คํานํา

จิตไม่มีต้นไม่มีปลาย สิ่งมีชีวิตไม่ใช่ดีเพราะการเกิด ดีเพราะการกระทํา กรรม คือ การกระทํา ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เกิดเป็นคนหรือมนุษย์มีบุญที่สุด กรรมดีทําให้เกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์ที่ประเสริฐที่สุด คือ พระพุทธเจ้า แม้เทวดา อินทร์ พรหมยังมากราบฟังธรรม การเข้าสู่ ทางธรรม การทําบุญเป็นแค่พื้นฐาน สุดท้ายต้องมาภาวนา

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เมตตาสอนเน้นยํ้าการภาวนา อันเป็นแก่นของพระพุทธศาสนา ด้วยสมณะทางกว้างขวาง ฆราวาสทางคับแคบ ฆราวาสปฏิบัติไปแล้วมีความสุข ให้ปฏิบัติต่อเนื่องต่อไป เมื่อรู้อะไร เห็นอะไรตามความเป็นจริง จะเป็นคุณธรรมในใจ และพูดได้ตามภูมิที่รู้เห็น การไหว้พระพุทธรูป ซึ่งเป็นองค์แทนของพระพุทธเจ้าด้วยความเคารพบูชาเป็นความถูกต้องดีงาม วัดที่ทําสังฆทานเวียนเป็นวัดหรือตลาด วัดไม่ใช่ตลาด วัด คือ วัดใจ ดูแลหัวใจด้วยการภาวนา การทําบุญกรวดนํ้าเป็นการอุทิศส่วนกุศล หากลืมให้ระลึกถึง

ในการตัดกิเลส ตัดด้วยปัญญา ด้วยภาวนามยปัญญาเท่านั้น ส่วนทุกข์จากการสูญเสียสามี ทุกข์จะว่าพุทโธอย่างไร ศีลจะเป็นอย่างไร ความคิดทําให้ทุกข์ใจ บัณฑิตแม้ประสบทุกข์ก็ไม่ทิ้งธรรรม ธรรมะ แก้ไขได้หมด ธรรมะทําให้วางทุกข์ได้ หากปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เมื่อถึงที่สุดแล้ว รู้อะไรไม่สู้รู้แจ้งในธรรมอันพ้นทุกข์นี้ได้

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
เมษายน ๒๕๖๕

วิทยาศาสตร์ก็ไม่เชื่ออีกนะ ว่าเทวดามาฟังเทศน์มนุษย์
เทวดา อินทร์ พรหมยังต้องมากราบมาไหว้มนุษย์
มนุษย์ประเสริฐที่สุด
คําว่า “ประเสริฐที่สุด” มันเป็นสถานะ
แต่ไม่ใช่เราประเสริฐที่สุดหรอก
เพราะเรายังทําชั่วกันอยู่ เราประเสริฐได้อย่างไร
สถานะของความเป็นมนุษย์
แต่มนุษย์ทําดีทําชั่วอีกเรื่องหนึ่ง
ถ้ามนุษย์ที่ประเสริฐที่สุดคือศาสดา
คือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นั่นน่ะมนุษย์ประเสริฐ

๑

เกิดเป็นคน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)

ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

หลวงพ่อ : เอานะ โยมถามว่า “จิตนี้มาจากไหนใช่ไหม จิตนี้ มาจากไหนเนาะ ใช่ไหม”

โยม : ใช่แล้วครับ

หลวงพ่อ : ถ้าถามว่าจิตนี้มาจากไหน ถ้าจิต เห็นไหม การ เวียนว่ายตายเกิดของวัฏฏะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ย้อนไปว่า จิตนี้ไม่มีต้นไม่มีปลาย คําว่า “ไม่มีต้นไม่มีปลาย” มันนับย้อนไปไง มันนับย้อนกลับไป อย่างที่ว่า อย่างองค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย คําว่า “๔ อสงไขย” มันนับไม่ได้ คําว่า “นับไม่ได้ถึง ๔ รอบ” ถ้าเป็น ๘ อสงไขย หรือ ๑๖ อสงไขย

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเราสร้างบุญญาธิการมา ๔ อสงไขย แสนมหากัป การเวียนว่ายตายเกิด ฉะนั้น ท่านถึงบอกว่า “เราเป็นคนวาสนาน้อย เพราะอายุ ๘๐ ปี แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์ก่อนอายุ ๘๐,๐๐๐ ปี” วิทยาศาสตร์ต้องค้านแล้ว แล้วว่า “จิตนี้มาจากไหน จิตนี้มาจากไหน” เพราะจิตนี้มาจากไหน การนับ การนับของโลกมันแต่ละยุค แต่ละยุค มันจะนับตรงไหน

ฉะนั้น คําว่า “ไม่มีต้นไม่มีปลาย” มันยืดยาวมาก คําว่า “มันยืดยาวมาก” จิตนี้มันมาจากไหน ฉะนั้น เราจะไปเริ่มต้นไง เราจะย้อนกลับมานะ ย้อนกลับมาในพระไตรปิฎก

ในพระไตรปิฎกพระพุทธเจ้าพยากรณ์ไว้ว่า ต่อไปจะมีฝนเหล็ก จะมีสิ่งต่างๆ พอคําว่า “มีฝนเหล็ก” เดี๋ยวนี้ดูพวกระเบิด พวกสิ่งต่างๆ มีฝนเหล็ก ถ้าเป็นสมัย ๒,๐๐๐ กว่าปี ฝนเหล็กเขาจะเข้าใจได้ไหมว่าฝนเหล็กคืออะไร แต่เม็ดฝนมีโดยธรรมชาติใช่ไหม แต่ถ้าฝนเหล็ก ฝนเหล็กมันมาจากไหน

นี่พูดถึงเวลาเราจะย้อนกลับไปว่าจิตนี้มาจากไหน เราจะบอกว่า ถ้าพูดเนี่ยไม่ใช่พูดเพื่อจะหลบไม่ตอบนะ เดี๋ยวจะบอกหลวงพ่อแฉลบแล้ว เพราะคําว่า “แฉลบ” ถ้ายืนยันปั๊บ เราอยู่ใน วงการปฏิบัติ นี้เวลาครูบาอาจารย์ท่านจะบอกว่า นรกจะลง ตรงนั้น จะลงตรงนี้ บอกเป็นจุดเป็นที่ พอบอกเป็นจุดเป็นที่ปั๊บ มันจะเป็นการทดสอบไง

แต่อันนี้มันเป็นเรื่องของนามธรรมใช่ไหม ว่าจิตนี้มาจากไหน ทีนี้ว่าบุพเพนิวาสานุสติญาณ เรายืนยันกับความเห็นพระพุทธเจ้ามันไปจนนับไม่ได้ เพราะอะไรรู้ไหม เพราะว่าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าเราเป็นองค์ที่ ๔ นะ องค์ต่อไปจะเป็นพระศรี-อริยเมตไตรย โลกเราจะมีการปรับสภาพไป เมื่อก่อนมหาทวีปไง แล้วมันย่อเป็นแต่ละทวีป คําว่า “มหาทวีป” แล้วคิดดูสิ แล้วมันกว่าจะแตกจนโลกมันปรับตัวมาตลอด

ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์ที่ ๔ แล้ว พระศรีอริยเมตไตรยองค์ต่อไป แล้วต่อไปยังมีอนาคตวงศ์อีก ๑๐ องค์ อนาคตไง ทีนี้อนาคตปั๊บ ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์ก็ตั้งไว้ก่อน เราพูดบ่อยกับโยมเราที่นี่ วิทยาศาสตร์แก้กิเลสไม่ได้ เพราะเป็นสูตรทฤษฎีใช่ไหม แต่ถ้าเป็นกิเลสมันมีชีวิต มันมีความรู้สึก คือมันกะล่อน มันปลิ้นปล้อนได้

ทีนี้ของเรา ถ้าเราบอกเราเป็นคนดี เราเป็นคนดี คุณสมบัติคนดีต้องเป็นอย่างนี้ แต่เราไปเจอเหตุการณ์ที่มันวิกฤติ คนดีทําอย่างไร เพราะอะไร เพราะความคิดของคนใช่ไหม อันนี้จะบอกว่าคําตอบไม่ใช่เพื่อจะหลบนะ แต่ถ้าตอบให้เป็นสูตรตายตัวนะ มันจะเป็นประเด็นใหม่ขึ้นมา มันจะเป็นประเด็นขึ้นมาที่เราจะเคลียร์ประเด็นนี้ จะตอบเรื่องนี้ จะต้องไปเคลียร์ประเด็นที่เราตอบ เอ้า! เอาต่อ

โยม : ถามอีกนิดหนึ่ง นี่ความเห็นของพระอาจารย์

หลวงพ่อ : ไม่มีปัญหา

โยม : คือถามอยากรู้ว่าสัตว์ทําบาปได้ไหม

หลวงพ่อ : ฮ้า!

โยม : สัตว์ทําบาปได้ไหม สัตว์ทั่วไป สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์ทําบาป ได้ไหม

หลวงพ่อ : มันมีบาปและบุญในตัวมันเอง ทุกอย่างมันจะมีดีและชั่วในตัวของมัน เพราะเราพูดถึง เห็นไหม ศีล ๕ เขาไม่ให้ ฆ่าสัตว์ใช่ไหม ไม่ให้รังแกกัน ไม่ให้ทําร้ายกัน

โยม : ใช่ ผมก็ยังอยากรู้ว่าห้ามฆ่าสัตว์ แบบนี้ยีราฟมันก็ได้บุญสิยีราฟมันไม่กินสัตว์

หลวงพ่อ : ใช่ เราจะพูดแบบโยมนี่แหละ เขาบอกว่า ถ้าไม่ให้ฆ่าสัตว์ แล้วเสือล่ะ เสือมันจะเอาอะไรกิน เขาพูดอย่างนั้น เพราะเสือนี่มันเป็นนักล่า มันต้องล่าสัตว์ แล้วสัตว์กินพืชมันก็ไม่ทําบาป สัตว์กินพืช ในพืชนั้นมันมีสิ่งมีชีวิตไหม แล้วบอกมันไม่มีบาป ได้อย่างไร คําว่า “บาปหรือบุญ” มันอยู่ที่เจตนาอันนั้น

คําว่า “สัตว์” ที่บอกว่าไม่ให้ฆ่าสัตว์ แล้วอย่างพวกสัตว์กินเนื้อเขาจะอยู่ของเขาอย่างไร

เราจะย้อนกลับ เราตอบบ่อยมากตรงนี้ ให้ย้อนกลับว่า ทําไมเขาถึงเกิดเป็นสัตว์กินเนื้อล่ะ ทําไมเขาไม่เกิดเป็นสัตว์กินพืชล่ะ แล้วทําไมเขาต้องเกิดเป็นสัตว์ล่ะ ทําไมไม่มาเกิดเป็นมนุษย์ล่ะ ทําไมไม่เกิดเป็นเทวดา เพราะเขาถามมา เดี๋ยวจะตอบปัญหานี้

ฉะนั้น คําพูด พูดเมื่อกี้ว่า กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน เขาต้องมีกรรมของเขามา เขาได้ทําลายคนอื่นมา เขาถึงต้องมีสถานะมาเป็นอย่างนั้น

ในพระไตรปิฎกนะ มันมีแบบว่า แม่ไก่ ลูกไก่ ที่มันดูแลลูกไก่ แล้วที่ยักษ์มากินลูก กินอะไร มันมาจากนั่นน่ะทําไว้ ถ้าทําไว้มันจะมีผลมา ไอ้นี่ผลอย่างนี้ปั๊บ โทษนะ ไม่ต้องวิจัยทางวิทยาศาสตร์เลย ถ้าวิจัยทางวิทยาศาสตร์มันจะยุ่งมาก แต่เราย้อนกลับมาดูชีวิตประจําวันของพวกเรา ว่าความเข้าใจระหว่างพ่อแม่ ความเข้าใจระหว่างครอบครัว ความเข้าใจ เห็นไหม

เดี๋ยวนี้มีคนเขาไปแบบว่าลูกกระรอก ลูกกระแต ที่ไปลักลูกเขามา ไปทําลายรังเขา ไปทําชีวิตครอบครัวเขา อันนี้มีผลไหม มีนะ บางคนมีอาชีพที่ไปจับลูกกระรอก ไปตามรังแล้วเอาลูกไปขายที่สวนจตุจักร แล้วคิดดูสิว่า แล้วแม่เขากลับมา หรือทําลายรังเขาแล้วเขาจะเหลืออะไร ไอ้เราไปทําของเขา เราทําเพื่อหาเลี้ยงชีพ แต่สัตว์น่ะ ลูกของมัน บ้านของมันโดนลักไป มันคิดอย่างไร

อันนี้พูดถึงจะย้อนกลับไง เราพูดกันแต่ผลไง แต่เราไม่ พูดถึงเหตุที่ทําไมถึงมีผลอย่างนี้ ทําไมถึงมาเกิดเป็นสัตว์กินพืช ทําไมถึงเป็นสัตว์กินเนื้อ จบไหม เอาตรงนี้

ถาม : อยากทราบว่าทําไมถึงชอบกล่าวว่าเกิดเป็นมนุษย์มีบุญที่สุดแล้ว ทั้งๆ ที่มนุษย์เป็นสิ่งที่มีชีวิตที่เบียดเบียนสิ่งมีชีวิตอื่นมากที่สุด

ตอบ : ทําไมพระชอบบอกว่า เกิดเป็นมนุษย์มีบุญมาก ทั้งๆ ที่มนุษย์เป็นผู้ที่เบียดเบียนเขาที่สุดเลย ฉะนั้น แล้วถ้าเป็นมนุษย์ที่ดีล่ะ ดูสิ องค์การต่างๆ ที่เขาดูแลสัตว์ก็มนุษย์ มนุษย์ก็ดูแลสัตว์ มนุษย์ที่ดีก็เยอะ แต่มนุษย์เลวก็เยอะ ทีนี้เราจะพูดสิ่งที่มนุษย์ ดีหรือมนุษย์เลว มันอยู่ที่นิสัยนั้น อยู่ที่พฤติกรรมของเขา อยู่ที่อํานาจวาสนาของเขา

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “สิ่งมีชีวิต ไม่ใช่ดีเพราะการเกิด ดีเพราะการกระทํา” การเกิดมันสุดวิสัย เราไม่รู้ว่ามันจะไปเกิดเป็นอะไรหรอก แล้วเราเกิดมา เราเกิดเป็นมนุษย์ ทีนี้พอเกิดเป็นมนุษย์ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ- เจ้าเป็นมนุษย์ เพราะมนุษย์มีสมอง มนุษย์มีปัญญา

สรรพสิ่งในโลกนี้สองมือที่สร้างขึ้น มนุษย์ทั้งนั้น มนุษย์เป็น คนทํา มนุษย์ทําดี ดีที่สุด มนุษย์ทําชั่ว ชั่วที่สุด เวลาหลวงตา ท่านเทศน์ประจํา สัตว์มันล่ากันด้วยเขี้ยวด้วยเล็บนะ มนุษย์ ล่ากันด้วยสมอง ทั้งหลอก ทั้งลวง ทั้งวางแผน ทั้งหลอกเขามาทําให้เสียหาย

ฉะนั้น เราบอกว่า “ทําไมถึงชอบกล่าวว่ามนุษย์นี้มีบุญที่สุด มีบุญที่สุด มีบุญกว่าเทวดา”

เทวดาเขาอยู่เป็นทิพย์นะ วิทยาศาสตร์ต้องถามอีกแล้ว เขาอยู่เป็นทิพย์ พรหมอยู่เป็นทิพย์ของเขา ทิพย์ คือมันเป็นทิพย์ คือนึกสิ่งใดก็ได้ปรารถนาอย่างนั้น เทวดา สวรรค์ไม่มีตลาด ไม่มีการซื้อ การขาย เขาจะอยู่โดยอํานาจวาสนาของแต่ละบุคคลๆ คือเขาสร้างของเขามา มันสําเร็จรูปไป พอสําเร็จรูปแล้ว เขาจะนึกของเขาได้ตลอดชีวิตของเขา พอเขาจะตาย คือสิ่งที่นึกมันนึกไม่ได้ เพราะอาหาร การดํารงชีพ ดํารงชีพไม่ได้ เขาต้องหมดชีวิตของเขา นี่พูดถึงเทวดานะ

ฉะนั้น ถึงบอกว่า “มนุษย์มีบุญที่สุด”

มีบุญที่สุดเพราะมนุษย์มีร่างกาย มนุษย์มีร่างกาย เพราะมนุษย์ต้องหาเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง การหาเลี้ยงปากเลี้ยงท้องเป็นความทุกข์อันหนึ่ง การเจ็บไข้ได้ป่วยเป็นทุกข์อันหนึ่ง เพราะร่างกายนี้มันบีบคั้น บีบคั้นให้เราต้องขวนขวาย

ฉะนั้น มนุษย์มีกายกับใจ แต่หัวใจ หัวใจที่ประพฤติปฏิบัตินะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ในบรรดาสัตว์สองเท้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา เทวดา อินทร์ พรหมต้องมาฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

โยมเชื่อไหมว่า เทวดา อินทร์ พรหมมาฟังเทศน์หลวงปู่มั่น เชื่อไหม เชื่อไหมว่าเทวดามาฟังเทศน์ เชื่อไหม

เออ! วิทยาศาสตร์ก็ไม่เชื่ออีกนะว่าเทวดามาฟังเทศน์มนุษย์ เทวดา อินทร์ พรหมยังต้องมากราบมาไหว้มนุษย์ มนุษย์ประเสริฐที่สุด คําว่า “ประเสริฐที่สุด” มันเป็นสถานะ แต่ไม่ใช่เราประเสริฐที่สุดหรอก เพราะเรายังทําชั่วกันอยู่ เราประเสริฐได้อย่างไร แต่สถานะของความเป็นมนุษย์ สถานะของความเป็นมนุษย์ แต่มนุษย์ทําดีทําชั่วอีกเรื่องหนึ่ง

ถ้ามนุษย์ที่ประเสริฐที่สุดคือศาสดา คือองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า นั่นน่ะมนุษย์ประเสริฐ

ฉะนั้น “ทําไมชอบว่ามนุษย์ประเสริฐ”

เพราะสถานะไง เทวดาเขามีแต่สุข เขามีแต่สมความปรารถนา แล้วก็รอวันตาย พอตายแล้วไปไหนก็ไม่รู้ ไปตามบุญตามกรรมอีกแล้ว

แต่มนุษย์เกิดมา พ่อแม่ไม่เลี้ยงก็ตาย ต่อไปนี้ก็ต้องเลี้ยงตัวเอง ต้องมีงานทํา ถ้าไม่มีงานทําก็เลี้ยงตัวเองไม่ได้ นี่ไง มันประเสริฐตรงนี้ไง มันประเสริฐว่าเรามีโอกาส เรามีสมอง เราคิดดี ดูสิ คิดดีจนเป็นเอก เป็นรัฐบุรุษ เป็นต่างๆ ที่เขาช่วยเหลือโลก นั่นเขาก็ดีทางโลก แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด นี่พูดถึงว่ามนุษย์ไง ไปเข้ากับเรื่องนั้น ไปเข้ากับเรื่องจิตนะ ไอ้นี่พูดถึงมนุษย์จบแล้วนะ

ถาม : คนที่ทําบุญเพื่อให้ได้บุญ อยากให้แต่สิ่งดีๆ เข้ามาในชีวิต นั้นถือว่าเป็นการทําบุญหรือเปล่า เป็นการเข้าสู่ทางธรรมหรือไม่

ตอบ : การทําบุญ ทุกคนก็ทําบุญ ถ้าทําบุญ ใหม่ๆ ก็ทําบุญอย่างนั้น เพราะเราเชื่อว่าบุญกับบาป ถ้าทําบาป ทําบาปอกุศล แต่คนถ้าติดในบุญ ติดในบุญ เห็นไหม กู้หนี้ยืมสินมาทํา ไม่ใช่ ไม่ใช่หรอก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้นะ ไม่เบียดเบียนตน และไม่เบียดเบียนคนอื่น การทําบุญขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้เบียดเบียนตน ไม่ต้องใช้อะไรเลย อนุโมทนา เห็นคนทําดี สังเกตนะ เราเห็นคนทําดี ถ้าเป็นดีจริงนะ เราอนุโมทนาเขา เราชื่นชมเขา นั่นน่ะเป็นบุญ อนุโมทนาทาน

ถ้าเราทําหน้าที่การงาน เรามีเงินหนึ่งบาท เราจะมีหนึ่งสลึงไว้เลี้ยงพ่อแม่เรา เราจะมีหนึ่งสลึงไว้ครองชีพ เราจะมีหนึ่งสลึงเอาไว้ทําทุน เอาไว้ทําธุรกิจ เราจะมีหนึ่งสลึงเพื่อทําบุญกุศล ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่าฝังดินไว้ เราจะทําบุญต้องไม่ให้เราเดือดร้อน เราเดือดร้อนเราไม่ทํา ถ้าเราจะทําบุญ เราทําบุญเพราะหัวใจของเรา

ฉะนั้น บอกว่า “ถ้าเขาทําบุญ ทําบุญอย่างนี้มันเป็นการเข้าสู่ทางธรรมหรือเปล่า”

ถ้าทางธรรมค่อยๆ คิด แต่ถ้าเบียดเบียนตน ไม่ใช่ เบียดเบียนตน ไม่ใช่ ฉะนั้น เวลาการทําบุญเขาจะให้เราตัดสินใจ เราทําของเราเอง ถ้าเรามีศรัทธามีความเชื่อ เราทําของเรา เพราะกิเลสของเรามันจะตระหนี่ถี่เหนียว มันจะยึดทรัพย์ว่าเป็นทรัพย์สมบัติของมัน ทั้งๆ ที่เงินเราหามาเป็นของเราแท้ๆ นะ แต่ถ้าเราเจ็บป่วยตายเดี๋ยวนี้ เงินไม่ใช่ของเรา

ฉะนั้น ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า บ้านเรือนของเรา ถ้าเราได้เอาทรัพย์สมบัติออกจากบ้านเรือนของเราเมื่อไหร่ นั่นแหละคือทรัพย์สมบัติของเรา ถ้ายังอยู่ในบ้านเรือนของเรา ถ้าไฟไหม้เราก็จบ ชีวิตนี้ยึดๆ ไว้ ของเรา ของเรา ไม่ใช่หมดล่ะ พอตายไปแล้วลูกหลานมันทะเลาะกันด้วย

แต่ถ้าคนเขาเสียสละ เสียสละในทางบวก ในทางบุญนะ ไม่ใช่เสียสละด้วยความไม่มีปัญญา อันนั้นไม่ใช่ เราเสียสละไปแล้ว เราได้ขนทรัพย์สมบัติออกจากเรือนของเรา ไฟไหม้ในเรือนนั้น ทรัพย์สมบัติกองอยู่นั่น เพราะมันตกนํ้าไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้

โยมเคยทําบุญไหม เมื่อ ๑๐ ปีที่แล้ว ลองนึกถึงสิ ยังนึก ได้เลย นั่นน่ะมันอยู่กับใจเรา สิ่งที่เราเคยเสียสละไว้ ตั้งแต่เด็กๆ นึกได้ไหม ยังเป็นของเราอยู่นะ นึกได้ไหม นั่นแหละเป็นทิพย์

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “เป็นการเข้าสู่ทางธรรมหรือไม่”

การเข้าสู่ทางธรรม การทําบุญเป็นแค่พื้นฐาน สุดท้ายแล้วเราต้องมาภาวนา เวลาภาวนา เราต้องเอาชนะตนเอง เอาชนะ ตนเอง เห็นไหม นั่งไปมันเจ็บมันปวด มันวิตกกังวล เราควบคุมได้หมด ถ้าเราควบคุมได้หมด เราสั่งหัวใจเราได้ เราจะมีความสุข ไหม หัวใจสั่งได้ เฮ้ย! เอ็งอย่ากวนกูสิ เฮ้ย! เอ็งอย่าทําให้กู เดือดร้อนสิ คิดแต่เรื่องดีๆ อ้าว! ปฏิบัติแล้วทําได้จริงๆ นะ ไม่ได้พูดเล่น ปฏิบัติไปแล้วทําได้จริงๆ

หลวงตาท่านพูดเลย ท่านปฏิบัติใหม่ๆ นะ มันจะไปไหน ไม่ไป มันจะทํา ไม่ทํา ขืนกับมัน ขืนจนชํานาญ สั่งได้ ใจนี้สั่งได้ ถ้ามีสติใจนี้สั่งได้ แล้วถ้าใจนี้สั่งได้มันมีความสุขไหม อ้าว! ปฏิบัติสิ คนทําได้แล้วมี คนทําได้แล้วถึงมาสอน ไม่ใช่คนทําไม่เป็น คนทําไม่ได้แล้วมาสอน ไม่ใช่ คนที่ทําได้แล้วเขามาสอน ฉะนั้น สิ่งที่ใจเราทําได้ อันนี้ประเสริฐ

ฉะนั้น ให้ลองคิดดู นี่พูดถึงการทําบุญ เวลาทําบุญนะ เวลาทําบุญแล้วมันไม่ใช่เรื่องของพระหรอก ไอ้เรื่องของพระเป็นเรื่องของวัตถุ เรื่องของโลก จริงๆ แล้วการทําบุญเป็นเรื่องของคนทําทั้งนั้นนะ เราทําอะไรเราก็ได้ไอ้นั่น แต่ทําให้ถูกให้ควร คนเรามันต้องมีปัญญาไง ไม่ใช่ทําแบบที่กระแสเขา ไม่ใช่หรอก เราไม่ใช่เหยื่อ มึงเป็นเหยื่อหรือ ไม่มีสมองหรือ สมองก็มี โธ่!

ถาม : สภาวะแวดล้อมทางโลกมีผลกับสภาวะแวดล้อมใจแค่ไหน

ตอบ : ถ้าสภาวะแวดล้อมทางโลกนะ ทางโลก เห็นไหม เราไปเห็นสิ่งที่สะเทือนใจ เราสลดสังเวชนะ สภาวะแวดล้อมทางโลก การที่เกิดสภาวะแวดล้อมทางโลกมันเกิดจากบุญอีกแหละ บุญเขาเรียกเกิดในประเทศอันสมควร

เราอิจฉาคนโบราณ เขาเกิดมาสภาวะแวดล้อม เราเกิดมาเด็กๆ นะ แม่นํ้าแม่กลองยังไม่มีเขื่อน หน้านํ้านะ โอ้โฮ! นํ้ามันล้นท่วมไปหมดเลย นํ้าเป็นนํ้าโคลนนํ้าแดงมาเลย ปลาเต็มไปหมด เรานึกถึงสภาวะเราเกิดที่นี่ เกิดในตลาดโพธาราม เวลาถึงหน้า นํ้าหลากมา โอ้โฮ! มันมานะ ต้นไม้เป็นต้นๆ ลอยมาตามแม่นํ้า เต็มไปหมด นั่นน่ะสภาวะแวดล้อมสมัยโบราณ

แต่ทางวิทยาศาสตร์เขาต้องสร้างเขื่อนเพื่อมีพลังงาน พอสร้างเขื่อนไปสองเขื่อน เดี๋ยวนี้แม่นํ้าแม่กลองเน่า เน่าตลอด มันไม่มีนํ้าไหลมา เขาเอาไว้ปั่นไฟ แล้วมันก็เรื่องการนํ้าท่วม เรื่องการต่างๆ นะ เป็นฤดูกาลก็เบาลง

ไอ้พูดถึงว่า “สภาวะแวดล้อมภายนอกมีผลกับสภาวะแวดล้อมในหัวใจไหม”

มี มีเยอะมาก สภาวะแวดล้อมภายนอกจากโบราณนะ ในนํ้ามีปลา ในนามีข้าว ชีวิตนี้มีแต่ความสุข มีความสุขนะ แต่มัน ไม่สุขเพราะอะไร เพราะการแก่งแย่ง สมัยโบราณแว่นแคว้นเขาจะรุกที่ดินกัน พม่ารบไทย ไทยรบพม่า เวลารบทีก็วิ่งหนี ต้องยกทัพหนี หนีทัพกัน แต่ถ้าปล่อยให้อยู่ในที่อุดมสมบูรณ์ โอ๋ย! เรามีความสุขนะ

เราฟังบ่อย เราลูกเจ๊ก คนที่อพยพมาจากเมืองจีน พอเข้าปากนํ้า “กูรอดตาย กูรอดตาย” เห็นสภาวะแวดล้อมเมืองไทยนะ ถ้าขยันไม่ตาย เมืองจีนทําอะไรก็ไม่ขึ้นเพราะอะไร เพราะแผ่นดินหิมะตก อพยพหนีกันมา นี่ก็ลูกเจ๊ก อพยพมาเหมือนกัน เสื่อผืน หมอนใบเหมือนกัน นั่นสภาวะแวดล้อมภายนอกไง ถ้ามันมี เข้ามาเกี่ยวกับหัวใจไหม

มาจากซัวเถา พอเข้าปากนํ้า “กูรอดตาย กูรอดตาย” สภาวะแวดล้อมภายนอก มันบอกเลยว่าเรามีอาชีพ เราขยัน หมั่นเพียร เราจะต้องอยู่ของเราได้ มันให้ผลกับสภาวะแวดล้อมภายใน ถ้าสภาวะแวดล้อมภายนอกไปทะเลทราย เออ! นอน อยู่นี่ ตายด้วยกัน สภาวะแวดล้อมภายนอกมันก็มีผล

แต่เวลาประพฤติปฏิบัติแล้ว สภาวะแวดล้อมภายนอกและภายใน ถ้าภายในมันดีแล้วมันปล่อยวางได้ มันรับรู้ได้ มัน เอาตัวรอดได้ ขอให้สภาวะแวดล้อมภายในดี ดีต้องดีให้เข้มแข็งนะ ไม่ใช่ดีแบบไม้หลักปักขี้โคลน ใครพูดอะไรก็เชื่อ ไหลตาม เขาไป ไม่ใช่ ต้องมีปัญญา

ถาม : สภาวะที่เราพยายามไม่คิดนั้นหมายถึงจิตเราคิดหรือไม่ มีวิธีอย่างไรให้จิตเราไม่คิด

ตอบ : ในการศึกษานะ ถ้าเราศึกษาแล้วมันจนตรอก มันคิดสิ่งใด ไม่ออก ให้วางไว้ แล้วมาทํานิ่งๆ หายใจเข้านึกพุท หายใจออก นึกโธ ให้ใจเราหมดจากความวิตกกังวล พอหมดจากความวิตกกังวลจิตมันพักได้สมาธิแล้ว เราค่อยไปดูหนังสือใหม่ เราค่อยไปศึกษาใหม่

เราสอนบ่อย เราสอนบ่อยนะ เด็กเวลาที่ศึกษาแล้วมันเครียด แล้วเราอ่านไม่เข้าใจต่างๆ ให้วางไว้ก่อน แล้วเด็กมันก็ต่อว่านะ “ดูขนาดนี้ยังไม่รู้เลย แล้วให้หยุดก่อน มันจะรู้ได้อย่างไร” มันเถียงเลยนะ บอก “เออน่า! เอ็งวางหนังสือไว้ก่อน แล้วกําหนดหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ” แล้วเขาไปทําตามนะ ดีขึ้นเยอะเลย

หนึ่ง ความเครียดไม่มี แล้วพอไม่มีมันจะอ่านสิ่งใดมัน ก็เป็นสัจจะ แล้วอ่านแล้วมันเข้าใจ อ่านแล้วมันได้นํ้าได้เนื้อไง ไม่อย่างนั้นอ่านแล้วเบลอ อ่านหมดเลย แล้วก็งง แล้วถึงเวลาแล้ว ทําอะไรไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน “สภาวะที่เราพยายามไม่คิด มันหมายถึงคิดหรือไม่”

เพราะเราว่าไม่คิดไง เพราะเราจะไม่คิด ธรรมดานะ ปล่อยเลย ของเราใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้ามันจะคิดนะ ปล่อยให้มันคิด แต่มีสติให้คิดไปเรื่อย พอจบแล้วมันคิดจนพอใจมันหยุด แต่เรามีสติอยู่นะ แล้วพอมันจะคิดใหม่ “เอ็งจะทุกข์อีกหรือ” เราใช้คําว่า “ปัญญาอบรมสมาธิ” คือว่าเราพยายามจะไม่คิด เราก็คิดว่าไอ้ที่พยายามจะไม่คิดนั่นคือความคิด

แต่ถ้าเรามีสตินะ เรามีสติไว้ เรามีสติ ความคิดมันเป็นธรรมชาติ มันเหมือนแบบตานํ้า นํ้ามันจะผุดขึ้นมาจากตานํ้า ความคิดมันผุดขึ้นมาจากใจ เพราะใจ ไม่มีใจใครจะคิด ไม่มีหัวใจอะไรมันจะคิด ความคิดมันผุดขึ้นมาจากใจ ถ้ามันผุดขึ้นมาจากใจนะ ถ้าเรามีสติปัญญารู้เท่ามันก็ปล่อย พอปล่อยมันก็ผุดธรรมดา มันไม่เครียดไง

แต่ถ้ามันไม่ต้องใช้ความพยายามมาก หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ดีที่สุด หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ พุทโธๆ มันวางไว้หมด มันวางความเครียดให้หมด การทําสมาธิคือปล่อยวาง ปล่อยวางเป็นอิสระ แต่ยังไม่ได้เป็นปัญญาหรอก การปล่อยวางนี่ แล้วพอปล่อยวางแล้วมันก็โล่งโถง มันทําอะไร มันจะชัดเจน มันจะดีขึ้น

“วิธีทําอย่างไรให้จิตไม่คิด”

ธรรมชาติที่รู้ ธรรมชาติที่รู้มันไม่ได้คิดหรอก มันรู้ ธรรมชาติที่รู้ จิตเป็นธรรมชาติที่รู้ แต่พอรู้แล้วสัญญามันจะปรุง มันอยากคิด มันเป็นธรรมชาติที่รู้ จิตเป็นธรรมชาติที่รู้

จิตที่เวียนว่ายตายเกิดเป็นธรรมชาติที่รู้ สสารที่รู้ สสารอื่นไม่มีชีวิต แต่จิตนี้เป็นสสารที่มีชีวิต เริ่มงงแล้ว สสารที่มีชีวิต สันตติต่อเนื่องได้ แล้วทําให้มันจบได้ด้วย พระพุทธศาสนาสอนอย่างนั้น ค่อยๆ คิดนะ เพราะถามแค่นี้ ถ้าถามอย่างอื่นจะตอบต่อไป แล้วถ้าอยากถามอย่างอื่นค่อยมาถามทีหลัง

ถาม : อะไรคือจุดมุ่งหมายของชีวิต ชีวิตมนุษย์มีจุดมุ่งหมายหรือเปล่าคะ ความดี ไม่ดี อยู่ที่เจตนาหรือการกระทํา

ตอบ : จุดมุ่งหมายของชีวิตมันอยู่ที่บารมีของคน ถ้าบารมีของคน คนเกิดมาเขาบอกว่า เกิดมาชาตินี้ก็มีชาติเดียว พอมีชาติเดียว ทําอะไรก็ได้ จะเบียดเบียนใคร จะทําอะไรก็ได้ ขอให้ฉันมีความสุข ทําอย่างไรก็ได้ นั่นน่ะเวรกรรมทั้งนั้น เพราะเวลาหมดชีวิตไง เวลาหมดชีวิตนี่นะ พอตาย พอตายจิตมันจะไปตามกรรมดี กรรมชั่ว

แต่ในปัจจุบันนี้ เพราะการเกิดเป็นมนุษย์ เขาเรียกสถานะ คําว่า “สถานะ” ได้การเป็นมนุษย์ นี้การเป็นมนุษย์มันอยู่ในสถานะใช่ไหม มันไปนรกไม่ได้ ไปอะไรไม่ได้ แต่มันไปได้ที่จิต สวรรค์ในอก นรกในใจ มันยังไม่ไป แต่ถ้าตายตูม ไปเลย นี่จุดมุ่งหมายไง

ถ้าจุดมุ่งหมายของชีวิต อันนี้มันก็อยู่ที่เป้าหมาย จุด มุ่งหมายก็เป้าหมายว่า อะไรคือจุดมุ่งหมายของชีวิต ทุกคนก็ จุดมุ่งหมายของชีวิตก็ต้องประสบความสําเร็จทั้งหมด ทุกอย่างสมความปรารถนาทั้งหมด แล้วมันสมความปรารถนาจริงหรือเปล่า เพราะทุกอย่างมีครบหมดแล้ว รอวันตายไง แล้วของใครล่ะ

แต่ถ้าเป้าหมายของชีวิต คือจะบอกว่าจบ จบหมายความว่า ไม่มีการสืบต่อ อย่างพระพุทธเจ้า เห็นไหม มีการเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย จะไม่มีการเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย พ้นจากการเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย ถ้าเราไม่ตาย ชีวิตนี้มัน ไม่ตายตั้งแต่มีชีวิตอยู่เลย มันรู้ของมันหมด ถ้ามันชําระกิเลส หมดนะ รู้หมดเลย หลวงปู่มั่นเทวดาต้องมาฟังธรรม

“ความดี ไม่ดี อยู่ที่เจตนาหรือการกระทํา”

เจตนาเป็นแค่เจตนา เจตนายังไม่มีการกระทํา แต่ถ้าการ กระทํา กระทําแล้ว กระทําถึงที่สุดแล้ว จบแล้วมันไม่มีการกระทํา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแค่กิริยา ไม่มีการกระทํา พระอรหันต์ไม่มีการกระทํา พระอรหันต์ไม่มีการกระทํา ไม่มีเจตนา พระอรหันต์ไม่มีการกระทํา

จบ นี่พูดถึงว่าคนดีหรือไม่ดีอยู่ที่ไหน อยู่ที่เจตนา อยู่ที่การกระทํา กระทําอย่างนี้จบแล้ว ไม่มีเจตนา ไม่มีการกระทํา ไม่มีอะไรทั้งสิ้น แต่มี จบ เพราะว่ามันจะหมดเวลาแล้ว

ถาม : สุดท้ายแล้วระบบกรรมถูกสร้างมาเพื่อเติมเต็มความว่างเปล่าของชีวิตหรือเปล่า

ตอบ : ไม่ใช่ ไม่ใช่นะ ระบบของกรรม คําว่า “ระบบของกรรม” คือพระพุทธเจ้าไปตรัสรู้ไง ไปตรัสรู้ว่าจิตนี้มาจากไหน ไปตรัสรู้ว่าชีวิตมันเป็นอย่างนี้เพราะอะไร มันเป็นเพราะสิ่งใด

เพราะพระในสมัยพุทธกาลนะ บางองค์นะ ฟังพระพุทธเจ้าเทศน์ทีเดียวเป็นพระอรหันต์ เขาก็แปลกใจ ไปถามพระพุทธเจ้าว่า “ทําไมพระองค์นี้เป็นอย่างนี้ล่ะ”

พระพุทธเจ้าจะบอกเลยว่า “ตั้งแต่ชาตินั้น ชาตินั้น เขาได้สร้างบุญอย่างนั้นมา แล้วเขาเกิดในสถานะนั้น ถึงที่สุดแล้ววันนี้ เขามาเกิดเป็นพระองค์นี้ พอพระองค์นี้แล้ว เพราะกรรมอันนั้น กรรมอันนั้นคือเจตนาอย่างนั้น สิ่งที่เป็นพฤติกรรม พฤติกรรม ดีเอ็นเอของเขามาอย่างนั้น จิตของเขาเป็นอย่างนั้น พอเขามา กระทบ กระทบกับอริยสัจ กระทบกับความจริงอย่างนี้ปั๊บ เขาเป็น พระอรหันต์เพราะเหตุนี้ ระบบของกรรมมันไม่ใช่ใครจะไปดัดแปลง มันเกิดจากการกระทําไง

ฉะนั้น บอกว่า “ระบบของกรรมถูกสร้างมาเพื่อเติมเต็มความว่าง”

ไม่ใช่ ความว่างมันก็เป็นความว่าง ความว่างเกิดจากการกระทํา ก็เกิดจากกรรมนั่นแหละ กรรมดีทําให้เกิดความว่าง แต่ระบบของกรรม ถ้าระบบของกรรม ใครสร้างระบบได้ ใครควบคุมระบบได้ คนนั้นครองโลกน่ะสิ ไม่ใช่

กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมคือการกระทํา กรรมดี กรรมชั่วของเรานะ การทําดีของเรา ก็ทําให้เราเป็นคนดี คนทําดี ทําดีจนเป็นนิสัย เราทําความชั่วไม่ได้นะ ทําแล้วมันขับดันความรู้สึก คนที่เขาทําชั่ว ทําชั่ว ไปสอนมันทําความดีสิ มันบอกไอ้นี่โง่ กูสุขสบายอยู่แล้ว มายุ่งอะไรกับกู

เขาเคยชินไง เขาเคยชินกับกรรมชั่ว เขาอยู่กับกรรมชั่ว อย่างนั้น แล้วผลของเขา ชีวิตเขา ไปดูบั้นปลายสิ เวลาเขาทํา โอ๋ย! เขาประสบความสําเร็จ เขาทําดี ก็เหมือนกับคอร์รัปชั่น ขนมา ขนมา แล้วมันก็นั่งทับไว้ กลัวแต่คนจะมาชี้นะ คนนั่งทับการทําชั่วของตน คือคอร์รัปชั่น นั่นน่ะเขาอยู่มีความสุขไหม นี่แหละกรรม คือการกระทํา ทําดี ทําชั่ว

ฉะนั้น “ระบบของกรรมถูกสร้างมา”

ไม่มีใครสร้าง ไม่มีใครสร้างระบบนี้ได้ แต่กรรมคือการ กระทํา คือเราทํากันเอง ทีนี้มีคนค้าน อ้าว! ก็ไม่เคยทําอะไรเลย ทําไมมันทุกข์ยากขนาดนี้ กรรมดีนะ เวลามันทําสิ่งใดมันประสบความสําเร็จเพราะมันมีกรรมดีของมัน กรรมคือโอกาสและจังหวะ จังหวะของเขามาพอดี

มีคนมาถามบ่อยมากเลยว่า “อุบัติเหตุ อุบัติเหตุเป็นกรรมหรือไม่” เราบอกอุบัติเหตุกับกรรมมันอันเดียวกัน อันเดียวกันหมายความว่าอย่างไร บางทีนะ มันไม่น่าจะเป็นเลย มันเป็น แล้วคนมานะ เวลามันพ้นไป อุบัติเหตุมันเกิดจากความประมาท พวกเราว่าอย่างนั้นนะ เพราะเราประมาท แต่อุบัติเหตุทําไมมันเจาะจง บางทีมันไม่น่าจะเป็นอย่างนั้น มันเป็นอย่างนั้น มันไปลากมาเป็นอย่างนั้น นั่นน่ะคือกรรมของเขา

แต่เรา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะแก้นะ ก็แก้บอกว่า “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

ความประมาทเลินเล่อ พระพุทธเจ้าถึงให้ฝึกสติ เราฝึกสติ เราทําความดีกัน นี่ก็คือกรรม กรรมดี กรรมดีจะคุ้มครองเราไง ผู้ใดปฏิบัติธรรม สมควรแก่ธรรม เรามีสติมีปัญญาของเรา เราฝึกจนเป็นปกติ เป็นธรรมดา เราไม่ได้สร้าง ไม่ได้แต่ง มันเป็นชีวิตประจําวัน เราทําของเราจนเคยชินจนเป็นปกติของเรา เราจะมีอุบัติเหตุไหม ถ้ามันจะมีอุบัติเหตุมันก็สุดวิสัย เวลามันสุดวิสัยนะ ขับรถไป เราไม่ชนเขา เขามาชนเรา อยู่เฉยๆ ตูม ไม่รู้เรื่องเลย ตูม ทําไมเป็นอย่างนั้นล่ะ ทําไมไม่ไปตูมกับคนอื่นล่ะ ทําไมจําเพาะเจาะจงต้องมาตูมกับเราล่ะ

นี่พูดถึง สุดท้ายแล้วมันเป็นเรื่องของกรรม กรรมมันมีกรรมเก่า กรรมใหม่ ต้องวิทยาศาสตร์นิดหนึ่ง ถ้ากรรมคือปัจจุบันนี้ แล้วกรรมเก่าล่ะ กรรมเก่าคือสิ่งที่เราสร้างมาที่เราไม่รู้ แต่มันมีผลกับจริตนิสัย กับความคิด แต่กรรมใหม่ กรรมใหม่คือการกระทํา ทีนี้เวลากรรมใหม่มันพยายามจะทําดีอยู่ แต่กรรมเก่ามันมาตัดรอน มันก็มีผล มีอุบัติเหตุ มีต่างๆ

อันนี้เป็นเรื่องของกรรมเก่า อันนี้เราไล่มาจนจบแล้ว เพราะเรากลัวเวลามันจะไม่พอ โอ้โฮ! ยังมีอีกนะ ยังได้อยู่นะ ถ้าได้อยู่...

ถาม : เคยอ่านเจอมาเกี่ยวกับพระบ้านกับพระป่า รู้มาว่าพระป่าจะอยู่ในป่า ไม่ยอมพักในวัดหรือในที่ชายคา อยากทราบว่าในภาวะที่ลําบาก จะทําให้เกิดปัญญาได้อย่างไร พระป่าจะไม่เครียดหรือคะ ความเครียด ความลําบาก จะไม่ขัดขวางปัญญาหรือคะ ทราบมาว่าพระป่าปฏิบัติเพื่อให้เกิดภาวนามยปัญญา

ตอบ : ใช่ ภาวนามยปัญญานี่ถูกต้อง แต่อย่างที่เข้าใจ ถูก พระป่าส่วนใหญ่เขาอยู่ในป่า เขาถือธุดงค์ของเขา เขาไม่เข้าชายคาบ้าน เขาไม่เข้าต่างๆ เขาไม่เข้านั้นเพื่อความวิเวกของเขาไง เพื่อความวิเวก

แล้วกรณีนี้มันเป็นเรื่องธุดงควัตร ถ้าธุดงควัตรนะ ถ้าใครอธิษฐานแล้วไม่ทําอย่างนี้ เขาจะไม่ทําอย่างนี้ตลอดไป หรือไม่ทําเป็นครั้งเป็นคราว แต่ถ้าเป็นความเครียดหรือไม่ ไม่ เพราะท่านภูมิใจ ท่านภูมิใจ ท่านพอใจจะทํา เหมือนเรารัก โยมเห็นพวกชมรมต่างๆ ไหม เวลาเราไปดูเขาแปลกๆ เนาะ เขานั่งวิจารณ์กันอยู่อย่างนั้นนะ ชมรมอะไรก็ไม่รู้ แต่เขาสนุกของเขานะ

นี่ก็เหมือนกัน พระป่าก็ชมรมหนึ่ง ชมรมพระป่า เขาสนุกของเขา เขาไม่เครียดหรอก ไอ้เราก็ว่า โอ้โฮ! เขาเครียด แต่เขาสนุกของเขานะ ชมรมพระป่าเขาน่ะ เพราะเขาพอใจ เขาพอใจ เขามีความปรารถนา

ฉะนั้น ไอ้สิ่งที่ว่า “ความเครียดจะมาขัดขวางปัญญาของเขา”

มันไม่เครียดหรอก ชีวิตเราก็เครียดอยู่แล้ว เป็นสมาธิ ถ้าเป็นสมาธิมันเป็นกลาง เป็นอิสระ ถ้าทําจิตลงสมาธิได้นะ ไม่เครียด ถ้าเครียดเป็นสมาธิไม่ได้ ถ้าไม่มีสมาธิมันเกิดปัญญาไม่ได้ ถ้าไม่มีสมาธิมันเกิดภาวนามยปัญญาไม่ได้ ถ้าไม่เครียดมันก็เกิดปัญญาอย่างพวกเรา วิเคราะห์ วิจัย ค้นคว้า มันก็จะเป็นปัญญาของเรา มันไม่เครียด ถ้าเครียดเป็นปัญญาไม่ได้

ฉะนั้น ที่ว่า “พระป่าต้องอยู่อย่างนั้นใช่ไหม”

มันเป็นธุดงควัตร ใช่ ธุดงควัตรเป็นอย่างนั้น แต่เขาไม่เครียดของเขา เขาภูมิใจ เขาภูมิใจ เขาพอใจ แล้วเขาปลื้มใจมาก เพราะเขาทําตามพระพุทธเจ้าสอน พระพุทธเจ้าสอนนะ ที่ว่า ป่าคู่กับพระ พระป่าคู่กับป่า เขาภูมิใจ แล้วพอเขามีความสุข มีความสงบ จิตเขาเป็นสมาธิ เขามีความสุขมาก เขาอยู่ในป่า แล้วมีความสุขมาก

ไอ้เรา “สุขได้อย่างไร สุขของฉันก็ต้องอยู่ในโรงแรมสิ ไปสุขอยู่ในป่าได้อย่างไร”

แต่เขาสุขของเขานะ ความสุขอย่างนี้มันเป็นความสุขภายในใจ แล้วความสุขอย่างนี้มันไม่ใช่เป็นการแอบอ้าง แล้ว ไม่ใช่เป็นการแสดงเป็นมายา เพราะอะไร

เพราะว่าถ้าคนปฏิบัติมีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติมาก่อน มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นตัวอย่าง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ในป่าของท่าน ท่านได้ความสงบ ความวิเวกเป็นชัยภูมิ เป็นการต่อสู้กับกิเลสของตน ถ้าทํากิเลสของตนมันตัดทอนกิเลสไง ไม่ให้กิเลสมันเข้ามาในใจ แล้ว ถ้าทําได้มันจะเป็นประโยชน์มาก

ฉะนั้น ถามว่า “ทราบมาว่าพระป่าปฏิบัติเพื่อภาวนามย-ปัญญา” ถูกต้อง แล้วที่ว่า “ถ้าความลําบาก ความเครียดอย่างนั้นมันจะเกิดปัญญาได้อย่างไร” เกิด เพราะปัญญาของเราไง ปัญญาของเราก็ปัญญาศึกษาวิเคราะห์วิจัย แต่ถ้าปัญญาของพระป่า ก็ที่คําถามนี่แหละ ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา ปัญญาเกิดจากศีล สมาธิ ปัญญา แล้วมันเป็นอย่างไรล่ะ

มันเป็นสิ่งที่ว่าเวลาครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติ เวลา ธมฺมสากจฺฉา เวลาท่านสนทนาธรรมกัน คนที่ชํานาญการจะหลอกกันไม่ได้หรอก เวลาครูบาอาจารย์ท่านเข้าถึงกัน ท่านจะสนทนาธรรมกันเพราะการสนทนาธรรมกันมันเป็นการตรวจสอบกัน เพื่อจะดึงให้ใจสูงขึ้น ถ้าใจสูงขึ้นมันจะเป็นประโยชน์กับใจดวงนั้น

นี่พูดถึงการเป็นพระป่ากับพระบ้านเนาะ พระบ้านเขาต้องศึกษาของเขา พระบ้านคือบวชมาเพื่อศึกษา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อปกครอง เพื่อเข้าใจในธรรมะ

แต่พระป่าศึกษาปฏิบัติเพื่อทําลายกิเลสในใจ ถ้าทําลาย กิเลสในใจ ปริยัติ ปฏิบัติ เพราะปฏิบัตินะ ปฏิบัติจนมีสัจจะมีความจริงในใจ ถ้าสัจจะความจริงในใจ เห็นไหม เวลา เทศนาว่าการมันออกมาจากใจ ออกมาจากข้อเท็จจริง

แต่ถ้าเป็นพระบ้าน อ่านหนังสือ อ่านเอา พออ่านเอามันก็เป็นการเล่านิทาน

อันนี้พูดถึงเวลาผู้ที่ฟังเทศน์ ฟังเทศน์มันจะเข้าใจตรงนั้น คําว่า “พระป่า พระบ้าน” พระบ้านคือเขาศึกษามาแล้วเพื่อเผยแผ่ศาสนา พระป่าปฏิบัติมาเพื่อความรู้จริงในหัวใจ แล้วพยายามสั่งสอนลูกศิษย์ลูกหา ให้ประพฤติปฏิบัติ ให้เป็นแก่นของศาสนา เอวัง

ทีนี้เวลาปฏิบัติแล้ว ถ้าเรารู้อะไร เราเห็นอะไร
เวลาคนรู้คนเห็นขนาดไหน มันก็พูดได้ขนาดนั้น
เวลาพูดขนาดนั้น คําพูดมันจะบอกหมดน่ะว่า
ปฏิบัติมาวุฒิภาวะของมันมีแค่ไหนไง
ภูมิของมัน ภูมิของการปฏิบัติมันมีแค่ไหน

๒

รู้อะไร

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)

ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อาการที่เกิดขึ้น”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ขอเล่าเลยนะครับ

๑. ในขณะที่ใช้ชีวิตประจําวันอยู่ รับรู้ถึงอาการของจิตกระเพื่อมที่เกิดจากอารมณ์ มีแค่ความรับรู้แล้วก็วางมันลง อาการของการวาง ความคิดวาง หรือจิตวาง มันจะรู้ได้ด้วยตนเอง ถ้ามันคลายอยู่ หรือจิตมันว่างจริงๆ มันก็จะรู้ ไม่มีการปรุงแต่งเหมือนสิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้า ได้แต่มองอย่างเดียว

๒. ในขณะภาวนา หลังจากที่เกิดความสงบระยะหนึ่ง อาการสิ่งที่เกิดขึ้นจะคล้ายกัน แต่ไม่เหมือนกัน มันจะมีความชัดเจนมาก มองดูอย่างเดียว ไม่คิด ไม่ปรุง ไม่ใช่สัญญา สิ่งที่ มองดูอยู่มันเกิดขึ้นในขณะนั้น ไม่มีการรับรู้ภายนอก มีสติจ่อ อยู่กับสิ่งที่เกิดขึ้น มันจะสามารถมองเห็นการเปลี่ยนแปลงจนเข้าใจอาการของการวาง หลังจากที่รู้และเข้าใจแล้วมันโล่ง เย็น มีความสุขยิ่งกว่าปีติที่เคยเจอ

๓. ไม่ว่าอาการเหล่านี้จะไม่เกิดขึ้นทุกครั้งที่ภาวนา สิ่งที่ ผมรู้และเข้าใจคือความซื่อสัตย์กับสิ่งที่เกิดขึ้น เพราะหากไม่ซื่อสัตย์แล้วมันทุกข์มาก เป็นการหลอกตัวเอง ทั้งๆ ที่รู้อยู่แก่ใจ ที่ผมเล่ามานี้ ตอนนี้ไม่ทุกข์ไม่ร้อนกับการดําเนินชีวิตในระดับหนึ่ง ถึงแม้บางทีสติมันจะไม่สามารถจับได้ทันทีทันใดก็ตาม แต่ก็ใช้ชีวิต ในสังคมได้อย่างมีความสุขครับ

ตอบ : อันนี้เขาบอกว่าอาการที่เกิดขึ้น คือเขาถามปัญหามาบ่อย เราตอบปัญหาไปเยอะ ถึงปัจจุบันนี้เป็นคําถามข้อที่ ๑. ข้อที่ ๒. ข้อที่ ๓. นี้คือรายงานผลของการปฏิบัติ

ถ้ารายงานผลของการปฏิบัตินะ ถ้าการปฏิบัติ เริ่มต้นทุกคนจะมีความทุกข์ความร้อน มีความบีบคั้นหัวใจ ชีวิตนี้มีแต่ความทุกข์ความยาก แต่ถ้าเรามาศึกษาพระพุทธศาสนา พระพุทธ- ศาสนา เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมโอสถ ธรรมโอสถ ธรรมะคือยา คือสิ่งที่เข้ามาชโลมหัวใจ ถ้าชโลมหัวใจได้ มันก็มีสติมีปัญญา จิตใจอยู่กับธรรมมันก็ปล่อยเรื่องความทุกข์ความยากมาก มันก็ใช้ชีวิตโดยธรรมดา

แต่โดยเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันมีผลของมัน ข้อที่ ๑. ข้อที่ ๒. ข้อที่ ๓. เวลาปฏิบัติแล้วมันมีเครื่องอยู่ จิตใจมันรู้ว่า สิ่งใดเป็นประโยชน์กับใจดวงนี้

ถ้าใจดวงนี้ เห็นไหม เวลามีสติ มีสมาธิ มีปัญญาขึ้นมา ศีล สมาธิ ปัญญา สติ สมาธิ ปัญญา มันเป็นประโยชน์กับใจ ดวงนี้ไง คือมันมีธรรมโอสถ มีสติธรรม สมาธิธรรม ปัญญาธรรม เป็นเครื่องอยู่อาศัยๆ

แต่ถ้ามันเป็นความจริง มันเป็นความจริงมันจะลึกกว่านี้ไง ถ้าเป็นความจริง สิ่งที่อธิบายมามันไม่มีเลย มันเป็นความจริงเลย ความจริงเป็นความจริงอยู่วันยังคํ่า ความจริงเป็นความจริง ความจริงของมัน แต่นี้ที่ถามมา อาการที่เกิดขึ้น อาการที่เกิดขึ้น อย่างข้อที่ ๑.

“ข้อที่ ๑. สิ่งที่ใช้ชีวิตประจําวัน รู้ถึงอาการกระเพื่อมที่เกิดจากอารมณ์ แต่ก็แค่รับรู้แล้ววางลง ความคิดวาง หรือจิตวาง มันรู้ด้วยตัวของมันเอง”

คําว่า “ความคิดวาง” หรือมันวางในตัวมันเอง มันมีใช่ไหม มันมีเรามีเขาใช่ไหม มันมีการกระทํา มีการกระทบ มันเป็นการวางใช่ไหม มันยังไม่เป็นถึงที่สุดไง

ถ้ามันถึงที่สุดนะ มันไม่มี ถ้าเป็นพระโสดาบันนะ พระโสดาบัน สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส เวลามันพิจารณาไปแล้วมันว่างหมด สิ่งระดับนี้มันไม่มีของมัน แล้วถ้าจะดําเนินการต่อไปล่ะ

ดําเนินการ มรรค บุคคล ๔ คู่ คู่ที่ ๑ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุคคล ๔ คู่ มันมีเหตุมีผลของมัน มันมีการกระทําของมัน ถ้าทําถึงที่สุดแล้วสังโยชน์มันขาด พอขาดไป จบ อกุปปธรรมคืออฐานะ อฐานะที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลง อฐานะที่มันจะเป็นไป

แต่ถ้ามันยังมี เห็นไหม มันมีอารมณ์ มันเกิดอารมณ์ มันมีกระเพื่อม มันมี แต่มันมีนี้เพียงแต่บอกว่าอาการที่เกิดขึ้น อาการที่เกิดขึ้น ถ้าทําได้ขนาดนี้ ทําได้ขนาดนี้มันก็แบบว่ามีธรรมะ เป็นที่พึ่งไง ดูเวลาพระบวชมานะ พระบวชมา เวลาบวชมาแล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นมา แหม! มันมีความสุข แล้วมรรคผลมันจะหยิบเอื้อมเอาได้เลย

เวลาจิตมันเสื่อมไปหมดเลย นี่เราจะบอกว่า เวลามันเจริญแล้วเสื่อมไง เวลาเจริญ โอ้โฮ! โลกนี้เป็นของเรา ทุกอย่างโลกนี้ มันสวยงามไปหมดล่ะ อะไรนี่มันดีงามไปหมดถ้ามันเจริญนะ เวลาจิตมันดีขึ้น โอ้โฮ! มันดีไปหมดเลย แหม! ธรรมะมีความสุขมาก โอ้โฮ! ทุกอย่างมันดีงามไปหมดเลย เวลามันเสื่อมนะ โอ้โฮ! ไฟ ทั้งนั้นเลย นู่นก็ร้อน นี่ก็ร้อน เลิกดีกว่า ไปแล้ว พอไปแล้วก็จบไง

อันนี้ก็เหมือนกัน นี้เวลาปฏิบัติ สิ่งที่อาการที่เกิดขึ้น จะบอกว่ามันผิดไหม

มันไม่ผิดสําหรับผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ แต่มันมีเกิดอารมณ์ ยังวางได้ จิตมันวาง วางโดยธรรมชาติของมัน วางเพราะเรารู้ มันก็เป็นการกระทําของเราไง มันกระทําของเรา เราทํามาได้ขนาดนี้ มันเป็นการกระทํา แต่ถ้ามันจะปฏิบัติ มันต้องปฏิบัติต่อเนื่องไป กลับมาที่ความสงบ กลับมาที่พุทโธให้จิตมันปล่อยวาง ให้มัน เป็นอิสระ มีกําลังแล้วเราก็จับ จับสิ่งนี้พิจารณาของเราไป

ทีนี้เพียงแต่ว่าเป็นฆราวาส ฆราวาสมันมีหน้าที่การงาน มันมีความรับผิดชอบ มันต้องอยู่ทางสังคม เวลาเราทํางานเสร็จแล้วเราจะประพฤติปฏิบัติ เราถึงมาปฏิบัติ เห็นไหม

ทางของฆราวาสเป็นทางคับแคบ ทางคับแคบเพราะว่าเวลาเราต้องเจียดมา แต่ทางของสมณะ ทางของนักบวช ทางกว้างขวาง กว้างขวาง ๒๔ ชั่วโมง พระเราที่ปฏิบัติ ไปหมดแล้ว ฉันเสร็จแล้วเข้าทางจงกรมไปภาวนาเลย เว้นไว้แต่ผู้ที่เข้าเวร เว้นไว้แต่ผู้ที่รับผิดชอบงาน ก็ผลัดหมุนเวียนกัน

แต่เวลาไปแล้ว ฉันเสร็จไปแล้วให้ปฏิบัติ แล้วอยู่ที่พระ ที่อยู่เวร อยู่เวรมีรับผิดชอบเขาจะบริหาร เขาจะคอยดูแล แต่ผู้ที่ปฏิบัติไปเลย ทางของสมณะเป็นทางกว้างขวาง ๒๔ ชั่วโมง แล้วถ้าอดอาหาร อดอาหาร ๒๔ ชั่วโมงเลย ไม่มีเวลาออกมาเลย ๒๔ ชั่วโมงไม่ต้องเจียดเวลาให้ใครเลย

แต่ถ้ามาฉันเวลาปกติ เห็นไหม ต้องบิณฑบาต เพราะเราพระธุดงค์ๆ พระธุดงค์แบบว่าสีดําๆ พระธุดงค์ไม่ใช่ ธุดงควัตร ๑๓ บิณฑบาตเป็นวัตร ฉันหนเดียวเป็นวัตร ถือผ้า ๓ ผืนเป็นวัตร ถือการฉันหนเดียวเป็นวัตร นี่พระธุดงค์ ธุดงค์คือธุดงค์ ๑๓ ไม่ใช่สีผ้าเข้มๆ ไม่ใช่ทําหน้าเข้มๆ พระธุดงค์ ไม่ใช่

ฉะนั้น ถ้าเขามาฉันเขาก็ต้องบิณฑบาต มันก็ต้องไปบิณฑบาต บิณฑบาตมาแล้ว เวลาญาติโยมมา ภัตตาหารตามมา ถ้าธุดงค์ ไม่ต้องตัก ถ้าถือปกติเราก็ตัก ตักอาหารของเขา พิจารณาแล้ว ฉันเสร็จแล้ว ไปแล้ว ๒๔ ชั่วโมง ทางของสมณะเป็นทางกว้างขวาง ทางกว้างขวางเพราะมีเวลาประพฤติปฏิบัติ มีเวลาตรวจสอบใจของเราตลอดเวลา เวลาตรวจสอบใจของเรา เราไปปฏิบัติแล้ว จิตใจเรามั่นคงขนาดไหน ดีขนาดไหน

เวลามาบิณฑบาต บิณฑบาตเป็นวัตร ไม่ให้มองหน้าเขา เห็นแต่มือเขาใส่เท่านั้นน่ะ กําหนดจิตอยู่ตลอดเวลา แล้วพอเราปฏิบัติ ปฏิบัติเข้มแข็ง เวลาออกไปบิณฑบาตหวั่นไหวไหม มีอะไรกระทบหัวใจไหม หัวใจฟูไหม มันตรวจสอบกันตลอดเวลา แล้ว กลับมาเราฉันแล้ว เราพิจารณาแล้ว

ในพระไตรปิฎก ภิกษุบิณฑบาตมา ฉันอาหารแล้วเข้าสู่เรือนว่าง เข้าสู่โคนไม้ เข้าสู่ในถํ้า ใครพิจารณาได้ขนาดไหน จิตใจของคนสูงส่งได้ขนาดไหนก็พิจารณาต่อเนื่อง ต่อเนื่องไป นี่พูดถึงทางของสมณะ

แต่ถ้าเป็นทางของฆราวาส นี่พูดถึงเขาบอกว่า “ในขณะที่ ชีวิตประจําวันอยู่นี้ รู้สึกว่าอาการของจิตมันกระเพื่อม ที่มันเกิดอารมณ์ มีแต่การรับรู้ แล้วมันก็วางลงได้ อาการของการวางนี้ วางความคิด จิตมันวาง มันรู้สึกด้วยตัวมันเอง ถ้ามันคลายอยู่ จิตของมันจะวางจริง มันก็จะรู้ แต่ไม่มีการปรุงแต่ง เหมือนสิ่งที่เกิดขึ้น มันเกิดขึ้นตรงหน้า แต่แค่มองอย่างเดียว”

มันเกิดตรงหน้า คือของมันมีไง มันเกิดตรงหน้าคือมันรู้มันเห็นของมัน ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “จิตมันกระเพื่อม มันเกิดอารมณ์ขึ้นมาต่างๆ” อารมณ์มันมีของมันทั้งนั้นน่ะ เพียงแต่ว่าตอนนี้เรามีสติมีปัญญา เราทําของเราได้ มันก็วางได้ มันก็ปล่อยวางได้

อันนี้มันก็เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกแก่ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ แล้วผู้ที่ประพฤติปฏิบัติได้อารมณ์อย่างนี้ ได้ความรู้ความเห็น อย่างนี้มันก็จะซาบซึ้ง ซาบซึ้งว่าเพราะเราเวลาไปวัดมันก็เป็นพิธีกรรม เวลาถวายสังฆทาน ถวายทาน ถวายเสร็จแล้วพระก็สาธุ ไอ้เราก็แหม! อิ่มใจมากเลย นั่นมันก็เป็นระดับของทานใช่ไหม

แต่เวลาเรามาประพฤติปฏิบัติ สติเราก็รู้นะ เรายับยั้งความคิดเราได้หมดเลย เราทันอารมณ์เราเลย เวลามันเป็นสมาธิมันก็จะวาง มันจะว่างของมัน แล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญามันต้องจับเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ธรรมารมณ์ อารมณ์ถ้าจิตมันสงบแล้วเขาเรียกธรรมารมณ์ เป็นธรรมะไง อารมณ์นี้เป็นธรรมะ เพราะจิตที่สงบแล้วมันจับอารมณ์ความรู้สึก อารมณ์ความรู้สึกมันให้ผลกับเราอย่างไร ถ้ามันมีสติปัญญา มันก็วาง วางได้อย่างนี้

ถ้ามันวางมีสติเดี๋ยวมันก็คิดอีก มันคิดมันก็เสวยอีก มันก็จับอีก จับอีกแล้วพิจารณาอีก พิจารณาซํ้าพิจารณาซาก พิจารณาซํ้าพิจารณาซาก เวลามันจะปล่อยวางไง เพราะอารมณ์ถ้ามันจับอารมณ์พิจารณาได้ มันจะรู้เลย อ๋อ! ความคิดอย่างนี้เป็นรูป อารมณ์ความรู้สึกเป็นรูป รูปมันเกิดมาได้อย่างไร

รูป รูปคืออารมณ์ความรู้สึกเกิดมาได้อย่างไร มันเกิดมาได้ จากสัญญา สัญญาชอบหรือไม่ชอบไง แล้วมันก็เกิดสังขารปรุง พอสังขารปรุงแล้วมันเป็นวิญญาณรับรู้ วิญญาณรับรู้ ถ้ารูป เวทนา สัญญา สังขารไม่สมบูรณ์ อารมณ์เกิดไม่ได้

เราจะเปรียบอารมณ์เปรียบเหมือนวงล้อ วงล้อ เห็นไหม วงล้อถ้ามันสมบูรณ์มันก็หมุนไปได้ แต่ถ้าวงล้อมันบิ่น รูป เวทนา สัญญา สังขารมันเป็นขันธ์ ๕ เป็นวงล้อของมันไป เรียกเกิดอารมณ์ ถ้าอารมณ์ความรู้สึกนั้นมันจับอารมณ์นี้มาพิจารณา มันแยก แยก ไปแยกที่รูปก็ได้ แยกที่เวทนา เวทนาคือพอใจ ไม่พอใจ มันจับตรงนั้น พิจารณาตรงนั้น มันปล่อยวางตรงนั้นก็ได้

มันจะเป็นสัญญา สัญญาคือว่ามันเปรียบเทียบ มันเปรียบเทียบนะ มันมีข้อมูลของเรา ชอบหรือไม่ชอบ เพราะชอบหรือ ไม่ชอบ สังขารมันจะปรุง สังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่งมันปรุง มันปรุงคือมันคิดต่อเนื่อง ต่อเนื่องเป็นอารมณ์ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ อารมณ์ก็ซ้อนอารมณ์ไปอยู่อย่างนั้นต่อเนื่องไป

ถ้าเราพิจารณามันรู้เท่าทันมันปล่อย มันปล่อย มันปล่อย มันปล่อยก็หยุด เดี๋ยวก็คิดอีก คิดอีก คิดอีกก็พิจารณาซํ้าอีก ซํ้าอีก ซํ้าอีก ถึงที่สุดเวลามันขาด ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ สักกายทิฏฐิ ๒๐ ขาดไป ความลังเลสงสัยไม่มี ไม่มีการลูบการคลํา ไม่มี ไม่มีการลูบ การคลํา ไม่มีอีกแล้ว

แต่ถ้ายังมีอยู่ เห็นไหม เราต้องขยันหมั่นเพียร ถ้ามันยังมีอยู่แสดงว่ามันอยู่ระหว่าง ระหว่างที่เราจับต้องมัน ระหว่างที่เรามาพิจารณามัน ถ้ามันพิจารณา เห็นไหม เราเข้าใจเพราะมันวาง เราเข้าใจ มีความสุข มันกระเพื่อม เรารู้ เราเข้าใจ

แต่ แต่สายใยมันยังอยู่ สายใยความผูกพันกับจิตกับขันธ์กับกิเลสมันยังมีอยู่ ถ้าเราพิจารณาซํ้าๆๆ เวลามันขาด เวลามันขาดมันขาดหมดเลย พอขาดแล้วมันเป็นอกุปปธรรม อฐานะที่มันจะให้ค่า อฐานะที่มันจะพ่นพิษใส่เราอีก ไม่มี แต่มันก็เป็นบุคคลคู่ที่ ๑ นะ มันมีคู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ ต่อเนื่องไป ถ้าพิจารณาไป นี้ข้อที่ ๑.

“๒. ในขณะที่ภาวนา หลังจากที่เกิดความสงบเป็นระยะ อาการสรรพสิ่งที่มันเกิดขึ้นคล้ายกัน มันไม่เหมือนกัน มันมีความชัดเจนมาก มองดูอย่างเดียว ไม่คิด ไม่ปรุง ไม่ใช่สัญญา มองสิ่งที่ ดูอยู่เหมือนมันเกิดขึ้นในขณะนั้น ไม่มีการรับรู้ภายนอก มีสติจดจ่ออยู่กับสิ่งที่เกิดขึ้น มันจะสามารถมองเห็นการเปลี่ยนแปลงจนเข้าใจอาการของการวาง จากนั้นจะรู้สึกว่ามันโล่งเย็น มีความสุขยิ่งกว่าปีติที่เกิดขึ้น”

ปีติส่วนปีติไง ที่ว่ามันภาวนาไปแล้วสักระยะหนึ่งมันมีความรู้ความเห็นของมัน มองอยู่อย่างเดียว เห็นไหม บอกว่ามันไม่คิด ไม่ปรุง ไม่แต่ง ไม่ใช่สัญญา ไม่ใช่สัญญาแล้วมันคืออะไรล่ะ ไม่ใช่มันก็คือมัน มันมีของมันอยู่ตลอดเวลา ถ้าเวลามันขาดมันเป็นอีกอย่างหนึ่ง

ทีนี้เวลาปฏิบัติแล้ว ถ้าเรารู้อะไร เราเห็นอะไร เวลาคนรู้ คนเห็นขนาดไหน มันก็พูดได้ขนาดนั้น เวลาพูดขนาดนั้น คําพูด มันบอกหมดน่ะว่าปฏิบัติมาวุฒิภาวะภูมิของมันมีแค่ไหนไง ภูมิของมัน ภูมิของการปฏิบัติมันมีแค่ไหน

ถ้ามีแค่ไหน แต่คนที่ปฏิบัตินะ เด็กๆ มันทํางาน แม้แต่ มันหยิบช้อนหยิบชามไปให้พ่อแม่ มันก็จะเอารางวัลแล้ว พ่อแม่บอกว่าหยิบช้อนหยิบจานมานะ เอามาเพื่อตักอาหารให้มันกินนะ มันเอาถ้วยเอาจานมา ต้องเอารางวัลมันก่อน ทั้งๆ ที่มันจะเอามาใส่ข้าวของมันกิน เพราะเด็กน้อยไง แต่ถ้าผู้ใหญ่แล้วทํางานเขาก็อีกอย่างหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่ามันรู้เท่ารู้ทัน มันรู้ของมัน เห็นไหม มันไม่ปรุงไม่แต่ง มันเป็นขณะนั้น มันรู้แต่ภายนอกจิตสงบอยู่ สามารถมองเห็นการเปลี่ยนแปลงจนเข้าใจ

คําว่า “เข้าใจ” เข้าใจอย่างหยาบๆ ก็ได้ เข้าใจอย่างกลางก็ได้ เข้าใจอย่างละเอียดก็ได้ คําว่า “เข้าใจ” เวลาเป็นธรรมนะ มันทะลุปรุโปร่งนะ เวลาพิจารณา เวลามันถอดมันถอน เวลาพิจารณาไป พิจารณาอารมณ์ เวลามันปล่อย เห็นไหม อย่างที่ว่า รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ถ้ามันแยก มันแยกเฉยๆ บางทีมันแยกแล้วมันก็เป็นธรรมดา

ถ้าแยกเป็นธรรมดา ในรูปก็มีขันธ์ ๕ ในเวทนาก็มีขันธ์ ๕ ในสัญญาก็มีขันธ์ ๕ ในสังขารก็มีขันธ์ ๕ ในวิญญาณก็มีขันธ์ ๕ ขันธ์ในขันธ์ เวลามันพิจารณามันปล่อย ปล่อยก็ปล่อยวางเฉยๆ แล้วมันมีอะไรบอกล่ะ มันต้องมีปัจจัตตัง มันต้องมีสันทิฏฐิโก มันต้องรู้ต้องเข้าใจ มันต้องทะลุปรุโปร่ง

ทีนี้ข้อที่ ๒. เขาบอกว่า “มันสามารถเห็นการเปลี่ยนแปลงจนเข้าใจ”

คําว่า “เข้าใจ” กิเลสมันก็เข้าใจได้ เวลากิเลสมันหลอกนะ เวลาเราพิจารณาสิ่งใด เราพิจารณาใช่ไหม กิเลสมันเคยฟังเทศน์ แล้วมันเคยปฏิบัติมา มันเอาคําถามมาดักหน้าเลย พิจารณามาแล้วก็ไปจนตรอกอยู่กับมันไง พอจนตรอกอยู่กับมัน นี่ใช่ เขาเรียกกิเลสบังเงา

ความเข้าใจ เข้าใจ เวลาผู้ที่ปฏิบัติเขาจะตรวจสอบทดสอบตลอดเวลา ทดสอบซํ้าแล้วซํ้าเล่า ซํ้าแล้วซํ้าเล่า เห็นไหม พิจารณาปล่อยวาง ปล่อยวาง ปล่อยวางถ้าไม่บอกขณะ ไม่บอกว่ามันขาดตรงไหน

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม พิจารณาอสุภะ พิจารณาจนโล่งโถงไปหมดเลย แล้วกามราคะมันหายไปเมื่อไหร่ล่ะ ถ้าไม่มีเหตุมีผล อย่างนี้ไม่เอา ท่านถึงเอาสุภะ เอาความสวยความงามมาแนบไว้ เอาจิตไปแนบกับความสวยความงาม ความที่มันชอบมันรักนะ

ทีแรกว่าไม่มี ไม่มี ๓ - ๔ วันน่ะ จนจิตมันกระเพื่อม มันรับรู้ อ๋อ! ไหนว่าไม่มีไง พอไม่มีปั๊บ ท่านพิจารณาความสวยงามด้วย พิจารณาความอสุภะไม่สวยงามด้วย ผลัดเปลี่ยนกันพิจารณาไป จนถึงที่สุดเวลามันขาด มันชําระล้าง เอ้อ! มันต้องอย่างนี้สิ มันต้องรู้ว่าที่เกิดอย่างไร ที่อยู่อย่างไร ที่ดับอย่างไรสิ มันต้องชัดเจนอย่างนี้ แล้วดับไปแล้วมันเหลืออะไร

นี่ก็เหมือนกัน ที่มันเห็นความเข้าใจ เข้าใจ เราก็เข้าใจ ใครก็เข้าใจได้ เข้าใจน่ะ แต่เข้าใจแล้วผลมันล่ะ เพราะอะไร เพราะอริยสัจมันมีหนึ่งเดียว ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมา ท่านทําของท่านมา ท่านมีหลักมีเกณฑ์ของท่าน ถ้าหลักเกณฑ์อันนี้ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ เวลาหลวงตาท่านคุยกับหลวงปู่คําดี คุยกับหลวงปู่บัว สูงส่งแค่ไหน ท่านรู้เลยว่ามันจะไปต่ออย่างไร จะไปอย่างไร

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าพิจารณาอย่างนี้ การภาวนาอย่างนี้มันก็สําหรับฆราวาสทําได้ขนาดนี้ ทําได้ขนาดนี้เป็นการยืนยันว่าสัจธรรมมันมีอยู่ ธรรมะมันมีอยู่ไง ถ้าธรรมมีอยู่ เวลาเราภาวนาไปแล้ว ผลมันจะบอก บอกที่มันรู้มันเข้าใจแล้วมันโล่ง มันเย็น มีความสุข ยิ่งกว่าปีติที่เคยเจอ

ปีติมันก็ปีติ ปีติเป็นสัมมาสมาธิ เวลาพิจารณาแล้ว เวลาวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ขั้นของสมาธิ เห็นไหม เวลาขั้นของปัญญามัน ไปอีกรูปแบบหนึ่งเลย ขั้นของปัญญา มันพิจารณาไปมันถอด มันถอน เห็นไหม

เวลาครูบาอาจารย์ หลวงตาท่านพูดเอง สมาธิรวบเข้ามาเหมือนเกี่ยวข้าว สมาธิรวบข้าวเข้ามาเลย ปัญญาคือเคียว ปัญญาเคียวเกี่ยวข้าว รวบเข้ามา มันก็รวบเข้ามาเฉยๆ แต่ถ้าไม่รวบเข้ามาจะไปเกี่ยวที่ไหน อ้าว! เคียวอยู่ที่ร้านขายเคียว มันก็แขวน อยู่นั่น มันจะเกี่ยวอะไรล่ะ แต่นี่คนไปซื้อเคียวมาใช่ไหม แล้วมือจับรวบข้าวเข้ามาใช่ไหม เคียวมันก็เกี่ยวข้าวใช่ไหม เกี่ยวเสร็จ ข้าวเราก็เอาไปเข้ายุ้งเข้าฉาง เอาไปหุงไปหา มันได้ข้าวมา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าพูดขั้นของสมาธิ มันก็เป็นขั้นของสมาธิ ที่ว่ามันดีกว่าปีติ ถ้าปีติเกิดจากสมาธิ ถ้าเกิดปัญญา ปัญญาก็พิจารณาซํ้าๆ เข้าไป ซํ้าเข้าไปเพื่อให้มันทําสมาธิได้ง่ายขึ้น ถ้าความเข้าใจ เข้าใจในอะไร เข้าใจในเคียวอยู่ที่ร้าน ข้าวอยู่ในนา ถ้าข้าวเปลือกก็อยู่ในยุ้งฉาง อ้าว! ถ้าข้าวสาร ข้าวสารก็ต้อง เอาไว้ใส่หม้อหุงข้าว เข้าใจในเรื่องอะไร แต่ถ้าเป็นข้าวสุกเกิดจากหม้อสิ อย่างนี้ได้กิน มันก็เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

เข้าใจก็คือเข้าใจ ถูกต้อง แต่มันต้องทําซํ้าไปเรื่อยๆ รู้อะไร เห็นอะไร มันจะตอบมาเป็นความจริงของมัน

“๓. ไม่ว่าอาการเหล่านี้จะเกิดขึ้นทุกครั้งที่ภาวนา สิ่งที่ผมรู้ และเข้าใจคือความซื่อสัตย์กับสิ่งที่เกิดขึ้น เพราะหากไม่ซื่อสัตย์แล้วมันทุกข์มาก เป็นการหลอกตนเอง ทั้งๆ ที่รู้อยู่แก่ใจ”

ความซื่อสัตย์ คนมีสัตย์นะ ความสัตย์คือความจริง ถ้า เราอยู่กับความจริง เป็นความจริงตลอดเวลา มันมีความซื่อสัตย์เกิดขึ้น

ถ้าหากไม่ซื่อสัตย์ มันจะเป็นความทุกข์มาก ถ้าไม่ซื่อสัตย์เราก็โกงไง พอภาวนาไปก็ให้คะแนนตัวเองเยอะๆ ภาวนาเข้าไป พอจิตสงบหน่อยก็ เออ! พระโสดาบัน พอสงบครั้งที่ ๒ เป็นพระสกิทาคามี พอสงบครั้งที่ ๓ เป็นพระอนาคามี พอสงบครั้งที่ ๔ เป็นพระอรหันต์ ทั้งๆ ที่มันไม่ได้อะไรเลย มันไม่ซื่อสัตย์ มันไปโกงไง โกงตัวเองเลยนะ เพราะตัวเองก็ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

ถ้ามันสมควรแก่ธรรม ทําสิ่งใดได้ขนาดไหนมันก็ได้คุณธรรมแค่นั้น มันก็รู้ได้แค่นั้น แต่นี่เพราะว่าศึกษาธรรมะ หรือฟังครูบา-อาจารย์เทศนาว่าการมา พอจิตสงบมันไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น พอจิตสงบมันแค่ปล่อยวางมาเป็นอิสระหน่อยเดียว มันสงบ ที่เขาบอกว่า มันดีกว่าปีติ ปีติมันสงบเข้ามา พอสงบเข้ามา จับมันหรือยัง สมาธิจะเกี่ยวข้าว รวบข้าวเข้ามา ปัญญาจะเกี่ยวจะตัดมัน สิ่งที่รวบเข้ามา เรารวบมันได้ไหม เรารวบข้าวเข้ามา หรือเราไปรวบหญ้าคาเข้ามา หรือเราไปรวบอากาศเข้ามา เรารวบอะไรเข้ามา

นี่ไง จิตสงบแล้วมันรื้อค้นของมัน มันพยายามรื้อค้นของมันว่า กิเลสมันอยู่ที่ไหน ชื่อกิเลสมันเป็นอย่างไร ทุกคนก็บอกว่า สังโยชน์ สังโยชน์มันอยู่ที่ไหน จะไปฆ่าสังโยชน์ สังโยชน์มันเป็นนามธรรม คําว่า “นามธรรม” เป็นชื่อของสิ่งที่เป็นนามธรรม เป็นนามธรรมคือความหงุดหงิด ความขัดข้องหมองใจทั้งนั้นน่ะ กิเลสคือความเสียดสีในหัวใจ แล้วมันอยู่ไหนล่ะ มันอยู่ไหน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนเรื่องสติปัฏฐาน ๔ เพราะจิตนี้มันไปเกี่ยวกับกาย เกี่ยวกับเวทนา เกี่ยวกับจิต เกี่ยวกับ ธรรม ถ้าเราพิจารณาสิ่งนั้นย้อนกลับมา ถ้ามันไล่เข้ามา ไล่เข้ามา มันก็ไล่เข้าไปสู่จิตนั่นแหละ กายนี้ก็เกิดจากจิต คนตายมันไม่รู้หรอก ว่ากายเป็นของใคร

คนเป็นหมอ หมอมันก็ผ่าตัดอยู่ทุกวันเลย ผ่าตัดนี้ก็เป็นวิชาชีพ เพราะมันผ่าตัดที่ร่างกายนี้ มันเห็นกายโดยวิชาชีพ แต่ถ้าจิตมันสงบแล้วมันเห็นโดยตัวมันเอง เห็นตัวมันเองเพราะอะไร เพราะเราติดข้อง จิตใต้สํานึกมันถือตัวถือตนนะ จิตใต้สํานึกมันว่ามันสุดยอดคนนะ เวลาไปเห็นกาย โอ้โฮ! มันสะเทือนเลยน่ะ

สุดยอดคนอย่างไร เพราะมันเป็นมาตรฐาน เป็นสติปัฏฐาน ๔ กายเหมือนกาย จะเป็นสัตว์ เป็นคน กายมันก็คือกาย แต่ความผูกพันของจิตที่มันผูกพันกับกายนี้สิ พอเห็น พอจับต้องได้ มัน สะเทือนใจมาก ถ้าเจอนะ พิจารณาไปแล้ว เห็นไหม

“เราจะฆ่ากิเลส ฆ่ากิเลสนะ สติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ ใครเห็นได้ เวทนา เวทนา”

เวทนานี่เป็นเวทนาโลก เวลาเจ็บชํ้านํ้าใจก็ร้องไห้ เวลานั่งไปมันก็เจ็บปวดขา เวทนา แต่จิตมันสงบแล้วมันจับเวทนา อ้าว! เวทนาสักแต่ว่าเวทนา เวทนามันเกิดจากไหน เกิดเพราะจิตมันโง่ พอจิตมันโง่มันเป็นอุปาทานไปยึดมั่นถือมั่นมันถึงเกิดตา หู จมูก ลิ้น กายมันเกิดเวทนาไม่ได้ มันเจ็บปวดไม่ได้ ตา หู จมูก ลิ้น กายมันเจ็บปวดไม่ได้ แต่มันเจ็บปวดเพราะใจ เพราะใจไปรับรู้ เพราะมันโง่ มันโง่มันถึงรับรู้

ถ้าจิตมันสงบแล้วมันจับ มันพิจารณาของมัน มันทําของมันได้ ถ้ามันทําของมันได้ สิ่งที่มันทํา เราถึงว่าพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม พิจารณาเข้ามา พิจารณาเพื่อขุดคุ้ยหากิเลส ถ้าจิตสงบแล้วมันจับต้องได้ มันจับต้องความอุปาทาน จับต้องความยึดมั่นถือมั่นของใจได้ พิจารณากาย พิจารณากาย กายมันแปรสภาพต่อหน้า มันเห็นมันจะทิ้งของมันเข้าไป เป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป

ถ้ามันทิ้งเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป นี่ที่เขาบอกว่า “เขาปฏิบัติแล้วมันมีแต่ความซื่อสัตย์ เพราะว่าถ้าไม่ซื่อสัตย์แล้วมันจะทุกข์มาก”

ซื่อสัตย์มันก็อุเบกขาไง ทุกขเวทนา สุขเวทนา เฉยๆ เฉยๆ รับรู้ ไม่กระดิกปลายสุขและทุกข์ อยู่ตรงกลาง ซื่อสัตย์ จะบอกว่ามันยังมีอยู่ไง พิจารณาซํ้าเข้าไป ซํ้าเข้าไป ละเอียดเข้าไปเรื่อยๆ ถ้าพูดถึงเอาความจริงนะ เพราะเขาถามมาบอกว่า “ที่เล่ามานี้ ตอนนี้ไม่ทุกข์ไม่ร้อนในการดําเนินชีวิตในระดับหนึ่ง ถึงบางทีสติมันไม่สามารถจับได้ทันทีทันใดก็ตาม แต่ก็ใช้ชีวิตในสังคมที่อยากมีความสุขครับ”

ถ้ามันมีธรรมะในหัวใจ มันก็จะมีความสุข มันมีความเท่าทัน กิเลสของตน คนจะมีความสุขคือมันเท่าทันความคิดของเรา มันไม่ให้ตัณหาความทะยานอยากมันปลุกเร้าแล้วข่มขี่หัวใจของเรา ถ้าเรามีสติปัญญา มีคุณธรรม มันเท่าทันความคิดของเรานะ เรื่องติฉินนินทามันอยู่ข้างนอก โลกธรรม ๘ มันทําอะไรเราไม่ได้หรอก ถ้าเรามีคุณธรรมในใจ

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ที่เล่ามาให้ฟังก็มาบอกว่าชีวิตนี้มีความสุข มีความสุขในการประพฤติปฏิบัติพอสมควร”

นี้มีความสุขเพราะเรามีคุณธรรมในใจเป็นที่พักที่อาศัย แต่ถ้ามันจะเป็นประโยชน์ พิจารณาซํ้าไปเรื่อยๆ พิจารณาต่อเนื่องไปเรื่อยๆ ก้าวเดินไปเรื่อยๆ สิ่งที่เล่ามามันบอก เห็นไหม รู้อะไร เห็นอะไร ถ้ารู้เห็นความจริง รู้เห็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก พิจารณาจนถึงที่สุด เห็นตามความเป็นจริง ผู้ใดปฏิบัติธรรม สมควรแก่ธรรม รู้อย่างใดก็พูดได้อย่างนั้น

ฉะนั้น ข้อ ๑. ๒. ๓. ถ้าพูดถึงว่าเป็นฆราวาส แล้วปฏิบัติแล้วชีวิตมีความสุขก็สาธุ ใช้ได้ แต่ถ้าจะให้มันเป็นความจริง เป็นความจริง เป็นความจริงคือมีคุณธรรมในหัวใจ มันต้องปฏิบัติต่อเนื่องไป ต่อเนื่องไป แล้วมันจะรู้จะเห็นของมันตามความเป็นจริง รู้อะไร เห็นอะไรตามความเป็นจริงแล้ว มันจะเห็นคุณธรรมในใจ อันนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

นี่พูดถึงอีกเรื่องหนึ่ง คือว่าปฏิบัติแล้วมีสัจจะ มีความจริงในใจ แต่ถ้าปฏิบัติแล้วเป็นเครื่องอยู่ มีความสุขอย่างนี้ก็สาธุ จบ

ถาม : เรื่อง “ไขก๊อกสําเร็จ”

หลวงพ่อ : เขาเขียนมาว่า เขาเคยถามมาไง เขาถามมาเพื่อจะ ฟังธรรม ฉะนั้น ฟังธรรม สิ่งที่ฟังธรรม เขาบอกเขาไขก๊อก ถ้ามัน ไขก๊อกมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง แต่ถ้ามันเขียนมา บางทีมันก็เขียนมา เพื่อเห็นว่าฉันทําความดีไง เขาบอกว่าที่เขาถามมา เขากล้าถามเพราะ “๑. เพราะไม่มีใครรู้จักผม เวลาด่าผม ผมก็อายคนเดียว เวลาชม ผมก็ดีใจคนเดียว ทดสอบใจอยู่คนเดียว วัดใจคนเดียว ดีมากเลยครับในเว็บไซต์นี้”

ตอบ : คําถามเขานะ ถ้าไขก๊อก ไขก๊อกคือเขาไขด้วยความซื่อสัตย์สุจริตไง แต่บางทีคนเรามันคิดว่าถ้าถามปัญหาไป แล้วถ้าหลวงพ่อ ยอมรับ หลวงพ่อเห็นด้วย เห็นไหม มันก็คิด ถ้าเป็นการแก้ไข เรื่องความเห็นเรื่องหนึ่งนะ

แต่ถ้าเป็นเอาไปใช้ประโยชน์ไง เราถึงใช้คําว่า “ตกทอง” ครั้งที่แล้วเขาถามมาว่า “ตกทอง” ตกทอง เห็นไหม เขาจะได้ประโยชน์ ประโยชน์จากว่าการเอาทองปลอมไปตกให้คนที่มีทองจริงได้เก็บ แล้วเขาก็ไปขอเอาเส้นเล็ก เอาทองจริงนั้นมา แล้วให้ทองปลอมให้คนอื่นไป นั่นถึงว่าเป็นการตกทอง

นี่คําถามเหมือนกันว่า คําว่า “ไขก๊อก” ถ้าไขก๊อกมันมีความซื่อสัตย์สุจริต มันอยากฟังธรรม แต่ถ้าอยากฟังธรรมมันก็เป็นฟังธรรมใช่ไหม แต่ถ้าเป็นการตกทอง เห็นไหม ถามไปโดยความเห็นของเรา ความคิดของเราคิดได้มากน้อยแค่ไหนก็ถามไป เพื่อให้ท่านเห็นด้วย ถ้าเห็นด้วยแล้วก็เพื่อประโยชน์กับตนไง เพื่อประโยชน์กับตนเพราะถือว่าหลวงพ่อได้การันตีแล้ว ยอมรับแล้ว อันนี้อีกเรื่องหนึ่งนะ

คําว่า “ไขก๊อก” เป็นส่วนไขก๊อก ไอ้นี่เวลาพูด ก็พูดเป็นธรรมะ พูดเป็นบวก แต่กิเลสของคน เจตนาของคน ความเห็นของคนมันมีเบื้องหน้า เบื้องหลังไง ถ้ามีกิเลสอยู่มันมีเบื้องหน้า เบื้องหลัง ถ้าไขก๊อกมันก็เขียนตรงๆ ก็ได้ ถามปัญหาตรงๆ ไม่ต้องอ้อมค้อม อยากรู้อยากเห็นอะไรถามมา

เพราะสิ่งที่เราตอบปัญหาอยู่นี้ เพราะเราก็เป็นนักปฏิบัติเหมือนกัน เวลาปฏิบัติใหม่ๆ เห็นไหม จะหาครูหาอาจารย์มันแสนยาก เพราะเราเองเราซื่อสัตย์ เราก็อยากจะมีของจริง ไปถามพระเพราะเห็นว่าเขามีชื่อเสียง มีคนนับหน้าถือตา ไปไหนมาสามวาสองศอก คําว่า “ไปไหนมาสามวาสองศอก” จะรู้ได้ต่อเมื่อเราภาวนาของเรา เราฝึกหัดของเรา จนเราฝึกหัดของเราจนเรารู้ถูก รู้ผิด เราถึงย้อนกลับไปดูได้ว่าที่เขาพูดมานี่ผิดหมด

แต่ตอนที่เราไปถามเขา เราไม่รู้หรอกว่าอะไรถูก อะไรผิด มีแต่งงๆ จริงหรือไม่จริง ใช่หรือไม่ใช่ เพราะเราไม่มีสติปัญญาสามารถวินิจฉัยได้ แต่พอเราไปปฏิบัติ เอ๊ะ! อย่างนี้มันไม่ใช่ มันไม่ใช่ เพราะไม่ใช่แล้วพยายามทําให้ตรงๆ ทําให้ตรงๆ หมายความว่าพยายามทําให้มันถูกต้อง เวลาเป็นสมาธิเป็นสมาธิ เวลาเป็นปัญญามันคนละเรื่องกับที่เขาพูดกันเลย อันนี้พูดถึงว่า เพราะเรามีประสบการณ์อย่างนั้น เราถึงมาตอบปัญหาอยู่นี่ไง

เมื่อ ๒ วันที่เด็กมันมา เห็นไหม บอกถามมาเลย เอ็งถามเถอะ เอ็งจะหาโอกาสถามพระอย่างนี้เอ็งหายาก เอ็งไปถามพระที่อื่นนะ ไปไหนมาสามวาสองศอก มึงถามอย่าง กูก็ตอบอย่าง เวลามึงจะถามกูจริงๆ กูก็ทําโกรธนะ โกรธแล้วนะ คือมันตอบไม่ได้ พอเวลาจนตรอกนะ ทําโกรธเลยนะ แหม! จะให้คนถามถอยไปไง

เวลาธรรมดาล่ะคุยโม้นัก เวลาถามปัญหาไปทําฮึดฮัด ฮึดฮัด จะกินเลือดกินเนื้อเลยนะ กูเก่งนะ มึงอย่าถามนะ กูเก่งนะ มันตอบไม่ได้ โธ่เอ้ย! เราเจอมาเยอะไง

ที่มาตอบอยู่นี่ พูดถึงเขาบอกว่า “ไขก๊อก” ไขก๊อกมันก็ รู้ได้ แต่ตกทองมันก็รู้ได้ ไขก๊อกมันก็อย่างหนึ่ง ตกทองมันก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง อันนี้จบ

ถาม : เรื่อง “การไหว้พระพุทธรูป”

ผมสงสัยครับ เพราะไปอ่านบทความของ “เดินทางลัดสู่ใจกลางพุทธ” ถามว่า การไหว้พระพุทธรูปต่างๆ ที่เราสร้างขึ้นมา เพราะเรามีความคิดว่านั่นคือตัวแทนของพระพุทธเจ้า อันนี้ผิดถูกอย่างไรครับ แล้วควรไหว้หรือไม่ควรไหว้อย่างไรครับ (บทความนี้ เน้นเรื่องความคิดของคนครับ) กราบขอความกรุณาครับ กลัว ผิดพลาดในพระพุทธศาสนา

ตอบ : ในพระพุทธศาสนา เริ่มต้น เห็นไหม เริ่มต้นเราเป็น ชาวพุทธนะต้องถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถึงไตรสรณาคมน์ พุทธมามกะให้ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่ถือมงคลตื่นข่าว ไม่ถือนอกพระรัตนตรัย ไม่ถือนอกพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

แต่ในปัจจุบันนี้พวกเราจิตใจอ่อนแอ เวลาไปหาพระ พระก็โลเล พระโลเล พระเองพระก็ยังสงสัย ฉะนั้น หาพระแล้วพึ่งพระไม่ได้ ก็ไปพึ่งการเข้าผี การทรงเจ้า แล้วก็ไปตุ๊กตาเทพนั่นน่ะ เพราะอะไร เพราะมันไม่มีที่พึ่งไง

แต่ถ้าเรามีที่พึ่งที่อาศัยใช่ไหม ถ้ามันถือมงคลตื่นข่าว คือกล่าวนอกสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็ไม่เชื่อถือศรัทธา แล้วเราก็ไม่เคารพ แล้วเราก็พยายามหลีกห่าง เพราะเราอยากเป็นชาวพุทธ อยากเป็นชาวพุทธเพราะเราอยากตรงต่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ถ้าตรงต่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ การไหว้พระพุทธรูปที่เราสร้างขึ้นมา เขาบอกว่า “สิ่งนี้เป็นตัวแทนพระพุทธเจ้า ผิดหรือถูก ผิดหรือถูก”

ถ้าเรากราบ เราไหว้นะ เรากราบ เราไหว้พระพุทธรูป มันถูก มันจะผิดตรงไหน มันจะผิดตรงไหน เพราะมันเป็นสัญลักษณ์ มันเป็นตัวแทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พอเป็นตัวแทน ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นระดับของทานใช่ไหม ก็บอกการสร้างพระมีบุญมาก บุญมาก ก็เลยการสร้างพระกันใหญ่เลย เดี๋ยวนี้มีแต่การหล่อพระ สร้างพระกันไปทั่วประเทศไทย แล้วสร้างมาทําไมกันนั่นน่ะ

พอคิดเป็นวิทยาศาสตร์ พระก็เกิดมาจากอิฐหินทรายปูน เกิดมาจากทองเหลือง เกิดมาจากสัมฤทธิ์ แล้วทําไมเราต้องไปเคารพล่ะ ทําไมเราไม่เคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็ต้องไหว้องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราไปไหว้ทองเหลืองทําไม เราไปไหว้อิฐหินทรายปูนทําไม ถ้าอิฐหินทรายปูนคนมันก็มีระดับใช่ไหม

ดูอย่างหลวงตาท่านบอกท่านธุดงค์ไป เวลาท่านอยู่ในป่า ในเขา ระลึกถึงหลวงปู่มั่น ระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วกราบ มันไม่มีพระพุทธรูปมาให้กราบหรอก แต่ใจเราเคารพศรัทธา เรากราบที่ไหนก็ได้

เพราะเราจะทําวัตรสวดมนต์ของเรา แล้วเราก็กราบ เรา กราบมาถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เราระลึกถึงพุทธคุณ เมตตาคุณ ปัญญาคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรากราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรากราบองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า แม้แต่ไม่มีพระพุทธรูปเราก็กราบได้

แต่ แต่เด็ก เห็นไหม ดูสิ พ่อแม่พาเด็กมาวัด พาเด็กมาวัด เห็นไหม แล้วให้หนูทําอย่างไรล่ะ ให้หนูกราบพระแล้วกราบพระที่ไหนล่ะ กราบพระตัวเป็นๆ ที่กําลังฉันข้าวอยู่นั่นใช่ไหม แล้วเวลากราบพระพุทธรูปล่ะ กราบพระพุทธเจ้าจะกราบที่ไหนล่ะ

ในวัดในวาเขาก็มีพระพุทธรูปไว้ในโบสถ์ ในวิหาร ไว้เป็น สัญลักษณ์ เขาเรียกว่าเขตพุทธาวาส เหมือนวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เขตพุทธาวาสคือเขตของพระพุทธเจ้า คือไม่มีพระสงฆ์ ถ้าเขตของเราเขาเรียกเขตสังฆาวาส วัดทั่วไปเขามีเขตพุทธาวาส เขตสังฆาวาส เวลาเขตสังฆาวาส เวลากราบเราก็มีสัญลักษณ์เอาไว้กราบ เวลากราบก็กราบถึงเมตตาคุณ ปัญญาคุณขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า อันนี้เป็นสัญลักษณ์ไง กราบได้ไหม ได้

เขาบอกว่า “ถูกหรือผิด”

ถูก กราบถูก แต่ถ้ากราบแล้วหวังผล อันนั้นกราบผิด กราบโดยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก

นี่ไง เวลาเขาจะมาวินิจฉัย มาวินิจฉัยตรงไหนล่ะ เวลาเขาวินิจฉัยเขาจะบอกว่า “กราบพระพุทธรูปแล้วมันจะบังธรรมะ ถ้ากราบพระพุทธรูปแล้วปฏิบัติมันไม่ถึงธรรม ธรรมเป็นนามธรรม เป็นสัจธรรม ธรรมเราก็ต้องนั่งสมาธิภาวนาให้ถึงธรรม”

แล้วเอ็งทําได้หรือเปล่าล่ะ เอ็งทําได้หรือเปล่า เอ็งสอนเขา เอ็งทําได้หรือเปล่า ธรรมมันเป็นอย่างไร

นี้เราจะบอกว่าคนที่ฉลาดมันทําได้ คนที่ฉลาดคือคนที่มีหลักมีเกณฑ์ เราถือของเราด้วยสัจจะด้วยความจริง เขาเรียกว่าอจลศรัทธา คนที่ศรัทธา ศรัทธามันยังเปลี่ยนแปลงได้ ดูสิ เดี๋ยวก็นับถือศาสนาพุทธ พอศาสนาอื่นเขามาให้ตังค์ ก็เปลี่ยนเป็นนับถือศาสนาอื่น พอศาสนาอื่นเขาให้ประโยชน์ก็ไปนับถือศาสนานั้น ถ้าจิตใจเขายังไม่มั่นคง แล้วเราจะเอาอะไรเป็นสัญลักษณ์ไปให้เขายึดเหนี่ยวล่ะ

ถ้าเขาจะยึดเหนี่ยว เห็นไหม ถ้าจิตใจ ศรัทธา ศรัทธามันคลอนแคลน ศรัทธามันยังเปลี่ยนแปลงได้ ถ้าศรัทธามันเปลี่ยนแปลงได้ ดูสิ เรากราบพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เพื่อตอกยํ้าความศรัทธาของเรา

แต่ถ้าเป็นอจลศรัทธา เออ! อย่างหลวงตาท่านบอก ท่านธุดงค์ไปอยู่ที่ไหน ท่านกราบพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์โดยที่ไม่ต้องมีพระพุทธรูป กราบที่ไหนก็ได้ ระลึกถึงหลวงปู่มั่นเมื่อไหร่ ก็กราบถึงหลวงปู่มั่นเมื่อนั้น ท่านกราบด้วยหัวใจของท่าน ท่านกราบด้วยความเป็นจริงในใจของท่าน

แต่เรา เราเป็นพ่อเป็นแม่ เรามีลูกมีหลานใช่ไหม ลูกหลาน มันยังเด็กนะ มันก็ถาม แล้วพระพุทธเจ้าเป็นอย่างไร นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่งอยู่ไง แล้วพระพุทธเจ้ามีอยู่จริงหรือเปล่า เออ! มีสิ มีจริงๆ ไม่มีอยู่จริงเขาพิสูจน์ได้อย่างไร แล้วพระพุทธเจ้าเป็นอย่างไร เด็กมันถามมันไปเรื่อยแหละ อันนี้เป็นเรื่องเด็ก

นี่คําถามว่า “การไหว้พระพุทธรูปผิดหรือ”

ถ้าคิดของเขา ถ้าเขาคิดว่าไหว้อิฐหินทรายปูน นั่นผิด ถ้าเขาคิดว่าไหว้ทองเหลือง ทองเหลืองเขาเอามาทําอุตสาหกรรมเยอะแยะ แต่สิ่งนี้เราทําเป็นสัญลักษณ์ เราทําเป็นสัญลักษณ์ของเรา แล้วเราพาลูกหลานของเราเพื่อเคารพบูชา

นี่ก็เหมือนกัน วัดของเรา เห็นไหม วัดพระป่ากรรมฐานส่วนใหญ่เขาจะมีไว้องค์หนึ่ง เอาไว้ทําสังฆกรรม เวลาทําสังฆกรรม เขาจะกราบพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เวลาจะทําสิ่งใด นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต นะโม ข้าพเจ้านอบน้อมแต่องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า

ถ้าคนที่มีคุณธรรมในใจเขาจะนอบน้อมองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า นอบน้อมถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวาง ธรรมวินัยนี้ไว้ เป็นศาสดา เป็นผู้สอน เป็นผู้ชักลากเราเข้ามา ถ้าเราเข้ามาแล้ว เราระลึกถึงบุญถึงคุณขององค์สมเด็จพระสัมมา- สัมพุทธเจ้า

ถ้าเวลาประพฤติปฏิบัติเข้าไปนะ เวลาจิตเราเป็นสมาธิ ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาไม่ได้ เราก็ติดอยู่นั่น มีครูบาอาจารย์ชักเรา ออกมา เราเกิดศีล สมาธิ ปัญญา เกิดปัญญาเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา ถ้าเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา เรายิ่งระลึกถึงบุญคุณขององค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาหลวงตาท่านบรรลุธรรมท่านกราบแล้ว กราบเล่า กราบด้วยความซาบซึ้ง ซาบซึ้งเพราะอะไร เพราะมันลึกลับมหัศจรรย์ ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาในหัวใจ เห็นไหม

ถ้ามันเป็นจริงในหัวใจขึ้นมา ดูสิ เวลาพระสารีบุตร เห็นไหม เวลาเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ว ไม่เชื่อองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า รํ่าลือจนไปถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรียกพระสารีบุตรมาแล้วถาม

“สารีบุตร เธอไม่เชื่อเราหรือ”

“แต่ก่อนเชื่อ แต่ก่อนที่ยังภาวนาไม่เป็น เชื่อ”

เพราะอะไร เพราะเป็นติสสะ เห็นไหม ไปศึกษากับสัญชัย ไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ โดนเขาหลอกมาเยอะ แต่ด้วยสติปัญญา ของตน มันไม่ใช่ ไม่ใช่เพราะอะไร เพราะจิตมันยังลังเลสงสัยอยู่ แต่เห็นพระอัสสชิเดินบิณฑบาต อืม! สํารวมระวังออกมาจากภายใน มันเห็นแล้วมันซาบซึ้ง ตามพระอัสสชิไป

ถามพระอัสสชิเลย “บวชกับใคร ใครเป็นศาสดา”

พระอัสสชิเป็นพระอรหันต์นะ บอกว่า “เราเพิ่งบวชใหม่ เราไม่รู้อะไรมากหรอก”

“ไม่รู้อะไรมากก็พูดเถอะ การแทงปัญหานั้น เราจะแทงด้วยปัญญาของเราเอง”

พระอัสสชิก็เลยบอก “เย ธมฺมา พระพุทธเจ้าสอนว่า ธรรมทั้งหลายเกิดแต่เหตุ ความสุขความทุกข์ ความดีงามทั้งหลาย เกิดแต่การกระทํา เกิดแต่เหตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ไปชําระที่เหตุนั้นไปที่ต้นเหตุนั้น”

พระสารีบุตรเป็นพระโสดาบันเลย เวลาไปพูดถ่ายทอดให้พระโมคคัลลานะฟัง พระโมคคัลลานะเป็นพระโสดาบัน เวลาไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้าสั่งสอนมาจนเป็นพระอรหันต์ไง แล้วเวลาถาม เธอไม่เชื่อเราหรือ ถ้าเชื่อมันเป็นความเชื่อ มันไม่เป็นความจริงไง

“ข้าพเจ้าไม่เชื่อพระพุทธเจ้าเลย ข้าพเจ้าเชื่อความจริงของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าเป็นพระอรหันต์”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “ใช่ เป็นอย่างนั้นจริงๆ” แต่ก่อน ก่อนที่ยังไม่เป็นนะ เชื่อ แสวงหา ค้นคว้า ไปให้ สัญชัยหลอก คนนู้นหลอก คนนี้หลอก โดนหลอกมาตั้งเยอะ กว่าจะมาเป็นความจริง แล้วความจริงต้องเชื่อใครล่ะ มันไม่เชื่อใครเลย

พูดอย่างนี้ให้เห็นว่า เขาบอกว่า “การกราบไหว้พระพุทธรูป ถูกหรือผิด” ถ้าบอกว่าเป็นพระอรหันต์แล้วไม่เชื่อใครเลย นั่นเป็นความจริง แต่พวกเราเป็นอะไรล่ะ พวกเราเป็นพระอรหันต์หรือ เราไม่ได้เป็นพระอรหันต์ ลองจับจดมันก็เหลวไหล แล้วเอาวัตถุมาหล่อเป็นตัวแทน เป็นสัญลักษณ์ แล้วเรากราบเราไหว้เพื่อความมั่นคงของเรา มันผิดตรงไหน พูดไปก็อย่างว่ามันมีหยาบ มีละเอียดไง ถ้าพูดถึงธรรมะหยาบๆ มันก็พูดถึงว่าไม่ผิด

แต่เวลาเขาพูดถึงความละเอียด เห็นไหม พูดถึงเวลาพระสารีบุตรยังไม่เชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย ไม่เชื่อเลย เชื่อความจริงในใจของพระสารีบุตร องค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้าบอก ถูก ถูกเพราะอะไร ถูกเพราะองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าสอนมาเอง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนสอนมาเองๆ เป็นคนบอกเอง แล้วจนเป็นพระอรหันต์ องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้ารู้ ความเป็นพระอรหันต์มันต้องเป็นโดยเอกเทศ เป็นโดยใจดวงนั้น ใจของคนที่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ใจของเขาต้องสํารอกกิเลสออกหมด แล้วเขาก็เป็นพระอรหันต์ แล้วเขาจะเชื่อใครล่ะ เขาก็ต้องเชื่อความเป็นพระอรหันต์ของเขา

แล้วเราก็เอาประเด็นนี้มาบอกว่า “พระพุทธรูปก็ห้ามกราบ มันจะบังธรรมะ” แล้วเอ็งเป็นอะไรล่ะ เอ็งมีอะไร เอ็งไม่รู้อะไรเลย แล้วเอ็งก็มาพูดไปอย่างนี้ พูดให้สังคมไขว้เขวไง

แต่ถ้าเป็นสังคมที่ดีงาม สังคมที่มีครูมีอาจารย์ เดินตามร่องตามรอย เดินตามครูบาอาจารย์ของเรา กราบได้ กราบได้ กราบ เพราะครูบาอาจารย์ของเราท่านก็กราบมา หลวงปู่มั่นท่านแกะพระพุทธรูปเองเลย ท่านกราบท่านไหว้ของท่าน ท่านเคารพของท่าน แล้วท่านก็ประพฤติปฏิบัติของท่าน จนท่าน เป็นพระอรหันต์ แล้วท่านก็วางข้อวัตรปฏิบัติให้พวกเรา ท่านพยายามขวนขวายชี้แจงสอนพวกเรา แล้วพวกเรามีครูมีอาจารย์ทําเป็นแบบอย่าง

ใครเขาจะว่าอย่างไรเป็นเรื่องของเขา เราเชื่อมั่นใน พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระสงฆ์คือพระอริยสงฆ์ พระสงฆ์คือหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรา ที่เป็นอริยสงฆ์ เอวัง

หลวงตาเวลาท่านสอนพระ สอนพระ ท่านสอนผู้นําไง
ท่านห่วงมาก ท่านห่วงผู้นํา ถ้าผู้นํานะ สร้างพระได้องค์เดียว
ในทางสังคมมันจะเป็นประโยชน์มหาศาลเลย
ผู้นํา นําไปในทางไหน โคนําฝูง นําฝูงโคนั้นขึ้นฝั่ง
โคนําฝูง เห็นไหม สังฆทานเวียนไปเวียนมา
โคนําฝูงนั้นไปวังวนนั้น นําวนนั้นดูดตายหมดเลย

๓

วัดหรือตลาด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)

ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “สังฆทานเวียน”

กราบเรียนหลวงพ่อครับ ผมมีคําถามที่สงสัยอยู่ รบกวนขอความเมตตาหลวงพ่อให้ความเข้าใจที่ถูกต้องด้วยครับ

๑. วัดบางแห่งมีสังฆทานเวียนให้คนถวายปัจจัย (เงิน แล้วนําสังฆทานที่มีพระพุทธรูป ผ้าไตรจีวร ยารักษาโรค และของอื่นๆ เป็นต้น) นําไปถวายพระสงฆ์ ซึ่งเมื่อถวายเสร็จก็กลับมาเวียนเพื่อถวายใหม่ อย่างนี้ถูกหรือผิดอย่างไรครับ ควรทําหรือ ไม่ควรทําครับ

๒. การที่ผมขับรถไปทํางาน กลับบ้าน และสวดมนต์ไปในรถเพื่อระลึกถึงพระรัตนตรัย เพื่อให้เป็นที่พึ่งทางใจ เพื่อให้มีสติระลึกถึงพระรัตนตรัย ถือเป็นการปฏิบัติได้ไหมครับ เพราะเวลาขับรถส่วนใหญ่จะอยู่คนเดียว เป็นเวลาที่ไม่ต้องมีภาระทางครอบครัวให้ดูแลครับ

สุดท้ายนี้ ผมตั้งใจฟังธรรมะของหลวงพ่อเป็นประจําสมํ่าเสมอ ซึ่งเป็นเหมือนธรรมโอสถให้จิตใจของผมได้สงบร่มเย็นครับ กราบเท้าหลวงพ่อ

ตอบ : เขาว่าอย่างนั้นนะ อันนี้เป็นคําถามเป็นความสงสัย ถ้าฟังอยู่แล้วมันก็เป็นประโยชน์ไง ฟังอยู่แล้วเป็นประโยชน์ ถ้าเรามีความเชื่อถือศรัทธากัน เห็นไหม ถ้าในครอบครัวมันไว้วางใจกันได้ แต่ถ้ามีความหวาดระแวงกัน คนในครอบครัวเดียวกันก็ยังไม่ ไว้วางใจกัน

นี่ก็เหมือนกัน เวลาฟังธรรมะว่ามันฟังเป็นประจําเลย สิ่งนี้ มันก็เป็นที่พึ่งที่อาศัย เป็นเพื่อน เป็นที่เกาะยึดเหนี่ยวจิตใจ มันเป็น ประโยชน์ เราว้าเหว่ เราไม่มีที่พึ่งที่อาศัย ถ้ามันมีที่พึ่งที่อาศัย นั้นเป็นประโยชน์กับเรา ถ้าฟังเทศน์ก็ฟังตลอด ฟังไปเรื่อยๆ ถ้ามีสติมีปัญญามันจะพัฒนาขึ้น ถ้าพัฒนาขึ้นแล้ว พอฟังเยอะเข้า มันก็เลยเกิดสงสัย

“๑. วัดบางแห่งมีสังฆทานเวียนให้คนถวายปัจจัย เงิน แล้วนําสังฆทานซึ่งมีพระพุทธรูป ผ้าไตรจีวร ยารักษาโรค และสิ่งของ อื่นๆ เป็นต้น นําไปถวายพระสงฆ์ ซึ่งเมื่อถวายเสร็จก็กลับมาเวียนเพื่อถวายใหม่ อย่างนี้ถูกหรือไม่ครับ”

ถ้าอย่างนี้ถ้าเป็นทางโลก เห็นไหม คนที่จิตใจเขาหยาบๆ เขาบอกว่ามันของไม่ได้ใช้ เอามาทําเพื่อประโยชน์ ส่วนใหญ่จะพูดอย่างนั้น ของที่ไม่ได้ใช้เอามาทําเพื่อประโยชน์ไง

แต่ถ้าคนที่เขามีศรัทธามีความเชื่อ เขามีสัจจะ เขาเห็นว่า การกระทําอย่างนี้มันเหมือนกันการหลอกลวงตัวเอง เพราะของของเราไง ถ้าเขามาถวายเรา ถ้าของมันมีมากใช่ไหม เราก็สละไปสิ เราสละไปเพื่อวัดต่างๆ เพื่อไปวัดที่เขาอัตคัดขาดแคลน ไปที่ที่ คนขาดแคลน เราทําได้ ถ้าเรามีสติปัญญาเราทําได้

แต่นี้เราไม่คิดอย่างนั้น เราคิดว่ามันเป็นของเล็กน้อย แต่ถ้าเอามาหมุนเวียนมันก็เป็นประโยชน์กับสังคมนี้ ว่าอย่างนั้นเลยนะ ถ้าเป็นประโยชน์กับสังคมนี้ เขาคิดได้แค่นั้นไง

แต่ถ้าคนที่ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงนะ เขาต้องมีสัจจะของเขา ทําอย่างไรถูกต้องชอบธรรม ถูกต้องชอบธรรม มันรู้ถูกรู้ผิด มันมีความละอาย มันทําอย่างนั้นแล้วมันเหมือนหลอกลวงตัวเองไง ถ้าหลอกลวงตัวเอง เขาไม่ทํากันอย่างนั้น ถ้ามันเป็นความจริงนะ

เขาบอกว่า “สิ่งที่เขามาถวาย มันถวายไว้มาก”

ฉะนั้น เวลาพระที่มีศักยภาพ คนเป็นที่ศรัทธาของชาวบ้าน ชาวบ้านเขามาถวาย ไอ้พระที่บวชใหม่ พระที่ประพฤติปฏิบัติเขาก็ขาดแคลนของเขา ขาดแคลนของเขานะ เขาได้รับสิ่งนั้นไป เขาก็จะใช้ของเขาจริงๆ ฉะนั้น เวลาพระที่เขาใช้จริงๆ เวลาเปิดมามีแต่ของเน่า ของเสีย ของหมดอายุ มันน่าสะเทือนใจ โลกนี้ มันไม่เท่ากันไง บารมีของคนมันไม่เท่ากัน ผู้ที่มีก็มีซะเยอะเชียว ไอ้ผู้ที่ขาดแคลน ก็ขาดแคลนจนไม่มีจะใช้เชียว แต่ถ้าผู้ที่เขามี สติปัญญา เขาจะเจือจานของเขา

อย่างเช่น ของเรา เห็นไหม มหาจันทร์ อยู่วัดเทพศิรินทร์ เขาขนมาให้ ใส่รถปิกอัพมา เดี๋ยวคันรถหนึ่ง เดี๋ยวคันรถหนึ่ง ไอ้ของเราถ้าใครมาถวายเรา ส่วนใหญ่ไม่ค่อยกล้าเข้ามา ถ้าใครเอาสังฆทานมา จะถามว่าโยมมีเจตนาเอามาเอง หรือหมอดูให้มา ถ้าหมอดูให้มาเราบอกเราไม่รับ บอกว่าทําไมต้องให้หมอดูแนะนํามาด้วย แต่ถ้าเขาบอก หนูมีเจตนา หนูอยากทําบุญ เราก็รับ แต่เรารับแล้วเราใช้สอยหมดนะ รับแล้วเราแกะ รับแล้วเราจะ แจกทาน เพราะว่าพระเราก็ใช้แค่ปัจจัยเครื่องอาศัยเท่านั้นน่ะ

มหาจันทร์ วัดเทพศิรินทร์เขาขนมาให้ เดือนสองเดือนมาคันรถหนึ่ง เดือนสองเดือนมาคันรถหนึ่ง เมื่อก่อนเขาคงคิดว่า ก็เต็มกุฏิเขาเหมือนกันเนาะ แล้วเขามาภาวนาที่นี่ เขามาเห็นว่าเราทําอย่างนี้ เขาก็เอามาให้เรา เดี๋ยวๆ มาคันรถหนึ่งนะ ปิกอัพ พูนมาเต็มเลย เอาผ้าใบปิดมาเลย แล้วมาถึงเราปั๊บนะ จบ นู่นชายแดน นู่นสังขละนู่น สวนผึ้งนู่น พวกทุกข์จนเข็ญใจ แจกหมดน่ะ แจกหมด เพราะอะไร

เพราะว่า หนึ่ง พระรับแล้ว พอพระรับแล้วมันเกิน ๗ วัน พอเกิน ๗ วัน ถ้ามันเป็นปลากระป๋องมันเป็นอาหาร มันหมดสิทธิ์แล้วแหละ พระฉันไม่ได้หรอก มันเป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ของที่ใช้ได้ก็ของวัตถุที่ใช้ได้ ของผ้าเผ้อนี่ใช้ได้ แต่ถ้าสิ่งใดเป็นอาหาร สิ่งใดต่างๆ ใช้ไม่ได้หรอก เพราะอะไร เพราะเรามีสัจจะ ถ้ามีสัจจะเราแจกหมดล่ะ

ฉะนั้น ผู้ที่เขามี เมื่อก่อนเขาคงจะในกุฏิจนเต็มกุฏิแหละ แต่ตอนนั้นเพราะว่าวัดเทพศิรินทร์ แล้วลูกศิษย์ลูกหาเขาเยอะ เพราะเขาบวชมาพรรษามากแล้ว ฉะนั้น คนที่เขาศรัทธา เพราะอะไร เพราะว่าเด็กวัยรุ่นแถวนั้นก็จะมาบวชวัดเทพศิรินทร์ แล้วเขาเป็นคนดูแลพระ

ฉะนั้น เขาก็จะรู้จักญาติโยมมาก แล้วเขาก็จะพามาที่นี่ เหมือนกัน แต่ของไอ้พวกเครื่องสังฆทาน เดือนสองเดือนคันรถหนึ่ง เดือนสองเดือนคันรถหนึ่ง แล้วไม่เหลือ แจกหมด จะบอกว่าแจกไม่พอด้วย ต้องซื้อเองต่างหาก สั่งข้าวสารนี่มามหาศาล แจกอย่างเดียว แจกอย่างเดียว

เพราะคนทุกข์คนจนนะ หัวใจมันว้าเหว่ แล้วถ้าใครมีคนมายื่นมือให้ เขาจะอบอุ่นหัวใจว่า เขาเกิดมาชาตินี้ก็ยังมีพรรคมีพวก มีผู้ที่มาเห็นใจเขา ถ้าเขาอบอุ่นหัวใจของเขา เขาจะอยู่ ของเขาด้วยไม่ว้าเหว่ เราคิดอย่างนั้นไง ข้าวของเล็กน้อยทั้งนั้นน่ะ นํ้าใจ นํ้าใจของคน เราดูแลเขา เราเจือจานเขา ถ้าเรามีเท่าไรเราก็แจกจ่ายเท่านั้น พูดถึงว่าถ้ามันเป็น มันเป็นความจริงไง

ฉะนั้น วัดบางวัดที่เขาทําอย่างนั้น เขาทําอย่างนั้น เพราะว่าจิตใจเขาเป็นอย่างนั้น ถ้าจิตใจเขาเป็นอย่างนั้นนะ เพราะการบริหารทางโลกไง บริหารทางโลก ตั้งกรรมการวัดขึ้นมา เห็นไหม วัดต้องหาปัจจัย หาเงินไว้ใช้หมุนเวียนในวัด พอใช้หมุนเวียนในวัด มันก็เลยมีตลาดนัด มีสิ่งใดที่เป็นเรื่องการธุรกิจ มันก็เลยกลายเป็นตลาด ไม่ใช่วัด

ถ้าเป็นวัด เห็นไหม ดูเป็นวัด เห็นไหม ถ้าเป็นวัดนะ ยิ่งหลวงปู่ฝั้นท่านพูด วัดก็คือวัดใจ วัดก็คือข้อวัตรปฏิบัติ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าศีล สมาธิ ปัญญา แล้วถ้าจิตใจของคนมันอบอุ่น จิตใจของคนเชื่อมั่น มันมีค่ากว่าสิ่งที่เป็นตลาดนัด มีค่ากว่าสิ่งที่หาปัจจัยมาหมุนเวียนในวัดไหม ถ้าในวัดมันจะอัตคัดขาดแคลน แต่พระที่ประพฤติปฏิบัติรื่นเริง อาจหาญ มีความสุขในใจ คนที่เขามาอยู่ในวัดมันมีคุณค่ามากกว่านั้น

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในป่า เวลาตรัสรู้ ตรัสรู้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลา เทศนาว่าการได้ปัญจวัคคีย์ ได้ยสะ ได้ชฎิล ๓ พี่น้อง เอหิภิกขุบวชให้เอง ได้เป็นพระอรหันต์ทั้งหมด

สิ่งที่เป็นพระอรหันต์คือนํ้าใจ สัจธรรมอันนี้เป็นที่พึ่ง ศาสนทายาทจะมีหลักมีเกณฑ์ในหัวใจ สอนเทวดา อินทร์ พรหมก็ได้ สอนใครก็ได้ แล้วกับไอ้ปัจจัยเครื่องอาศัย ไอ้พวกถังสังฆทานเนี่ย มันมีค่าเท่ากันไหม มันแตกต่างกันมาก

ฉะนั้น บอกว่า ถ้าเขาจะไปวัดหรือไปตลาด ถ้าไปตลาด ตลาดอะไรล่ะ เขาชื่อวัดนะ เปลี่ยนจากวัดเป็นตลาด ถ้าเป็นตลาด มันก็เป็นตลาดอย่างนั้น ถ้าเอาโลกเป็นใหญ่ แต่ถ้าเอาธรรม เป็นใหญ่ วัดคือวัดใจ วัดคือสิ่งที่สงบสงัด วัดคือสิ่งที่อยู่ของ อารามิกะ ไม่มีบ้านไม่มีเรือน เขามาอาศัยอยู่ด้วยความร่มเย็นเป็นสุข ไม่ใช่ว่าจะสร้างวัดให้เป็นตลาด แล้วเป็นตลาดก็เป็นตลาดอย่างนั้นน่ะ พูดถึงว่าถ้าเป็นตลาดนะ

ฉะนั้น จะบอกว่ามันเป็นปัญหาสังคม ไม่จบไม่สิ้นหรอก เพราะว่าเวลาผู้ที่เข้ามาบวช ใครมีวุฒิภาวะ หลวงตาเวลาท่าน สอนพระ สอนพระ ท่านสอนผู้นําไง ท่านห่วงมาก ท่านห่วงผู้นํา ถ้าผู้นํานะ สร้างพระได้องค์เดียวในทางสังคมมันจะเป็นประโยชน์มหาศาลเลย ผู้นํา นําไปในทางไหน โคนําฝูง นําฝูง โคนั้นขึ้นฝั่ง โคนําฝูง เห็นไหม สังฆทานเวียนไปเวียนมา โคนําฝูงนําฝูงโคนั้นไปวังวนนั้น นํ้าวนนั้นดูดตายหมดเลย

ฉะนั้น เวลาดูดตายหมดเลย เขาเป็นพระนะ เขาเป็นวัดด้วย แล้วเขาเป็นผู้นําสังคมด้วย ทําไมทําตัวอย่างนั้น ถ้าเรา จิตใจอ่อนด้อย เราก็เห็นกับเขาว่า เออ! ถูกต้อง เขาทําดี เพราะอะไร เพราะวัดเชิดหน้าชูตา วัดมีเงินทองบํารุงรักษา เราไปชอบ ตรงนั้นไง

แต่เราไปดูวัดสิ วัดที่สงบสงัด วัดที่เงียบ เอ๊ะ! วัดนี้ เจ้าอาวาสไม่มีความสามารถ ไม่ทําให้วัดเจริญรุ่งเรือง เราไปมองกันตรงนั้นไง เราไม่ใช่เวลาทุกข์เวลายากก็ไปหาท่านสิ ท่านตอบอะไร ถ้าเวลาทุกข์ยากเข้าไปหาวัดที่เป็นตลาด อู๋ย! ทําสังฆทาน ๕ ชุดก็จบไง

แต่ถ้าไปวัดที่ประพฤติปฏิบัตินะ ท่านจะย้อนกลับมาให้ดูใจเราเลย ใจเป็นใหญ่ ใจเป็นประธาน ทุกอย่างสําเร็จลงด้วยหัวใจ หัวใจเป็นคนคิด หัวใจเป็นคนปรารถนา หัวใจเป็นคนกระทํา ถ้าหัวใจมันดี หัวใจมันมั่นคงขึ้นมา มันเป็นประโยชน์กับตรงนั้น

ศาสนาอยู่ตรงนี้ ศาสนา ศาสนธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา เทศน์ปัญจวัคคีย์เป็นพระอรหันต์ เทศน์ยสะเป็นพระอรหันต์ เทศน์บริวารยสะเป็นพระอรหันต์ ไปเทศน์ชฎิล ๓ พี่น้องเป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์ทั้งหมดเลย

แล้วไอ้ที่ว่าเอามาเวียน สังฆทานเวียนมันจะมีคุณค่าอะไร ถ้าไม่มีคุณค่ามันก็จบ เห็นไหม เราจะเอาวัด เราไม่เอาตลาด ถ้าจะเอาวัดไม่เอาตลาด เราก็ต้องพิจารณาของเรานะ

“๒. การที่ผมขับรถไปทํางาน กลับบ้าน แล้วสวดมนต์ในรถ เพื่อระลึกถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งทางใจ เพื่อให้มีสติระลึกถึงพระรัตนตรัย เป็นการปฏิบัติหรือไม่ เพราะการปฏิบัติอยู่ในรถ คนเดียว”

ได้ ถ้าสวดมนต์กําหนดพุทโธ เราทําของเราได้ แต่ให้มีสติ มีปัญญานะ อย่าให้วูบไป อย่าให้ลงลึกไป ถ้าลงลึกไป แต่มันน้อยที่ว่าจะลงลึกขนาดนั้น ฉะนั้น เราจะบอกว่าได้ แต่ได้แล้วมันก็ต้องมีสติปัญญาไง ถ้ามันจะลงสมาธิ ลงสมาธิขนาดที่ว่าจะไม่รับรู้อะไร มันมีของมันได้ ถ้ามีได้เราก็จอดลงข้างทางซะ

ฉะนั้น จะบอกว่า “สิ่งที่เขาขับรถไป แล้วเขาสวดมนต์ไป อย่างนี้ทําได้หรือไม่ เป็นการปฏิบัติธรรมหรือไม่”

เป็น เป็นการปฏิบัติธรรม ถ้าเป็นการปฏิบัติธรรมเราต้องมีสติด้วย ถ้ามีสติ ถ้าจิตใจมันจะวูบ จะวูบ เราไม่ปล่อยขนาดนั้น เราต้องมีสติไง เหมือนกินข้าว กินข้าวกินพออิ่มสําราญก็สุขนะ กินมากเกินไปมันก็จุกเสียด กินน้อยเกินไปมันก็ไม่อิ่ม

นี่ก็เหมือนกัน ในการประพฤติปฏิบัติในรถของเรา อยู่ คนเดียวเราก็ดูแลรักษาใจของเรา เราทําของเราให้ดีขึ้น แต่ถ้ามันจะวูบ มันจะอะไรไป เราก็ตั้งสติไว้ มันมีเป็นไปได้ ถ้าเป็นไปได้ เราก็เปลี่ยนแปลงของเรา เราทําของเรา เพื่อประโยชน์กับเรา นี่พูดถึงข้อที่ ๒. จบ

ถาม : เรื่อง “ขอยกเลิกคําถามเดิมค่ะ”

ตอบ : แล้วก็มาถามคําถามใหม่ เพราะคําถามเดิมเขาเขียนมา ๔ - ๕ หน้า คําถามใหม่ก็เขียนมาอีก ๔ - ๕ หน้า มันก็เลยกลายเป็นสิบกว่าหน้า ก็เลยจบ จบหมายความว่า คําถามมัน เป็นคําถาม เพราะคนผู้ถามสงสัย สงสัยในชีวิตของเรา สงสัยในการประพฤติปฏิบัติของเรา สงสัยอํานาจวาสนาของเรา สงสัยในตัวเราไปทั้งหมดเลย มันเป็นการสับสนวุ่นวายไปหมดเลย

ถ้ามันสับสนวุ่นวาย เราเป็นชาวพุทธนะ ชาวพุทธ เวลาความคิดของเราที่มันวุ่นวายอยู่นี่ เขาเรียกไอ้บ้าสังขาร ดูสิ ดูคนบ้า มันหอบเก็บของมันผูกในตัวนะ แบกหามไปไม่มีวันจบวันสิ้น

นี่ก็เหมือนกัน เวลาจิตใจเราก็สับสน พอสับสนขึ้นมา ธรรมะของหลวงพ่ออย่างนั้น ธรรมะของหลวงพ่ออย่างนี้ ถ้าเป็น ธรรมะนะ เป็นคติธรรม มันเป็นประโยชน์ มันเป็นประโยชน์ เราเอาสิ่งนี้มาเป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์ หมายความว่า เวลาระลึกสิ่งใดไม่ได้

เวลาหลวงตาท่านอาศัยคําสอนหลวงปู่มั่น เวลาท่านบอกว่า หลวงปู่มั่นเป็นครูบาอาจารย์ของท่าน แล้วหลวงปู่มั่นท่านก็นิพพานไปแล้ว เราไม่มีที่พึ่ง เราไม่มีที่พึ่ง เราไม่มีผู้ปรึกษา สุดท้ายแล้วท่านก็ระลึกถึงคําสั่งสุดท้ายของหลวงปู่มั่น “อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ จะไม่เสีย”

อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ ท่านก็ยึดผู้รู้ ท่านยึดพุทโธของท่านไว้ แล้วท่านประพฤติปฏิบัติไป ถ้ามันสงสัยก็กลับมาที่นี่ ถ้ามันมีสิ่งใดที่เป็นไปไม่ได้ก็กลับมาที่นี่ กลับมาที่นี่ กลับมาพุทโธ กลับมาใช้ปัญญาอบรมสมาธิให้จิตมันสงบ พอจิตสงบ ไตร่ตรองดูแล้วมันควรทําสิ่งใด ก็ออกไปทําใหม่ ถ้ามันไปแล้วมันจนตรอกก็กลับมาผู้รู้ กลับมา ท่านยึดคําสั่ง คําสั่ง มรดกธรรมของหลวงปู่ มั่นเลย “อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ” เรากลับมาที่นี่ เรากลับมาที่นี่

นี่ก็เหมือนกัน ขอยกเลิกคําถามแรก แล้วก็มาคําถามใหม่ ก็บอกว่ามาคิดได้ว่าหลวงพ่อพูดอย่างนั้น หลวงพ่อเป็น อันนี้เราเป็นคติธรรมได้ เราเป็นคติธรรมได้ แต่เป็นของหลวงพ่อนะ มันไม่ใช่เป็นของเรา ถ้าเป็นของหลวงพ่อ หลวงพ่อพูดสิ่งใดไว้ เพราะเราเป็นลูกศิษย์ เห็นไหม ครูบาอาจารย์ท่านพูดสิ่งใดมันเป็นคติธรรม เราก็ระลึกสิ่งนั้นได้ ระลึกสิ่งนั้นได้ พอระลึกสิ่งนั้นได้มันสดๆ ร้อนๆ พอระลึกบ่อยๆ เข้ามันก็จืด พอจืดไปก็คิดไปอย่างอื่น พอไปจนตรอก กลับมาคิดใหม่ อู้ฮู! มันสดๆ ร้อนๆ อีกแล้ว

นี่ไง ถ้ามันเป็นปัจจุบันมันจะสดๆ ร้อนๆ สดๆ ร้อนๆ คือมันยับยั้งความคิดได้ สดๆ ร้อนๆ เพราะมันดูแลตัวเราได้ ถ้ามันสดๆ ร้อนๆ ถ้ามันสดๆ ร้อนๆ มันก็เป็นประโยชน์กับเราไง แต่ถ้ามันใช้หรือมันจืดไป พอมันใช้บ่อยเข้า กิเลสมันก็จืด จืดแล้วเราก็หาข้อคติธรรมข้อใหม่ แล้วเราก็ประพฤติใหม่ เราตั้งสติไว้ เรามีปัญญาไว้

ถ้าต้องทําหน้าที่การงานโลก เราก็ทําของเรา เราทําของเรานะ เพราะชีวิตนี้ เห็นไหม คนเราจะมีคุณค่าต่อเมื่อมีผลงาน มีการกระทํางานนั้นประสบความสําเร็จ ทํางานนั้นด้วยสติด้วยปัญญา ดูสิ ในสังคม ถ้าใครรับผิดชอบ ใครทํางานดี ใครทําแล้ว เป็นประโยชน์ เขาว่าคนคนนั้นรับผิดชอบ เป็นคนมีคุณภาพ เราก็อยากเป็นคนอย่างนั้น

แล้วเวลากิเลสมันมายุมาแหย่ มาหลอกมาลวง ถ้าไม่ ศึกษาธรรมะเลยก็ไม่เป็นไร พอศึกษาธรรมะแล้ว ศีล ๕ ก็ถือ ไม่ได้ เพราะเราทําธุรกิจการค้า เราทําสิ่งใดก็ไม่ได้เพราะมันเป็น การทุจริต แต่เมื่อก่อนไม่ศึกษาธรรมทําได้ ไม่ศึกษาธรรมทําอะไรได้หมดเลย แต่พอมาศึกษาธรรมะนู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ ไม่ได้ไป ทุกอย่างเลย เวลากิเลสมันสอดแทรกมามีปัญหาทั้งนั้น

เราตั้งสติ แล้วก็ดูแลหัวใจของเรา ถ้าเราทําหน้าที่การงานเสร็จแล้ว เราก็มาประพฤติปฏิบัติ เวลาเราปฏิบัติ เห็นไหม ถ้างานที่ไม่ละเอียดนักเราก็พุทโธได้ ดูแลหัวใจของเราได้ รักษาใจของเรา แล้วพอทํางานก็ทําให้มันจริงจังของเรา เพื่อประโยชน์กับเรา เห็นไหม ไม่สับสน ไม่วุ่นวาย มันก็จะจบได้

ถ้ามันสับสน มันสับสนเพราะอะไร เพราะสติปัญญามันอ่อนด้อย พอสติปัญญาอ่อนด้อย กิเลสมันนี่ฉลาดนะ มันก็เอาธรรมะมาแหย่เรา “ไหนว่าจะปฏิบัติธรรม ปฏิบัติธรรมแล้วไม่ได้ประโยชน์ แสดงว่าคนคนนี้ไม่มีคุณภาพ” มันมาตอกยํ้า ตอกยํ้า เราปฏิบัติงานเราก็ล้นมืออยู่แล้ว แล้วกิเลสมันยังมาซํ้าเติมนะ ทําก็ไม่ได้ผล ทํางานทางโลกก็ไม่ได้ ปฏิบัติก็ไม่ได้ อู๋ย! ทําอะไร ไม่ได้เลย แสดงว่าเป็นคนไม่มีคุณภาพ มันยิ่งคิด มันยิ่งทําให้ตํ่าต้อย มันยิ่งคิด ยิ่งทําให้เราเจ็บชํ้า

แต่ถ้าเราวางหมดเลย เรากลับมาพุทโธ กลับมาผู้รู้ กลับมา พุทโธของเรา แล้วถ้าคิดได้ มีสติปัญญาได้ อย่างที่คติธรรม เห็นไหม บอกว่าสุดท้ายแล้ว ขอคําชี้แนะ พอสุดท้ายแล้วบอก เดี๋ยวนี้ไม่ต้องชี้แนะแล้ว ธรรมมันเกิดเลย หลวงพ่อว่าอย่างนั้น หลวงพ่อว่าอย่างนี้ นี่เป็นของหลวงพ่อ หลวงพ่อพูดไว้เพื่อเป็นสาธารณะ เห็นไหม ธรรมะเป็นธรรมชาติ มันเป็นสาธารณะ

แต่ถ้าของเราธรรมะเป็นปัจจุบัน ถ้าธรรมะเป็นปัจจุบัน มันระลึกสิ่งใดได้ เฮ้อ! พอระลึกได้เราก็อยู่กับธรรมไง อยู่กับการระลึกนั้น มันก็ไปคิดอย่างอื่นไม่ได้

แต่ถ้าเราไม่ระลึกมันก็คิดอย่างอื่นเต็มไปหมด ไปกว้านอย่างอื่นมาหมดเลย แล้วตัวเองนึกอะไรไม่ได้เลย แต่ถ้ามันระลึกอะไรได้ปั๊บ มันไม่ไปกว้านเอาสิ่งใดมา เฮ้อ! สบายแล้ว พอสบายก็เรามีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด ถ้ามีธรรมเป็นที่พึ่งก็เป็นประโยชน์กับเรา ถ้าเป็นประโยชน์กับเราทําอย่างนี้ ถ้าไม่สับสนเนาะ

ฉะนั้น สองคําถาม ๑๐ กว่าหน้า จบเลย เพราะปัญญาเยอะ ไปขนมาเต็มเลย ฉะนั้น วางสิ่งนั้นไว้ วางสิ่งนั้น ทําของเรา เราไม่สับสนของเรา เราทําเพื่อประโยชน์กับเรา มันจะเป็นประโยชน์กับเรานะ พูดถึงว่าคําถาม ทีนี้คําถามต่อไปนะ

ถาม : เรื่อง “เจริญทั้งคู่ได้จริงหรือ”

ปัจจุบันมีกระแสสอนว่า เจริญทั้งทางโลกและทางธรรมเป็นไปได้หรือไม่ คําสอนนี้ถูกหรือไม่คะ สงสัย เพราะขนาดการนั่งสมาธิให้สงบ ปลีกวิเวกอยู่คนเดียว กว่าจะสงบได้บ้าง ไม่ได้บ้าง หรือแค่ศีลด่างพร้อยไม่ถึงผิดศีล สมาธิยังเสื่อม นี่ขนาดยังไม่ถึงขั้นวิปัสสนา แล้วถ้าจะให้เจริญทางโลก ทางหน้าที่การงาน ต้องพบผู้คนมาก เพราะเข้าสังคมจะเจริญทางธรรมได้หรือไม่คะ มีวิธีวางใจหรือทําอย่างไร ขอบคุณพระอาจารย์ค่ะ

ตอบ : นี่เขาถามนะ ไม่รู้ใครไปสอนมา บอกว่าเจริญทั้งทางโลกและทางธรรม

หลวงตาท่านสอนว่า ถ้าเจริญทางโลก ทางยุโรป ทางตะวันตก เขาเจริญทางวัตถุทางโลกมาก เจริญทางวัตถุแล้วคนที่จิตใจเขาจํานนกับสิ่งนั้น เขาก็ว่าเขาพอใจกับสิ่งนั้น แต่คนที่จิตใจเขาสูงส่งกว่า เขาเจริญทางวัตถุเต็มที่แล้ว เขาบอกว่าเจริญทาง วัตถุขนาดไหน มันก็เอาแต่ความทุกข์ เอาแต่ไฟมาเผาลนตน เขาจะหาทางออก

ตอนนี้พระฝรั่ง ฝรั่งมาบวชพระ ฝรั่งถึงมาประพฤติปฏิบัติ ฝรั่งเขาก็ศึกษาศาสนา เขาศึกษาศาสนา การทําสมาธิเลย เขาอยากมีสมาธิ เขาอยากจะมีที่พึ่งทางใจ นี่เจริญทางธรรม

แต่ถ้าเจริญทางโลก เจริญทางโลกด้วย เจริญทางธรรมด้วย มันก็เจริญได้โลกๆ เท่านั้นน่ะ มันเจริญทางธรรมได้ยาก ถ้าเจริญ ทางธรรม เห็นไหม ส่วนใหญ่แล้วถ้าเจริญทางธรรม เขาจะขวนขวาย เขาจะวางทางโลก พยายามจะวางทางโลก เพราะทางธรรมมันละเอียดลึกซึ้งกว่านั้นเยอะมาก

ฉะนั้น “เจริญทั้งทางโลกและทางธรรม เป็นไปได้หรือไม่”

เพราะคิดว่าตอนนี้ที่ว่าการประพฤติปฏิบัติในชีวิตประจําวันก็เพราะเหตุนี้ เพราะว่าในการปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน ห่วง ห่วงแต่ความเป็นอยู่ ห่วงแต่ชีวิตประจําวันไง แล้วเวลาปฏิบัติธรรม ปฏิบัติธรรม ก็ปฏิบัติธรรมเพื่อชีวิตประจําวัน

แต่ถ้าในการปฏิบัติธรรม ปฏิบัติธรรม เห็นไหม คนที่ อยู่ทางโลก เราเกิดมาเป็นชาวพุทธ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้าเรามีอํานาจวาสนาจะออกประพฤติปฏิบัติโดยตรง เราก็พยายาม ขวนขวายประพฤติปฏิบัติของเราเพื่อบรรเทาทุกข์ เพื่อเป็นที่พึ่ง เพื่อเป็นที่พึ่งอาศัย เพื่อให้ไม่ทุกข์จนเกินไปไง

ไม่ทุกข์จนเกินไปเพราะคนที่มีครอบครัวแล้วส่วนใหญ่จะบอกว่าเสียดายมาก เสียดายมาก ไม่ได้ประพฤติปฏิบัติ เวลามาบวชพระ มาบวชพระพรรษาเยอะๆ ขึ้นมา อืม! เขามีครอบครัวเป็นอย่างไร ก็สงสัยเหมือนกัน ก็ยังอยากจะไปสงสัยกับเขา

แต่ถ้าคนมีอํานาจวาสนา เห็นไหม ครูบาอาจารย์ของเรา หลายๆ องค์มากเลย บวชมาตั้งแต่เป็นเณร ตั้งแต่เป็นเด็กมาเลย ถ้าเป็นเด็กมาเลย เขาไม่เคยมีชีวิตทางโลกเลย ตั้งแต่เป็นเณรมา แต่ครูบาอาจารย์ท่านฝึกหัด ท่านดูแลรักษามา จนเป็นครูบา-อาจารย์ จนมาปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติ เห็นไหม ถ้าเจริญทางธรรม เจริญทางธรรมไง

แต่ถ้าเขาบอกเจริญทางโลกด้วย เจริญทางธรรมด้วย แต่คนถามเขาบอกว่า มันเป็นไปได้ยาก เพราะ เห็นไหม เพราะขนาดว่าศีลด่างพร้อย ไม่ถึงกับผิดศีล สมาธิยังเสื่อม ถ้าสมาธิยังเสื่อม กรณีอย่างนี้มันก็อยู่ที่วาสนาของคนเหมือนกัน ถ้าวาสนาของคนเหมือนกัน ชํานาญในวสี หลวงปู่เจี๊ยะท่านสอนประจํา ชํานาญในวสี ชํานาญในการเข้าและการออก เริ่มต้นประพฤติปฏิบัติใหม่ เป็นสมาธิก็เป็นได้ยาก เวลาเป็นสมาธิแล้วจับต้นชนปลายไม่ถูกไง เพราะว่ามันไม่มีความชํานาญไง

แต่ถ้ามีความชํานาญ เห็นไหม ถ้าเป็นสมาธิ เราทําอะไร จิตมันสงบได้ จิตต่างๆ ได้ เราก็จะทบทวนเลยว่าเรากําหนดลมอย่างไร เรากําหนดสมาธิอย่างไร เรากําหนดสติอย่างไร เราทําอย่างไรมันถึงสงบได้ แล้วพอจะทําครั้งต่อไปมันเป็นสัญญา พอเป็นสัญญาขึ้นมา ทําอย่างไรก็ไม่ได้ ทําอย่างไรก็ไม่ได้ แต่พอปล่อยวางปั๊บ มันได้อีกแล้ว พอปล่อยวางมันได้ ปล่อยวางมันได้ ทํา อ๋อ! เพราะเรารู้เท่าไม่ถึงการณ์ คิดว่ามันจะได้อย่างนั้น มันจะเป็นอย่างนั้น

แต่ถ้าเราเป็นปัจจุบัน เพราะการเข้าสมาธิแต่ละหนมันไม่เคยเหมือนกันทั้งนั้น แต่ด้วยความชํานาญไง ด้วยความชํานาญเขาจับมับๆ เข้ามาเลย พอจิตมันจับ จับแล้วใช้ปัญญามันก็ปล่อย ปล่อยอย่างหยาบ จากละเอียดเข้ามา พิจารณาอย่างละเอียดมันก็ปล่อยเข้ามา ถ้ามันปล่อยๆๆ ปล่อยจนไม่มีอะไรเลย นั่นน่ะสมาธิ

ถ้าเป็นสมาธิ แล้วพอมันคลายออกมา เราก็จับเข้าไปใหม่ แล้วก็คลายออกมา แล้วก็จับเข้าไปใหม่จนชํานาญ พอชํานาญขึ้นไปแล้ว อ๋อ! สมาธิ เสื่อมให้เสื่อมไป เสื่อมไปก็ทําใหม่ เพราะเราตักนํ้าใส่ภาชนะ พอมันเต็ม เราใช้สอยไปมันก็หมด เดี๋ยวก็ตักเติม ตักเติม มันก็มีของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ สมาธิเป็นอย่างนี้ เพราะสมาธิมันเป็นสิ่งมีชีวิต มันไม่ใช่วัตถุ เอาไปตั้งไว้ไหนก็เป็นอย่างนั้น ไม่ใช่ มันเป็นสมาธิอย่างนั้น

ฉะนั้น เขาบอกว่า พอจิตมันด่างพร้อย จิตมันอะไร ศีล ด่างพร้อย ศีลอะไร มันยังเสื่อม ถ้ายังเสื่อม เราเข้าใจได้ไงว่าปฏิบัติ จะว่าองค์ความรู้ องค์ความรู้หมายความว่าปฏิบัติไปแล้วมันมีความจริงของมัน ถ้าความจริง มันจับต้องความจริงอย่างนี้ได้

ถ้าจับต้องความจริง นี่ไง ที่ว่าสิ่งที่เป็นข้อเท็จจริงที่มันมีความจริง ไอ้ที่ว่ามันไม่มีสิ่งใดเลย แล้วก็คิดกันไปเอง จินตนาการไปเองนะ ทางโลกก็เจริญ ทางธรรมก็เจริญ ทางโลกเจริญก็นี่เป็นวัดหรือเป็นตลาดไง ให้มันเจริญทางโลกไง แล้วก็เจริญทางธรรมด้วย ทางธรรมก็บอกภูมิใจ ภูมิใจว่าทําได้ เจริญทั้งหมดเลย แต่มันไม่มีอะไรเป็นข้อเท็จจริงเลย

แต่ถ้าเป็นข้อเท็จจริงนะ ครูบาอาจารย์น่ะ ดูสิ หลวงตาเวลาท่านพูดถึงหลวงปู่ลี เศรษฐีธรรม เศรษฐีธรรม เศรษฐีธรรม มันอยู่ที่ไหนล่ะ เศรษฐีธรรม เห็นไหม หลวงตาท่านบอกว่า ถ้าท่านไม่ประกาศว่าหลวงปู่ลีเป็นเศรษฐีธรรม ใครจะรู้ได้หลวงปู่ลี เป็นเศรษฐีธรรม เพราะเศรษฐีธรรมไม่มีใครรู้ได้หรอก คนที่รู้ได้ คืออาจารย์ เพราะหลวงตาท่านก็เป็นเศรษฐีธรรมเหมือนกัน เพราะท่านมีคุณธรรมในใจของท่านเหมือนกัน เพราะท่านมีความรู้ ในใจอันนั้น เวลาท่านคุยธรรมะกัน ความเสมอกัน ความรู้เท่าถึงกัน ก็เป็นเศรษฐีธรรมเหมือนกัน

ถ้าเศรษฐีธรรม เศรษฐีธรรมมันเศรษฐีธรรมในหัวใจนั้น มันไม่ใช่ว่า โอ้โฮ! ทางโลกก็เจริญ ถ้าจะเป็นเศรษฐีธรรมต้องมี เพชรนิลจินดา ต้องมีวัตถุเต็มที่แล้วเราถึงจะมีคุณธรรมขึ้นมา เพราะเจริญทางโลกไง ทางโลกเขาเป็นเพชรนิลจินดาใช่ไหม เป็นเงินเป็นทองใช่ไหม เป็นข้าวของเงินทอง เยอะแยะไปหมดเลย แล้วคนคนนั้นถึงจะบรรลุธรรม เป็นทั้งเศรษฐีโลกด้วย เป็นทั้งเศรษฐีธรรมด้วย นี่ความคิดทางโลก

แต่หลวงตาท่านบอกว่า หลวงปู่ลีเป็นเศรษฐีธรรม เศรษฐีธรรมคือมีคุณธรรมในหัวใจ แล้วถ้ามีคุณธรรมในหัวใจนะ หลวงปู่ลี ท่านดูแลพระเยอะ พระที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา จะพระเล็ก พระน้อยก็แล้วแต่ ไปขอความเมตตาจากท่าน หลวงปู่ลีท่านจะ ไปสร้างกุฏิ สร้างวิหารให้กับพระที่สร้างเนื้อสร้างตัวใหม่ๆ ท่านจะไปดูแลตลอด เพราะจิตใจท่านกว้างขวาง กว้างขวางแบบใต้ดินนะ ไม่มีใครรู้ ไม่มีใครรู้ไม่มีใครเห็น เว้นไว้แต่ลูกศิษย์ของท่าน แล้วคนที่เคารพบูชาท่าน

วัดที่สร้างใหม่ วัดที่สร้างใหม่วัดไหนก็แล้วแต่ เป็นลูกศิษย์ลูกหาสายบ้านตาดไปขอร้องท่าน ท่านจะไปทําให้หมดล่ะ ท่านไปทอดผ้าป่าให้ ท่านไปสร้างศาลาให้ ท่านไปสร้างกุฏิให้ ท่านไปสร้างให้ทั้งนั้นเลย ทั้งๆ ที่ใจท่านเป็นเศรษฐีธรรมนะ แต่ท่านยังสงเคราะห์ สงเคราะห์สงหาหมู่คณะ สงเคราะห์สงหาภิกษุผู้บวชใหม่ สงเคราะห์สงหาผู้ที่จะหาแนวทางปฏิบัติ แล้วทําแล้วก็จบ ไม่เคยจะไปเอากิตติศัพท์ กิตติคุณจากใคร ไม่เคยเลย ท่านทําแล้วท่านก็จบ เห็นไหม นี่เศรษฐีธรรม นี่พูดถึงว่าเวลาเจริญ เจริญทางธรรมไง

เขาบอกว่าทางโลก เขาบอกเจริญทางโลกด้วย ทางธรรมด้วย เราต้องแยกไว้ ต้องแยกไว้ มันเป็นจริตนิสัยของคน เป็นอํานาจวาสนาบารมีของคน แต่ถ้าของเรา แหม! ของเราแล้ว ถ้าของเรา หัวใจของเรา เราทําความเป็นจริงของเรา เราไม่ใช่ ไปตามกระแสสังคม

อุปาทานหมู่ หมู่คณะ หมู่ชนอย่างนั้น มีความเข้าใจอย่างนั้น มีความเห็นอย่างนั้น ใครมีความรู้ความเห็นในกลุ่มชนนั้นก็เป็นอุปาทานหมู่ เป็นอุปาทานหมู่คิดเองเออเอง แล้วก็นั่งคุยกันเอง แล้วก็ยิ้มแย้มแจ่มใสกันเอง แล้วไม่ให้ใครตรวจสอบนะ ให้อยู่ในความเห็นของกลุ่มชนนั้น มันเป็นอุปาทานหมู่ พออุปาทานหมู่ก็คิดเหมือนกัน ทําเหมือนกันไง

แต่ถ้าเป็นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เรา หลวงตาท่านสอนพระ สอนเณร ไม่ใช่อุปาทานหมู่ กิเลสในใจของแต่ละคน กิเลสในใจของแต่ละคนมันต้องมีมรรคมีผลเข้าไปชําระล้างกิเลสอันนั้น ท่านถึงได้บอกว่าหลวงปู่ลีเป็นเศรษฐีธรรม เศรษฐีธรรม เพราะว่าหลวงปู่ลีท่านเป็นคนสั่งสอนเอง ท่านเป็น คนชี้แนะเอง ท่านเป็นคนให้หลวงปู่ลีเก็บกวาดในหัวใจของหลวงปู่ลี สะอาดหมดท่านถึงเป็นเศรษฐีธรรม

ถ้าเศรษฐีธรรมมันเกิดขึ้น เศรษฐีธรรมมันเกิดขึ้นจากภายใน แล้วแต่ละองค์ เห็นไหม ขยะหรือความผูกพันของใจแต่ละคน มันไม่เหมือนกัน กิเลสหยาบ กิเลสละเอียดต่างๆ กัน ครูบาอาจารย์ก็สอนแตกต่างกันไป เห็นไหม ถ้าเป็นความจริงอย่างนี้ไง

ฉะนั้น ถ้าเขาบอกว่า “มันเจริญทั้งทางโลกด้วย เจริญทั้งทางธรรมด้วย”

มันเป็นไปได้ยาก เราจะบอกว่าเป็นการโฆษณาชวนเชื่ออย่างหนึ่ง แล้วสังคมไทย สังคมไทยนะ ที่ว่าสังคมอ่อนแอ สังคมอ่อนแอเขาก็เชื่อถืออย่างนั้น จะประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็อยากจะมีข้าวของเงินทองเยอะๆ อยากจะมีกิตติศัพท์ กิตติคุณ อยากจะมีลูกศิษย์ลูกหา ไปไหนนี่ อู้ฮู! ต้องคนล้อมหน้าล้อมหลัง ไอ้นั่นมันการตลาด มันเป็นเรื่องการตลาดที่เขาทําเครดิตกัน

แต่ถ้าเป็นการประพฤติปฏิบัตินะ องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในป่าองค์เดียว เทศน์ธัมมจักฯ ครั้งแรก มีปัญจวัคคีย์ ๕ องค์เท่านั้น เวลาเทศน์ขึ้นมา เทศนาว่าการ เทวดา อินทร์ พรหมมาฟังมหาศาล นี่มันเป็นประโยชน์ ประโยชน์ตรงนั้น ถ้ามันเป็นจริง เป็นจริงอย่างนั้น

ฉะนั้น บอกว่า “เจริญทั้งคู่ได้จริงหรือไม่”

ไอ้นี่มันเป็นคําถามของคนถามที่สงสัยเนาะ แต่ที่เราพูดเราก็เห็น เราก็เห็นกระแสสังคมไง กระแสสังคม ไปแบบกระแสสังคม เป็นกระแส คําว่า “กระแสจับต้องอะไรได้” เวลากระแสมันมานะ อู้ฮูย! ทุกอย่างชื่นชมดีงามไปหมด เวลากระแสตกนะ เราเองเสียโอกาสไปหมดเลย เพราะเราไปเสียเวลามาเท่าไรก็ไม่รู้ แล้วเสียมาแล้วนะ พอรู้แล้วมันสะเทือนใจ พอสะเทือนใจเหมือนคนที่มันมีโรคภัยไข้เจ็บ พอโรคภัยไข้เจ็บจะมาฟื้นฟูเพื่อจะมาปฏิบัติใหม่ ทุกข์ยากมาก

ฉะนั้น แต่ถ้ามีอํานาจวาสนานะ ไปหาครูบาอาจารย์ของเรา วัดไม่ใช่ตลาด วัดใจ ดูแลหัวใจของเรา วัดหัวใจของเรา แล้วเราพยายามประพฤติปฏิบัติของเรา เอาความจริงของเรา ถ้ามัน เจริญจริงๆ ต้องให้มันเจริญจากศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันเจริญจากศีล สมาธิ ปัญญา เห็นไหม เกิดมรรคเกิดผล ถ้าเกิดมรรคเกิดผล มันจะเป็นประโยชน์กับผู้ที่ปฏิบัติ ถ้ามันไม่เกิดมรรคเกิดผล เห็นไหม มันเป็นกระแสโลก

กระแสโลกนะ คนเขาถามแบบว่า “เวลาบอกว่าทําดี ต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แล้วทําไมคนที่ทําชั่ว ทําไมเขายังได้ ผลประโยชน์ ยังมีคนนับหน้าถือตาอยู่ ยังเป็นคุณงามความดีอยู่”

เราบอกว่าไอ้นี่มันสถานะของมนุษย์ไง เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์ เห็นไหม เกิดเป็นมนุษย์ บุญกุศลพาให้เกิดเป็นมนุษย์ นี้มนุษย์จะดีหรือจะชั่ว ถ้ามนุษย์ดีนะ มนุษย์ก็ทําคุณงามความดี มีแต่ความสุข ความสงบ มีอํานาจวาสนาบารมี ถ้าตายไป ไปสวรรค์ ถ้ามาเกิด มาเกิดเป็นมนุษย์ แต่ถ้าคนดี ดีประพฤติปฏิบัติขึ้นไป อย่างหลวงปู่ลีท่านสิ้นกิเลสไปเลย ท่านตายก็จบแล้ว ไม่มีการไปและการมา

แต่ถ้าคนที่ทําดี ทําดีด้วยความหลอกลวง เห็นไหม เราบอกว่าคนคนนี้เขาว่าทําบาป ทําบาปทําไมยังมีคนนับหน้าถือตา เราบอกว่ามันกรรมเก่า กรรมเก่าคือการกระทํามา มีอํานาจวาสนามา แล้วสิ่งที่ทําชั่ว ทําชั่วในปัจจุบันนี้มันยังไม่ถึงเวลา คําว่า “ถึงเวลา” เพราะว่ากรรมทําให้เกิดเป็นมนุษย์ กรรมดีทําให้เกิดเป็นมนุษย์

ฉะนั้น เวลาสิ่งที่ทํากรรมชั่ว กรรมชั่ว แต่กรรมชั่วสถานะของความเป็นมนุษย์มันรับไว้ไง แต่ถ้าสถานะ ดูสิ ใบไม้บนอากาศ มันอยู่อากาศไม่ได้ มันต้องตกมาที่ดิน นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เวลามันหมดสถานะของความเป็นมนุษย์ เหมือนกับใบไม้มันติดบนต้น ต้นไม้มันมีใบไม้อยู่ เห็นไหม ใบไม้ก็ติดต้นนั้นอยู่ ถ้าเวลามันหลุดจากขั้วมันก็ไปตามกระแสลม

นี่ก็เหมือนกัน จิต เวลาคนตายจิต มันออกจากร่าง ออกจากสถานะของความเป็นมนุษย์ นั่นแหละจะเห็นจริงๆ เวลาจิตออกจากร่างความเป็นมนุษย์ไปแล้ว แต่นี่จิตมันยังสถานะของความเป็นมนุษย์ ในภพชาติ ในวัฏฏะ สถานะความเป็นมนุษย์ มันยังคํ้าจุนอยู่ พอคํ้าจุนอยู่เหมือนกับใบไม้มันติดอยู่บนต้นไม้นะ มันก็อยู่ที่สูงใช่ไหม ลองใบไม้มันแก่มันหลุดจากขั้ว มันก็ตกไป

จิตเวลามันตายไป นี่ไง ทําชั่ว ทําดีได้ดีมีที่ไหน ทําชั่วได้ดี มีถมไป ในคําพูดอย่างนี้ เขาบอกคนที่ทําชั่วทั้งนั้นเลย มันโกง มันกิน มันทําชั่วทั้งนั้นเลย แต่ทําไมมันยังมีสถานะ คนนับหน้า ถือตามัน เห็นไหม เพราะมันยังเป็นมนุษย์ ลองมันตายลงสิ มันตายลงมันก็จบ นี่พูดถึงทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วไง

สถานะของความเป็นมนุษย์เราสําคัญ สําคัญคือว่าภพชาติ นี้ไงมันรองรับไว้ ถ้าหมดจากภพชาตินี้ไปก็จบ พอจบไปแล้ว นั่นน่ะทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เห็นชัดเจน แน่นอน เพียงแต่ว่าอจินไตย ๔ พุทธวิสัย โลก กรรม ฌาน กรรมเป็นอจินไตย มันซับมันซ้อนมาก เป็นอจินไตยนั่นน่ะ จะมาเรียงให้มันเห็นชัดๆ อย่างนี้ มันภพชาติใด อจินไตยไม่มีต้นไม่มีปลาย ความเป็นอจินไตยของกรรมมันไม่มีต้นไม่มีปลาย แล้วเมื่อใดชาติใดที่ทําไว้

ดูสิ ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็น ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน เห็นไหม ที่บอกว่านํ้าขุ่นๆ ที่ให้พระอานนท์ไปตัก “เศษกรรมของเรา เศษกรรมของเรา ภพชาตินั้นๆ เราเคยเป็นพ่อค้าโคต่าง ชักจูงโคไว้ไม่ให้กินนํ้า” มันชาติไหนล่ะ มันภพชาติไหน มันยาวไกลขนาดไหน

นี่ไง สิ่งนี้สิ่งที่ว่ากรรมเป็นอจินไตย กรรมเป็นอจินไตย แล้วเราก็จะมาว่าคนนู้นรู้วาระจิต คนนี้รู้เรื่องกรรม กรรมเป็นอจินไตย ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ภพชาติใดก็แล้วแต่ถึงได้ ถ้ามัน ถึงได้ อันนั้นมันเป็นเรื่องเวรเรื่องกรรม ฉะนั้น คนทําอย่างใดก็ต้องได้อย่างนั้น ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เอวัง

เรามีสติปัญญาไหม เราฝึกหัดขึ้นมา ฝึกหัดขึ้นมา
เราจับต้องได้ไหม จับต้องได้ไหม
ฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นมา มันจับได้ไง
วิปัสสนาอ่อนๆ ฝึกหัดใช้ปัญญาไป ฝึกไป ทําไป ใช้ไป
มันต้องทําของมันอย่างนั้น
ถ้ามันเป็นขึ้นมา เวลามันตัด ถ้ามันตัดนะ
ภาวนามยปัญญามันเกิดขึ้น มันเกิดขึ้นอย่างนี้

๔

ตัดด้วยปัญญา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)

ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “สงสัยเรื่องการกรวดนํ้า”

กราบเท้าหลวงพ่อ ดิฉันสงสัยเรื่องการกรวดนํ้าและความฝันของตัวเองมานานแล้วเจ้าค่ะ จึงรบกวนเรียนถามหลวงพ่อช่วยตอบคําถามเพื่อให้คลายสงสัยด้วยเจ้าค่ะ คําถามมีดังนี้

๑. เวลาทําบุญเสร็จแล้วดิฉันบางทีก็ลืมกรวดนํ้า ญาติจะได้รับส่วนบุญที่ดิฉันทําไว้หรือเปล่าเจ้าคะ เคยได้ยินญาติผู้ใหญ่บอกไว้ว่า ทําบุญต้องกรวดนํ้านะ เดี๋ยวญาติจะไม่ได้รับส่วนบุญ จริงหรือเปล่าเจ้าคะ

๒. ดิฉันได้เคยทําบุญถวายทองคํากับหลวงตาที่สวนแสงธรรมไว้ ผ่านมาหลายปีแล้ว อยู่ๆ วันหนึ่งก็ฝันเห็นภาพตัวเองที่เคยถวายทองคํากับหลวงตาไว้ อยากรู้ว่ามีความหมายอย่างไรเจ้าคะ กราบขอบพระคุณหลวงพ่อมาก

ตอบ : เอาคําถามที่ ๑. นะ คําถามที่ ๑. ว่าเราทําบุญเสร็จแล้ว บางทีลืมกรวดนํ้า ญาติจะได้รับหรือเปล่าเจ้าคะ

การทําบุญเป็นทําบุญกุศล ทําบุญกุศลเพื่อตนเอง เริ่มต้น อันดับหนึ่งเลย ทําบุญกุศลเพื่อตนเอง เวลาเราไปร้านอาหาร เรากินอาหารแล้วอาหารอร่อยไหม อร่อย พออาหารอร่อยปั๊บ เราก็จะไปบอกเขาว่า เฮ้ย! อาหารร้านนั้นอร่อยนะ อาหารร้านนี้ อร่อยนะ ไอ้คนที่เราไปคุยให้เขาฟัง เขาไม่ได้กินหรอก เรากิน เพราะเราไปกินอาหารแล้วอร่อย เราถึงได้ไปบอกเขาว่า อาหารร้านนั้นอร่อยนะ อาหารร้านนี้อร่อยนะ

นี่ก็เหมือนกัน ทําบุญใครเป็นคนทํา เราเป็นคนทํา ถ้าเราเป็นคนทํา คือเราเป็นคนกิน ถ้าเราเป็นคนกิน เริ่มต้นทําบุญกุศล ทําบุญกุศลเพื่อตัวเรา เราทํากุศลเพื่อตัวเรานะ เราทํากุศลเพื่อสร้างอํานาจวาสนาบารมี เพื่อความสุข เพื่อความปรารถนา ให้สมความปรารถนา ทําต่างๆ เพื่อตัวเรา เสร็จแล้วการทําบุญกุศลเพราะคนเรา เราจะทําบุญได้ เพราะเรามีเรา เราเกิดมาจากไหน เราเกิดจากพ่อจากแม่ พ่อแม่ก็มีญาติ มีปู่ มีย่า มีตา มียาย มันมีญาติสังคมกันไป

เวลาสังคมกันไป เราเกิดมาจากไหน เราเกิดมา เวลาทําบุญกุศล เจ้ากรรมนายเวร เจ้ากรรมนายเวรก็คือว่าเจ้ากรรม ดูสิ ทั้งพ่อทั้งแม่เจ้ากรรมนายเวรทั้งนั้นน่ะ เพราะว่าท่านท้องเรามา ท่านคลอดเรามา ท่านเลี้ยงดูเรามา ท่านดูแลเรามา เราทําบุญ ทําบุญ ทําบุญเพื่อเรา แต่เราเกิดมาจากไหน เราเกิดมาเรามีชาติ มีตระกูล เรามีญาติพี่น้อง เรามี เราระลึกถึงบุญคุณไง พ่อแม่เรา ก็มีพ่อแม่ เราก็มีพ่อแม่ เพราะมันเกิดต่อสายเลือดกันมา ต่อสายใยกันมา

ทีนี้อุทิศส่วนกุศลไง อุทิศส่วนกุศลให้เจ้ากรรมนายเวร อุทิศส่วนกุศลถึงผู้ที่มีบุญคุณต่อเรา ถ้าผู้ที่มีบุญคุณต่อเรา เห็นไหม เราทําแล้วเราระลึกถึง อุทิศส่วนกุศล การอุทิศส่วนกุศลมีได้ ๒ ทาง ทางหนึ่งคือกรวดนํ้า กรวดนํ้าคือเขาเอานํ้ามาแล้วก็รินนํ้า กรวดนํ้าเพื่อความมั่นใจของเรา

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ของเรานะ เราอุทิศส่วนกุศลด้วยนํ้าใจ เวลานํ้าใจมันไม่ต้องทําอะไรเลย นึกเอาที่ไหนก็ได้ เรานึกได้เลย เพราะอะไร เพราะถ้าเราไม่ทําบุญนะ เราไม่ทําบุญเราจะนึกอะไรให้ล่ะ เราจะเอาบาปอกุศล เอาความทุกข์ความยากไปอุทิศให้ญาติพี่น้อง ไม่มีใครอยากรับหรอก เขาก็อยากได้รับบุญกุศล

เวลาทําบุญกุศลเราปลื้มใจ ชื่นใจ เราพอใจ เราอุทิศส่วนนี้ อุทิศคืออะไร อุทิศคือนํ้าใจไง นํ้าใจที่ร่มเย็น นํ้าใจที่อบอุ่น นํ้าใจ ขอให้ญาติพี่น้องของเราได้ประสบความร่มเย็นอบอุ่นแบบนี้

นี่ไง “อุทิศส่วนกุศล เขาจะได้หรือไม่ได้”

ได้ เราทําบุญกุศลได้อยู่แล้ว เวลาสายเวรสายกรรม สายเวรสายกรรม เห็นไหม เวลาเขาไปทําบุญกุศลกัน ถ้าเจ้าตัว มาได้ ดี ถ้าเจ้าตัวไม่ได้ก็ให้สายเลือดมา สายเลือดมา มาทํา มันสะเทือนไปหมดล่ะ ถ้าทางกฎหมาย ทางกฎหมาย เห็นไหม เวลาทําความผิด ทําผิดเกี่ยวเนื่องกัน เกี่ยวเนื่องกัน

นี่ก็เหมือนกัน มันมีสายใยของมันไป ถ้ามีสายใยของมันไป จะได้บุญไหม ได้ แต่มันเป็นพิธีกรรม มันเป็นพิธีกรรมเพื่อ การยืนยันไง เรื่องการกรวดนํ้ามันยืนยันมาตั้งแต่องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพ็ญเดือน ๖ เวลาจะตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พญามาร โอ้โฮ! เข้ามาต่อกร พญามาร พญามารก็คือความคิดเรา พญามารก็คือสิ่งที่ทําให้เราสับสน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า เราทําบุญกุศลไว้เยอะมาก เราได้กรวดนํ้า เราได้ทําบุญกุศลไว้เยอะมาก ฉะนั้น เอาแม่พระธรณีที่การกรวดนํ้า เรากรวดนํ้าเสร็จแล้วเราเทลงแผ่นดิน เอาเป็นพยาน พระแม่ธรณีมาบีบมวยผม บีบมวยผม นํ้าที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยอุทิศส่วนกุศลไว้ ท่วมพญามารตายหมดเลย ทําบุญมหาศาล ที่กรวดนํ้าไว้ กรวดนํ้าไว้ มันท่วมเอาพญามารตายหมดเลย

ไอ้นี่เป็นบุคลาธิษฐาน แต่ความจริงมารตายด้วยมรรค มารตายด้วยศีล สมาธิ ปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า ไม่ได้ตายด้วยนํ้าที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากรวดนํ้าผ่านพยาน คือพระแม่ธรณี มันมีมาในพระไตรปิฎก ใช่ไหม ถ้าบอกว่ามันเป็นสักขีพยาน เป็นสัญลักษณ์ สิ่งนี้มันเพื่อสังคม มันก็ถูกต้อง แต่ถ้ากรรมฐานเรา เราทําความจริงขึ้นมาแล้วมันกรวดแห้ง กรวดแห้งคือนํ้าใจแห้งๆ นํ้าใจของเรา มันไม่ต้อง ไปกรวดนํ้า ทําสิ่งใดมันเป็นบุญกุศลอยู่แล้ว

เราจะบอกว่า “ทําบุญกุศลแล้วลืมกรวดนํ้าไป ญาติจะได้รับหรือไม่”

ระลึกถึงสิ ระลึกถึงนี่สําคัญนะ เขาอุทิศะ เจาะจง เราเจาะจงนะ เราทําคุณงามความดี เราสร้างถนนหนทาง ใครๆ ก็ใช้ได้หมดเลย ทุกคนใช้ได้หมดเลย แต่เราเจาะจงเลยให้แม่เราใช้คนเดียว คนอื่นจะร่วมใช้ก็ได้ เขาเรียกเจาะจง ถ้าเจาะจงคนนั้นจะมีสิทธิ์เต็มที่ไง อุทิศส่วนกุศลเจาะจงไง อุทิศให้นาย ก. นาย ข. นาย ง. เขาเจาะจงพวกนี้ได้ก่อน แล้วพวกที่เขามีส่วนที่จะได้ก็ได้ตามๆ กันไป

แต่ถ้าไม่ได้เจาะจง มี เวลาเป็นพวกที่เขารู้เรื่องวัฏฏะ เรื่องการเป็นไปของวัฏฏะ จะมีบุญกุศลไป คนนั้นได้รับ คนนั้นไม่ได้รับ คนนั้นแย่งชิงคนนี้ คนนี้แย่งชิงคนนั้น มันเป็นเวรเป็นกรรมทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าเราอุทิศได้ อุทิศเจาะจงได้ อุทิศะ ระบุชื่อ ระบุชื่อเขาเรียกว่าเจาะจง เจาะจงคนนี้ต้องได้ก่อน แล้วคนนี้ได้ คนนี้ได้ คนนี้ได้ แล้วบอก อู้ฮู! ของมันมีแค่นี้จะได้ได้อย่างไร

ความสุขของเรา ดูสิ ไปดูคอนเสิร์ต อู้ฮู! มันเฮ เฮทั้งคอนเสิร์ตเลย ทําไมมันเฮได้ล่ะ เพราะความรู้สึก เวลาอุทิศ ส่วนกุศลมันก็คือความรู้สึก ทําบุญทัพพีเดียวนี่แหละ แต่อุทิศ ได้เป็นมหาศาลเลย เพราะว่าเราอุทิศแล้วอุทิศเล่า มันไม่มีวันจบ วันสิ้น ความคิดเรา ความรู้สึกเราไม่มีวันจบวันสิ้น อุทิศได้ เห็นไหม ทางธรรมเขาบอกว่าเหมือนเทียนเล่มหนึ่ง จุดให้เทียนเล่มต่อๆ ไปมันสว่างไปทั่ว

ทีนี้เทียนเป็นเทียน เห็นไหม ความรู้สึกมันยิ่งกว่าเทียนอีก มันละเอียดกว่านั้น ถ้าละเอียดกว่านั้นมันได้อยู่แล้ว ไม่ต้องไป วิตกกังวลตรงนั้น มันจะเป็นพิธีเกินไปไง ถ้าเป็นพิธีเกินไป ถ้าที่ไหนเขาทําแล้ว มันพอสมควรทําได้เราก็ทํากัน ถ้ามันทําไม่ได้มันติดขัด เราก็ทําในใจเรา เราอุทิศของเรา เราทําของเรา

ถ้าอุทิศแห้ง มันจะทําที่ไหน มันไม่เบียดเบียนใคร ไม่กระทบกระเทือนใคร มันสะดวก มันทั้งสะดวกเป็นเนื้อหาสาระ มันได้ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เลยน่ะ แต่ถ้าเป็นพิธี เป็นอะไรต่างๆ มันทําเป็นพิธี ไอ้คนที่มาช่วยจัดพิธีมันก็แบ่งไปแล้ว ๕ เปอร์เซ็นต์ ไอ้คนที่มันช่วยดูแลมันก็แบ่งไปอีก ๑๐ เปอร์เซ็นต์ มันเจือจาน ไปเรื่อย พิธีกรรมมันเกี่ยวเนื่องกันไป แต่ถ้าเราทําความจริงนะ

ฉะนั้น บอกว่า “ทําบุญกุศลแล้วเจ้ากรรมนายเวรจะได้ไหม”

ได้

“ทางญาติผู้ใหญ่บอกต้องกรวดนํ้า ไม่กรวดนํ้าเขาจะไม่ได้รับ”

ได้รับ ได้รับตลอด ถ้าเป็นสมควรที่เขาได้รับ ส่วนใหญ่แล้วถ้าทําคุณงามความดี เขาได้ดีกว่าเรา คือเขาได้ความละเอียดอันนั้น เขาก็ไม่สนใจอันนี้ แต่ถ้าเขามีความจําเป็นหรือต้องการได้ ได้ ทั้งนั้นน่ะ ได้ ได้คือได้ความอบอุ่นนะ ได้การไว้เนื้อเชื่อใจ ได้ การไว้วางใจ ถ้าขาดตกบกพร่องสิ่งใดก็ให้สมความปรารถนานั้น ถ้าทําสิ่งนั้นมันทําไป อันนี้มันเป็นพิธีกรรม มันเป็นเรื่องวัฏฏะ

ถ้าเรื่องวัฏฏะ มันบอกจะให้สมบูรณ์ทุกๆ ความคิด มันมี ความเห็นต่าง ความเห็นต่างก็เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตั้งเอตทัคคะ พระอรหันต์มีความเป็นเลิศ ๘๐ ทาง เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน ยังมีความเป็นเลิศแตกต่างกัน ความเป็นเลิศแตกต่างกัน คือความชํานาญ คือจริตนิสัยของท่าน

นี่ก็เหมือนกัน เราทําของเราเพื่อให้สมบูรณ์ นี้มีญาติผู้ใหญ่ เขาพูดอย่างนั้นเราก็รับฟังไว้ รับฟังไว้ ถ้าเรามีสติมีปัญญา รับฟังไว้ ถ้ามีโอกาสเราก็ได้อธิบายให้เขาฟัง ถ้าเขาไม่ติดขัดมันก็เป็นประโยชน์ด้วย

แต่ถ้าเขาเป็นญาติผู้ใหญ่ ญาติผู้ใหญ่นี่พูดยาก เพราะเขาถือว่าเขาอาบนํ้าร้อนมาก่อน แต่ถ้าอาบนํ้าร้อนมาก่อนแล้วเป็น ผู้ฉลาด เป็นผู้มีปัญญา เราสาธุเนาะ แต่ถ้าอาบนํ้าร้อนมาก่อนแล้วไม่ค่อยมีปัญญา เราก็เออ! อาบนํ้าร้อนมาก่อนก็วาง แขวน ไว้ก่อน เราทําของเราด้วยสติปัญญาของเรา

ฉะนั้น ทําได้ แล้วภาษาเรานะ กรรมฐานเรา ถ้าบอกว่าไม่ได้ กรวดนํ้า มาทําบุญที่วัดนี้ส่วนใหญ่จะไม่ได้บุญเลยเนาะ เพราะ ที่นี่ไม่เคยกรวดนํ้าเลย ไม่มี เพราะมันเป็นความวุ่นวายมาก

เวลาเราให้พรนะ เวลาคนทุกข์คนยากมาหาเราพอสมควร ใครมีปัญหาอะไรบอกว่า เวลาเราให้พร เวลาให้พรให้อุทิศเลย ให้เจาะจงเลย ให้เจาะจง เอ่ยชื่อในใจเลย โทรจิตกับโทรจิตมันถึงกัน ความรู้สึกกับความรู้สึกมันถึงกัน ไม่ต้องผ่านนํ้า ถ้าผ่านนํ้านะ แม่นํ้าเจ้าพระยามันได้บุญมากที่สุด เพราะมันไหลทั้งปีเลย แม่นํ้าเจ้าพระยา แม่นํ้าแม่กลอง บางปะกง โอ้โฮ! มันไหลทั้งปีทั้งชาติเลย จังหวัดฉะเชิงเทราคงจะมีบุญเยอะ เพราะแม่นํ้าบางปะกงมันไหลผ่าน มันอุทิศทั้งวันเลย นั่นมันเป็นพิธีกรรม

ฉะนั้น เวลาคนติดขัดมีปัญหามาหา เราทําให้ แล้วให้พร แล้วให้เขาเจาะจง จบหมดนะ แล้วไม่มีนํ้า เจาะจงกันด้วยใจกับใจนี่เลย จบหมด แล้วดีขึ้น แต่ถ้ามันสุดวิสัย สุดวิสัยก็เป็นไปตามกรรม เป็นไปตามกรรม เห็นไหม

“๒. ดิฉันได้เคยไปทําบุญถวายทองคํากับหลวงตาที่สวน แสงธรรมไว้ ผ่านมาหลายปีแล้ว อยู่ๆ วันหนึ่งก็ฝันเห็นภาพตัวเอง ที่เคยถวายทองคําหลวงตานั้น อยากรู้ว่ามีความหมายอย่างไร เจ้าคะ”

มีความหมาย เห็นไหม มันมีความสุข มีความสุข เวลาเราฝันถึง ฝันถึงสิ่งที่ทําไป เวลาโยมมาถวายทาน สิ่งที่ถวายทานมันเป็นอาหาร เป็นปัจจัย ๔ ปัจจัย ๔ เก็บไว้มันเสีย มันเน่า มันบูด แต่เวลาโยมถวายไปแล้วนะ ภาพนี้มันจําไปจนตายเลย โยมย้อนกลับไปเมื่อ ๕ ปี ๑๐ ปีที่แล้วสิ สิ่งที่โยมได้ถวายไป มันยังสดๆ ร้อนๆ เลย ข้าวมันไม่บูดไม่เน่า แกงมันยังควันขึ้นกรุ่นๆ เลย เพราะอะไร เพราะมันสดๆ ร้อนๆ มันเกิดเป็นทิพย์ไง

ถ้าเกิดเป็นทิพย์ นั่นน่ะบุญกุศลที่เป็นทิพย์ เป็นทิพย์มันตกอยู่ที่หัวใจ เราทําของเราไปแล้ว สิ่งที่มันเป็นทิพย์ เป็นทิพย์ มันเป็นทิพย์ในหัวใจ ของที่เก็บไว้ข้ามวันมันก็บูดก็เน่าแล้ว แต่นี่เป็นปี ๑๐ ปี เราลองคิดถึงวันที่เราทําบุญมา ๑๐ ปีที่แล้ว หรือทํามากี่ปี หลายปีมาแล้วที่ผ่านมา เราคิดสิ สดๆ ร้อนๆ คําว่า “สดๆ ร้อนๆ” มันเป็นอย่างนั้นไง

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกไง “สวรรค์ไม่มีตลาด นะเว้ย”

เราก็คิดนะ เราทําบุญกุศลใหญ่เลยนะ ไปเกิดเป็นเทวดาจะได้อิ่มหนําสําราญ พอไปเป็นเทวดาเขาไม่กินอาหารอย่างนี้ เราอยากกินอะไร เราก็ไปตลาดใช่ไหม ไปซื้อวัตถุดิบมาทําอาหาร หรือไปกินอาหารที่ร้าน เทวดาเขาอยากของเขา มันเป็นทิพย์หมด ไม่มีตลาด ไม่มีการซื้อขาย ไม่มีอะไรเลย แล้วมันไปจากไหนล่ะ มันไปจากผลจากการกระทํา

“ได้ถวายทองคํากับหลวงตาที่สวนแสงธรรมไว้ ผ่านมาหลายปีแล้ว แต่วันหนึ่งฝันว่าได้ถวายอยู่”

มันปลื้มใจ มันเป็นทิพย์ เป็นทิพย์ ทองคําเราเป็นคนถวาย เราเป็นคนถวายทองคํานั้น ทองคํานั้น ถวายไปเพื่อ สาธารณประโยชน์ ถวายผ่านหลวงตา หลวงตาเป็นพระอรหันต์ พระอรหันต์เอาไปทํากู้ชาติ ทองคําเอาเข้าคลังหลวง คลังหลวงไว้ เพื่อเป็นเบื้องหลังการคํ้าประกันเงินตรา เงินตราที่เราใช้จ่ายกันอยู่ คนที่ใช้จ่ายเงินตรา เงินบาทอยู่ ได้ผลจากเรากระทําไว้ ได้ผล จากพวกเราได้เสียสละไว้ คํ้าให้เงินบาทมันมีค่า เราทําประโยชน์ขนาดนั้น แล้วทําไมจะไม่ได้บุญล่ะ

“อยากรู้ว่ามันมีความหมายอย่างไรเจ้าคะ”

อยากรู้ความหมายว่า เขาก็อยากให้ทําเยอะๆ อีกไง ทองคํานั่นน่ะทําแล้วได้ประโยชน์ จึงไปนอนฝันนั่นน่ะ แต่ก็หมดโอกาสแล้ว หลวงตาท่านล่วงไปแล้ว ตอนนี้จะทําก็ทํากับหลวงปู่ลี ถ้าหลวงปู่ลีนะ ถ้าใครยังมีโอกาส โอกาสมันมาแล้วมันก็ไปนะ โอกาสไม่มีตลอดไปหรอก

แต่ขณะที่โอกาสมา เรามีสติปัญญาพอไหมที่เราจะหยิบฉวยเอาประโยชน์กับเรา แล้วโอกาสก็ผ่านไปแล้วนะ ตอนนี้จะทําบุญกับหลวงตา หลวงตาท่านก็ล่วงไปแล้ว นี่ยังดียังมีหลวงปู่ลียังอยู่ หลวงปู่ลียังอยู่ เรายังสามารถถวายทองคํากับหลวงปู่ลีได้ เพราะหลวงปู่ลีท่านจะทําเจดีย์ของท่าน

ฉะนั้น เพื่อประโยชน์ตรงนั้น ถ้าประโยชน์ตรงนั้นมันก็เป็นประโยชน์

“มันคืออะไรคะ”

มันก็ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วไง นี่ทําคุณงามความดีไง ถ้าทําคุณงามความดีของเรา ทําคุณงามความดีด้วยการเสียสละทาน หลวงตาท่านพูดประจํานะ ใครจะทําบุญกุศลได้มากน้อยขนาดไหนก็แล้วแต่ มันเหมือนเขื่อนกั้นแม่นํ้าไว้ แต่เวลาคนที่จะ พ้นทุกข์ต้องปฏิบัติเท่านั้น จะทําบุญกุศลขนาดไหน เป็นบุญกุศล ของเรา ทําบุญกุศลแล้วเพื่อให้จิตใจนี้มั่นคง จิตใจนี้เชื่อมั่น เชื่อมั่นแล้วจิตใจนี้ต้องประพฤติปฏิบัติ จิตใจนี้มันจะชําระล้างด้วยมรรค ด้วยผล ถ้าด้วยมรรค ด้วยมรรค มันได้ผลขึ้นมามันจะเป็นประโยชน์ เป็นอริยทรัพย์ของเรา เป็นสมบัติของเรา

ถ้าเป็นสมบัติของเรานะ ไอ้ที่ถามๆ มามันเป็นเรื่องปลีกย่อยเลย ไอ้นี่มันเรื่องต้นเหตุ ปากทางที่จะทําชักนําให้เราเข้ามามีศรัทธามีความเชื่อ เพื่อความมั่นคงของเราไง

นี่พูดถึงว่า ทําบุญถวายทองคําหลวงตา จบ

ถาม : เรื่อง “ซื้อเคียวมาแล้วครับ จะลองหัดใช้เคียว”

กราบนมัสการหลวงพ่อ หลังฟังเทศนาของพระอาจารย์หลายรอบ โหลดใส่โทรศัพท์ฟังจนนับครั้งไม่ได้ ไม่เข้าใจ พยายามใช้สติปัญญาพิจารณาเท่าไรก็ไม่กระจ่าง จนเช้าวันอาทิตย์ขณะที่ นั่งปลดทุกข์ (ขอโทษนะครับ) คําพูดของพระอาจารย์ประโยค ที่ว่า “ให้กลับเข้ามาหาความสงบ” จึงเริ่มภาวนาพุทโธ

ในขณะที่นั่งปลดทุกข์ เมื่อจิตมีความสงบ ดึงสัญญา คําเทศนาขึ้นมาทบทวนไปทบทวนมา ก็รู้สึกว่าจิตมันหนัก มันมีความสุข ลองจับความหนักอันนั้นไว้ แล้วลองพิจารณาว่า ความหนักนี้ที่เกิดขึ้น เกิดขึ้นจากอะไร คําตอบที่ได้รับคือความหนักนี้ เกิดจากความอยากรู้ที่เกิดจากความไม่รู้ มันเป็นอาการของจิตที่อยากรู้ การฟังคือสิ่งกระทบภายนอก ทําให้เกิดอารมณ์ความอยากรู้ ความอยากรู้คือกิเลสตัวหนึ่ง ทําให้ทุกข์กระวนกระวายซึ่งเกิดจากจิต ไม่ได้เกิดที่ไหนเลย

แล้วมันก็เข้าใจว่าจิตนี้เหมือนโรงงานไฟฟ้านิวเคลียร์ มีประโยชน์ แต่ก็มีโทษ หากสารพิษคือกิเลสรั่วไหลออกมา มันทําลายทุกสิ่ง จึงต้องมีอุปกรณ์ป้องกันและระบบทําลาย ซึ่งมีสติปัญญาที่จะต้องควบคุมและตรวจสอบอยู่ทุกขณะเวลา จะละทิ้งหน้าที่ไปไม่ได้เลย

ตอนนี้ซื้อเคียวมาตามคําแนะนําของอาจารย์แล้วครับ จะพยายามฝึกรวบของที่เป็นประโยชน์ และจะฝึกใช้เคียวให้ชํานาญ ฝึกมัด ฝึกตี ฝึกทํา ฝึกหุงจะได้ข้าวมากิน โดยไม่ต้องไปซื้อหรือขอข้าวเขามากินแล้วครับ ผมขอบพระคุณท่านอาจารย์มาก

ตอบ : นี่คําถาม เพราะว่าเขาเขียนปัญหาถามมาตลอด ถามปัญหามาตลอดก็พัฒนาขึ้นมาเรื่อยๆ ก็เห็นว่ามันเป็นการพัฒนาการ ขึ้นมาเรื่อยๆ เราก็ตอบปัญหาไป แต่คนที่ตอบปัญหาส่วนใหญ่จะเป็นอย่างนี้ เวลาเรามีปัญหาถามครูบาอาจารย์ไป เพราะครูบา-อาจารย์ตอบมามันจะภูมิใจ เราก็จะบอกว่า ฉันได้ขั้นนั้นขั้นนี้แล้ว ฉันมีคุณธรรมแล้ว แล้วก็คิดว่าตัวเองได้ไง

ถ้าคิดว่าตัวเองได้ แต่ที่เวลาเราตอบไป ก็มันเป็นข้อเท็จจริงอย่างนั้นจริงๆ เพราะเขาพิจารณาอารมณ์ของเขา เขาพิจารณาความกระทบของเขา แล้วเขาปล่อยวาง เขามีความสุข มันก็ถูกของเขา แต่ความถูกอันนี้มันเป็นความถูกปัญญาอบรมสมาธิไง มันใช้ปัญญา มันใช้พิจารณา ผลของมันคือสมาธิทั้งนั้น

ถ้าผลของมันเป็นสมาธิแล้ว เพราะเวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเขาจะรู้วิธีการขุดคุ้ยหากิเลส การขุดคุ้ยหากิเลสเป็นงานอย่างหนึ่ง การพิจารณาวิปัสสนาญาณเป็นงานอีกอย่างหนึ่ง

ถ้าการพิจารณาของเรา ถ้าเราขุดคุ้ยหากิเลสไม่เจอ เห็นไหม การพิจารณากาย เวลาจิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง พิจารณากาย พิจารณากาย มันเป็นกายนอก กายนอกๆ มันเป็นเรื่องการพิจารณากาย กายนอก อย่างหนึ่ง

เวลาเป็นกายทางโลก เห็นไหม หมอผ่าตัดทําศัลยกรรม เขาทําทั้งวันทั้งคืนเลย เขาผ่าร่างกายของคนมาเป็นพันๆ คนเลย เขาไม่เคยเห็นกายของเขาเลย เพราะมันเป็นวิชาชีพ มันเป็นเรื่องของความคิดสามัญสํานึก มันเป็นเรื่องความคิดของมนุษย์ มัน ไม่เกี่ยวกับการปฏิบัติธรรมเลย

แต่เวลาคนที่ปฏิบัติ เวลาพิจารณากาย พิจารณากายเป็นกายนอกทั้งนั้น มันไม่เข้าสู่มรรคเลย ถ้าไม่เข้าสู่มรรค แต่เวลาปฏิบัติไปแล้วมันมีผลไง มีผลจากคนที่ไม่เคยประพฤติปฏิบัติเลย เวลามาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา โอ้โฮ! ธรรมะเป็นอย่างนี้เอง มันว่าง พอใจ มันมีความสุข มันมีความสุข

ไอ้นั่นฤๅษีชีไพรเขาก็มีความสุขของเขา ก่อนที่องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ก็มีอยู่แล้ว แต่มันไม่เข้ามรรค มันไม่เข้ามรรคตรงไหน มันไม่เข้ามรรคเพราะมันไม่มีสัมมาสมาธิ มันไม่มีสมถกรรมฐาน ไม่มีฐานที่ตั้งแห่งการงาน

การงาน คนที่เขามีงานทํา เขาทํางานตามหน้าที่ของเขา เขามีผลตามกฎหมาย ไอ้เราไม่มีสิทธิ์ตามกฎหมาย เราไปทําอะไร ไม่มีสิทธิ์ครับ ไม่มีสิทธิ์

มึงไม่เห็นใจมึง มึงไม่เห็นสัมมาสมาธิ ทําอะไรก็ทํา ภพชาตินี้ไง ทําภพชาตินี้เพราะอะไร เพราะเราเกิดมาเราทุกข์ใช่ไหม เราเกิดมีความทุกข์ มีการบีบคั้น เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จ- พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรมโอสถเป็นยา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าก็บรรเทาทุกข์ บรรเทาเฉยๆ เพราะมันไม่ใช่สมบัติของเรา ศึกษาธรรมะแล้วมันก็สบายใจ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาประพฤติปฏิบัติ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปมันว่างๆ ว่างๆ ว่างๆ ก็ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าไง แต่มันยังไม่เป็นผลจริงจังของเรา เพราะอะไร เพราะจิตไม่สงบ เพราะไม่มีสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ถ้ามีฐานที่ตั้งแห่งการงานคือจิต ถ้าจิตมันเป็นฐานที่ตั้งแห่งการงาน งานที่เกิดขึ้นบนจิตมันก็แก้ไข แก้ไขรักษาจิตนั้น

ไอ้นี่มันพูดธรรมะ เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ไง มนุษย์มี ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มนุษย์มีอารมณ์ มนุษย์มีความรู้สึก มนุษย์มีความคิด แล้วเราก็พิจารณากัน ความคิดน่ะ เขาว่าดูจิต ดูจิต ดูที่ความคิด เขาบอกดูจิต ไม่เห็นจิต ไอ้พวกดูจิต ดูจิต ไม่เห็นจิต ไม่เคยเห็น ไม่เคยรู้ แต่รู้เงา รู้อาการ รู้ความคิด มันพิจารณาตรงนั้น ไอ้นี่ก็เหมือนกัน พิจารณา โอ้โฮ! พิจารณาทําความสงบ แหม! มันว่าง มันดีไปหมด มันก็แค่ความคิด มันไม่เข้าถึงจิตหรอก

แต่ถ้าพุทโธใช้ปัญญาอบรมสมาธิมันจะเข้าสู่จิต ถ้าเข้าสู่ จิต ไอ้ความรู้สึกนึกคิดเขานั่นน่ะมันเป็นความว่าง ความว่าง มันปล่อยวางมา ปล่อยมามันเป็นมิจฉา มิจฉาตรงไหน มิจฉา เพราะมันจับไม่ได้ มันจับไม่ได้ มันก็ไม่รู้ที่มาที่ไปไง พอไม่รู้ที่มา ที่ไป เห็นไหม เขาปฏิบัติไปแล้วก็สิ้นสุด สิ้นสุดคือมันถึงทางตัน คือว่างหมด ว่างหมด จบหมด

“ก็พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ ก็สอนบอกให้ปล่อยวาง ให้ว่างหมดเลย แล้วก็ว่างแล้ว”

ก็ว่างน่ะสิ ว่างเป็นอวกาศไง ว่างแล้วเพราะมันไม่มีตัวตน ไม่มีใครเป็นเจ้าของ รับรู้อะไรไม่ได้ ครั้งที่แล้วก็เลยบอกเขา บอกเขาว่า สัมมาสมาธิ หลวงตาท่านสอนไว้ รวบข้าวเข้ามาด้วย สมาธิ สติ สมาธิ รวบข้าวเข้ามา แล้วก็ตัดด้วยปัญญา เขาใช้ ปัญญาคือใช้เคียวตัด ไอ้รวบเข้ามาคือจับต้องได้ ขุดคุ้ยหาเจอ

รวบมาแล้ว ไอ้นี่เขาบอกซื้อเคียวมาแล้ว เขาจะฝึกหัดเกี่ยว แล้วเอ็งจะเกี่ยวอะไรล่ะ ถ้าเคียวในร้านเคียวเยอะแยะเลย เคียวมันก็ต้องคนใช้ประโยชน์มัน ถ้าไม่ใช้ประโยชน์มัน เขาเอาเคียวไปทําร้ายกันนะ เคียวฆ่าคนได้นะ เคียวไม่ได้ฆ่ากิเลส ฆ่าคนอีก เวลาไปเกี่ยวข้าว เขาให้เกี่ยวข้าว ไม่ได้ตัดนิ้วตัวเอง เกี่ยวข้าวเป็น มันได้เกี่ยวข้าวเสร็จ เกี่ยวไม่เป็น เกี่ยวข้าว นิ้วหาย ไปด้วยนะ เกี่ยวไปมือหายไปเลย ถ้าเกี่ยวเป็น เห็นไหม เกี่ยว เป็นมันต้องฝึกหัด

เขาฝึกหัดนะ เขาจับ ขุดคุ้ย เห็นไหม ที่เมื่อก่อนเขาบอกว่า มันหนักหน่วง มันว่างหมด มันปล่อยแล้วมันเลยหนักๆ อยู่ในใจ มันพูดมาตั้งแต่ครั้งนั้นแล้ว ไอ้หนักๆ หรือว่ามันมีอะไรกดทับใจ นั่นน่ะกิเลสทั้งนั้นน่ะ กิเลสทั้งนั้นน่ะ กิเลสมันจะพลิกแพลงเล่นบทไหน พอรู้เท่าทันกิริยานี้ เดี๋ยวมันพลิกแพลงมาอีกเรื่องหนึ่งแล้ว พลิกแพลงมาทางใหม่

เพราะกิเลสมันเหมือน จะบอกว่าเราจะสู้กับผี เราไม่รู้ว่าผีมันจะมารูปแบบใด แล้วผีเป็นนามธรรมใช่ไหม จะสู้กับมันอย่างไร กิเลสนี่ก็เป็นนามธรรม เหมือนผีเลย มันหลอกท่านู้น มันหลอก เดี๋ยวมันห้อยหัวนะ เอาหลังคาออกหมดเลยไม่มีที่ห้อย เดี๋ยวมันโผล่มาทางดิน ทําลายดินหมดเลย เดี๋ยวมันโผล่มาในเสื้อผ้า ถอดหมดเลย เดี๋ยวมันโผล่มาในอาหาร มันโผล่มาทั่วล่ะ กิเลสน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน “ถ้ามันหนักหน่วง มันหนักหน่วงอย่างไร”

หนักหน่วง เราขุดคุ้ย ต้องขุดคุ้ยมันเจอได้ ถ้าขุดคุ้ยเจอได้ เห็นไหม รวบมันมา ถ้ารวบมา เรามีสติปัญญาแค่ไหนที่เราใช้ปัญญา ปัญญา เห็นไหม ฝึกหัดใช้ปัญญา อย่างที่ใช้ปัญญามาข้างหน้า ที่บอก เราพามา ใช้ปัญญามา รู้เท่ารู้ทันมาหมดล่ะ นั้นคือปัญญาอบรมสมาธิ

แต่ แต่มันเป็นมิจฉาเพราะอะไร เพราะเราไม่รู้ว่าเป็นปัญญาอบรมสมาธิไง คิดว่าเป็นวิปัสสนา อู๋ย! ไล่เรียงใหญ่เลยเป็นวิปัสสนา ฆ่ากิเลสเป็นตัวๆ เลยนะ กิเลสตายหมดเลย โอ้โฮ! ฆ่ามาเต็มที่เลย

นั่นน่ะ ไอ้นั่นมันวิปัสสนึก มันนึกของมัน มันพิจารณาของมัน มันทําของมันไง เพราะมันเป็นมิจฉา ทั้งๆ ที่ประพฤติปฏิบัตินะ มัชฌิมาปฏิปทา ความสมดุลความพอดีของมัน ถ้าปฏิบัติแล้วมันเอียงข้างใดข้างหนึ่ง เอียงข้างโดยความเห็นของเราไง เอียงข้างโดยความเห็นของเรา โดยผูกพันของเรา โดยความไม่รู้ของเรา เห็นไหม มันก็กลายเป็นมิจฉาไง

นี้พิจารณามาเป็นการปฏิบัติธรรม ปฏิบัติธรรม แต่มันไม่มัชฌิมาปฏิปทา ไม่สมดุลไม่พอดี ไม่สมดุลพอดี พิจารณาไปมันก็ปล่อยวาง ปล่อยวาง มันก็ปล่อยวางเข้ามาจริงๆ นั่นแหละ แต่ปล่อยเข้ามาโดยมิจฉาเพราะไม่รู้ ไม่รู้ก็ตัวเองสําคัญว่า สําคัญว่าเป็นวิปัสสนา สําคัญว่าอู้ฮู! ปัญญารู้แจ้ง แล้วก็จริงๆ นะ จริงๆ เพราะอะไร เพราะคําถามที่เขียนมาทุกคราวจะบอกว่า โอ้โฮ! มีความสุขมาก แหม! ซาบซึ้งในศาสนา โอ้ย! ศาสนานี่มันยอดเยี่ยมมาก ไม่เคยรู้เคยเห็นอย่างนี้มาก่อนเลย

เพราะมีความคิดอย่างนี้ มันก็สําคัญตนว่าตัวเองรู้ ตัวเอง เห็นไง แล้วเวลาครูบาอาจารย์เทศน์ เหมือนกันเลย อาจารย์พูด กับผมเป็นเหมือนกันเปี๊ยบเลย เปี๊ยบเลย มันก็คิดอยู่อย่างนี้ เพราะอะไร เพราะวุฒิภาวะ วุฒิภาวะของคนที่สูงที่ตํ่า ถ้าวุฒิภาวะ ของคนที่สูงมันต้องเทียบเคียง เทียบเคียง

เพราะเราเคยปฏิบัติมา เวลาหลวงตาท่านพูดอะไรที่ยังไม่รู้นะ มันพยายามบอกเหมือนกัน เหมือนกัน เหมือนกันทั้งนั้นน่ะ แต่ความจริงไม่เหมือน แล้วหลวงตาพูดอะไรสิ่งใดที่เราไม่เคยรู้นะ พูดมา เอ๊ะ! ทําไมเราไม่รู้ เอ๊ะ! ไอ้อย่างนี้มันคืออะไร

เวลาท่านเทศน์ เวลาเทศน์ของหลวงตาทุกกัณฑ์ เหมือนที่หลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่น เวลาพูดถึงหลวงปู่มั่นนะ เริ่มตั้งแต่สมาธิ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล แต่แทบทุกกัณฑ์จะเทศน์ระดับอย่างนี้ขึ้นไป มันจะเหินไปเลย เหมือนเครื่องบินจะขึ้นจากสนามบินเลย จนกว่าถึงที่สุด

แล้วใครอยู่ภูมิใด ขั้นใด มันก็จะเทียบเคียงมาในใจของตน เราก็เทียบเคียงนะ ถ้าไอ้บนสนามบินรู้แน่นอน บนสนามบิน มันจอดอยู่ด้วยกัน เครื่องบินกับเรา รู้ทั้งนั้นน่ะ พอมันเริ่มขึ้น เอ๊ะ! เอ๊ะ! มันขึ้นอย่างไร เครื่องบินมันเหาะขึ้นไปได้อย่างไร เอ๊ะ! เครื่องบินขึ้นไปได้อย่างไร พอท่านพูดถึงลึกๆ งง เอ๊ะ! ไม่มี เอ๊ย! แต่พยายามจะคิดให้เหมือน คิดให้เหมือน

ปฏิบัติไปเรื่อยๆ พอถึงที่สุดนะ พอรู้เข้า อ๋อ! เมื่อก่อนไม่รู้ เดี๋ยวนี้รู้ รู้แล้วก็จบ พอจบ ถ้าวุฒิภาวะที่เข้มแข็งมันจะเทียบ แล้วมันจะพิจารณา มันทะลุปรุโปร่ง อริยสัจมีหนึ่งเดียว จะพิจารณามาทางไหนก็แล้วแต่ โสดาบันเป็นโสดาบัน สกิทาคามีเป็นสกิทาคามี อนาคามีเป็นอนาคามี อรหันต์เป็นอรหันต์ เหมือนกันหมด เหมือนกัน จะมาทางไหนก็แล้วแต่เหมือนกัน เหมือนกันแต่เวลามันเป็นจริง แต่วิธีการต่างๆ กัน แตกต่างกัน อันนั้นเป็นวิธีแตกต่างกัน

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าที่พิจารณามาตั้งแต่คราวแรก เห็นไหม เขาบอกว่า โหลดที่หลวงพ่อเทศน์ใส่โทรศัพท์ ฟังจน นับครั้งไม่ได้ ฟังอย่างไรก็ไม่ได้ แล้วไม่เข้าใจอีกซะด้วย ไม่เข้าใจ ไอ้เคียวๆ ไม่เข้าใจ จนมันไปนั่งปลดทุกข์ มันนั่งปลดทุกข์ พิจารณาอยู่ โอ้โฮ! มันพุ่งขึ้นมาเลยนะ อ๋อ! เลยนะ อ๋อ! เลย อ๋อ!

พออ๋อ! ปั๊บ สิ่งที่ทํามา ทํามา ถ้าจะบอกว่าผิด มันไม่ผิดหรอก มันไม่ผิดหมายความว่ามันก็พัฒนามาอย่างนี้ จิตมันต้องพัฒนามาอย่างนี้ แต่เวลาพัฒนาขึ้นไปแล้วมันติด มันติดว่าเป็นธรรม เป็นธรรม เพราะว่าเราทําด้วยสุดชีวิตเรา แล้วมันเป็นอย่างนี้ มันก็ต้องใช่สิ แต่ใช่ มันใช่ขนาดนั้น แต่มันไม่ลงสู่ธรรมะไง

นี่ไง ปฏิบัติครั้งแรกมันยาก ยากอย่างนี้ แต่พอมันพิจารณาไปแล้ว คิดขึ้นมาได้เองเลย เพราะไอ้ว่าหนักๆ ในใจ หน่วงๆ ในใจ ไอ้ที่มันรู้สึกเสียดๆ กลางหัวอก พูดมานาน พูดมานาน พอพูด มานานมันเป็นการยืนยัน เหมือนหมอรักษาไข้ มันมาถึงอุณหภูมิมันขึ้นตลอด แล้วมันจะหายได้อย่างไร เวลามาหา ไข้ พอวัดอุณหภูมิแล้ว โอ้โฮย! ปรอทแทบแตก แล้วมันจะหายได้อย่างไร

ไอ้นี่ก็หนักๆ หน่วงๆ มันบอกอยู่แล้วไงว่าคนเรามันมีอยู่ มันมีอะไรตกค้างอยู่ในใจ แต่เราไม่รู้ว่ามันคืออะไร เขาก็เลย บอกว่า “มันหนักๆ หน่วงๆ แต่มีความสุขมากนะ โอ๋ย! มันหนักๆ หน่วงๆ มันดี๊ดี “

เรารู้อยู่แล้วนั่นน่ะกิเลสทั้งนั้น แต่เขาจับมันไม่ได้ ต้องมีสติ มีสมาธิรวบไว้ รวบมันมา สมาธิมันจะรวบเข้ามา ไล่เข้ามา เหมือนกับเราพยายามไล่เข้าไปสู่จนมุมใช่ไหม แล้วเราจะเข้าไปทําลายมัน แต่เข้าไปก็ยังไม่รู้ว่าเป็นมันอีกนะ เข้าไปก็ อู๋ย! สวัสดีครับ ชอบใจอีก คิดว่านี่เป็นธรรมะไง

แต่ถ้าวันไหนรู้ว่าเป็นกิเลส โอ้โฮ! สติ สมาธิรวบเข้ามา รวบเข้ามา แล้วฝึกหัดใช้ปัญญา การฝึกหัดใช้ปัญญา หลวงตาท่านสอนว่า วิปัสสนาอ่อนๆ คนที่จะฝึกหัดใช้ปัญญา มันจะใช้ วิปัสสนาอ่อนๆ วิปัสสนาอ่อนๆ คือภาษาว่าวิปัสสนาไม่เป็น ว่าอย่างนั้นเถอะ คือจะใช้เคียวไม่เป็นหรอก เคียวเอ็งเดี๋ยวบาดมือ แน่ๆ เดี๋ยวมันบาดมือมึงแน่ๆ เลยล่ะ แต่ก็ต้องฝึก ไม่ฝึกจะเกี่ยวข้าวเป็นหรือ ไปดูชาวนาสิ เขาหลับตาเกี่ยวเลย เขาเกี่ยวมาตั้งแต่เด็กๆ

นี่ก็เหมือนกัน เอ็งไม่เคยเกี่ยวข้าว แล้วเอ็งบอกซื้อเคียวมาแล้วจะเกี่ยว ใส่ถุงมือดีๆ นะ ใส่ถุงมือเหล็กป้องกันนิ้ว ป้องกันนิ้วไว้ดีๆ เดี๋ยวจะเกี่ยวเอา แต่ก็ต้องทํา ไม่ทําก็ไม่เป็น คนต้องทําให้เป็น ทําเป็นทําได้มันถึงจะเป็น แล้วทําไม่เป็นไม่ได้หรอก วิปัสสนาอ่อนๆ ก็ฝึกหัดไป ระดับของวุฒิภาวะของใจมันเป็นอย่างนี้ วุฒิภาวะของใจนะ เวลาหลวงตาท่านพูดเลย ท่านฟังอยู่ คนถามปัญหา เอ็งพูดมาเถอะ เอ็งอยู่ขั้นไหนรู้เลย

นี่ก็เหมือนกัน คําถามมาตั้งแต่ต้นมา ผู้ถามคนนี้ตั้งแต่ต้นมา มันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ แต่มันไม่เข้าใจว่าเป็นสมาธิไง แล้วมันหาไม่ได้ไง หาไม่เจอไง หาไม่ได้ หาไม่เจอ นี่เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก บุคคลคนนั้นต้องเป็นคนรื้อค้นเอง เห็นเอง แล้ววิปัสสนาเอง แล้วต้องฆ่ากิเลสเอง

แต่ครูบาอาจารย์เป็นคนชี้ทาง ชี้ทาง ชี้ทางต้องชี้ให้ถูกด้วย ชี้ให้ถูกหมายความว่าต้องรอจังหวะ รอแต่จิตใจเขาเข้มแข็งไหม จิตใจเขามีความสามารถจะทําได้หรือไม่ ถ้าจิตใจเขายังไม่มีความสามารถทําได้ ก็ให้เขาไปพุทโธ ใช้ทําปรับพื้นฐาน ปรับพื้นน่ะ ปรับพื้นฐาน ปรับหัวใจของตนให้มั่นคง ปรับหัวใจ ปรับไปเรื่อยๆ ปรับไปเรื่อยๆ จนกว่ามั่นคง มั่นคงแล้วเราค่อยฝึกหัด ฝึกหัดมันขึ้นมา ถ้าขึ้นมามันจะขึ้นมาได้ ถ้าพื้นฐานไม่มั่นคง มันวางอะไร ไม่ได้ สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน ไม่มีพื้นจะให้ตัวเอง ยืนอยู่ได้ ไม่มีพื้นฐานของใจคือหาใจตัวไม่เจอ

หาใจตัว ปฏิสนธิจิตมันเวียนว่ายตายเกิด เราไม่รู้จักมัน ทั้งๆ ที่อยากจะหามันค้นมัน แต่หาไม่เจอ มันต้องกลับไปตรงนั้น ฝึกหัดอยู่ตรงนั้นจนกว่ามันจะเข้มแข็ง เข้มแข็งแล้วต้องฝึกหัด เพราะเราได้พื้นฐานแล้ว เรามีพื้นที่แล้ว พื้นที่เราก็ต้องปรับพื้นที่ คนจะทําสวนทําไร่มันต้องปรับพื้นที่ หลวงปู่มั่นท่านบอกเลย จะทํานากี่ภพกี่ชาติกี่ร้อยชาติก็ต้องทําอยู่ที่ดินที่แปลงนานั้น แปลงนานั้นทํานาแล้วทํานาเล่า ปีนี้ก็ทํานา ปีหน้าก็ทํานา ปีต่อไปก็ทํานา ไม่ทํานาก็ไม่มีข้าวกิน ทํานาก็ทําบนคันนา บนพื้นที่นา

นี่ก็เหมือนกัน จะวิปัสสนา จะชําระภพชาติมันก็ต้อง ทําบนหัวใจ หัวใจ จิต ปฏิสนธิจิตที่เวียนว่ายตายเกิด ถ้าวิปัสสนาต้องวิปัสสนาบนหัวใจนั้น ถ้าหัวใจนั้นถ้าจิตมันสงบแล้วมันเข้ามา มันถึงจะเห็นหัวใจนั้น ถ้าเห็นหัวใจนั้นมันพิจารณา มันจับต้องได้ มันจับต้องได้ นี่ไง รวบมันเข้ามา แล้วฝึกหัด ใช้เคียว ฝึกหัดใช้เคียว

ถ้าเกี่ยวข้าว ตัดข้าว ถ้าฝึกหัดใช้เคียว ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ ไม่รีบ อย่ารีบร้อน ฝึกหัดใช้เพราะว่าเคียว เห็นไหม เรามีเคียวเราไปเกี่ยวอะไร เกี่ยวอากาศใช่ไหม เรามีเคียวเขาต้องไถ ต้องไถ ต้องหว่าน ต้องชักนํ้า ต้องดูแลวัชพืช เขาต้องดูแล กว่าข้าวมันจะงอกงาม กว่าข้าวมันจะออกรวง

นี่ก็เหมือนกัน เรามีสติมีปัญญาไหม เราฝึกหัดขึ้นมา ฝึกหัดขึ้นมา เราจับต้องได้ไหม จับต้องได้ไหม ฝึกหัดใช้ปัญญา ขึ้นมา มันจับได้ไง วิปัสสนาอ่อนๆ ฝึกหัดใช้ปัญญาไป ฝึกไป ทําไป ใช้ไป มันต้องทําของมันอย่างนั้น ถ้ามันเป็นขึ้นมาได้ เวลามันตัด ถ้ามันตัดนะ ภาวนามยปัญญามันเกิดขึ้น มันเกิดขึ้นอย่างนี้

นี่พูดถึงว่าสมาธิรวบเข้ามา ปัญญาตัด แล้วฝึกหัดตัด ถ้ามันเป็นจริงนะ โอ้โฮ! มันสะเทือนเลือนลั่นกลางหัวใจนะ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านบอกโลกธาตุหวั่นไหว โลกธาตุ โลกมันจะ ไหวอะไร เขาทดลองระเบิดนิวเคลียร์มันยังรับอยู่ได้เลย ระเบิดนิวเคลียร์เขาทดลองแล้วทดลองอีก ทดลองในนํ้า ทดลองใน แผ่นดิน เจาะลงไป มันก็ระเบิดตูม ตูม ตูมอยู่นั่นน่ะ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน โลกธาตุหวั่นไหว มันหวั่นไหวกลางหัวอก โลกธาตุ ธาตุ ๔ ดิน นํ้า ลม ไฟ มันระเบิดทําลาย โลกธาตุ หวั่นไหวนะ เวลากิเลสมันขาดเป็นชั้นเป็นตอน โลกธาตุนี่ไหว หมดเลย ความรู้สึกมันสะเทือนเลือนลั่นเลย ครืน ครืน ครืนเลย นี่แหละถ้ามันเป็นจริงนะ

หลวงตาท่านรุนแรงมาก ขณะของท่าน โอ้โฮ! ท่านบอกว่า โลกราบหมดเลย แต่ถ้าเป็น เป็นขนาดนั้นน่ะ แล้วคนเป็นรู้ คนเป็นนี่พูดเข้าใจหมดล่ะ ไอ้คนไม่เป็น โลกนี้ถ้าหวั่นไหวมันต้อง ใช้ระเบิดกี่ลูกวะ นิวเคลียร์กี่ลูกต้องระเบิดให้หมด มันคิดไปนู่น โลกธาตุคือโลกกลางหัวใจนี้

นี่พูดถึงว่าฝึกหัดนะ นี้เขาบอกว่า เวลาเขาเกิดปัญญาแล้ว อันนี้มันเรื่องจริง เขาบอก “แล้วมันก็เข้าใจว่าจิตนี้เหมือนโรงไฟฟ้า นิวเคลียร์ มีประโยชน์และมีโทษ”

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าคุณธรรมเราหาครูบาอาจารย์ หลวงตา เวลาแม่ชีแก้วท่านไปบอกหมอเพ็ญศรี บอกแม่ชีแก้วเป็นพระอรหันต์นะ ถ้าทําคุณงามความดีกับพระอรหันต์จะได้บุญมหาศาลเลย แต่ถ้าทํากรรมมันก็กรรมแรงนะ หมอเพ็ญศรีเป็นคนพูดเอง ว่าหลวงตาเตือนประจําเลย เพราะหลวงตาท่านมีประสบการณ์กับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเป็นวัณโรค แล้วกลางคืนมัน หนาวจัด ท่านหายใจไม่ออก

ทั้งๆ ที่ท่านเคารพ ท่านก็รักของท่านนะ แต่กิเลสท่านเป็นพระอนาคามีตอนนั้นน่ะ กิเลสมันก็ยังคิดว่า เอ๊ะ! พระอรหันต์มีเผลอหรือเปล่านะ คือมันจะจับผิดพระอรหันต์ ท่านบอกว่ารีบกดไว้เลยนะ กิเลสอย่าออกมา อย่าจับผิด ท่านเคยเป็น ใจขนาดท่านเคารพหลวงปู่มั่นขนาดนั้น กิเลสมันยังแลบออกมาเลย

ฉะนั้น แม่ชีแก้ว ท่านถึงเห็นว่าแม่ชีแก้วเป็นพระอรหันต์ เพราะท่านเป็นคนฝึกมาเอง ท่านถึงไปเตือนหมอเพ็ญศรี หมอที่เป็นผู้อุปัฏฐากแม่ชีแก้ว บอกว่ามาเอาบุญนะ อย่าเอาโทษ คืออย่าสงสัยในการที่ว่า หนึ่ง แม่ชีแก้วท่านอายุมาก เวลาป้อนอาหาร ธรรมดาคนอายุมากเนาะมันก็เคี้ยวช้า อะไรช้า ขับเคลื่อนช้า

ไอ้เราก็นึกว่าพระอรหันต์ก็เหมือนหนังกําลังภายในไง พรึบมา พรึบไปไง เราก็คิดว่าพระอรหันต์เป็นอย่างนั้นเนาะ ต้องกระฉับกระเฉง ต้องว่องไว ไปเจอเอากว่าจะขยับได้อย่างนี้ เอ๊ะ! ทําไมพระอรหันต์เป็นอย่างนี้ มันจะเกิดโทษ

นี้เป็นคําพูดของหมอเพ็ญศรี หมอเพ็ญศรีเขียนไว้ในหนังสือ บอกว่าหลวงตามาเตือนท่านอย่างนี้ เตือนท่าน เพราะหลวงตา ท่านเคยอุปัฏฐากหลวงปู่มั่นมา ท่านเห็นโทษกิเลสว่าไปจับผิด ท่านถึงไปเตือนหมอเพ็ญศรีว่า แม่ชีแก้วท่านสําเร็จแล้วจริงๆ นะ

ฉะนั้น อุปัฏฐากอยู่ คนที่อุปัฏฐากอยู่ คนที่ดูแลใกล้ชิดอยู่ ๒๔ ชั่วโมงมันเห็นหมดล่ะ พอมันเห็นหมดแล้วมันจะไปคิดจับผิด พอไปคิดจับผิดมันก็จะเป็นโทษ

นี่ไง ที่เขาบอกว่า “จิตนี้เหมือนนิวเคลียร์”

ธรรมะต่างหากเหมือนนิวเคลียร์ เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์มหาศาลเลย ถ้าเราไปเพ่งโทษ ไปจับโทษ เราเป็นโทษมหาศาลเลย ฉะนั้น เราต้องระวังใจของเรา เราต้องระวังใจ ของเรา ระวังใจของเรา เขาเปรียบเทียบมา ใจของผู้ที่ปฏิบัติไง ว่ามันเหมือนโรงไฟฟ้านิวเคลียร์

นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติ ปฏิบัติได้ดี มันก็จริงๆ นั่นแหละ แต่ถ้าเวลากิเลสมันออกมา เราต้องตั้งพวกกําจัดสารพิษ ที่กัมมันตรังสีมันรั่วไหล ต้องดูแลหมด ต้องมีเครื่องมือเต็มที่เลย อันนี้นี่ก็เหมือนกัน เวลาผู้ที่ปฏิบัติถึงเป็นพระอรหันต์ เป็นอย่างนั้นเลยนะ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าคิดได้อย่างนี้ ถามมาตั้งเยอะ กว่าจะคิดได้ เหนื่อยฉิบหายเลย กว่ามึงจะไปซื้อเคียว กว่ามึงจะไปซื้อเคียว จนยอมว่าต้องไปซื้อเคียวมา โอ้โฮ! ซัดกันมานานนะ

แต่ แต่ก็อย่างนี้ แก้จิตแก้ยากว่ะ หลวงปู่มั่นบอก “แก้จิตแก้ยาก ให้หมู่คณะภาวนามา เราจะแก้ว่ะ เราจะแก้ว่ะ” ไอ้นี่ ก็เหมือนกัน ซัดกันมานาน เพราะเขียนมาถามเยอะ ครั้งที่แล้วเพิ่งเขียนมา เขียนมาอย่างนี้ หนักๆ หน่วงๆ ซัดไปเต็มที่เลย

แต่คราวนี้ เห็นไหม โอ้โฮ! “ตอนนี้ซื้อเคียวมาตามคําแนะนําของอาจารย์แล้วครับ จะพยายามรวบของที่เป็นประโยชน์ และจะฝึกใช้เคียวให้ชํานาญ ฝึกมัด ฝึกตี ฝึกยํา ฝึกหุง จนได้ข้าวกินเอง โดยไม่ต้องไปซื้อและขอข้าวจากใครกิน ขอกราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มาก”

ถ้ามันเป็นความจริงก็เป็นอย่างนี้ เห็นไหม “ขอบพระคุณท่านอาจารย์ที่เมตตาตอบ และสอนผมโดยที่ไม่เบื่อคําถามโง่ๆ”

เขาเขียนเองนะ โดยที่ท่านอาจารย์ไม่เบื่อคําถามโง่ๆ มาตลอดเลย มันหน่วงอย่างนั้น มันหนักอย่างนั้น นั่นแหละคือเชื้อโรค นั่นแหละคือต้นขั้ว แต่คนไม่มีสติปัญญาสามารถฉุกคิด รู้เท่าได้ ไม่มีปัญญา ทั้งๆ ที่เขียนมามันบอกหมดว่าเชื้อโรคอยู่ ตรงไหน มันเป็นอะไรรู้หมดล่ะ แต่พยายามอธิบาย อธิบายไป จนวันนี้เขียนมาเอง เห็นไหม “ท่านอาจารย์เมตตาตอบและสอนโดยที่ไม่เบื่อคําถามโง่ๆ”

กว่ามึงจะรู้ว่าโง่ๆ นะ ได้ซัดกันไป กว่าเอ็งจะรู้ว่าโง่ๆ ซัดกันมานานเต็มที แต่ก็ยังพอใจที่เขาจะไปซื้อเคียว ยังพอใจ อยู่ว่าเขาจะไปซื้อเคียว

เพราะคําว่า “ซื้อเคียว” นั่นล่ะคือภาวนามยปัญญา มันต้องตัดด้วยปัญญา ปัญญาเท่านั้นเป็นคนตัด ถ้าฝึกหัด ขึ้นมามันก็เป็นประโยชน์ไง แต่ที่ทํามา ทํามา ถ้าพูดว่าผิดไหม มันไม่ผิด ไม่ผิดหมายความว่าเบสิกพื้นฐานต้องทํามาอย่างนี้ พื้นฐานต้องทํามาอย่างนี้ ต้องทําความสงบเข้ามา ต้องทําความสงบเข้ามา แต่เขาเข้าใจว่าความสงบนั้นเป็นธรรม เป็นธรรม ถึงได้เถียงกันมาตลอดไง

มันดีไปหมดล่ะ แต่หลวงพ่อไม่เคยรับสักที มันคงแปลกตรงนี้ เขียนมาขนาดไหนก็โดนด่าทุกที ไม่เคยยอมรับว่าใช่สักที วันนี้เขาเพิ่งคิดได้ โอ้โฮ! กูเหนื่อยฉิบหายเลย แต่เอ็งก็คิดได้แล้วเนาะ ถ้าคิดได้แล้ว เห็นไหม ไปซื้อเคียวมา แล้วฝึกหัดใช้เคียว ฝึกหัดภาวนา ฝึกหัดทําขึ้นมา ให้เป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ผู้ใด ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมจะสถิตบนดวงใจนั้น เอวัง

ความคิดทําให้ทุกข์
เขาทุกข์เขายาก เขาเหนื่อยเขายาก
เขาทุกข์กาย ไอ้เราคิดวิตกกังวลทุกข์ใจ
ทุกข์กาย ทุกข์ใจ มีแต่ความทุกข์ทั้งนั้นน่ะ
ธรรมะแก้ไขได้หมด ธรรมะทําให้วางทุกข์ได้หมด
ธรรมะทําให้พ้นจากทุกข์ได้

๕

ทุกข์ใจ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)

ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทําอย่างไรให้ลืมอดีต”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ลูกประสบวิบากกรรม สามีเสียชีวิต เขาเป็นคนดี อายุยังน้อย เขาทําแต่ความดี ทําไมจึงพบอุบัติเหตุ ลูกพยายามสวดมนต์ ทําบุญให้เขา แต่ยังลืมเขาไม่ได้ เขาเป็นพ่อที่ดีของลูกๆ ทุกวันนี้จิตใจหดหู่ คิดมาก มันเศร้าในใจตอนลูกไม่อยู่ ขออนุญาตกราบเรียนถามหลวงพ่อดังนี้

๑. ทําอย่างไรลูกถึงจะลืมเขาได้สักที

๒. ลูกทําอย่างไรได้บ้างคะ ที่จะส่งบุญให้เขามากๆ ให้ ชาติหน้าเขาจะได้ไม่ต้องพบวิบากกรรมแบบนี้

๓. ในชาติหน้าลูกจะได้เจอเขาอีกไหมคะ

๔. มีอะไรบ้างที่ลูกจะทําให้เขาได้ ให้เขาอยู่ในภพภูมิที่ดี ได้พบเจอธรรมะ เจอพระอรหันต์ ทุกวันนี้ลูกเหมือนอยู่เพื่อลูก เท่านั้น มันเศร้าลึกๆ บางทีคิดไม่อยากอยู่

กราบเรียนหลวงพ่อช่วยสั่งสอนด้วยค่ะ

ตอบ : อันนี้มันเป็นผลของ เห็นไหม เวลาพวกเราจะพูดกันประจําทําบุญได้บุญไหม ทําดีได้ดีหรือเปล่า บุญบาปมีจริงหรือไม่ เวลาเราเรียกร้อง เราอยากรู้ไง กรรมดี กรรมชั่วมีหรือเปล่า นรกสวรรค์มีหรือเปล่า ทําดีได้ดีจริงหรือเปล่า กรณีอย่างนี้ เวลามัน ให้ผล เวลาให้ผลขึ้นมา เราก็ไม่รู้มันมาอย่างไร

ฉะนั้น มันมาอย่างไร เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าถึงสอน สอนว่าให้เรามีสติ ให้เราเข้าใจเรื่องของชีวิต แล้วเราทําแต่คุณงามความดี ไอ้เรื่องบาป เรื่องอุบัติเหตุ เรื่องต่างๆ เวลามันเกิด มันเกิดอยู่แล้ว มันเกิดอยู่แล้ว เห็นไหม แต่ถ้าเรา มีสติ เรามีสติเราพยายามรักษา ไม่มีความประมาท ถ้ามันจะ เกิดอุบัติเหตุมันก็ทําให้เบาลง หรือไม่เกิดเลย ไม่เกิดเลยเพราะอะไรล่ะ

ไอ้กรรมมันมีไหม มี แล้วปัจจุบันล่ะ กรรมที่ปัจจุบันนี้ไง เราประพฤติปฏิบัติธรรมไง ถ้าประพฤติปฏิบัติธรรม ตบะธรรมแผดเผา แผดเผาหล่อหลอมให้จิตใจเรามีสติมีปัญญาไง ถ้ามี สติปัญญาสิ่งนี้มันทําให้เบาบางได้ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมจําแนกสัตว์ นี้กรรมจําแนกสัตว์ถ้ามันเป็นของคงที่ตายตัว มันต้องเป็นอย่างนั้นตลอดไป แล้วมันก็ต้องไปตลอดไปสิ

ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม บุพเพนิ-วาสานุสติญาณ คืออดีตชาติที่ระลึกได้ไม่มีต้นไม่มีปลาย คือยาวไกล ถ้าระลึกจะไปได้เรื่อยๆ จุตูปปาตญาณ เห็นไหม สิ่งที่มีบาปมีกรรม อยู่นี่จะไปเกิดภพใดชาติใด มันเป็นของมันอย่างนั้นน่ะ

อาสวักขยญาณต่างหาก อาสวักขยญาณมันชําระล้าง เห็นไหม ถ้ามันชําระล้าง มันชําระล้าง ถ้าชําระล้างแล้ว แล้วที่ว่าบุพเพนิวาสานุสติญาณกับจุตูปปาตญาณ ที่จิตเวียนว่ายตายเกิด ถ้ามันคงที่ตายตัว มันก็ต้องเป็นอย่างนี้ตลอดไป แล้วอาสวักขยญาณ ที่มันชําระล้างกิเลส มันชําระล้างมันก็สิ้นไป สิ้นเวรสิ้นกรรม สิ้นเวรสิ้นกรรมที่มีการเกิด การเกิดเป็นภพเป็นชาติมันต้องเสวยวิบากกรรมต่อไป แต่เวลามันสิ้นกิเลส มันไม่เกิดอีก

แต่ชาติปัจจุบัน ชาติที่เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน แล้วที่พอให้พระอานนท์ไปตักนํ้า ที่นํ้าขุ่น นั่นน่ะเศษกรรม เศษกรรม เวลา เศษกรรมมันยังมีเศษกรรมของมันอยู่อย่างนั้นไง นี่พูดถึงว่าเวรกรรมมันมีของมันอยู่อย่างนั้น คําว่า “มีอยู่อย่างนั้น” เพราะอะไร เพราะเราทํามา กรรมคือการกระทํา เราทําของเรามาเอง

ฉะนั้น พูดถึง “เวลาสามี สามีที่ว่าเขาอายุยังน้อย เขาเป็นคนดีอยู่ ทําไมเขามาประสบอุบัติเหตุ”

เวลาประสบอุบัติเหตุ ถึงเวลากรรมมันตัดทอน กรรมมันตัดรอน มันเป็นอย่างนั้นน่ะ แต่คนเราหมดอายุขัย มันจะนอนหลับไปเลย หมดอายุขัย แต่คนมันมาตัดรอน พอตัดรอนขึ้นมาแล้วมันก็จะเป็นสัมภเวสี ถ้าสัมภเวสีเพราะมันยังไม่ถึงเวลา มัน ต้องไปเสวยภพเสวยชาติไปรอเวลาเขาอีก แต่ถ้ามันไปเลย สัมภเวสี นี่ก็เป็นภพชาติหนึ่ง ภพชาติหนึ่ง

จิตนี้ไม่มีเว้นวรรค จิตนี้มันจะแสดงตัวตลอดเวลา มันไม่มีเว้นวรรค แต่แสดงตัวในสถานะสิ่งใด

นี่พูดถึง ผลของวัฏฏะ ผลของการเวียนว่ายตายเกิด ฉะนั้น ผลของการเวียนว่ายตายเกิด เวลาเราเกิดมา เกิดมาแล้วเรามี คู่ครอง เกิดมาเราเป็นครอบครัว มันเป็น เห็นไหม เวลาเขาบอกว่าคู่สร้างคู่สม เกิดมาแล้วมีแต่ความสุข ความอุดมสมบูรณ์ คู่สร้าง คู่สมมาส่งเสริมกันนะ คู่เวรคู่กรรม ถ้าคู่เวรคู่กรรมนะ อีกฝ่ายหนึ่งก็คอยแต่หาเรื่อง อีกฝ่ายหนึ่งก็คอยแต่กัดฟันทน คู่เวรคู่กรรม คู่สร้างคู่สม คู่ทุกข์คู่ยาก

เวลาเวรกรรมมันจะมีของมันอย่างนี้ คู่ทุกข์คู่ยาก คู่สร้างคู่สม คู่เวรคู่กรรม แต่ถ้าเราทําของเราเอง เราทําของเราเอง เรามาเจอแล้วแสดงว่ามันเป็นผลของเวรของกรรม ถ้าผลของเวรของกรรมนะ เวลาเขาประสบอุบัติเหตุไปแล้ว เขาตายไปแล้ว เขาตาย ไปแล้วเหลือเราแล้ว

ถ้าเหลือเราแล้ว เห็นไหม มันเศร้า มันหมอง มันสะท้อนใจ มันสะท้อนใจมันเป็นกรรมของเราแล้ว ของเขา เขาก็เสวยภพเสวยชาติของเขาไป ถ้าเขาเป็นเทวดา อินทร์ พรหม เขาก็มองอยู่เหมือนกัน เขาก็รับรู้ได้ ถ้ารับรู้ได้เพราะกาลเวลามันแตกต่างกัน แต่ของเรา ของเรามันคิดระลึกอยู่ตลอดเวลา

คําถามถึงว่า “๑. ทําอย่างไรลูกถึงจะลืมเขาได้สักที”

ไม่ต้องลืม ไม่ต้องลืม ถ้าถามว่าทําอย่างไรเราจะลืมเขา สักที แสดงว่าที่เรามีชีวิตคู่กันมา มันไม่มีความสุขหรือ มันไม่ใช่เป็นความจริงหรือ

มันเป็นความจริงนะ มันเป็นความจริงภพชาติหนึ่ง เรา ไม่ต้องปฏิเสธสิ่งที่ว่าเราจะมีเขาฝังสถิตในกลางใจ ไม่ต้องไปลบมัน ไม่ต้องไปลบมันหรอก ลบไม่ได้ ยิ่งลบมันยิ่งมีเพราะอะไร เพราะสิ่งนี้มันเป็นการที่สร้างมาแล้ว ชีวิตคู่ที่มา เห็นไหม จะกี่ปีก็แล้วแต่ เราอยู่กันมากี่ปีก็แล้วแต่ นั้นชีวิตคู่ที่เราสร้างมา จะลบมันได้อย่างไร ลบมันไม่ได้หรอก

แต่ถ้ามันจะเป็นจริง เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าอาสวักขยญาณ นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราเป็นชาวพุทธ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การเวียนว่ายตายเกิด ผลของวัฏฏะ เห็นไหม เราคิดถึงผลของวัฏฏะ มันเป็นสัจจะ มันเป็นความจริง

แล้วโยมเป็นใครที่จะไปฝืนความจริงอันนั้น ความจริงมัน มีอยู่ เห็นไหม วันนี้ก็มี พรุ่งนี้ก็มี มะรืนนี้มันมีของมันอยู่ ใช่ไหม สิ่งที่มันผ่านไปแล้วมันก็มีของมันอยู่ใช่ไหม ถ้าเราเป็นนักวิทยาศาสตร์ เราก็รู้โลกนี้มาจากไหน โลกนี้เกิดมาได้อย่างไร แล้วโลกนี้มันจะยุบตัวของมันไปเมื่อไหร่ วิทยาศาสตร์เขาพิสูจน์ได้ทั้งนั้น แล้วเราก็เข้าใจได้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันมีสิ่งใด เราเก็บไว้ในใจ แต่เวลาเราจะระลึกขึ้นมา เราก็ระลึกถึงแง่บวกไง แง่ที่ดี เห็นไหม แง่ที่ดีคือแง่ของธรรมะ โลกนี้เป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นอนิจจังสิ่งนั้นเป็นทุกข์ เราเกิดมาเป็นชีวิตคู่ ชีวิตคู่แล้วถึงเวลาแล้วเขาก็ต้องพลัดพรากจากไป เราก็คิดสิ่งที่ดีๆ ไว้ สิ่งที่ดีๆ ว่าสิ่งที่เรามีความสุข มีสิ่งดีๆ ไว้ แล้วสิ่งที่มีสติปัญญามันเท่าทัน มันก็จบไง

มันก็จบ พอมันจบขึ้นมาแล้วมันกลับชัดเจนนะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นธรรมโอสถ สามารถชโลมหัวใจของเราได้ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าแก้ความสงสัยของเราได้ ธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าทําให้เราไม่ทุกข์ไม่ยากได้

สิ่งที่มันมีอยู่มันก็มีอยู่ ไม่ต้องลืม ไม่ต้องไปแกล้งลืมเขาหรอก “ลืมไปเลย ไม่อยากจะจํา” ไม่อยากจํามันยิ่งจํา แต่ถ้าเรา สิ่งที่มันเคยพบเคยเห็นกันมามันรู้มา เห็นไหม มันก็จะสะท้อนเข้ามา ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

“ทําอย่างไรถึงจะลืมเขาได้”

ไม่ต้อง มีสติมีปัญญา ความเป็นจริงคนเราเวียนว่ายตายเกิดมีการเกิดแล้วก็มีการตาย เขาก็ตายไปแล้ว แต่ก่อนที่เขาตายไป ชีวิตของเราก็ได้อยู่ด้วยกันมา อยู่ด้วยกันมาเวลามันเป็นจริงอย่างนี้ เราถึงได้เห็นว่า อ๋อ! ชีวิตนี้มันสั้นนัก ชีวิตนี้มันอันตรายนัก ชีวิตนี้เราควรจะมีสิ่งใดเป็นที่พึ่งของเรา แล้วถ้าเราคิดอย่างนี้ได้มันก็ทําให้เราอยู่ได้

นี่พูดถึงเขาถามว่า “ทําอย่างไรต้องลืมเขา”

ทําไมต้องไปลืม เพราะอะไร เพราะว่าบุพเพนิวาสานุ- สติญาณก็เกิดจากตรงนี้ ภพชาติแต่ละภพชาติขึ้นมา เวลาจิตมันละเอียดเข้าไป เพราะจิตมันประสบเอง จิตมันเป็นเอง แต่ละภพแต่ละชาติ เวลาสัญญา สัญญาคือความจําได้หมายรู้ แต่ อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺญาณํ อันนั้น สัญญาอันละเอียดอันนั้นน่ะ เวลามันเกิด มันเกิดในปฏิจจสมุปบาท ฐีติจิต มันเกิดในจิตเดิมแท้

แต่เวลาเราเกิดมาแล้ว ความสัญญาที่คิด คิดถึงเมื่อวาน คิดถึงวันนี้ คิดปัจจุบันนี้มันเป็นคิดเปลือกๆ ความคิดเปลือกๆ สัญญามันมีสัญญานอก สัญญาใน สัญญาที่ละเอียด อันนั้นมันซับลงที่ใจเลย เวรกรรมมันเกิดตรงนั้นไง มันซับลงมาแล้ว องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์ ทําคุณงามความดีขนาดไหน มันต่อเนื่องกันมา ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ถึงได้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

ตรงนั้นน่ะ ดีหรือชั่วตรงนั้นเป็นข้อเท็จจริงหมดเลย ยิ่งกว่าวิทยาศาสตร์อีก พุทธศาสตร์ของจริง แล้วเราภพชาตินี้ ภพชาติเราปัจจุบันนี้เราเป็นอย่างนี้ แล้วเวลาเขาตายไปแล้ว อยากจะลบเขาทิ้งเลย มันลบไม่ได้หรอก เพียงแต่เวลามันขึ้นมาแล้ว มันเกิดความโศกเศร้าเกิดอะไร เราก็มีธรรมะเข้ามาชโลม ธรรมะเข้ามาเพื่อความบรรเทาทุกข์ แล้วมันก็จะเป็นจริงของมัน นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ลูกทําอย่างไรบ้างคะที่จะส่งบุญให้เขามากๆ ในชาติหน้า เขาจะได้ไม่ต้องพบวิบากกรรมแบบนี้”

เขาทําของเขาแล้ว โยมทําก็เป็นของโยม โยมทํายิ่งมากเท่าไรเพื่ออุทิศให้เขา โยมก็ได้มากขึ้นไป โยมนั่งสมาธิภาวนา จิตสงบแล้วอุทิศ อุทิศให้เจ้ากรรมนายเวร สรรพสัตว์ทั้งหลาย สามีที่ตายไป มันภพชาตินี้ แล้วภพชาติต่อๆ ที่อดีตมา ใครทํา ให้ใคร ใครทําอย่างไรมา ตอนนี้มีสติปัญญาก็เขียนมาอย่างนี้ แต่พอมันพัฒนาขึ้น มีอะไรขึ้น เดี๋ยวความคิดเรามันก็พัฒนาขึ้น มันเป็นของมันไปไง

“ลูกจะทําอย่างไรบ้างคะ ที่จะส่งบุญให้เขา”

ทําบุญกุศลแล้วอุทิศ เพราะเราอุทิศส่วนกุศล อุทิศส่วนกุศล มันก็เหมือนสังคม สังคมมีจิตใจที่เป็นสาธารณะ จิตใจที่เห็นแก่ส่วนรวม เห็นไหม จิตใจที่เห็นส่วนรวมมันก็ร่มเย็นเป็นสุข เพราะคนคนนั้นเป็นคนดี ถ้าเราไม่เอารัดเอาเปรียบใคร เราทําเพื่อประโยชน์ เพื่อชีวิตของเรา ใครๆ ก็เห็นว่า เออ! คนนี้เป็นคนดี คนดีใครๆ ก็พอใจ

นี่ก็เหมือนกัน เราใช้ชีวิตประจําวันของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา มีลูก เลี้ยงลูกของเรา เราดูแลลูกของเรา แล้วทํา สิ่งใดถ้าระลึกถึงเขา อย่างที่ว่าข้อที่ ๑. เราก็อุทิศส่วนที่อยาก ให้คิดถึง อยากให้ทําความดี พอคิดถึง เราทําคุณงามความดี เขาเห็น เขาก็พอใจทั้งนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าถ้าเจาะจงต้องทําอย่างนั้น ทําอย่างนั้นนะ แล้วชีวิตประจําวันล่ะ เราต้องทํางานของเราล่ะ เราต้องเลี้ยงลูกดูแลครอบครัวเราล่ะ แต่ทําสิ่งใดเราก็อุทิศได้ ไม่เจาะจงแต่ตรงนี้ สิ่งนี้มันเป็นอดีตไปแล้ว มันผ่านไปแล้ว มันผ่านไปแล้วเราต้องอยู่กับปัจจุบันนี้ เราต้องอยู่กับความเป็นจริงเดี๋ยวนี้ ถ้าความจริงเดี๋ยวนี้ เราทําสิ่งใดอุทิศส่วนกุศลไป

อุทิศคือเจาะจง อุทิศคือนึกถึง ไม่ใช่อุทิศจะต้องไปค้นคว้าเอามาจากดาวอังคาร ไม่ใช่ อุทิศคือใจเราเนี่ย เจาะจง เราคิดถึงใคร เราระลึกถึงใคร อยู่กลางหัวอก แล้วเราระลึกถึงก็จบ

เพราะว่าถ้าอย่างนี้ไปแล้วมันก็จะเป็นทางโลก ทางโลกคือว่าจะต้องมีพิธีอย่างนั้น จะต้องเงินทั้งนั้นน่ะ ที่ไหน ที่ไหนก็ แสวงหาเงิน แล้วเงินพูดถึงเขาเผากงเต๊ก เอาเงินปลอมๆ มาเผาให้กัน เวลาเอากระดาษมาเผา อุทิศให้ปู่ย่าตายาย กับเราทําคุณงามความดีคิดถึง อะไรมันดีกว่ากัน

ฉะนั้น มันไม่ต้องอาศัยเงิน อาศัยนํ้าใจ อาศัยความซื่อสัตย์ ซื่อสัตย์ระลึกถึง เราดํารงชีวิตของเรา เพื่อประโยชน์กับเรา นี่ธรรมะสอนอย่างนี้

“๓. ในชาติหน้าลูกจะได้เจอเขาอีกไหมคะ”

ลูกจะเจอเขา หรือเขาจะเจอลูก เราจะไปเจอเขา หรือเขาจะมาเจอเราล่ะ เพราะอะไร

คู่เวรคู่กรรมอีกแหละ เวลาที่ได้สร้างเวรสร้างกรรมกันมา กรณีนี้มันมีอยู่ในพระไตรปิฎกเยอะ หลวงตาท่านเล่าให้ฟังประจํา ที่ว่าลูกมหาเศรษฐีเลย แล้วไปเห็นนายพรานมา หนีตามนายพรานไป นายพรานเขาล่าสัตว์เอามาขาย ผ่านไปผ่านมา ตัวเองอยู่บนปราสาท เห็นปั๊บ ติดพันเลยไง เขาว่าอดีตชาติเป็นสามีภรรยากันอยู่ แล้วถึงเวลาแล้วคนหนึ่งทําคุณงามความดี อีกคนหนึ่งแบบว่า ไม่พอใจ ขัดใจ เวลามาเกิดก็เกิดต่างกันไปเลย แต่เขาก็ยังมาปิ๊งกัน เจอทีเดียวปิ๊งเลยนะ ช็อกเลยน่ะ

เวลาที่ว่าภพชาติมันยังใกล้อยู่ แต่ แต่ถ้าไม่ได้คนนี้มันก็มีคนต่อๆ ไป มันมีคู่ครองต่อๆ ไปไง คู่ครองหมายความว่าแต่ละภพแต่ละชาติมันสับปนกันมาตลอด แต่มันก็มีใกล้มีไกล เวลากรรมมันมีใกล้มีไกล มันมีความสัมพันธ์กับคนนี้มากกว่าคนนู้น คนนู้นมากกว่าคนนี้

ความสัมพันธ์ถ้าเจอเบอร์หนึ่งได้ก็เจอเบอร์หนึ่ง เจอเบอร์หนึ่งไม่ได้ก็เจอเบอร์สอง เบอร์สองพลาดไปก็เจอเบอร์สาม เพราะตัณหาความทะยานอยากมันอยู่ในใจอยู่แล้ว แล้วถ้ามันเจอเบอร์หนึ่ง ปิ๊งเลย เบอร์สองพลาดไป ไปชาติต่อไป ถ้ามันเกิดมาไม่ร่วมกัน เกิดคลาดเคลื่อนกัน มันก็จะไปเจอเบอร์สอง เจอเบอร์สอง ถ้าเบอร์สองคลาดเคลื่อนไป ไปเจอเบอร์สาม มันก็ไม่เหมือนเบอร์หนึ่ง กับเบอร์หนึ่งมันปิ๊ง โอ้โฮ! มันเต็มที่เลย

อันนี้พูดถึงวัฏฏะ นี่ผลของวัฏฏะนะ ผลของการสับสน สับปนกัน ผลของการเวียนว่ายตายเกิด วัฏวน วัฏวนน่ะวนไป แล้วจะมาพบกัน เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ของครูบาอาจารย์เรา ผลของวัฏฏะ ชีวิตนี้เกิดมานี่เป็นผลของวัฏฏะ เหมือนสวะ สวะที่มันไปติดอย่างใด ผลของวัฏฏะ ผลของวัฏฏะมันเศษ เศษมันหมุนเวียนไป แล้วมันมาติดตรงไหน มันมาข้องตรงไหน ก็เกิดภพนั้นชาตินั้น ภพนั้นชาตินั้นเวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านสิ้นกิเลส ท่านเห็นแล้ว โอ้โฮ! มันสลดสังเวชไง

ถ้ามันสลดสังเวชอย่างนี้ปั๊บ เราทําของเรา ตอนนี้ด้วยความผูกพัน ผูกพันกับอดีตสามีมาก ถ้าเกิดไปไปปิ๊งเบอร์หนึ่งเข้า เบอร์สองไม่เอา จะเอาเบอร์หนึ่งแล้ว เวลาคิด ปัจจุบันคิดได้อย่างนี้ แต่สภาวะแวดล้อม ผลของกรรม ผลของการที่ไปพบเห็น โอ้โฮ! มันมีตัวแปรเยอะแยะ ถ้ามันมีตัวแปรคือเรื่องของกรรม ทั้งนั้น

ฉะนั้น ว่า “ชาติหน้าลูกจะได้พบเจอเขาอีกหรือไม่”

เวลาเขาพูด เขาพูดถึงชาติหน้าไง แต่เวลาจะบอกว่ามันมาจากอดีตชาติ ไม่บอกว่าอดีตชาติเราได้สร้างอะไรกันมา เราถึงได้มาเจอกันอย่างนี้ แล้วเพราะอดีตชาติทําอะไรกันมา มันถึงได้มาพบมาเป็นอย่างนี้ๆ มาเป็นอย่างนี้เพราะอะไร

เพราะเราประมาท เราเลินเล่อในชีวิตของเรา มันถึงมาเจออย่างนี้ แล้วเจออย่างนี้ เวลาสิ่งที่เป็นอดีตมาทําให้เจออย่างนี้ เพราะตอนนี้มันทุกข์แล้ว มันพลัดพรากกันแล้ว มันก็ว่าอยากจะไปเจอข้างหน้าอีก ข้างหน้าจะให้มีความสุขอย่างนี้ ข้างหน้าอาจจะไปเจอเบอร์หนึ่งดีกว่านี้อีก

เวลาเจอ เพราะเราเอง เราคัดเลือกไม่ได้ เราจะสมความปรารถนาเรา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แม้แต่กายของเรายังไม่ใช่เราเลย ความคิดของเรา ถ้ามันคิดดีก็ดี ความคิดเดี๋ยวมันก็เปลี่ยนแปลง แม้แต่ความคิดในหัวเรามันยังเปลี่ยนแปลงเลย แล้วตอนนี้มันคิดได้อย่างนี้มันก็ฝังใจ แต่ถ้าต่อไป ข้างหน้าล่ะ

ฉะนั้น บอก “ในชาติหน้าลูกจะเจอเขาอีกหรือไม่”

ถ้าในชาติหน้า ในภพในชาติที่ไหนมีการเกิด ที่นั่นมีการทุกข์ แต่ปัจจุบันนี้เรามีความทุกข์อย่างนี้ เราก็ติดพันของเราอย่างนี้ คําว่า “ชาติหน้าเกิดมาแล้ว” ภาษาเรา นาย ก. ตายไป ไปเกิดเป็น นาย ข. แล้ว นาย ก. มีความคิดอย่างนี้ นาย ก. มีความคิดอย่างนี้ พอนาย ก. ตายไป จิตนี้ออกจากร่างไป จิตนี้ไปเกิดเป็น นาย ข. แล้วความคิดของนาย ก. เราระลึกถึงได้ไหม มันก็เป็นนาย ข. นาย ข. ก็เพิ่งเกิดมา เพิ่งเกิดมาสดๆ ร้อนๆ ไร้เดียงสา ใสสะอาดบริสุทธิ์ มีความคิดของนาย ข.

แต่เวรกรรมที่มันสร้างมา นี่พันธุกรรมของจิต พันธุกรรมที่มันสร้างมา แต่ไปเกิดเป็นนาย ข. แล้ว นาย ก. ไม่เกี่ยวกัน นาย ก. ภพชาตินี้จบไปแล้ว ไม่เกี่ยว นาย ข. เกิดมาอิสระ ไม่เกี่ยวกับใครทั้งสิ้น แต่เวรกรรมที่นาย ก. สร้างไว้ เพราะจิตนาย ก. สร้างไว้ จิตนาย ก. ตายไป จิตนาย ก. ไปเกิดเป็นนาย ข. นาย ข. ใสสะอาด ซื่อใส สะอาดบริสุทธิ์ ไร้เดียงสา แต่มันมีจริตนิสัย คือชอบ ชอบอย่างนี้ มีการกระทําอย่างนี้ เวลาอย่างนี้มันไปพบ สิ่งใด เห็นไหม นี่ผลของวัฏฏะ

แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์ท่านรู้ท่านเห็นของท่าน ท่านโอ้! โอ้! ร้องโอ้โฮ! เลยนะ ของเก่า เกิดตาย เกิดตายของเก่าๆ เกิดภพชาติอยู่อย่างนี้ของเก่าๆ แล้วก็ทนทุกข์ ทนลําบาก ทนทุกข์ทนยากอยู่อย่างนี้ เวลาเกิดมาเกิดเป็นนาย ข. ไร้เดียงสา ใสซื่อ สะอาดบริสุทธิ์ ทุกข์ทั้งนั้น ทุกข์ทั้งนั้น นี่พูดถึงภพชาติหน้าไง

ฉะนั้น ปัจจุบันนี้ธรรมโอสถรักษาใจของตน ไม่ต้องคิดถึงชาติหน้าหรอก คิดถึงชาติปัจจุบันนี้ทําคุณงามความดีไว้ คุณงามความดีนั้นเป็นตัวกําหนด การกระทําของเราเป็นตัวกําหนด มันกําหนดไปเลย ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ไม่มีสิ่งใดไปบังคับ มันเป็นความจริงของมันอยู่อย่างนั้น ใครสร้างคุณงามความดีมาขนาดไหน เขาจะได้คุณงามความดีอย่างนั้นต่อไปในอนาคต อนาคตถ้าเขาทําสิ่งใดมันจะประสบความสําเร็จ มันทําสิ่งใดดีของเขา มันจะเป็นอย่างนั้น

ฉะนั้น ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว เราฝืนทําความดีของเรา ไม่ต้องไปคิดถึงชาติหน้า ชาตินู้น แล้วต้องตั้งเข็มทิศ ต้องซื่อตรงไปอย่างนั้น ในปัจจุบันนี้เราดํารงชีวิตเราให้มั่นคง ดํารงชีวิตด้วยสติปัญญา อย่าให้อนาคตมาไปเอาทุกข์ในอนาคตมา เผาลนใจไง เอาปัจจุบันนี้ ตั้งใจปัจจุบันนี้

ฉะนั้น “ในชาติหน้าลูกจะได้เจอเขาอีกหรือไม่คะ”

อันนี้มันก็ไม่มีใครพยากรณ์ได้ เพราะทําดีได้ดี ทําชั่ว ได้ชั่ว ผลของการกระทําของเรานั่นแหละ จะเจอหรือไม่เจอ ผลของการกระทําของเรานั่นแหละ เพราะว่าไม่มีใครเหนือกรรม ไม่มีใครบังคับบัญชาสิ่งใดให้จงใจ ให้พร้อมกับที่เราต้องการ แต่การกระทําของเรา ดีหรือชั่วนั่นเป็นตัวกําหนดให้เราได้พบหรือไม่ได้พบ

“๔. มีอะไรบ้างที่ลูกทําให้เขาได้ เพื่อให้เขาอยู่ในภพภูมิ ที่ดี พบเจอธรรมะและเจอพระอรหันต์”

จะทําสิ่งใดให้เขาได้ เราก็รักษาใจของเรา รักษาใจของเรา ดูสิ เวลาคนที่อุทิศส่วนกุศล ทําคุณงามความดี ถ้าเขาภาวนา จิตใจเขาสงบระงับออกมา อุทิศส่วนกุศลเขาก็จะได้ผลเต็มที่ ไอ้ของพวกเรา ใจของเรา เห็นไหม ลุ่มๆ ดอนๆ ทําสิ่งใดมันก็ ลุ่มๆ ดอนๆ มันก็ได้แค่นั้นไง

กรณีอย่างนี้ ในพระไตรปิฎก เห็นไหม ในพระไตรปิฎกมันเหมือนกับใบไม้ในกํามือ คําว่า “ใบไม้ในกํามือ” ต้องเป็นแบบนั้น ต้องเป็นแบบนั้น เพราะนักวิชาการเขาศึกษามาแล้ว ถ้ามันพ้นจากใบไม้ในกํามือนี้ก็จะไม่มีอยู่จริงไง

แต่เวลาข้อเท็จจริงของครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติ เราจะระลึกถึงหลวงปู่จวนประจํา ท่านบอกท่านอยู่ที่ภูเกล้าๆ ท่านไปภาวนาที่นั่น กลางคืนมานะ กลิ่นมันเหม็นมาก่อนไง ที่สุดแล้วก็เจอเปรต ๒ คนพี่น้อง อยู่ตรงนั้นน่ะ แล้วมาขอส่วนบุญๆ หลวงปู่จวนก็ถาม ถามว่า “ทําไมเป็นอย่างนี้” เขาบอกสาวไหม สาวไหม ต้มไหมนั่นแหละ แต่สุดท้ายแล้วก็มาเกิดเป็นอย่างนี้ มาขอให้หลวงปู่จวนอุทิศส่วนกุศล

ท่านอุทิศส่วนกุศล เพราะจิตใจของท่าน ท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านอุทิศส่วนกุศลของท่านให้ ท่านแผ่เมตตาให้ รุ่งขึ้นคืนต่อไป อู๋ย! มันมีกลิ่นหอมมาก่อนเลย แล้วมีนางฟ้าลอยมา ๒ องค์ มากราบหลวงปู่จวน เมื่อคืนมันเป็นเปรตใช่ไหม มันก็รู้อยู่มันเป็นเปรต เหม็นมาก แล้วนี่นางฟ้ามานี่ ใครนี่ ถามว่าใคร อ้าว! ก็เมื่อวานไง เมื่อวานที่มาแล้วอุทิศส่วนกุศลไง พออุทิศส่วนกุศลมันพ้นจากภพของเปรต ไปเกิดเป็นนางฟ้ามานี่ หอมกรุ่นมานี่ จะมาขอบบุญขอบคุณหลวงปู่จวน

นี่ประสบการณ์ตรงใบไม้ในป่า ฉะนั้น ในทางวิชาการเขาบอกว่าเป็นสัฏฐิกูตเปรต ถึงจะได้รับส่วนกุศล คนอื่นรับส่วนกุศลไม่ได้

รับส่วนกุศลได้หรือไม่ได้ อันนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง แต่เรื่องหนึ่งเรามีจิตใจที่ดีงาม เราอุทิศให้ เราเพื่อผลคุณงามความดี เราทําของเรา เรามีความระลึกถึงใคร เราแผ่เมตตาของเราไป มันเป็นคุณงามความดีทั้งนั้นน่ะ จะได้หรือไม่ได้ ใจเราประเสริฐ เพราะ ใจเราเป็นใจที่ประเสริฐ ใจของเราคิดถึงคนอื่นก่อน ใจของเราเสียสละเพื่อมวลชน ใจของเราทําคุณงามความดี มันไม่ดีหรือ ดี

แต่บอกว่า “อู๋ย! มันไม่ได้ มันไม่ได้” ไม่ได้ก็ส่วนไม่ได้ แต่ฉันทําความดีน่ะทําไม ฉันจะทําคุณงามความดีของฉัน ได้หรือ ไม่ได้ก็เรื่องความคิดของคน แต่เราทําคุณงามความดีมันผิดตรงไหน เราก็ทําความดีของเราไป เราทําเพื่อประโยชน์กับเราไป เห็นไหม

ฉะนั้น บอกว่า “มีอะไรบ้างที่หนูจะทําให้เขาได้ ให้เขา ได้ภพภูมิที่ดี”

เราทําจิตใจเราให้ผ่องแผ้ว ทําจิตใจเราให้ปลอดโปร่ง แล้วอุทิศส่วนกุศลของเรา ถ้าเราทําบุญกุศลนะ ทําใจให้ผ่องแผ้ว ทําใจให้ปลอดโปร่ง ทําคุณงามความดีของเรา แล้วระลึกถึง ระลึกถึงสิ่งที่ดีงามทั้งหมด แล้วเขาจะได้คุณงามความดีขนาดไหน เป็น ข้อเท็จจริง เราทําของเรา เพราะเรารําพึงรําพันถึงเขา เราพิรี้พิไรถึงเขา เรารําพึงถึงเขา ถ้าเราทําคุณงามความดีไปเรื่อยๆ มันจะอิ่มเต็มใจของเรา สุดท้ายแล้วนะ เขาก็ได้ความสุขความสงบระงับ เราก็ได้ความสุขความสงบระงับของเรา เพื่อคุณงามความดีของเรา จบ

ถาม : รบกวนถามหลวงพ่อ โยมชอบภาวนาพุทโธขณะนั่งรถ (ไม่ได้ ขับเอง) ถ้ามีอุบัติเหตุเสียชีวิตกับพุทโธหรือรู้ แต่ไม่รู้ว่ารู้อะไร เสียงข้างนอกดับหมด แล้วจะทําอย่างไร เคยฟัง “ธรรมะรถควํ่า” ของหลวงพ่อ ต้องรู้ตลอดเวลาเมื่อรถพลิกไปมา

ตอบ : อันนี้เวลาเขาคําถาม คําถามมันหลายประเด็นเนาะ เอาประเด็นหนึ่งก่อน ประเด็นที่ว่า “ถ้าพุทโธ ภาวนาพุทโธขณะ นั่งรถไปได้หรือไม่”

ไอ้กรณีหนึ่ง กรณีที่ว่าเวลาภาวนา เพราะหลวงปู่ฝั้นท่านสอนเอง เวลาท่านมากรุงเทพฯ แล้วพวกกรุงเทพฯ นั่งรถเมล์ ท่านบอกว่านั่งรถเมล์หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ วันหนึ่งๆ อย่าหายใจทิ้งเปล่าๆ การหายใจของมนุษย์คือการหายใจเพื่อดํารงชีวิต หายใจเพื่อออกซิเจน แต่นี้มันเป็นเรื่องของวัฏฏะ ที่เราเกิดเป็นมนุษย์

แต่ถ้าเราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราจะได้ประโยชน์ในคําบริกรรมด้วย ไม่ใช่หายใจทิ้งเปล่าๆ คือหายใจแบบโลก หายใจแบบการดํารงชีพ การดํารงชีวิตแต่ถ้าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันก็เป็นอานาปานสติ อันนี้เป็นประโยชน์ แต่เวลาคนขับรถ จริตของคนมันแตกต่างกันไป พอขับรถพุทโธๆ เพราะมีคนเคยขับรถแล้วมันวูบ เขาตกใจ อันนี้ถึงบอกว่า เราก็ต้องมีสติปัญญาไง

นี้เขาบอกว่า “ถ้าอุบัติเหตุเสียชีวิตกับพุทโธ หรือรู้ แต่ไม่รู้ว่ารู้อะไร หรือเขารู้อยู่”

ไอ้นี่มันก็ตกภวังค์ไปแล้ว มันตกภวังค์ไปแล้วมันก็เป็นไป ตามนั้น พูดถึงว่าเวลาคนที่เสียชีวิตกับพุทโธไง เวลาพุทโธมันรู้ แต่ว่าไม่รู้อะไร เสียงข้างนอกดับหมด ถ้าเสียงข้างนอกดับหมด มันดับหมด มันดับหมดอย่างไร มันดับหมดมันก็มีดับหมด ดับหมดแบบมีสติสัมปชัญญะ ถ้าดับหมดมีสติสัมปชัญญะ ไม่มีสิ่งผิดใดเลย คําว่า “ดับหมด” มันเป็นภวังค์ มันเป็นอีกเรื่องหนึ่งเลย

“แล้วจะทําอย่างไร เคยฟัง “ธรรมะรถควํ่า” ของหลวงพ่อ ต้องรู้ตลอดเวลา”

ไอ้นี่ไอ้ต้องรู้ตลอดเวลา แบบว่าถ้าคนภาวนาเป็นแล้ว มันมีอะไรจะเกิดขึ้น ตัวรู้มันชัดเจนของมัน ถ้าตัวรู้ชัดเจน เพราะจิตมันชัดเจนอยู่แล้ว คําว่า “ตัวรู้ชัดเจน” คือมันไม่หวั่นไหว ไม่หวั่นไหว ไม่ตกใจ ไม่มีการผวาจากอาการที่กระทบนั้น มันชัดเจนตลอดไป

ถ้าคนเป็น คนที่ภาวนาจิตระดับนี้แล้ว อะไรจะเกิดขึ้นจบหมด ไม่มีปัญหาอะไร ไม่มีปัญหาอะไรกับหัวใจให้มันสูงให้มันตํ่า เพราะว่าเขาอยู่กับปัจจุบันนั้นตลอด แต่ถ้าคนที่ไม่มีความรู้ขนาดนี้ เห็นไหม มันรู้อยู่ พออะไรตูม มันส่งออก มันตกใจ มันอะไร ร้อยแปด ไอ้นี่มันอยู่ที่วุฒิภาวะ

ฉะนั้น เวลาฟังเทศน์หลวงพ่อ ก็หลวงพ่อพูด หลวงพ่อนี่พูดมาก พูดร้อยสันพันคม พูดหลายเรื่อง เลยให้คนฟังงงไปด้วย ไม่รู้จะฟังข้อไหน แล้วมันอันไหนที่เราชอบ ไม่ชอบ

ฉะนั้น ถ้าฟังแล้วสงสัย วางไว้ก่อน พิจารณาของเราไป ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังอย่างไร นั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ เขาบอกว่า รบกวนถามหลวงพ่อ หลวงพ่อตอบเท่านี้

ถาม : เรื่อง “การถือศีล ๕ ศีล ๘ ของฆราวาส”

กราบเท้าหลวงพ่อครับ ผมขอความเมตตาถามหลวงพ่อเรื่องการถือศีล ๕ ศีล ๘ ของฆราวาสครับ

๑. การถือศีล ๕ หรือถือศีล ๘ เมื่อเราตื่นขึ้นมาแล้วต้องสวดมนต์และอาราธนาศีลก่อนหรือไม่ครับ ถ้าไม่ต้องอาราธนาศีลก่อน เราก็รักษาศีล รักษาใจของเราไป ทําหน้าที่การงานของเราไป แต่รักษาใจไม่ให้ผิดศีล อย่างนี้ถูกต้องไหมครับ

๒. ถ้าเราคิดว่าเราหลุดจากศีล ๕ เช่น อาจจะพูดโกหก หรือรู้ตัวก็กลับมารักษาศีล รักษาใจต่อไป อย่างนี้ถูกต้องไหมครับ

๓. เคยได้ฟังมาว่าก่อนนอนให้สวดมนต์ไหว้พระ และอาราธนาศีล แล้วค่อยนอนหลับไป อาจจะนั่งสมาธิก่อนนอน แล้วก่อนจะหลับให้ระลึกถึงพุทโธ ก็เหมือนเป็นการถือศีล รักษาศีลช่วงเวลาที่หลับไปด้วย เข้าใจถูกผิดอย่างไร ขอความเมตตา หลวงพ่อ เพื่อความเข้าใจในการรักษาศีลครับ

ตอบ : การรักษาศีลนะ การรักษาศีลโดยประเพณีวัฒนธรรม เห็นไหม ประเพณีของชาวพุทธเราเขามีอาราธนาศีล ต้องถือศีล ก็เลยอาราธนากันเป็นเครื่องแบบว่า เป็นเครื่องความมั่นใจว่าเราได้อาราธนาศีล เราได้รับศีลจากพระ

แต่ในสมัยพุทธกาล เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัม- พุทธเจ้านิพพานไป ๒,๕๖๐ ปีแล้วใช่ไหม ๒,๕๐๐ กว่าปี พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ววางธรรมวินัย ศีล สมาธิ ปัญญา ต้องมีการอาราธนาศีล ต้องมีศีลต่างๆ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ยังบอกศีล เห็นไหม บอกว่าอาราธนาศีล วิรัติศีล อธิศีล ศีลมันเกิดได้โดยธรรมชาติ

ก่อนหน้านั้น ก่อนหน้านั้นฤๅษีชีไพรว่าถือศีล ๘ ศีล ๘ ใครให้ศีลเขา ใครให้ศีลฤๅษีชีไพร ใครให้ศีลองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า ใครให้ศีลปัญจวัคคีย์ ปัญจวัคคีย์อาราธนาศีลจากใคร ศีลมันคือการประพฤติปฏิบัติ มันเป็นศีลไง

แต่พอเรามาเป็นชาวพุทธ เรามาเป็นศาสนพิธี เวลาพิธีกรรมก็ต้องว่า ต้องอาราธนาศีล ต้องขอศีลถึงจะมีศีล

เวลาหลวงปู่ฝั้นท่านบอก ศีล ๕ ศีล ๕ คือศีรษะหนึ่ง แขนสอง เท้าสอง คือศีล ๕ ศีล ๕ คือตัวมนุษย์เรามีศีลไง ถ้าเราวิรัติ อาราธนาศีล วิรัติศีล อธิศีล ศีลมันเกิดมาอย่างนี้ไง ฉะนั้น พระกรรมฐานเรา กรรมฐานเรา เห็นไหม ถึงบอกว่า ใครมาให้วิรัติเอา วิรัติศีลเลย คือเจตนาตั้ง เจตนาตั้งว่าเราจะถือศีล ๕ ถือศีล ๘ แล้วเวลาถ้ามันผิดก็วิรัติขึ้นมาใหม่ วิรัติขึ้นมาใหม่

เราไปขอจากพระ เวลาอาราธนาศีล อาราธนาศีลขอจากพระ เอ็งว่าพระมีศีลให้เอ็งไหม เอ็งว่าพระมีศีลให้หรือเปล่า เขาให้อย่างไร แล้วรับมาอย่างไร พระเอาศีลให้ วางไว้ตรงไหนให้เรา แล้วเรารับมาตรงไหนของพระมาไว้ที่เรา เราก็อาราธนาของเราไง

ทีนี้พูดถึงว่าศีล พระกรรมฐานเขาจะให้วิรัติเอา ตั้งใจ วิรัติคือตั้งใจว่าจะถืออย่างไร แล้วถ้ามันผิดเราค่อยแก้ของเรา

ฉะนั้น มาถึงที่คําถาม “๑. การถือศีล ๕ หรือศีล ๘ เราตื่นขึ้นมาแล้วเราสวดมนต์ และอาราธนาศีลก่อนหรือครับ ถ้าไม่ต้องอาราธนาศีลก่อน เราก็รักษาใจของเราไป ทําหน้าที่การงานของเราไป แต่รักษาไม่ให้ผิดศีล อย่างนี้ถูกไหมครับ”

ถูก คําว่า “ถูก” นะ เราตื่นมาเราสวดมนต์ สวดมนต์เราก็ สวดมนต์ ถือศีลเราก็ถือศีลของเรา ศีลวิรัติอย่างนี้เลย ศีล ๕ ก็ได้ ศีล ๘ ก็ได้ เขาว่าถือชั่วคราว ถือหนึ่งเดือน ถืออย่างไรนี่ เขาถือของเขา

แต่ถ้าพระเรามันต้องถือตลอดเวลา ไม่มีเวลา แล้วเวลาศีล มันศีลข้างนอก ศีลข้างในไง ถ้าศีลข้างในอย่างว่านี่เวลา สังโยชน์ขาดไป ๓ ตัว กามราคะอ่อนไป แล้วถึงเวลากามราคะขาดไป ถึงเวลาอวิชชาดับไป นั่นน่ะ เห็นไหม นั่นอธิศีลเลย มันเป็นในตัวของมันเองตลอดเวลา มันไม่มีอะไรสิ่งใดที่จะเข้าไปถึงตรงนั้นได้เลย ฉะนั้น อันนั้นน่ะศีลที่แท้จริง

แต่ของเรานี่ยังอาราธนาอยู่ มันเป็นศาสนพิธีไง ถ้าไม่มีพิธี พวกชาวพุทธก็ไม่รู้จะทําอย่างไร ต้องมีพิธีกรรมขึ้นมา พิธีกรรม เราทําตามพิธีนั้น แล้วแต่ละภูมิภาคก็มาโต้แย้งกันว่า ของใครถูก ของใครผิด แล้วอะไรถูก อะไรผิดล่ะ แต่เวลาภาวนามันแตกต่างกันไปไง

ฉะนั้น บอกว่า “เราสวดมนต์ของเรา แล้วเราวิรัติเอาเอง แล้วเรารักษาของเราไป อย่างนี้ถูกไหม” ถูก

“๒. ถ้าหากคิดว่าหลุดจากศีล ๕ อาจจะพูดโกหก หรือรู้ตัวว่าเรากลับมารักษาศีล รักษาใจต่อไปอย่างนี้ถูกไหม”

ใช่ ถ้าเรารู้ว่าโกหก เออ! กูผิดศีลแล้วล่ะ โกหกด้วยความไม่ตั้งใจ โกหกด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการ เพราะเราได้ข้อมูลที่ผิดมา แล้วเราพูดต่อ มันก็เป็นการผิด อันนี้เราไม่มีเจตนาจะโกหก แต่เราได้รับรู้เรื่องนี้มาอย่างนี้ แล้วเราก็พูดต่อไป แต่เรื่องนี้ไม่จริง ถ้าบอกว่าโกหกไหม ใช่ โกหก แต่โกหกที่ว่าเจตนาเราไม่มีทําผิด แต่มันก็เศร้าหมอง

แต่ถ้าเราตั้งใจโกหกเลย ตั้งใจโกหกว่าเราจะไปเที่ยว เราจะออกอุบายว่าเราจะไปเที่ยว เราพลิกแพลงของเรา อันนี้ตั้งใจโกหกเลย แล้วเราไปทําทุจริตทําร้อยแปด อันนี้เวลาตั้งใจทําก็ทํา พอมันรู้ตัวผิดไหม ผิด วิรัติเอาวันหลังไม่ทําอีกแล้ว

แล้วเราตั้งใจ แล้ววันหลังก็ทําอีก เพราะอะไร เพราะยัง มีกิเลสอยู่ เพราะศีลมันจะเป็นอยู่อย่างนี้

นี่พูดถึงการเราวิรัติ แล้วถ้ามันเป็นจริง เป็นจริงนะ เวลาเราพิจารณาของเราไป เวลาสีลัพพตปรามาส พระโสดาบัน พระโสดาบัน โอ้โฮ! กว่าจะได้เป็นโสดาบันมาเกือบตาย แล้วอยากได้สกิทาคามี อยากได้อนาคามีอีกแล้ว อู้ฮู! ศีลกูต้องแจ๋วเลย เพราะกูอยากไปอีก

พระโสดาบัน ศีลไม่สีลัพพตปรามาส พระโสดาบันเพราะอะไร เพราะกว่ามันจะได้มานะ ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญา คือมรรค แล้วถ้ามรรคมันจะสมุจเฉท มันจะรวมตัว เราต้องใช้ความพยายาม เราต้องใช้ความสามารถของเรานะ เราต้องทะนุถนอมของเรา แล้วเราพยายามรักษาปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญาให้มันสมดุล สมดุลมันจะมรรคสามัคคี เวลามันสมุจเฉทปหาน ไปแล้ว แล้วเราอยากได้สกิทาคามี เราจะต้องทําให้มันละเอียดกว่านี้ ทําให้มันดีกว่านี้ เราจะกล้าทําให้มันผิดไหม

เพราะเราเคยเห็นโทษของมันมา เราเคยพิจารณาเรามา เราเคยต่อสู้กับมันมา แล้วเราจะทําให้ดีขึ้นไป มันต้องใช้ความละเอียดสุขุมมากกว่านี้ เราจะรักษาของเราดั่งชีวิตเลยล่ะ คนที่เป็นโสดาบันถึงไม่สีลัพพตปรามาส ไม่ลูบคลําไง เพราะเขาตั้งใจ เขาอยากได้คุณงามความดี เขาอยากได้ของจริง เขาจะทะนุถนอม ชีวิตยังสละได้เลย คนที่เขาเป็นจริง เป็นจริงนะ ถ้าผิดศีลขอตาย ตายไปเลย

นี่ไม่สีลัพพตปรามาส แต่ไอ้คนถามยังงงๆ อยู่เลย ถ้าพูดอย่างนี้ อู้ฮู! ต้องขนาดนั้นเชียวหรือ อย่างนี้ไม่เอาดีกว่า ไอ้นี่พูดเปรียบเทียบ ไม่ได้ว่าอะไรหรอก พูดเปรียบเทียบว่าคนที่เขามีศีล มีสัตย์ในใจจริงๆ เขาเป็นอย่างนี้ แต่ของเรายังไม่ถึงขนาดนั้น แค่อาราธนาเอา แค่ขอก็พอ แล้วรักษาจิตของเราไป

ไอ้นี่ศีลมันหยาบ มันละเอียดไง มันชัดเจนขึ้นไป เป็นชั้นๆ ขึ้นไป แล้วมันชัดเจน อธิศีลมันเป็นในใจเลย ก็เรามี ความปรารถนา เรามีความปรารถนาที่อยากได้มรรคผลที่ละเอียดกว่านี้ แล้วเรามีแรงปรารถนาขึ้นไปถึงมหาสติ มหาปัญญา โอ้โฮ! มันยิ่งละเอียดกว่านี้

ยิ่งไปถึงข้างบนแล้วโอ้โฮ! แล้วพระครูบาอาจารย์ระดับนี้นะ ไม่มีเกร็ง อยู่ปกติ พระธรรมดา ดูข้างนอกเหมือนปกติ แต่ในใจท่าน ในใจท่าน ในใจท่าน ท่านรักษาเต็มที่ แต่ความเป็นอยู่ก็ปกติ พระธรรมดานี่ แต่ในใจไม่ธรรมดา ถ้าครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นอย่างนั้น

ฉะนั้น ที่ว่า “ถ้ามันผิดศีลแล้วมันโกหกอย่างนี้”

เราก็วิรัติขึ้นใหม่ เราก็ทําของเราใหม่ นี่ข้อที่ ๒.

“๓. เคยได้ฟังมาว่าก่อนนอนให้สวดมนต์ไหว้พระ และอาราธนาศีลแล้วค่อยนอนหลับไป อาจจะนั่งสมาธิก่อนนอนแล้ว หรือก่อนจะหลับให้ระลึกถึงพุทโธ จะเหมือนเป็นการถือศีลรักษาศีลในช่วงที่หลับด้วย”

เวลาหลับไปแล้วนะ คนหลับ คนหลับถ้าละเมอเพ้อพกก็อย่างหนึ่ง หลับไปแล้วฝัน ออกไปเที่ยวข้างนอกก็อย่างหนึ่ง คนหลับสนิท หลับไปก็อย่างหนึ่ง ฉะนั้น คนหลับก็คือหลับ เราทํา คุณงามความดีที่สุด ถึงเวลาหลับแล้วก็หลับไป เว้นไว้แต่คนหลับแล้วฝันร้าย คนหลับแล้วหลับไม่ลึก คนหลับแล้วมันมีความทุกข์กังวล เราก็พุทโธจนหลับไป

จิตจริตนิสัยของคนไม่เหมือนกันนะ เวรกรรมของคนก็แตกต่างกันไป เราก็พยายามรักษาของเราให้ดีงาม แต่จะบอกว่า “เราอาราธนาศีลแล้ว ขณะที่เราหลับอยู่เราก็เท่ากับถือศีลด้วยอะไรนี่” อืม! ไอ้นี่มันก็พูดเกินไป คนหลับก็มีศีลด้วยเนาะ คนหลับศีลสมบูรณ์เลยแหละ

เวลาเราไปศึกษาธรรมะ ศึกษาครูบาอาจารย์ต่างๆ ไอ้เวลามันพูดเกินเลยไป เวลาเรามีสิ่งใด เวลาเราดูแลพระเรา พระบอกว่า จะทําอย่างนั้น ทําอย่างนั้น จะให้เราทําให้ เราบอกทําไม่ได้ บางอย่าง แบบว่าถ้าทําก็เหมือนกับกล่าวตู่พุทธพจน์ คือพระพุทธเจ้าไม่ได้ บัญญัติ เราไปทํามันก็เกินพระพุทธเจ้าไป ไอ้ที่พระพุทธเจ้าบอก ไว้แล้ว ก็ทําตามพระพุทธเจ้าก็สุดยอดแล้ว ไม่ตํ่าเกินไป ไม่มากเกินไป ทําอย่างที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน

คนนอนหลับแล้วมันรักษาศีลไม่ได้หรอก ถ้ารักษาศีลได้ ต้องฝันเรื่องอยู่ในศีลในธรรมนะ อย่าฝันข้างนอกเลย อันนี้เวลาฝันแล้วมันไปหมดเลย ทั้งจี้ทั้งปล้นร้อยแปด ผิดศีลนะมึง ไปจี้ ไปปล้นเขา มันฝันน่ะมันจะไปคุมได้อย่างไร ทีนี้แหม! ฝันก็ยังมีศีล หลับก็ยังมีศีลอยู่เนาะ มันเกินเลยไปล่ะ ถ้ามันพูดอยู่ในความ เป็นจริง อย่างนี้มันจะสมควรไง ถ้าเป็นจริงอยู่ในความเป็นจริงนั้น นี่พูดถึงการถือศีล ๕ ศีล ๘ เนาะ

การถือศีลใหม่ๆ ก็อย่างนี้ หันรีหันขวางทั้งนั้นน่ะ เพราะเราก็เคยหันรีหันขวางมาก่อน บวชใหม่ๆ หันรีหันขวางเลยนะ ทําอะไรไม่ถูก เรียนมาเต็มที่เลย พยายามรักษาเลย ประวัติหลวงปู่มั่น อ่านก่อนบวชด้วย จะทําให้ได้ให้ตามนั้นเลย แล้วก็หันรีหันขวาง ผิดๆ ถูกๆ ไปเรื่อย เพราะอะไร เพราะมันวิตกกังวล วิตกกังวลว่าคิดอย่างนี้ คิดอย่างนั้น พอคิดน่าจะเป็นอย่างนี้ พรุ่งนี้คิดได้ใหม่อีกแล้ว โอ๋ย! ทําไมเป็นอย่างนั้น วันต่อไปคิดได้ละเอียดกว่า แล้วมึงจะเอาอันไหนวะ งงตายห่าเลย

แต่ถ้ามันทําไป ทําไป จนเดี๋ยวนี้มันเข้าใจหมด หยาบ ละเอียด วุฒิภาวะของคนมันต้องพัฒนามาอย่างนี้ มันจะพัฒนาขึ้นไป แล้วคัดเลือกของคนขึ้นไป เราคัดเลือกเพื่อประโยชน์กับ เรานะ มันเป็นประโยชน์ไง

ไม่ต้องบอก “โอ้โฮ! ฉันเป็นคนที่ไม่เข้าใจเลย ฉันเริ่ม ต้นใหม่ เลิกดีกว่า”

คิดอย่างนั้นไม่ได้ เราพยายามพัฒนาของเราขึ้นไป แล้วอย่างที่ว่า หลับแล้วไม่มีศีล หลับแล้วก็คือหลับ ศีลมันคือความปกติของใจ คือมีสติปัญญารักษา ถ้ามันเป็นอย่างนี้ปั๊บ ชีวิตเราจะไม่ลุ่มๆ ดอนๆ ไง มันจะเป็นความจริงของเรา

นี่พูดถึงความทุกข์ใจ ความทุกข์ใจตั้งแต่เริ่ม เริ่มตั้งแต่สามีเสีย ทุกข์ใจตั้งแต่ว่าจะพุทโธอย่างไร แล้วก็ยังมาทุกข์ใจว่าศีล จะเป็นอย่างไร ไม่ทําอะไรเลย ความคิดทําให้ทุกข์ เขาทุกข์ เขายาก เขาเหนื่อยเขายาก เขาทุกข์กาย ไอ้เราคิดวิตกกังวลทุกข์ใจ ทุกข์กาย ทุกข์ใจ มีแต่ความทุกข์ทั้งนั้นน่ะ

ธรรมะแก้ไขได้หมด ธรรมะทําให้วางทุกข์ได้หมด ธรรมะทําให้พ้นจากทุกข์ได้ เอวัง