวงนี้ ถ้ามีความทุกข์ความยากในหัวใจดวงนี้ เห็นไหม ถ้ามันไม่มีวาสนานะ มันก็หัวหกก้นขวิดอยู่กับชีวิตนั้นไปๆ นะ

แล้วเวลาถึงเวลานักขัตฤกษ์ เห็นไหม ถ้าเป็นชาวพุทธ พระพุทธศาสนา เห็นไหม นี่ขึ้นปีใหม่ เข้าพรรษา ออกพรรษา ก็ทําบุญของเรานะ มันก็ยังมีทําบุญกุศลอยู่บ้างนะ แต่ถ้าเขาไม่ทําบุญกุศลของเขาเลย เขาจะแห้งแล้ง เขาจะมีความทุกข์ความยากในหัวใจ ในหัวใจของเราของเขา ในหัวใจถ้ามันแห้งมันแล้งมันทุกข์มันยากนะ มันไม่ชุ่มไม่ชื่นไง ทําบุญทํากุศลขึ้นมารดนํ้าพรวนดินในหัวใจของเราขึ้นมาให้มันสดชื่นมีศรัทธาความเชื่อ นี่แหละ นี่ฆราวาสธรรมๆ

ถ้าเป็นฆราวาสธรรม ถ้ามีวาสนา คําว่า “มีวาสนา” หัวใจมันเป็นเอกเทศ มันมีสติปัญญา มันแสวงหาสัจจะความจริง ข้อเท็จจริงไง เพราะถ้าศึกษาแล้วนะ ศรัทธาความเชื่อ ในพระพุทธศาสนาเป็นหัวรถจักร เป็นอริยทรัพย์ของชาวพุทธเลยล่ะ

ถ้าไม่มีศรัทธาไม่มีความเชื่อ มันทอดทิ้งชีวิตเลย ทอดทิ้งชีวิตเรา วางทิ้งชีวิตเรา ทําแต่ตามความพอใจของตน แล้วความพอใจของตนมันจะพอใจเรื่องอะไรล่ะ มันก็พอใจแต่เรื่องที่กิเลสมันเป่าหูนั่นน่ะ จะเอาอย่างนั้น จะเอาอย่างนี้ จะเอาอย่างนั้น เป้าหมายชีวิตไง นี่แล้วก็ดําเนินชีวิตนั้นไป

ถ้ามันประสบความสําเร็จ มีอํานาจวาสนา มันก็เป็น บุญกุศลของเขา คําว่า “บุญกุศล” นะ บุญกุศลคืออํานาจวาสนา คือจังหวะและโอกาสของเขา แล้วถ้าเขาทําของเขา มันเป็น ผลประโยชน์ของเขา แล้วของเขามันปฏิเสธไม่ได้ไง นี่เพราะอะไร กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา เราเป็นคนทํามา ของที่ทํามา มันถึงเป็นของบุคคลคนนั้น ของที่ไม่ได้ทํามา ไม่ได้ทํามา เราทํา อะไรมา เราก็ไม่ได้ทําอะไรมา ก็เพิ่งมาเกิดทําอะไรมา มันก็ทําบุญทําบาปมาหัวใจนั้นไง

เวลามันทําบุญทําบาปมาในหัวใจดวงนั้น แล้วมีโอกาสอย่างนั้น แล้วโอกาสอย่างนั้นถ้ามันสืบต่อจากคุณงามความดี ต่อเนื่องไป เขาได้สร้างบุญกุศลของเขา อย่างเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย แล้วมันลุ่มๆ ดอนๆ เว้นไว้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์แล้วเท่านั้น จะต้องเป็น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอนาคตกาลแน่นอน

แต่ถ้าเป็นสาวก สาวกะ ผู้ได้ยินได้ฟังๆ แล้วค่อยพยายามสร้างอํานาจวาสนาบารมีของเรา เราพยายามสร้างของเรา คุณงามความดีของเรา ถ้าสร้างคุณงามความดีของเราเป็นอะไร เป็นบุญ ไง อาศัยบุญกุศลเพื่อบรรเทาทุกข์ในหัวใจดวงนี้ อาศัยบุญกุศลไง ให้ไม่เป็นอกุศล เวลาทําบาปทํากรรมขึ้นมาแล้ว พยายามปิดบังไม่ให้ใครรับรู้ เห็นไหม

ดูสิ ฝ่ายสืบสวนสอบสวนไง เขาต้องสืบสวนสอบสวนใครเป็นคนทําผิดๆ ไอ้คนทําผิดพยายามกลบเกลื่อน เพราะอะไร เพราะนั่นเป็นบาปไง เวลากรรมมันให้ผลๆ ถ้ามันทันในชาตินี้ มันก็ให้ผลตามข้อเท็จจริงนั้น แต่ถ้าในชาติปัจจุบันนี้หลบเลี่ยงได้ กลบเกลื่อนได้ไง นี่ไง มันไม่พ้นเวรพ้นกรรมไง แล้วเวลา กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา ทํามาแล้วไง แล้วมาเกิดในปัจจุบันนี้ มันเป็นอะไรมาๆ

แต่ถ้าเราทําของเราแล้ว เราเชื่อในพระพุทธศาสนาแล้วเราแก้ไข สิ่งใดที่มีเกิดความบาดหมาง บาดหมางในชาติปัจจุบันนี้ มันเป็นวิทยาศาสตร์ มันเป็นปัจจุบัน ถ้าปัจจุบันนี้เราก็แก้ไขด้วยสติด้วยปัญญาของเรา แล้วถ้าแก้ไขด้วยสติปัญญาของเรา เราอยู่ ในชนชาติใดชุมชนใดๆ กฎหมายประเทศใหญ่ๆ แต่ละรัฐ กฎหมายเขาก็แตกต่างกัน กฎหมายมันคุ้มครองเรา เราก็พยายามรักษา ผลประโยชน์ตามกฎหมายนั้นตามความเป็นธรรม

แต่เราไม่ไปทําร้ายเขา ไม่ไปทําให้เป็นเวรเป็นกรรมเพิ่มมา กับเรา เราต้องรักษาสิทธิของเราๆ นี่เป็นธรรม เป็นธรรมในปัจจุบันนี้ไง แต่! แต่มันมีอดีตมา ถ้ามีอดีตมา เห็นไหม สรรพสิ่งใด ที่มันเคลียร์ได้ ปัญหามันแก้ไขได้ มันก็แก้ไขได้ด้วยทําปัจจุบันนี้ แล้วถ้าทําปัจจุบันนี้ถ้าเราทําคุณงามความดี เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร แต่มันทําได้ไหม

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวรย่อมระงับ ด้วยการไม่จองเวร ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติเท่านั้น พระอรหันต์เท่านั้นที่ไม่จองเวร นอกนั้นจองทั้งนั้น ไม่มีทางหรอก บอกไม่จองๆ ไม่จองมันก็คิด ไม่จองมันก็สะสมในใจ มันไม่อยากทําเขา แต่มันก็ตะขิดตะขวงใจอยู่อย่างนั้น เพราะอะไร

เพราะมันมีกิเลส เพราะมันมีพญามาร กิเลสในหัวใจ ดวงนั้น กิเลสในหัวใจนะ หลวงตาท่านสอน น่ากลัวที่สุด กิเลสมันทําร้ายคนไม่ได้นะ ทําร้ายคนอื่นไม่ได้ เพราะมันเป็นนามธรรม แต่มันทําลายคนคนนั้น แล้วอาศัยคนคนนั้นไปเบียดเบียนคนอื่น มันอาศัยคนคนนั้นแล้วเวลาทําไปแล้ว คนคนนั้นน่ะสร้างเวรสร้างกรรม

ดูความอหังการ ดูกิเลสในใจของสัตว์โลก สิ่งที่มันน่ากลัวๆ นี่ไง ธรรมะถึงพยายามกล่อมเกลา พยายามแก้ไขไง นี่ไง ในครอบครัวของคน เห็นไหม พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก เวลามีลูกเกิดขึ้นมาแล้ว เราพยายามเลี้ยงดูของเราขึ้นมา พยายามอบรมบ่มเพาะขึ้นมาให้เป็นคนดีๆ เราปรารถนาให้เป็นคนดีเท่านั้นแหละ ถ้ามันดีแล้วสิ่งที่มันจะตามมา มันก็เป็นความดีของเขา ให้เขาดํารงชีพของเขาในชีวิตนี้ได้ นั่นก็เป็นบุญเป็นกุศลของเขา

ถ้าเรามีอํานาจวาสนา เห็นไหม พ่อแม่จะอบรมบ่มเพาะ คุ้มครองดูแลลูกของตนให้เป็นคนดีขึ้นมาๆ แล้วก็ภูมิใจนะ ลูกหลาน เราเป็นคนดีมันมีความสุข เชิดหน้าชูตา แล้วเวลากิเลสในหัวใจของสัตว์โลกใครไปบ่มเพาะมัน ใครไปดูแลมัน ไม่มี สัตว์อนาถาทั้งนั้น สัตตะผู้ข้อง จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันเกี่ยวข้อง กับพญามารมาทั้งสิ้น แล้วมันเป็นอิสระไม่ได้

การจะเป็นอิสระเป็นอิสระอย่างไร สิ่งที่มันเป็นกันอยู่ในปัจจุบันนี้ มันเป็นเพราะบุญและบาปต่างหาก คนดีๆ คนดีเขาก็ทําบุญกุศลของเขามา พระโพธิสัตว์ๆ เห็นไหม พระโพธิสัตว์นี่ พระเวสสันดรทําดีมาขนาดไหน เพราะเขาทําดีมา ทําดีมาเป็นชาติสุดท้ายแล้ว เขาก็ยังทําดีต่อเนื่องของเขาไป นั่นเพราะบุญกุศลของเขา

นี่ชูชกๆ นั่นน่ะ เขาก็เป็นคู่จองเวร จองเวรจองกรรมกันมาตลอด ก็ทุกภพทุกชาติเหมือนกัน เขาก็ล้างผลาญมาด้วยทุกภพ ทุกชาติเหมือนกัน นี่ไง สิ่งที่มันเป็นอยู่นี่มันก็เป็นเพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเขาต่างหาก นี่ไง กิเลสใน หัวใจของคน กิเลสในหัวใจมันถึงน่ากลัวมากไง มันน่ากลัวมากเพราะอะไร

เพราะคนคนนั้นไม่มีอํานาจ ไม่มีสติปัญญาเท่าทันมันแน่นอน แล้วมันต้องขับไสบุคคลคนนั้นให้ไปตามอํานาจของมันทั้งสิ้น แต่มันมีแบ่งที่บุญและบาป ดีและชั่ว แต่มันก็ลุ่มๆ ดอนๆ ทุกคนนะ นี่พูดถึงว่า สิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง

แล้วสิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนะ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พอเราเกิดในพระพุทธศาสนา เห็นไหม ถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อของเรา เราอยากจะประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าเราอยากจะประพฤติปฏิบัติของเรา เห็นไหม เราอยาก จะประพฤติปฏิบัติของเราเพราะอะไร เพราะชีวิตนี้มันคืออะไร ความจริงมันคืออะไร

จริงตามสมมุตินะ โลกนี้โลกสมมุติ โลก โลกคือสมมุติบัญญัตินี่สมมุติทั้งสิ้น แต่จริง จริงตามสมมุติ จริงตามเวรตามกรรม เวลาเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เรามีอายุขัยของเรา การมีอายุขัยของเรา เพราะอายุขัยคือสมมุติ สมมุติว่าอายุสั้น อายุยาวไง ชีวิตเราจะให้ยั่งยืนมากน้อยขนาดไหน นี่จริงตามสมมุติ เรื่องโลกๆ ทั้งสิ้น อยู่กับโลก เกิดมากับโลกก็อยู่กับโลกไง แล้วถ้าอยู่กับโลกแล้ว เห็นไหม เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วมาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่โลกกับธรรม โลกคือโลกนะ ไม่ใช่ธรรม

ธรรมเหนือโลก แล้วธรรมเหนือโลกๆ มันเกิดมาอย่างไรล่ะ เกิดมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา มันต้องมีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างสมบุญญาธิการมาเป็น พระโพธิสัตว์ๆ คําว่า “พระโพธิสัตว์” ยิ่งใหญ่มาก ยิ่งใหญ่มาก เฉพาะองค์ที่มาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์มากมายมหาศาลเพราะอะไร เดี๋ยวก็อธิษฐาน เดี๋ยวก็ลา นี่มันไปไม่สุด

ดูเช่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นก็ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์เหมือนกัน แต่ถึงที่สุดแล้วนี่ได้สร้างเวรสร้างกรรม ได้สร้าง คุณงามความดี สร้างบุญกุศลๆ จนมาเกิดเป็นหลวงปู่มั่นไง จิตใจก็จะมาสร้างสมบุญญาธิการ ถ้ามาบวชเป็นพระมันก็ส่งเสริมใน พระพุทธศาสนา พระโพธิสัตว์ๆ สร้างคุณงามความดีพาประชาชน ทําบุญกุศล สร้างสิ่งศาสนวัตถุ เห็นไหม นี่พระโพธิสัตว์ๆ

พระโพธิสัตว์จะเข้าสู่มรรค ๘ ไม่ได้ พระโพธิสัตว์จะเข้า ได้แต่ฌานสมาบัติเท่านั้น ได้แต่อภิญญาเท่านั้น แล้วพระโพธิสัตว์ที่รุ่งเรือง พระโพธิสัตว์ที่สร้างสมบุญญาธิการมา เขาทําสิ่งใดมา มันชัดเจน แล้วบุญกุศลของเขานี่มากมายมหาศาล จะทําสิ่งใดประสบความสําเร็จ จะทําสิ่งใดเป็นบุญเป็นกุศล แล้วจะมีคนเชื่อถือศรัทธามากมาย นี่เวลาสร้าง นั่นความเป็นพระโพธิสัตว์ ก็เป็นเรื่องของทาน เรื่องของโลก

แต่ถ้าเป็นธรรมล่ะ เห็นไหม โลกกับธรรมๆ จริงตาม สมมุติๆ มันจริงทั้งนั้น แต่เราจะเอาจริงอะไรล่ะ ถ้าเอาจริงตามสมมุติ ก็จริงตามโลกไง โลกเป็นใหญ่ไง ถ้าโลกเป็นใหญ่มันก็ ต่อเนื่องนั้นไปไง

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านเห็นการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันเป็นความทุกข์ความยากทั้งสิ้น เกิดแต่ละภพแต่ละชาติมันก็ต้องกระเสือกกระสนไปทั้งสิ้น หลวงปู่มั่นท่านเกิดมา ท่านมีโรคประจําตัวของท่าน โรคถ่ายท้อง เกิดมาเป็นมนุษย์ยังมีโรคประจําตัวอีกด้วยนะ เวลาออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม ถ่ายเป็นเลือดเลย ถ่ายเป็นเลือดโรคประจําตัว

พระสารีบุตรก็มีโรคนี้แหละ พระสารีบุตรก็มีโรคประจําตัว โรคถ่ายออกมาเป็นเลือดนี่ พระโมคคัลลานะไปเยี่ยมไง นี่โดยปกติมันจะหายด้วยวิธีใด เวลามันหายขึ้นมาเพราะว่ามันต้องมี ข้าวยาคูรองท้องไว้มันจะบรรเทาได้ บรรเทาได้ พระโมคคัลลานะ ดลใจเทวดา ให้เทวดาไปดลใจคฤหัสถ์ ให้เช้ามาทําข้าวยาคู ไปถวายพระสารีบุตร พระสารีบุตรไม่แตะเลย เพราะอะไร เพราะการดลใจไม่เกิดจากศรัทธาความเชื่อของเขาโดยความเป็นจริง

แค่อย่างนี้พระอรหันต์ถือว่าเป็นความเศร้าหมอง ท่านไม่ แตะเลยนะ โอ๋ย! ถ้าเป็นพวกเราเอา ๕ ชุด เพราะอะไร เพราะตามวินัยไง ภิกษุไข้ ภิกษุไข้มารยาสาไถย ภิกษุไข้จะทําอะไรก็ได้ แต่คนเขาเป็นธรรมๆ เพราะอะไร

เพราะธรรมมันเหนือโลกไง ในใจของพระสารีบุตรกับในใจของพระโมคคัลลานะมันเป็นคุณธรรม มันเป็นธรรมธาตุ ถ้าธรรมธาตุพระอรหันต์มันมีความสุขความสงบในใจของตนเป็นพื้นฐาน วิมุตติสุข วิมุตติสุข วิมุตติสุข สุขโดยหัวใจดวงนั้นอิ่มเต็มบริบูรณ์สมบูรณ์แบบอยู่แล้ว

ธาตุขันธ์ๆ ถ้ามันจะเป็นโรคถ่ายท้องมันเป็นเรื่องธรรมชาติของโรคภัยไข้เจ็บไง โรคภัยไข้เจ็บมันเป็น เดี๋ยวมันก็บรรเทา มันก็ หายของมันโดยธรรมชาติของมันไง ถ้ามันเป็นแล้วมันไม่หาย มันก็ตาย ก็เรื่องธรรมดาไง มันเป็นวาระไง

พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะไปลาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้านิพพานไง เออ! ให้สมควรเวลาของเธอเถิด เห็นไหม ให้สมควรแก่เวลา สมควรแก่เวลาจะอยู่ สมควรแก่เวลาจะตาย สมควรเวลาจะไป สมควรเวลาที่จะมา สมควรแก่ธรรม

พระอรหันต์เขามีความสุขของเขาในหัวใจของเขา เต็มเปี่ยม นี่ไง แต่ของเราล่ะ ของเรามีแต่ความทุกข์ความยาก ความทุกข์ความยากเพราะกิเลสในหัวใจของสัตว์โลกน่ากลัวนัก หัวใจของสัตว์โลกแล้วคนที่จะประพฤติปฏิบัติ คนที่จะแสวงหาในการกระทํามันจะทําอย่างไร เวลาจะทําอย่างไรมันก็อยู่ที่วาสนาไง

“ไม่เชื่อ ไม่เชื่อ ไม่เชื่อ นรกสวรรค์ไม่มี มรรคผลนิพพานจะมีได้อย่างไร กึ่งพุทธกาลแล้วพระพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว สองพันกว่าปีจะมีตรงไหน มันมีได้อย่างไร มันไม่มี”

โอ้ย! ไบร์ตมาก ลงในทะเบียนบ้านไม่นับถือศาสนาใดๆ ทั้งสิ้น ถือวิทยาศาสตร์ยอดเยี่ยม ทุกข์เกือบตาย แต่ไม่มีสติสัมปชัญญะรู้จักทุกข์ของตัวไง เห็นความเป็นอยู่ของตนว่ามัน เป็นความสุขไง เห็นผิดชอบชั่วดีต่างจากความเป็นจริงไง เห็น ผิดชอบชั่วดีโดยกิเลสมันปั้นแต่งให้ หลอกลวง หลอกลวงให้อยู่ในอาณัติของกิเลสต่อเนื่องไป ว่าสิ่งนี้เป็นคุณเป็นประโยชน์ เป็นปัญญาชน มีสติปัญญาเลอเลิศ แล้วเอ็งก็เป็นขี้ข้า กิเลสในหัวใจ ของสัตว์น่ากลัวนักๆ ก็เป็นขี้ข้าให้มันควบคุมบังคับบัญชาต่อเนื่องไปๆ กิเลสมันปิดหูปิดตาไง เพราะอะไร เพราะลงในทะเบียนบ้านเลยนะ ไม่นับถือศาสนาใดๆ เท่

แต่เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนานะ เรามีความทุกข์ความยากของเรา โดยประเพณีวัฒนธรรมเราก็เห็นอยู่แล้ว ทุกหมู่บ้านก็มีวัดมีวาทั้งสิ้น แล้วถ้ามีพระที่เป็นสมณะที่ เราได้เห็นได้ทัศนาได้เห็นสมณะเป็นมงคลชีวิต มันก็เป็นบุญกุศลของเรา ถ้าเราไปอยู่วัดใดวัดนั้นมันหยําเป วัดโดยทั่วไป เพราะว่า เพราะบวชเป็นพระแล้ว พระก็มาจากคน ถ้าพระมาจากคน พระที่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เห็นไหม พอเป็นพระแล้ว ก็คิดว่าตัวเองนี้ยิ่งใหญ่ ได้ห่มผ้ากาสาวพัสตร์แล้ว ทุกคนต้องเคารพบูชา ทุกคนต้องนอบน้อมบูชา บูชาอะไร?

มันก็เป็นสิทธิ์ของเขา นี่ไง ประชาธิปไตย ถ้าประชาธิปไตยก็เป็นสิทธิ์ของเขา เขานอบน้อมบูชา เขายกมือไหว้ขึ้นมา ใจเขาคัดค้านก็ได้ ถ้าเขาจะบูชาๆ มันบูชา เรามีคุณงามความดีมากน้อยแค่ไหนให้เขาบูชา

หลวงตาพระมหาบัวท่านสอน เราเป็นปัญญาชนใช่ไหม เรายิ่งมาบวชเป็นพระ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าแล้ว เราค้นคว้าหาความผิดของเรา ถ้าเราหาความผิดของเรา เราเห็นความผิดของเรา คนอื่นเขาก็เห็น

นี่ไง ถ้าเรามีอํานาจวาสนาขึ้นมา เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว เราก็พยายามจะประพฤติปฏิบัติของเราไง ประพฤติปฏิบัติของเราก็ค้นคว้าหาความผิดของเราไง แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไป ถ้ามันถึงที่สุดแห่งทุกข์ไง เราค้นหาความผิดของเราไม่ได้ ใครมันจะหาเจอ พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลเวลานิพพาน มารค้นหาใหญ่เลย พระพุทธเจ้าบอก “มาร เธอไม่ต้องค้นหาหรอก ไม่เจอ หาไม่เจอหรอก” ถ้ามันค้นหาไม่เจอ ใครจะเจอ

แต่นี่มันไม่ค้นนะสิ มันไม่ค้นแล้วมันยังเพิ่มของมันอีกด้วย นี่ไง ถ้าชุมชนใด หมู่บ้านใด ถ้าเราเจอสิ่งนั้น มันก็เป็นเวร เป็นกรรมของสัตว์ ของสัตว์จริงๆ เพราะเขาเกิดมาอย่างนั้นไง คนเขาเกิดมามันเป็นสิทธิของบุคคลทั้งสิ้น

เวลาแก้ความรู้สึกนึกคิดของคนมันยากนักๆ ไง เราเกิดทิฏฐิมานะขึ้นมา เราเอาทิฏฐิมานะมาโต้แย้งกัน แล้วมันยิ่งเกิดการขบเหลี่ยมกันมากมายมหาศาล แต่ถ้าเรามีอํานาจวาสนา เราเลือกเอา เราขวนขวายเอา เราพยายามแสวงหาของเรา ขอให้เราได้เจอครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงๆ ถ้ามันเจอ อํานาจวาสนามัน ก็เป็นไปได้ไง

แล้วถ้ามันเป็นกิเลสในหัวใจของเรานะ เราก็อยากแสวงหาครูบาอาจารย์ที่ว่าเป็นจริงๆ แต่เรามีกิเลส เรามีความไม่รู้ในหัวใจของเรา เราก็ไม่รู้มันจริงตรงไหนเหมือนกัน อะไรจริง อะไรปลอม มันก็หาอยู่นะ หาของจริงๆ แต่ไม่รู้อะไรจริง มันเป็นวาสนาของคนนะ

ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นๆ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติตามความจริงของท่าน แล้วเวลาปฏิบัติตามความจริงของท่าน เห็นไหม ทําปฏิบัติแล้วท่านห่วงใย ห่วงใยศาสนทายาท ท่านพยายามอบรมบ่มเพาะๆ เวลาอบรมบ่มเพาะขึ้นไป เห็นไหม เวลาไปไหน “ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นๆ” กิตติศัพท์ กิตติคุณ เลอเลิศ นี่ไง มันเป็นที่น่าไว้วางใจไง

แต่! แต่ท่านก็เป็นธรรม ความเป็นธรรมๆ ของท่าน เราจะไปศึกษาค้นคว้าจากท่าน เรามีพื้นฐานอะไร ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นพระอรหันต์นะ เวลาท่านมองผู้ที่จะสืบทอด สืบทอดอย่างไร มีอํานาจวาสนาอะไรจะสืบทอด มีวุฒิภาวะอะไรที่ จะรับรู้อะไรได้ ถ้าไม่มีวุฒิภาวะจะรับรู้อะไรได้ มันจะปฏิบัติอย่างไร ปฏิบัติแล้วมันจะเข้าไปถึงสัจธรรมตรงไหน ถ้ามันจะเข้าถึงสัจธรรมของมัน มันต้องมีเชาวน์มีปัญญาของมัน มันมีวาสนาของมัน

ถ้ามีวาสนาของมัน เห็นไหม ดูสิ ประชาธิปไตยมันร้อยแปด ถ้าลองคําว่า “ประชาธิปไตย” คือมันไม่เห็นตามข้อเท็จจริง แล้วมันจะแถว่าเอาตามกิเลสในหัวใจ ตามทิฏฐิมานะที่เราชอบ ประชาธิปไตยคือสิทธิ์ของเราไง สิทธิ์ของกิเลสไง กิเลสมันจะดิ้นมันจะรน กิเลสมันจะถืออิสระของมันไง แล้วเป็นจริงไหม

แต่ถ้ามันเป็นธรรมๆ เห็นไหม เป็นธรรมๆ เราจะบวช เป็นพระ เราเป็นธรรม ชีวิตนี้มันคืออะไร แล้วสิ่งที่แสวงหา แสวงหาที่ไหน ถ้าแสวงหาแล้วมันต้องแสวงในพระพุทธศาสนา แล้วถ้าแสวงในพระพุทธศาสนา แล้วพระพุทธศาสนามันอยู่ที่ตู้พระไตรปิฎกหรือ? พระพุทธศาสนามันอยู่ที่พิธีการบวชใช่ไหม? พระพุทธศาสนามันอยู่ในใจของพระเราทั้งหมดหรือ?

พระพุทธศาสนา เราศึกษาในพระพุทธศาสนา พระพุทธ-ศาสนา เห็นไหม เราเป็นชาวพุทธไง เรามีรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่งไง ครูบาอาจารย์ของเราอยู่ป่าอยู่เขาอยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ เวลาทําวัตรสวดมนต์ขึ้นมา นึกรูปเคารพแล้ว กราบเลย ไอ้สิ่งนี้มันเป็นสัญลักษณ์ มันเป็นสิ่งที่ว่าเราต้องมีลักษณะในการกระทํานักบวชของชาวพุทธ

แต่ถ้าเป็นชาวพุทธ ถ้าชาวพุทธเราก็ทํา ที่พูดนี้ไม่ใช่พูด ให้ลบหลู่ ไม่ใช่พูดให้ไม่เห็นด้วย แต่ไอ้นี่มันเป็นเรื่องสมมุติ แล้วถ้าติดแล้ว มันก็ติดพิธีกรรมอยู่ข้างนอกนั่นไง มันก็ติดพิธีกรรม ยังไม่ได้ทําพิธีกรรมสมบูรณ์แบบแล้วจะภาวนากันอย่างไร มันก็ติดอยู่นั่นแหละ

แต่ถ้ามันไม่ติดไง เราก็ทําประเพณีวัฒนธรรมๆ ไง มันเป็น เรื่องศาสนพิธี เป็นเรื่องของโลก ถ้าสังคมที่เป็นโลกมีเด็กน้อย มีผู้ที่มีศรัทธาใหม่ เราก็ควรทํา ทําเป็นแบบอย่างให้เขาดู แล้ว ทําแล้ว ถ้าเขาเจริญงอกงามขึ้นมา เขาก็จะมีปัญญาของเขาขึ้นมา มันเป็นข้อเท็จจริงอย่างนั้น นี้เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติ เราจะปฏิบัติในพระพุทธศาสนา เวลาปฏิบัติในพระพุทธศาสนาไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอานนท์ถามว่า “ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานแล้ว แล้วชาวพุทธระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า จะไปหาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ไหน” องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะมันมีอยู่ในพระไตรปิฎกเลย “ให้เขาไปกราบไหว้สังเวชนียสถานทั้ง ๔ ที่เกิด ตรัสรู้ แสดงธรรม ปรินิพพาน”

เราชาวพุทธๆ ก็แสวงหากันไง เห็นไหม เรื่องโลกๆ เรื่องโลกๆ เพราะอะไร เพราะเขาเป็นโลก ถ้าไม่มีที่เกิด ที่ตรัสรู้ ที่ปรินิพพาน แล้วมันจะมีจริงหรือเปล่า มันจะเป็นอย่างนั้น หรือเปล่า นี่ไง ถ้าจะแสวงหาในพระพุทธศาสนาไง

แต่ครูบาอาจารย์ของเรานะ ให้หายใจเข้านึกพุท แล้วหายใจออกนึกโธ ถ้าเราเกิดมาเป็นมนุษย์ เราเป็นชาวพุทธ เรามีรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง แล้วเราจะระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรากําหนดหายใจเข้าออก เห็นไหม เรากําหนดเนี่ยพุทธานุสติ สติระลึกถึงองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า หายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ เวลาพุทโธๆ บริกรรมพุทโธ กําหนดอานาปานสติ พอจิตมันสงบเข้ามา จิตมันสงบเข้ามา ถ้ามันสงบนะ เวลามันเป็นสัมมาสมาธิ เวลาจิตมัน สงบแล้วมันมหัศจรรย์กว่านั้น

มีมากมายที่ไปสังเวชนียสถานทั้ง ๔ แล้วกลับมาเล่าให้ ฟัง “แหม! มันปลื้มใจ โอ๋ย! นํ้าตามันจะไหล โอ๋ย! มันเชื่อมั่น ในพระพุทธศาสนา” สองวันลืมแล้ว จะต้องไปใหม่แล้ว เสียค่าเครื่องบินไง

แต่ถ้าเราหายใจเข้านึกพุธ หายใจออกนึกโธ พอจิตมันสงบระงับเข้ามานั่นความจริง สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แล้วถ้าจิตสงบเข้ามา อ๋อ! จิตมันสงบอย่างนี้เอง สงบตามความเป็นจริง ถ้าสงบตามความเป็นจริง เห็นไหม เราได้เฝ้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าไง ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ใครทําความสงบของใจเข้ามามันก็เห็นรากเหง้า มันยังไม่เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเป็นสัจจะความจริงขึ้นมา เราจะประพฤติปฏิบัติของเรา เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติของเรา เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติ เวลาเขาปฏิบัติกันๆ ก็ปฏิบัติทางโลกๆ ไง

ถ้าปฏิบัติ เห็นไหม ในแนวทางของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่ มั่น ในกึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญในใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านถึงได้วางข้อวัตรปฏิบัติไว้ไง ข้อวัตรปฏิบัตินี้เป็นเครื่องอยู่ของใจ เป็นเครื่องอยู่ของใจ แล้ว ถ้าเครื่องอยู่ของใจ เราปฏิบัติของเรานะ ถ้าจิตมันสงบเข้ามา จิตสงบเข้ามา

ถ้าจิตสงบ จิตสงบ จิตสงบแล้วเจริญแล้วเสื่อม เจริญแล้วเสื่อม การรักษาหัวใจ สมถกรรมฐาน ในปัจจุบันนี้นะ เวลากรรมฐานเรารุ่งเรืองขึ้นมา เห็นไหม สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน เริ่มต้นขึ้นมาทําสมถกรรมฐานคือทําความสงบใจ ให้ได้ก่อน ถ้าใจสงบแล้วนะ ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ อันนั้นเขาจะเกิดวิปัสสนากรรมฐาน

แต่ส่วนใหญ่แล้วมันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่เป็นหรอก แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ด้วย ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ด้วย คือ พฤติกรรมที่มันแสดงออกมันบอกเอง มันบอกเอง เพราะเวลา จิตมันสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงานที่ท่านยกขึ้นสู่วิปัสสนาแล้วมันจะเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาที่มันเกิดขึ้นมันจะชัดเจนของมัน

แม้แต่การทําสมาธิ เรายังต้องรักษา รักษาของเรา รักษาความสงัดความวิเวกในการกระทํา เพราะจิตมันเจริญแล้วเสื่อมเพราะอะไร กิเลสในหัวใจของคนน่ากลัวนัก กิเลสในหัวใจของคนน่ากลัวนัก ถ้ากิเลสมันยังไม่รู้เท่าไม่รู้ทันขึ้นมา มันก็ปล่อยให้เราทําได้ แต่เวลาทําแล้วเรามีความสุขขึ้นมาเพราะอะไร เพราะกิเลสมันก็กระเทือนมันเหมือนกัน

พอกิเลสมันกระเทือนมัน มันก็พลิกมันก็แพลง ล้มลุก คลุกคลานทั้งสิ้น การรักษาใจนะ การรักษาสมาธิ รักษาสมาธิให้เป็นสมาธิอยู่ มันก็รักษาได้ยากอยู่แล้ว แล้วรักษาได้ยากอยู่แล้วนะ ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนามันเป็นอีกขั้นตอนหนึ่งเลย ถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่เป็นไง ก็ติดในสมถะ ติดอยู่ในความสุข ความสงบ ไม่มีวาสนาไง ไม่มีวาสนามันก็ล้มลุกคลุกคลานอยู่อย่างนั้น

แต่ถ้ามีวาสนานะ มันพยายามหา พยายามค้นคว้าของตนให้เป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้าเป็นสัจจะความจริง จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นอาการของจิต คือ จิตเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงๆ ถ้าตามความเป็นจริงมันสะเทือน มันสะเทือนกิเลสไง กิเลสในหัวใจของคนน่ากลัวนัก จับต้องตัวมันได้ จับมันได้เลยล่ะ จับกิเลสได้เลย พอจับกิเลสได้ โอ๋! มันเป็นผลงานนะ

การประพฤติปฏิบัติ เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอก มันยากอยู่สองคราว คราวหนึ่งคราวเริ่มต้น กับอีกคราวหนึ่งคราวจะ สิ้นสุดแห่งทุกข์ มันยากอยู่สองคราว คราวนี้มันยากมันลําบากเพราะจับมันได้ยาก เพราะจับมันไม่ได้ เพราะกิเลสเป็นเรา เราเป็นกิเลส แล้วสิ่งที่น่ากลัวที่สุดคือกิเลสในหัวใจของคนไง แล้วมันก็ปลิ้น มันก็ปล้อน มันก็หลอก มันลวงอย่างนั้น โดยที่ไม่มี วาสนาด้วยนะ ไม่อยากจะพูดถึงว่า ในแนวทางปฏิบัติมากมายมหาศาล อันนั้นมันแค่เท่าทันอารมณ์เท่านั้นแหละ การปฏิบัตินะ การปฏิบัติถ้าไม่มีอํานาจวาสนา ในสํานักปฏิบัติทั่วๆ ไปนะ ไม่มีอะไรเลย เป็นแค่พิธีกรรมปฏิบัติ ศาสนพิธี ศาสนพิธีไง

ถ้าหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ไม่ปฏิบัติ ก็ไม่มีใครกล้าประพฤติปฏิบัตินะ กลัวบ้า กลัวบ้าเพราะอะไร เพราะกลัวผี กลัวผีเพราะอะไร กลัวผีเพราะไม่ถึงพระรัตนตรัย ไม่ถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถ้ามันถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่กลัวผี เพราะผีนี้เป็นพวกสัมภเวสี พวกจิตวิญญาณต่างๆ เพราะเราถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระธรรมๆ สั่งสอนไว้หมดแล้ว ใครทําบุญก็ได้บุญ ใครทําบาปก็ได้บาป ใครทําชั่วก็ได้ชั่ว ใครทําดีก็ได้ดี มันเป็นข้อสัจจะ มันเป็นข้อเท็จจริงอยู่แล้ว มันมีอยู่ในวัฏฏะ มันมีอยู่โดยธรรมชาติของมัน มันเป็นข้อเท็จจริง ในธรรมชาติของมัน

แล้วเราก็เป็นมนุษย์คนหนึ่งที่มีหัวใจที่ถึงพระพุทธศาสนา ถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์คุ้มครองดูแล มันจะไปกลัวอะไรกับผี ผีเผอ ไม่กลัว มันจะหาผีหากิเลสในใจตัวเองต่างหาก ถ้ามันหาผี หากิเลสในใจของตน มันจะกลัวผีกลัวสางที่ไหน นี่ไง ถ้ามันไม่ กลัวผีกลัวสางขึ้นมา มันก็เป็นชาวพุทธไง

แต่ไอ้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเห็นผี เห็นสาง เห็น กลัวร้อยแปด นั่นมันเป็นพิธีกรรมนะ พิธีประพฤติปฏิบัติ ศาสนพิธี เห็นไหม ชาวพุทธเราไม่รู้จะทําสิ่งใดก็มีศาสนพิธี แล้วไอ้นี่แค่พิธีปฏิบัติ พิธีปฏิบัตินะ โดยคนที่ทุกข์คนที่ยากนะ เวลาเข้ามา ในพระพุทธศาสนาแล้วตรึกในธรรม ตรึกในธรรม เห็นไหม ตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันวาง มันวางทุกข์ได้

แนวทางปฏิบัติในโลกนี้ทําได้แค่นี้แหละ ทําได้แค่นี้ ทํา ได้แค่เท่าทันความคิดของตน แล้วมหัศจรรย์มาก มหัศจรรย์ ยอดเยี่ยม แล้วทําซํ้าทําซากคือสิ้นกิเลส เพราะทําได้แค่นั้น แล้วก็ คิดว่านั่นเป็นธรรม นั่นเป็นธรรมนะ เพราะอะไร เพราะนี่ไง กิเลสในหัวใจของสัตว์โลกน่ากลัวนัก แล้วสิ่งที่ทําได้ ทําได้แค่นั้น แล้วนี่โลกเป็นใหญ่ไง

แล้วถ้าเป็นพระกรรมฐานๆ พระกรรมฐานที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอบรมบ่มเพาะขึ้นมา เห็นไหม มีวัตรปฏิบัติขึ้นมา ให้ประพฤติปฏิบัติเป็นบุคคล ๔ คู่ขึ้นไป จนถึงที่สุด แห่งทุกข์ไง

แล้วถ้าตัวเองประพฤติปฏิบัติไม่ได้มันก็ไปทําแบบนั้น เข้ากับโลก ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาฆ่ากิเลสก็ไม่เคยเห็นกิเลส ฆ่ากิเลสก็ไม่รู้กิเลสอยู่ที่ไหน แล้วกิเลสที่มันอยู่ในหัวใจของสัตว์โลกมัน น่ากลัวนะ น่ากลัวว่าเราบวชเป็นพระ เราต้องเหนือกว่าโลก แล้วเราไม่มีอะไรที่เหนือกว่าโลก เราก็เลยไปเอาโลกเป็นใหญ่ไง ไปคลุกคลีตีโมงกับเขา มันเท่าทันกิเลส มันใช้สติปัญญาแล้วมัน วางได้หมดแล้วแหละ มันวาง ก็มันเท่าทันอารมณ์อย่างนั้น

อันนี้เวลาพระกรรมฐานเวลาใช้ปัญญาวิมุตติ เขาเรียกว่าปัญญาอบรมสมาธิ ตรึกในธรรม ตรึกในธรรมด้วยสติด้วยปัญญา แล้วมีสติควบคุมไป ถ้าเท่าทันมัน มันก็ทันอารมณ์ พอทันอารมณ์มันก็ปล่อย มันก็วางไง พอวาง “โอ้โฮย! เมื่อก่อนทุกข์มาก เดี๋ยวนี้ไม่มีความทุกข์เลย โอ้โฮ! พระพุทธศาสนานี้ยอดเยี่ยม”

ได้แค่นั้น เข้าไปสู่ความจริงไม่เป็น เพราะอะไร?

เพราะในวงกรรมฐานนะ เวลาพุทธานุสติให้กําหนดพุทโธๆ พอจิตสงบแล้วมันมหัศจรรย์กว่านั้น ความมหัศจรรย์เพราะว่าเท่าทันอารมณ์ เขาเท่าทันอารมณ์ไง แต่กรรมฐานๆ หายใจเข้า นึกพุท หายใจออกนึกโธ จิตถ้ามันสงบแล้ว รูป รส กลิ่น เสียง เป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร เวลาจิตมันเสวยอารมณ์ๆ ก็เสวยโดยสัญญานี่แหละ สัญญา คือ ความจําได้หมายรู้ สังขาร มันปรุงมันแต่ง ถ้าเวลามันเท่าทันของมันแล้วมันเท่าทันขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ มันทํางานไม่ได้ พอขันธ์ ๕ ทํางานไม่ได้ ตัวมันเองจะเป็นสัมมาสมาธิ ตัวมันเองจะเป็นอิสระของมันไง

มันไม่ใช่เท่าทันอารมณ์ไง ไอ้เท่าทันอารมณ์นั่นน่ะเป็นแค่สัญญาอารมณ์ทั้งสิ้น แล้วสัญญาอารมณ์หลายๆ รอบขึ้นมา มันบอกนี่เป็นธรรม มันเป็นธรรม มันเป็นธรรมเพราะอะไร มันเป็นธรรมเพราะเราวางไง เพราะธรรมะมันมีอยู่โดยดั้งเดิมไง แล้วถ้าเป็นธรรมๆ นะ จิตมันประภัสสรนะ จิตมันเป็นประภัสสรนะ มันยังไม่เคยรู้เคยเห็นมันประภัสสรแล้วนะ ไอ้นี่อ้างอิง จิตประภัสสรนั่นน่ะมันกระดองเต่า มันกระดองเต่า

เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม เวลาปฏิบัติขึ้นมา เวลาเต่า เห็นไหม ด้วยสติด้วยปัญญาการเท่าทันอารมณ์ไง ถ้าใครมีทุกข์มียากก็หดตัวเข้ามา เต่ามันมีแขน มีขา มีหัว เวลาเจออะไรก็หดหัว หดหัว หดขาเข้ามาเลย “โอ้โฮ! ธรรมมันมีอยู่โดยดั้งเดิม” ธรรมะกระดองเต่า มันจะธรรมะอะไร! กระดองเต่า เขาเอาไว้หลบภัย

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากมายมหาศาล เวลาท่านยกตัวอย่างไง ถ้าเราเจอภัย เห็นไหม ท่านเปรียบเหมือนเต่า เต่าถ้ามันเจอภัยขึ้นมา มันจะหดแข้งหดขา เข้ามา มันอยู่ในกระดองของมัน แล้วใครทําอะไรมันไม่ได้ มันก็ หดอยู่อย่างนั้น หดอยู่อย่างนั้นมันพ้นภัยไหม นี่พูดถึงว่าท่านเปรียบเทียบถึงอารมณ์ เปรียบเทียบถึงหัวใจของคน เปรียบเทียบถึงความโง่เขลาที่ไม่รู้เหนือรู้ใต้แล้วออกไปเสวย ออกไปหยิบ ไปจับ ไปคว้า ให้มันทุกข์ให้มันยาก

แต่ถ้ามันเป็นธรรมๆ ขึ้นมา เห็นไหม เรามีสัญญาอารมณ์ เราเท่าทันของเรา เราเห็นเหตุเห็นผล เรามีความจําเป็นอะไร ต้องไปหยิบไปจับ ตีนเต่ามันก็แค่เดิน ปากเต่าก็ไว้กินกล้วย กินอาหารไง เวลาภัยมามันก็หดเข้ามาเลย หดเข้ามา

“วางแล้ว จิตเป็นประภัสสร”

ธรรมกระดองเต่ามันประภัสสรตรงไหน? เต่าทั้งตัวอยู่ นั้นนั่นมันประภัสสรที่ไหน? ประภัสสรมันคืออะไร ประภัสสรมันคืออวิชชา ประภัสสรมันคือกิเลส เอ็งรู้จักกิเลสไหม เพราะ ไม่เคยเห็นกิเลสไง เพราะไม่เคยเห็นกิเลส ไม่รู้จักกิเลส มันเลย สวมเขาไง สวมรอยว่าเป็นธรรม กิเลสทั้งนั้น นี่ไง ถ้ามัน ไม่เป็นธรรม

ถ้าเป็นธรรมๆ นะ เรามีครูบาอาจารย์ของเรา แล้วครูบา-อาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติท่านไม่ให้ไปยุ่งเกี่ยวกับโลก ไม่มีเทศบาลหนึ่ง เทศบาลสอง ธรรมะไม่เกิดในที่ชุมชน ธรรมะไม่ได้เกิดด้วยการคลุกคลีกัน มันเป็นไปไม่ได้ สิ่งที่เป็นไปได้ถ้า มีสติมีปัญญามีการแสวงหามีความจริงใจอย่างนี้ไง มันแค่เบสิก แค่พื้นฐานว่า เราจะแสวงหานะ ถ้าแสวงหาแค่พื้นฐาน แสวงหา เราจะเข้าไปในชุมชนหรือเราจะเข้าไปที่วิเวก

“โอ๊ย! ก็ฉันปฏิบัติมาแล้ว ฉันอยู่กับครูบาอาจารย์มา ฉันวิเวกมาตลอด” วิเวกก็สักแต่ว่าทํา วิเวกไปอยู่กับครูบาอาจารย์ มีครูบาอาจารย์ก็ไปอาศัยท่านอยู่ก็เท่านั้นแหละ

แต่ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา มันเป็นจริงที่หัวใจดวงนี้ ถ้ามันเป็นจริงหัวใจดวงนี้มันเห็นคุณค่า คนที่เขาเห็นคุณค่า เห็นไหม สิ่งที่วัตรปฏิบัติขึ้นมา เขาให้เพื่ออ่อนน้อมถ่อมตน เพื่อให้เข้าสู่ สัจธรรม ไม่ใช่เพื่อการันตีว่าตนเองมีคุณธรรม หลวงปู่มั่นท่าน พูดไง “ให้มีข้อวัตรปฏิบัติติดหัวใจมันไว้ แล้วให้มันเทียบเคียงกับที่มันทํามันจริงหรือเปล่า นี่ที่มันทําอยู่จริงไหม” เพราะมันไม่จริงนะ มันถึงไม่มีข้อเท็จจริง

เวลาประพฤติปฏิบัติบุคคล ๔ คู่ มันต้องขึ้นไปอีกมากมายมหาศาลเลยนะ มันมีสมถกรรมฐาน วิปัสนากรรมฐาน วิปัสสนา-กรรมฐานเวลายกขึ้นไปแล้ว นี่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มันเป็นสเต็ปๆ เป็นขั้นตอน เพราะ คําว่า “เป็นขั้นตอน” เพราะมรรคหยาบ มรรคละเอียด มันโอ๊ย! มันมากมาย มากมายอีกมหาศาลเลย

ถ้ามันจะทําข้อเท็จจริงว่า คําว่า “เป็นธรรม” ไง คําว่า “เป็นธรรม” ธรรมคือมีศีล มีสมาธิ มีปัญญา คือมรรคผลไง ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ตามข้อเท็จจริง ที่มันเกิดขึ้นตามความเป็นจริง นี่ภาคปฏิบัตินะ ถ้าภาคปฏิบัติพระกรรมฐานเขาทํากันอย่างนี้ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น อบรมบ่มเพาะมามันถึงมีเพชรนํ้าหนึ่งๆ เพชรนํ้าหนึ่งมันเคี่ยวกรํามา จนเป็นสัจจะเป็นความจริงไง

ไม่ใช่ไปออเซาะฉอเลาะอยู่กับโลกเขา นั่นมันพิธีปฏิบัติ พิธีปฏิบัติธรรมไง นี่ไง ชาวพุทธๆ เรามีศาสนพิธี ศาสนพิธีขึ้นมาก็เพื่อชาวพุทธจะมีพิธีกรรมขึ้นมาไง ถ้าไม่มีพิธีกรรมขึ้นมา เราจะเข้าวัดเข้าวาประกอบพิธีกรรมให้มันสําเร็จลุล่วงไปให้ได้บุญกุศลอย่างไร ถ้าได้บุญกุศลอย่างนี้มันก็เป็นประเพณีวัฒนธรรม เวลาเขาทําบุญกุศลของเขา แล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมานะ มันก็เป็นภาวะรกรุงรังไปหมดเลย เขาถึงให้เป็นวัดบ้าน วัดฝ่ายปฏิบัติ วัดบ้านวัดฝ่ายการบุญกุศล

วัดป่าๆ เขาไม่ต้องการอย่างนั้น วัดป่าๆ เขาไปด้วย ความสงบความระงับ วัดป่าเขาเคารพบูชาในสถานที่ไง ในสถานที่ วัดวาอารามเป็นที่อยู่ผู้ทรงศีล ผู้ทรงศีลก็ต้องความสงบความสงัดไง ลูกศิษย์กรรมฐานเขาถึงไปวัดไปวาด้วยความสงบระงับ เขาไปด้วยความเคารพบูชา แล้วเวลาเขาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม เขาไม่ส่งเสียงดังจ้อกแจ้กจอแจไง นี่แค่เบสิก

ไอ้ธรรมะกระดองเต่านั่นน่ะ ตีฆ้องร้องป่าวเลยนะ กระดองเต่าตีแล้วเสียงดัง “จะปฏิบัติแล้วนะ จะเดินจงกรมแล้วแหละ พร้อมกันหรือยัง” ตีระฆังๆ นี่วางให้หมด หดแข้ง หดขา หดหัวเข้ามาเลย “วางแล้ว ธรรมะมันมีอยู่ดั้งเดิม มันอยู่ที่เรา”

โง่ได้ขนาดนั้น! โง่ได้ขนาดนั้น! โง่ได้ขนาดนั้น! คนฉลาดแสดงออกมาด้วยความฉลาด คนโง่แสดงออกด้วยความโง่เขลา ความโง่เขลาเพราะไม่เคยเห็นข้อเท็จจริงในการประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริงนะ

สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ควรทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจแล้วนี่ถ้าใจสงบระงับจนตั้งมั่นแล้ว ถ้ามีอํานาจวาสนาจะเห็นสัจจะตามความเป็นจริง เห็นสัจธรรม เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง

ถ้ามีวาสนาแสดงว่าบุคคลคนนั้นได้สร้างอํานาจวาสนาของเขามา อย่างเช่น ที่ว่าเราเกิดเป็นมนุษย์ บุญและบาป คนสร้างบุญมาคนนั้นมีอํานาจวาสนาในการประกอบสัมมาอาชีวะ ประสบความสําเร็จโดยชอบ คนที่สร้างเวรสร้างกรรมมาโดยบาปกรรมตกนรกอเวจี เห็นไหม นี่พระโมคคัลลานะ เห็นไหม ได้เคยทําลายชีวิตของแม่ ตกนรกอเวจี ตกจนพ้นจากนรกอเวจี ขึ้นมา ใช้เศษเวรเศษกรรมขึ้นมา จนมาสร้างอํานาจวาสนาเป็นอัครสาวกเบื้องซ้าย นี่ไง จนเป็นพระอรหันต์ที่มีฤทธิ์เดชรองจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่านั้น

สิ่งที่เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เห็นไหม สิ่งเป็นจริงๆ สิ่งที่ว่าบุญหรือบาปที่เขาได้สร้างของเขามา ถ้าเขามีบุญกุศลของเขา เขาก็ได้สร้างได้ทําตามอํานาจวาสนาของเขา คนเวลาทํา สิ่งใดแล้วมันขาดตกบกพร่องขึ้นมานี่ขาดตกบกพร่องในปัจจุบันนี้ มันก็ทุกข์มันก็ยาก มันทุกข์มันยาก ตั้งแต่ทุกข์ยาก ตั้งแต่ตก นรกอเวจี ตั้งแต่ที่มันทุกข์มันยาก นี่มันเศษกรรมต่างหาก

นี่ไง ถ้ามันมีบุญมีกุศลมีจิตใจที่เป็นธรรม จิตใจที่อยากจะออกค้นคว้าออกแสวงหา เห็นไหม แบบพระโมคคัลลานะไง เขามีหลักเกณฑ์ของเขา เขาประพฤติของเขา เขามีสติปัญญาว่า เวลา กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อๆ ถ้ามันถูกมันผิดไง

พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะไปอยู่กับสัญชัย สัญชัยหลอกอยู่ตั้งหลาย... หลอกจนจะหมดพุง แล้วยังจะหลอกต่อไป แต่เขามีสติมีปัญญานะ “อันนี้ไม่ใช่แล้วล่ะ ถ้าเราหาครูบาอาจารย์ที่ใช่แล้ว เราอย่าทิ้งกันนะ” เวลาไปเจอของจริง เห็นไหม ธรรม ทั้งหลายมาแต่เหตุ มันต้องมีเหตุมีผล

“เราวางแล้วแหละ เราวางเรื่อยๆ วางบ่อยๆ” เพราะอะไร “เพราะธรรมะมันมีอยู่แล้วไง” มันเป็นกระดองเต่า เราหดเข้ามาๆ มันก็จบไง เวลาเขาจะฆ่าเต่านะ เขาจับโยนใส่ไฟเลย เขาต้มเป็นๆ เลยนะเต่า มันปลอดภัยแล้วแหละ เพราะเราวางหมดแล้ว มันเป็นได้แค่นั้นเองหรือ ไอ้นี่มันคนที่มีวาสนาหรือไม่มีวาสนา ถ้ามีวาสนาเขาก็ฝึกหัดประพฤติปฏิบัติแบบนั้น ถ้าเขาฝึกหัดประพฤติปฏิบัติแบบนั้นมันก็เป็นพิธีกรรมประพฤติปฏิบัติ

เพราะเกิดมาเป็นชาวพุทธ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราถึงชื่นชมหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านมาฟื้นฟูในการประพฤติปฏิบัติ ท่านมาฟื้นฟูว่าให้มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ นี่สมบูรณ์แบบไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรม กราบธรรม พระสงฆ์ๆ นี่พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมเป็นสงฆ์องค์แรกของโลก ถ้าสงฆ์จริงๆ มันควรมีคุณธรรมขึ้นมาในหัวใจ ถ้ามีคุณธรรมขึ้นในหัวใจมันจะกราบองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าจากหัวใจเลย ทั้งๆ ที่ยังไม่ได้กราบจากมือ ไม่ได้กราบ ใจมันกราบหมดก่อนแล้ว มันไม่ฝืนธรรมฝืนวินัยหรอก ธรรมและวินัยเป็นศาสดา

นี่ไง เวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านพูดไง “เหยียบหัวพระพุทธเจ้าแล้วแสดงธรรม” พระพุทธเจ้าตรัสไว้อย่างหนึ่ง ธรรมและวินัยบอกไว้อย่างหนึ่ง มันทําอีกอย่างนะ มันทําตามกิเลสในหัวใจที่น่ากลัว กิเลสที่น่ากลัวมันบังคับให้ทําจนตัวเองก็ทนไม่ไหวแล้วทําออกไป คนที่มีหูมีตาเห็นแล้วเศร้า ปลงธรรมสังเวช ปลงธรรมสังเวช

นั้นมันโมฆบุรุษตายเพราะลาภนะ วิ่งไปเพราะอยากได้ลาภ อยากได้สักการะ อยากให้คนนับถือบูชา แล้วทิ้งพฤติกรรมของสงฆ์ ทิ้งๆ ศากยบุตร จับชายจีวรพระพุทธเจ้าอยู่แล้วไม่ประพฤติปฏิบัติตามพระพุทธเจ้าเหมือนเท่ากับอยู่ห่างไกล ไอ้นี่ ห่มจีวรอยู่เลย ห่มผ้ากาสาวพัสตร์นะ แต่วิ่งแต๊ดๆ ไปตามโลก “เราวางแล้ว เราวางแล้ว จิตมันประภัสสร มันมีอยู่โดยดั้งเดิม”

จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตนี้ไม่เคยตาย ถ้าจิตนี้ ไม่เคยตาย มันตายไม่ได้ไง มันตายไม่ได้เพราะอะไร เพราะมัน เป็นผู้รู้ นี่ผู้รู้ เวลาผู้รู้ เห็นไหม ผู้รู้คือจิต ที่ไหนมีจิตที่นั่นมีภพ ความรู้สึก ภวาสวะ กิเลสมันมี ๓ มีภวาสวะ กิเลสสวะ อวิชชาสวะ อาสวะ ๓ ภวาสวะคือภพ ถ้าภวาสวะคือภพนี่ภพที่เป็นนามธรรม มันเสวยภพเสวยชาติ มันถึงเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง นี่แล้วใครไปทําลายมันล่ะ

สิ่งที่จะทําลายได้คือมรรค ๘ อาสวักขยญาณขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําลายอวิชชา ทําลายภวาสวะ นี่ทําลายกิเลสตัณหาความทะยานอยากโดยมรรคญาณ นี่ญาณในธัมมจักฯ ในมรรค ๘ ถ้ามัน เป็นจริงขึ้นมา มันเป็นจริงอย่างนั้น จิตนี้ทําลายไม่ได้ ความรู้สึกมันเป็นนามธรรม ความคิดแก้ไขได้โดยเหตุโดยผล นี่โดยเหตุผลเราเจรจากันด้วยข้อเท็จจริง เราเปลี่ยนแปลงความคิดได้ แต่เราฆ่าความคิดเขาได้ไหม เราทําลายความคิดคนอื่นได้ไหม

แม้แต่ แม้แต่อภิญญาไง รู้วาระจิตก็รู้วาระจิต หลวงปู่มั่นนี่เวลาลูกศิษย์ลูกหาไปกราบท่าน “แหม! จิตของตนเองไม่ดู จะให้ครูบาอาจารย์ดูให้” นี่มันแค่ดักแค่รู้ไง ทําลายได้ไหม? ผู้รู้ ทําลายไม่ได้ จิตทําลายไม่ได้ จิตไม่เคยตาย แต่ภวาสวะ กิเลส อวิชชาตายได้ ตายได้ตายด้วยมรรค ๘ ถ้ามันเป็นข้อเท็จจริงไง

ฉะนั้น ว่า “จิตเป็นประภัสสร มันมีอยู่โดยดั้งเดิม” ดั้งเดิมอย่างไร ดั้งเดิมมันก็กระดองเต่าไง นี่หดหัวหดขาเข้ามาเลย แล้วอยู่ในกระดองเต่านะ นิพพาน ดั้งเดิม ใครๆ เขาเคารพบูชา เขาจะเอาไปต้มอยู่เนี่ย กิเลสมันกําลังจะเผาไฟอยู่เนี่ย มันเคารพบูชาอะไร อ้าว! ใครเคารพบูชา นี่มันไม่มีพื้นฐานอะไรเลย

นี่ไง “จับชายจีวรอยู่ ไม่ประพฤติปฏิบัติตามเรา ถือว่า อยู่ห่างไกลมาก” ห่มผ้ากาสาวพัสตร์ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา- สัมพุทธเจ้ายกคติธรรมเรื่องของกระต่าย เรื่องของเต่า เรื่องต่างๆ ท่านยกคติธรรมเพื่ออบรมบ่มเพาะสงเคราะห์ผู้ที่เห็นผิด ผู้ที่ไม่รู้จัก ว่าผู้รู้หรือนามธรรมจะแก้ไขอย่างไร ท่านยกเป็นบุคลาธิษฐาน ธรรมาธิษฐาน เพื่อให้ผู้ที่ฝึกหัดได้เห็นเป็นภาพชัดเจน

“อ๋อ! ทําอย่างนี้ใช่ไหม หดเข้ามาอย่างนี้ใช่ไหม” มันเป็น บุคลาธิษฐาน ธรรมาธิษฐาน ในพระไตรปิฎก เรื่องเต่าหดหัว แต่มันไม่ใช่บอกว่า “มันมีอยู่แล้ว ธรรมะมีอยู่โดยดั้งเดิม จิตประภัสสร” มันฟ้องถึงว่าทําสมาธิไม่เป็น

ถ้าทําสมาธิเป็นนะ เวลาจิตมันลงสู่สมาธิมันสว่างไสว สว่างไสวประภัสสรหรือเปล่า? เวลาจิตมันรวม มันเป็น มันมีแสงสว่าง มันประภัสสรหรือไม่? แล้วเวลาจิตมันชําระกิเลสเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป เวลามันไปถึงตัวจริงของจิตประภัสสร มันเป็นอย่างไร? จิตตัวจริงของจิตประภัสสรน่ะ จิตประภัสสร จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้เป็นผู้เศร้าหมองด้วยอุปกิเลส

อุปกิเลส กิเลสอย่างละเอียดที่ห่มผ้ากาสาวพัสตร์แล้ว ไม่รู้จักมันล่ะ ห่มผ้ากาสาวพัสตร์ด้วยนะ แหม! ชี้โน่นก็กิเลส นี่กิเลส วางให้หมดเลย แล้วเรามาอยู่ธรรมกระดองเต่า แต่เวลา อุปกิเลส แสงสว่าง ความว่าง ความสุข อุปกิเลสทั้งนั้น

เวลาพระกรรมฐาน ครูบาอาจารย์ที่ท่านอบรมบ่มเพาะ ใครทําความสงบแล้วอย่าคุย อย่าโม้ ใครฝึกหัดใช้ปัญญาแล้ว อย่าพูด เพราะการพูดนั่นน่ะมันเป็นพลังงานที่ส่งออก แล้วพอพูดแล้ว พูดแล้วมันเคยตัวไง เขาห้ามพูด ห้ามส่งออก ห้ามเทศน์ด้วย เขาพยายามจะสร้างขึ้นมาให้มันมั่นคงขึ้นมาในใจของตน ถ้าใจมั่นคงขึ้นมามั่นคงด้วยอะไร มั่นคงด้วยสติ ด้วยปัญญา ด้วยการรักษา จิตเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ เจริญอย่างไร

คนที่ทํางานมาแล้ว นักกีฬาหรือชีวิตของคนทุกคนต้องมีอุปสรรค องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๖ ปี หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ขั้น ๑ ขั้น ๒ ขั้น ๓ มาอยู่ถํ้าสาริกา ๓ ปี กว่าจิต มันจะรวม เวลาจิต เห็นไหม เวลาพิจารณาไปแล้ว เวลากาย กับใจมันแยกออกจากกัน โลกนี้ราบหมดเลย มันเป็นอย่างไร? เวลามันขาด ขาดอย่างไร? เวลาพิจารณาไปแล้วมันเป็นอย่างไร? ไม่รู้จักหรือ?

นี่ไง ห่มจีวรผ้ากาสาวพัสตร์แล้วพยายามจะไปสู่โมฆบุรุษไปสู่สํานักปฏิบัติทั่วๆ ไปที่เท่าทันอารมณ์ของตน นั่นจะไปเป็นโมฆบุรุษไง ตายเพราะลาภสักการะ ตายเพราะว่า “เราวางแล้ว” เขาก็วาง เขาวางอารมณ์เหมือนกัน

ถ้าเป็นสัมมาทิฏฐิคือปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าปัญญาอบรมสมาธิแล้วทําบ่อยครั้งเข้าๆ ด้วยอํานาจวาสนาของตน สมาธิจะมั่นคงและดีงามขึ้น แล้วถ้าสมาธิมันดีงามขึ้นแล้ว มันเป็นสมถ-กรรมฐานก็ยกขึ้นสู่วิปัสสนากรรมฐาน มันก็จะเป็นสมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน เป็นฝ่ายวิปัสสนาธุระ ถ้ามันไม่เข้าสู่วิปัสสนากรรมฐาน มันเป็นสุตมยปัญญา มันอยู่ฝ่ายปริยัติ มันอยู่ฝ่ายคามวาสี วัดบ้านๆ

หลวงปู่มั่นท่านพูดไว้แล้ว “ต่อไปวัดป่าจะกลายเป็น วัดบ้าน วัดบ้านมันจะกลายเป็นวัดบ้า”

วัดป่านี่ เห็นไหม มีข้อวัตรปฏิบัติแล้วพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับแล้ว ถ้ามีครูบาอาจารย์ เห็นไหม ท่านพยายามให้โอกาสพยายามคุ้มครองดูแลนะ พยายามแสวงหา ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาอย่างที่ว่านี่มันจะเห็นตามความเป็นจริงเลย แต่ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนาก็รําพึง รําพึงคือคิดในสมาธิ

“สมาธิมันคิดไม่ได้ สมาธิมันเป็นหนึ่งจะคิดได้อย่างไร”

เอ้า! คิดไม่ได้ก็คือคิดไม่ได้ไง คิดไม่ได้ก็ฝึกหัดใหม่ เด็กๆ มันได้ตังค์มันเก็บซ่อนอย่างดีเลย มันกลัวหาย คนทําสมาธิใหม่ๆ เป็นอย่างนั้นน่ะ “โฮย! ฟุ้งซ่านเกือบตายกว่าจะทําสมาธิได้ แล้ว ทําสมาธิจะให้คิดอีกหรือ โอ้ย! มันก็ต้องกลับไปฟุ้งซ่านอย่างเดิมใช่ไหม”

ไม่ใช่! สมถกรรมฐานมันก็อยู่ในสมถกรรมฐาน สมถ-กรรมฐานเป็นพื้นฐาน พื้นฐานก้าวหนึ่งของพระกรรมฐาน การยกขึ้นสู่วิปัสสนาคือความฝึกหัดจิตยกขึ้นสู่ขั้นของปัญญา สมถกรรมฐานขั้นของทําความสงบ ขั้นของสมาธิ

ไม่มีสมาธิเราจะไม่เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เราจะจับกิเลสของเราไม่ได้

สัมมาสมาธิเป็นผู้จับ เป็นผู้จับ เป็นพื้นฐาน เป็น ภวาสวะไง นี่เป็นพื้นฐานที่เราจะชําระล้างจิตตภาวนาในจิตของ ตน สมาธิจับยกขึ้นสู่วิปัสสนา ยกขึ้นสู่วิปัสสนาขั้นของปัญญา ปัญญาเท่านั้นเป็นผู้ประหัตประหาร ปัญญาเป็นผู้ตัด แต่ต้องเป็นภาวนามยปัญญา ไม่ใช่สุตมยปัญญา ไม่ใช่โลกียปัญญา

สุตมยปัญญา โลกียปัญญา เห็นไหม สิ่งที่เป็นปัญญาโลกๆ เป็นปัญญาโดยสัญชาตญาณ กิเลสมันร่วมด้วย มันมีสมุทัยมี ตัวตน มีกิเลสเป็นผู้บงการ เป็นไปไม่ได้ แต่ที่มันจะเป็นไปได้นี่ มันต้องมีความสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน แล้วถ้ามัน ยกขึ้นสู่วิปัสสนาโดยปัญญาญาณ ปัญญาญาณ ฟังสิ ปัญญาญาณ ไม่ใช่ปัญญาท่องจํา ไม่ใช่ปัญญาสัญญา

ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติท่านห่วงใยตรงนี้มากที่สุด หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกว่า หลวงปู่มั่นเวลาเทศน์ถึง ที่ไฮไลต์ ถึงที่ความจําเป็นของขั้นของปัญญา ท่านจะก้าวข้ามไปก้าวข้ามไป ท่านบอก “ไม่ได้! กิเลสมันร้ายนัก กิเลสในหัวใจสัตว์โลก ร้ายนัก มันจะจํา พอมันจําแล้วมันจะไปสร้างภาพ มันไปสร้างภาพ มันจะสร้างขณะ มันจะสร้างโอกาสด้วยการฆ่ากิเลส”

นี่ไง ครูบาอาจารย์ที่เป็นข้อเท็จจริง หลวงปู่มั่นท่านจะละไว้โดยการรู้เท่ารู้ด้วยกันกับผู้ที่มีคุณธรรมเหมือนกัน หลวงตา พระมหาบัวท่านก็บอก “ถ้าพูดไปเดี๋ยวมันเป็นสัญญา” ท่านเทศน์ หม้อจิ๋ว หม้อจิ๋วไม่อัดเทปนะ เราเคยอยู่กับท่านนะ เทศน์บนศาลาท่านสั่ง “ปิดเทป!” ไอ้พวกเราก็ไม่ปิดนะ ดื้อ อยากจะได้ของดีเก็บไว้ไง “ปิดเทป!” ไม่ปิด “ไม่ปิดจับปาทิ้งเดี๋ยวนี้” โอ! ต้องรีบๆ ปิดเลย

นั่นน่ะหม้อจิ๋ว ท่านไม่ให้เก็บไว้ เพื่อถ้ามันหม้อจิ๋วก็เฉพาะ สงเคราะห์ สงเคราะห์คนที่กําลังประพฤติปฏิบัติ สงเคราะห์คนที่ ติดขั้นอย่างนั้น แล้วถ้าคนอื่นมันได้ยินนะ นี่ไง ปฏิบัติพอเป็นพิธี แล้วมันก็เอาการปล่อยวาง “วางแล้ว วางแล้วนะ วางแล้วมัน จิตประภัสสร” ประภัสสรมันก็เลยกลายเป็นกระดองเต่า กระดองเต่าเพราะมันหดแข้งหดขาเข้ามา แล้วมันบอกว่ามันปลอดภัยไง มันไม่เคยเห็นพรานหรอก เดี๋ยวเขาจะจับมันไปต้ม มันจะโดนต้มอยู่แล้วนะมันยังไม่รู้ตัวเลย

แต่ถ้าเป็นข้อเท็จจริงนะ ความที่ว่ามันเป็นความสําคัญ เวลาครูบาอาจารย์ ทําไมหลวงปู่มั่นท่านพูดกับหลวงตาไง “ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาแล้วนะ เก็บใส่ลิ้นชักสมองไว้ อย่าให้มันออกมา แล้วลั่นกุญแจมันไว้ แล้วถ้าประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงแล้วมันจะเป็นอันเดียวกัน”

ปริยัติที่เรียนมานั่นน่ะ นั่นธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่มีใครโต้แย้งได้หรอก แต่กิเลสที่มันร้ายนัก กิเลสที่มันอยู่ในหัวใจของสัตว์โลก มันไปเลหลัง มันไปเหมารวมว่ามันแน่ มันรู้ มันเก่ง มันเลยไม่เก่งเลย ไม่เก่งเพราะอะไร

เถยจิตนะ จิตที่มันเถยฯ จิตที่มันอยากได้ เถยจิตคือมัน ก้าวลํ้าหน้าพฤติกรรมกิริยาของเรา ความอยากได้ ความอยากรู้ ความอยากเห็น มันแสดงออก ถ้าคนมันไม่อยากได้ ทําไมโลกเขามา ทําไมไปแสดงกิริยาแบบว่าโลกมันยิ่งใหญ่เหลือเกิน

หลวงตานะ “ทิ้งเข้าป่า! ทิ้งเข้าป่า!” ของอะไรมามันก็ไม่มีค่าหรอก มันไม่มีค่าเกินธรรมะในหัวใจของคนที่มีธรรมได้ เพียงแต่อยากสงเคราะห์โลก การสงเคราะห์โลกคือให้เขาได้ สร้างบุญสร้างกุศลของเขา เนื้อนามันควรเป็นประโยชน์กับใครบ้าง

ถ้าเขาฉลาดเขาก็พยายามฝัง เห็นไหม หาเงินมาได้ ๑ บาท เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่สลึงหนึ่ง ทําธุรกิจการค้าสลึงหนึ่ง เลี้ยงครอบครัวสลึงหนึ่ง เหลืออีกสลึงหนึ่งฝั่งดินไว้ไง เนื้อนาบุญของโลกคนที่ฉลาดเขาจะฝังทรัพย์ของเขาในเนื้อนานั้น สงเคราะห์เขา ไม่ใช่ว่าเห็นอะไรแล้วก็ตาลุกตาวาว เถยจิต มันอยากได้อยากดี ไอ้ธรรมกระดองเต่า! ขายขี้หน้า! อายชาวโลกเขา! เอวัง