คํานํา

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เทศนา ธรรมเขียนด้วยมือ กิเลสลบด้วยเท้า เพื่อเชิดชูพระศาสนาและเทิดทูนบูชาครูบาอาจารย์

ธรรมเขียนด้วยมือ เขียนลงที่ใจ เขียนด้วยใจ ด้วยการกระทํา สร้างสมบุญญาธิการมา จะเป็นผู้มีความเคารพบูชานบนอบ มีคุณธรรมในหัวใจ ใจเป็นธรรม ใจมีอํานาจวาสนาบารมี เมื่อมาฝึกหัดปฏิบัติธรรมตามความเป็นจริง ตามหลักสมถ - วิปัสสนากรรมฐานอย่างจริงจังต่อเนื่อง โดยมีครูบาอาจารย์ผู้รู้จริงสั่งสอน ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ย่อมเข้าถึงสัจธรรม เป็นผู้ทรงพระศาสนา ดังหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น

ท่านทั้งสองบุกเบิกธุดงควัตรและปฏิบัติบูชาตามธรรมวินัยอย่างสมบุกสมบันมา ธรรมเขียนลงที่ใจท่าน จนบรรลุพระอรหันต์และได้วางข้อวัตรปฏิบัติ ซึ่งควรเคารพบูชารักษาไว้ แต่กิเลสลบด้วยเท้าคอยลบล้างทําลาย เมื่อกิเลสเขียนลงที่ใจ ฟูในใจผู้ใด ย่อมทําลายตนเองและพระศาสนา ไม่เคารพบูชาครูบาอาจารย์ ไม่มีคุณธรรมในหัวใจไม่ปฏิบัติตามปฏิปทาและคําสั่ง แซงหน้าแซงหลัง เป็นธรรมไก่กา ไก่เขี่ยไม่รู้จักเพชรพลอย หน้าไหว้หลังหลอกปลิ้นปล้อน

ด้วยศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา เป็นภาวนามยปัญญา ตามหลักศีล สมาธิ ปัญญา เมื่อภาวนาเป็นจะเห็นกิเลส กิเลสคือคู่เจรจา หากเจรจาเป็น วิปัสสนาเป็น ผู้ใดปฏิบัติธรรม สมควรแก่ธรรม ๗ วัน๗ เดือน ๗ ปี อย่างน้อยพระอนาคามี อย่างมากสิ้นกิเลส เป็นวิวัฏฏะ วิมุตติธรรม วิมุตติสุข เกิดขึ้นที่ใจ เป็นอันสิ้นสุดธรรมเขียนด้วยมือ

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๖๖

ธรรมเขียนลงที่ใจ ใจเป็นผู้เขียน ใจเป็นผู้กระทํา
ใจเป็นผู้สํารอก ใจเป็นผู้คาย
“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า
เจ้าจะเกิดบนหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ไม่ได้อีกเลย”
สํารอกคายออก สมุจเฉทปหาน นิโรธ ดับทุกข์
สัจจะความจริง ธรรมเกิดที่ใจ

๑

ธรรมเขียนด้วยมือ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๖๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรม ตั้งใจฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า

เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เป็นบุญกุศลมากมายมหาศาล แต่คนเกิดมาแล้ว เห็นไหม เกิดมาแล้วหลงโลก หลงโลกก็ติดกับโลก โลกเป็นใหญ่ไง ไม่นับถือศาสนาใดๆ ทั้งสิ้น นับถือวิทยาศาสตร์

วิทยาศาสตร์ทําให้โลกนี้เจริญ ความเจริญ เจริญ เห็นไหม คุณภาพชีวิตดีขึ้น คุณภาพชีวิตดีขึ้นแต่ก็เผาผลาญทรัพยากรไปมากมายมหาศาล โลกร้อนๆ โลกร้อนเกิดจากมนุษย์นี้ไง มนุษย์ทําให้โลกร้อน ทําให้หัวใจเร่าร้อน ทําให้มีความทุกข์ความยาก จะว่าเป็นสุขๆ ก็เป็นสุขของโลก มันไม่ได้เกิดความสุขจากพระพุทธศาสนา

เกิดความสุขจากพระพุทธศาสนาไง ใจเป็นธรรมๆ ถ้าใจมันเป็นธรรมขึ้นมา เห็นไหม มันเมตตาธรรมคํ้าจุนโลก มันมีเมตตาธรรม มันมีความกรุณา มันมีความเมตตาธรรม มันมีนํ้าใจต่อกัน ถ้ามีนํ้าใจต่อกันนั่นพระพุทธศาสนาสอน สอนอย่างนั้น

ถ้าสอนอย่างนั้นไง คนเกิดมา เห็นไหม ต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัย ต้องมีหน้าที่การงานของตน ถ้ามีหน้าที่การงานของตน เราก็ทําหน้าที่การงานโดยความเป็นธรรมๆ ถ้าโดยความเป็นธรรมแล้ว เห็นไหม มันไม่มีความทุจริต ทําแล้วมีความสุข มีความสบายใจของตน แต่มันอยู่ที่วาสนาของคน ถ้าวาสนาของคน เห็นไหม เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอะไร

พระพุทธศาสนาสอนเรื่อง เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ตรัสรู้ธรรมสอนเรื่องอริยสัจ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ นี่คือสัจจะเป็นความจริงในพระพุทธศาสนา

แต่! แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนา-ว่าการไง อนุปุพพิกถา คนที่เขาไม่เข้าใจแล้วให้เขาเห็นทานของเขา ถ้าเขาทําทานของเขามันเป็นบุญกุศลของเขา ถ้าเป็นบุญกุศลของเขาเพราะอะไร เพราะสมัยพุทธกาลนั้นองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเป็นประธานสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเนื้อนาบุญที่มีคุณค่ามหาศาล ใครทําบุญมากน้อยขนาดไหน บุญกุศลตอบสนองมากมายมหาศาล

ในปัจจุบันนี้ไง เวลาทําบุญๆ เธอควรทําบุญที่ไหน? ควรทําบุญที่เธอพอใจ ถ้าเธอพอใจที่ไหนควรทําบุญที่นั่น เพราะว่าอะไร ถ้ามันไม่พอใจแล้ว พอเวลากิเลสมันดิ้นมันรนแล้วโน่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ ไม่มีอะไรสมความปรารถนาทั้งสิ้นเลย แล้วมันก็ไม่ทํา เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ ถ้าพอใจที่ไหนควรทําที่นั่นเลยแหละ เพราะมันเป็นโอกาส เป็นวาสนาของตน

ถ้าวาสนาของตนไง ทําบุญเพื่ออะไร ฝังดินไว้ๆ ฝังดินไว้ไง เวลาเกิดเจตนาการทําบุญกุศลเกิดจากไหน เกิดจากจิต เกิดจากความรู้สึกนึกคิด ความคิดไม่ใช่จิต จิตไม่ใช่ความคิด ความรู้สึกนึกคิดเกิดขึ้นมาเกิดจากจิต เวลาทําบุญกุศลไปแล้ว เวลาผลของมัน มันก็ฝังลงที่ใจดวงนั้น ธรรมะขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกฝังดินไว้ๆ ก็ฝังที่หัวใจดวงนี้ไว้ ถ้าฝังที่หัวใจดวงนี้ไว้มันมีอํานาจวาสนาขึ้นมา มันปรารถนาจะสร้างคุณงามความดี โดยไม่ให้กิเลสมันมาแย่งชิง

กิเลสมาแย่งชิง “ไม่มี! นรกสวรรค์ก็ไม่มี บุญกุศลก็ไม่มี มรรคผลก็ไม่มี ไม่มีอะไรทั้งสิ้นเลย ไม่ให้ทําอะไรเลย” กิเลสมันชักจูงไปอย่างนั้น เวลากิเลสมันทําร้ายใคร มันทําร้ายหัวใจของผู้นั้น ทั้งๆ ที่มันอาศัยดวงใจดวงนั้น อาศัยเป็นที่อยู่อาศัยของมัน มันยังทําลายบ้านเรือนของมัน เห็นไหม ดูกิเลสตัณหาความทะยานอยากสิ แต่ถ้าเราเป็นธรรมๆ ขึ้นมา เห็นไหม เป็นธรรมขึ้นมา เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม การตรัสรู้ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาจากไหน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ใครจะรู้อะไร ก็ภพชาติในปัจจุบันนั้นไง ด้วยบุญอํานาจวาสนาไง พระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขยได้สร้างสมบุญญาธิการมา “เราเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” ทั้งๆ ที่เกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะนะ เกิดที่ลุมพินีวัน “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” ยังมีครอบครัวน่ะ

เพราะได้สร้างอํานาจวาสนามา มันเป็นเรื่องธรรมดาของผู้มีบุญ เวลาธรรมดาของผู้มีบุญเปล่งวาจา “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เห็นไหม วิสาขบูชา วันเกิด วันตรัสรู้ วันปรินิพพานเป็นวันเดียวกัน วันเกิด เกิดมาแล้ว เวลาวันวิสาขบูชาเพ็ญเดือน ๖ จะตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นไง

สิ่งที่เวลาตรัสรู้ บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ เวลาอาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า มันกระจ่างแจ้งกลางหัวใจ บุพเพนิวาสานุสติญาณนี่ที่มาที่ไปของพระโพธิสัตว์ ตั้งแต่พระเวสสันดรไป ถ้ายังไม่ตรัสรู้จุตูปปาตญาณมันก็ไปอนาคต จิตมันต้องเกิดสภาพแบบใด มันรู้มันเห็นของมัน เพราะ… เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า อนาคตังสญาณมันถึงชัดเจนของมันอย่างนั้นไง

ถ้ามันชัดเจนของมันอยู่อย่างนั้น มันมีที่มาที่ไป มันต้องมีที่มาที่ไป ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันต้องมีเหตุมีผลของมัน มันถึงเกิดสถานการณ์อย่างนั้นขึ้นมาๆ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ แต่เหตุที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างขึ้นมาสมบูรณ์แบบแล้วไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมมาแล้วไง ทอดธุระเลย “คนอื่นมันจะรู้ได้อย่างไร” เพราะมันไม่มีใครสร้างบุญญาธิการมาเท่ากับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วมันจะรู้ได้อย่างไรล่ะ มันรู้ไม่ได้ ถ้ารู้ไม่ได้จะไปสอนใคร มันจะมีทัศนคติมีมุมมองขึ้นมาอย่างนี้ขึ้นมาได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้เลย ทอดธุระไง

แต่ถึงที่สุดแล้ว เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ มาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ ไง ถ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์เพราะอะไร

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้มีหนึ่งเดียวเท่านั้น เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เวลาเทศนา-ว่าการไป เห็นไหม สาวก สาวกะผู้ได้ยินได้ฟังๆ เทศนาว่าการไง พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมๆ อุทานเลย “อัญญา-โกณฑัญญะรู้แล้วหนอ อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” เทศนา-ว่าการไปจนปัญจวัคคีย์ เห็นไหม เป็นพระโสดาบันทั้งหมด เทศน์อนัตตลักขณสูตรขึ้นมาเป็นพระอรหันต์ เห็นไหม ๕ องค์ เทศนา-ว่าการพระยสะขึ้นมาอีก ๕๕ “เธอเป็นพระอรหันต์ทั้งหมดทั้งสิ้น พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์”

ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่ไง สิ่งที่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเทศนาว่าการเป็นธรรมและวินัย ในพระไตรปิฎกเนี่ย มันเกิดมาเพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมถึงเห็นสัจจะเห็นความจริงอย่างนั้น แต่ถ้ามันไม่ใช่พระพุทธศาสนาล่ะ มันก็เป็นวิทยาศาสตร์ไง วิทยาศาสตร์ก็ปัจจุบันนี้ไง แล้วจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะล่ะ มันมีเวรมีกรรมของมัน มันมีอํานาจวาสนาของมัน เห็นไหม

การสร้างสมนี้มา เห็นไหม ธรรมะเขียนด้วยมือ ด้วยมือด้วยการกระทํา ด้วยการสร้างสมบุญญาธิการมาถึงมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ในพระพุทธ-ศาสนา อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า อันนั้นถึงจะเป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา นี่ไง มีพระพุทธเจ้ากับพระธรรมเท่านั้น เวลาพระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมมีรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ไง เป็นสัจจะเป็นความจริงในพระพุทธศาสนา ธรรมเขียนด้วยมือ

เวลาพระกัสสปะนะ เวลาท่านเกิดมาเป็นลูกเศรษฐี เวลาเป็นลูกเศรษฐีขึ้นมา เห็นไหม มีลูกชายคนเดียว พ่อแม่ปรารถนาให้มีครอบครัว ท่านไม่ปรารถนาเลย ท่านไม่ต้องการมีครอบครัวใดๆ ทั้งสิ้น แต่ธรรมชาติของโลกไง เศรษฐีถ้าลูกชายไม่แต่งงานไม่มีลูกมีหลานขึ้นไป ตระกูลของตนจะอยู่ได้อย่างไร ก็อ้อนวอน ก็ขอร้องกันมา จนถึงที่สุดแล้ว ด้วยบุญวาสนา ธรรมเขียนด้วยมือ เวลาถึงที่สุดแล้วจะไปขอภรรยา เขาก็มีความคิดแบบพระกัสสปะเหมือนกันเลย

พอแบบพระกัสสปะเหมือนกันเลย เห็นไหม เวลาแต่งงานกันแล้วก็ตกลงกันว่า “เราจะอยู่ในพรหมจรรย์” ดอกไม้วางไว้บนเตียงเลยนะ ถ้าไม่มีเพศสัมพันธ์ดอกไม้นั้นจะไม่เหี่ยวไม่เฉาทั้งสิ้น อยู่อย่างนั้น ดอกไม้สดก็อยู่ของมันอยู่อย่างนั้น อยู่ในครอบครัว อยู่ในตระกูลของตน จนพ่อแม่ทั้งฝ่ายภรรยาและฝ่ายพระกัสสปะ เสียชีวิตไปทั้งสิ้น

พอเสียชีวิตแล้วถึงได้ออกบวช เวลาออกบวช เห็นไหม พระกัสสปะออกบวชเมื่ออายุมากแล้ว ถ้าอายุมากแล้วเพราะอะไร เพราะต้องรอให้พ่อแม่สิ้นชีวิตนี้ไปก่อน เพราะพ่อแม่ปรารถนาอยากจะให้มีลูกมีเต้า อยากให้มีครอบครัวเจริญงอกงามขึ้นมา นี่ในความปรารถนาของทางโลกเขา ทางโลกเขาคิดของเขาอย่างนั้น เพราะเป็นความสุขทางโลกเขาไง

แต่ผู้ที่มีบุญกุศลเขียนมาด้วยมือ ธรรมเขียนมาด้วยมือ เพราะได้สร้างบุญสร้างกุศลของท่านมา เพราะสร้างบุญสร้างกุศลของท่านมา แต่ก็มีอุปสรรค เวรกรรมของสัตว์โลกไง กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม กรรมที่ได้สร้างได้สมได้มามากน้อยขนาดไหน ก็ได้สร้างบุญกุศลของท่านมาเหมือนกัน เวลาสร้างของท่านมาออกประพฤติปฏิบัติ ออกประพฤติปฏิบัติจนสําเร็จเป็นพระอรหันต์เหมือนกัน เป็นพระอรหันต์วิมุตติสุขๆ สุขในความจริงของพระพุทธศาสนา

ในพระพุทธศาสนา เวลามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เวลาธรรมที่เขียนมาด้วยมือแล้วมันมีความรักความผูกพัน มันมีความอ่อนน้อมถ่อมตน มีการประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงไง มันไม่แข็งไม่กระด้าง ไม่ดื้อไม่ด้านไง

เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ เห็นไหม เป็นลูกเศรษฐี ลูกเศรษฐีไปไหนก็มีแต่เงินแต่ทองทั้งสิ้น ไปดูมหรสพสมโภชเที่ยวด้วยความเป็นเศรษฐีของตัวไง มันก็ครึกครื้น มันก็มีความสุขทางโลกนั่นน่ะ นี่ธรรมเขียนมาด้วยมือ ได้สร้างได้กุศลของท่านมาไง แต่เวลาถึงคราวที่เวลากรรมมันให้ผล เห็นไหม ไปเที่ยวแล้วมันไม่สนุกเลย มันจืดมันชืดจนเห็นน่ะ “เฮ้ย! ทําไมเมื่อก่อนมันสนุกครึกครื้น ทําไมวันนี้ทําไมมันเศร้าหมอง มันเบื่อหน่าย” “เออ! เราก็คิดอย่างนี้เหมือนกันเลย”

“อย่างนั้นเราออกบวชดีกว่า” ออกบวชใช่ไหม ออกบวชจะบวชกับใคร ออกบวชคือแบบว่าถ้าทางโลกมันไม่มีความสุขอยู่แล้ว มันก็ต้องมีทางแสวงหาในความเป็นสมณะในการหลุดพ้นไปให้ได้ และในการหลุดพ้นไปให้ได้จะหลุดพ้นไปที่ไหน ก็ไปบวชกับสัญชัย

เวลาประพฤติปฏิบัติ นั่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่ ไอ้ไม่ใช่ก็คือไม่ใช่ ไม่มีสิ่งใดเป็นสัจจะเป็นความจริง มันไม่ใช่ทั้งหมด แล้วไม่ใช่แล้วมันเหลืออะไร มันก็เหลือความสงสัยไง เราประพฤติปฏิบัติจนหมดความรู้ของครูบาอาจารย์แล้วถ้ามันไม่ถึงที่สุดแห่งทุกข์ เราคงจะหมดโอกาสแล้วแหละ เราตั้งใจ เราสัญญากันไว้ว่า “ถ้าเราออกแสวงหา ถ้าเจอครูบาอาจารย์ อย่าทิ้งกันนะ”

พระสารีบุตรไปเห็นพระอัสสชิ พระอัสสชิเป็นพระอรหันต์ เป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบิณฑบาตมาแล้ว เห็นไหม ตามไปจนพระอัสสชิฉันอาหารเรียบร้อยแล้วถึงเข้าไปกราบไง “ท่านบวชกับใคร ใครเป็นอาจารย์ของท่าน” “โอ้! เราพึ่งบวชใหม่ เราพึ่งบวชใหม่ เราจะพูดเรื่องให้มันยากความไปไม่ได้” “อย่างนั้นไม่ต้องพูดมากก็ได้ พูดตามความเป็นจริง หน้าที่การแทงตลอด หน้าที่การแทงตลอดในธรรมะนั้นเป็นหน้าที่ของข้าพเจ้าเอง”

พระอัสสชิเทศนาว่าการไง พระอรหันต์นะ “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ไปดับที่เหตุนั้น” พระสารีบุตรนะ เป็นพระโสดาบันทันที โดยสัจจะโดยความจริงโดยสิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น เห็นไหม เกิดขึ้นในใจของพระสารีบุตรไง พระสารีบุตรไม่เคยได้ยินได้ฟังอย่างนั้น อยู่กับสัญชัยมา “นั่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่ สิ่งใดก็ไม่ใช่ ไม่ใช่ก็คือไม่ใช่ ไม่ใช่ต่อเนื่องไป” จนปฏิเสธไปหมดเลย เลยเกิดความสงสัยไง

“ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เหตุที่เกิดความขัดข้องหมองใจ เหตุที่มันเป็นประเด็นความทุกข์ ความยาก ความเศร้าหมองในใจมีหรือไม่มี ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าสอนให้ไปดับที่เหตุนั้น” บรรลุเป็นพระโสดาบันทันทีเลย เวลาไปบอกพระโมคคัลลานะไง พระโมคคัลลานะได้ฟังธรรมแล้ว ด้วยอํานาจวาสนาที่สร้างมา ธรรมเขียนด้วยมือ ได้สร้างอํานาจวาสนามาของท่านมา ด้วยความปรารถนาเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาของท่าน ชวนกันไปเฝ้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นพระสารีบุตร พระ-โมคคัลลานะมา “นั่น! อัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาของเรามาแล้ว” แค่มาแล้วไง ธรรมเขียนด้วยมือ ได้สร้างสมบุญญาธิการมา ได้ทําคุณงามความดีมา สายบุญสายกรรมที่ได้สร้างสมกันมา เห็นไหม มันมีความเกี่ยวพันกันมา มันมีความเคารพนบนอบ มันมีความไว้วางใจ มันมีความอบอุ่น มันรัก มันเคารพ มันบูชาของมัน นี่เป็นธรรม

เวลาคนที่สร้างอํานาจวาสนามานะ สร้างอํานาจวาสนามา ถ้ามาบวชในพระพุทธศาสนา มีมากมายมหาศาลบวชแล้วสึก สึกแล้วบวชอยู่อย่างนั้น เวลาบวชมาแล้วนะ เวลาทุกข์เวลายากขึ้นมาแล้วเห็นภัยในวัฏสงสาร เห็นภัยทางโลกแล้วก็อยากจะบวช เวลาบวชขึ้นมาแล้วนะ ประพฤติปฏิบัติไปแล้วมันลุ่มๆ ดอนๆ มันไม่ได้มรรคไม่ได้ผลขึ้นมา ไปเห็นจอบเห็นเสียมขึ้นมา มันคิดถึงพืชพันธุ์ของเขา เมล็ดพันธุ์ที่ได้เก็บไว้ รักษาไว้ไง มันก็จะสึกไปทําไร่ไถนาอยู่อย่างนั้น ถ้าวาสนาไง ทั้งๆ ที่มาบวชเห็นภัยในวัฏสงสารเหมือนกัน เวลามาบวชแล้วประพฤติปฏิบัติแล้วลุ่มๆ ดอนๆ ขึ้นมา เห็นจอบเห็นเสียมไม่ได้แล้ว มันคิดถึงไร่คิดถึงนาเลย เวลามันคิดถึงไร่คิดถึงนาเพราะอะไรล่ะ

นี่ไง สิ่งที่ได้สร้างสมบุญญาธิการมา เห็นไหม สร้างสมบุญญาธิการมาได้มากได้น้อยขนาดไหน ถ้าสร้างสมบุญญาธิการของท่านมา เห็นไหม ธรรมเขียนด้วยมือๆ ธรรมเขียนด้วยมือ มือได้ขีดได้เขียน มือได้การกระทํา กระทําสิ่งใดมา กระทําเพื่อบุญกุศลของตนมา สร้างสมบุญญาธิการของท่านมา ท่านทําของท่านมา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามีสัจจะมีความจริง มันประพฤติปฏิบัติโดยธรรมๆ ไม่ให้กิเลสมันปลิ้นมันปล้อนไง

เวลากิเลสมันปลิ้นมันปล้อนขึ้นมาในหัวใจมันแพ้ราบคาบ ถ้ามันแพ้ราบคาบ อํานาจวาสนาของคนมันไม่เท่ากัน ถ้าอํานาจวาสนาของคนมันไม่เท่ากัน อํานาจวาสนาของคนไม่เท่ากันมันก็ต้องสร้างสมไง การเกิดเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ เราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเกิดมาพบพระพุทธศาสนาไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ได้สร้างอํานาจวาสนามามากน้อยขนาดไหนจะมาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะท่านก็ได้สร้างบุญกุศลของท่านมาเหมือนกัน แล้วท่านปรารถนาด้วยว่าเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา การสร้างอํานาจวาสนาของท่าน จะต้องมากมายมากกว่าพระอรหันต์โดยทั่วๆ ไป

พระกัสสปะ พระกัสสปะของท่าน ท่านก็สร้างอํานาจวาสนาของท่านมา ท่านเป็นสาวกสาวกะ แล้วเวลาสร้างขึ้นมานะ ท่านมีอํานาจวาสนาของท่าน เวลาประพฤติปฏิบัติไปแล้ว เวลาสิ้นสุดแห่งทุกข์ ท่านเลิศในการถือธุดงควัตร เอตทัคคะๆ พระกัสสปะเป็นเลิศในการทรงข้อธุดงควัตร องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาไปเยี่ยมเยียน “กัสสปะเอย เธอก็อายุ ๘๐ เท่าเราๆ เธอก็เป็นพระอรหันต์” ยืนยัน องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าบอก “พระกัสสปะเป็นพระอรหันต์ แล้วทําไมเธอยังต้องถือธุดงควัตรอยู่อย่างนี้ล่ะ ก็เป็นพระอรหันต์แล้ว”

เวลาพระกัสสปะตอบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ “ข้าพเจ้าไม่ได้ถือธุดงควัตรเพื่อข้าพเจ้า” เพราะองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็พูดเอง “กัสสปะเอย เธอก็เป็นพระอรหันต์เหมือนเรา ทําไมเธอจะต้องถือธุดงควัตร” ผ้าสังฆาฏิปะแล้วชุน ชุนแล้วปะเพราะว่าอะไร เพราะผ้าบังสุกุลไง ธุดงควัตรถือครบสมบูรณ์แบบเลย ไม่ถือคหบดีจีวร ไม่รับผ้าถวายของใครทั้งสิ้น เวลาจะใช้สอยผ้าของตนก็จะไปเก็บผ้าที่ห่อศพ ผ้าที่เขาทิ้งไว้ไปบังสุกุลเขามา แล้วบังสุกุลเขามามันก็ไม่มีอะไรสมบูรณ์แบบหรอก ฉะนั้น สังฆาฏิถึงปะชุน ปะชุนหนาถึง ๗ ชั้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงได้ขอแลกผ้า แลกเอาเลย เอาสังฆาฏิขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแลกเอาผ้าสังฆาฏิของพระกัสสปะนะ เพราะอะไร เพราะชราภาพ แล้วยังห่มผ้าหนา ๗ ชั้น ๘ ชั้น แล้วลูกบวบมันจะใหญ่ขนาดไหน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเมตตา เมตตาพระกัสสปะ แล้วพระกัสสปะ เห็นไหม ก็เคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า

ผู้ใดเห็นธรรมผู้นั้นเห็นตถาคต ผู้ใดสําเร็จเป็นพระ-โสดาบัน เป็นพระสกิทาคามี พระอนาคามี พระอรหันต์ จะเห็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากน้อยขนาดไหน จะเคารพบูชามากน้อยขนาดไหนแล้วแต่อํานาจวาสนาของแต่ละบุคคล

พระกัสสปะ พระกัสสปะ เห็นไหม เวลาที่เคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะมีธรรมะไหม แล้วคําสั่งคําสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่คอยอบรมบ่มเพาะท่าน เวลาท่านออกประพฤติปฏิบัติ ขอกรรมฐานแล้วเข้าป่าไปเพราะอะไร เพราะท่านเป็นพระปฏิบัติ เวลาสําเร็จเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ววิมุตติสุขๆ

เวลายังครองเรือนอยู่ เห็นไหม เวลาที่ว่าพ่อแม่ต้องการให้มีครอบครัวก็ตอบสนองพ่อแม่ของตน เวลาพ่อแม่ของตนก็อยากให้มีลูกมีหลานเพื่อจะดํารงชาติดํารงตระกูลของตนไป ก็ด้วยอํานาจวาสนาของตน ก็ถือว่าเราจะถือพรหมจรรย์ด้วยกัน เวลาถึงเวลาพ่อแม่สิ้นชีวิตไปหมดแล้ว สิ่งที่เป็นทรัพย์สมบัตินั้นแจกทาน แจกทานหมดเลย แล้วออกประพฤติปฏิบัติ เวลาออกประพฤติปฏิบัติก็ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ให้กรรมฐานเข้าป่าไปประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เห็นไหม เป็นบุคคล ๔ คู่ พ้นจากกิเลสไปโดยสมบูรณ์แบบไง

ไอ้สิ่งที่ว่าสมบูรณ์แบบแล้ว คุณค่าในหัวใจที่เป็นพระ-อรหันต์ กับคุณค่าของหัวใจที่อยู่ครองเรือนอยู่กับครอบครัวมันมีความแตกต่างอย่างไร ปุถุชน กัลยาณชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ สมบูรณ์แบบในใจของพระกัสสปะนะ วิมุตติสุขๆ มันมีคุณค่ามันมีความมหัศจรรย์มากน้อยขนาดไหน นี่ไง ธรรมเขียนมาด้วยมือ มันเคารพมันบูชา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน พระ-กัสสปะถึงเวลาแล้วจะมากราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตลอดเวลา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ออกพรรษาแล้วจะมาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถาม พอดีองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว แล้วเวลาประชาชนเขามาจากงาน “ได้ข่าวขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเราหรือไม่” “โอ้! ท่านนิพพานไปแล้ว นี่ไง ดอกไม้นี่มาจากงานนั้น” พอข่าวมาถึง พระที่มีคุณธรรมในหัวใจก็ปลงธรรมสังเวช พระที่มีธรรม มีคุณธรรมในหัวใจ มีสติมีสัมปชัญญะ มีสติปัญญาคุ้มครองตัวเองได้

พระปุถุชนคนหนาที่เวลาประพฤติปฏิบัติด้วยความทุกข์ความยาก เวลาปฏิบัติแล้วมันมีธรรมและวินัยนี้คอยเป็นศาสดา เป็นคนควบคุมดูแลให้หัวใจนี้เข้าสู่ธรรมะ ถ้าหัวใจที่ไม่เข้าสู่ธรรมะมันก็เป็นกิเลสไง แล้วกิเลสมันโดนขีดวง กิเลสมันโดนจํากัด มันก็ต่อต้านไง “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้วนี่ประเสริฐมาก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าดํารงชีพอยู่ ไอ้นู่นก็ไม่ได้ ไอ้นี่ก็ไม่ได้ ทําอะไรผิดไปทั้งนั้นเลย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว ต่อไปนี้พวกเราได้อิสระ” อิสระแบบกิเลสไง

พระกัสสปะได้ยินเพราะพระกัสสปะเป็นหัวหน้าหมู่พระนั้นที่จะไปกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นอาจารย์ของพระที่ติดตามพระกัสสปะมา มันสลดมันสังเวช ปลงธรรม-สังเวช องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพึ่งปรินิพพาน พระสาวก สาวกะ พระในพระพุทธศาสนามีความคิดแบบนี้ มีความเห็นแบบนี้ ถ้ามีความคิดมีความเห็นแบบนี้มันตรงข้ามกับคุณธรรมในใจของพระกัสสปะไง มันตรงกันข้ามกับสัจธรรมในหัวใจของท่าน เพราะอะไร

เพราะธรรมเขียนมาด้วยมือ มันมีความเคารพนบนอบ มีความอ่อนน้อมมาในหัวใจนั้นเป็นข้อเท็จจริงอยู่แล้ว ยิ่งประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเป็นมรรคเป็นผลแต่ละขั้นแต่ละตอนในหัวใจ มันยิ่งมหัศจรรย์ๆ ความมหัศจรรย์อันนั้นมันเป็นคุณธรรมในหัวใจ มันเลยคิดระลึกในใจว่า “ถ้าเสร็จงานประชุมเพลิงแล้วจะทําสังคายนาๆ ทําสังคายนาเพื่อเป็นธรรมและเป็นวินัย เพื่อเป็นหลักไม่ให้ใครมากล่าวตู่ ไม่ให้ใครมาทํามิดีมิร้ายกับในพระพุทธศาสนา”

ผู้ที่มีคุณธรรม ผู้ที่ใจเป็นธรรม ผู้ที่ใจเป็นธรรม เห็นไหม ธรรมะเขียนมาด้วยมือ

แต่ในปัจจุบันนี้ ในปัจจุบันนี้นะ กาลล่วงเลยมา ความล่วงเลยของกาลเวลา เห็นไหม กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เวลามันเจริญอีกหนหนึ่งก็เจริญจากการประพฤติปฏิบัติ ในการประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้วมันจะเกิดให้มรรคผลเป็นของสดๆ ร้อนๆ ธรรมะเป็นของสดๆ ร้อนๆ ไง

สิ่งที่เวลาการเจ็บไข้ได้ป่วย ทางวิชาการเห็นไหม ทางแพทย์ เห็นไหม เวลามันเจริญรุ่งเรืองขึ้นมา สุขภาพของประชาชนได้การดูแลรักษาด้วยทางการแพทย์มันเจริญ สิ่งที่รักษาให้อายุขัยของประชาชนยืนยาวมากขึ้นเพราะอะไร ในเมื่อสุขภาพของร่างกายได้รักษาได้ดีงามของมันขึ้นมา นี่พูดถึงว่าเวลาความเจริญในทางวิทยาศาสตร์ในทางโลก

ในทางธรรมๆ ขึ้นมาไง ในทางธรรมขึ้นมา “กึ่งกลางพระพุทธศาสนาแล้วมรรคผลนิพพานจะไม่มี มรรคผลนิพพานมันพ้นกาลพ้นเวลา” ถ้าพ้นกาลพ้นเวลาขึ้นมา ทําไมธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอกาลิโกไม่มีกาลไม่มีเวลาล่ะ คําว่า “ไม่มีกาลไม่มีเวลา” มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นขึ้นมาที่ไหน มันเป็นขึ้นมาที่หัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้น แล้วหัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้นไง เขามีศรัทธามีความเชื่อมากน้อยขนาดไหน ถ้าเขาไม่มีศรัทธามีความเชื่อจนศึกษาค้นคว้าให้เป็นตามข้อเท็จจริงขึ้นมา เขาจะกล้าประพฤติปฏิบัติหรือไม่ ถ้าเขาจะไม่กล้าประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม

เวลาการประพฤติปฏิบัติของเราต้องมีครูมีอาจารย์ของเรา แล้วมีครูบาอาจารย์ของเรา แล้วครูบาอาจารย์ที่ไหนล่ะ เวลาคนที่มีบุญมาเกิดนะ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมาเกิดของท่าน เห็นไหม เวลาท่านประพฤติปฏิบัติของท่านขึ้นมา ในการประพฤติปฏิบัติขึ้นมาโดยสัจจะโดยความจริงของท่าน ถ้าโดยสัจจะความจริงของท่าน เห็นไหม ธรรมเขียนด้วยมือ การเขียนด้วยมือๆ นี่คืออํานาจวาสนาของคนที่ได้สร้างบุญได้สร้างกุศลของท่านมา

เวลาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็ศึกษาด้วยการเขียนด้วยมือของเราทั้งสิ้น ด้วยมือในภาคปริยัติ เวลาจะเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เห็นไหม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านด้วยความเป็นจริงของท่าน ท่านเขียนลงที่หัวใจของท่านไง ท่านเขียนลงที่ใจ เอาหัวใจ เอาหัวใจมาประพฤติปฏิบัติ

เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรามีกายกับใจๆ ถ้าเวลามีกายกับใจขึ้นมา เวลาเราคิดสิ่งใดขึ้นมา เห็นไหม ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว เวลาใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว แล้วใจมันอยู่ไหนล่ะ เวลาเราศึกษาค้นคว้าขึ้นมา กายกับใจมันเป็นอันเดียวกันทั้งสิ้น เวลาศึกษาขึ้นมาแล้วมันไม่รู้จักใจของตน ถ้ามันศึกษา เห็นไหม คนเกิดมามีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ถ้ามีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ มีรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ มีขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ คือนามธรรม ถ้ามีร่างกาย ร่างกายก็ธาตุ ๔ นี่ไง ดิน นํ้า ลม ไฟ เป็นวิทยาศาสตร์เป็นสิ่งที่พิสูจน์

แต่เรื่องนามธรรม เรื่องนามธรรมจะเอาอะไรมาพิสูจน์ เวลาจะพิสูจน์กัน พิสูจน์กันเพราะอะไร พิสูจน์กันเวลาภาคปริยัติคนเกิดมามีการศึกษา เห็นไหม โปฐิละใบลานเปล่าๆ ศึกษามามากน้อยขนาดไหนถ้าไม่มีการประพฤติปฏิบัติให้มันเป็นความจริง มันก็เป็นใบลานเปล่า มันเป็นการศึกษาเปล่าๆ แต่เวลาศึกษาแล้ว ปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ เวลาภาคปริยัติเวลาศึกษามา เห็นไหม เราเขียนมาด้วยมือ ศึกษามาด้วยทางวิชาการ ศึกษามาไง ศึกษาค้นคว้ามา ศึกษามาเพื่ออะไร ศึกษามาทรงจําธรรมวินัยไว้ๆ ทรงจําไว้ทําไม ทรงจําไว้ประพฤติปฏิบัติไง เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็ทําพอเป็นพิธี ทํากันด้วยความไม่เข้าใจ ทํากันโดยไม่รู้ เพราะไม่มีอํานาจวาสนา

เวลาพระในสมัยพุทธกาล เวลามีความทุกข์ความยากขึ้นมา บวชเพราะเห็นอาหาร บวชเพราะทุกข์ยาก บวชมาเพราะจะหนีทุกข์ แต่บวชขึ้นมาแล้วทําสิ่งใดไม่สมความปรารถนาใดๆ ทั้งสิ้น ในสมัยพุทธกาลอาชีพส่วนใหญ่เป็นอาชีพกสิกรรมทําไร่ไถนา เวลาเห็นจอบเห็นเสียมขึ้นมามันคิดถึงนามัน มันไม่คิดถึงมรรคถึงผล มันคิดถึงท้องนาว่าท้องนาเวลาขุดทําด้วยมือๆ ทั้งขุดทั้งถากทั้งถางเวลาเพาะปลูกขึ้นไปมันงอกมันงาม มันเห็นไง วิทยาศาสตร์ โลกเห็นชัดเจน โลกเจริญไง มีข้าวปลาอาหารมากมายมหาศาลสมบูรณ์แบบ แต่หัวใจมันทุกข์มันร้อน หัวใจมันเร่ามันร้อน มันไม่สนใจ

แต่ถ้าคนมีอํานาจวาสนา เห็นไหม มีข้อวัตรปฏิบัติไง พระกัสสปะเลิศในทางธุดงควัตร ครูบาอาจารย์ของเรา เวลาจะออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ปฏิบัติก็ปฏิบัติพอเป็นพิธี ที่ไหนเขาก็ปฏิบัติกัน แล้วปฏิบัติกันแล้วปฏิบัติโดยอะไร ปฏิบัติพอเป็นพิธี ปฏิบัติเพื่อส่งเสริมกิเลสไง ถือว่าข้านี่ลูกศิษย์พระกรรมฐาน ข้าเป็นนักปฏิบัตินะ นกกระยางขาวปลอดเลย มันยืนขาเดียว ยืนหลับตาเลย ผู้ทรงศีล เวลาปลามันจกมับเลย นกกระยาง เวลาว่าเราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน เราเป็นนักปฏิบัติ นกกระยางเลย นี่รอกินปลา

แต่ถ้าเอาจริงเอาจัง เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่ทําอย่างนั้น เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นของท่าน ท่านก็ฟื้นฟูของท่านไง เวลาประพฤติปฏิบัติ พระกรรมฐานเหมือนนอแรด ถ้าไปคนเดียวประเสริฐที่สุด ถ้าไปคนเดียวไง ไปคนเดียวเพื่ออะไร ไปคนเดียวก็เพื่อจะค้นคว้าหาใจของตนไง ถ้าค้นคว้าหาหัวใจของตนนี่ธรรมเขียนด้วยมือ เขียนมาเป็นอํานาจวาสนา เขียนมาโดยวิทยาศาสตร์ เขียนมาโดยเป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้ามันเขียนมาดีงามขึ้นมามันจะเป็นสายบุญสายกรรม ถ้าสายบุญสายกรรมมันเชื่อธรรมและวินัยไง ขนาดเชื่อธรรมเชื่อวินัยแล้ว แล้วผู้ที่จะประพฤติปฏิบัติล่ะ?

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ รื้อสัตว์ขนสัตว์ก็รื้อหัวใจของสัตว์โลกไง หลวงตาพระมหาบัวท่านจะไปที่ไหน ท่านเน้นยํ้าเลยว่าไปเอาใจคน ท่านไม่ต้องการไปเอาสิ่งใดๆ ทั้งสิ้น แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกับท่านนั่นคืออํานาจวาสนาของคนที่ได้สร้างวาสนามาแบบนั้น พันธุกรรมของจิตๆ ที่ได้ตัดได้แต่งมานี่ทํามาด้วยมือ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาโดยสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาทําด้วยหัวใจ เขียนลงที่ใจ

ถ้าเขียนลงที่ใจเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์มันรื้อที่ไหน จะมียาสิ่งใดที่จะกินแล้วไม่ตาย กินแล้วจะอยู่คํ้าฟ้า มันไม่มีอยู่จริงในวัฏฏะนี้ เพราะวัฏฏะนี้เป็นสมมุติ มันเป็นสมมุติมันเป็นวาระ มันเป็นสัจจะเป็นความจริง พุทธศาสตร์ กามภพ รูปภพ อรูปภพไง ผลของวัฏฏะไง ผลของเวียนว่ายตายเกิดของวัฏฏะ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วิวัฏฏะ ทําลายภวาสวะ ทําลายภพ ทําลายสิ่งที่มันเข้ากับวัฏฏะทั้งสิ้น เป็นวิวัฏฏะ ออกจากวัฏฏะนี้ไปไง แล้วออกจากวัฏฏะนี้ไปมันออกตรงไหน ถ้ามันออกเป็นสัจจะเป็นความจริง

ถ้าศึกษาตามภาคปริยัติ ศึกษาแล้วศึกษาธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศึกษาไว้เพื่อประพฤติปฏิบัติ แต่การศึกษาแล้วก็วิเคราะห์วิจัยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า แต่ตัวเองว่างเปล่า ตัวเองไม่มีสิ่งใดเป็นข้อเท็จจริงไง

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําความจริงของท่านไง ท่านทําความจริงของท่าน ท่านประพฤติปฏิบัติของท่านจนสัจจะเป็นความจริงของท่าน ท่านถึงวางข้อวัตรปฏิบัติของท่านไว้ ถ้าวางข้อวัตรปฏิบัติของท่านไว้เพื่ออะไร เป็นเครื่องอยู่ของใจๆ ถ้าใจเราทําวัตรปฏิบัติของเรา ขณะที่ทําวัตรปฏิบัติเรามีสติมีปัญญาของเรา ถ้ามีสติมีปัญญาของเรา สติปัญญาควบคุมใจของเรา ถ้าทําความสงบใจเข้ามาๆ ถ้าใจสงบระงับได้มันเข้าสู่หัวใจของตนได้ ถ้ามันเข้าสู่หัวใจของตนได้ นี่เขียนลงที่ใจ ใครเปิดหัวใจได้แล้วปิดได้ เปิด เปิดให้เห็น เปิดให้เห็นอํานาจวาสนาของตนไง

เวลาใครทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าจิตสงบระงับเข้ามานี่สัมมาสมาธิไง ถ้าสัมมาสมาธินี้กว่าจะเปิดหัวใจของตน เห็นไหม เวลาเข้าสู่หัวใจของตน ใจมันเปรียบเหมือนส้ม ส้มมันมีเปลือกส้มและเนื้อส้ม นี่ก็เหมือนกัน โดยอํานาจวาสนาของคนมันจะมีเปลือกส้ม มันจะมีอํานาจวาสนาของคน เวลาจิตมันจะสงบเข้ามา มันจะอยู่ที่จริตนิสัยของคน จริตนิสัยของคนนะ สงบแล้วจะรู้จะเห็นสิ่งต่างๆ เวลาที่ประพฤติปฏิบัตินะ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรา เวลาท่านประพฤติปฏิบัตินะ ที่มันยาก มันยากอยู่ ๒ คราว คราวเริ่มต้นนี่ไง การทําความสงบของใจๆ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาไปศึกษาค้นคว้ากับเจ้าลัทธิต่างๆ วิธีการประพฤติปฏิบัติ วิธีการอบรมบ่มเพาะเดี๋ยวนี้มีหมดเลย โยคะๆ มันก็ทุกรกิริยานั่นแหละ วิธีที่ประพฤติปฏิบัติอันนั้นมันกายกับใจมันจะเป็นอันเดียวกัน มันเรื่องโลกๆ ทั้งนั้น มันเป็นเรื่องของร่างกายนี้ทั้งสิ้น แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติแล้ว แหม! ร่างกายสุขภาพแข็งแรง แข็งแรงก็แข็งแรงอยู่นั่นไง มรรคอยู่ไหน “เวลาปฏิบัติไปแล้วกายกับใจมันจะเป็นอันเดียวกัน มันจะเป็นหนึ่งเดียว” มันก็เรื่องของความรู้สึกไง ใจเป็นหนึ่ง ใจเป็นหนึ่งมิจฉาสมาธิหรือสัมมาสมาธิล่ะ แล้วใจเป็นหนึ่งอย่างไรต่อไปล่ะ แล้วใจเป็นหนึ่งแล้วหัวใจมันอยู่ไหน แล้วหัวใจมันเป็นอย่างไร

ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิไง ถ้ามันเป็นสมาธิ ถ้าจิตมันสงบระงับ ถ้าเวลาวิธีการประพฤติปฏิบัติ แล้วพระ-กรรมฐานๆ นี่แหละ เวลาจะประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงขึ้นมา ทําความสงบใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบเข้ามา มันจะรู้มันจะเห็นสิ่งใด แล้วถ้าไม่มีวาสนาไง เหมือนพระในสมัยพุทธกาล เห็นจอบเห็นเสียมแล้วมันคิดถึงไร่ถึงนาเลยนะ เห็นจอบเห็นเสียมไง เวลาเขาบวช เขาก็โยนจอบโยนเสียมทิ้งซะ เวลาเห็นจอบเห็นเสียมขึ้นมา มันก็ระลึกถึงไร่ถึงนา

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน มันเป็นความเคยชินไง พอมันสงบแล้ว มันจะรู้มันจะเห็นอะไรของมัน มันส่งออกทั้งนั้น จะเห็นแสง เห็นความสงบ นี่วาสนาของคน คนที่มีวาสนาเขาสงบเฉยๆ เยอะแยะไป เพราะอะไร เพราะเราต้องการศีล สมาธิ ปัญญา เวลามีศีล มีศีลคือความปกติของใจ ถ้าใจมันปกติเราไม่สร้างเวรสร้างกรรม มีศีลมันอยู่ในขอบในเขตของมัน เขียนด้วยมือ เราจะสร้างอํานาจวาสนาของเรา เราจะทําคุณงามความดีของเรา

คุณงามความดีก็คือคุณงามความดีในการดํารงชีวิต เราบวชเป็นพระ เช้าออกบิณฑบาต นี่ไง เวลาเช้าขึ้นมา มีวัตรในศาลา เสร็จแล้วออกบิณฑบาต บิณฑบาตแล้วทําภัตกิจเสร็จแล้ว เห็นไหม หน้าที่การงานของเราไง ใครมีหน้าที่การงานในการประพฤติปฏิบัติ ใครทําสมาธิได้ก็เข้าสู่สมาธิ ใครขั้นของปัญญาก็ใช้ปัญญา เข้าสู่เรือนว่าง เข้าสู่เรือนของตน ถึงเวลาทําข้อวัตรปฏิบัติของเรา นั่นคือการทําคุณงามความดีของพระ

นักปฏิบัติของเรา เราก็สร้างคุณงามความดีด้วยการประพฤติปฏิบัติของเรา ชาวพุทธที่เป็นฆราวาสเขาทําหน้าที่การงานของเรา โดยศีลโดยธรรมของเขา อยู่ในขอบเขตของเขา นั่นคือทําความดีของเขา เราบอกเกิดมาแล้ว เราจะสร้างคุณงามความดี แล้วอะไรเป็นความดีล่ะ ความดีก็คือชีวิตประจําวันในการประพฤติปฏิบัตินั่นน่ะ นั่นล่ะคือความดี ไม่ให้กิเลสมันแลบ ไม่ให้กิเลสมันชักมันนําออกไปให้มันทําตามความพอใจของมัน แล้วถ้ามันทําความพอใจของมัน เห็นไหม นี่ไง เวลาพระสมัยพุทธกาลเห็นจอบเห็นเสียมไง เห็นจอบเห็นเสียม มันก็คิดถึงไร่คิดถึงนา คิดถึง เห็นไหม พืชพันธุ์ธัญญาหารที่มันปลูกแล้วมันเห็นโดยสัจจะโดยความจริง

หน้าที่การงานก็เหมือนกัน แล้วเวลาเราจะฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ ถ้ามีอํานาจวาสนา ธรรมเขียนด้วยมือ แต่ถ้าในการประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงมันจะเขียนลงที่ใจ ถ้ามันเขียนลงที่ใจ ถ้าจิตสงบแล้ว ถ้าจิตมันสงบมันมีสติสัมปชัญญะ เพราะอะไร เพราะถ้าจิตมันสงบแล้วมันส่งออก หรือมันรับรู้ต่างๆ นั่นมันมิจฉาทั้งนั้น นั่นมันมิจฉา มิจฉานะ แล้วเราอํานาจวาสนามันอ่อนไง มันก็เชื่อ มันก็เป็นไปตามสิ่งที่รู้สิ่งที่เห็น สิ่งที่กิเลสมันชักนําไปเขาเรียกว่าจิตส่งออก ถ้าจิตส่งออกมันก็จะออกของมันต่อเนื่องไป

แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์ เห็นไหม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านให้มีข้อวัตรปฏิบัติของท่านขึ้นมา ถ้ามีข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ของใจๆ ใจมันจะอยู่ที่การกระทําตรงนี้ ถ้าอยู่ที่การกระทําตรงนี้เรามีคําบริกรรมของเรา มันมีอํานาจวาสนาของเรา ถ้าจิตมันสงบระงับเข้ามา ถ้ามันเป็นสัมมาล่ะ สัมมามีสติ สมาธิก็คือสมาธิไง สมาธิคือจิตมันวางอารมณ์ความรู้สึกทั้งหมดเป็นหนึ่ง

อารมณ์นี้เป็นสองนะ ผู้รู้คือตัวจิต อารมณ์ความรู้สึกมันเกิดจากจิตไม่ใช่จิต เพราะความคิดความรู้สึกเกิดจากจิตทั้งสิ้น ถ้าเกิดจากจิต ถ้ามันเป็นจิต เวลาความคิด เราปล่อยวางความคิดนั้น เราก็ต้องตายสิ ทําไมไม่ตายล่ะ เวลาอารมณ์ที่เกิดขึ้นในอภิธรรม เห็นไหม เวลาความคิดเกิดขึ้นภพชาติหนึ่ง อารมณ์หนึ่งก็ภพหนึ่งนะ อารมณ์หนึ่งก็ภพหนึ่ง เกิดดับๆ ไง อารมณ์หนึ่งก็ภพหนึ่ง แล้วภพอะไรของเอ็ง เพราะภพมันคือตัวจิต มันไม่ใช่ตัวอารมณ์ มันคือตัวจิต แล้วตัวจิตภวาสวะไง อารมณ์หรือความรู้สึกนึกคิดเกิดจากจิตไม่ใช่จิต

แล้วเวลาคําบริกรรม บริกรรมๆ เพราะจิตที่มันส่งออกมันธรรมชาติของมันไง บริกรรมๆ บริกรรมจนกว่ามันบริกรรมไม่ได้ จนถึงตัวมันไง เขาบอกว่า “บริกรรมมันเป็นคําบริกรรม มันเป็นสมมุติ มันไม่เป็นความจริง ความจริงต้องรู้เท่าๆ” รู้เท่ามันก็สมมุติ มันจะเอาความจริงมาจากไหน ความจริงๆ เห็นไหม เพราะมันเปิดใจไม่ได้ มันไม่เห็นใจ มันศึกษาธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่คือวิธีการปฏิบัติ เถียงกันที่โดยวิธีการทั้งสิ้น

แต่ถ้าธรรมเขียนลงที่ใจ เขียนด้วยใจของตน ถ้าใจของตนแค่เป็นสัมมาสมาธิ แล้วมีอํานาจวาสนาด้วยนะ ถ้าไม่มีอํานาจวาสนาบอก “นี่คือนิพพาน” แค่จิตว่างๆ จิตว่างๆ มันว่ามันเป็นนิพพานแล้วนะ แต่มันไม่เป็นความจริงไง เพราะมันยังหาใจไม่เจอเลย หนึ่ง ต้องหาใจของตนให้พบ ต้องเป็นสัมมาสมาธิ คือจิตต้องสงบระงับ จิตตั้งมั่นๆ มันถึงจะยกขึ้นสู่วิปัสสนา นั่นน่ะคือเปิดหัวใจ แล้วเวลาทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ มันต้องปิด เปิดและปิดลงที่หัวใจ

ธรรมถ้ามันเกิดที่ใจ เกิดที่ใจแล้วมันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาแล้วมันจะมีคุณธรรมในหัวใจของตนไง สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพต-ปรามาส แค่ไม่ลูบไม่คลํา ถ้าไม่ลูบไม่คลํา เห็นไหม ความกตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี เป็นเครื่องหมายนะของคนดี แล้วอริยภูมิ พระโสดาบันมันยิ่งกว่าคนดี มันจะออกนอกลู่นอกทางได้ไง มันออกนอกลู่นอกทางไม่ได้เพราะมันมีคุณธรรม เพราะคุณธรรมนะ อกุปปธรรมนะ

เวลาความรู้สึก สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ธรรมทั้งหลายต้องเป็นอนัตตา เป็นอนัตตาจับต้องตรงไหน อะไรเป็นอนัตตาล่ะ สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ไม่เคยเห็นอนัตตาไง แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเห็นอนัตตา ๔ รอบ คู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ ถ้าไม่เห็นอนัตตามันไม่เห็นไตรลักษณ์ ความไม่เห็นไตรลักษณ์จะเอาสิ่งใดไปชําระล้างกิเลส

ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ทางสายกลางในพระพุทธศาสนา สายกลางคือดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ สายกลางในพระพุทธ-ศาสนาคือมรรค ๘ เวลาแสดงธัมมจักฯ ไง เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนไม่ควรเสพ ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาคือดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ ความชอบธรรมในมรรค ๘ แล้วถ้าในมรรค ๘ เวลามันจะเกิดขึ้นมันจะเกิดขึ้น นี่เปิด ถ้ามันเปิดหัวใจของมันได้ ถ้ามันจะเปิดหัวใจของมัน มันจะมีภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา ไม่ใช่ศึกษา ไม่ใช่ค้นคว้า

การศึกษาเป็นภาคปริยัตินะ แต่การศึกษานั้นเป็นสัญญา สัญญาเกิดขึ้นมันก็เป็นสัญญา สัญญาแก้กิเลสไม่ได้ ในวงกรรมฐาน ในครอบครัวกรรมฐาน เวลาการประพฤติปฏิบัติ สัญญานี่เป็นศัตรูร้ายอันหนึ่งเลย เวลาประพฤติปฏิบัติไป ถ้ามีความผิดพลาดก็ผิดพลาดจากปัญญาจะกลายเป็นสัญญา จากปัญญาๆ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาโลกียปัญญา ปัญญาจากโลกๆ ปัญญาจากวิทยาศาสตร์ ปัญญาจากการจดจํา แล้วพยายามตรึกในธรรม ตรึกในธรรมในการศึกษาค้นคว้าในการประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันจะเป็นปัญญาอบรมสมาธิ

เวลาปัญญาอบรมสมาธิมันจะปล่อยวางความยึดติดในอารมณ์ของตนเองได้ เวลามันปล่อยวางความยึดติดในอารมณ์ของตนมันก็จะเป็นความรู้ปรากฏขึ้น ถ้าความรู้ปรากฏขึ้น นั่นปัญญาอบรมสมาธิ แล้วเวลาปัญญาอบรมสมาธิขึ้นมามันไม่มีกําลังของมัน เวลามันคิดซํ้าคิดซากมันจะเป็นสัญญา เวลาเป็นสัญญาขึ้นไป สัญญาเพราะอะไร

สัญญาเพราะศีล สมาธิ สมาธิ กําลังมันไม่พอ สมาธิมันไม่มีกําลังพอ มันจะเป็นสัญญาทันที เพราะสัญญาคืออะไร สัญญาคือความจําได้หมายรู้ สัญญาคือความจําอยู่แล้ว ข้อมูล สัญญาคือมันมีอยู่ มันมีข้อมูลเดิมอยู่ในหัวใจของตน แต่มันไม่เป็นปัจจุบัน มันไม่เป็นปัจจุบัน

ขณะที่ศีล สมาธิ ปัญญา ปัญญาที่เกิดจากภาวนามยปัญญามันไม่ใช่สัญญาๆ ศีล สมาธิ มันถึงเกิดปัญญา ปัญญานี้มันเป็นปัญญาในปัจจุบัน เป็นปัญญาในการประพฤติปฏิบัติ เพราะมันจะเขียนลงที่ใจ หลวงปู่มั่น “จิตเป็นอย่างไร จิตเป็นอย่างไร” เวลาท่านอบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ลูกหาของท่าน ถ้าเวลาท่านจะอนุเคราะห์ ท่านเมตตา ท่านถามว่า “จิตเป็นอย่างไร” ทั้งๆ ที่ความจริงไม่ต้องถามหรอกเพราะท่านก็รู้อยู่ แต่คําถามคือเตือน! เตือนให้ตื่นตัว คําถามเวลาท่านถามใคร ถามนั่นคือเตือน มันจะออกนอกทางแล้วนะ จิตมันอ่อนแล้ว

ถ้าจิตมันอ่อนไง จิตอ่อนจิตไม่มีกําลัง จิตอ่อนจิตไม่มีกําลังมันก็เหลวไหล ความเหลวไหลนี่คือการเตือน การบอก แต่ถ้าคนไม่รู้เท่าล่ะ คนไม่รู้เท่า คนไม่รู้เท่าเพราะอะไร เพราะภาวนาไม่เป็นไง

ถ้าคนภาวนามันเป็นนะ ภาวนา เห็นไหม ธรรมเขียนด้วยมือ ธรรมเขียนด้วยมือคือมีวาสนา เราได้สร้างได้ทําคุณงามความดีของเรามา ถ้าเราไม่ได้สร้างไม่ได้กระทําคุณงามความดีของเรามา เราไม่ได้มาเกิดเป็นมนุษย์ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ดูไก่สิ ไก่ในฟาร์มอายุกี่วัน แมลงวันมัน ๗ วัน สัตว์ที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตนี้เป็นได้ทั้งหมด

พระโพธิสัตว์นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านบอกท่านเคยเกิดทุกชนิด เคยเกิดเป็นลิง เคยเกิดเป็นกวาง เคยเกิดทั้งสิ้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายืนยัน ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขยที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดในภพใดชาติใดเกิดมาทั้งสิ้น แล้วถ้าจิตไม่มีอํานาจวาสนาไง ธรรมเขียนมาด้วยมือๆ ไง ถ้าเราไม่ได้สร้างอํานาจวาสนามา เราจะได้มาเกิดเป็นมนุษย์ไหม เราได้เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนาด้วย แล้วมีอํานาจวาสนา ถ้ามีอํานาจวาสนา เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติไง ธรรมเขียนมาด้วยมือ ด้วยอํานาจวาสนา ถ้าด้วยอํานาจวาสนามันจะอบรมบ่มเพาะ

กตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี คนที่มีนํ้าใจเป็นคุณธรรมในหัวใจเขาได้สร้างสมของเขามา หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกว่าสายบุญสายกรรมๆ คําว่า “สายบุญสายกรรม” มันเห็น มันคิด มันพิจารณาของมัน จิตใจมันไปแนวทางเดียวกัน แล้วสิ่งที่เห็นตรงข้าม ท่านบอกว่า “เขากับเราไม่มีวาสนา เขากับเรามันไม่มีบุญกุศลต่อกัน”

เวลาเริ่มต้นมันก็มีเห็นดีเห็นงามมาด้วยกันนะ พอไปเห็นจอบเห็นเสียมมันจะไปทําไร่ไถนา มันเห็นจอบเห็นเสียม เห็นจอบเห็นเสียมเพราะอะไร เพราะข้าวพันธุ์ธัญญาหารมันเห็นนะ มันเป็นรูปธรรมไง แล้วนามธรรมล่ะ?

สิ่งที่ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ หลวงตาพระมหาบัวท่านไปไหนท่านไปเอาหัวใจของคน เอาหัวใจของคน หัวใจของคนที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แต่จิตที่ไม่เคยตายๆ จิตที่ไม่เคยตายมันเกิดซํ้าเกิดซากขึ้นมา แต่เวลามันเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นชาติปัจจุบันนี้ มันโดยข้อเท็จจริงในปัจจุบันนี้ มันเป็นมนุษย์จริงๆ ไง แต่มันเป็นมนุษย์โดยความสมมุติไง สมมุติว่าเป็นมนุษย์เพราะเดี๋ยวมันตาย

มนุษย์ไม่มีใครอยู่คํ้าฟ้า ตายหมด ถ้ามันตายหมด คําว่า “ตาย” เราก็ธรรมเขียนด้วยมือ เราก็ทําคุณงามความดีของเราไง คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาถ้าเขาเชื่อในพระพุทธศาสนามันพอมีอยู่มีกิน เราทําประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เพราะประชาชน คนโดยชายขอบไง ถ้าไม่ได้ทําบุญ ชาติหน้าเราจะไม่มีอยู่มีกิน ถ้าเราทําบุญกุศลเพื่อชาติหน้า เพื่อชาติต่อๆ ไป มันเป็นการสะสม เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ไง เราทําสิ่งใดไม่ได้ เราก็สร้างคุณงามความดีของเราโดยอํานาจวาสนาของตนไง

แล้วในปัจจุบันนี้ถ้าเราศึกษาเราค้นคว้าแล้ว ทาน ศีล ภาวนาไง ทําทานร้อยหนพันหนไม่เท่าถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิได้หนหนึ่ง ทําสมาธิได้ร้อยหนพันหนไม่เท่าเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง การเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมามันได้แยกได้แยะกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของคน ถ้ามันแยกมันแยะกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของคน ถ้ามันแยกแยะได้ เห็นไหม มันเปิดหัวใจ ปิดได้ไหม เปิดแล้วปิด ถ้ามันเปิดไม่ได้มันก็เขียนลงที่ใจไม่ได้ ถ้าธรรมเขียนลงที่ใจ เราเขียนโดยการประพฤติปฏิบัติของเรา

เราเกิดมาเป็นมนุษย์โดยสมมุติ สมมุติว่าเป็นมนุษย์ชาตินี้ แล้วถ้าสมมุติว่าเป็นมนุษย์ชาตินี้ แล้วมนุษย์ที่ศึกษาค้นคว้าธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่ธรรมเขียนด้วยมือ เขาศึกษา เขาก็ค้นคว้า มันก็เป็นความจําเป็นสัญญาที่จําในชีวิตนี้ไง มันก็เป็นอํานาจวาสนาต่อเนื่องไป นี่จริงตามสมมุติ ชีวิตหนึ่ง แต่ถ้าเราเห็นว่ามันเป็นสมมุติ เราจะละสมมุติบัญญัติ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมๆ ไง วิมุตติ ถ้ามันเป็นวิมุตติธรรมในหัวใจแล้ว แล้วเวลาเราเกิดมาเป็นมนุษย์แล้วเราดํารงชีพของเรา เราทําคุณงามความดี ทําบาปอกุศลต่างๆ ก็แล้วแต่ ทุกขเวทนา สุขเวทนา เวทนาอย่างนี้มันเป็นเวทนาประจําธาตุขันธ์ของมนุษย์ไง แล้วไม่มีใครเคยได้สัมผัสวิมุตติสุขๆ แล้ววิมุตติสุขมันเป็นอย่างไรก็ไม่เคยรู้ไม่เคยเห็นนะ ก็ไม่รู้จักมันนะ เพราะเปิดใจไม่เป็น

ถ้ามันเปิดใจของมันได้ เปิดหัวใจของตนยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา ภาวนามยปัญญา ทางสายกลางในพระพุทธ-ศาสนาจะเกิดขึ้นกับใจดวงใด จากใจดวงนั้น ใจดวงใดไม่มีมรรค ใจดวงนั้นไม่มีผล ใจดวงใดที่ไม่เคยประพฤติปฏิบัติ ไม่เคยฝึกหัดขึ้นมา มันเปิดหัวใจไม่เป็น เปิดหัวใจไม่ได้ ถ้าเปิดหัวใจไม่ได้ เวลาครูบาอาจารย์ของเรา สิ่งที่การเกิดมาเป็นมนุษย์ การศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลวงปู่มั่นท่านชื่นชมทั้งสิ้นว่ามนุษย์เป็นคนดี มนุษย์ใฝ่ดี แล้วมนุษย์ใฝ่ฝึกหัดประพฤติปฏิบัติมันเป็นความดีทั้งนั้น แต่มันเป็นความดีของการก่อร่างสร้างตัวไง

แต่ถ้ามันเป็นความดีตามความเป็นจริง เห็นไหม เพราะอะไร เพราะหลวงปู่มั่นท่านก็ล้มลุกคลุกคลานอย่างนี้มาก่อน เวลาท่านออกประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ ท่านออกประพฤติปฏิบัติท่านจะเป็นพระอรหันต์ไปเลยหรือ ท่านสมบุกสมบันของท่าน แล้วสมบุกสมบันโดยข้อเท็จจริงของท่าน เวลาท่านละหมู่คณะมาอยู่ถํ้าสาริกา ๓ ปี อยู่ในถํ้าสาริกา ๓ ปีอยู่องค์เดียว สมบุกสมบันไหม

เวลาองค์เดียวได้ ๒ ขั้น ได้ขั้นที่ ๒ และขั้นที่ ๓ ด้วย แต่ด้วยความห่วงความใยหมู่คณะ กลับไปภาคอีสาน แล้วกลับไปภาคอีสาน พอรับภาระขึ้นไปแล้วต้องเทศนาว่าการ ต้องคอยอบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ลูกหาของตนไง “กําลังมันยังไม่พอ กําลังมันยังไม่พอ” ละวางหมู่คณะขึ้นไปเชียงใหม่ไปเติมกําลังคู่ที่ ๔ จบหมดเลย นี่ไง เวลาข้อเท็จจริงเขียนลงที่ใจ ธรรมเขียนลงที่ใจ ธรรมด้วยนะ ไม่ใช่ที่กิเลส

กิเลสเขียนลงที่หัวใจ หัวใจมันยิ่งเติบโตขึ้นไปใหญ่ หัวใจมันยิ่งฟู ยิ่งทําลายตนเอง เบียดเบียนตนแล้วเบียดเบียนผู้อื่น กิเลสตัณหาความทะยานอยากร้ายกาจนัก แล้วกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของคนมันทําลายคนทั้งสิ้น

เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริง เราได้เกิดเป็นมนุษย์ ธรรมเขียนมาด้วยมือนะ เราได้สร้างอํานาจวาสนามา เรามีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธศาสนา แล้วเรายังอยากจะฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ มันต้องฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ มันต้องเปิดหัวใจ ธรรมเขียนลงที่ใจ ใจเท่านั้นที่จะเป็นการประพฤติปฏิบัติมาให้มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาได้

แล้วถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา อกาลิโก หลวงตาพระมหาบัวท่านสิ้นกิเลส กราบองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้ากราบแล้วกราบเล่าๆ สองพันกว่าปีเป็นปัจจุบันอันเดียวกัน สองพันกว่าปี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปสองพันกว่าปี ถ้าเป็นเกิดช่วงอายุคน มันกี่ชั่วอายุคน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ “เราจะเกิดชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย” แล้วออกประพฤติปฏิบัติอยู่ ๖ ปี ฝึกหัดค้นคว้ามาจนเพ็ญเดือน ๖ ได้บรรลุธรรมเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตั้งแต่นั้นมาจบ ปรินิพพานนี่พ้นจากวัฏฏะ

สิ่งที่เราอยู่เราเห็นกันอยู่นี้เป็นผลของวัฏฏะๆ เพราะอะไร เพราะเราสร้างเวรสร้างกรรมไง กรรมดีกรรมชั่วไง กรรมดีกรรมชั่วขับส่งมาให้เรามาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนา แล้วกึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง กึ่งกลางพระพุทธศาสนา แล้วโอกาสหน้าก็นู่น พระศรีอริยเมต-ไตรยนู่น แล้วก็โอกาสหน้าไง เพราะอํานาจวาสนาของคน เพราะหัวใจของคนไม่มีสัจจะไม่มีความจริง ไม่เข้มแข็งพอ

ถ้ามีสัจจะมีความจริงเข้มแข็งพอ ธรรมเขียนมาด้วยมือ เพราะมันได้สร้างได้สมมามันถึงเข้มแข็งพอ ถ้าเข้มแข็งพอแล้วมันไม่ปลีกไม่แวะไม่ออกนอกลู่นอกทาง ธรรมะขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ๗ วัน ๗ เดือน ๗ ปี อย่างน้อยพระอนาคามี อย่างน้อย อย่างมากสิ้นกิเลสเลย” ๗ วัน ๗ เดือน ๗ ปี ๗ ปีแล้วไม่กล้าสมบุกสมบันหรือ แล้วที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไม่มีต้นไม่มีปลาย บุพเพนิวาสานุสติญาณไม่มีต้นไม่มีปลาย จุตูปปาตญาณไปอนาคตไม่มีต้นไม่มีปลาย จิตไม่เคยตาย

แต่เวลาชําระล้าง อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครอบครัวของมารกระเจิดกระเจิงหมดเลย เวลามาร เวลาลูกสาวมัน ลูกหลานมัน ครอบครัวของมาร เวลาประพฤติปฏิบัติย้อนกลับไป สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ลูกหลานมันทั้งนั้น ลูกหลานมันก็พาดกระแสไง เวลาพาดกระแสแล้วจิตมันเป็นธรรม มันมีคุณธรรมอยู่ส่วนหนึ่ง สกิทาคามีมันมีธรรมอยู่ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ อนาคามี ๗๕ เวลาสิ้นกิเลสไป ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์มันไม่เหมือนพระพุทธเจ้าหรือ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “กัสสปะเอย เธอก็อายุเท่าเรา เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน ทําไมต้องถือธุดงควัตร” เวลาถ้ามันสิ้นกิเลสถ้ามันเป็นพระอรหันต์ พระกัสสปะสร้างคุณงามความดีในพระพุทธศาสนา เวลาเคารพบูชาองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากมายมหาศาล

นี่ก็เหมือนกัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาหลวงปู่เจี๊ยะท่านเล่า เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดถึง “ต่อไปจะมีพระหนุ่มๆ เหมือนท่านเจี๊ยะ แต่ไม่ใช่ท่านเจี๊ยะ เข้ามาหาเรา” เหมือนกัน เหมือนกันตรงไหน เหมือนกันที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เวลาพระสารีบุตร พระโมคัลลานะเวลาเข้าไปหาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า ฟังเทศน์ของพระอัสสชิได้เป็นพระโสดาบันไง เวลาไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง “นั่นอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวาเรามาแล้ว”

นี่ก็เหมือนกัน หลวงปู่มั่นเวลาท่านจะมีพระหนุ่มๆ ดีทั้งภายนอกและภายใน เวลาหลวงปู่มั่นท่านชราภาพ สั่งพระไว้เลย “จําไว้นะ มหาดีทั้งนอกทั้งใน” นอกคือข้อวัตรปฏิบัติไง นอกคือเป็นหลักเป็นเกณฑ์ ไม่ลู่ลมไม่เหลวไหลไปตามกระแสสังคม โลกามิสไม่ใช่เรื่องใหญ่ เรื่องใหญ่มันต้องเรื่องธรรม ถ้าหัวใจเป็นธรรมขึ้นมามันมีสัจธรรมในหัวใจแล้วร่มโพธิ์ร่มไทร ร่มโพธิ์ร่มไทรจากใจดวงนั้นเพราะใจดวงนั้นไม่ทุกข์ไม่ยาก ใจดวงนั้นมีคุณธรรมในหัวใจ รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง

ถ้าใจดวงนั้นมีคุณธรรมในหัวใจแล้ว มันจะมีสิ่งใดมาหลอกมาล่อให้หัวใจดวงนั้นเหลวไหลได้ ถ้ามันหลอกล่อหัวใจดวงนั้นให้เหลวไหลไม่ได้ หัวใจดวงนั้นมีคุณธรรมในใจ มันมีวิมุตติสุขในสัจจะความเป็นจริงอันนั้น ดีภายใน ในมันต้องเข้มแข็งก่อน เวลาในเข้มแข็ง เห็นไหม เป็นปัจจุบัน ไม่มีกาล ไม่มีเวลา มันเป็นอกาลิโก เป็นสัจจะเป็นความจริง แล้วมันอยู่ไหนล่ะ

เวลาของเรามันเลื่อนไหลไป ๒๔ ชั่วโมงเป็น ๑ วัน ๓๐ วันเป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนเป็น ๑ ปี สมมุติทั้งนั้น เวลาคนที่มีความสุข วันเวลามันไปเร็วมาก แต่! แต่นักปฏิบัติเขาต้องการตรงนี้ ต้องการเวลา เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา แป๊บวันแล้วๆ วันคืนมันล่วงไปเร็วมาก ถ้าใจเป็นปกติเป็นสุข

แต่ถ้าประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาล้มลุกคลุกคลาน ภาวนาเพื่อเอาเวลา ไม่ใช่ภาวนาเอาหัวใจไง นาฬิกามันเดินช้าจัง อยากให้วันคืนล่วงไปๆ เพื่อเอาวันเวลาเท่านั้นหรือ

เราไม่ต้องการตรงนั้น เราต้องการหัวใจของเราไง ถ้าเราต้องการหัวใจของเรา เห็นไหม เราต้องมีความมุมานะ การกระทําของเรา มันจะมากน้อยขนาดไหน ถ้ามันมากน้อยขนาดไหน ถูกต้องชอบธรรมหรือไม่ ถ้าเป็นความถูกต้องชอบธรรมแล้วมันต้องลงสัมมาสมาธิแน่นอน เพราะสัจธรรมมันเป็นข้อเท็จจริงอยู่แล้ว

แต่เราทําแล้วมันไม่ได้สมความปรารถนา จับพลัดจับผลูๆ จับพลัดจับผลูเราก็พยายามของเรา เราทําคุณงามความดีของเราปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะธรรมเขียนมาด้วยมือ เราเขียนมาได้แค่นี้ แต่การประพฤติปฏิบัติมันจะฟื้นฟูต่อเนื่องไป แล้วอํานาจวาสนาก็เกิดจากการนั่งสมาธิ เกิดจากการเดินจงกรมทั้งสิ้น เพราะภาวนาบูชาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า การปฏิบัติบูชามีคุณค่าที่สุด มีคุณค่าที่สุดเพราะมันเป็นโอกาสของเราไง

ถ้าเราทําความเป็นจริงขึ้นมา ถ้าจิตสงบแล้วเห็นใจของตน ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เปิดหัวใจของตน ถ้าพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ การว่าซํ้าแล้วซํ้าเล่าเพราะมันมีภาวนามยปัญญา ในวงปฏิบัติในครอบครัวกรรมฐาน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นนั่นแน่นอนอยู่แล้ว แล้วครูบาอาจารย์ของเรานะ ถ้าใจเป็นธรรมมันรู้หรอก วุฒิภาวะ มาตรฐาน มาตรฐานของหัวใจแต่ละขั้นแต่ละตอน เอ่ยปาก ผลัวะ! รู้หมด มันรู้เพราะอะไร มันรู้เพราะมันมีข้อเท็จจริงในใจไง ถ้ามันเป็นไปแล้วมันรู้วุฒิภาวะไง ๒๕ ๕๐ ๗๕ ๑๐๐ แค่ไหน

นี่ไง เวลาครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ นะ ท่านบอกเวลาเทศน์เปิดหัวอกเลย แค่ไหนรู้หมด รู้เพราะคนรู้จริงมี คนรู้จริงฟังออก ฟังเข้าใจทั้งสิ้น ไม่รู้พูดไม่ได้ พูดก็โกหกไง

เวลาโกหกมดเท็จแล้วมันก็เป็นเรื่องกิเลสตัณหาความทะยานอยาก หลวงปู่มั่นท่านบอกไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง แซงหน้าแซงหลังแซงไป โดยความว่างเปล่าไง แล้วถ้าเวลาแสดงธรรมแล้วมันจับต้นชนปลายไม่ได้ เวลามันจับต้นชนปลายไม่ได้ ภาคปริยัติไง มันก็ต้องเอาปริยัติข้อใดข้อหนึ่ง แล้วขึ้นบาลีไง แล้วก็แจกแจงธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้า แต่ไม่ใช่ของเรา

ถ้าเป็นของเรานะ ภาษาใจ ภาษาใจคือภาษาธรรม เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนา-ว่าการ เทวดา อินทร์ พรหมเขาใช้ภาษาอะไร ของเราภาษาสมมุติ ภาษาที่ใช้เสียง แต่ถ้าเป็นเทวดา อินทร์ พรหม เขาใช้ภาษาใจ แล้วถ้าเป็นธรรมล่ะ ธรรมออกมาจากหัวใจล่ะ ถ้ามันออกมาจากหัวใจแล้ว เห็นไหม สมมุติมีเท่านี้ สมมุติคือภาษา แต่ความจริงในหัวใจที่มันเป็นอมตธรรมอยู่นั่นน่ะ อะไรก็ได้ ถ้ามันเป็นข้อเท็จจริง ถ้ามันเป็นความจริงนะ จริงก็คือจริง แต่ความจริงมันต้องอยู่กับคนจริงไง แล้วคนจริงมีเท่าไร

เวลาทางโลกนะ คนพูดความจริง เห็นไหม ตายหมด เพราะโลกเขาไม่ต้องการความจริง โลกเขาต้องการเยินยอสรรเสริญ กระแสสังคมมันทําได้แค่สังคมไง แล้วสังคมมันคืออะไร สังคมคือมนุษย์รวมกันเป็นสังคม แล้วมนุษย์มันอยู่ในสังคมนั้นตลอดไปไหม เป็นไปไม่ได้

ฉะนั้น ในวงกรรมฐาน เวลาออกประพฤติปฏิบัติให้ไปคนเดียวๆ แล้วเวลาไปคนเดียวแล้วนะ เพราะเวลาไปคนเดียวแล้วมันหวาดมันระแวง มันทุกข์มันยาก มันไม่มีคนช่วยเหลือมัน เพราะไม่มีคนช่วยเหลือมัน มันต้องรักษาตัวมันเอง มันชักเริ่ม เริ่มมีกําลังขึ้นมาแล้ว มันชักเริ่มเป็นตัวของตนแล้ว ถ้ามันชักเริ่มเป็นตัวของตน นี่ธรรมเขียนด้วยมือ แล้วเราฝึกหัดประพฤติปฏิบัติเห็นไหม เป็นสมาธิไหม ถ้ามันเป็นสมาธิขึ้นมา มันเห็นใจของตนเอง แล้วมันพูดกันรู้เรื่อง

แต่ถ้ามันยังไม่เห็น คนที่เห็นเขาพูดเรื่องใจ ไอ้ที่ไม่รู้มันพูดเรื่องเขียนด้วยมือ มันพูดที่มือ มือเขียนอะไรก็ได้ มือที่มันเขียน พูดที่มือเพราะมือมันจับต้องได้ แต่ใจ ใจมันไม่รู้ เวลาพูด พูดเหมือนกันแต่ไม่เหมือนกัน มันแตกต่างกัน เพราะมันเป็นภาษาสมมุติ เวลาพูดเป็นภาษาออกมาไง ธรรมมีเท่านั้นไง มีเท่านั้นเขาก็คิดว่าพูดเหมือนกันแล้วมันจะถูกไง แต่ความจริงไม่ใช่

สติ มหาสติ อัตโนมัติ ปัญญา มหาปัญญา ปัญญาที่ลึกซึ้งซับซ้อนไม่รู้เรื่องหรอก แต่ถ้ามันเป็นจริงนะ เขียนลงที่ใจ ถ้าใจเปิด ใจหาใจของตนเจอ แล้วเปิดหัวใจของตนได้ ถ้าเปิดหัวใจของตนได้มันจะเกิดภาวนามยปัญญา แล้วปัญญาที่เกิดจากการภาวนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ หลวงตาพระมหาบัวท่านไปไหนท่านเพื่อไปเอาหัวใจของคน แล้วถ้าหัวใจของคนมันเปิดหัวใจของมันได้แล้วเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา มันจะเกิดความมหัศจรรย์ในหัวใจดวงนั้น

ถ้าหัวใจดวงนั้นเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมา เห็นไหม แล้วถ้ามันสมดุลของมัน สมดุลของมันคือมรรคสามัคคี มรรคสามัคคีคือสมดุลสมบูรณ์แบบของมันนะ สัมปยุต! สัมปยุตเข้าไป เวลามันสัมปยุตเข้า เวลามันชําระล้างไง มันวิปปยุตมันคายออก ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ ขณะจิตที่สมุจเฉท-ปหาน สัจจะความจริงที่เกิดขึ้นจากการกระทํานั้น

ธรรมเขียนลงที่ใจ ใจเป็นผู้เขียน ใจเป็นผู้กระทํา ใจเป็นผู้สํารอก ใจเป็นผู้คาย

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้อีกเลย” สํารอกคายออก สมุจเฉทปหาน นิโรธ ดับทุกข์ สัจจะความจริง ธรรมเกิดที่ใจ เอวัง

ถ้ามันเป็นโลกุตตระ
มันชําระล้างกิเลสตัณหาความทะยานอยาก
ในหัวใจของตนแล้ว มันไม่มีกิเลสมาเสี้ยม
มันไม่มีกิเลสมายุมาแหย่ให้มีความอหังการ
ให้มีกิเลส กิเลสลบด้วยเท้าแบบโลกียปัญญา
แบบพวกพระเทวทัต ไม่เอา

๒

กิเลสลบด้วยเท้า

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๖๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมนะ

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาไง พระพุทธศาสนานะ เวลาสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไงจําแนกกรรมการกระทําของสัตว์โลกแตกต่างกันไป เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรามีอํานาจวาสนา เพราะเรามีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนา เราจะประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติของเรา เราต้องมีสติ ต้องมีปัญญา

ปัญญาๆ นี่ปัญญาของโลก ปัญญาของมนุษย์ มนุษย์ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา เขาจะเลือก คัดเฟ้น คัดเลือกคัดสิ่งที่ดีงามเพื่อชีวิตของเขา ถ้าเพื่อชีวิตของเขา ถ้าทางโลก ชีวิตของเขาก็ประสบความสําเร็จในหน้าที่การงานของเขา ประสบความสําเร็จในความปรารถนาของเขา ความปรารถนาๆ ตัณหาความทะยานอยากไม่มีวันที่สิ้นสุดหรอก ถ้าไม่มีวันที่สิ้นสุดนั่นเป็นเรื่องของโลก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างอํานาจวาสนาบารมีมามากมายขนาดไหนถึงได้มาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า เวลามาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง อนาคตังสญาณรู้ถึงความเป็นไปของโลก รู้ถึงความเป็นไปของสัตว์โลก สัตว์โลกที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แต่! แต่สัตว์โลกไม่รู้ตัว สัตตะผู้ข้อง ข้องอยู่ในอะไร ข้องอยู่ในกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตน ข้องอยู่ในกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมาก็เกิดมาเป็นมนุษย์นี่แหละ เกิดเป็นมนุษย์เกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เวลาองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกประพฤติปฏิบัติ ถ้าออกประพฤติปฏิบัติมา เวลาถึงที่สุดแห่งทุกข์ๆ ไง ชนะมาร ชนะมารในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมด ถ้าชนะมารในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมด สิ่งที่เป็นคุณธรรมในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นมันมีคุณค่า ถ้ามีคุณค่าขึ้นมา เวลาถึงที่สุดแห่งทุกข์ไง

การประพฤติปฏิบัติของชาวพุทธเรา เวลาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ เห็นไหม ปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ เวลาปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสาวก สาวกะ ผู้ที่ได้ยินได้ฟังขึ้นมาเป็นพระอรหันต์ วันมาฆบูชา พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บวชให้ เอหิภิกขุ เอหิภิกขุเป็นผู้บวชให้ เป็นผู้บวชให้ เห็นไหม แล้วเป็นผู้อบรมบ่มเพาะสั่งสอนขึ้นมาจนเป็นพระอรหันต์ เป็นการยืนยันว่าองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้ากราบธรรมๆ มีรัตนะสอง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ สิ่งที่เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์เป็นการยืนยันชัดเจน ชัดเจนว่าสิ่งที่ปรารถนาของชาวพุทธเรา ถ้าเป็นไปได้ขอให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ ถึงที่สุดแห่งทุกข์ แล้วเวลาการประพฤติปฏิบัติมา เวลามันทุกข์มันยาก เวลามันทุกข์มันยากมากนะ เวลามันทุกข์มันยากมากนักเพราะอะไร เพราะกิเลสมันท่วมหัว เวลากิเลส ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ การประพฤติปฏิบัติจะล้มลุกคลุกคลานอยู่ตลอดเวลา

แต่ถ้าเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมา พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรมเป็นบุคคลคู่ที่ ๑ กิเลสก็เบาบางลง เบาบางลง ๒๕ เปอร์เซ็นต์ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปเป็นพระสกิทาคามี กิเลสมันเบาบางลง ๕๐ เปอร์เซ็นต์ เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปถึงเป็นพระอนาคามี กิเลสมันเบาบาง ๗๕ เปอร์เซ็นต์ เวลา ๗๕ เปอร์เซ็นต์ เห็นไหม เวลาถึงบุคคลคู่ที่ ๔ เวลาบุคคล ๔ คู่ไง เวลาชําระกิเลส องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าชนะมารๆ ชนะมารเพราะเป็นบุคคลคู่ที่ ๔ นี่ไง ถ้าชนะมารเป็นบุคคลคู่ที่ ๔ แล้ว ชนะมาร ครอบครัวของมาร ในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีสิ่งใดเหลือหลอในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย

ในการประพฤติปฏิบัติ พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์นั้นก็เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน ถ้าเป็นพระอรหันต์เหมือนกัน กิเลสในหัวใจของตนมันปราบปรามจนสิ้นไป เวลามันแตกต่างกันไง มันแตกต่างกันว่าเวลามันเป็นธรรม มันเป็นธรรมอย่างนั้น แล้วถ้าเป็นธรรมขึ้นมาแล้ว รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง มันมีรสคุณค่าอะไรในโลกนี้ ในโลกนี้มีคุณค่าอะไรที่มันจะมีคุณค่ามาเทียบได้

แค่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ท่านอบรมบ่มเพาะมา ให้มีสติ ให้มีปัญญา ให้เท่าทันกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตน นักรบๆ ไง เวลาทางโลกเขา เขาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้าเขามีอํานาจวาสนาของเขา เขาก็มีที่พึ่งที่อาศัยของเขา

ถ้าเขาไม่มีอํานาจวาสนานะ เร่ร่อน แล้วก็ทุกข์ยากไปตามกระแสโลก กิเลสตัณหาความทะยานอยากครอบงําเต็มหัวใจของตนแล้วก็พรํ่าเพ้อในใจของตน มีความทุกข์ความยากมากน้อยขนาดไหนมันก็ให้กิเลสชักนําไปอย่างนั้น แต่ถ้ามีอํานาจวาสนามีสติปัญญาขึ้นมา มันระลึกได้ว่า “เราเกิดมาทําไม ทําไมเราต้องมาเป็นทาส ทําไมเราเกิดมาแล้วเป็นทาสของกิเลสตัณหาความทะยานอยาก อวิชชา แต่มันเป็นโดยข้อเท็จจริง”

มนุษย์มาจากไหน? มนุษย์ก็มาจากจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มนุษย์มันต้องมีที่มาที่ไป มนุษย์ไม่ใช่ลอยมาจากฟ้า มนุษย์มันต้องมีที่มาที่ไป เห็นไหม ถ้ามนุษย์มันมีที่มาที่ไป กรรมเก่า กรรมใหม่ ถ้าจิตที่มันสร้างเวรสร้างกรรมของมันไว้ เวลามันมาเกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาจะไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนา ในโลกนี้ชาวพุทธมีกี่พันล้านคน แล้วลัทธิศาสนาอื่นมากมายมหาศาล ถ้าไม่มีอํานาจวาสนาจะไม่มีโอกาสมานับถือพระพุทธศาสนา

แต่นี้เรามาเกิดในประเทศอันสมควรไง มาเกิดในประเทศที่พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจําชาติ แต่ในหัวใจมันมีแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันมีแต่ความทุกข์ความยากทั้งสิ้น ถ้ามีความทุกข์ความยากทั้งสิ้น ถ้าเป็นพระโพธิสัตว์ๆ พระโพธิสัตว์เกิดมาเพื่อสร้างบุญสร้างกุศล สร้างคุณงามความดีของตน ถ้าสร้างคุณงามความดีของตน ก็มีหลักชัยในพระพุทธศาสนา แล้วพยายามกระทําของตนให้เป็นบุญเป็นกุศล สร้างอํานาจวาสนาบารมีๆ แล้วมีอํานาจวาสนาหรือไม่ล่ะ?

ถ้าเขามีอํานาจวาสนาเขาจะออกประพฤติปฏิบัติ เวลาการสร้างอํานาจวาสนาบารมี ทาน ศีล ภาวนา เขาก็ปฏิบัตินั่นแหละ เพราะคนเรา เห็นไหม คนเรา มนุษย์เกิดมาต้องมีการหลับนอนพักผ่อนร่างกายมันถึงจะอยู่ได้ ร่างกายนี้ไม่พักผ่อนไม่หลับนอนจะอยู่ได้อย่างไร แล้วเวลาหลับนอน เวลานอนของมนุษย์ในตามสถิติ ๑ ใน ๔ หรือ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ของชีวิตนี้เลย เพราะว่าถ้าเราตื่นอยู่ตลอดเวลา ทํางานไม่ได้พักไม่ได้ผ่อนเลย ร่างกายมันทนไม่ไหวหรอก

นี่ก็เหมือนกัน เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนา เราทุกข์เรายากในหัวใจของเรา เราไม่มีที่พึ่งที่อาศัยเลย มันก็ทุกข์ยากของมันไง แล้วถ้ามีพระพุทธศาสนาเป็นที่พึ่งที่อาศัย มีประเพณีวัฒนธรรม แล้วถ้ามีประเพณีวัฒนธรรมเราก็ทําบุญกุศลของเรา เราทําบุญทํากุศลของเรา ความปรารถนาไง ปรารถนาจะเป็นอะไร ปรารถนาเป็นสิ่งใด ก็อาราธนาเอา อธิษฐานเอา เวลาทําบุญทํากุศล แล้วมันจะเป็นไปได้ไหม นั่นบุญและบาป

แต่ถ้าเราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราจะทําคุณงามความดีของเรา ถ้าได้ทําคุณงามความดีของเรา ถ้ามีอํานาจวาสนาของเรา เราจะออกประพฤติปฏิบัติ เวลาเราจะออกประพฤติปฏิบัติไง เราต้องมีสติมีปัญญาแล้วเราจะเลือกคัดเฟ้นของเรา จะแสวงหาครูบาอาจารย์ที่ เห็นไหม ที่อบรมบ่มเพาะที่เข้ามาถึงหัวใจของตน

ไม่ใช่เรื่องของโลกียปัญญา เรื่องของโลกๆ ไง ประพฤติปฏิบัติมันก็เป็นอุปาทานหมู่ เป็นลัทธิเป็นความเชื่อ ความเชื่อว่ามันจะเป็นไปได้ แต่! แต่พระพุทธศาสนามันไม่ใช่ลัทธิ พระพุทธ-ศาสนาตอบโจทย์ของชีวิตเลย ชีวิตนี้มาจากไหน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชนะมาร ทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ้นไปแล้ว เวลาสิ้นไปแล้ว มันมีความสุขอย่างที่เลอค่ามีความสุข หมดแล้ว วิวัฏฏะ สังสารวัฏนี้จบ จบในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า

แล้วเราล่ะ เราชาวพุทธ ชาวพุทธที่ประพฤติปฏิบัติล้มลุกคลุกคลานกันอยู่อย่างนี้ ถ้าล้มลุกคลุกคลานกันอยู่อย่างนี้ เราก็พยายามจะกระทําของเรา ถ้ามันเป็นความจริงๆ รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงๆ เวลาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าว่าเข้ากันโดยธาตุๆ ลูกศิษย์ของพระสารีบุตรปัญญา เห็นไหม วิมุตติทั้งสิ้น ลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะ เห็นไหม เจโตวิมุตติมีฤทธิ์ทั้งสิ้น ลูกศิษย์เทวทัตลามกทั้งสิ้น มันเข้ากันโดยธาตุ ถ้าเข้ากันโดยธาตุ มันชอบ มันชอบเป็นอย่างนั้น ถ้ามันชอบเป็นอย่างนั้น มันก็เป็นกรรมของสัตว์

นี่ไง มนุษย์มาจากไหน จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราได้มาเกิดเป็นมนุษย์ๆ ถ้าเรามีอํานาจวาสนา เราจะเลือกเฟ้นหาครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติไง แต่ถ้ามันเข้ากันโดยธาตุ มันก็เป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ มันไปเข้าของมันอยู่อย่างนั้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ่งที่ทําคุณงามความดีไง ถ้าคุณงามความดี เวลาทําคุณงามความดี เห็นไหม ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ทําคุณงามความดีมากน้อยขนาดไหนมันก็เป็นบุญกุศลของเขา เขาทําความชั่วของเขามันก็เป็นบาปอกุศลของเขา ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า เวลาผู้ที่มาประพฤติปฏิบัติถ้ากิเลสมันหนาไง นี่ไง เวลากิเลสมันลบด้วยเท้า กิเลสมันลบด้วยเท้า ลบด้วยเท้าเพราะอะไร เพราะกิเลสมันฟูในหัวใจไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเป็นวิมุตติสุข ปัญญาคุณ เมตตาคุณ กรุณาธิคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าไม่มีขอบเขตนะ ไม่มีขอบเขต สอน ๓ โลกธาตุ เทวดา อินทร์ พรหม สอนได้หมดเลย แล้วปรารถนามาฟังเทศน์องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นสัจจะ มันเป็นความจริง เห็นไหม เวลาเผยแผ่ธรรมๆ ศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนามากมายมหาศาล จะมากราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาออกพรรษา เห็นไหม ในสมัยพุทธกาล เวลาออกพรรษา พระที่ออกพรรษาแล้วประพฤติปฏิบัติอยู่ในป่าในเขา ถ้ามีผลการประพฤติปฏิบัติในหัวใจมันติดขัดอย่างใดจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ จะแก้ไขในการกระทํา เห็นไหม ให้กรรมฐานต่อเนื่องไป ให้การประพฤติปฏิบัติเจริญก้าวหน้าไป ใครๆ ก็ไปกราบองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นที่น่าเจริญหูเจริญตามากมายมหาศาล

พระเทวทัตก็มาบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นลูกศิษย์ลูกหานะ เกิดมาเป็นลูกพี่ลูกน้องกัน เวลาองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระเจ้าสุทโธทนะเป็นบิดาขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า สุปปพุทธะเป็นน้องชายของพระเจ้าสุทโธทนะ เวลาเทวทัตก็เกิดมาเป็นลูกผู้น้อง เป็นสายเลือดเดียวกัน เป็นศากยบุตรเหมือนกัน เวลามาบวชเป็นพระๆ ไง เวลากิเลสมันลบด้วยเท้า บวชเป็นพระ

แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุขๆ บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ นั่นคือสัจจะคือความจริงในหัวใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระเทวทัต ประพฤติปฏิบัติได้ฌานโลกีย์ๆ เห็นไหม แล้วเวลาเห็น เห็นคนเขาเคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสงฆ์มากมายมหาศาล เวลาขอเลยนะ ขอองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าจะขอปกครองสงฆ์ “องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าอายุมากแล้ว ควรจะพักผ่อน ข้าพเจ้าจะเป็นผู้ดูแลคณะสงฆ์แทน”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “เทวทัต แม้แต่พระ-สารีบุตร พระโมคคัลลานะ อัครสาวกเบื้องซ้ายเบื้องขวา เรายังไม่ให้ปกครองสงฆ์เลย” เทวทัต มีปัญญามีความรู้อะไร แต่จะขอปกครองสงฆ์ เห็นไหม กิเลสมันลบด้วยเท้า ด้วยเท้าเพราะอะไร ด้วยเท้าเพราะมันตีตัวเสมอ มันทําฌานโลกีย์ได้ คิดว่าตัวเองจะมีคุณธรรมไง โลกียะกับโลกุตตระ

โลกุตตรธรรม อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เวลานิโรธดับทุกข์ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชนะมารทั้งสิ้น

เวลาเทวทัตๆ ได้อะไรมา ได้อะไรมา นี่มีฤทธิ์มีเดชไง โลกียปัญญาๆ ที่ว่าเป็นโลกียะๆ ไอ้ฌานสมาบัติก็เป็นเรื่องหนึ่ง เวลาเป็นเรื่องมรรคเรื่องผลมันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าเป็นอีกเรื่องหนึ่งเพราะมันไม่เข้าสู่มรรคสู่ผลไง ถ้ามันไม่เข้าสู่มรรคสู่ผล มันก็ไม่เห็นกิเลส ไม่เห็นมารเลย แล้วไม่ได้ชําระล้างกิเลสในหัวใจของตนแม้แต่เล็กน้อย แต่กิเลสมันเต็มหัวใจ เห็นไหม หนึ่ง ลบด้วยเท้าไง ลบด้วยเท้ามันตีตนเสมอว่าตัวเองก็ทําได้เหมือนองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เวลามันลบด้วยเท้า ฌานสมาบัตินี่เสื่อมหมดเลย เวลาเสื่อมหมดแล้ว เวลาเทวทัตที่ตีตนเสมอองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า ปรารถนา เห็นไหม จะแยกสงฆ์เป็นสองฝ่าย

เวลาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่คล้อยตามทั้งสิ้น ขอ ขอพรไง ไม่ให้พระอยู่ในกุฏิ จะให้อยู่โคนไม้ ไม่ให้ฉันเนื้อสัตว์ ไม่ให้รับกิจนิมนต์ ไม่ให้ทํา นี่ไง เทวทัตๆ ขอองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าขอพร ๕ ข้อ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “เทวทัต ถ้าใครมีอํานาจวาสนาอยากจะประพฤติปฏิบัติที่เข้มข้น เราอนุญาต แต่ไม่ให้ออกเป็นกฎกติกาไปบังคับโดยพระทั้งหมด” เพราะอะไร

เพราะอํานาจวาสนาของคนมันไม่เหมือนกัน จริตนิสัยของคนไม่เหมือนกัน เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมา เวลาชําระล้างกิเลส กิเลสแต่ละชั้นแต่ละตอนขึ้นไปมันแตกต่างกัน แต่อริยสัจอันเดียวกัน มันเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจดวงนั้นอยู่แล้ว

แต่โลกียะเรื่องฌานเรื่องสมาบัติ ไม่เคยเข้าใจ ไม่เคยเห็นมรรค ไม่รู้หรอก แต่กิเลสมันลบด้วยเท้า มันตีตนเสมอเพราะความรู้ของมัน เพราะมันไม่รู้ มันไม่รู้มันมีอวิชชา มันถึงได้ตีตัวเสมอตนเสมอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ฌานเสื่อมหมด พอเสื่อมหมด เห็นไหม เวลาเสื่อมแล้ว เวลาบิณฑบาตไม่ได้ บิณฑบาตก็ไม่มีใครสนใจ ให้ลูกศิษย์ลูกหาของตนไปขออาหารจากญาติพี่น้องของเขา ญาติพี่น้องของลูกศิษย์ของตน แล้วมาฉันเป็นคณโภชน์ เทวทัตฉันเป็นหมู่ แล้วไปเห็นมันผิดหมดล่ะ พอกิเลสมันลบด้วยเท้ามันหมดเลยนะ

แต่ถ้าเป็นธรรม เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า นี่เป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะเวลาไปบิณฑบาต เศรษฐีเขาก็ว่า “พระอรหันต์ยังมีอยู่ในพระพุทธ-ศาสนาหรือไม่” เขายังลังเลสงสัย ได้ไม้จันทน์มา มาแกะเป็นบาตรไว้ แล้วใช้ไม้ไผ่ยกขึ้นไปให้อยู่บนอากาศ แล้วประกาศ “ถ้ามีพระอรหันต์อยู่จริง ขอให้เหาะขึ้นไปเอา ให้เอาบาตรนั้น เพื่อศรัทธา เพื่อความมั่นคงในพระพุทธศาสนา เพื่อความเชื่อมั่นของเขา” ประกาศอยู่อย่างนั้น

เวลาพวกเดียรถีย์มาไง ทํานัดแนะไว้กับลูกศิษย์ของตนบอกว่า “เราไปแล้ว เราทําท่าจะเหาะ แล้วก็พยายามดึงไว้ว่าของมันเล็กน้อย” นี่เล่ห์กลพวกเดียรถีย์ นิครนถ์ มันเป็นเรื่องโลก โลกๆ ทั้งสิ้น ไม่เป็นความจริง แล้วเขาก็เศร้าใจ ๒ วันไปแล้ว ๓ วันไปแล้ว มันไม่มีใครมาเอาสักที แล้วพระโมคคัลลานะกับลูกศิษย์ของท่านบิณฑบาตผ่านไป ได้ยินเศรษฐีท้อใจอยู่อย่างนั้น พระโมคคัลลานะก็บอกลูกศิษย์ “นี่เป็นหน้าที่ของเธอ เหาะเลย ไปเอาบาตรนั้นมาเพื่อจรรโลงศรัทธาในหัวใจของเศรษฐีนั้น” ลูกศิษย์ก็บอกว่า “ให้พระโมคคัลลานะเหาะเอง” เกี่ยงกันอยู่อย่างนั้นเพราะอะไร

ถ้ามันเป็นโลกุตตระมันชําระล้างกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของตนแล้ว มันไม่มีกิเลสมาเสี้ยม มันไม่มีกิเลสมายุมาแหย่ให้มีความอหังการ ให้มีกิเลส กิเลสลบด้วยเท้าแบบโลกียปัญญา แบบพวกพระเทวทัต ไม่เอา

แต่ถึงเวลาแล้วลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะเหาะขึ้นไปเลย ฉวยบาตรนั้นแล้วลงไป พระโมคคัลลานะกลับไป ชาวบ้านเขาเห็น โอ้ย! ทีนี้จะบิณฑบาตก็ขอให้เหาะ ขอให้เหาะอยู่อย่างนั้น จนคนไปฟ้องพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าถึงบัญญัติ ห้ามอวดอุตริมนุสธรรม เป็นปาราชิกเลย เพราะอะไร เพราะว่ามันความสั่นคลอนในพระพุทธศาสนาไง ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้า มันลบไปด้วยกิเลส ด้วยความตีตนเสมอ ด้วยกิเลสมันมักใหญ่ใฝ่สูง จะตีตนเสมอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สิ่งที่เป็นฌานโลกีย์นี่เสื่อมหมดเลย

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติว่า “ห้ามอวดอุตริ” เดียรถีย์ นิครนถ์ได้โอกาสทันที ประกาศเลยว่าจะเหาะจะเหินเดินฟ้าแสดงฤทธิ์แสดงเดชแข่งกับพระในพระพุทธ-ศาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารับท้า แล้วเวลาองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงยมกปาฏิหาริย์ เวลาแสดงธรรม เวลาแสดงฤทธิ์แสดงเดชแล้วมันไปเกี่ยวอะไรกับหัวใจล่ะ มันไปเกี่ยวอะไรกับคุณธรรมในใจล่ะ

เพราะพระโสดาบันอกุปปธรรมก็มีคุณธรรมในหัวใจ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ พระสกิทาคามีก็มีคุณธรรมในหัวใจ ๕๐ เปอร์เซ็นต์ พระอนาคามีคุณธรรมในหัวใจ ๗๕ เปอร์เซ็นต์ พระอรหันต์ครบ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ นี่ชนะมาร ชนะอวิชชา ชนะความไม่รู้ทั้งหลายทั้งสิ้น นี้คือคุณธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คุณธรรมในหัวใจพระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ คุณธรรมในหัวใจของครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ

นี่ไง เพราะมันลบ ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้า มันลบคุณธรรมในหัวใจดวงนั้น คือหัวใจดวงนั้นมันควรจะประเสริฐขึ้น หัวใจดวงนั้นจะมีคุณค่าขึ้น แต่เพราะว่าประพฤติปฏิบัติมันไม่เข้าสู่ธรรมไง

ถ้าเข้าสู่ธรรมมันก็เข้าสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ เป็นพระอรหันต์หมดเลย เป็นเอหิภิกขุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบวชให้ นี่กตัญญูกตเวที ไม่ได้นัดไม่ได้หมายจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยความเคารพด้วยความบูชาในหัวใจของท่าน นั่นวิมุตติสุขๆ มันไม่มีอะไรมีความสุขเท่ากับหัวใจดวงนั้น ใน ๓ โลกธาตุนี้ไม่มีสิ่งใดมีค่าเท่ากับหัวใจดวงนั้น ถ้าหัวใจดวงนั้นได้มาจากใด ได้มาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอบรมบ่มเพาะไง มันเคารพบูชา แต่ถ้ากิเลสมันลบทับ มันลบหัวใจดวงนั้นเลย

ในสมัยพุทธกาลนะ พระโสณะๆ พระโสณะเป็นลูกเศรษฐีเท้านี่บางมาก เท้านี่ผิว ผิวบาง แล้วไปไหนจนกษัตริย์ขอดูฝ่าเท้า ไปไหนก็มีเสลี่ยงนั่งไป สุดท้ายแล้วเขามีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนามาบวชพระ เวลาบวชพระแล้วเขาออกประพฤติปฏิบัติ เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาเอาจริงเอาจังนะ คนที่มีวาสนาไง แต่ฝ่าเท้าเขาบาง เพราะเท้าเขาบาง เดินไป มันเข้าถึงฝ่าเท้า ฝ่าเท้าแตกหมด เลือดสาดไหลหมด

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาพุทธกิจ ๕ ท่านดูแลในวัด เดินไปตรวจวัด ไปเห็นทางเดินจงกรมของพระโสณะ “นี่! นี่มันที่เชือดโคของใคร?” ที่เชือดโคแสดงว่าเลือดมันนองไปเลย เดินจนฝ่าเท้านี่เลือดออกหมด จนองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้านะ เรียกพระโสณะมา “โสณะ เราอนุญาตให้ใส่รองเท้า”

พระโสณะรับฟัง รับฟังแล้วบอกว่า “ถ้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าให้ข้าพเจ้าใส่รองเท้า ใส่รองเท้าเพื่อรักษาเท้านั้นเดินจงกรม นั่งสมาธิต่อไป” พระโสณะบอกว่า “ถ้าอนุญาตแต่ข้าพเจ้าองค์เดียว ข้าพเจ้าไม่รับ ถ้าอนุญาตต่อสงฆ์ทั้งหมดข้าพเจ้าจะยอมรับ เพราะถ้าอนุญาตแต่ข้าพเจ้าองค์เดียว มันเหมือนกับว่าเป็นผู้อ่อนแอ” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทานพรให้หมด

เริ่มใส่รองเท้าจากพระโสณะ พระโสณะก็ประพฤติปฏิบัติของท่านจนถึงเป็นพระอรหันต์ แต่เวลาอนุญาตรองเท้าแล้ว อนุญาตให้สวมรองเท้าได้ พออนุญาตให้สวมรองเท้าได้ ฉัพพัคคีย์ สัตตรสวัคคีย์ อยู่ในพระไตรปิฎก ประดับรองเท้าซะสวยงาม ประดับมีรองเท้าคัทชู รองเท้ามีส้น รองเท้าต่างๆ องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอนุบัญญัติๆ ห้าม ห้าม ห้าม ห้ามจนเหลือรองเท้าที่พระกรรมฐานใส่อยู่เนี่ย ห้ามอยู่อย่างนั้น ห้าม ห้าม ห้าม ห้ามขึ้นมา เห็นไหม

พระโสณะท่านประพฤติปฏิบัติด้วยบุญด้วยกุศลของท่าน ท่านมีศรัทธาความเชื่อของท่าน แล้วท่านประพฤติปฏิบัติด้วยความเพียรของท่าน เวลาความเพียรของท่าน เห็นไหม เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา เดินจงกรมฝ่าเท้าบาง ฝ่าเท้าแตก เวลาเลือดมันไหลขนาดไหน ท่านใช้กลิ้งไป ท่านคลานไป เอาจริงเอาจังนะ เวลาผู้ที่ใฝ่ดีทําคุณงามความดี เพื่อบุญกุศลในใจของตน ทําคุณงามความดีเวลาประพฤติปฏิบัติๆ เพื่อฆ่ากิเลสตัณหาในใจของตน

ถ้ากิเลสตัณหาในใจของตน เห็นไหม ถ้ามันเห็นนะ มันก็เป็นบุญเป็นกุศลเป็นการประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์เป็นพระอรหันต์หมดเลย

แต่ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้า กิเลสลบด้วยเท้าไง ฉัพพัคคีย์ สัตตรสวัคคีย์มันเป็นภาระ มันเป็นให้คณะสงฆ์ต้องอนุบัญญัติๆ เป็นการกระทําให้บังคับใช้คณะสงฆ์ทั้งหมดเลย ทั้งๆ ที่พระโสณะเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทานให้ใส่รองเท้า “ถ้าอนุญาตให้ข้าพเจ้าองค์เดียว ข้าพเจ้าไม่รับ แต่ถ้าอนุญาตให้คณะสงฆ์ทั้งหมด ข้าพเจ้ายอมรับ” เพื่ออะไรล่ะ

นี่ไง เวลาบริขาร ๘ บริขารที่ได้ใช้สอยในพระพุทธศาสนา อันนี้ก็เหมือนกัน สิ่งใช้สอยต่างๆ ใช้ไป อย่างเช่น เภสัช เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาบวชพระใหม่ เภสัชให้ฉันนํ้ามูตรเน่า แล้วเภสัช เห็นไหม เริ่มต้นมา ถ้าเภสัชเป็นยา เป็นยาสมุนไพร ถ้าที่ไหนเขากินเป็นอาหาร เราควรงดเว้น งดเว้น ๕ อย่าง ข่า ตะไคร้ ขิง พริก รากเหง้าของสมุนไพร ถ้าที่ไหนเขากินเป็นอาหาร เราก็อนุญาตให้ฉันได้ แต่ถ้าอย่างอื่นที่พื้นที่เขากินเป็นอาหาร เราไม่ควรกิน นี่มหาปเทส ๔

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติวินัยๆ ขึ้นมา เห็นไหม มันเป็นภาระ ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้า กิเลสลบด้วยเท้า ฉัพพัคคีย์ สัตตรสวัคคีย์มันสร้างปัญหาไว้มาก แล้วสร้างปัญหาที่ไหน สร้างปัญหาไว้ให้คณะสงฆ์ สร้างปัญหาไว้ให้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ มันมีภาระต้องประพฤติปฏิบัติตามธรรมและวินัยขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระกัจจายนะเวลาท่านเผยแผ่ธรรมไป เห็นไหม ไปถึงชนบทประเทศ เทศนาว่าการขึ้นมาจนได้ลูกศิษย์เป็นพระโสณะเหมือนกัน ชื่อพระโสณะเหมือนกัน แต่คนละโสณะ อีกองค์หนึ่ง เวลามีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนา พระกัจจายนะอบรมบ่มเพาะ แล้วเขาอยากบวชมาก รออยู่หลายปีมาก บวชไม่ได้ เพราะอะไร เพราะการบวชพระให้ ต้องมีสงฆ์ ๑๐ องค์ถึงยกเข้าหมู่ได้ มีอุปัชฌาย์ มีกรรมวาจาจารย์ แล้วก็มีคณะสงฆ์ พระอันดับ ต้องรอพระ ๑๐ องค์ รอถึง ๕ ปี ๑๐ ปี กว่าจะบวชได้ พอบวชเสร็จแล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนถึงมีคุณธรรมในหัวใจ

เวลาอยากเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาก ลาพระกัจจายนะจะมาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง แล้วพระโสณะ พระกัจจายนะเลยฝากไว้ ฝากให้พระโสณะถ้าไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ขอพรองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า ๒ ข้อ

ข้อ ๑. รองเท้าที่อนุญาตให้พระโสณะองค์แรกใส่ แล้วพระสัตตรสวัคคีย์ ฉัพพัคคีย์ เล่นแร่แปรธาตุจนโลกติเตียนไง โลกวัชชะ โลกเขาติเตียนว่า “ทําไมพระใส่รองเท้าอย่างนี้ ทําไมมันประดับประดา” พระพุทธเจ้าก็อนุบัญญัติๆ ไง ให้ขอองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “รองเท้าชั้นเดียวหูหนีบ ในชนบทประเทศมันเป็นภูเขาหิน ขอให้ใส่หลายชั้นก็ได้ แล้วบวชพระ-ในชนบทประเทศ พระหาได้ยาก ลดจาก ๑๐ องค์ เหลือ ๕ องค์ก็บวชได้”

ฝากพระโสณะมาขอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่ผู้ที่มีคุณธรรม ผู้ที่จิตใจเป็นธรรม เคารพบูชาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า พระกัจจายนะเป็นพระอรหันต์ คําว่า “อรหันต์” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติ อนุบัญญัติอย่างใดก็เคารพบูชาทั้งสิ้น ลงในธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า ไม่ฝ่าไม่ฝืนใดๆ ทั้งสิ้น เพราะจิตใจมันเป็นธรรมไง ธรรมและวินัย ถ้าหัวใจเป็นธรรมแล้ววินัยนี้มันเป็นเรื่องข้างนอก

แต่! แต่ในเมื่อมันเป็นคณะสงฆ์ ในการเข้าหมู่มันต้องให้เหมือนกัน ความเหมือนกัน เหมือนกันในวินัยนั้น แต่สิ่งที่เป็นธรรมๆ มันเป็นธรรม มันมีคุณธรรมในหัวใจหรือไม่ เวลาพระโสณะมาพบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้อยู่ในวิหารเดียวกันแล้วให้แสดงธรรม แสดงธรรมก็นี่ไง ที่ว่ามงคลชีวิตไง การสนทนาธรรมเป็นมงคลอย่างยิ่ง ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ ไง แสดงธรรมก็แสดงธรรม องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าสาธุ! จนสุดท้ายแล้วพระโสณะนึกได้ก็ขอพร ๒ ข้อ เรื่องรองเท้า เรื่องบวชพระในชนบทประเทศ

กิเลสมันลบด้วยเท้าๆ เวลามันลบด้วยเท้ามันทําลาย มันทําลายตัวตนของมัน แล้วมันพระเทวทัตฌานโลกีย์เสื่อมหมด ฉัพพัคคีย์ สัตตรสวัคคีย์สร้างแต่ปัญหาๆ แล้วสร้างแต่ปัญหาขึ้นมา สร้างปัญหาให้ใคร เพราะอะไร เพราะว่าสิ่งที่ทํากันมาก็ด้วยความอยากสะดวกอยากสบาย มันทนกิเลสไม่ไหวไง กิเลสๆ มันขับมันไสขึ้นมา กิเลสมันลบด้วยเท้าๆ แล้วมันก็เป็นภาระของพระองค์อื่น เป็นภาระของคณะสงฆ์ เป็นภาระของผู้ที่บวชเข้ามาในพระพุทธศาสนา

ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้า ถ้าเป็นการประพฤติปฏิบัตินะเสื่อมหมด จากที่การทําความสงบของใจได้ จิตใจมันก็ออกมาเป็นปุถุชน ปุถุชนคนหนา ไอ้สิ่งที่อยู่นั่นมันก็เป็นสัญญาทั้งสิ้น คุณงามความดีเอามาจากไหน คุณงามความดีเพราะอะไร เพราะว่ากิเลสมันปลิ้นมันปล้อนไง กิเลสมันทําลายไง

เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติ กึ่งพุทธกาลศาสนาเจริญอีกหนหนึ่งๆ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่านไง ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจของตน ถ้ามันปฏิบัติขึ้นมาเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจของตน เวลาทําความสงบทําอย่างไร แล้วเวลาใจสงบขึ้นมามันจะยกขึ้นมาวิปัสสนา มันจะยกอย่างไร แล้วถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา บุคคล ๔ คู่ คู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไร แล้วถ้ามันเกิดขึ้นมันเอาอะไรเป็นบาทเป็นฐาน

ถ้ามันมีบาทมีฐานขึ้นมา เห็นไหม เวลาเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ภาคปริยัติไง ทาน ศีล ภาวนา ระดับของทานๆ ฆราวาสธรรมๆ มันระดับของทานทั้งสิ้น ถ้ามันระดับของทาน ระดับของทานก็เป็นบุญเป็นกุศล บุญกุศล เห็นไหม บุญกุศล สิ่งที่เป็นบุญกุศลมันเป็นเรื่องหนึ่ง เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันไม่ใช่บุญไม่ใช่กุศลสิ มันปฏิบัติมันจะเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนี้

ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนี้ เราจะมีสติปัญญาพัฒนาหัวใจของเราขึ้นมา ถ้ามันเริ่มประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ คนที่มีบุญมีกุศลของเขาอยู่บ้าง เวลาธรรมมันเกิดๆ ไอ้ธรรมมันเกิดนั่นแหละมันติดพัน พัวพัน มัวเมากันอยู่อย่างนั้น เวลาธรรมมันเกิด มันเกิดเป็นครั้งเป็นคราวไง เพราะธรรมเกิดๆ ธรรมเกิดมันไม่ใช่มรรค

สมาธิ สมาธิที่มันเกิดขึ้น คนที่ทําสมาธิได้ๆ เห็นไหม เด็กๆ มันก็ทําได้ ถ้าเด็กมันทําได้ มันทําได้ด้วยบุญเก่าของมัน เพราะอะไร เพราะเด็กมันจะตั้งสติอย่างไร มันจะควบคุมความรู้สึกนึกคิดอย่างไร มันทําไปด้วยบาปด้วยบุญของเขา เวลาเด็กมันโตขึ้นมา มันก็ต้องมีการศึกษาของมัน เวลาศึกษาขึ้นมาแล้วมันต้องประกอบสัมมาอาชีวะของมัน แล้วถ้าประกอบสัมมาอาชีวะของมัน มันจะรักษาใจของมันให้มันเป็นคุณธรรมอย่างนั้นอยู่ได้หรือไม่ มันเป็นภาระเป็นหน้าที่ต้องรับผิดชอบทั้งสิ้น

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ปฏิบัติใหม่ๆ มันจะเริ่มต้นจากตรงไหน คนเกิดมามีกายกับใจๆ คนที่เข้ามาประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ ไม่เข้าใจเรื่องของหัวใจหรอก แม้แต่ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจบ ๙ ประโยค คําว่า “จบ ๙ ประโยค” แล้วมันเข้าใจธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าในภาคทฤษฎีนะ เวลาจะปฏิบัติจริงๆ เอาหัวใจของตนไม่ได้ เอาความสงบของใจของตนไม่ได้ ถ้าเอาความสงบของตนไม่ได้มันก็ได้แค่แต่ทฤษฎีนั่นไง

ทฤษฎีคือภาคปริยัติ ปริยัติ ปฏิบัติ ปริยัติก็ศึกษามาๆ ให้ปฏิบัติ เวลาปฏิบัติขึ้นมาล้มลุกคลุกคลาน ทําอย่างนั้นไม่เป็น แล้วถ้ากิเลสมันฟูขึ้นมา เห็นไหม เวลาเทวทัตเวลาตีตนเสมอองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปรารถนาจะทําร้ายองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เสื่อมหมด ไอ้นั่นมันกิเลส กิเลสมันลบด้วยเท้าในหัวใจ ทําลายสิ่งที่เคยได้ฌานโลกีย์ เคยได้ความสงบของใจบ้าง แล้วถ้ามันเสื่อมหมด เสื่อมหมดก็ทุกข์อยู่นั่นไง

เวลาเป็นทฤษฎี เป็นธรรมและวินัยก็ตีความไง พระโสณะที่ได้อนุญาตเรื่องรองเท้า แล้วเวลารองเท้า รองเท้าคืออย่างไรล่ะ นี่เป็นวัตถุไง นี่เป็นสิ่งที่จับต้องได้ไง นี่สิ่งที่เป็นโลกไง เป็นโลกก็กิเลสมันล้นฝั่ง มันก็จะเอาแต่เอารัดเอาเปรียบ เอาแต่ความพอใจของตน ไม่เคารพ ไม่เห็นความสมควร

ถ้ามันเคารพมันเห็นความสมควร นี่โลกวัชชะ โลกเขาติเตียน เขาก็รู้ เขาก็เห็น เขาก็ติเตียนได้ เขามาฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ เพราะมันเป็นวัตถุไง มันเป็นรองเท้าไง มันไปบาดหูบาดตาคนที่เขามีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนาไง “สมณะทําตัวอย่างนี้หรือ สมณะไม่มีความประหยัดมัธยัสถ์หรือ” แล้วมันเป็นทัศนคติของใครล่ะ นี่เป็นเรื่องของโลก ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้า มันลบด้วยเท้าเพราะไม่รู้เท่าทันกิเลสไง

แต่ของเรา เราจะประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าเรามีบุญมีกุศลอยู่ เราจะมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง ถ้าเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง ธรรมและวินัยเป็นศาสดา เราจะไม่ก้าวล่วง เราจะไม่ก้าวล่วงแล้วทําอย่างไรล่ะ เวลาบวชเป็นพระขึ้นมาแล้วจะปฏิบัติอย่างไรล่ะ เวลาปฏิบัติ เห็นไหม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงกลับมาฟื้นฟูไง ฟื้นฟูที่ไหน ฟื้นฟูที่ไม่มีใครเขาทํา ฟื้นฟูที่เขาปล่อยปละละเลยทั้งสิ้น

เวลาฟื้นฟูขึ้นมา เพราะอะไร เพราะบวชมาก็อยู่วัดไง บวชมาก็เป็นพระแล้วไง เป็นพระก็สมบูรณ์แบบความเป็นพระไง มันบวชเป็นพิธีกรรมไง ญัตติจตุตถกรรมยกเข้าหมู่ไง ก็เป็นสมมุติสงฆ์ไง ก็เป็นพระโดยสมมุติ มันบวชโกนหัวโกนคิ้ว แต่มันไม่เห็นกิเลสไง แต่เวลาบวชมาแล้ว เห็นไหม เราต้องมาฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ เวลามาฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ เราปฏิบัติที่ไหน เขาก็ปฏิบัติขึ้นมา แล้วเขาปฏิบัติอย่างไร ตําราก็สอนไว้แต่ก็ตีความกันแตกต่างกันไป

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านฝึกหัดของท่าน ท่านก็ศึกษาค้นคว้าของท่านนั่นแหละ แล้วเวลาจะทําความสงบของใจเข้ามา ทําความสงบของใจเข้ามา เพราะอะไร เพราะมันสงสัยไปหมด เพราะมันฟุ้งซ่าน เวลาถ้าจิตมันอิ่มบุญอิ่มกุศลของมัน มันก็อยู่ของมันได้ เวลากิเลสมันลืมตา กิเลสมันตื่นขึ้นมา กิเลสมันฟาดงวงฟาดงา ใจของปุถุชนเปรียบเหมือนช้างสารที่ตกมัน ช้างตกมันใครเอามันอยู่ แล้วหัวใจของเรามันกิเลสท่วมหัว แล้วเวลามันกระฟัดกระเฟียด ใครเอามันอยู่

แต่ถ้ามันมีครูบาอาจารย์ที่เราเคารพบูชา นี่ไง พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บวชให้ องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้อบรมบ่มเพาะ องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงอาทิตฯ ไง นี่สิ่งที่ชฎิล ๓ พี่น้องเป็นพระ-อรหันต์หมดเลย เพราะอะไร เพราะเขาบูชาไฟ บูชาไฟของเขา ตาเป็นของร้อน หูเป็นของร้อน นี่ไง โทสัคคินา โมหัคคินาเป็นของร้อน ร้อนเพราะอะไร ร้อนเพราะมันเผาหัวใจไง เวลามีสติมีปัญญาเข้ามา เห็นไหม มันสํารอกมันคายออกหมดเลย มันมีสัจจะความเป็นจริงขึ้นมาในหัวใจของมันไง มันถึงจะเป็นสัจจะเป็นความจริง บุคคล ๔ คู่ มันต้องมีเหตุมีผลของเขาถึงจะเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา แล้วเป็นอย่างไร

เวลามันเป็นความจริง เพราะเป็นความจริงอย่างนั้นมันมีที่มาที่ไป แล้วคนที่จะเริ่มต้นทําอย่างไร นี่ไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงบอกว่า “ให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน” ไอ้พวกที่ศึกษาตามทฤษฎีไง ไอ้กิเลส กิเลสลบด้วยเท้า มันบอกว่า “สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ ต้องใช้ปัญญาไปเลย” แล้วปัญญาที่เราเกิดขึ้นปัญญาอะไร โลกียะ โลกุตตระ มันก็บอกว่า “โลกียะ โลกุตตระก็อยู่ที่ว่าเราแบ่งแยก” มันไม่มีหรอก มันอยู่ที่บุคคลคนนั้น บุคคลคนนั้นโดยเริ่มต้นประพฤติปฏิบัติโลกียะทั้งสิ้น เพราะมันคิดมาจากเรา มันคิดมาจากโลก

เราเกิดมาจากไหน?

เวลาเราเกิดมา จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดมาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดในวัฏฏะแน่นอน เกิดมานี่จริงตามสมมุติ เราเกิดเป็นมนุษย์จริงๆ สมมุติบัญญัติไง แล้วมันจะเป็นโลกุตตระไปไหน โลกุตตระเอามาจากไหน คนประพฤติปฏิบัติไม่เป็น ถ้ากิเลสมันลบด้วยเท้านี่กิเลสชัดๆ เลย แต่ถ้ามันทําความสงบของใจได้แบบเทวทัต ถ้าผยอง ถ้ายกตนข่มท่าน เสื่อมหมด มันจะไปโลกุตตระที่ไหน

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําความสงบของใจท่านมาก่อน เป็นสมถกรรมฐาน จิตสงบระงับแล้วมีความสุข สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี คนที่ไม่มีวาสนานะ พอจิตสงบแล้วมันคิดว่านั่นคือนิพพาน มีอํานาจวาสนาแค่นั้น เขาเรียกติดสมาธิ แล้วบอกว่า “ไอ้พวกกรรมฐานๆ ไอ้พวกหายใจเข้าพุท หายใจออกโธ มันจะติดสมถะ มันจะติด” ติดมันก็เป็นเรื่องกิเลสของคนไง

จะประพฤติปฏิบัติในแนวทางไหนก็แล้วแต่ เวลาสิ่งที่ประพฤติปฏิบัติ ผลของมัน ผลของมันเป็นสมถะทั้งสิ้น ผลของมันเป็นสมาธิทั้งสิ้น ผลของมันจะเป็นสมาธิ เพราะจิตมีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มีอวิชชาคือความไม่รู้ มีความโลภ ความโกรธ ความหลงที่อยู่จิตใต้สํานึก มีความไม่พอใจ มีอุปาทานในหัวใจมากมายมหาศาล แล้วมันฟุ้งซ่าน มันคิดของมัน เล่นแร่แปรธาตุ เอาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาวิเคราะห์วิจัย แล้วก็ว่าตัวเองรู้ธรรม บรรลุธรรม มันบรรลุที่ไหน

มันเป็นเรื่องโลกๆ เรื่องความรู้สึกนึกคิด เรื่องความเห็น มันเป็นเรื่องออกมาจากหัวใจทั้งสิ้น แล้วหัวใจมันมาจากไหน ทั้งๆ ที่ผู้ประพฤติปฏิบัติใหม่ กายกับใจๆ เขายังไม่รู้เลย ความรู้สึกนึกคิดก็ว่าเป็นใจๆ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติไม่ใช่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เห็นไหม ขันธ์ ๕ อารมณ์ความรู้สึกมันเหมือนขันธ์ ๕ แล้วเวลาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ ที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน มันวางขันธ์ ๕ ถ้ามันวางขันธ์ ๕ ไม่ได้ มันก็ไม่ใช่สัมมาสมาธิ มันเข้าสู่จิตของตนไม่ได้

แต่เพราะชาวพุทธ แต่เพราะเราเป็นนักปฏิบัติ เราถึงรู้ว่ารูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ แต่ประชาชนทั่วไป ฆราวาส หรือผู้ที่ประพฤติปฏิบัติในลัทธิต่างๆ เขาจะรู้จักรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณหรือไม่ เขาก็คิดว่าเขาใช้ปัญญา เขาใช้ปัญญาเขาชนะความคิดของตน พอเขาชนะความคิดของตน เขาบอกนั่นเขาชนะกิเลส นั่นคือโลกุตตระอะไรของเขา ไอ้นั่นคือคนที่ปฏิบัติไม่เป็น

เราจะประพฤติปฏิบัติ เราจะแสวงหาครูบาอาจารย์ของเราที่คอยคุ้มครองคอยดูแลให้การประพฤติปฏิบัติของเราให้ถูกต้องชอบธรรม ถ้ามันจะถูกต้องชอบธรรม เราก็แสวงหาครูบาอาจารย์ที่ดีงาม

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบแล้วมันมีความสุข เวลาเราประพฤติปฏิบัติ เราพยายามจะหาความสงบของใจของเรา ถ้าหาความสงบของใจของเรา ถ้าใจมันสงบแล้วถ้าเราน้อมไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันจะเป็นสติปัฏฐาน ๔ ต่อเมื่อหัวใจที่สงบระงับแล้วเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง นั้นมันถึงจะเป็นแนวทางปฏิบัติตามแนวทางสติปัฏฐาน ๔

ไอ้ที่การประพฤติปฏิบัติไอ้นั่นมันเป็นความคิด มันเป็นความคิดว่าพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม มันเป็นความคิดเป็นทฤษฎีที่วิเคราะห์ มันเป็นการวิเคราะห์ วิเคราะห์จากโลกียะ วิเคราะห์จากตน มันก็วิเคราะห์อยู่นั่นน่ะ แล้วผลของมันล่ะ ผลของมันคือปัญญาอบรมสมาธิไง ผลของมันคือสมถะไง ว่าสมถะมันเวิ้งว้าง มันว่าง ว่างอะไร ว่างคือนิพพานของเขา แต่ของเราไม่ใช่ เพราะอะไร

เพราะเวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมาก่อน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสมบุกสมบันมาก่อน เวลาจิตมันสงบแล้วเวลามันคลายออกมา เวลาเจริญแล้วเสื่อม เจริญแล้วเสื่อม จิตของคนนะ เวลาปุถุชนคนหนาอารมณ์ความรู้สึกเราก็แค่นี้ เวลาเราพยายามทําความสงบใจ ถ้าใจเราสงบระงับเข้ามา มันปล่อยวางอารมณ์ของเราเข้ามา ปล่อยวางอารมณ์นะ เพราะอารมณ์ จิตมันพาดพิงอารมณ์นั้นแล้วมันพาดพิงเรื่องอะไรบ้างล่ะ มันพาดพิงรูป รส กลิ่น เสียง มันพาดพิง พาดพิงสิ่งที่มันรักมันชอบ มันพาดพิงทั้งสิ้น แล้วพาดพิงแล้วเวลามันส่งออกล่ะ

เวลาทําความสงบใจแล้ว ใจมันสงบแล้ว เห็นไหม มันออกรู้ล่ะ ออกรู้มันส่งออก ส่งออกทําอย่างไร เวลาครูบาอาจารย์ของเราถึงบอกว่าพยายามตั้งสติไว้ ชํานาญในวสี เราเคยวางอารมณ์มาอย่างไร เราเคยมีความรู้สึกนึกคิดอย่างไร แล้วถ้ามันกระทําแล้ว ถ้ามันสงบระงับเข้ามา จํานั้นเป็นแนวทางไว้ จําแนวทางที่ดีงาม จําแนวทางที่เราทําความสงบ ทําแล้วมันมีคุณค่า แล้วเวลาที่มันทุกข์มันยาก เราก็จําแนวทางนี้ไว้ว่าทําแล้วมันอั้นตู้ ทําแล้วมันเหมือนกับถนนขาด มันเหมือนกับซอยตัน มันทําแล้วมันไปไม่ได้ เราก็จําไว้ อันนี้ไม่เอา

เราจะเอาแต่สิ่งที่ทําแล้วมันประสบความสําเร็จๆ อารมณ์ความรู้สึก จิตสงบแล้วเดี๋ยวมันก็คลายออกมา แล้วเวลาคลายออกมาแล้ว เวลามันเสื่อมหมด เห็นไหม เสียดาย เสียดายที่เราทํามา เสียดายทุกๆ อย่างเลย เสียดายก็คือเสียดาย เพราะ เห็นไหม สิ่งที่อารมณ์ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นกับจิตเร็วมาก แล้วความรู้สึกนึกคิดมันเกิดเร็วมาก แล้วถ้าเราเท่าทันความรู้สึกนึกคิดทั้งหมด แล้วเราฝึกหัดของเรา แล้วความคิดมันเกิดมันควบคุมไม่ได้ แต่เราฝึกหัดบ่อยครั้งเข้าควบคุมได้

ถ้าควบคุมไม่ได้ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ เหตุในการสร้างคุณงามความดี เหตุในการรักษาหัวใจของตน เวลาคนที่เขาไม่มีศรัทธา ไม่มีความเชื่อ เขาไม่เชื่อหรอกว่าการประพฤติปฏิบัติ ปุถุชน กัลยาณชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุคคล ๔ คู่ เขาไม่เชื่อ แล้วก็ว่ามันไม่มี แล้วมันเป็นไปได้อย่างไร มันก็คิดแบบโลกนี่ไง กิเลสมันลบด้วยเท้าไง มันคิด ๑ ๒ ๓ ๔ มันคิดบวกไปหมดเลย “กิเลสไม่มี ธรรมะมีอยู่ดั้งเดิม ทุกอย่างมีอยู่แล้ว” มีอยู่อย่างไร แม้แต่ เห็นไหม แม้แต่องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมแล้วเทศนาว่าการขึ้นมา พระ-อรหันต์มากมายมหาศาล

เทวทัต เทวทัตก็เป็นลูกศิษย์ขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าเหมือนกัน แล้วก็มาประพฤติปฏิบัติเหมือนกัน แล้วเวลาปฏิบัติแล้วมันเป็นโลกียะ มันเป็นเรื่องโลกๆ มันไม่เข้าสู่ธรรม แล้วเวลากิเลสมันลบด้วยเท้า กิเลสมันผยอง กิเลสมันยกตน มันจะเทียบเท่า มันเทียบเท่าตรงไหน มันเป็นไปไม่ได้ที่จะเทียบเท่า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าชนะมาร สิ่งที่เทวทัตทํามันเป็นฌานโลกีย์ แล้วเป็นฌานโลกีย์มันยังไม่เข้าสู่มรรคสู่ผล ถ้ามันเข้าสู่มรรคสู่ผล คู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ มันจะคิดอย่างนั้นไม่ได้ มันคิดอย่างนั้นไม่ได้เพราะอะไร มันคิดอย่างนั้นไม่ได้เพราะมันชนะมารไง มันไม่มีมารมายุมาแหย่ มันไม่มีมารมาคอยกระพือ ไม่มีมารมาให้อหังการ ไม่มีมารมาทําให้หัวใจนั้นมันเลวร้าย นี่มันเป็นเรื่องโลกไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน เวลาสงบแล้วมันเสื่อม มันเสื่อมอย่างนี้แหละ มันเสื่อม มันเสื่อมเพราะอะไร มันเสื่อมเพราะว่ากิเลสมัน ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ยังไม่ได้ทําสิ่งใดเลย แต่ถ้าไม่ทําสิ่งนี้เลย มันจะเข้าสู่สติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงอย่างไร

สติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงนี่ทําความสงบของใจแล้ว ใจสงบระงับยกขึ้นสู่วิปัสสนา สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน สมถกรรมฐานๆ ทําความสงบของใจนั่นก็เป็นงานอย่างหนึ่ง งานทําความสงบของใจคือหากําลังของตน หาทุนของตน หาใจของตน จิตตภาวนาๆ ถ้าหาจิตของตนไม่เจอ ทําความสงบของใจไม่ได้แล้วจะภาวนาอะไร ก็สมองไง ก็สัญชาตญาณไง ตรรกะไง มันก็วนอยู่นั่นไง ถ้ามันวนอยู่นั่น ถ้ากิเลสมันพอกพูนขึ้นมาก็เทวทัตไง

กิเลสมันลบหมด มันลดคุณงามความดี ลดสิ่งที่เราจะเจริญงอกงามขึ้นมาในภายภาคหน้า มันทําให้เราล้มเหลวหมด แล้วความเป็นอยู่ล่ะ เวลาบวชเป็นพระ เห็นไหม เวลาธรรมวินัยไง ของของสงฆ์ ของของสงฆ์ เห็นไหม ถ้าสงฆ์น้อมลาภของสงฆ์สู่ตน มันเป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ เวลาลาภ เวลาสิ่งที่เกิดขึ้นกับคณะสงฆ์ สิ่งที่เป็นธรรมๆ ไง สิ่งที่เป็นธรรมถ้ามันถูกต้องชอบธรรมมันก็ไม่เป็นอาบัติไง แต่ถ้ามันไม่ชอบธรรมล่ะ เห็นไหม นี่เป็นวัตถุไง มันก็มาติดอีก สิ่งที่เป็นธรรมคือความรู้สึกนึกคิดคือคุณธรรมในหัวใจ กิเลสมันลบด้วยเท้าแบบเทวทัต เสื่อมหมด

แล้วถ้าเป็นวัตถุ วัตถุ เห็นไหม สัตตรสวัคคีย์ ฉัพพัคคีย์เรียกร้องนัก จะเอาแต่ความพอใจของตนๆ แล้วเอามาจากไหน ก็กิเลสไง มันลบด้วยเท้าไง ก็จะสร้างแต่อนุบัญญัติๆ องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บัญญัติ บัญญัติซํ้าๆๆๆ เข้าไปไง นี่กิเลสมันลบด้วยเท้า

ถ้ามันเป็นความจริง เราจะฝึกหัดของเรา กิเลสในหัวใจของเรามันมีอยู่แล้ว แต่ที่มาประพฤติปฏิบัตินี้เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเรามีอํานาจวาสนา เพราะเรามีอํานาจวาสนา เราถึงจะเริ่มต้นประพฤติปฏิบัติไง โอกาสในการประพฤติปฏิบัติกับคนที่ไม่สนใจ เขาไม่มีโอกาส เกิดเป็นคนเหมือนกัน เกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน นับถือพระพุทธศาสนาเหมือนกัน

แต่เรามีโอกาสในการประพฤติปฏิบัติ เรามีโอกาสแสวงหาใจของตน ใครทําความสงบของใจได้นี่สัมมาสมาธิ แค่สัมมาสมาธินะ มันก็เป็นความมหัศจรรย์ในใจของตนแล้ว แล้วถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้มันเห็นตามข้อเท็จจริงนะ เวลาถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้มันจะก้าวเดินทางภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนานี่ เราจะมหัศจรรย์มาก มันเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปได้อย่างไร นี่ปุถุชน กัลยาณชน

เวลาคนยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้มันจะก้าวเดินของมันไป พอก้าวเดินของมันไปนะ มันจะเกิดความมหัศจรรย์ในการประพฤติปฏิบัติของตน แล้วมันเกิดความมหัศจรรย์ในการประพฤติปฏิบัติของตน เขาจะรักษาหัวใจของเขา เพราะหัวใจดวงนี้มันมีคุณค่ามาก หัวใจดวงนี้มันจิตตภาวนา จิตถ้าฝึกหัดปฏิบัติจนมันภาวนาได้ มันภาวนาของมันเป็น เวลาปัญญามันหมุน เวลาพิจารณากายอย่างไรก็แล้วแต่ นั่นคือปัญญาที่มันเกิดขึ้น ปัญญาที่มันเกิดขึ้น รสของสมถธรรมคือสัมมาสมาธิ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

แต่เวลาถ้าจิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็น เวลาปัญญามันหมุนไป มันจะเห็นคุณค่า รสของปัญญาไง รสของธรรมๆ มันมีรสมีชาติ มันมีความสุข มันมีความมหัศจรรย์ในใจของตน เวลาปัญญามันหมุนของมันไป ปัญญามันหมุนก็พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม มันแตกต่าง แตกต่างตรงไหน แตกต่างตรงนี้ นี่ภาวนามยปัญญาคือโลกุตตรปัญญา

ที่ว่าโลกียะๆ โลกียะคือฌานโลกีย์ ถ้าโลกุตตระมันจะยกเข้าสู่มรรค ถ้ามันเข้าสู่มรรคได้ เข้าสู่มรรคสู่ความเป็นจริงมันจะเกิดความมหัศจรรย์ นี่กาลามสูตรๆ ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น เวลาประพฤติปฏิบัติ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เห็นไหม เวลาท่านสร้างพระขึ้นมา “จิตเป็นอย่างไรๆ” ท่านไม่ถามเรื่องอื่นหรอก ถามเรื่องจิตเป็นอย่างไร แล้วถ้ามันไม่มีจิต มันทําสมาธิไม่เป็นจะบอกจิตอะไร แล้วถ้ามันไม่ยกขึ้นสู่วิปัสสนา สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐานไง

สิ่งที่ว่า “ไอ้พวกพุทโธนั่นน่ะ ไอ้พวกติดสมถะๆ” สมถะนี่มันเป็นบาทฐาน สมถกรรมฐาน ถ้าไม่มีบาทไม่มีฐาน ไม่มีที่ทํางาน ไม่มีจุดเริ่มต้น จิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะแล้วมันจะแก้จิตๆ แก้ภวาสวะ แก้ภพ แก้การเวียนว่ายตายเกิดจะไปแก้กันที่ไหน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ก็รื้อหัวใจของคน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอบรมบ่มเพาะ ท่านก็ต้องเอาใจของคน แล้วใจของคนมันอยู่กับคน แล้วคนที่มันไม่สนใจ คนที่มันเป็นเรื่องโลกๆ แล้วเวลามาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันก็ปฏิบัติแบบโลกๆ แบบโลกๆ มันก็แบบคนนั่นน่ะ

แต่เวลาลูกศิษย์หลวงปู่มั่นที่เป็นเพชรนํ้าหนึ่ง เพชรนํ้าหนึ่งก็เป็นคนเหมือนกัน แต่เวลาเป็นคนเหมือนกันแต่มีอํานาจวาสนา มีอํานาจวาสนาคืออบรมบ่มเพาะ คือเชื่อฟัง แล้วมีการกระทําให้มันเป็นความจริงขึ้นมา หลวงปู่มั่นท่านถามว่า “จิตเป็นอย่างไร จิตเป็นอย่างไร” ก็ตอบมาสิ เวลาตอบขึ้นมามันก็พัฒนาของมันขึ้นไป มันถึงลงใจไง

ลูกศิษย์กรรมฐาน ลูกศิษย์กรรมฐานคือว่าติดอาจารย์ๆ ก็อาจารย์ของตนเป็นพระที่มีคุณธรรมในใจ เป็นพระที่จะชี้บอกทางเราได้

ไอ้เราประพฤติปฏิบัติเอาหัวชนฝา มันทุกข์มันยากขนาดไหน มันทุกข์มันยากขนาดไหนเพราะกิเลส โอ้โฮ! แก่นของกิเลสนะ แค่อารมณ์ของเรา อะไรที่มันผูก อะไรที่มันฝังใจแก้ได้ไหม อะไรที่ฝังใจ เวลาทําสมาธิ แค่ทําสมาธิ ปัญญาอบรม-สมาธิมันรื้อหมด มันรื้อปมประเด็นในใจทั้งสิ้น เวลาสิ่งใดที่เกิดขึ้น ปมในใจ มันใช้ปัญญาอบรมสมาธิไง ธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคลี่คลายได้หมด ด้วยเหตุด้วยผลขึ้นมากิเลสตายหมด กิเลสมันแพ้หมดล่ะ

กิเลสกลัวธรรมๆ พอมันแพ้มันอายม้วนต้วนมันหลบไปหมด นั่นล่ะปัญญาอบรมสมาธิ แล้วมันต้องเป็นปัญญาของเรา ปัญญาเกิดจากจิตนั้นมันถึงจะแก้จิตนั้นได้ เวลาปัญญามันเกิดจากจิตยกขึ้นสู่วิปัสสนาๆ โลกุตตรธรรม โลกียะ โลกุตตระ โลกียะมันไม่มีตรงนี้ มันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่เป็น มันยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ มันถึงก้าวเดินเป็นบุคคลคู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ ไม่ได้ แล้วถ้ามันจะได้ มันได้อย่างไร

เวลาสมุจเฉทปหาน ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ มันราบหมดเลย แล้วมันเป็นอะไร มันเป็นอกุปปธรรม มันไม่มีวันเปลี่ยนแปลงได้ มันไม่มีทางเปลี่ยนแปลง ไม่มีทางเสื่อมได้

ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงยมก-ปาฏิหาริย์ เพราะไม่มีมาร ชนะมาร ไม่มีสิ่งใดกวนใจ ไม่มีสิ่งใดเป็นสิ่งกีดขวางใดๆ ทั้งสิ้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงยมกปาฏิหาริย์ก็เพื่อจรรโลงศาสนา เดียรถีย์ นิครนถ์เขาดูถูกดูแคลน แล้วคนอื่นทําไปเพื่อประโยชน์อะไร แต่องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงยมกปาฏิหาริย์เสร็จแล้วก็ขึ้นไปโปรดพระมารดาไม่ให้โลกเขาติเตียนไง เวลาใจที่เป็นธรรมทําเพื่อประโยชน์ แล้วประโยชน์กับศาสนา ประโยชน์กับสังคม ประโยชน์กับทุกๆ อย่าง

แต่ถ้ามันเป็นกิเลสล่ะ กิเลสมันทําลายทั้งสิ้น เห็นไหม พระฉันนะ พระฉันนะเป็นผู้ที่ขี่ม้ากัณฐกะที่พาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าออกบวช พอออกบวชแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าออกบวชประพฤติปฏิบัติอยู่ ๖ ปี เวลาสําเร็จเป็นองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขึ้นมา เวลาสําเร็จคืออาสวักขยญาณทําลายอวิชชา ชนะมารในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เทศนาว่าการขึ้นมา เวลาไปโปรดพระเจ้าสุทโธทนะ เห็นไหม ฉันนะๆ เห็นถึงความอลังการ เวลาท้ายปลายพระพุทธศาสนา ปลายพระชนม์ชีพขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระฉันนะมาบวชเป็นพระๆ นะ พอบวชเป็นพระแล้วมาเฝ้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าเลย ใครจะผ่านเข้าผ่านออกต้องผ่านฉันๆ ถ้าไม่มีพระฉันนะจะไม่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทิฏฐิมานะจรดฟ้า จะไปยึดครองว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเป็นสมบัติของเขา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ทําเพื่อประโยชน์กับสังคม ประโยชน์กับโลกมากมายมหาศาล แล้วพระฉันนะเพิ่งบวชมา สมมุติสงฆ์ แต่กิเลสมันลบด้วยเท้า มันทิฏฐิมานะมากมายมหาศาลมากีดมาขวาง มากีดขวางไม่ให้ใครเฝ้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า ต้องผ่านฉันก่อน ฉันเป็นผู้ที่พาองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าออกบวช ฉันมีวาสนามาก กิเลสกีดขวางเขาไปทั้งนั้น จนมีปัญหามาก จนมีปัญหานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าติเตียน เวลาติเตียนเวลาเอาไปอบรมบ่มเพาะ โกรธ เสียใจ น้อยใจ แต่ก็ไม่แก้ไขนะ ไม่แก้ไขทิฏฐิมานะนะ กิเลสมันทําลายนะ ไม่มีใครรู้ใครเห็นทั้งสิ้น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระ-อานนท์เป็นพระอุปัฏฐากไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานนะ พระอานนท์ร้องไห้ๆ อยากให้องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าดํารงชีพต่อไปเพื่ออบรมบ่มเพาะพระอานนท์ด้วย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์

“อานนท์ เราบอกเธอแล้วไม่ใช่หรือ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา” นี่เป็นสัจจะเป็นความจริงเป็นธรรมะ แต่ข้อเท็จจริงคือชีวิตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เกิดมาในวัฏฏะๆ เป็นเจ้าชายสิทธัตถะได้ออกประพฤติปฏิบัติมาชนะมารทั้งสิ้น เป็นศาสดา โดยข้อเท็จจริงผลของวัฏฏะ “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงต้องดับเป็นธรรมดา แม้แต่ตถาคตก็ต้องปรินิพพานในคืนนี้ เธออย่าเสียใจไปเลย อีก ๓ เดือนข้างหน้าเขาจะมีสังคายนา เธอจะได้เป็นพระอรหันต์ในวันนั้น”

นี่ไง พระอานนท์ก็รับฟังการปลอบการประโลมมาตลอด แล้ว เห็นไหม อีก ๓ เดือนข้างหน้าจะเป็นพระอรหันต์ เขาจะมีสังคายนา พระพุทธศาสนาจะเจริญงอกงามต่อไปข้างหน้า พระ-อานนท์ก็รับผิดชอบ เป็นผู้อุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว พระ-อานนท์ยังปฏิบัติตนเหมือนกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าดํารงชีพอยู่เลย อุปัฏฐากดูแลสิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าเคยใช้เคยสอย ดูแลรักษาด้วยความเคารพบูชา แล้วมันเป็นภาระไง ถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกว่า “พระฉันนะคอยกีดคอยขวางไปทั้งสิ้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว พระฉันนะจะว่าอย่างไร”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งพระอานนท์ไว้ “อานนท์ ถ้าเราปรินิพพานไปแล้ว ให้สงฆ์ลงพรหมทัณฑ์พระฉันนะ ไล่ออกจากหมู่ไป” นี่ไง มันคอยทําลายคนอื่น มันเป็นภาระเขาไปทั่ว เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้วนะ พระอานนท์ขับพระฉันนะ คณะสงฆ์ไง ลงพรหมทัณฑ์คือไม่เกี่ยวข้องด้วย โอ๋ย! พระฉันนะสลบเลย เพราะทิฏฐิมานะใหญ่โตมาก คิดว่าตัวเองยิ่งใหญ่ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกบวชก็ด้วยบารมีตัวเองมีผลมีส่วนร่วม จะมาทวงบุญทวงคุณอยู่ตลอดเวลา แล้วทวงบุญทวงคุณเพื่ออะไร

เวลาตัวเองก็ว่ายิ่งใหญ่ ตัวเองก็หลงตัวเองไง เวลาพระทั้งหมดลงพรหมทัณฑ์ “ไปให้พ้น” สลบเลยนะ อาย หนีออกจากหมู่ไปเลย กระเซอะกระเซิงไป ไปประพฤติปฏิบัติจนถึงตัวเองเวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมาเพราะมีวาสนาเหมือนกัน เป็นมหาดเล็กของเจ้าชายสิทธัตถะ ออกบวชด้วยกัน มีวาสนาแต่ให้กิเลสมันยํ่ามันยีอย่างนั้น ทิฏฐิมานะอยากจะเอาแต่ชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณ ไม่เอาธรรม เวลาขับออกไป เห็นไหม สลบเลย แล้วกระเซอะ-กระเซิงไปจนไปประพฤติปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ กลับมาหาพระ-อานนท์นะ จะยอมรับโทษ จะแก้ไขพรหมทัณฑ์นั้น

พระอานนท์บอกว่า “มันจบแล้ว” จบเพราะอะไร เพราะถ้ามันเป็นธรรม เป็นธรรมแล้วกลับมาขอรับโทษ ขอแก้ไขตนเอง แต่จะแก้ไขตนเองมันต้องไปแก้ไขที่กิเลสในใจของพระฉันนะ จบแล้ว ฉะนั้น ถ้าจบแล้วก็คือจบ ธรรมและวินัยไง วินัยก็เป็นของสมมุติทั้งสิ้น ถ้าใจเป็นธรรมแล้วนะ วินัยเทิดใส่ศีรษะไว้ แต่ใจที่เป็นคุณธรรมมันไม่ก้าวล่วงหรอก รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง ถ้าใจมันเป็นธรรมแล้ว สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติไว้ๆ มันจะไปทําลายสิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติได้อย่างไร

อันนี้ก็เหมือนกัน เวลาหลวงปู่มั่นนะ เวลาช่วงปลายๆ ชีวิตของท่านไง สั่งไว้เลย “หลวงปู่ขาวได้สนทนากับเราแล้วนะ หลวงตาพระมหาบัวดีทั้งนอกดีทั้งใน ให้จําไว้ จําชื่อเสียงนี้ไว้” เวลาท่านล่วงไปแล้วให้พึ่งพาพวกนี้ ถ้าพึ่งพาพวกนี้ สิ่งที่เป็นธรรมๆ ไง

แต่ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลังล่ะ

ผู้ที่เป็นธรรมเดินตามด้วยความเคารพบูชา เดินตาม สิ่งที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําไว้ ร่องรอยทําไว้เคารพบูชามากนะ ไม่ลบด้วยเท้า มือลูกศิษย์กับมืออาจารย์เป็นมือเดียวกัน มือที่เคารพบูชาไง แต่กิเลสมันไม่ได้เอามือ มันเอาเท้าลบ อะไรที่ทําไว้เป็นคุณเป็นประโยชน์ ข้อวัตรต่างๆ มันเป็นประโยชน์กับอนุชนรุ่นหลังทั้งสิ้น สิ่งที่เป็นข้อวัตรปฏิบัติเป็นสิ่งที่อนุชนรุ่นหลังควรที่จะได้ไว้เป็นแนวทางในการประพฤติปฏิบัติ แล้วไอ้พวกที่แซงหน้าแซงหลัง เห็นไหม

ผู้ที่เดินตามๆ นะ เดินตาม ทุกคน เราชาวพุทธบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาเป็นลูกศิษย์องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น แต่เวลาเป็นลูกศิษย์ลูกหาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วมันประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงที่ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าไหม มันเคารพบูชาไหม หลวงตาท่านบอกว่า “เหยียบหัวพระพุทธเจ้าแล้วแสดงธรรมนั่นน่ะ”

ถ้ามันเคารพบูชามันก็เป็นลูกศิษย์องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า เป็นชาวพุทธที่แท้จริง แต่ถ้าพุทธพาณิชย์เวลาทําแล้วก็เพื่อชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณ เอาพระพุทธศาสนามาเป็นสินค้า เอาพระพุทธศาสนามาเป็นเรื่องหากิน นั่นมันก็เป็นชาวพุทธแซงหน้าแซงหลัง

ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นที่เดินตามหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านบอกไว้เอง ท่านพยากรณ์ไว้ ครูบาอาจารย์ที่อยู่ในสมัยนั้นเล่าให้ฟัง ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลังนั้นก็อีกส่วนหนึ่ง ผู้ที่เดินตามก็มี เพชรนํ้าหนึ่งที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอบรมบ่มเพาะมาก็มีแต่มันน้อย ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง เพราะกิเลสมันลบด้วยเท้า มือลูกศิษย์กับมืออาจารย์มันสัมพันธ์กันได้ แทนกันได้ แทนตรงไหน ถ้าแทนมันก็ต้องเคารพบูชา การเคารพบูชาจะทําอย่างนั้นไหม

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งพระอานนท์ไว้ “ถ้าเราตายไปแล้ว ฉันนะให้ขับออกไป ลงพรหมทัณฑ์ซะ” หลวงตาพระมหาบัวท่านก็สั่งหลวงปู่ลีไว้ว่า “ควรทําอย่างไร ควรทําอย่างไร” แล้วมันฟังกันไหม มันยอมฟังหรือเปล่า นี่ไงสิ่งที่สั่งไว้ ผู้ที่เดินตามเคารพและบูชา ภูมิอกภูมิใจนะ เพราะเราเคารพครูบาอาจารย์ของเราอยู่แล้ว แล้วสิ่งที่เป็นร่องเป็นรอยที่ครูบาอาจารย์ท่านทําของท่านไว้ แล้วท่านก็อยาก ให้อนุชนรุ่นหลังเขาได้รู้ได้เห็นข้อวัตรปฏิบัติ ให้ได้รู้ได้เห็นในการทําความเป็นจริง ไม่ใช่วัตถุ วัตถุเราทําได้ เขาก็ทําได้ วัตถุมันมีอยู่ทั่วไป วัตถุคือวัตถุ

วัตรปฏิบัติ แล้วมือลูกศิษย์กับมืออาจารย์มันสมานกันได้ไหม มันเอาเท้าลบหมดล่ะ เพราะมันมีกิเลส กิเลสในใจของมัน กิเลสมันลบด้วยเท้า แต่ถ้ามันเป็นธรรมมันทําไม่ได้ เพราะอะไร รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง เทวทัตเสื่อมหมดนะ เวลาตีตนเสมอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปกครองสงฆ์เสื่อมหมด ฌานโลกีย์เสื่อมหมด เพราะมันเป็นโลกียะ เป็นเรื่องฌานโลกีย์ โลกียะเพราะมันเกิดจากภวาสวะ เกิดจากภพ เกิดจากความเป็นมนุษย์

โลกุตตระ โลกุตตระมันเกิดจากสัมมาสมาธิ มันเกิดจากข้อวัตรปฏิบัติ เกิดจากความเป็นจริง เกิดจากหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านวางแนวทางของท่าน รอยมือรอยเท้าขององค์-หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ของหลวงตาพระมหาบัว ของครูบา-อาจารย์ของเรา ถ้ามันเป็นธรรมมันจะเคารพมันจะบูชา มันจะไม่ลบด้วยเท้า เอวัง

สัจธรรม อริยสัจจะยิ่งกว่าจริงอีก
จริงจนพญามารหาไม่เจอแล้วกันแหละ
จนกิเลสตามไม่ได้ ไม่มีใครรู้เห็นมันเลย
ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาแล้ว ครูบาอาจารย์รู้
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้
หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยากรณ์ไว้แล้ว
ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง ไอ้แซงหน้าแซงหลังก็ธรรมะไก่กา
ถ้าเราเคารพบูชา เราไม่แซง เราพยายามทําให้เป็นสัจจะ
เป็นความจริงขึ้นมาในใจของเรา

๓

ธรรมไก่กา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๖๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ สัตว์นี่สัตว์มนุษย์ สัตว์ในวัฏฏะ ในสังสารวัฏ องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ๆ แต่! แต่สัตว์มันไม่มีบุญไง มันไม่เชื่อ มันไม่ศรัทธาในตัวของมันเอง ถ้ามันศรัทธาในตัวของมันเองนะ มันจะมีอํานาจวาสนา มันจะมีการกระทํา มันจะสํานึกที่ดีงามไง

เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา นี่พระพุทธ-ศาสนาไง สิ่งที่ดีงามไง กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่งๆ เห็นไหม เวลามันเจริญขึ้นมาในประเทศไทยไง เราเกิดในประเทศอันสมควร เราเกิดในประเทศที่นับถือพระพุทธ-ศาสนา พระพุทธศาสนา ศาสนาประจําชาติ วัดวาอารามทั่วประเทศไทยเลย มีพระภิกษุ พระสงฆ์ ท่านศึกษาในภาคปริยัติ และฝึกหัดประพฤติปฏิบัติไง เราเห็นอยู่เต็มหูเต็มตาทั้งสิ้น

ถ้าเราเห็นอยู่เต็มหูเต็มตาทั้งสิ้น ในชีวิตประจําวันของเรา ขึ้นบ้านใหม่ก็เอาพระไปสวดมนต์ อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตา-นญฺจ เสวนา สวดมงคล ๓๘ ประการ เวลาคนตาย คนตายก็นิมนต์พระไปสวดอภิธรรม กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา เวลาสวดมนต์ อภิธรรมๆ นั่นน่ะยอดของธรรมะเลยล่ะ เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา แต่เราก็ทํากันเป็นพอเป็นพิธี เราก็ฟังเอาบุญเอากุศลกันไง

มันมีโอกาสมาก เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนา กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง จะเจริญอีกหนหนึ่ง เวลาเจริญงอกงามขึ้นมา งอกงามมันต้องมีเสาหลัก มันต้องมีแก่น แก่นของพระพุทธศาสนาไง เวลาศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เห็นไหม หลวงปู่มั่นท่านบอกไว้ว่า “ศาสนาเจริญตั้งแต่พระจอมเกล้าฯ ออกมาฟื้นฟู ฟื้นฟูวินัย ฟื้นธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วพระจอมเกล้าฯ ท่านก็ออกประพฤติปฏิบัติ ออกธุดงค์เหมือนกัน แต่สุดท้ายแล้วท่านก็มีภาระหน้าที่ของท่าน” เห็นไหม

เวลาฟื้นฟูขึ้นมา ให้ใกล้ชิดให้ชัดเจนในพระพุทธศาสนา กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง มีครูบาอาจารย์ของเรา มีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเกิดมาไง คนที่มีบุญเกิด เกิดมาแล้วมีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธศาสนา นี่บวชพระๆ พอบวชแล้วขึ้นมาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ไง

เพราะเกิดมาในประเทศอันสมควร เกิดมาในประเทศที่มีศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจําชาติ เกิดมาก็เห็นวัดเห็นวา เห็นอาราม เห็นภิกษุ เห็นนักรบ จะรบกับกิเลสตัณหาความทะยาน-อยากไง นี่ด้วยอํานาจวาสนาไง มันก็ฝักใฝ่ใฝ่ดีใฝ่อยากจะประพฤติปฏิบัติ อยากจะเอาจริงเอาจังขึ้นมาไง พอเอาจริงเอาจังขึ้นมา เพราะอะไร

เพราะได้สร้างบุญสร้างกุศลของท่านไว้ แล้วสร้างบุญสร้างกุศลของท่านไว้ไง เวลาเกิด แก่ เจ็บ ตาย เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันเป็นความทุกข์ความยากทั้งสิ้น ถ้าความทุกข์ความยากทั้งสิ้น ถ้าเป็นความสุขๆ จะหาจากที่ไหน ถ้าจะหาจากที่ไหนก็จะแสวงหาสัจจะหาความจริงขึ้นมาในพระพุทธศาสนา องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมไง วิมุตติสุขๆ ต้องการสัจธรรมอันนั้น แล้วต้องการสัจธรรมอันนั้นมันจะแสวงหาได้ที่ไหน

มันก็ต้องแสวงหาในพระพุทธศาสนา แสวงหา เราบวชมาเป็นพระ เป็นนักรบ จะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของตน ถ้าจะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตนแล้วจะไปรบที่ไหนล่ะ เพราะคนถ้าไม่มีบุญไม่มีกุศลนะ ก็รบกับการประพฤติปฏิบัติของตนไปตามอํานาจวาสนาของตนไง ถ้าตามอํานาจวาสนาของตน ผู้ที่เป็นเกจิอาจารย์ เขาก็มีบุญมีวาสนาของเขา เวลาเขาเกิดมา เขาก็สร้างคุณงามความดีของเขา เขาก็เป็นเกจิอาจารย์เฉพาะบุคคลๆ ไป

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ มีอัครสาวกเบื้องซ้ายและเบื้องขวา มีพระอรหันต์เอตทัคคะ ๘๐ องค์ มีลูกศิษย์ลูกหา เสนาบดีแห่งธรรมไปช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นก็เหมือนกัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเวลาท่านฝึกหัดประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านเป็นสัจจะความจริงในหัวใจของท่าน ท่านฟื้นฟูหัวใจของท่าน ท่านเป็นธรรมแล้วๆ ท่านอบรมบ่มเพาะสร้างธรรมทายาทๆ ไง มันมีรุ่นที่ ๑ รุ่นที่ ๒ รุ่นที่ ๓ มันสืบต่อ สืบต่อให้ศาสนามันแวววาว ให้ศาสนามันมั่นคงไง เพราะเราเป็นชาวพุทธไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา แล้วส่วนใหญ่แล้วอุบาสก อุบาสิกา ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ท่านเผยแผ่ธรรมๆ ไง ให้มีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธศาสนา ให้มีความมั่นคงในพระพุทธศาสนา ให้สร้างบุญสร้างกุศลของตนไง ถ้าสร้างบุญสร้างกุศลของตน เวลาถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เห็นไหม

ชาวพุทธมากมายมหาศาล เริ่มต้น เริ่มต้นก็จากทาน เริ่มต้นก็ไปวัดไปวา พอศึกษาค้นคว้าแล้วเอ๊ะ! เอ๊ะ! เอ๊ะก็อยากทดสอบ อยากประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าอยากประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าเขามีอํานาจวาสนา เขาจะฝึกหัดประพฤติปฏิบัติของเขา ถ้าประพฤติปฏิบัติของเขา ประพฤติปฏิบัติของเขา ประพฤติปฏิบัติที่ไหน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็ปฏิบัติของท่าน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ไม่มีศาสนา มันมีแต่เดียรถีย์ นิครนถ์ต่างๆ ศาสนาก็ความเชื่อ เชื่อในผีในสาง เชื่อใน เห็นไหม เวลาเป็นพราหมณ์ก็เชื่อในอวตาร เชื่อในอาตมัน คงที่ไง เกิดอย่างนั้นแล้วก็ต้องเกิดอย่างนั้นตลอดไป ไม่ใช่! องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมแล้วไม่เชื่อสิ่งใดๆ ทั้งสิ้น ให้เชื่อมรรคเชื่อผลในหัวใจของตน เห็นไหม กาลามสูตร กาลามสูตรไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น เชื่อแต่ผลการประพฤติปฏิบัติของเรา แล้วเชื่อผลของการประพฤติปฏิบัติของเรา แล้วปฏิบัติได้จริงหรือเปล่าล่ะ

เวลาปฏิบัติ เวลาเจ้าชายสิทธัตถะไปศึกษาค้นคว้ากับเจ้าลัทธิต่างๆ ก็ค้นคว้าไปกับเขา แล้วมันมีจริงมีจังมาหรือไม่ มันไม่มีจริงมีจังขึ้นมาเพราะว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง พระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย ท่านสร้างสมบุญญาธิการของท่านมามากมายมหาศาล เวลาจะเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ใครจะมาอบรมบ่มเพาะท่านได้ เป็นไปไม่ได้ แล้วท่านจะไปศึกษากับใครเขาก็ไม่มีอยู่จริงไง

แต่เวลาเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้เองโดยชอบ ความชอบธรรม สัจธรรมเป็นจริงๆ ถ้าไม่มีศาสนาก็ต้องรื้อค้นขึ้นมาโดยอํานาจวาสนาบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระพุทธศาสนามันมีอยู่แล้ว แต่ถึงเวลา โลกเป็นใหญ่ๆ โลกมันกลืนกินไปทั้งสิ้น แม้กระทั่งเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ในประเทศไทย ศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจําชาติ มันก็เป็นเพราะชาติของกิเลสไง กิเลสมันก็เฟื่องฟูขึ้นมายิ่งใหญ่ขึ้นมาไง บวชพระบวชเจ้าขึ้นมาแล้วมันมีศีล ๒๒๗ แล้วทุกคนต้องยกย่องสรรเสริญ ต้องบูชาสรรเสริญ มันจะบูชาอะไร มันมีอะไรควรบูชา มันมีกลิ่นของศีลกลิ่นของธรรมที่มันหอมทวนลมหรือไม่ มันมีแต่กลิ่นของกิเลส กลิ่นกิเลสที่เบียดเบียน บีบบี้สีไฟ เอาชนะคะคานคนอื่น มันไร้สาระ

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงศึกษาค้นคว้าของท่าน ท่านศึกษาค้นคว้าของท่าน ท่านมาประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงในหัวใจของท่าน ท่านทําคุณงามความดีขึ้นมาในใจของตน ถ้าทําคุณงามความดีขึ้นมาในหัวใจของตน เวลาถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงมันค้นคว้าแล้วมันเปรียบเทียบเพราะอะไร เพราะมันไม่มีผู้รู้จริงที่คอยชี้แนะคอยบอกไง ถ้าเป็นจริงเป็นจังขึ้นมามันก็เป็นจริงเป็นจังขึ้นมาจากภาคปริยัติ ภาคปริยัติก็ธรรมะขององค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง นั่นคือภาคปริยัติ แล้วจะภาคปฏิบัติขึ้นมา แล้วมันจะปฏิบัติขึ้นมาเป็นความจริงมาจากที่ไหนล่ะ

นี่ไง เวลาเริ่มต้นเริ่มมาหลวงปู่เสาร์ท่านก็พาออกประพฤติปฏิบัติก่อน เวลาออกประพฤติปฏิบัติจนช่วยเหลือตัวเองได้แล้วก็แยกออกจากกัน เพราะอะไร เพราะต่างคนต่างสร้างอํานาจวาสนาบารมีมาเหมือนกัน จะมีบริษัทบริวารขึ้นมา เพื่อสืบต่อเป็นรุ่นเป็นชั้นขึ้นมา เพื่อสืบต่อให้พระพุทธศาสนาแวววาวไง แวววาวมันเป็นจริงไง

กึ่งกลางพระพุทธศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญที่ไหน เวลามันเจริญขึ้นมามันก็เจริญมาจากภาคปฏิบัติ เจริญขึ้นมาจากสัจจะความจริงไง ถ้าสัจจะความจริงขึ้นมามันชี้นําหรือคุ้มครองดูแลผู้ที่ประพฤติปฏิบัติต่อเนื่องกันขึ้นมาได้ แล้วต่อเนื่องขึ้นมาได้ เห็นไหม มันก็สมบูรณ์แบบไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้ว มีรัตนะสอง มีพระพุทธเจ้ากับพระธรรมเท่านั้น แสดงธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม สงฆ์สมบูรณ์แบบ มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นรัตนตรัย เวลากึ่งกลางพระพุทธ-ศาสนามันก็มีสมมุติสงฆ์ แล้วสมมุติสงฆ์จะทําหัวใจขึ้นมาให้เป็นอริยสงฆ์ ให้ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจของตน แล้วทําอย่างไร

เวลาทําก็ทําไป เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าไปศึกษาค้นคว้ากับเจ้าลัทธิต่างๆ นั่นน่ะพวกเดียรถีย์ นิครนถ์ พวกพราหมณ์ เขาไสยเวท เขาก็เชื่อของเขา เวลากึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง ถ้าเจริญอีกหนหนึ่งเจริญขึ้นมาจากที่ไหนล่ะ ถ้าเจริญขึ้นมา มันจับต้นชนปลายสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมาให้เป็นประโยชน์ขึ้นมาได้อย่างไร มันเป็นพิธีกรรมทั้งสิ้น นี่ไง เวลาประเพณีทางภาคเหนือ เวลาประเพณีเขาแห่ไม้คํ้าโพธิ์ๆ คํ้าโพธิ์เป็นบุญเป็นกุศล การคํ้าโพธิ์ๆ คํ้าโพธิ์เป็นบุญเป็นกุศลแน่นอน

นี่ก็เหมือนกัน เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะออกประพฤติปฏิบัติ เวลาไปแล้ว พระเจ้าพิมพิสารคิดว่าโดนปฏิวัติมา ให้กองทัพครึ่งหนึ่ง ให้ไปเพื่อเอาอํานาจคืนมา เจ้าชายสิทธัตถะบอก “ไม่ใช่! ออกมาหาโพธิญาณ ออกมาหาสัจจะความจริง ที่ออกมาเต็มใจและตั้งใจออกมา ไม่มีใครขับไล่ไสส่งทั้งสิ้น” พระโพธิสัตว์ๆ เกิดมาชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย แต่ยังไม่บรรลุเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ต้องศึกษาค้นคว้าแสวงหาต่อไป

พระเจ้าพิมพิสารขอสัญญาไว้ว่า “ถ้าประพฤติปฏิบัติ ถ้าได้มรรคได้ผลแล้วให้กลับมาสั่งสอนด้วย กลับมาเพื่อโปรดพระเจ้า-พิมพิสารด้วย” สัญญากันไว้ นี่ไง เวลาคํ้าโพธิ์ๆ โพธิ โพธิญาณที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา นี่ก็เหมือนกัน เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าตรัสรู้อยู่โคนต้นโพธิ์ ต้นโพธิ์ก็เป็นต้นไม้เป็นสัญลักษณ์ในพระพุทธศาสนา เวลาสิ่งในวัดก็มีต้นโพธิ์ๆ ประเพณีวัฒนธรรมเขาก็มีไม้คํ้าโพธิ์ๆ คํ้าโพธิ์ก็ส่งเสริมพระพุทธศาสนาไง

เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ใครมีอํานาจวาสนาขึ้นมาก็ทําบุญกุศลของเขา ถ้าทําบุญกุศลของเขา พระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ก็สร้างคุณงามความดีๆ คุณงามความดีมันก็เป็นพิธีกรรมไง ก็เหมือนไม้คํ้าโพธิ์ๆ เวลาถ้าเอาสัจจะเอาความจริงขึ้นมาล่ะ พระกรรมฐานๆ ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่งๆ เจริญที่ไหน เวลาเจริญก็ต้องเจริญขึ้นมาในหัวใจ ไม่ใช่เจริญที่ไม้คํ้านั้น ถ้าไม้คํ้านั้นก็เป็นพิธีกรรมการประพฤติปฏิบัตินี่ไง เป็นพิธีกรรม มันไม่ใช่ต้นโพธิ์

ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ผู้ใดเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา มันจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนั้น ถ้าเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนั้นแล้วหัวใจดวงนั้นอยู่ที่ไหนล่ะ พุทธะ โพธิ ถ้าจะเอาสัจจะเอาความจริงขึ้นมามันต้องทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าทําความสงบใจเข้ามา สิ่งที่ประเพณีวัฒนธรรมเขาก็คํ้าโพธิ์ๆ เพื่อจรรโลงพระพุทธศาสนา นั่นก็เป็นบุญเป็นกุศลของเขา แต่เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมานั่นเป็นพิธีกรรมทั้งสิ้น

แม้แต่การประพฤติปฏิบัติมันก็เป็นพิธีกรรม แต่เป็นพิธีกรรมที่เอาจริงเอาจังขึ้นมา เป็นพิธีกรรมที่ความสงบระงับในหัวใจของตนมันมีหรือไม่ ถ้ามีหรือไม่ ทําความสงบของใจเข้ามา ใจสงบ โอ้โฮ! มันเป็นความสุข ถ้าจิตสงบไง พุทธะ โพธิ มันเป็นสัจจะเป็นความจริงของมัน แล้วเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา แล้วจะยกขึ้นสู่วิปัสสนาอย่างไรล่ะ

เวลาเขาดูถูกเหยียดหยามพระกรรมฐานไง “พุทโธ พุทโธมันเป็นสมถะ มันแก้กิเลสไม่ได้ มันแก้กิเลสไม่ได้” เอ็งภาวนาไม่เป็น เอ็งไม่เคยภาวนา เอ็งไม่รู้จักหรอก เวลาจะเอาจริงเอาจังขึ้นมานะ เอ็งรู้จัก เอ็งรู้จักได้แต่ไม้คํ้านั่นแหละ ไม้คํ้าโพธิ์เอ็งแบกหามกันอยู่นั่นแหละ แล้วก็คํ้าโพธิ์ มันก็เป็นบุญเป็นกุศล แต่ไม่เห็นต้นโพธิ์ รู้จักต้นโพธิ์ไม่ได้

เวลาจะเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ถ้าใจสงบระงับแล้ว ถ้าใจสงบระงับแล้วมันมีความสุขของมัน นี่ไง เวลาจิตสงบไง หลวงปู่มั่นท่านพิจารณาของท่านอยู่ตลอดเวลา พอจิตสงบแล้วฝึกหัดพิจารณากายๆ ทําไมออกมาแล้วมันไม่มีสิ่งใดเจริญงอกงามขึ้นมาในใจ ทําไมใจของตนมันยังเป็นเหมือนเดิม โพธิมันยังไม่มีสิ่งใด เห็นไหม หลุดวิ่น ขาดวิ่นออกไปจากใจ “ทําไมมันเป็นอย่างนั้น ทําไมมันเป็นอย่างนั้นล่ะ” มันพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุพเพนิวาสานุสติ-ญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณนั่นยังไม่ได้สําเร็จเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้า เวลาจิตมันสงบแล้วระลึกอดีตชาติได้ไม่มีต้นไม่มีปลาย มองอนาคตกระจ่างเลย อดีต อนาคตหมดเลย แต่ยังไม่มีปัจจุบันธรรม ยังไม่มีทางสายกลางในพระพุทธศาสนา เวลาเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ดึงกลับมา ดึงกลับมาด้วยวาสนาของตน เวลาชําระล้างกิเลสในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาหลวงปู่มั่นทําความสงบของใจเข้ามา แล้วทําไมมันไม่เห็นมีอะไรเจริญงอกงาม ไม่เห็นเจริญงอกงามเลย นี่ไง เวลาคนที่มีอํานาจวาสนามีบุญกุศลของท่าน ท่านสร้างบุญกุศลมามากมายมหาศาล การกระทําแล้วมันต้องมีสติมีปัญญาเท่าทันในหัวใจของตน เท่าทันในบุญญาธิการของตนที่จะทําอย่างไรให้เป็นสัจจะเป็นความจริง อ้อ! นี่ไง ได้สร้างบุญกุศล ได้เป็นโพธิสัตว์ปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้าเหมือนกัน นี่ลา ลาในสมาธิ ลาเป็นสัจจะความจริงในหัวใจของท่าน

เวลาลาพระโพธิสัตว์แล้วกลับมาทําความสงบของใจให้มากขึ้น พอทําความสงบของใจมากขึ้นแล้วน้อมไปเห็นกายพิจารณากาย พิจารณากาย กายก็ใครก็พิจารณาได้ การพิจารณากาย สติปัฏฐาน ๔ กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา สติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ มันท่องจําทั้งนั้น แล้วมันก็วิเคราะห์วิจัย วิเคราะห์วิจัยโดยสติโดยปัญญาของเขา แต่เอาความจริง เอาความจริงจับต้นชนปลายไม่ได้

กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญโดยการประพฤติปฏิบัติโดยหัวใจ โดยสัจจะ โดยความจริง โดยโพธิญาณ โดยโพธิ โดยพุทธะ โดยสัจจะอันนั้น เวลาจิตสงบแล้วน้อมไปพิจารณากาย โอ้! พิจารณากายไปแล้ว เห็นไหม การพิจารณา จิตเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง พิจารณาไปแล้วมันเป็นไตรลักษณ์ พอเป็นไตรลักษณ์แล้วมันสํารอกมันคาย

โอ้โฮ! นี่เวลาประพฤติปฏิบัติจบแล้วมาทบทวน อื้อฮือ! มันแตกต่าง มันแตกต่างจากการทําความสงบใจเข้ามาแล้วพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า มันไม่ก้าวหน้าไง พระโพธิสัตว์ๆ ก้าวได้แต่แค่ฌานโลกีย์เท่านั้น พระโพธิสัตว์ๆ ต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ใดพยากรณ์แล้วจะต้องเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอนาคตกาลแน่นอน

แต่ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังไม่พยากรณ์ สิ่งที่สร้างสมบุญญาธิการมา พระโพธิสัตว์สร้างสมบุญญาธิการมามากน้อยขนาดไหน ถ้ามากน้อยขนาดไหน สิ่งที่เวลาพิจารณาไปแล้วถ้ามันเข้าสู่อริยสัจไง เวลาพาดกระแสนะ พระโสดาบันเกิดอีก ๗ ชาติ มันไปขัดแย้งกับความที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ การสร้างสมบุญญาธิการจะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันขัดแย้งกัน มันเข้ากันไม่ได้

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีขัดและไม่มีแย้งกัน ถ้าเป็นพระโพธิสัตว์ก็ต้องเป็นพระโพธิสัตว์ไปจนกว่าจะตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ถ้าจะบรรลุธรรม ถ้าจะเข้าสู่สัจจะ อริยสัจ สัจจะความจริง เขาลาพระโพธิสัตว์ ถ้าไม่ลาพระโพธิสัตว์อํานาจบุญกุศลมันจะลากไป ลากไป เห็นไหม บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ มันจะไปสู่อดีต อนาคต เพื่อสร้างสมบุญญาธิการจะไปเป็นพระโพธิสัตว์ต่อเนื่องไป

ฉะนั้น เวลาลาแล้วมันวางสิ่งนั้น เวลาวางสิ่งนั้นแล้ววางอํานาจวาสนาบารมี แต่อํานาจวาสนาบารมีเข้ามาเสริมสร้างไง เสริมสร้างโดยการประพฤติปฏิบัติโดยสติ โดยศีล โดยสมาธิ โดยปัญญา ให้มันมีกําลัง มีอํานาจวาสนา ให้มันมหาศาลขึ้นมา เวลาพิจารณาไปแล้ว โอ้โฮ! โอ้โฮ! โอ้โฮ! ขนาดไหน มันก็เป็นว่ากิเลสของใคร กิเลสของใครที่มันเข้มข้นเข้มแข็ง มันก็จะตอบสนองกับใจดวงนั้น ถ้ากิเลสของใครมันปานกลาง กิเลสของใครมันนุ่มนวลอ่อนหวาน เห็นไหม

ฉะนั้น จริตนิสัย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เอตทัคคะ ๘๐ องค์ ความถนัด อํานาจวาสนาบารมีของคนแตกต่างกัน เพราะการสร้างมาแตกต่างกัน พันธุกรรมของจิตไม่มีซ้อนกัน พระอรหันต์ล้านๆ องค์ ก็สมุจเฉทปหานโดยสัจจะโดยความจริง โดยมรรคญาณในหัวใจของพระอรหันต์องค์นั้นๆ ไม่มีซํ้าซ้อน เป็นสัจจะความจริงแต่ละองค์ๆ ทั้งสิ้น เพราะมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีกํามือในเรา แบตลอด ให้ชาวพุทธมีโอกาส มีอํานาจวาสนา ที่จะพยายามขวนขวาย มีการกระทําของตนให้ขึ้นมา ศาสนาเป็นสัจจะเป็นความจริง รอแต่คนจริงเท่านั้นที่จะเข้ามารื้อค้น ค้นคว้าพระพุทธศาสนา นี่ศาสนาตามความเป็นจริงไง

ถ้าศาสนาเป็นจริง ครูบาอาจารย์ท่านพยายามขวนขวายค้นคว้าขึ้นมา กึ่งกลางพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง ถ้าเจริญขึ้นมาแล้วเวลาสร้างธรรมทายาทๆ ไง ถ้าธรรมทายาท ถ้าครูบาอาจารย์ ถ้าไม่มีสติปัญญาความรู้ความจริงขึ้นมาจะอบรมบ่มเพาะขึ้นมาได้อย่างไร

เวลาอบรมบ่มเพาะขึ้นมา เห็นไหม เพราะหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสมบุกสมบันของท่านมาแต่ละขั้นแต่ละตอนของท่าน ถ้าแต่ละขั้นแต่ละตอนของท่าน เวลาท่านอบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ลูกหาของท่าน “เหมือนเรา เหมือนเราที่นั่น เหมือนเราที่นั่น เหมือนเรา” แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรา เวลาท่านอบรมบ่มเพาะขึ้นมา เห็นไหม

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อยู่เพ็ญเดือน ๖ เหมือนใคร นั่นคือศาสดาของเรา มันเป็นสัจจะเป็นความจริงที่มันเข้าเป็นผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต มันไม่ใช่ไม้คํ้าโพธิ์ มันเป็นต้นโพธิ์ มันเป็นโพธิญาณ มันเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจดวงนั้น ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจดวงนั้น อริยสัจมีหนึ่งเดียวเท่านั้น อริยสัจไม่มีซํ้าซ้อนใครทั้งสิ้น แล้วอริยสัจซํ้าซ้อนไง สิ่งที่เป็นสัจจะเป็นความจริงมันต้องเป็นขึ้นมาความจริงในหัวใจของเราไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ เวลาแสดงธรรม ผู้ที่มีสัจจะมีความจริงมีกิจจญาณ มีสัจจญาณขึ้นมาในหัวใจของตน มันถึงจะเป็นสัจธรรมเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนั้น ถ้ามันสิ่งใดไม่เกิดขึ้นไง ไม่เกิดขึ้น กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง ทุกอย่างเพียบพร้อม ทุกอย่างพร้อมทั้งนั้นเลย พร้อมให้ชาวพุทธได้ออกประพฤติปฏิบัติไง เราเกิดมาเราก็เห็นวัดเห็นวา เห็นครูบาอาจารย์ที่ประพฤติปฏิบัติมากมายมหาศาล แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติมันก็เป็นบุญเป็นกุศลของท่าน

เวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านจะออกประพฤติปฏิบัติ ศึกษามาเป็นมหา เข้าใจธรรมะทั้งหมด แต่ใครจะเป็นคนยืนยัน พอยืนยันมันก็ต้องยืนยันโดยหลวงปู่มั่นเท่านั้น ถึงมุ่งหน้าหาหลวงปู่มั่นเท่านั้น ถ้าหลวงปู่มั่นเป็นผู้คุ้มครองเป็นผู้ดูแล ดูแลอย่างไร เพราะท่านสมบุกสมบันมาก่อน แล้วสมบุกสมบันมาก่อน ถ้าเราประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง สัจธรรมความเป็นจริงขึ้นมาในหัวใจของเรา มันต้องเป็นความจริงอย่างนั้น มันจะเป็นความจริงอันเดียวกัน มันมีหนึ่งเดียวเท่านั้น มันไม่สอง ไม่มีสาม เพราะมันไม่มีแบ่งแยกไง แต่คนที่ไม่เป็นๆ มันก็แบ่งแยกของมัน

ดูสมัยพุทธกาลนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกประพฤติปฏิบัติ ธรรมดาของโลก ธรรมดาของโลกก็จะต้องหาครูหาอาจารย์ผู้ที่เขาประพฤติปฏิบัติมาก่อน ศึกษากับเขา ๖ ปีนะ ศึกษาค้นคว้ามามันไม่มีอยู่จริง ถ้าครูบาอาจารย์ที่มันไม่เป็นจริง มันจะเป็นจริงขึ้นมาได้อย่างไร

พระพุทธศาสนาเรามีศาสดา มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเป็นศาสดา แต่ละยุคแต่ละคราวไง ภัทรกัป องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาเป็นองค์ที่ ๔ พระศรีอริยเมตไตรยมาเป็นองค์ที่ ๕ แล้วยังจะมีอนาคตวงศ์มาต่อเนื่องไปๆ ต่อเนื่องไปตลอด เพราะอะไร

เพราะคนมันสร้างคุณงามความดีมาไง พระพุทธศาสนาสอนเรื่องกรรมดีกรรมชั่วไง แล้วคนที่สร้างอํานาจวาสนาเป็นพระโพธิสัตว์ เขาก็ได้สร้างของเขามา แล้วเขาสร้างของเขาอยู่แล้วไง แล้วเขาสร้างของเขาอยู่แล้ว เขายังสร้างสมต่อไปข้างหน้า แล้วมันจะสูญสิ้นไปที่ไหน มันจะมีของมันตลอดไปไง พระพุทธศาสนาสอนเรื่องกรรมดีกรรมชั่ว แล้วมันสร้างคนที่สร้างคุณงามความดี มันก็มีมากมายมหาศาล เขาจะต้องได้รับผลกรรมดีของเขาต่อเนื่องในอนาคตกาล

ฉะนั้น เวลาที่มีอํานาจวาสนามาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาศึกษาค้นคว้ามันไม่เห็นมี มันเป็นเรื่องโลก เรื่องฌานโลกีย์ เรื่องของวัฏฏะ ไม่ใช่เรื่องของสัจธรรมที่เป็นวิวัฏฏะออกจากวัฏฏะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าศึกษาค้นคว้ามาหมดแล้ว ถึงเวลาแล้ว ต้องมาศึกษาค้นคว้าด้วยตัวของท่านเอง

เพราะด้วยตัวของท่านเอง เวลามาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง เวลาปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ เทศนา-ว่าการขึ้นมา ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ใครที่ประพฤติปฏิบัติมีอํานาจวาสนา พุทธกิจ ๕ พระพุทธเจ้าเล็งญาณ เขามีวาสนาหรือไม่ คนมากมายมหาศาล ท่านไปกอบโกยเอาทั้งหมดเป็นไปไม่ได้

พระพุทธศาสนาสอนเรื่องกรรมดีกรรมชั่ว เขาสร้างเวรสร้างกรรมของเขามา พื้นฐานของเขามันไม่มี พื้นฐานของเขามันไม่ได้ ถ้าพื้นฐานของเขาไม่มี นี่ไง บุญไม่พอๆ ประพฤติปฏิบัติแล้วทําไมไม่ได้อย่างนั้น แล้วก็เหลวไหล เหลวแหลก แหลกลาญในการประพฤติปฏิบัติของตน มันเป็นไม้คํ้าโพธิ์มันไม่ใช่ต้นโพธิ์ ไม้คํ้าๆ มันก็แค่วิธีการเท่านั้น ตัวต้นโพธิ์ๆ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ตัวความเป็นจริงมันเป็นตัวต้นโพธิ์ แล้วตัวต้นโพธิ์ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา มันเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจดวงนั้น

ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาเทศนาว่าการขึ้นมา เวลาอบรมบ่มเพาะ พระที่มีอํานาจวาสนาเอตทัคคะ ๘๐ องค์ เวลาแสวงหา ดูสิ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ เวลาไปศึกษากับ สัญชัย นั่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่ นั่นนักบวชนอกศาสนา ถ้าไม่ใช่ ไม่ใช่แล้วศึกษาอย่างไรถึงไม่ใช่ เวลามาเจอพระอัสสชิ พระอัสสชิ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ แล้วธรรม ธรรมที่ไหน ก็พยายามแสวงหาอยู่นี่มันยังไม่รู้ไม่เห็นสิ่งใดไง แล้วธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ แล้วเหตุมันอยู่ไหนล่ะ แล้วตัวธรรมมันอยู่ไหน ไม้คํ้าโพธิ์กับต้นโพธิ์มันแตกต่างกันอย่างไร กายเป็นโพธิ จิตเป็นกระจกใสมันเป็นอย่างไร

นี่พูดถึงถ้าคนมีวาสนามันใช้สติปัญญาต่อเนื่องไป เวลาพระอัสสชิแสดงธรรม พระสารีบุตรเป็นพระโสดาบันเลย ไปบอกพระโมคคัลลานะก็ได้เป็นพระโสดาบันเหมือนกัน เวลาจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะอะไร เพราะอยู่กับสัญชัย สัญชัยอบรมบ่มเพาะมามากมายมหาศาล มันไม่เห็นได้เป็นชิ้นเป็นอันสักที เวลาถ้าเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา มาฟังพระอัสสชิ มันเป็นชิ้นเป็นอันเป็นสัจจะเป็นความจริงแล้ว

นี่ไง สิ่งที่ออกประพฤติปฏิบัติจะแสวงหาอะไร เราจะหาครูบาอาจารย์อย่างไร เวลาองคุลิมาล เขาก็เป็นคนคนหนึ่งที่ศึกษาค้นคว้าเหมือนกัน เขายังไม่ได้บวช เขาไปศึกษากับอาจารย์ของเขา อาจารย์ของเขา อิจฉาตาร้อนจะทําลายองคุลิมาล ให้ไปฆ่าคน เอานิ้วหนึ่งพันนิ้วมา เพื่อเอาวิชาการใหม่ ทั้งๆ ที่ไม่มีวิชาการอะไรอยู่เลย หลอกเขา

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณ องคุลิมาลเขามีวาสนา แต่เพราะเขาไปเจออาจารย์ชั่วร้าย อาจารย์ที่บิดเบือนบิดเบี้ยวทําให้เขาจะต้องจบชีวิตเลย จะฆ่าเขาด้วยกลอุบายวิธีการ สุดท้ายแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปโปรดไง เพราะว่าเขาเป็นบุรุษที่มีคุณภาพ เป็นที่วิ่งได้เร็วกว่าม้า เขาเป็นนักรบ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไป เขาวิ่งไม่ทันแล้ว “สมณะหยุดก่อน สมณะหยุดก่อน” “เราหยุดแล้ว เธอต่างหากไม่หยุด” “หยุดอะไร วิ่งเกือบตาย ไม่ทันเนี่ย” “หยุดทําความชั่ว หยุดจิตส่งออก หยุดออกรับรู้ภายนอก” ได้สํานึก เวลาสํานึกแล้ววางดาบขอบวช บวชแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการจนเป็นพระอรหันต์

สิ่งที่เขาได้ฆ่าคนมา ๙๙๙ ศพนั้นเป็นเพราะว่าเขาหลงผิด แต่ด้วยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณ เขามีวาสนาของเขา แล้วเทศนาว่าการ ด้วยสติด้วยปัญญาของเขาแทงทะลุธรรมะได้ ถ้าแทงทะลุธรรมะได้มันก็สํารอกคายกิเลสออก แล้วสํารอกมันคายกิเลสออก ก็เป็นพระอรหันต์ ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง

นี่ก็เหมือนกันครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็อบรมบ่มเพาะขึ้นมาเพื่อให้มันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ถ้าให้เป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เวลาสร้างขึ้นมา ธรรมทายาทๆ ครูบา-อาจารย์ที่เป็นเพชรนํ้าหนึ่ง เพชรนํ้าหนึ่งมากมายมหาศาล นั้นเป็นครูบาอาจารย์ที่เดินตาม และยอมรับสัจธรรมในใจของหลวงปู่มั่น แล้วเคารพบูชาโดยคุณธรรม ไม่ใช่แซงหน้าแซงหลัง ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง เวลาอาจารย์ขององคุลิมาลคิดจะทําร้ายฆ่าเขาโดยกลอุบายเลยนั้น เพราะอะไร เพราะเขาอิจฉาตาร้อน

นี่ไง สัญชัยๆ เพราะไม่รู้สอนไง นั่นก็ไม่ใช่ นี่ก็ไม่ใช่ มันก็ไม่ใช่อยู่นั่นไง เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ พระ-สารีบุตรไปฟังธรรมจากพระอัสสชิทีเดียว ถ้าคนมีวาสนา มันมีเหตุมีผล มันจับต้นชนปลายตามธรรมได้ แล้วมันแทงทะลุได้ด้วยสติด้วยปัญญาในใจของพระสารีบุตรไง เป็นพระโสดาบัน เวลาไปบอกพระโมคคัลลานะก็เป็นพระโสดาบันเหมือนกัน เพราะว่าเขามีอํานาจวาสนาของเขา อํานาจวาสนามันอยู่ที่หัวใจดวงนั้นไง

นี่ไง พระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์สร้างคุณงามความดีขนาดไหน เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เขาต้องเจริญงอกงามไปในคุณธรรมของเขา เพราะอะไร เพราะเขาทําคุณงามความดีของเขา กรรมดี กรรมชั่ว กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา พระพุทธ-ศาสนาให้เชื่อมั่นในกรรมดีและกรรมชั่ว กรรมคือการกระทํา แล้วเราก็จะทําคุณงามความดีของเราอยู่นี่ไง

นี่ไง เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านกึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญขึ้นอีกหนหนึ่ง เจริญขึ้นมาด้วยคุณธรรมในใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น แล้วอบรมบ่มเพาะลูกศิษย์ลูกหาเป็นเพชรนํ้าหนึ่งๆ เป็นธรรมทายาท ธรรมทายาทเพื่อจรรโลงศาสนาให้ต่อเนื่องไป นี่กึ่งกลางพระพุทธ-ศาสนา แล้วกึ่งกลางพระพุทธศาสนา สิ่งที่มันสมบูรณ์แบบโดยวัดวาอารามเต็มประเทศ ภิกษุที่มีการศึกษาค้นคว้าขึ้นมาก็เป็นภาคปริยัติ

แล้วหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสร้างธรรมทายาทของท่าน ธรรมทายาทของท่านมาจรรโลงพระพุทธศาสนา งอกงามขึ้นมา วัดปฏิบัติ พระกรรมฐานเต็มประเทศเลย เราอยากประพฤติปฏิบัติสมบูรณ์แบบทั้งสิ้น มันเป็นโอกาสทอง มันเป็นสิ่งที่ใครที่มีอํานาจวาสนามาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วมีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธศาสนาสมบูรณ์แบบ

เวลาออกประพฤติปฏิบัติโดยการอบรมบ่มเพาะของครูบาอาจารย์ ข้อวัตรปฏิบัติเราไง เวลาครูบาอาจารย์ที่ออกธุดงค์ขอบ้านน้อยๆ ๓ หลัง ๔ หลัง เขาจะได้ไม่มากวนเรา เราไม่ได้บวชมาเป็นเศรษฐีนี่ จะฉันอาหารตามความพอใจ ซีฟู้ดหมดเลย แล้วก็รอไง ท้องเท่าภูเขา ปากเท่ารูเข็มไง แล้วก็ปรารถนาอยู่อย่างนั้น ก็เรามองเป็นโลกไปหมดไง

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรา เห็นไหม หาบ้านน้อยๆ มันสมบูรณ์แบบอยู่แล้ว ทุกอย่างสมบูรณ์หมด ขาดแต่ความเพียรของเราเท่านั้น ขาดแต่ความชอบธรรมที่จะประพฤติปฏิบัติให้มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมถ้าจะเอาอะไรก็ได้ ในโลกนี้มีอะไร ศรัทธาของโลก ศรัทธาไทย ศรัทธาของชาวพุทธมันล้นฝั่ง มันมีมากมายเกินพอทั้งนั้น เราไม่ต้องการ! เราต้องการแต่ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมานะ ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงมันจะมีโอกาสมีการกระทํา

กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญขึ้นอีกหนหนึ่ง มันควรจะเจริญขึ้นมาในหัวใจของเราด้วย ในหัวใจของเรา เราดิ้นรน เราสร้างเวรสร้างกรรมจนเราได้เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเกิดพระพุทธศาสนาถ้าเป็นศาสนาที่เป็นสัจจะเป็นความจริง เป็นศาสนาเดียวเท่านั้นที่ให้เราประพฤติปฏิบัติเป็นสัจจะเป็นความจริง ศาสนาอื่นเขาไม่มี ศาสนาอื่นเขาลัทธิศาสนาของเขาเชื่อพระเจ้าอย่างเดียว ผู้คุ้มครองดูแลไปอย่างนั้น มันไม่ได้มีการกระทําในหัวใจไง มันไม่เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา

ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เราพยายามของเรา แล้วสร้างคุณงามความดีของเรา แล้วเราเลือกเอาให้มันเป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้ามันไม่เป็นสัจจะเป็นความจริง นี่ธรรมไก่เขี่ย เวลาไก่เขี่ย ไก่เขี่ย เห็นไหม เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระ-พุทธศาสนา ศาสนาเจริญงอกงามขึ้นมา มีวัดวาอารามมากมายมหาศาล มีภิกษุที่จะศึกษาค้นคว้าเป็นภาคปริยัติ ภาคปริยัติเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเขามีอํานาจวาสนา เขาลงธรรมและลงวินัย เขาไม่ออกนอกลู่นอกทางนะ

ถ้าไก่เขี่ย ธรรมไก่เขี่ย แล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจ ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจ เวลาสิ่งที่เป็นธรรมๆ มันเป็นธรรมโดยสัจจะโดยความจริง มันไม่ใช่อีกาไง เวลาธรรมไก่เขี่ย ไก่กาอย่างนี้ อีกามันก็ร้องก๊า ก๊า กามันยังร้องสื่อสารในฝูงของมันนะ แต่เวลาธรรมไก่กาอย่างนี้มันไม่มีอะไรเป็นข้อเท็จจริง เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา แล้วเป็นสัจจะความจริงขึ้นมา ทางโลก โลกเป็นใหญ่ๆ ถ้าโลกเป็นใหญ่ ปฏิบัติพอเป็นพิธีๆ มันก็เป็นพิธีที่ปฏิบัติ แล้วเป็นวิธีที่ปฏิบัติ วิธีปฏิบัติ

ธุดงควัตร ธุดงควัตร เห็นไหม เป็นเครื่องขัดเกลากิเลส มันเป็นเครื่องขัดเกลา แล้วกิเลสล่ะ มันเป็นเครื่องขัดเกลา กิเลสมันจะมอดไหม้ มันจะเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา มันต้องมีมรรค มันต้องมีอริยสัจมีสัจจะเป็นความจริง ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญาขึ้นมา มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนี้ ถ้าเป็นในหัวใจดวงนี้ขึ้นมาทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบหรือไม่ ใจสงบแล้วเรายกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าวิปัสสนาใช้ปัญญาอะไร

โดยสัจจะโดยความจริง เวลาเราเกิดมา เกิดมาเป็นมนุษย์ เป็นปุถุชนคนหนา มันเป็นปุถุชนอยู่แล้ว เป็นปุถุชนเพราะอะไร ดูสิ เวลาเราเกิดมาเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ เพราะเราเกิดมาเป็นมนุษย์ มนุษย์มีกายกับใจๆ เวลามีกายกับใจขึ้นมา กายกับใจแล้วถ้าประสบความสําเร็จทางโลกมันก็เป็นเรื่องโลกไง เรื่องโลกกับธรรม โลกเป็นใหญ่ โลกเป็นใหญ่ก็เป็นเรื่องโลกทั้งนั้น สิ่งใดมันก็เป็นสังคม มันเป็นสังคม มันเป็นโลกามิส มันเป็นเรื่องของโลกทั้งสิ้น

แล้วเวลาปฏิบัติ เวลาบวชพระ อุปัชฌาย์เวลายกเข้าหมู่ไง เกสา โลมา นะขา ทันตา ตะโจ กรรมฐาน ๕ รุกขมูลเสนาสนัง นี่มันคืออะไร นี่คือเป้าหมายของพระพุทธศาสนา เป้าหมายพระพุทธศาสนาเพราะเวลาเราบวช เราจะเป็นนักรบ เราจะรบกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตน เราเห็นการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายเป็นทุกข์อย่างยิ่ง แล้วเวลามันจะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย มันจะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายด้วยอะไร ถ้าไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตายด้วยอะไร มันเป็นสัจจะเป็นความจริง เกสา โลมา นะขา ตะโจ แล้วรุกขมูลเสนาสนังให้สถานที่ให้ชัยภูมิในการประพฤติปฏิบัติด้วย แล้วถ้าเราเป็นจริงล่ะ

ถ้าเราเป็นจริง เรามีอํานาจวาสนา เราทําความสงบใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับ มันรู้ ปุถุชนคนหนา เวลาหลวงปู่มั่น เวลาท่านทําความสงบใจของท่าน เวลาทําความสงบใจของท่านแล้วพิจารณากายๆ มันก็พิจารณากายอยู่อย่างนั้น ท่านก็ทบทวนของท่าน “ทําไมมันไม่มีอะไรดีขึ้นเลย การประพฤติปฏิบัติมันมีเท่านี้หรือ การประพฤติปฏิบัติมันต้องมีลึกซึ้งกว่านี้”

การประพฤติปฏิบัติไง เวลามันทุกข์มันยาก เวลามันฟุ้งมันซ่าน เวลากิเลสมันครอบงํา หัวใจของตนทุกข์ไหม แล้วถ้าเราจะเอาชนะกิเลสของเราไง ถ้าเราจะเอาชนะกิเลสของเรา สิ่งใดที่มันเคยขับถ่ายไว้ในหัวใจ แล้วไอ้คนที่อ่อนแอก็เชื่อมัน เชื่อมันกิเลสมันก็จูงจมูกอยู่อย่างนั้น ถ้ามันทําแล้วทําเล่ามันไม่มีอะไรเจริญงอกงามขึ้นมา แล้วทําไมมันไม่มีอุบายวิธีการพลิกแพลง โง่อย่างกับหมาตาย ทําซํ้าทําซากอยู่อย่างนั้น แล้วกิเลสมันพอกจนเป็นหางหมู จนจะแกว่งไม่ไหวอยู่แล้ว

ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมามันต้องทดสอบสิ มันทดสอบ มันพิจารณาของมัน เวลาหลวงปู่มั่นท่านพิจารณาของท่านแล้ว เอ๊ะ! ท่านทบทวนของท่าน กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา เราทําของเรามา เรารู้ แต่เพราะกิเลสมันครอบงํามีมารยาสาไถย มันไม่ยอมรับความจริง นี่ไง ไม่มีวาสนา ถ้ามันมีวาสนามันจะทดสอบ มันจะพิจารณาของมันไง ถ้าพิจารณาของมันนะ “สมาธิเป็นสมาธิจริงๆ หรือ ถ้าสมาธิถ้าจิตมันสงบ สงบอย่างไร”

มันแน่นอนอยู่แล้วเวลาที่มันทุกข์มันยาก เวลากิเลสมันเหยียบยํ่าหัวใจ กิเลสมันยํ่ายีหัวใจมันรู้อยู่แล้ว หน้าชื่นอกตรม “สบายดีไหม” “สบายครับ สบายค่ะ” สบายอะไร กิเลสมันขี่หัวอยู่นั่น สิ่งที่มันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ถ้าเราจะเป็นนักปฏิบัติ เราจะเริ่มปรับพื้นที่ในหัวใจของตน เราจะเริ่มสร้างคุณงามความดีไง หลวงปู่มั่นท่านสอนนะ ทํานาก็ทําบนที่นาของตนทุกปีๆ นั่นน่ะ แล้วเดี๋ยวนี้ทําปีละ ๓ หน นาผืนนั้นทํานา ๓ หน ปีนั้น ๓ หน ๔ หนด้วย ทําที่เดิม ทําที่เดิม

นี่ก็เหมือนกัน จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เกิดนรกอเวจี จิตดวงนี้มันผ่านมามากมายมหาศาล ถ้ามันมากมายมหาศาล มันจะไม่มีอํานาจวาสนา ได้เกิดมาเป็นมนุษย์ เวลาเกิดเป็นมนุษย์มันต้องมีบุญกุศลส่งมันมา ถ้ามีบุญกุศลส่งมันมาแต่บุญกุศลไม่เท่ากันไง คนที่เกิดมาแล้วมันมีบุญมีกุศลได้สร้างมา ทําคุณงามความดีมา เขาก็ประสบความสําเร็จชีวิตของเขาในทางโลก ถ้าเขามีอํานาจของเขา เขาก็เห็นว่าชีวิตนี้มันควรจะมีสัจจะมีความจริง มีอริยทรัพย์ มีบุคคล ๔ คู่เป็นสมบัติเป็นของตน เขาก็อยากจะฝึกหัดประพฤติปฏิบัติของเขา

แล้วถ้าเวลาจะฝึกหัดประพฤติปฏิบัติของเขา เขาก็ต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน การทําความสงบของใจเพื่ออะไร โลกกับธรรมไง โดยสามัญสํานึกโลกทั้งนั้น เพราะเราเกิดกับโลก เราเกิดจากพ่อจากแม่ เราเกิดมาบนโลกนี้ โลกนี้มันเป็นมิติหนึ่งของสังสารวัฏ มันก็อยู่ในอํานาจของโลกนี้ แล้วธรรมอยู่ไหนล่ะ โลกกับธรรม ก็เราเกิดมาเพื่อจะประพฤติปฏิบัติธรรมไง กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่งไง ตัวศาสนาเจริญอยู่แล้ว

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ เวลาพระ-อัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าอุทานเลย “อัญญาโกณฑัญญะรู้แล้วหนอ” แสดงว่ามีพยาน เป็นองค์แรก ถ้ามันเป็นจริงมันต้องเป็นจริงอย่างนั้น

มันไม่ใช่เป็นจริงที่ลูบๆ คลําๆ เออออห่อหมกอยู่เนี่ย ไอ้ธรรมะไก่กา ไก่เขี่ย เขี่ยอยู่อย่างนั้นว่าเป็นธรรมๆ มันเขี่ยไปเขี่ยมา ไก่มันยังเขี่ยหาอาหารนะ แล้วสุภาษิตไง ไก่ได้พลอยๆ เขี่ยไปเจอพลอยมันยังไม่ต้องการเลย มันอยากได้อาหารของมัน โดยสัญชาตญาณของไก่มันต้องการอาหาร มันไม่ต้องการพลอย ไก่เขี่ย เขี่ยไปเขี่ยมา เขี่ยอยู่อย่างนั้น ไม่มีสิ่งใดเป็นประโยชน์กับใครเลย เพราะมันเป็นไก่ ธรรมไก่เขี่ย ถ้าเป็นอีกา อีกาก็ก๊า ก๊า สอนแต่คนอื่น สอนแต่เขา อยากจะให้คนอื่นเชื่อมั่นในตนเอง ไม่เชื่อมั่นตนเองเลยหรือ

พระกรรมฐานเขาปฏิบัติขนาดไหนนะ เงียบ หลวงปู่เจี๊ยะนี่ ๒ ขั้น ๓ ขั้นต้องหลวงปู่มั่นเท่านั้น ไม่พูดให้ใครฟังเลย ถ้ามันเป็นความจริงใครเขาจะรู้กับเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วนะ “จะสอนใครได้หนอ จะสอนใครได้หนอ” ปัญญาระดับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “จะสอนใครได้อย่างไร ใครเขาจะรู้ได้กับเรา” โลกกับธรรม

เรื่องโลกๆ นะ เขาสอนทางวิทยาศาสตร์ การศึกษาของโลกตอนนี้มันศึกษาจนเคลื่อนไหวไป จนตอนนี้ไอทีมันไปไกล การศึกษานี่ล้าหลัง ตามไม่ทันเขาแล้ว ทุกประเทศในโลกนี้มีปัญหาเรื่องการศึกษา ศึกษาๆ ศึกษาจนตัวเองตันไปหมดเลย ไอทีมันก้าวข้ามไปข้างหน้าโน้นแล้ว นี่คือการศึกษาไง ศึกษาทางโลกไง มีวันจบวันสิ้นไหม แต่ถ้าทางธรรมจบ จบด้วยนี่ไง ถ้าเราเอาจริงเอาจังขึ้นมา เราต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาเพื่อเข้าสู่ธรรมไง

ไอ้พวกไก่กาน่ะ ภายนอก ภายใน ก็ภายในผิวหนังนี่ไง นี่จากผิวหนังก็เข้าเป็นภายใน จากนอกผิวหนังก็เป็นภายนอก ไอ้พวกไก่กา ใจของตนน่ะ นี่กัลยาณชนความคิดทั้งหมดเป็นโลกทั้งสิ้น ความคิดทั้งหมดเกิดจากจิต เกิดจากความรู้สึกนึกคิดที่เกิดเป็นมนุษย์นี้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าระลึกอดีตชาติไป พระ-เวสสันดรไป แล้วจุตูปปาตญาณถ้าไม่สําเร็จเป็นองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า อนาคตไปหมด แล้วโลกทั้งหมดเป็นอย่างนี้ทั้งสิ้น อาสวักขยญาณ ทําลายอวิชชาในใจขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า สํารอกคายกิเลส ครอบครัวของมารตั้งแต่อวิชชา ลูกมัน ๓ คน ความโลภ ความโกรธ ความหลงไง หลานมัน เหลนมัน ฆ่าทิ้งหมดเลย ฆ่าทิ้งด้วยมรรคญาณ นิโรธ! ดับหมด ถ้าเป็นข้อเท็จจริงไง

ถ้าเป็นข้อเท็จจริงมันเป็นข้อเท็จจริงอย่างนั้น แล้วเราจะประพฤติปฏิบัติไง ถ้าเราไม่ฝักใฝ่ครูบาอาจารย์ที่เป็นไก่เป็นกา ในสมัยพุทธกาล เวลาเทวทัตก็อยากจะปกครองสงฆ์ อยากจะอบรมบ่มเพาะ อยากจะสอนเขา แล้วรู้อะไร แค่ทําสังฆเภทนะ ฌานสมาบัติเสื่อมหมด เสื่อมทันที ไม่มีอะไรอยู่ในหัวใจอีกเลย

แล้วหัวใจที่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเรามีอํานาจวาสนาที่เราจะประพฤติปฏิบัติ ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติ ถ้าเรายังตรากตรํา เรายังวิเคราะห์วิจัยของเราอยู่อย่างนี้ มันก็เป็นโลกียะทั้งสิ้น โลกียะเพราะการศึกษาทางโลกไง อยากจะเป็นโลกุตตรธรรม “แหม! ไอ้พวกนั้นมันเป็นโลกียะ เพราะมันหลับตา ไอ้พวกเรานี่จะเป็นโลกุตตระเพราะเราลืมตา”

หลับตา ลืมตา ไม่เกี่ยวกับหัวใจ จักขุญาณ จกฺขํุ อุทปาทิ จักขุญาณเกิดขึ้น เกิดญาณ เกิดปัญญา เกิดความสว่างไสว เกิดอะไร เกิดอย่างไร นี่ไง ถ้าบุคคล ๔ คู่ไง

ถ้าเกิดเป็นมนุษย์มันเป็นปุถุชน ปุถุชนโลกๆ ทั้งสิ้น จะวิเคราะห์จะวิจัยจะมีการศึกษามากน้อยขนาดไหนนี่ธรรมะไก่เขี่ย ไก่มันเขี่ย ไก่มันเขี่ยแสวงหาอาหารเพื่อดํารงชีพของมัน ไอ้นี่ธรรมะไก่เขี่ยก็เขี่ยไปเขี่ยมา เขี่ยจนไม่รู้จักว่าจักเพชรจักพลอยมีคุณค่าอย่างไร เพราะมันเป็นไก่ เพราะมันเป็นโลก มันไม่ใช่ธรรม

โลกกับธรรม ภายนอก ภายใน มันอยู่ที่เรานี่ ภายนอก ภายใน มันอยู่ที่สติสัมปชัญญะ ถ้าสติสัมปชัญญะเท่าทันความรู้สึกนึกคิด มันไม่ส่งออกไป ถ้าไม่ส่งออกไป แล้วบริกรรมพุทโธ ต้องรักษามันไว้เพื่อให้มันสงบระงับเข้ามา แล้วถ้ามันทําไม่ได้ มันใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญา ปัญญาของเรา ปัญญาไตร่ตรอง ปัญญาอบรมสมาธิเข้ามาตรึกธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ไง เกิดมาพบพระพุทธศาสนาไง

พระพุทธศาสนา ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้า ศึกษาธรรมะขึ้นมา สุภาษิตทุกภาษิตต่างๆ นิทานต่างๆ ก็มาจากพระไตรปิฎก ส่วนใหญ่แล้วนิทานพื้นบ้านก็มาจากพระไตรปิฎกทั้งสิ้น อึ่งกับโคอย่างนี้ เวลานกกระเรียน นก มาจากนิทาน มาจากสุตตันตปิฎก เพราะศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจําชาติ นักปราชญ์ราชบัณฑิตเขาศึกษาค้นคว้ามาแล้ว เขาก็มาเรียบเรียงให้เป็นสุภาษิตไว้สอนเยาวชน

เราศึกษาค้นคว้ามามันมีของมันอยู่แล้ว ถ้ามันมีของมันอยู่แล้ว ถ้าเราศึกษาค้นคว้ามันเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า มันไม่เป็นของเรา แล้วถ้าเรามีอํานาจวาสนาขึ้นมา เราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมาไง เรามีครูบาอาจารย์ เราเลือกเอา เราเลือกครูบาอาจารย์ให้เป็นธรรมทายาท ให้เป็นธรรมที่เคารพบูชาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เพราะการประพฤติปฏิบัติธรรมเขาจะมีคุณธรรมในใจ ถ้าคุณธรรมในใจเขาเรียกว่าลง ถ้าลงธรรมและวินัยขึ้นมาแล้วมันจะเคารพบูชา ประพฤติปฏิบัติให้มันเป็นข้อเท็จจริง

ถ้ามันกระด้าง มันดื้อด้าน มันแข็งข้อ คดในข้อ งอในกระดูก มันไม่ฟังใคร ทิฏฐิมานะมันฟังใคร กิเลสกล่อมหัวมันอยู่มันยังไม่ฟังใครทั้งสิ้น แล้วมันก็จะแสวงหาธรรมไก่กานั่นน่ะ เพราะไก่กาไม่มีเหตุไม่มีผล ไก่มันก็เขี่ยมันอยู่อย่างนั้น เขี่ยไปเขี่ยมา เขี่ยให้ออกจากตัวเองไป เขาว่าคนนู้น เขาว่าคนนี้ เขี่ยนะ ไก่เขี่ยๆ อะไรที่จะเป็นประโยชน์กับตน

พระสารีบุตรน่ะครูพักลักจํา องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเทศนาว่าการหลานพระสารีบุตร พระสารีบุตรเฝ้าพัดองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ เขาพูดถึงสัจธรรม องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึงสัจธรรม พระสารีบุตรน้อมมา อกาลิโกไม่มีกาลไม่มีเวลา น้อมสัตว์ทั้งหลายมาดูธรรมสัจธรรมในหัวใจ ครูบาอาจารย์ที่มีอํานาจวาสนาเรียกร้องสัตว์ทั้งหลาย เรียกร้องหัวใจให้เบิกบาน เรียกร้องหัวใจ ทําหัวใจของตนให้ชื่นบาน

ไอ้ไก่เขี่ยมันเขี่ยๆๆ เขี่ยออกหมดเลย “ไม่ใช่ๆ ไม่ใช่ว่าเรา อู้ย! ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ” ธรรมชาติมันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ธรรมชาติเตือนเราทั้งสิ้น เกิด แก่ เจ็บ ตาย สัจธรรมทั้งสิ้น โง่เขลาเต่าตุ่นไม่เห็นธรรมเลยหรือ ไม่รู้จักธรรมใช่ไหม ในธรรมบท เวลาคนตายไป ไปยมบาล ยมบาลถามเขาว่า “รู้จักธรรมไหม” “ไม่รู้ไม่เห็นอะไรทั้งสิ้น” “ไม่รู้จักธรรมะเลยหรือ” “ไม่รู้” “เห็นคนเกิดไหม” “เห็น” “เห็นคนตายไหม” “เห็น” เกิด แก่ เจ็บ ตาย นั่นน่ะเขาสอนเอ็ง ไม่รู้ไม่เห็นอะไรทั้งสิ้นเลย ไม่รู้ไม่เห็นก็ไก่เขี่ย เขี่ยออกๆๆ ไง

ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังนะ หาครูบาอาจารย์ หาครูหาอาจารย์ที่มีคุณธรรม มันเป็นธรรมๆ ขึ้นมา แล้วมันอบรมบ่มเพาะขึ้นมาในหัวใจดวงนี้ ถ้าหัวใจดวงนี้แล้วมันไม่ต้องไปโทษใครทั้งสิ้น กิเลสเราทั้งนั้น ไม่ต้องโทษใครเลย กิเลสเราทั้งนั้น กิเลสมันเบี่ยงเบน มันบิดพลิ้ว มันฉงนสนเท่ห์ แล้วถ้ากิเลสบังเงาๆ มันอ้างตัวมันเป็นธรรมะมีหน้าฉากหลังฉาก แต่ธรรมะนี้ไม่มี ธรรมะเขารื้อค้นพยายามแสวงหา พยายามกระทําให้มันเป็นข้อเท็จจริงให้มันชัดเจนขึ้นมา ชัดเจนกับใจของเรา

เวลาเริ่มต้นการประพฤติปฏิบัติ ปุถุชนคนหนา น่าเห็นใจมาก เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านเห็นใจมาก การปฏิบัติเริ่มต้นมันเป็นสิ่งที่ยากที่สุด แล้วมันยากที่สุดแล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจะล้มลุกคลุกคลานขนาดไหน ถ้าบุญไม่พอๆ อยู่อย่างนั้น มันก็ปฏิบัติเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อเพิ่มอํานาจวาสนาของตน ถ้าอํานาจวาสนาของตนมันไม่เพียงพอ ไม่มีสิ่งใดเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เราก็พยายามเพิ่มอํานาจวาสนาของเรา

แต่ถ้ามันมีสัจจะเพียงพอ เราทําความสงบของใจเข้ามา พยายามทําความสงบของใจเข้ามา ขณะทําใจให้สงบ การชนะกิเลสในใจของตนคือทําสัมมาสมาธิได้ การพ่ายแพ้กิเลสของตน กิเลสมันข่มขี่อยู่อย่างนั้น แล้วก็มีแต่ไม้คํ้าโพธิ์ เอาไม้คํ้าโพธิ์ว่ามันจะเป็นโพธิ์ มันไม่ใช่โพธิ์ ถ้ามันเป็นโพธิ์ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต ใครมีสติสัมปชัญญะเป็นต้นโพธิ์ โอ้โฮ! ถ้าสติดีเป็นอย่างนี้ มันมีความสุข แล้วมันมีความพอใจ แล้วฝึกหัดๆ สติดีขึ้น มีคําบริกรรมดีขึ้น

เวลาจิตมันสงบ “อ้อ! สมาธิเป็นแบบนี้ สมาธิเป็นแบบนี้” แล้วเป็นแบบนี้ทําอย่างไรต่อไป ทําอย่างไรต่อไป ครูบาอาจารย์ของเราให้รักษา ชํานาญในวสี ชํานาญในการทําความสงบของใจเข้ามา ทําให้มันมากขึ้นๆ ถ้าจิตมันตั้งมั่น จิตมันไม่มั่นคงไง จิตไม่มั่นคงมันจะไปเห็นอะไร เห็นกายๆ เห็นกายใครก็เห็น เห็นกายๆ ที่ว่าเห็นกายๆ มันสร้างภาพทั้งสิ้น

ถ้ามันเห็นตามความเป็นจริงสิ เห็นตามความเป็นจริงมันสะเทือนกิเลสไง เห็นตามความเป็นจริง กิเลส อวิชชา มันอยู่ที่หัวใจของสัตว์โลก อวิชชาคือความไม่รู้ถึงเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เพราะมันไม่รู้ตัวมัน เกิดๆๆ เพราะมันไม่รู้ตัวมัน แล้วมันก็ยังไม่รู้ตัวมันตลอดไป แล้วมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันก็ยังไม่เข้าใจตัวมันอยู่อย่างนั้น การไม่เข้าใจก็ไม่ต้องไปไม่เข้าใจมัน บริกรรมพุทโธๆๆ ไป ไม่เข้าใจแต่ก็จะกอดองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าด้วยคําบริกรรม คําบริกรรมนั้นมันทําให้ใจสะอาดได้ มันทําให้ใจสะอาด ใจสะอาดคือสัมมาสมาธิไง เพราะความสะอาด เพราะไม่มีกิเลสครอบงํา เพราะไม่มีกิเลสเป็นอนุสัย

กิเลสเป็นอนุสัยที่เจือปนมาเป็นสมุทัย ถ้ามันมีสมุทัยอยู่มันก็อยู่อย่างนั้น ด้วยสติ ด้วยปัญญา ด้วยความรู้สึกนึกคิดของตน โดยคิดว่ามันเป็นปัญญา มันมีสมุทัยเจือปนอยู่ตลอดเวลา สมุทัยเจือปนอยู่ตลอดเวลามันจะเข้าสู่สัจจะความจริงได้อย่างไร ถ้ามันเข้าสู่สัจจะความจริงไม่ได้ เราก็กลับมาทําความสงบของใจให้มากขึ้น

เพราะการทําความสงบของใจ จิตใส จิตเป็นสัมมาสมาธิเพราะสมุทัยเพราะอนุสัยมันสงบตัวลง สัมมาสมาธิคือกิเลสสงบตัวลง กิเลสสงบตัวลงชั่วคราวๆ ถ้ากิเลสสงบตัวลงชั่วคราว คนที่ทําสัมมาสมาธิได้หรือทําความสงบได้ไม่มีอํานาจวาสนา “นี่คือนิพพานๆ” ติด! ติดสมาธิๆ ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมเวลาฟังรู้เลย ติดสมาธิ ถ้ามีสมาธิให้ติด มันไม่มีสมาธิให้ติดด้วย ไก่เขี่ยๆ มันว่ามันเป็นๆ ไง แล้วมันว่ามันก็คือว่าไง

แม้แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าศึกษาค้นคว้ามากับเจ้าลัทธิต่างๆ ไม่เชื่อเลย แล้วอุทกดาบส อาฬารดาบส “เจ้าชายสิทธัตถะได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ เหมือนเรา เป็นอาจารย์สอนได้” เจ้าชายสิทธัตถะไม่สนใจเลย เพราะอะไร เพราะถ้ามันเป็นฌานสมาบัติ มันก็เป็นแค่ฌานสมาบัติไง ฌานสมาบัติมันเป็นกําลังของจิต ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน อากาสา-นัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญา-นาสัญญายตนะ มันก็เป็นฌานโลกีย์

ถ้ามันทําได้มันมีกําลังของมัน มีกําลังของมัน มันก็มีอภิญญาได้ อภิญญาก็คืออภิญญาไง เกจิอาจารย์นี่ไง มันจะเข้าสู่มรรคเป็นไปไม่ได้ มันไม่รู้จักมรรคด้วย เพราะอะไร เพราะฌานสมาบัติ รับรู้นี่ส่งออกแล้ว ก้าวออกมารู้อารมณ์ไง อารมณ์ว่าง อารมณ์ต่างๆ อากาสานัญจายตนะ อากาศหมดเลย อากิญจัญญายตนะ วิญญาณัญจายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะมันเป็นอย่างไร ฌานสมาบัติ นี่ส่งออกทั้งนั้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล สมาธิ ปัญญาเพราะอะไร เพราะสัมมาสมาธิมันเป็นมรรคองค์หนึ่งในมรรค ๘ ถ้าขาดสิ่งนี้มันจะเข้าสู่มรรคไม่ได้ ถ้าไม่มีสัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน มันก็โลกนี่ไง ศึกษาค้นคว้าจนการศึกษานี้จะล้าหลังไอทีแล้ว ทั่วโลกมีความบกพร่องในการศึกษาทั้งสิ้น

แต่ในการประพฤติปฏิบัติของเราๆ ไง ถ้าในการประพฤติปฏิบัติของเรา อํานาจวาสนามันเกิดจากจิตดวงนี้ จิตนี้สําคัญมาก จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมีอํานาจวาสนาศรัทธาในพระพุทธศาสนาหรือไม่ ถ้าศรัทธาในพระพุทธศาสนามันจะเงี่ยหูลงฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าด้วยความซื่อสัตย์

ไม่ใช่เอาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาเป็นสินค้า มาเพื่อหาผลประโยชน์ ผลประโยชน์ว่าข้ารู้ไง ก๊า! ก๊า! อีกา กามันยังสื่อสารในฝูงของมันนะ กายังเป็นสัตว์ฉลาดนะ ทางการวิจัยเขาวิจัยแล้วว่ากานี่เป็นสัตว์ที่ฉลาดมาก แต่ไอ้พระ-กรรมฐานก๊า! ก๊า! นั่นน่ะไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน เพราะอะไร เพราะไม่มีคุณธรรมในใจไง

สติ มันก็มีธรรมในสติสัมปชัญญะนั้น สมาธิไง รสของธรรมๆ สติธรรม สมาธิธรรม ปัญญาธรรม แล้วปัญญาเวลาศึกษาค้นคว้าถ้าในการประพฤติปฏิบัติ ถ้าใครประพฤติปฏิบัติเป็นสัจจะเป็นความจริงมันรู้มันเห็นเป็นชั้น อาหารรสชาติมันแตกต่างกัน ถ้าใส่ปรุงรสมากมันก็รสจัด สุตมยปัญญา เวลาเราคิดที่ว่าสิ่งที่ว่าเป็นโลกๆ ทางวิทยาศาสตร์ ความคิดทางวิทยาศาสตร์ การวิเคราะห์วิจัยมันมีอยู่ ทุกคนรับรู้ได้ทั้งสิ้น เพราะมันเกิดจากจิต แล้วมันเป็นคุณสมบัติของมนุษย์ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันมีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ โดยธรรมชาติของจิตมันมีธาตุรู้ ผู้รู้ ต้องคิดต้องวิเคราะห์วิจัยเป็นเรื่องธรรมดา

แต่เวลาทําความสงบใจเข้ามา พอใจมันสงบแล้วพอน้อมไปสู่เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เวลาปัญญามันเกิดขึ้นไง เวลาปัญญามันเกิดขึ้นมันเกิดขึ้นจากอะไรล่ะ เกิดขึ้นจากสัมมาสมาธิไง จิตตั้งมั่น จิตน้อมไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ แล้วสติปัฏฐาน ๔ แล้วฝึกหัดพิจารณาของมัน แยกแยะมันๆ

เวลามันแยกแยะ เห็นไหม เวลาปัญญามันหมุน ปัญญามันเกิดขึ้นมันคนละเรื่อง โลกียะกับโลกุตตระ ไอ้ภายนอก ภายใน มันคนละเรื่อง เพราะภาวนามยปัญญาไง สุตมยปัญญา จินตมย-ปัญญา ภาวนามยปัญญา ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนาๆ ไม่ใช่เกิดจากสัญญา แล้วสัญญานี้ตัวร้าย การประพฤติปฏิบัติล้มลุกคลุกคลานก็เพราะสัญญานี่

หลวงปู่มั่น หลวงตาพระมหาบัวท่านเล่าไง เวลาหลวงปู่มั่นเทศน์สิ่งใดที่เป็นไฮไลท์ สิ่งใดที่มันเป็นสมุจเฉทปหาน สิ่งใดที่จะดับทุกข์ ท่านบอก “พูดไม่ได้! เดี๋ยวกิเลสมันจะเอาไปขายกิน” ท่านข้าม! ข้าม! ข้าม! ท่านข้ามไป แต่เวลาท่านตอบปัญหาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติแล้วมันจะเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ท่านก็ต้องตอบ แล้วถ้าใครภาวนาเป็นนะ มันจะอันเดียวกันเลย รู้หมด แต่ถ้าคนมันไม่เป็น พอมันไม่เป็น มันไปจํามา

เวลาวิทยานิพนธ์ของครูบาอาจารย์เรา หลวงปู่ขาวท่านพิจารณาต้นข้าว เห็นไหม เวลาถึงที่สุด เวลาของหลวงปู่บัว ขางคานของคาน เวลาครูบาอาจารย์ท่านเอาออกมา เวลาพูดมาเพื่อให้เป็นคติธรรม เป็นสิ่งที่ลูกศิษย์ลูกหาลูกศิษย์กรรมฐานได้ชื่นชมว่า ภาวนามยปัญญาของหลวงปู่ขาวเป็นแบบนี้ มีคนจําไปเยอะแยะ ไอ้พวกธรรมไก่กา “ของเราก็เห็นข้าว โอ้ย! ข้าวมันจะสุก ข้าวมันจะดิบ” ข้าวอะไรวะ สัญญานะ นั่นน่ะร้ายนัก

พระปฏิบัติควรได้ศีลได้ธรรม ได้คุณธรรมขึ้นมาในใจด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เวลาจิตมันสงบระงับแล้วไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง จะเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม อย่างใดอย่างหนึ่งได้ทั้งสิ้น แล้วถ้ามันเห็นจริงมันก็เป็นข้อเท็จจริงไง อย่างเช่นเราเป็นโรคเป็นภัยอะไร เขาไปหาหมอ หมอวิเคราะห์วิจัยตรวจแล้วว่าเป็นโรคอะไร เราก็รักษาโรคนั้นตามอาการอย่างนั้น

จิตของคน จิตของนักปฏิบัติ เวลาที่มันจะไปรู้จริงเห็นจริงตามความเป็นจริง เป็นโพธิญาณ ไม่ใช่ไม้คํ้าโพธิ์ มันจะเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา มันพิจารณาของมันโดยข้อเท็จจริงของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้น ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา มันจะเกิดภาวนามยปัญญา แล้วปัญญามันจะเกิดขึ้นจากการกระทําของใจของตนนั้น ถ้าใจของตนนั้นทําสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เห็นไหม นี่ไง เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านปรารถนาสร้างธรรมทายาทๆ

เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา สมบูรณ์แบบโดยประเทศไทย เป็นประเทศนับถือพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจําชาติ ทุกอย่างพร้อมหมด แต่กิเลสของเราๆ นี่มันต้องการ ต้องการอุดมสมบูรณ์ ต้องการอยู่แบบพูนสุข ต้องการ... แล้วเอ็งจะบรรลุธรรมได้อย่างไร เพราะอันนั้นเป็นการปรนเปรอกิเลสทั้งสิ้น

เรามาเพื่อตบะธรรมจะแผดเผากิเลส เราจะมาชักฟืนชักไฟออกจากกองหัวใจของเรา เราจะชักฟืนชักกิเลสออก เราจะทําศีล ทําสมาธิ ทําปัญญา เป็นตบะธรรมเพื่อแผดเผาทําลายกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตน แล้วจะมาเอาความอุดมสมบูรณ์อุดมพูนสุขอะไร ไอ้นั่นมันปรนเปรอกิเลสไง ครูบา-อาจารย์ของเราหาให้ได้ทั้งนั้น ถ้ากินอิ่มนอนอุ่นแล้วมันเป็นไปได้ เราจะเปิดโรงเรียนประจําเลย ซื้อหาให้กินให้เต็มที่เลย ดูสิ มันจะเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาไหม มันไม่มีหรอก มันเป็นไปไม่ได้ ไปส่งเสริมมันกิเลสตัวอ้วนๆ ทั้งนั้น

เขาต้องการ ตบะธรรมๆ เกสา โลมา นะขา ทันตา ตะโจ อุปัชฌาย์ให้มาตั้งแต่กรรมฐาน ๕ กรรมฐาน ๕ แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติพระป่าพระกรรมฐานไง เวลาความเป็นธรรม บุคคล ๔ คู่ไง บุคคล ๔ คู่ โดยสัจจะโดยความจริงของมัน เวลาประพฤติปฏิบัติ การปฏิบัติยากอยู่สองคราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้น แล้วอีกคราวหนึ่งคราวจะถึงที่สิ้นสุด มันลึกลับซับซ้อนนัก ถ้ามันลึกลับซับซ้อนขึ้นมา ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริง ถ้ามีอํานาจวาสนาก็ทําให้มันเป็นความจริงของเราขึ้นมา มันไม่ใช่ธรรมไก่กา

ธรรมไก่กาหน้าไหว้หลังหลอกๆ แล้วปลิ้นปล้อนไปเรื่อย เพราะกิเลสมันอยู่ในใจของใครคนนั้นรู้ กิเลสเต็มหัวใจเลย มันสงสัย มันเรรวน มันพูดให้เป็นจริงขึ้นมาไม่ได้ เพราะไม่มีขณะไง ขณะคือสมุจเฉทปหานมันจบสมบูรณ์แบบไง มันไม่มีแล้วมันยืดไปยืดมาคือเหลวไหล คือหาทางลง จะปลิ้นปล้อนไปอย่างไรก็ได้ มันไม่กล้าพูดนี่ว่าอะไรเป็นอะไร ถ้าพูดอะไรเป็นอะไรมันก็จบไง ใช่หรือไม่ใช่ไง ถ้ามันใช่หรือไม่ใช่มันก็จบ ธรรมคือธรรม มันมีอะไรที่จะสูงกว่าธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ ถ้าเอ็งปรารถนาอยากจะเป็นธรรม เอ็งไม่ยอมรับความเป็นจริงหรือ ถ้าไม่ยอมรับความเป็นจริงมันก็ไม่ใช่ธรรมไง

สัจธรรม อริยสัจจะยิ่งกว่าจริงอีก จริงจนพญามารหาไม่เจอแล้วกันแหละ จนกิเลสตามไม่ได้ ไม่มีใครรู้เห็นมันเลย ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาแล้ว ครูบาอาจารย์รู้ องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ารู้ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยากรณ์ไว้แล้ว ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง ไอ้แซงหน้าแซงหลังก็ธรรมะไก่กา ถ้าเราเคารพบูชา เราไม่แซง เราพยายามทําให้เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในใจของเรา

เราเกิดมาเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา ประเทศไทยเป็นประเทศที่พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจําชาติสมบูรณ์แบบมาก แล้วถ้าเป็นการประพฤติปฏิบัติมันเป็นตบะธรรม มันเป็นการแผดเผากิเลส มันเป็นการสร้างธรรมทายาท มันจะเป็นธรรมทายาท เป็นสัจจะขึ้นมาในพระพุทธศาสนา ไม่ใช่มาเป็นหมูมาหาอยู่หากินในพระพุทธศาสนา มันไม่ใช่ หาอยู่หากินโดยความถูกต้องชอบธรรม มันก็เป็นการสร้างบารมีไปอย่างหนึ่ง ถ้าหาอยู่หากินโดยความไม่ชอบธรรม นรกอเวจีรออยู่ข้างหน้า

ถ้าเป็นความจริง เห็นไหม สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แล้ววิมุตติสุขในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงแล้ว มันเหนือโลก! เหนือวัฏฏะ เหนือสรรพสิ่งในสังสารวัฏนี้ เอวัง

เวลาสมุจเฉทปหาน เห็นไหม
ดั่งแขนขาด ตัดแขน ตัดขากิเลสโดยข้อเท็จจริง
ตัดแขน ตัดขาของมัน จนตัดหัวมัน
ตัดหัวคือทําลายภวาสวะ ทําลายภพ ทําลายชาติ
ตัดแขน ตัดขา ตัดหัว แทงหัวใจมันอย่างนี้นี่คู่เจรจา
ถ้าการเจรจาโดยสัจจะโดยความจริง
โดยมรรค โดยผล โดยการกระทํา โดยสัมมาทิฏฐิ
ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาจะต้องชําระล้างกิเลส
เป็นชั้นเป็นตอนๆ
มรรค ๔ ผล ๔ ในสัจจะในความจริงในการประพฤติปฏิบัติไง
นี่พูดถึงว่ากิเลสคือคู่เจรจา

๔

กิเลสคือคู่เจรจา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

เทศน์บนศาลา วันที่ ๓ ตุลาคม ๒๕๖๕

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ ตั้งใจฟังธรรม

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสวงหามาด้วยอํานาจวาสนาขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า สิ่งที่ได้มาๆ นี้ ได้มาด้วยอํานาจวาสนาบารมีด้วยการสะสมมาเป็นพระโพธิสัตว์ ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย สิ่งที่ได้มามันมีพื้นฐานของมันมา ถ้ามันมีพื้นฐานของมันมา เห็นไหม สิ่งที่เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นั่นน่ะสัจธรรมความจริงอันนั้นมหัศจรรย์ มันมหัศจรรย์ในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าไง

คนที่มีอํานาจวาสนามีบารมีขนาดนั้น มันไม่เหมือนพวกเราคนโง่เง่าเต่าตุ่นไง คนโง่เง่าเต่าตุ่น มันก็จับกบจับเขียดเท่านั้นแหละ มันไม่ใช่ไปรู้เรื่องอย่างไร เรื่องมรรค เรื่องผล

ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาเพราะอะไร เพราะจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ บุพเพนิวาสานุสติญาณย้อนไปอดีตชาติไม่มีวันที่สิ้นสุด จุตูปปาตญาณในอนาคตกาลไปไม่มีวันจบวันสิ้น อาสวักขยญาณในใจขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าต่างหากที่ทําลายอวิชชา นี่ทําลายกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ครอบครัวของมารทั้งหลายทั้งสิ้น

ถ้าทั้งหลายทั้งสิ้นมันเป็นความมหัศจรรย์ไง มันเป็นความมหัศจรรย์ในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเสวยวิมุตติสุขๆ ถ้าเสวยวิมุตติสุข เห็นไหม พระปัจเจกพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบและพระปัจเจกพุทธเจ้าก็เสวยวิมุตติสุข แล้วก็อบรมบ่มเพาะตามอํานาจวาสนาของตนไง ไม่เหมือนกับองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประกาศศาสนา ประกาศศาสนา คําว่า “ประกาศศาสนา” นั้นเพราะต้องมีอํานาจวาสนาบารมี

ถ้ามีอํานาจวาสนาบารมีไง เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา เห็นไหม ในพระไตรปิฎก เวลาแสดงธัมมจักฯ นี่หัวใจของพระ-พุทธศาสนาไง เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ อัตต-กิลมถานุโยค ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม พวกพราหมณ์ๆ ที่เขาทําของเขา ทุกรกิริยาๆ เนี่ย เขาทําของเขามากมายมหาศาลขนาดไหน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ได้ประพฤติปฏิบัติกับเขามาแล้ว ทําได้มากกว่าเขาอีกต่างหาก

กามสุขัลลิกานุโยค ในสมัยพุทธกาลมันมีพระที่บอกว่า “ทําอย่างไรก็ได้ เสพกามอย่างใดให้มันเต็มที่อย่างไรก็ได้ ๕๐๐ ชาติก็จบ ๕๐๐ ชาติทําจะเป็นพระอรหันต์” มันจะเป็นพระอรหันต์ไปไหน เพราะแต่ละภพแต่ละชาติได้สร้างเวรสร้างกรรมขนาดไหน เกิดชาติต่อไป คําว่า “๕๐๐ ชาติ” เขาเกิดของเขา ๕๐๐ ชาติ เขาเชื่อของเขาว่าเกิด ๕๐๐ ชาติแล้วทําของเขาอยู่อย่างนั้นจะสิ้นกิเลสของเขาไป กามสุขัลลิกานุโยคมันเป็นไปไม่ได้หรอก มันต้องเป็นคนที่มีอํานาจวาสนาเข้าไปทดสอบ องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าไปทดสอบจนหมดจนสิ้นแล้ว มันไม่มีทางออก เห็นไหม

เวลาในทางสายกลางในพระพุทธศาสนา เวลาองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ ไง ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาประกอบด้วยมรรค ๘ ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ ความชอบธรรมในการประพฤติปฏิบัติให้เกิดขึ้นมาในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าไง ถ้ามันทําลายกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันไม่มีกิเลสแม้แต่เล็กแต่น้อย มันไม่มีสิ่งใดๆ เลย มันไม่มีสิ่งใดตกค้างในธรรมธาตุนะ

ถ้าในหัวใจนี่ภาษาสมมุติ ถ้าสมมุติแล้วสมมุติมันเป็นของคู่ ถ้าของคู่แล้วมันโต้แย้งกัน ถ้าโต้แย้งกันในสัจจะในความจริงของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ พอถึงเวลาที่ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺ-ตมํ หลวงปู่มั่นท่านเวลาแก้จิตๆ มันก็เหมือนกันนั่นแหละ มันเป็นภาษาสมมุติ แต่สมมุติเข้าไปสู่สัจจะความจริงในหัวใจอันนั้น ผู้ที่เป็นความจริงมันเข้าใจได้

แต่ไอ้พวกจับกบจับเขียดเวลาเป็นสมมุติมันก็สมมุติต่อเนื่องไป มันไม่มีอะไรเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาหรอก มันไม่มีอะไรเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาตรงไหน ตรงที่มันทําภาวนาไม่เป็น ทําภาวนาไม่เป็นคือไม่มีพื้นฐาน ไม่มีเบสิก ไม่มีการก่อร่างสร้างตัว ไม่มีเป็นสัจจะความจริงขึ้นมาในหัวใจของตน ไม่มีธรรม ไม่มีธรรมไม่มีคุณธรรม ไม่มีสิ่งใดเป็นสัจจะความจริงเลย ไม่มีสิ่งใดตกค้างในหัวใจอันนั้น ถ้าไม่มีสิ่งใดตกค้างในหัวใจอันนั้น มันเลยเหลวไหลเหลวแหลกไง

แต่ถ้าเป็นความจริงอันนั้นนะ ถ้าเป็นสัจจะความจริงประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ ความชอบธรรมอันนั้นเสวยวิมุตติสุขๆ เวลาแสดงธรรมๆ ไง แสดงขึ้นมา ได้ปัญจวัคคีย์ ได้ยสะ ได้ยสะ บริวารของยสะ ๖๐ องค์ “เธอทั้งหลายพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์”

คําว่า “บ่วงที่เป็นโลก” ดูสิ ดูทางโลก โลกามิสนี่ นักบวชนักปฏิบัติเอาโลกเป็นใหญ่ มารยาสาไถย คําว่า “มารยาสาไถย” ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ผู้ใดพูดจาโกหกมดเท็จจะทําความชั่วอย่างใดๆ ในโลกนี้ไม่ได้เลย ทําได้ทั้งสิ้น” ถ้ามันโกหกมดเท็จไง มันไม่มีสัจจะมีความจริงในหัวใจของมัน แล้วมันแสดงไปมันจะเป็นอะไร มันก็เป็นเรื่องลวงโลกทั้งสิ้น โลกามิสต้องการให้เขาเชื่อถือศรัทธา ต้องการให้เขาพะเน้าพะนอต่อตนไง มันเป็นเรื่องอะไรน่ะ

แต่ถ้าเป็นความจริง ความจริงในใจขององค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาวางธรรมและวินัยนี้ไว้ เวลาบวชพระ เอหิภิกขุท่านบวชให้เอง แล้วพอมากขึ้นก็เข้าถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นภิกษุเข้ามาได้ สุดท้ายญัตติจตุตถกรรมนี่ไง นี่ไงนิสสัย ๔ อกรณียกิจ ๔ เวลาบวชแล้วให้กรรมฐาน ๕ เกสา โลมา นะขา ทันตา ตะโจ เธอจงประพฤติปฏิบัติขึ้นมา รุกฺขมูลฺ-เสนาสนํ เป็นสนามรบ เป็นสนามรบต่อผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่

แต่ถ้าเป็นกรรมฐานเป็นสัจจะเป็นความจริง สนามรบคือหัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้น ถ้ามันหาหัวใจของตนขึ้นมา มันจะมีสนามรบ มีสถานที่สัจจะความจริงขึ้นมาในหัวใจดวงนั้น ถ้าหาสนามรบของตัวเองไม่เจอ มันไม่มีชัยภูมิในการต่อสู้ มันก็ไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอัน มันก็จับเขียดจับกบอยู่นั่นแหละ มันไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมาได้หรอก แต่เวลาเป็นชิ้นเป็นอันเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไหม “เธอทั้งหลายพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์” บ่วงที่เป็นโลก สิ่งที่เป็นโลกามิสทั้งหลายนี่บ่วงที่เป็นโลก แล้วไปติดมันอะไร

พระอรหันต์ไม่ทําลายศาสนา ไม่ทําลายความเชื่อมั่น ไม่ทําลายข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น เพราะมันเป็นความจริงในหัวใจของมันอยู่แล้ว พ้นจากบ่วงที่เป็นโลก แล้วถ้าจากบ่วงที่เป็นทิพย์ล่ะ บ่วงที่เป็นทิพย์มันเห็นได้หมดล่ะ โสดาบัน ๗ ชาติ สกิทาคามี อนาคามี ไม่เกิดในกามภพ แล้วเวลาทําลาย ทําลายภวาสวะ ทําลายภพ ทําลายจิตเดิมแท้ ทําลายทั้งสิ้นแล้วเป็นพระอรหันต์ พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ เป็นทิพย์นี่มันเข้าใจได้หมดล่ะ

เทวดา อินทร์ พรหม ฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้า เทวดา อินทร์ พรหมมาฟังเทศน์หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นแล้วท่านเทศน์เรื่องอะไร เพราะเทวดา อินทร์ พรหมเขาก็รู้ของเขา นี่บ่วงที่เป็นทิพย์ ไม่มีบ่วงสิ่งใด ไม่มีสิ่งใดจะมาเยินยอปอปั้นให้หัวใจนั้นผิดพลาดอะไรไปได้ทั้งสิ้น ถ้าเป็นพระอรหันต์ นี่ไง องค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเสวยวิมุตติสุขๆ ไง มันเป็นวิมุตติ-สุข พระปัจเจกพุทธเจ้าเสวยวิมุตติสุข แล้วไม่ต้องเป็นภาระต้องมาให้พวกเดียรถีย์ นิครนถ์ เขามากลั่นแกล้ง มาทําลายตลอดเวลา

เรื่องโลกๆ เรื่องวิทยาศาสตร์ เราเชื่อวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์มันเป็นสื่อสารมวลชน มันเป็นสัจจะเป็นความจริงในวิทยาศาสตร์ แต่ใครใช้ล่ะ เวลาพวกที่เขาเอาสิ่งทางเป็นวิทยาศาสตร์เอามาเล่นแร่แปรธาตุ ไอ้พวกที่ไม่มีเบสิกไม่มีพื้นฐานในการเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ นี่เออออห่อหมกไปหมด หลงใหลได้ปลื้มไปกับเขา ใครใช้ ใครใช้สิ่งนั้นมาลวงโลก แต่ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์ สิ่งที่เป็นคุณภาพชีวิต สิ่งที่เป็นปกติเรื่องการใช้สอยเป็นข้อเท็จจริง นั้นเป็นเรื่องโลกที่เป็นสิ่งเรื่องของคุณภาพชีวิต แต่เอาจริงเอาจังขึ้นมาไง

นี่พูดถึงว่าเป็นสัจจะเป็นความจริงในหัวใจขององค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถึงเสวยวิมุตติสุข ถึงว่าพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาที่มหัศจรรย์ ครูบาอาจารย์บอกว่า “ถ้าคนไม่มีอํานาจวาสนา ไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนาก็แล้วกันแหละ” พระพุทธ-ศาสนาไม่มีสิ่งใดเคารพรูปเคารพทั้งสิ้น ไม่อาศัยใครทั้งสิ้น อาศัยแต่อํานาจวาสนาของตนไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมไง อนุปุพพิกถา ถ้าเขาเริ่มต้นขึ้นใหม่ก็ให้เขาทําบุญกุศลของเขาก่อน เริ่มต้นจากทําบุญทํากุศลของเขา ถ้าทําบุญทํากุศลของเขาเนกขัมมะไง เวลาจะไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหมนี่ไง ให้ถือเนกขัมมะ ถ้ามีอํานาจวาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงแสดงอริยสัจ นี่พูดถึงว่าเริ่มต้นจากว่าไม่ให้เคารพใดๆ ทั้งสิ้นไง ให้เคารพตัวตนของตน ให้มีศรัทธาในพระพุทธศาสนา ให้เชื่อมั่นในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ รัตนตรัยของเรา แล้วอยู่กับ ๓ โลกธาตุ กามภพ รูปภพ อรูปภพ มันมีสิ่งใดที่จะมาหลอกมาลวงได้

แต่มันหลอกลวงได้เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของตนไง กิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของตนมันทําให้ตัวเรารอดพ้นไปไม่ได้ แล้วเราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรามีบุญมีกุศลมาก แล้วถ้าคนที่ไม่มีอํานาจวาสนาเขาไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนา แล้วไม่มีโอกาสได้นับถือพระพุทธศาสนา เห็นไหม

พระพุทธศาสนา ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธ-เจ้าตรัสรู้ธรรมแล้ว “ภิกษุทั้งหลาย เธอพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและเป็นทิพย์ อย่าไปซ้อนทางกัน โลกนี้เร่าร้อนนัก โลกนี้มันมีแต่ความทุกข์ความยากทั้งสิ้น” ถ้าในมุมมองของพระอรหันต์นะ ในมุมมองของพระอรหันต์ไง ชาติปิ ทุกฺขา การเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง แล้วเพราะการเกิดมีสถานะ มีตําแหน่ง มีหน้าที่มีการงาน ทุกข์ทั้งนั้น แต่มันเป็นความจริง มันเป็นความจริงของวัฏฏะ กามภพ รูปภพ อรูปภพ มันเป็นสัจจะเป็นความจริงของวัฏฏะ ของวัฏฏะเพราะอะไร

เพราะสัตว์โลกเกิดมา ถ้ามีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธ-ศาสนา แล้วถ้าเขามั่นคงในพระพุทธศาสนา เขาสร้างบุญสร้างกุศลของเขา เขาทําคุณงามความดีของเขา เพราะบุญกุศลไง มันก็เกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เห็นไหม

เวลาพวกพาลชน พวกกิเลสมันครอบงําหัวใจของมัน มันทําแต่ความพอใจของมัน กิเลสตัณหาความทะยานอยากบีบคั้นตัวเองแล้วก็ทําลายคนอื่น ทําลายไปทั้งสิ้น คิดว่าสิ่งนั้นมันจะเป็นประโยชน์กับตนๆ มันเป็นประโยชน์ของกิเลสต่างหาก เพราะกิเลสมันต้องการไอ้ใจโง่ๆ อย่างนี้แหละอยู่ในอํานาจของมันไง แล้วมันยุมันแหย่ขึ้นไปก็ทําลายเขาไปทั่ว แล้วคิดว่าตนเองมีอํานาจวาสนาไง ตนเองมีอํานาจวาสนาแล้วทําบาปทํากรรมขึ้นมาแล้วมันไปไหน

เวลาเทวทัต เห็นไหม ทําลายองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าให้ห้อพระโลหิตห้อเลือด เวลาทําสังฆเภท อนันตริยกรรมๆ ไง นรกอเวจีเลย นี่ไง เวลาทําบาป ทําบาปถึงทํากับใคร ดูสิ เวลาทําร้ายพ่อทําร้ายแม่นี่ “พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก” แล้วพ่อแม่ สิ่งที่ว่าให้กําเนิดชีวิตนี้มา แล้วฆ่าพ่อฆ่าแม่ก็อนันตริยกรรม ดูกรรมสิ แล้วเวลามันมืดมันบอด มันทําลายไปทั้งสิ้น มันว่ามันยิ่งใหญ่ไง แล้วผลมันไปไหนล่ะ ผลมันก็นรกอเวจี เวรกรรมก็เรื่องหนึ่ง อนันตริยกรรมมันยิ่งหนักหนาสาหัสสากรรจ์ไง แล้วผลของมันที่มันได้ทําแล้วมันไปไหนล่ะ นี่ผลของวัฏฏะไง นี่ไง ที่ว่าถึงที่จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง

ถ้าจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะอยู่ที่เวรกรรมของสัตว์โลกนี้ แล้วสัตว์โลกทําบุญทําบาปของแต่ละคนมาล่ะ มันถึงได้เสวยภพเสวยชาติของมันโดยตามเวรตามกรรมอันนั้นไง แล้วตามเวรตามกรรมอันนั้นเวลาเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนา การเกิด การเกิดเป็นอริยทรัพย์ ถ้าการเกิดเป็นอริยทรัพย์ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วอยากจะประพฤติปฏิบัติที่ศรัทธาในชาติปัจจุบันนี้ แล้วที่มาล่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ เห็นไหม ผู้ที่ไม่มีวาสนาล่ะ เขาไม่มีวาสนา เขาไม่มีโอกาสได้นับถือพระพุทธศาสนา เรามีอํานาจวาสนาแล้วเพราะเราได้เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วได้นับถือพระพุทธศาสนา เรามีศรัทธามีความเชื่อ ศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนา แล้วก็มีการกระทําได้มากได้น้อยแค่ไหนล่ะ อย่าให้กิเลสมันก่อกวนสิ อย่าให้กิเลสมันยํ่ายี ถ้ากิเลสมันยํ่ายีแล้วมันไม่เชื่อใดๆ ทั้งสิ้นไง นี่ิทิฏฐิมานะของมัน

โดยชาวพุทธ “นรกสวรรค์มีหรือไม่ ภพชาติมีหรือไม่ มรรคผลนี่ไม่มีเลย แล้วทําไมต้องมาทุกข์มายาก ยิ่งโกงยิ่งแสวงหาผลประโยชน์ ยิ่งเหยียบยํ่าทําลายคนอื่นมันเป็นบุญกุศลทั้งหมดล่ะ” มันเป็นความดีของเขา เป็นความดีของกิเลสไง ถ้ามันขัดแย้งกับทาน ศีล ภาวนา ระดับของทานๆ ไง ระดับของทานพวกเล่นแร่แปรธาตุเขาก็เอาเรื่องของทานมาแสวงหาผลประโยชน์กัน แล้วเวลาคนที่เขาสละทานๆ ใจเขาเป็นธรรม เขาจะทําของเขา เขายังไม่กล้าทําของเขา มันเรรวนกันไปหมดไง

เขาถึงบอกว่าต้องทําบุญกับพระสงฆ์ๆ พระสงฆ์มีศีล ๒๒๗ ไม่น่าเชื่อถือ แล้วดูพระสงฆ์สิ พระสงฆ์ตัวทําลายเลยล่ะ มันทําลายตัวของมันเองเพราะเกิดทิฏฐิมานะไง ถ้ามันไม่ทําลายมันจะมีเทวทัตหรือ ถ้ามันไม่ทําลาย ในพุทธกาลจะมีฉัพพัคคีย์ สัตตรสวัคคีย์หรือ ถ้ามันไม่ทําลายมันจะมีวินัยมาขนาดนี้หรือ

แล้วถ้าไม่ทําลาย เห็นไหม ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระกัสสปะจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้า เขาบอกได้ข่าวว่า “องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว” พระกัสสปะปลงธรรมสังเวช

มันเรื่องปกติเรื่องธรรมดา เกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นเรื่องธรรมดา แต่มันไม่ธรรมดาเพราะเรามีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เพราะเราไม่ธรรมดาเพราะมันทุกข์มันยาก เพราะเราไม่ธรรมดา เพราะเราเกิดมาแล้วนี่เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเรายังประพฤติปฏิบัติขึ้นมาไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมาไง

พระโสดาบันอีก ๗ ชาติ อย่างน้อยโสดาบันพาดกระแส แล้วนี่มันมีอะไรบ้างเป็นหัวใจล่ะ หลงใหลไปตะครุบจับกบจับเขียดแล้วก็ว่า “สิ้นกิเลส สิ้นกิเลส” โดนกิเลสมันครอบงํา สิ้นกิเลสของใคร สิ้นกิเลสมันต้องเป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ไอ้นี่สิ้นกิเลส มีแต่หลอกลวงชาวโลกไง จะให้เขาเคารพนับถือ ไอ้พวกมหาโจร

ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ขึ้นมา ท่านไม่ต้องการใดๆ ทั้งสิ้นเลย พ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ มันจะมาก่อกวนเรื่องอย่างนี้ขึ้นมาได้อย่างไรถ้ามันเป็นธรรม นี่มันเป็นกิเลสไง มันถึงเหยียบยํ่าทําลายเขาไปทั่ว แล้วก็ยังยกตนข่มท่านว่าตัวเองเป็นธรรมๆ สิ้นกิเลส กิเลสอะไรของมึง! มันไม่รู้จัก ไม่เคยพบไม่เคยเห็น มันไม่รู้เรื่องหรอก

แต่คนถ้ารู้ถ้าเห็นขึ้นมาแล้วถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาจนเสวยวิมุตติสุข วิมุตติสุข มันมีความสุขของมัน เพราะมันพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์ มันไม่มีบ่วง ไม่มีสิ่งใดรัดเลย

แล้วดูสิเวลามันรุ่งเรือง ในสมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าประเสริฐที่สุด เพราะการเกิดเป็นสหชาติมหัศจรรย์ ถ้าใครเข้าไปใกล้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วถ้าได้ฟังธรรมๆ ฟังธรรมก็เพื่อบุญเพื่อกุศลอยู่แล้ว เพราะเข้าไปใกล้แล้วนี่อนาค-ตังสญาณรู้หมดล่ะ รู้ด้วยว่าเขามีอํานาจวาสนาหรือไม่มีอํานาจวาสนา ถ้าเขาไม่มีวาสนา แสดงธรรมอย่างไรเขาก็รู้ไม่ได้ แต่ถ้าเขาจะรู้ได้เขาต้องมีวาสนาของเขามาไง

พระอรหันต์แสนกัป แล้วถ้าไม่ได้สร้างบุญกุศลมามันเหลวไหลจับกบจับเขียด ตะครุบอยู่นั่นแหละ ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน กบเขียดถ้าตะครุบได้มันยังเป็นอาหารหรือเป็นสินค้า การนํามาเป็นอาหารก็ฆ่าสัตว์ ผิดศีล แล้วตะครุบได้นี่โดยธรรมชาติของนักวิทยาศาสตร์ที่เขาทดสอบ เขาทําวิจัย เขาจับสัตว์อะไรมาเขาวิจัยแล้วเขาก็ปล่อย เขาไม่ฆ่ามัน เพราะมันมีคุณค่า สายพันธุ์ของมัน เขาดูแลเพื่อประโยชน์สภาวะแวดล้อม เพราะมันเป็นห่วงโซ่ของสิ่งมีชีวิต เขาไม่ทํา เขาก็ศึกษาวิจัยค้นคว้าของเขาเท่านั้น

ไอ้นี่มันจับกบจับเขียด แล้วยังดีอกดีใจของตน มันจะมีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา มันไม่มี ไม่มีเพราะอะไรล่ะ มันไม่มีเพราะว่าอํานาจวาสนาของเขา ทั้งๆ ที่เขาเกิดเป็นมนุษย์นะ เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วบวชเป็นพระนี่เป็นนักรบจะรบกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตน แล้วมันได้รบหรือไม่ล่ะ มันแสวงหาอะไรกัน แสวงหายศถาบรรดาศักดิ์ แล้วแสวงหา นี่ธรรมทูตๆ จะเผยแผ่ธรรมๆ เผยแผ่ตัวเองให้ได้ก่อน ปฏิบัติให้ได้ก่อน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการมา ได้ปัญจวัคคีย์ ได้ยสะ บริวารของยสะ เป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น “เธอกับเราทั้งหลายพ้นจากบ่วงที่เป็นโลกและบ่วงที่เป็นทิพย์” เวลาเผยแผ่ไปมันถึงจะเป็นประโยชน์ไง เป็นประโยชน์ อะไรก็ได้ ถามมา อะไรก็ได้ พระอรหันต์มีความสงสัยอะไรในหัวใจบ้าง พระอรหันต์รู้ในอะไร รู้ในอริยสัจ พระอรหันต์ไม่รู้ในอะไร ไม่รู้ในสมมุติบัญญัติ เพราะสมมุติมันกะล่อน มันปลิ้นปล้อน มันเปลี่ยนไปทุกวัน

แต่ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง คนที่มันทุกข์มันยากเขาต้องการมรรคต้องการผล ต้องการอริยสัจ ต้องการความจริง ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันต้องมีเหตุมีผลของมันทุกๆ ประการ พระพุทธศาสนาไม่มีของฟรี มีแต่บุญและบาปที่ตนได้สร้างมาและจะสร้างต่อไป แต่ถ้าทําตามความเป็นจริงขึ้นมา เรามีวาสนา เราจะประพฤติปฏิบัติ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธ-ศาสนา แล้วกึ่งกลางพระพุทธศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง มีคุณค่ามาก มีคุณค่าเพราะคนที่มีบุญยิ่งใหญ่

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นมีบุญยิ่งใหญ่นัก นี่มาเกิดกึ่งกลางพระพุทธศาสนาแล้วใฝ่การประพฤติปฏิบัติไง ดูประวัติหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นสิ ๑๐ ปีของหลวงปู่เสาร์เริ่มต้นที่เป็นมหานิกาย ละล้าละลังๆ อยู่อย่างนั้น แต่พอปักใจเอาความจริงขึ้นมา เห็นไหม ก็ไปได้หลวงปู่มั่นมา แล้วปฏิบัติเริ่มต้นมันทุกข์มันยากขนาดไหน นี่มันทุกข์มันยากทั้งนั้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๖ ปี ๖ ปีมันทดสอบหัวใจของตนไง นี่ ๖ ปีทดสอบหัวใจของตน แล้วทํากับเจ้าลัทธิต่างๆ ที่ศึกษาค้นคว้ามาขนาดไหน ถ้าไม่มีอํานาจวาสนาก็สํามะเลเทเมาจับกบจับเขียดไปอยู่กับเขานะ แต่นี้เพราะว่ามันไม่ใช่ มันไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอัน สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ มันก็เรื่องการทําความสงบของใจ แล้วใจของคนมีบุญมีบาป มันก็สร้างเวรสร้างกรรมของเขามา เขาก็จะประพฤติปฏิบัติมาทั้งนั้น

ในสหชาติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ดูสิ ที่ท่านประพฤติปฏิบัติมามากน้อยขนาดไหน เวลาเกิดแต่ละภพแต่ละชาติ พระเวสสันดรต่างๆ มันก็เป็นภพเป็นชาติหนึ่ง แล้วเขาทํามามากมายมหาศาลขนาดไหน แล้วคนที่ประพฤติปฏิบัติมาที่ยังไม่มีพระพุทธศาสนา เขาจะทําอย่างไร เพราะเขาไม่มีวาสนาของเขา เขาก็ทําไปตามกระแสสังคม กระแสบุญบาปในหัวใจของเขา มันก็เท่านั้นแหละ สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ จะอภิญญาต่างๆ มันก็เป็นเรื่องโลกียปัญญา เรื่องของโลก เรื่องของฌานโลกีย์ โลกีย์คือโลก โลกคือวัฏฏะไง ถ้าไม่มีวาสนา

พระพุทธศาสนาเกิดขึ้นมาแล้วมันมีคุณค่ามาก แล้วเราก็ได้เกิดเป็นมนุษย์ไง เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วกึ่งกลางพระพุทธศาสนา ผู้มีบุญมีกุศลเกิดขึ้นมา นี่กึ่งกลางพระพุทธ-ศาสนา แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติเริ่มต้นมันล้มลุกคลุกคลานขนาดไหน ขนาดมีบุญมีวาสนาขนาดนั้นนะ แล้วเวลาท่านเอาจริงเอาจังของท่าน เพราะท่านมีบุญมีวาสนาของท่าน ท่านปฏิบัติของท่านขึ้นมาจนท่านเป็นพระอรหันต์ๆ

คําว่า “พระอรหันต์” คือมันชี้หน้ากิเลสได้หมดล่ะ มันชี้หน้ากิเลสได้หมดแล้วมันต้องมี เห็นไหม มีมรรคมีผล มีการประพฤติปฏิบัติขึ้นมาโดยสัจจะโดยความจริงในหัวใจของท่าน ท่านถึงได้ชี้หน้ากิเลส แล้วทําลายกิเลสอวิชชาในใจของท่านสิ้นไป แล้วท่านอบรมบ่มเพาะมาเป็นธรรมทายาทๆ เป็นเพชรนํ้าหนึ่งในลูกศิษย์ของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น มากมายมหาศาลเพราะอะไร

เพราะเขาได้สร้างเวรสร้างกรรมร่วมกันมา ถ้าไม่ได้สร้างเวรสร้างกรรมร่วมกันมามันไม่ฟัง มันไม่เชื่อ ไอ้คําว่า “ฟังและเชื่อ” มันเป็นเรื่องศรัทธา เรื่องส่วนตัว เป็นสิทธิเสรีภาพ แต่คําว่า “วาสนา” มันลงๆ นะ ดูหลวงปู่ฝั้นท่านเป็นมหานิกาย ท่านก็ฟังเทศน์จากหลวงปู่ดูลย์มา เวลาไปศึกษาค้นคว้ากับหลวงปู่มั่น ท่านเมตตา ท่านคุ้มครอง ท่านดูแล มันเป็นธรรม ถ้าใจเป็นธรรมได้สร้างอํานาจวาสนามามันเป็นธรรม คําว่า “เป็นธรรม” มันเข้ากัน มันซาบซึ้งในใจไง ท่านอบรมบ่มเพาะ ท่านสั่งสอนให้ทําความสงบใจเข้ามา ก็พยายามฝึกหัด แล้วทําความสงบใจเข้ามาได้ด้วย

แล้วจะแทนคุณท่านบ้าง เพราะมหานิกาย ธรรมยุต มันเป็นนานาสังวาส นานาสังวาสอยู่ด้วยกันไม่ได้ กินด้วยกันไม่ได้ ท่านถึงได้ตัดสินใจญัตติเป็นธรรมยุต เพื่อ! เพื่อได้อุปัฏฐากท่านบ้าง เวลาท่านเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาๆ นํ้าร้อนก็ถวายท่านไม่ได้ เวลาพวกเรื่องยาเพื่อจะอุปัฏฐากท่านทําไม่ได้

นี่ไง หัวใจของคนที่มันเป็นธรรมๆ มันเห็นบุญเห็นคุณ มันไม่ใช่บุญคุณเรื่องวัตถุ มันบุญคุณด้วยหัวใจ หัวใจด้วยสติ ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญา ด้วยการเอื้ออาทร ด้วยนํ้าใจ เพราะจิตตภาวนาเขาต้องเอาหัวใจ เอาจิตของเขาประพฤติปฏิบัติ

คนเกิดมามีกายกับใจ ร่างกายมีโดยทั่วกันทั้งสิ้น เกิดมาเป็นมนุษย์มีเหมือนกันหมด แล้วมนุษย์ที่มีเหมือนกันหัวใจของเขาถ้ามันไม่เป็นธรรม เขาก็เป็นอันธพาล เขาเบียดเบียนตนและเบียดเบียนผู้อื่น ไปสร้างเวรสร้างกรรมก็ผลของวัฏฏะต้องตอบสนองเขา กรรมให้ผลแล้ว กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา แล้วอย่าดีดดิ้น ทําดีแล้วไม่ได้ดี ดีอะไรของเอ็ง ดีหน้าไหว้หลังหลอก ดีพลิกแพลงอยู่อย่างนั้น อะไรมาดี ความดีมันต้องซื่อสัตย์สิ ไม่มีที่ลับไม่มีที่แจ้ง ความลับไม่มีในโลก ตัวเองทํา ตัวเองรู้อยู่เต็มหัวใจ เราเป็นคนดี

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเรานะ “ทําไมเราโง่ขนาดนี้” โง่ขนาดนี้คือเราโง่เง่าเต่าตุ่นจับกบจับเขียด โง่กับกิเลสของตนให้กิเลสมันเหยียบยํ่าทําลาย กิเลสเหยียบยํ่าทําลายตัวเอง โง่จนไม่รู้จักตัวเองแล้วยังแสดงออกด้วยอํานาจบาตรใหญ่ มันบาดหูบาดตาคนที่เป็นธรรม นี่ถ้ามันไม่จริงไง

แต่ถ้ามันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา ครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงๆ ด้วยอํานาจวาสนามันเห็นบุญเห็นคุณ ญัตติเป็นธรรมยุตเลย เพื่อจะได้มาอุปัฏฐากท่านบ้าง เวลาอุปัฏฐากท่านบ้าง อยู่อบรมบ่มเพาะมากับท่านด้วยมีอํานาจวาสนา

ถ้ามันเป็นกึ่งกลางพระพุทธศาสนา เพราะองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “กึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง” เวลาเจริญขึ้นแล้ว มันก็มีผู้นําก่อนๆ หลวงตา-พระมหาบัวพูดถึงหลวงปู่มั่น โรงงานผลิตพระอรหันต์ โรงงานใหญ่คือหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ผลิตพระอรหันต์ ผลิตที่ไหน ผลิตที่แบบอย่างที่ท่านทําให้เห็น

แล้วเวลาคนที่เป็นธรรมมันไปเห็นแล้วมันซาบซึ้ง หลวงปู่พรหมเวลาขึ้นไปหาหลวงปู่มั่นไง ที่เชียงใหม่ “โอ้โฮ! ชื่อเสียงกิตติศัพท์ กิตติคุณ ท่านรํ่าลือนะ” หลวงตาพระมหาบัวท่านพูด ท่านได้ยินมาตั้งแต่เด็กๆ แล้วเวลาท่านออกประพฤติปฏิบัติ ออกบวชแล้วบวชแล้วไปศึกษาก่อน ศึกษาค้นคว้าแล้วเวลาจะออกบวช “แล้วถ้ามันไม่มีล่ะ” เห็นไหม คนมีวาสนาขนาดไหนก็แล้วแต่ กิเลสที่มันร้ายกาจนี่มันบิดมันพลิ้ว มันจะพยายามปิดกั้น

ถ้าเป็นชาวพุทธก็ให้เป็นชาวพุทธตามประเพณีเท่านั้น ทําบุญทําบาปมันก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะก็อยู่ในอํานาจของเขา เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา จะต่อสู้กับกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ด้วยวาสนาของตนจะได้เป็นจริงเป็นจังมากน้อยขนาดไหนมันยังบอก “แล้วถ้าไม่มีล่ะ” ทั้งๆ ที่สร้างอํานาจวาสนามา ทั้งๆ ที่ได้สร้างคุณงามความดีมา

หลวงปู่มั่นเวลาท่านบวชแล้ว ทุกข์ยากขนาดไหน ประวัติหลวงปู่มั่นนั่นน่ะ เวลาทุกข์ยากขนาดไหน ถ้าเป็นจริงเป็นจัง ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาในหัวใจของท่าน แล้วเป็นจริงเป็นจังขึ้นมานี่กึ่งกลางพระพุทธศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญเพราะว่าด้วยสายบุญสายกรรม ด้วยคนที่สร้างเวรสร้างกรรมมาเกิดร่วมกัน พอเกิดร่วมกันขึ้นมาแล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปมันเข้ากันๆ ไง ทั้งจริตนิสัยอํานาจวาสนามันต่อเนื่องกันไป

เวลาต่อเนื่องขึ้นไป กึ่งกลางพระพุทธศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญในหัวใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมีอํานาจวาสนาอบรมบ่มเพาะๆ ขึ้นมา นี่เพชรนํ้าหนึ่งๆ ธรรมทายาทมันเป็นรุ่น ๒ รุ่น ๓ ขึ้นมา มันถึงสืบต่อๆ ให้ความมั่นคงไง

แต่ถ้าเป็นบุคคลคนหนึ่งมันก็ได้ชั่วครั้งชั่วคราว แต่นี้มันสืบต่อมา สืบต่อมาจนมั่นคง แล้วมั่นคงต้องมีอํานาจวาสนาด้วย ไม่มีวาสนามันไม่เชื่อ พอไม่เชื่อแล้วมันทําลาย พอมันทําลายขึ้นมาแล้วมันไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันไง

แต่ถ้าเป็นชิ้นเป็นอัน ทําไมถึงเป็นชิ้นเป็นอันล่ะ เป็นชิ้นเป็นอัน เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนนะ สอนให้ทําความสงบใจเข้ามาก่อนๆ เวลาถ้าทําความสงบใจเข้ามาได้ คนที่มีวาสนานะ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

ถ้าจิตสงบขึ้นมานี่ เวลาจิตสงบแล้วมันว่านั่นคือนิพพาน ถ้าไม่นิพพาน เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกว่า “พวกนี้พวกติดสมาธิ” มันติดสมาธินะ เพราะไม่มีวาสนา ไม่เข้าใจ แล้วไม่มีกําลังที่จะทําให้มันก้าวหน้าไปกว่านี้ มันเป็นไปไม่ได้ ถ้ามันติดในสมาธิก็ฤาษีชีไพรไง ก่อนพุทธกาลก็มีอยู่แล้ว ในสมัยพุทธกาลเขาก็ประพฤติปฏิบัติกันอยู่แล้ว แล้วเวลาปฏิบัติแล้วกามสุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยคก็วนเวียนในวัฏฏะ นี้ผลของวัฏฏะ บุญและบาป ดีและชั่ว ถูกหรือผิด มันก็วนอยู่ในวัฏฏะไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้ไง ทางสายกลางในพระพุทธศาสนา แล้วทางสายกลางในพระพุทธศาสนา ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาเกิดจากอะไร เกิดจากองค์-สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากําหนดลมหายใจ อานาปานสติก่อน เพราะจิตมันต้องสงบระงับ ละโลก ละโลกคือละชีวิตไง ละภพชาติ ละหัวใจของตนที่มันเป็นสมมุติบัญญัติที่เกิดเป็นมนุษย์ไง สิทธิ-เสรีภาพ ความคิดความเห็นของตนนั่นน่ะ เวลามันฟุ้งมันซ่าน มันทุกข์มันยากของมัน

เวลามาบวช เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกบวช ๖ ปี ๖ ปี พยายามประพฤติปฏิบัติทั้งหมด พยายามจะแสวงหาค้นคว้า ไปศึกษากับใครทั้งสิ้นก็อบรมบ่มเพาะสั่งสอนมาหมดสิ้นแล้ว ไม่ใช่! เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมา บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ กําหนดอานาปานสติเป็นสัมมาสมาธิเป็นสมาธิเข้ามา สมาธิก็คือสมาธิ สมาธิมันยังรู้ได้ บุพเพนิวาสานุสติญาณระลึกอดีตชาติได้ อนาคตก็รู้ได้ เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จ-พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้สร้างสมมา ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย

แต่เราเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา อาสวักขยญาณครับ อาสวัก-ขยญาณประกอบไปด้วยอะไร สมาธิชอบ สติชอบ ความเพียรชอบ ระลึกชอบ มรรค ๘ ความเป็นมรรค ๘ มันเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาเพราะอะไร เพราะจิตเวลามันไปตามกําลังของมัน อดีต อนาคตไม่ใช่ แล้วปัจจุบันอย่างไร

เวลาในสมัยปัจจุบัน เห็นไหม เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนให้ทําข้อวัตรปฏิบัติ เห็นไหม วัตรปฏิบัติ วัตรปฏิบัติมันเป็นเครื่องอยู่ของใจๆ แล้วพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบระงับแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง นั่นแหละกิเลสคือคู่เจรจา กิเลสคือคู่เจรจา ถ้าทําความสงบของใจเป็น ถ้าทําสมาธิเป็น กิเลสคือคู่เจรจา เจรจาอะไร การเจรจาไง นี่ไง ถ้าจิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา วิปัสสนาอะไร ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงมันก็เห็นกิเลสไง

กิเลสเป็นคู่เจรจานะ แล้วเจรจากับกิเลสเจรจาได้หรือไม่ เจรจาเป็นหรือเปล่า ถ้าเจรจาแล้วใครได้ประโยชน์ ใครเสียประโยชน์ แล้วเจรจา เราตกลงกันได้หรือไม่ได้ ถ้าตกลงกันไม่ได้ก็พ่ายแพ้อยู่นั่นไง แล้วเห็นกิเลสไหม เวลาคนที่ปฏิบัติไม่เป็น หรือปฏิบัติไม่ได้ เขาก็บอกว่า “กิเลสเป็นนามธรรม จะไปเห็นมันได้อย่างไร เป็นนามธรรม” ชัดๆ ไม่มีคู่เจรจา พูดอยู่ฝ่ายเดียว นี่ไง พูดอยู่ฝ่ายเดียวใครก็พูดได้ เอ็งก็พูดไปสิ

แล้วกึ่งกลางพระพุทธศาสนา ศาสนาเจริญอีกหนหนึ่ง การเรียนการศึกษาการค้นคว้าไง เวลาเรากรรมฐาน กรรมฐานเวลาบวชแล้ว อุปัชฌาย์ให้มาแล้ว เกสา โลมา นะขา ทันตา ตะโจ กรรมฐาน ๕ แล้วกรรมฐาน ๕ ทําให้มันเกิดขึ้นมาเป็นความจริงหรือไม่ ถ้ามันเกิดขึ้นตามความเป็นจริงขึ้นมาในภาคปฏิบัติไง

ภาคปฏิบัติ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็มีการศึกษา ท่านก็ค้นคว้า แล้วเวลาค้นคว้าขึ้นมามันต้องค้นคว้าตามข้อเท็จจริง เวลาค้นคว้าขึ้นมานี่ภาคปริยัติ หลวงตาพระมหาบัวท่านเรียนจบมหา ๓ ประโยค นี่ภาคปริยัติ แล้วเวลาจะออกประพฤติปฏิบัติ “แล้วถ้ามันไม่มีล่ะ”

นี่ไง นี่ก็เหมือนกัน เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาท่านประพฤติปฏิบัติ โรงงานใหญ่ที่ฝ่ายปรึกษาในการประพฤติปฏิบัติก็เจ้าคุณอุบาลีฯ ไง สิ่งที่ศึกษา ศึกษาค้นคว้า วัดสระปทุมไง เวลามีปัญหาท่านก็ศึกษาค้นคว้าของท่านนี่ภาคปริยัติ เวลาภาคปริยัติ เห็นไหม เวลาเรานี่กิเลสคือคู่เจรจา เราเห็นกิเลสไหม แต่ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นจริงเป็นจังท่านเห็นของท่าน ท่านต้องรู้จักกิเลสของท่าน ถ้าคนไม่รู้จักกิเลส ไม่เห็นกิเลส แล้วมันจะไปชําระล้างอย่างไร

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ นี่อดีตและอนาคต เวลาจิตมันสงบแล้วเวลามันออกใช้ปัญญา ปัญญาอะไร ปัญญาที่ไหน มันไม่มีคู่เจรจา ไม่มีคู่เจรจาคือไม่เห็นกิเลส ไม่รู้จักกิเลส หลวงปู่ดูลย์ท่านพูดไง ความคิดทั้งหมดนี่เป็นสมุทัย ผลของสมุทัยคือทุกข์ ความคิดทั้งหมด ความคิดทั้งหลายจะคิดเมื่อไร คิดในสมาธิ คิดนอกสมาธิ คิดตรงไหน

ความคิดเกิดจากจิต จิตมีอวิชชา อวิชชาคือความไม่รู้ มันไม่รู้ตัวของมัน เวลามันคิด มันคิดไปโดยความพลั้งเผลอ มันก็คิดไปแล้ว แล้วคิดเรื่องอะไร คิดเรื่องธรรมะๆ ไง นี่ตรึกในธรรม ตรึกในธรรม ความคิดทั้งหลายทั้งปวงเป็นผลของสมุทัยคืออวิชชา ผลของมันเป็นทุกข์ “คิดเท่าไรก็ไม่รู้ต้องหยุดคิด” เวลามันหยุดของมันไง “จิตเห็นอาการของจิตเป็นมรรค ผลจากการจิตเห็นจิตเป็นนิโรธ” ดับทุกข์ ขณะ ชัดเจน ถ้ามันรู้จักกิเลสมันเห็นกิเลสของมันไง กิเลสคือคู่เจรจา

แต่ถ้ามันไม่รู้ไม่เห็นล่ะ มันปฏิบัติไม่เป็นล่ะ กิเลสมันขี่คอไง จับเขียดจับกบอยู่นั่นแหละ จับเขียดจับกบมันยังเป็นเขียดเป็นกบนะ ไอ้นี่กิเลสมันพลิกมันแพลง มันหลอกมันลวง มันทําลายตลอดเวลา ถ้ามันทําลาย เห็นไหม ถ้ามันเป็นจริงเป็นจัง ครูบาอาจารย์ท่านอบรมบ่มเพาะท่านสอนมา กิเลสคือคู่เจรจา แล้วเอ็งจะเจรจาอย่างไรล่ะ เอ็งจะเริ่มต้นอย่างไร ใครจะเจรจากับเอ็ง

กิเลสเป็นเจ้าวัฏจักร ครูบาอาจารย์ท่านสอนไว้ การประพฤติปฏิบัติที่มันไม่ได้ผลเพราะกิเลสของเราต่างหาก กิเลสของคน อํานาจวาสนาของคนอ่อนแอ ไม่มีวุฒิภาวะ แล้วไม่มีมาตรฐาน นี่ทําสมาธิๆ ทําสมาธิไม่เป็นก็สอนสมาธิได้ ทําสมาธิไม่เป็นแล้วมันเป็นสมาธิได้อย่างไร แล้วเวลาทําสมาธิๆ ใครให้ทําสมาธิล่ะ

ในพระพุทธศาสนาสอนเรื่องอริยสัจ สอนเรื่องสัจจะเรื่องความจริง แล้วความจริง เห็นไหม นี่บุคคล ๔ คู่ ความจริงมันยังแบ่งเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป บุคคล ๔ คู่ คู่ที่ ๑ เขาเห็นกิเลส เขาจับกิเลส แล้วเขาเจรจาต่อรองกิเลส พิจารณา เวลาพิจารณาคู่ที่ ๑ ถ้าคู่ที่ ๑ ถ้าพิจารณาไปแล้วถ้ามันไม่สิ้นสุดของมัน การเจรจานั้นเจรจานั้นล่มสลาย การเจรจานั้นไม่เกิดผลประโยชน์ใดทั้งสิ้น แล้วไม่เกิดผลประโยชน์แล้วกิเลสพลิกแพลงขึ้นมามันก็ถอยร่นลงไปเป็นปุถุชนคนหนา เป็นมนุษย์ธรรมดา ไม่ได้เข้าคู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ หรอก

แล้วแต่ละคู่มันยังมีความลึกลับซับซ้อนต่อไป นี่กิเลสคือคู่เจรจา แล้วถ้ามันจับกิเลสได้ แล้วมันมีพิจารณาของมันได้ การเจรจามันยังต้องต่อเนื่องซับซ้อนไป นี่หลวงปู่มั่นไง “แก้จิตแก้ยากนะ แก้จิตแก้ยากนะ” หลวงปู่มั่นจะแก้อยู่นี่ไง แล้วท่านก็แก้จิตของลูกศิษย์ลูกหา นี่ไง ถึงว่าโรงงานผลิตพระอรหันต์ โรงงานผลิตพระอรหันต์ พระอรหันต์ในกึ่งกลางพระพุทธศาสนา

พระอรหันต์ในสมัยพุทธกาล องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าเป็นผู้อบรมบ่มเพาะ เวลาอบรมบ่มเพาะขึ้นมา เวลา ๖๐ องค์ไง “เธออย่าไปซ้อนทางกัน โลกนี้เร่าร้อนนัก” ๖๐ องค์ถ้าเป็นพระอรหันต์แล้วจบ อย่างไรเขาก็รู้แจ้งของเขา เพราะเขารู้แจ้งในใจของเขา เพราะเขาเห็นกิเลส เขาได้เจรจา เขาได้กําจัด เขาได้ชะล้าง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดในหัวใจของเราไม่ได้เลย” ไอ้นี่มันการเยาะเย้ยไง แต่ตอนที่อาสวักขยญาณทําลายอวิชชานั่นน่ะ ครอบครัวของมาร มันมหัศจรรย์ขนาดไหน ความมหัศจรรย์ขึ้นมาเพราะอะไร

ไก่เจาะฟองอวิชชาไง ไก่ตัวแรกที่เจาะฟองอวิชชาออกมา ดอกบัวบานท่ามกลางหัวใจ ความเสวยวิมุตติสุขๆ วิมุตติสุขเพราะอะไร สอุปาทิเสสนิพพาน พระอรหันต์ที่ดํารงชีวิตอยู่ยังมีชีวิตอยู่ไง พอยังมีชีวิตอยู่ วิมุตติสุขมันบาน ดอกบัวบานท่ามกลางหัวใจ เวลาอรุณขึ้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา มหัศจรรย์มีความสุข แล้วสุขแบบวิมุตติสุขไม่ใช่เรื่องโลก

เรื่องโลกไม่ต้องมาพูดกัน เรื่องโลกเป็นเรื่องของโลก ไม่มีความจริงหรอก จับกบจับเขียดอยู่นั่น เวลาสุขก็สุขแบบจับกบจับเขียด เดี๋ยวก็เจริญ เดี๋ยวก็เสื่อมอยู่อย่างนั้น นั่นก็เรื่องของโลกเพราะมันไม่เข้าสู่ธรรมหรอก โลกียปัญญา โลกุตตรปัญญา โลกีย-ปัญญาทั้งหลาย โลกียปัญญาทั้งสิ้น ไม่มีโลกุตตระแม้แต่ขี้เล็บขี้ผง จับกบจับเขียดมันจะเป็นโลกุตตระได้อย่างไร

กิเลสคือคู่เจรจา ถ้ามันรู้เห็นกิเลสนั่นแหละ นั่นแหละโลกุตตระเกิดตรงนั้น โลกุตตระในพระพุทธศาสนาไง นี่ไง ในพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญาคือภาวนา-มยปัญญา

ในความเชื่อในศรัทธาในพระพุทธศาสนา องค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้เชื่อรูปเคารพใดๆ ทั้งสิ้น ไม่เชื่อเทพเจ้าใดๆ ทั้งสิ้น ไม่เชื่อใครทั้งสิ้น เพราะจะเป็นสิ่งมีชีวิตในวัฏฏะนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะหมด ไม่มีสิ่งใดคงที่ ไม่มี เพราะถ้าไม่มีสิ่งใดคงที่ ไม่มี มันมีวาระ มันเปลี่ยนแปลงตลอด แล้วการเปลี่ยนแปลงตลอดมันไปทั้งดีและชั่ว มันไม่มีสิ่งใดเป็นสัจจะความจริง

เว้นไว้แต่รัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สัจธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ ต่างหาก เวลากราบธรรมๆ ขึ้นมา แล้วธรรมมันอยู่ที่ไหน พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม รัตนะสอง ก็กราบธรรมในคุณธรรมในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

แล้วเวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาหัวใจเขาเป็นธรรมขึ้นมา คุณธรรมอันนั้นมันก็เป็นสัจจะความจริงขึ้นมา นี่ไง “เธออย่ามีอย่างอื่นเป็นที่พึ่งเลย เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” แล้วธรรมอยู่ไหนล่ะ จับกบจับเขียดอยู่นั่นแหละ ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันๆ เพราะอะไร เพราะว่าอ่อนแอไม่มีวาสนา ถ้ามันมีวาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเล็งญาณ ใครที่มีอํานาจวาสนาแล้วอายุเขาน้อยเอาเขาก่อน ถ้าไม่เอาเขา เขาตายจากภพชาตินี้ไปแล้วมันจะหมดโอกาสไง

เราชาวพุทธ เราก็ตั้งใจกันไว้ ถ้าเราประพฤติปฏิบัติแล้วไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา เราก็จะสร้างคุณงามความดีของเรา ถ้าตายไปก็เกิดให้มันมีจริตนิสัยส่งเสริม ส่งเสริมให้เราประพฤติปฏิบัติให้อย่างน้อยจิตนี้พาดกระแส อย่างน้อยถ้าเป็นโสดาบันมันพาดกระแสแล้ว จิตดวงนั้นต้องสิ้นสุดแห่งทุกข์ไปในอนาคตเด็ดขาด แต่ถ้ามันยังไม่พาดกระแส น่ากลัวผลของวัฏฏะๆ ไง ผลของวัฏฏะเดี๋ยวมันก็ดี เดี๋ยวมันก็ร้าย แล้วกิเลสมันยุมันแหย่ไง แล้วเวลา ดูสิ คนดีๆ นี่แหละอารมณ์ชั่ววูบทําร้ายเขาไปแล้ว ทําลายเขาไปแล้ว นั่นเป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ทั้งสิ้น

แล้วจะเอาจริงเอาจังขึ้นมา เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติ วัตรปฏิบัติของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นนี่สําคัญมาก คําว่า “สําคัญมาก” เพราะเป็นเครื่องอยู่ของใจ ใจ ใจมันดิ้นมันรน มันดีวันหนึ่งดี ๕ นาที ร้าย ๒๔ ชั่วโมง ร้ายกาจนัก การประพฤติปฏิบัติสิ่งที่กีดขวางอยู่คือกิเลสในใจของคน ในใจของเราทั้งสิ้น เราทําแล้วไม่ได้ผล ไม่ได้สิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา เพราะกิเลสในใจของเราทั้งสิ้น แล้วควบคุมมันไม่ได้ไง

เวลาทําความสงบของใจเข้ามา ข้อวัตรปฏิบัติ ให้เป็นเครื่องอยู่ แล้วถ้ามันสงบระงับแล้วมันวางอารมณ์อย่างไร มันประพฤติปฏิบัติอย่างไร ให้ชํานาญในวสี ชํานาญในวสีคือการเข้าการรักษาสมาธิของตนไง ถ้ารักษาสมาธิของตน รักษาๆ สมาธิของตนในความชํานาญของตน ในการประพฤติปฏิบัติทําซํ้าๆ เพื่อฝึกหัดให้มันมีความชํานาญของมัน

ถ้ามันมีความชํานาญของมันแล้วเราน้อมไป เราพยายามน้อมไปพิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรมของเรา ถ้ามันพิจารณาได้ ถ้ามันน้อมไปได้ เห็นไหม ถ้ามันน้อมไปได้มันเห็นสัจจะความจริง นั่นล่ะกิเลสคือคู่เจรจา มันจับมันต้องของมันได้ ถ้ามันจับมันต้องของมันได้ ถ้าจับต้อง ถ้ามีวาสนาบารมีมันก็จับต้องของมัน เห็นไหม

เวลามันเห็นกาย เวลากาย กายมันคงที่ก็ได้ ถ้ากําลังไม่พอกายมันไหล ภาพมันไหล เวลาภาพมันไหล ภาพมันเอียง ภาพมันไม่คงที่เพราะอะไร สมาธิไม่พอ สมาธิไม่พอ เรากลับมาที่สมาธิสิ ถ้าเพราะมันมีสมาธิไง นี่ไง ที่ว่าไอ้หลับตาลืมตามันหลับตาลืมตาที่ไหน แล้วถ้ามันเห็น มันเห็นอย่างไร เวลาวิปัสสนา วิปัสสนาตรงไหน นี่วิปัสสนาๆ ด้วยจักขุญาณ วิปัสสนานี่จิตแก้จิต จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลามันเป็นสัจจะความจริง เวลามันจับ จับของมันได้ มันพิจารณาของมัน นี่คู่เจรจา แล้วมันยอมเจรจากับเราไหม มันไม่ยอมเจรจาเพราะอะไร

คนเขาจะเจรจากัน เขาเจรจาในระดับพื้นเดียวกัน นี่คู่เจรจามันต้องมีกําลัง แล้วมีความเคารพกัน มีความเกรงใจต่อกัน มันถึงจะเจรจากัน ทางโลกเราเป็นบุคคลล้มละลาย เราไม่มีสิทธิ์เลย บุคคลล้มละลายตอนนี้ ๓ ปี ๓ ปีพ้นภาวะล้มละลาย แล้วพ้นภาวะล้มละลายแล้วก็ต้องทรัพย์สิน เวลาก่อนล้มละลายได้ไปซ่อนทรัพย์สินไว้ไหนไหม โยกย้ายทรัพย์สินหรือเปล่า พอพ้นจากล้มละลายจะเอาทรัพย์สินของตนคืนหรือ แล้วคนล้มละลายจะไปเจรจากับใคร

สมาธิล้มละลายจะหลับตาลืมตาไม่เกี่ยว ชํานาญในวสีของตน มีชํานาญของตน หลวงปู่มั่นเป็นโรงงานผลิตพระอรหันต์ “จิตเป็นอย่างไรๆ จิต จิตสงบไม่สงบ” เพราะคําว่า “สงบ” มันต้องมีวัตรปฏิบัตินี่ไง เป็นเครื่องอยู่ของใจเพราะอะไร เวลาเป็นสมาธิแล้วเสื่อม เวลาจิตเสื่อมคนภาวนาเขารู้ จิตเสื่อมนี่โอ้โฮ! มันทรมานมาก มันทุกข์มันยาก มันทั้งวิตกทั้งวิจารณ์ ทั้งเสียดาย ทั้งคับแค้น ทั้งโทษตัวเอง ทั้งโทษคนโน้น โทษไปหมดล่ะ เวลาจิตมันเสื่อม ถ้ามันจะเสื่อมให้มันเสื่อมไป

หลวงตาพระมหาบัวท่านจิตเสื่อม แล้วท่านไปหาหลวงปู่มั่นไง เวลาขอให้หลวงปู่มั่นแก้ไง “จิตนี้มันเหมือนเด็กๆ มันต้องการอาหาร แล้วถ้าเราไปตามเด็กนั้น เด็กมันจะงอแง แล้วมันไม่เข้าใกล้ แล้วมันกระฟัดกระเฟียด เราไม่ต้องไปยุ่งกับมัน เราหาอาหารไว้เผื่อมัน ถ้ามันหิวมันจะกลับมาหาอาหารเอง ให้กําหนดพุทโธไว้ พุทโธๆๆ พุทโธไว้ พุทโธไว้” ท่านบอกว่าพุทโธเพราะมันเสื่อมไง มันทุกข์มันทรมานมาก เวลามันพุทโธๆๆ นี่ท่านบอกเลย ๓ วัน ๔ วันมันฟื้นมาไง คือจิตมันกลับมากินอาหารไง กลับมากินอาหารมันกลับมาอยู่กับพุทโธ

แต่เดิมกําหนดไว้เฉยๆ ไปทํากลดหลังเดียวเสื่อมหมดเลย ขนาดรู้ว่าเสื่อมด้วยนะ พอจิตมันจะเสื่อม ทิ้งเลยนะ รีบทําให้จบ ทีแรกก็ทํากลดเหมือนธรรมดา ธรรมดาของนักปฏิบัติเขาจะมีสติรอบคอบ จะทําอะไรมันจะสวยงามเพราะทําด้วยสติ ไม่ได้ประมาทเลินเล่อ ไม่ได้จับกบจับเขียดอะไรมาประกอบ ประกอบให้มันเสร็จ อันนั้นถ้ามันเป็นความมักง่าย เป็นความเคยชินแล้วมันจะทําให้จริตนิสัยเป็นอย่างนั้น

เวลาผู้ที่ปฏิบัติเพราะสติมันสมบูรณ์อยู่แล้ว เวลาทําก็ตั้งใจทํา พอตั้งใจทํามันไปอยู่ที่นั่นหมดเลย แล้วมันเสื่อมหมดเลย เสื่อมหมดเลยท่านก็แสวงหาไปหาหลวงปู่มั่นนี่แหละ ถ้าจิตมันเสื่อม จิตมันเหมือนเด็กๆ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่คือปุถุชนคนหนา ปุถุชนคนหนาทําสมาธิได้ยาก เพราะอะไร เพราะตา หู จมูก ลิ้น กายและหัวใจ หัวใจมันเคยอะไร เคยชินกับอะไร นี่ไง พระบวชใหม่ๆ เห็นไหม นิสัยฆราวาสมันติดมา นิสัยคือความเคยชิน

แล้วเวลาบวชเป็นพระแล้วสมณสารูป ยืนฉันก็ไม่ได้ เสียงดังก็ไม่ได้ นั่งรัดเข่าก็ไม่ได้ เพราะอะไร เพราะเสขิยวัตรไง นี่เสขิยวัตร ๗๕ ข้อนี่ผิดหมดล่ะ ไม่ได้ๆ ไม่ได้ทั้งสิ้น แต่เวลาผู้บวชใหม่แล้ว ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ท่านก็รู้ว่าเป็นผู้บวชใหม่ เขาเคยชินของเขามา ก็ต้องปรับปรุงของเขามา นี่ก็เหมือนกันผู้ที่ปฏิบัติปุถุชนคนหนา ปุถุชนคนหนานี่ทําสมาธิได้ยาก อย่ามาขี้โม้ว่าใครคนนั้นทําได้ คนนี้ทําได้ ทําได้น่ะละเมอเพ้อพกจับกบจับเขียดอยู่นั่นล่ะ

แต่ถ้ามันเป็นจริงๆ เป็นจริงคนที่เขาภาวนาเขามีสติ ต้องมีสติ ต้องมีคําบริกรรม ถ้าไม่มีคําบริกรรม จิตมันอยู่ได้อย่างไร นวกรรม คนไม่ทํางานมันจะมีผลงานอะไร คนไม่ตักนํ้าดื่มมันจะมีนํ้าที่ไหนดื่ม คนจะดื่มนํ้ามันก็ต้องตักนํ้าดื่ม คนจะกินอาหารมันก็ต้องมีสํารับอาหาร มันไม่มีสํารับอาหารมันจะกินอาหารได้อย่างไร หัวใจที่มันจะเข้าสู่สมาธิ หัวใจที่มันจะเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมา มันต้องมีคําบริกรรม มันมีนวกรรม

ถ้าไม่มีมันขาดบริกรรม จับกบจับเขียดแล้วก็ว่ามีของตน แล้วก็ทําสมาธินะ แล้วไม่รู้จักเข้าจักออก ไม่รู้จักเป็น มันไม่เป็นอะไรเลยหรือ ถ้ามันจะเป็น เห็นไหม นี่ปุถุชนคนหนา แล้วปุถุชนคนหนาเวลาพิจารณานะ ถ้าใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้ามันไล่กัน ปัญญาอบรมสมาธิมันพิจารณาจิตตลอดเวลาด้วยตรึกในธรรม คือธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเราศึกษาค้นคว้านั่นแหละ แล้วเวลาเราเทียบเคียงของเรา เห็นไหม กิเลสมันสู้ธรรมะไม่ได้หรอก

ธรรมะ ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้ายอดเยี่ยม เพราะธรรม คําว่า “ธรรม” คือการแสดง-ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจากหัวใจที่วิมุตติสุข หัวใจที่เป็นธรรมมันเหนือกิเลสอยู่แล้ว เพราะท่านฆ่ากิเลสแล้ว เพราะท่านเห็นหมดแล้ว กิเลสคือคู่เจรจา แล้วท่านได้ประหัต-ประหารมันสิ้นไปจากใจของท่านแล้ว แล้วท่านแสดงธรรมไว้ กิเลสมันจะมาต่อกรได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้หรอก

แต่! แต่กิเลสของเรามันเต็มหัวใจไง แล้วธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคือสัญญาคือจําได้หมายรู้มา แล้วเรามีสติสัมปชัญญะเราก็ตรึกในธรรมได้ พอตรึกในธรรม ผลของมัน แล้วตรึกในธรรมถ้ามันเท่าทันแล้วมันก็หยุด หยุดบ่อยครั้งเข้าๆ แล้วถ้ามันน้อมไป น้อมไปเห็นกิเลสไง กิเลสคือคู่เจรจา แล้วเจรจากับมันเป็นหรือเปล่า เจรจาคือวิปัสสนา สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน สมถกรรมฐานทําความสงบของใจไม่ได้ ทําสมาธิไม่ได้ ไม่มีสิทธิ์ได้เจรจา

เวลาเจรจานะ บุคคลล้มละลายก็ไม่มีสิทธิ์เจรจา แล้วทางโลกตอนนี้เขามีนิติบุคคล นิติบุคคลมันตั้งบริษัทของมัน นิติบุคคล มันก็มีสิทธิ์ของมันตามนิติบุคคล นิติบุคคลคืออะไร คือปริยัติไง ศึกษาค้นคว้ามาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามารู้หมด เข้าใจหมด เป็นนิติบุคคล นี่เหมือนกัน ไอ้หลับตาลืมตามีแต่เขียนบาลี วิจารณ์บาลี นั่นน่ะนิติบุคคล จะไม่มีทางได้เห็นกิเลส ไม่มีทาง ถ้าเป็นกิเลส กิเลสของใคร ศึกษาค้นคว้าธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วก็มาวิเคราะห์วิจัย นิติบุคคลมันต้องตั้งตัวแทนไง

บริษัทมันเป็นสิ่งที่ไม่มีชีวิต เป็นนิติบุคคล ตั้งขึ้นมาตามกฎหมาย แล้วจะไปเจรจากับใคร มันเป็นเอกสารมันจะไปเจรจากับใครได้ มันก็ต้องแต่งตั้งตัวแทนใช่ไหม ไอ้นี่ก็เหมือนกัน แหม! วิเคราะห์วิจัยธรรมะ “อู้ย! สัมโพชฌงค์ โอ้ย! เทวะ เดวะ ๒ กามสุขัลลิกานุโยค” ไม่ได้! ไร้สาระ! จับกบจับเขียดยังดีกว่าด้วย ไอ้นี่มันมีแต่กระดูกกบกระดูกเขียด ไม่ได้เขียด ไม่ได้เนื้อเขียดด้วย

เพราะมันเป็นนิติบุคคล มันไม่มีจิต มันไม่มีสมาธิ มันทําสมาธิไม่เป็น แล้วมันดูถูกดูแคลนความเป็นไปของนามธรรม แล้วกิเลสเป็นนามธรรมด้วยนะ แล้วไม่มีนะ แต่ความรู้เขามี นั่นน่ะไม่เคยเห็นกิเลสเลย ถึงบอกกิเลสเป็นนามธรรมไง พวกนิติบุคคลที่ไม่มีโอกาสได้เจรจา คือยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ ไม่มีโอกาสเจรจาเพราะไม่เคยเห็นกิเลส แล้วไม่รู้จักกิเลส เพราะการประพฤติปฏิบัตินี้เป็นเรื่องของนามธรรมทั้งสิ้น เป็นเรื่องของหัวใจ เป็นเรื่องของจิตวิญญาณ มันไม่ใช่เป็นที่ปากกาดินสอ เป็นที่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา เราศึกษา เราค้นคว้า เป็นภาคทฤษฎี นิติบุคคล จิตของเราต่างหากๆ จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ที่องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ เวลาแสดงธรรมๆ ถ้าไม่มีอํานาจวาสนาแสดงธรรมแล้วเขารู้ไม่ได้หรอก สิ่งที่เขารู้ได้มันก็เป็นลาภ โลกธรรม ๘ มันเป็นเรื่องธรรมดา เพราะศาสนาแรกของโลกคือศาสนาถือผี จิตวิญญาณมันก็คือผี แล้วจิตวิญญาณมันก็อยู่ที่วาระไง วาระที่เราเกิดมาเราไปเจอสิ่งใด

แต่ถ้ามีวาสนา เห็นไหม เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เวลาเกิดมาพบพระพุทธศาสนาแล้วเราจะพยายาม ถ้ามีอํานาจวาสนา เราพยายามจะประพฤติปฏิบัติ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้เชื่อสิ่งใดทั้งสิ้น ในวัฏฏะนี้ไม่มีสิ่งใดเป็นที่พึ่ง “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” แล้วธรรมมันอยู่ที่ไหนล่ะ ธรรมมันอยู่ที่หัวใจไง ธรรมสัมผัสได้ด้วยจิตวิญญาณของบุคคล ด้วยใจของมนุษย์ ด้วยใจของเทวดา ดวงใจของอินทร์ของพรหมที่ประพฤติปฏิบัติฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัม-พุทธเจ้าสําเร็จเป็นพระอรหันต์ เทวดา อินทร์ พรหมก็เป็นพระอรหันต์ได้

เราเป็นมนุษย์ๆ ในบรรดาสัตว์สองเท้าองค์สมเด็จพระ-สัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุด เพราะองค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าได้ทําลาย ชําระสะสาง ปราบปรามกิเลสในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ้นไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมา-สัมพุทธเจ้าถึงได้ชี้หน้ามาร แล้วอบรมบ่มเพาะให้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติให้เป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้น แล้วถ้าในหัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินั้นไง

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําของท่านประสบความสําเร็จแล้วท่านถึงชี้ถูกชี้ผิดได้ชัดเจน แล้วเวลาเพชรนํ้าหนึ่งๆ ลูกศิษย์ของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นก็เหมือนกัน ถ้าไม่เหมือนกันทําไมหลวงปู่มั่นท่านพูดถึงหลวงปู่ขาวล่ะ พูดถึงหลวงตาพระมหา-บัวดีทั้งนอกดีทั้งใน นอก นอกคือข้อวัตรปฏิบัติ นอกคือสิ่งที่เป็นสังคมที่จะเป็นแบบอย่าง

ใน ดีทั้งนอก ดีทั้งใน ในเพราะว่าหลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้ว หลวงตาพระมหาบัวท่านกําลังประพฤติปฏิบัติของท่านด้วยความเข้มข้นของท่าน แล้วถ้าเข้มข้นของท่าน ถ้าผู้ที่ประพฤติปฏิบัติไง กิเลสคือคู่เจรจา แล้วถ้าเขาเห็นกิเลสของเขา เขาได้เจรจาของเขา แล้วเจรจาแล้วเจรจาด้วยกําลัง เจรจาด้วยความสามารถ เจรจาด้วยสติด้วยปัญญาของตน ชนะหรือแพ้ล่ะ

ถ้ามันชนะ เวลาสิ้นสุด ชนะก็ชั่วครั้งชั่วคราว เพราะว่ากิเลสมันแก่นกิเลสมันไม่ยอมสิ่งใดง่ายๆ หรอก เพราะว่าเจ้าวัฏจักรมันต้องครอบครองสมบัติของมันอยู่แล้ว เวลาเจรจาแล้วเจรจาเล่า เวลาถึงที่สุดมันสรุปมันขาด นิโรธ ขณะจิต ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจเป็นบุคคลคู่ที่ ๑ ถ้าบุคคลคู่ที่ ๑ พาดกระแส ถ้าพาดกระแสแล้วต้องเป็นพระอรหันต์ในอนาคตกาลแน่นอน

แต่หลวงตาพระมหาบัวท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น แล้วท่านขึ้นไปรายงานถึงผลปฏิบัติของท่าน เวลาติดสมาธิท่านก็ดึงออกมา เวลาติดสมาธิ ๕ ปี หากิเลสไม่เจอ เวลาติดสมาธิ ๕ ปี กิเลสคือคู่เจรจา ไม่มีคู่เจรจาคิดว่ามันจบไง หลวงปู่มั่นท่านก็ดึงออกมา ดึงออกมา มันก็เห็นกิเลส เห็นอสุภะอสุภัง เห็นคู่เจรจา แล้วเจรจาด้วยมหาสติ มหาปัญญาซะด้วยนะ พิจารณาแล้วพิจารณาเล่าจนถึงที่สุดไง เวลามันสมุจเฉทปหาน ขณะมันขาด รายงานหลวงปู่มั่นหมดล่ะ

แล้วหลวงปู่มั่นท่านรู้ว่า ถ้าใครพาดกระแสเป็นพระโสดาบันแล้วเขาต้องถึงที่สุดแห่งทุกข์แน่นอน ต้องเป็นพระอรหันต์แน่นอน หลวงตาพระมหาบัวก็เหมือนกัน เวลาท่านผ่านคู่ที่ ๓ ฉะนั้น ท่านต้องเป็นพระอรหันต์ในอนาคตกาลแน่นอน ถึงบอกว่าดีทั้งนอกและดีทั้งในไง ทําไมหลวงปู่มั่นท่านสั่งเสียไว้อย่างนั้น ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมนะ ความเป็นธรรม “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” แล้วธรรมมันอยู่กับใคร ธรรมมันอยู่ที่ไหน เวลาธรรมที่มันอยู่ในหัวใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านมีอํานาจวาสนา ท่านก็ต้องขวนขวายขึ้นไป

เพราะเราไม่รู้ กิเลสคือคู่เจรจา แล้วไม่มีสิทธิ์ได้เจรจากับมันเลย เพราะไม่เห็น มีแต่มันเหยียบยํ่าทําลาย เหยียบยํ่าทําลายนะ ถ้าไม่เหยียบยํ่าทําลาย ชีวิตในสมณเพศมันต้องตลอดรอดฝั่ง ชีวิตในสมณเพศถ้าปฏิบัติแล้วไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอัน ถ้าซื่อสัตย์เพื่อให้ภพชาติมันสั้นเข้า เพราะมันอยู่ที่วาสนา ถ้าวาสนา ขิปปา-ภิญญาปฏิบัติง่ายรู้ง่าย คนที่ปฏิบัติแล้วเขาเข้าใจของเขา เขาทําของเขาโดยสัจจะโดยความจริงของเขา

กิเลสคือคู่เจรจา เขาได้เห็นกิเลส เขาได้เจรจาด้วยวิปัสสนาญาณ จกฺขํุ อุทปาทิ จักขุญาณเกิดขึ้นจากหัวใจจากจิตไม่ใช่จากดวงตา ดวงตามันเห็นของมัน เวลาผู้ที่พิจารณาในทางจงกรม ในการประพฤติปฏิบัติเขาก็พิจารณาจากหัวใจของเขา เวลามันสมุจเฉทปหาน เวลามันชําระล้างกันมันก็ไปชําระล้างในหัวใจของเขา ชัยภูมิในการประพฤติปฏิบัติคือสมถกรรมฐาน คือภวาสวะ คือภพ คือจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

เวลาสมุจเฉทปหาน เห็นไหม ดั่งแขนขาด ตัดแขน ตัดขากิเลสโดยข้อเท็จจริง ตัดแขน ตัดขาของมัน จนตัดหัวมัน ตัดหัวคือทําลายภวาสวะ ทําลายภพ ทําลายชาติ ตัดแขน ตัดขา ตัดหัว แทงหัวใจมันอย่างนี้นี่คู่เจรจา ถ้าการเจรจาโดยสัจจะโดยความจริง โดยมรรค โดยผล โดยการกระทํา โดยสัมมาทิฏฐิ ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาจะต้องชําระล้างกิเลสเป็นชั้นเป็นตอนๆ มรรค ๔ ผล ๔ ในสัจจะในความจริงในการประพฤติปฏิบัติไง นี่พูดถึงว่ากิเลสคือคู่เจรจา

ปฏิบัติไม่เป็น มันไม่เคยรู้และไม่เคยเห็น แต่ครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติ โสดาบันฆ่าหลานมัน ถ้าสกิทาคามีฆ่าลูกมัน พระอนาคามีฆ่าพ่อมัน คือความโลภ ความโกรธ ความหลง กองทัพใหญ่ เวลาทําลายอวิชชาฆ่าปู่มัน ครอบครัวของมารไง เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติแล้วเวลาการฆ่าการทําลายแต่ละภพแต่ละชาติ นี่กิเลสคือคู่เจรจานะ ถ้าจับต้องได้เห็นได้ตามความเป็นจริงมันถึงจะได้เจรจา ได้เจรจาคือวิปัสสนาญาณ

วิปัสสนา เห็นไหม มรรค ๔ ผล ๔ มันพิจารณาของมันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา เวลาเป็นสติ เป็นมหาสติ มหาปัญญา มันมหัศจรรย์ของมัน มันพิจารณาของมัน เวลามรรคมันเคลื่อน มรรคมันหมุนของมันไป เห็นไหม นี่มรรคนะ เจรจาด้วยอย่างนี้ เจรจาด้วยภาวนามยปัญญา แล้วกิเลสมันหลบ มันซ่อน มันพลิก มันแพลง นี่กิเลสชัดๆ

แล้วเวลาพ่ายแพ้ หลวงตาพระมหาบัวท่านอดอาหาร ท่านผ่อนอาหารจะสู้กับกิเลสไง กําหนดกําลังของตนว่าพอจะบิณฑบาตได้ ลงมาบิณฑบาต ไปบิณฑบาตเดินไม่ไหว พระหนุ่มๆ นะ นั่งลงนะ นั่งลงแล้วทุกข์ เวลาปฏิบัติมันทุกข์ทั้งกายและใจ ทุกข์ทั้งกาย กายอดนอนผ่อนอาหาร ทุกข์ทั้งใจนํ้าตาไหล ท่านพูดเองว่านํ้าตาไหล “อู้! กิเลสมึงเอากูขนาดนี้นะ วันใดถ้ากูมีกําลังขึ้นมา กูจะไม่ไว้หน้ามึงเลย” แต่ตอนนั้นก็ยังไม่ได้

เวลาคนที่มีอํานาจวาสนาเขากลัวไหม เขายอมแพ้ไหม เขาถอยกรูดๆ ไหม เพราะอะไร เพราะเขาสร้างมา ในประวัติหลวงตาพระมหาบัว หลวงปู่ลีท่านพูดไว้ “ท่านสร้างมามากมายมหาศาล” นี่ไง ความเป็นพระอรหันต์มันต้องแสนกัป เขาได้สร้างบุญสร้างกุศลของเขามา จิตใจเขาเข้มแข็ง จิตใจของเขา สัจจะในใจของเขา นี่มาตรฐาน มาตรฐานความคิด มาตรฐานการดํารงชีวิต มีมาตรฐาน ไม่หวั่นไหว ไม่แปรปรวน ไม่เหลวไหล ไม่จับกบจับเขียด ไม่ทําลายใคร ปรารถนาทําลายกิเลส แล้วพยายามนะ เจาะจง รอบคอบ เพื่อจะค้นคว้าหาให้เจอ

ถ้าค้นคว้าหาเจอ นี่ไง หลวงตาพระมหาบัวท่านเทศน์บ่อยมาก “งานในการประพฤติปฏิบัติมีทั้งการขุดคุ้ย การประหัตประหาร การขุดคุ้ยคือหาคู่เจรจาให้เจอ แล้วคู่เจรจามันพลิกมันแพลง มันหลบมันหลีก มันปลิ้นมันปล้อน ร้ายกาจนัก กิเลสคือคู่เจรจา”

แต่ปฏิบัติเหลวไหลจับกบจับเขียด มันไม่เห็นกิเลสเลย แล้วไม่รู้จักกิเลส ทําความสงบของใจยังไม่เป็น แล้วทําความสงบของใจก็ลุ่มๆ ดอนๆ เดี๋ยวเจริญ เดี๋ยวก็เสื่อม เวลาเจริญขึ้นมาก็คิดว่าตัวเองมีคุณค่ามีราคา มีความสามารถ เวลามันเสื่อมไป สัญญาทั้งนั้น จําของเก่าๆ ไว้ แต่ความดีที่จะเพิ่มเติมขึ้นไปไม่มี มันก็เลยจับกบจับเขียดอยู่อย่างนั้นไง

นี่ไง การประพฤติปฏิบัติไง กิเลสคือคู่เจรจา หากิเลสให้พบ คือการขุดคุ้ยค้นคว้าหา แล้วเวลาเจรจาแล้ว โอ้ย! มันยังยืดยาวนัก ในทางการทูต ถ้าประเทศไหนด้อยค่า ไม่มีกําลัง ไม่มีกองทัพ เขาตบหัวเล่นเลย ทรัพยากรเขากําหนดชี้เอาหมด คู่เจรจาทางการทูตมันยิ่งเป็นเหยื่อ

แล้วเจรจากิเลสนะ มันกะล่อนกว่าเยอะเลย ไม่มีสิ่งใดที่จะเลวร้ายกับกิเลสในใจของคน เราเป็นคนดี เราเป็นคนที่มีสติปัญญามันก็ปลิ้นปล้อนบอกว่าเป็นธรรมะ มันขอร่วมด้วย เราจะทําสิ่งใดสมุทัยเจือปนมาตลอด อนุสัยอยู่กับใจของคน ไม่เห็นกิเลส กิเลสเป็นเนื้อเดียวกับหัวใจ กิเลสเป็นเจ้าวัฏจักร ครอบงําภวาสวะ ครอบงําภพ ครอบงําจิตดวงนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เอวัง