คํานํา

การปฏิบัติบูชา เพื่อความพ้นทุกข์ ถือเป็นงานสําคัญโดยตรงของพระ ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต มุ่งสืบทอดรักษาปฏิปทาท่านพระอาจารย์เสาร์ ท่านพระอาจารย์มั่น การนําชื่อครูบาอาจารย์ที่มีชื่อเสียงคุณธรรม มาตั้งชื่อวัดด้วยเจตนาบริสุทธิ์ เพื่อเทิดทูนบูชาแล้วทําได้ แต่พระโมฆะ โมฆบุรุษตายเพราะลาภ ไม่มีวุฒิภาวะ ไม่มีความสามารถ เจตนาตั้งชื่อวัด เพื่อจะขายชื่อท่าน เพื่อให้สังคมเชื่อถือ ยอมรับนับถือ เพื่อหาผลตอบแทน อย่าไปทํา อย่าไปขายชื่อท่านเป็นอันขาด

พระจัดงานวันเกิดเป่าเค้กฉลองแล้วออกโซเชียล ประมาทมาก มีมารยาสาไถย ไร้สาระ พระไม่ใช่ฆราวาส ไม่ควรทํา พระพุทธเจ้าไม่มีการจัดงานวันเกิด ครูบาอาจารย์ที่มีคุณธรรม เป็นที่เคารพกราบไหว้บูชาเมื่อท่านชราภาพ จึงมีงานวันเกิดเพื่อประโยชน์ส่วนรวม ชาติ ศาสนา

เมื่อถูกหยามศักดิ์ศรีจนคิดฆ่าเขา ให้ใช้สติปัญญา ขันติ รักษาใจ เมื่อจะทําบุญ เธอจงทําที่พอใจ ถ้าทําเพื่ออานิสงส์ ควรทํากับเนื้อนาบุญ ระดับของทาน ศีล ภาวนา ภาวนาอานิสงส์มากที่สุด ทุกข์ของบัณฑิต คือ อยู่กับคนพาล ถ้าคนโกงได้ยศถาบรรดาศักดิ์ทรัพย์สินเป็นบาปของเขา เราจะเอาแต่ได้ ไปลบล้างอํานาจวาสนาไม่ได้ ให้ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว การปฏิบัติจริงจังต้องมีสาระ ถามตอบตั้งแต่ขั้นล้มลุกคลุกคลาน ส้มหล่น จนที่สุดวิมุตติธรรมมีประโยชน์มาก ผู้ไม่รู้ถามไม่ได้ ผู้ไม่รู้ตอบไม่ได้

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

เราอย่าขายชื่อท่านนะ เราตั้งกันไว้เป็นคตินะ
ตั้งชื่อท่าน ตั้งไว้เป็นคติ เป็นที่เคารพบูชาของพวกเรา
แล้วพอตั้งแล้วมันก็ต้องเป็นเตือนตัวเราตลอดไง
ชื่อท่านนะ อย่าทําเสียนะ
คนอยู่อย่าทําเสีย ทําแต่เรื่องดีๆ ขึ้นมา

๑

จะขายชื่อ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “เอาชื่อครูบาอาจารย์มาตั้งเป็นชื่อสํานัก”

หลวงพ่อรู้จักพระองค์หนึ่งไหมครับ ฉายาว่า... หรืออะไรนี่แหละ ท่านได้ตั้งวัดที่ศาลายา ชื่อวัด... ท่านได้รับอนุญาตให้ใช้ญาณสัมปันโนหรือเปล่าครับ เพราะเมื่อก่อนตอนหลวงตาทรงธาตุขันธ์อยู่ไม่มีคําว่า “ญาณสัมปันโน” ครับ เพราะผมเคยไปเมื่อหลายปีก่อน แต่มีเหตุต้องเลิกไป เพราะหลานที่บวชเป็นเณรในตอนนั้นไปเห็นอะไรบางอย่างตอนกลางคืน เลยไม่ไป แล้วหลานก็สึกออกมาเลยครับ

คําว่า “ญาณสัมปันโน” มาได้ไง ผมยังงงอยู่ จึงมาขอความคิดเห็นของหลวงพ่อช่วยอธิบายหน่อยครับ ผมมั่นใจว่าพระองค์นี้ไม่ใช่พระที่หลวงตาจะให้เครดิตที่จะให้ใช้ชื่อของท่าน ขอความอนุเคราะห์หลวงพ่อช่วยชี้แจงด้วยครับ กราบนมัสการด้วยครับ

ตอบ : ขอความอนุเคราะห์หรือขอความเห็น สิ่งนี้โดยสังคมโลก สังคมโลกที่เขาเป็นกันอยู่ในปัจจุบันนี้เขาเป็นกันอยู่อย่างนี้ ถ้าเขาเป็นอยู่อย่างนี้ ถ้าเป็นอยู่อย่างนี้ อย่างทางโลก ทางโลกของเขา ทางโลกมันโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ แต่เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “โมฆบุรุษตายเพราะลาภ”

ถ้าทําเพื่อลาภเพื่อสักการะ นี่จะขายชื่อไง จะขายชื่อครูบาอาจารย์ไง ถ้าคําว่า “จะขายชื่อครูบาอาจารย์” มันต้องการ ต้องการผลตอบแทน ต้องการความเชื่อถือ ต้องการให้คนยอมรับนับถือไง แต่ความจริงนะ ความจริงการตั้งชื่อ การตั้งชื่อของครูบาอาจารย์มันไม่ผิดหรอก มันผิดตรงไหน

เวลาชื่อขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า วัดพุทธธรรม ของเราก็มี ของเราก็มีวัดพุทธธรรม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ วัด วัดสติปัฏฐาน ๔ วัดมรรค ๘ ในธรรม ถ้าเรามีความกตัญญูกตเวที ถ้าเราเพื่อความเชิดชู ถ้าเราเชิดชู มันจะเสียหายตรงไหน ถ้าเราตั้งชื่อวัด ตั้งชื่อของครูบาอาจารย์ของเรา ตั้งชื่อเพื่อความเชิดชู เพื่อความส่งเสริมนะ สิ่งนี้มันเป็นคุณทั้งนั้นน่ะ

ดูสิ เวลาหลวงตา เวลาท่านตั้งชื่อของท่าน วัดป่าเกษรศีลคุณ เวลาท่านฝึกฝนๆ มา ฝึกฝนจนได้หลวงปู่ลีมาไง หลวงปู่ลีท่านไปสร้างที่ผาแดง เห็นไหม วัดป่าเกษรศีลคุณธรรมเจดีย์ ท่านว่าเป็นธรรมนะ วัดนี่มันเป็นคุณธรรม มันเป็นธรรม ธรรมเจดีย์ เจดีย์ที่อยู่ในหัวใจของพวกเราน่ะ ถ้าเป็นเจดีย์ที่อยู่ในหัวใจของพวกเรา มันเป็นการเชิดชูหรือมันเป็นการทําลาย

การตั้งชื่อ ถ้าการตั้งชื่อด้วยการกตัญญูกตเวที การตั้งชื่อด้วยความเชิดชู เราเชิดชูท่านน่ะ เราเชิดชู เราส่งเสริม มันไม่ผิดหรอก ถ้าเป็นความเชิดชู แต่ถ้ามันไม่ได้เป็นความเชิดชู เราตั้งทําไม ชื่ออะไรก็ได้ ดูสิ วัดป่าเกษรศีลคุณ หลวงตาท่านตั้งไว้ จดทะเบียนไว้ วัดป่าเกษรศีลคุณ มีใครรู้จักบ้าง มีรู้จักแต่วัดป่าบ้านตาด ทุกคนรู้จักวัดป่าบ้านตาด แต่ไม่รู้จักวัดป่าเกษรศีลคุณ

นี่ไง เวลาตั้งชื่อ ชื่อมันเป็นชื่อ แต่มันเป็นคุณงามความดีของท่าน คุณงามความดีของหลวงตาท่าน ท่านทําคุณงามความดีของท่าน มีคนเชื่อถือศรัทธาท่าน วัดป่าบ้านตาด วัดป่าบ้านตาดมันเป็นภาษาพื้นฐาน เป็นภาษาบ้าน มันกลับชื่นชม กลับเป็นกลิ่น กลิ่นมันหอมทวนลม กลิ่นมันขจรขจายไปทั่ว ความขจรขจายไป มันขจรขจายไปด้วยคุณงามความดีของท่าน ถ้าขจรขจายเป็นคุณงามความดีของท่าน ดูสิ ท่านมาสร้างวัดที่สามโคก เห็นไหม วัดป่าภูริทัตตฯ หลวงตาเป็นคนสร้าง หลวงตาเป็นคนตั้งชื่อ ท่านตั้งชื่อของใครน่ะ ท่านตั้งชื่อของหลวงปู่มั่น วัดป่าภูริทัตตปฏิปทาราม นี่ไง เวลาท่านตั้งชื่อ ท่านตั้งชื่อเพราะท่านจะเชิดชูของท่านไง เพราะท่านเคารพบูชาของท่าน

พอท่านเคารพบูชาของท่าน เวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น เวลาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านถามว่า ท่านทําคุณประโยชน์กับสังคมไว้เยอะ หมู่คณะได้คิดถึงท่านหรือไม่ หลวงตาท่านยกมือเลย “ผมคิดอยู่เต็มหัวใจเลย ถ้าต่อไปผมจะเขียน ผมจะเขียนประวัติของครูบาอาจารย์ เขียนถึงผลงานของหลวงปู่มั่น”

“เออ! คิดอย่างนี้ถูกแล้วแหละ”

แต่หลวงตาท่านบอกว่า แต่ตอนนี้งานของท่านยังไม่จบ ถ้างานของท่านจบ คือว่าถ้าท่านภาวนาถึงที่สุดแล้ว ท่านจะเขียนประวัติของหลวงปู่มั่น

หลวงปู่มั่นบอก ใช่ ต้องเอาหัวใจของตนให้พ้นจากกิเลสก่อน เอาหัวใจของตนคือเอาผลประโยชน์ของตน เอาสัจธรรมของตนก่อน อย่างนี้ถูกต้อง แล้วต่อไปถ้าจะทํา เห็นไหม

เวลาการพูดกันอย่างนี้ หลวงปู่มั่นนี่นะ ใครพูดกับท่าน ใครสนทนากับท่าน แล้วถ้าเป็นการทุจริต เป็นเรื่องกิเลส พูดกับท่านไม่ได้หรอก แล้วนี่เวลาพูดกับท่าน เวลาพูดกับท่าน ท่านบอกว่า ตอนนี้งานของตนยังไม่เสร็จ ถ้างานของตนเสร็จแล้ว ถ้าเสร็จแล้วจะจดจารึก คําพูดอย่างนี้ถ้าไปพูดกับหลวงปู่มั่น แล้วหลวงปู่มั่นท่านเป็นคนแก้หลวงตามาตลอด หลวงตาท่านติดขัดอย่างไร เวลาเริ่มต้นตั้งแต่จิตเสื่อม เข้าไปหาท่านน่ะจิตเสื่อม ท่านก็สอน

หลวงตาท่านพูดเอง สอนเหมือนเด็กๆ เวลาจากจิตเสื่อม จากจิตเสื่อมขึ้นมา จับเวทนาได้ พิจารณาเวทนา จนเวทนา เราไม่ใช่เวทนา พิจารณาต่อเนื่องไป จนพิจารณาธาตุจนมันราบหมด กายเป็นโพธิ จิตเป็นกระจกใสไปแล้ว แล้วติดอยู่ ๕ ปี ท่านเป็นคนแก้มา แก้มาจนให้มันเห็นอสุภะ ท่านเป็นคนแก้มา ท่านรู้ไง ตอนนี้งานของท่านยังไม่เสร็จ คําพูดนี่มันชัดเจนมาก ชัดเจนเพราะว่าคําพูดระหว่างนักปราชญ์กับนักปราชญ์เขาคุยกัน นักปราชญ์กับนักปราชญ์เขาเจรจากัน พอเขาเจรจากัน เจรจาต่อหน้าหมู่สงฆ์ หมู่สงฆ์ได้ยินได้ฟังกันทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาหลวงตา เวลาท่านมาเขียนประวัติหลวงปู่มั่นน่ะ “ถ้ามีสิ่งใดถ้าเป็นความขาดตกบกพร่อง ข้าพเจ้ามีปัญญาน้อย ข้าพเจ้าขอรับผิดชอบ สิ่งใดที่เป็นคุณประโยชน์ สิ่งใดที่เป็นการเชิดชูนั้น ข้าพเจ้าขอเชิดชูครูบาอาจารย์ของข้าพเจ้า เชิดชูของหลวงปู่มั่น แต่ถ้าสิ่งใดถ้าเป็นการขาดตกบกพร่อง สิ่งใดที่เป็นความเสียหาย ข้าพเจ้าขอรับไว้เองครับ ข้าพเจ้าขอรับไว้เอง เพราะมันเป็นความผิดพลาดของข้าพเจ้า ข้าพเจ้ามีปัญญาน้อย ข้าพเจ้าทําแล้วมันผิดพลาด มันทําให้ชื่อเสียงของครูบาอาจารย์เรามัวหมอง ข้าพเจ้าขอรับผิดชอบ ข้าพเจ้าขอรับผิดชอบ” ไปอ่านประวัติหลวงปู่มั่นสิ

แต่ไอ้พวกที่ขายชื่อครูบาอาจารย์นะ เขียนประวัติหลวงปู่มั่น “หลวงปู่มั่นชมว่าเราเก่งอย่างนั้น หลวงปู่มั่นชมเราว่าอย่างนั้น” มันแตกต่างกันนะ อันหนึ่งเขาเชิดชูครูบาอาจารย์ ทําเพื่อเชิดชูครูบาอาจารย์นี่เป็นเรื่องหนึ่งนะ

ทําเพื่อจะขายชื่อครูบาอาจารย์ ขายชื่อท่านน่ะ ขายชื่อท่านเพราะอะไร เพราะตัวเองไม่มีวุฒิ ตัวเองไม่มีความสามารถ เอาชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณท่านมาแปะไว้หน้าผากตัวเอง แล้วก็เหยียบยํ่าครูบาอาจารย์ไปด้วยพฤติกรรมน่ะ พฤติกรรมการกระทํา พฤติกรรมการสั่งสอนน่ะ

เพราะอะไร เพราะหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านฝึกฝนมาเอง ท่านเป็นคนฝึกฝน ท่านเป็นคนแก้ไขมาเอง แต่ไอ้พวกนอกรีต ไอ้พวกที่ภาวนาไม่เป็น เวลาเขียนประวัติครูบาอาจารย์ จะเขียนประวัติครูบาอาจารย์ลงเหวลงทะเล ขายขี้หน้า

แล้วสมัยที่ว่า หลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนเล่าให้ฟังเอง ตอนจะเผาศพหลวงปู่มั่นน่ะ ท่านพูดเอง มีพระพวกนี้ไปพิมพ์ประวัติท่าน แล้วจะไปแจก หลวงปู่เจี๊ยะบอก “สมเด็จมหาวีรวงศ์บอกแจกไม่ได้หรอกครับ ถ้าแจกไป คนเขาจะหาว่าหลวงปู่มั่นติดแค่สมาธิ”

“ไอ้พุทโธๆ ไอ้สมถะน่าเกลียดน่ากลัว มันก็ได้แค่สมาธิ สมาธิเป็นสมถะ ไม่มีประโยชน์อะไร” ถ้าแจกไปจะเป็นอย่างนั้น เพราะเขาทําได้แค่นี้ไง

ไปบอกสมเด็จมหาวีรวงศ์ สมเด็จมหาวีรวงศ์เห็นด้วย ห้าม ระงับการแจกอันนั้นไว้ ไม่ให้แจก แล้วพองานศพนั้น หนังสือนี้พิมพ์แล้วไม่ให้แจก แต่แอบแจกกัน แล้วตอนนี้ก็มาว่าได้แจกในงานศพหลวงปู่มั่น แล้วเวลาตอนนี้ “ทําสมาธิเป็นพลังจิตๆ”

พลังจิตอะไร หลวงปู่มั่นสอนพลังจิตหรือ หลวงปู่มั่นสอนอะไร หลวงปู่มั่นสอนเรื่องอริยสัจ

นี่ไง เวลาจะขายชื่อขายเสียง คนจะขาย คําว่า “จะขาย” คือตัวเราไม่มีอะไรไง เราไม่มีวุฒิภาวะ ไม่มีสมบัติอะไร เราถึงขาย แต่คนที่เขามีนะ เขาเคารพ เขาไม่ขาย เขากราบเขาไหว้ เขาเชิดชู นี้ครูบาอาจารย์เรา ท่านยกไว้เหนือศีรษะเหนือหัว นี่ท่านเชิดชูนะ

ตั้งชื่อมันไม่เสียหายหรอก ถ้าตั้งชื่อด้วยความเชิดชู ด้วยความกตัญญู ด้วยคุณงามความดี แต่ถ้าเอามาซื้อเอามาขายกันน่ะ ไร้สาระ นี่มันซื้อมันขายกัน มันไร้สาระไง

ฉะนั้น เวลาชื่อ ของเราก็มีนะ ดูสิ ตอนนี้เราพยายาม อยู่กับครูบาอาจารย์เราพยายามเก็บเล็กผสมน้อย ดูการกระทําของท่านน่ะ วัดป่าภูริทัตตฯ ก็วัดป่าภูริทัตตฯ ก็หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต แล้วเวลาของเรา เราไปสร้างที่อุทัยฯ ที่ลานสัก วัดป่าหลวงปู่มั่น ภูริทัตตฯ เลย แล้วที่ห้วยคต วัดป่ามหาบัว ญาณสัมปันโน แล้วเมื่อสองวันนี้เขาทําฝายแล้วมันมีปัญหากันอยู่ ผู้ว่าเขาให้พวกนี้ขึ้นไปพูดเลยว่า วัดป่ามหาบัวของเรากับวัดป่ามหาบัวทั่วๆ ไปมันเกี่ยวพันกันอย่างไร

โยมของเราขึ้นไปพูดเลย ถ้าวัดป่ามหาบัวของเรานี้ทําตามหลวงตา หลวงตาท่านบอก พระเกิดจากป่า พระป่าอยู่กับป่า ป่าต้องรักษาต้นนํ้าลําธาร เราไปรักษาต้นนํ้าลําธาร เราไปรักษาป่า วัดป่าของเรามันมีแต่ต้นไม้ มันเป็นวัดป่าเรื่องธรรมชาติ ไม่มีสิ่งปลูกสร้าง ไม่มีหรอก ถ้าเรายังมีชีวิตอยู่นะ

แต่ตอนนี้ก็เริ่มเสียวๆ แล้วนะ เพราะมีพระลูกศิษย์หลายองค์ตอนนี้เป็นอาจารย์เราแล้วนะ เก่งกว่าเราทุกคนเลย ตอนนี้มีหลายองค์รู้สึกว่าภาวนาดี “อาจารย์สงบนี่ยังรู้ไม่เท่าทันเราเลย” เออ! ตอนนี้ชักมีแล้วนะ แค่ ๙ วัดเอง ยังเจออย่างนี้เลย เราทําของเรา ทําเพื่อประโยชน์นะ

นี่พูดถึงว่าเวลาตั้งชื่อญาณสัมปันโน มีทั่วไปหมด ของเรา ดูสิ หมู่คณะใครก็เคารพใครก็บูชา ใครเคารพบูชาก็ตั้งวัดป่า วัดป่าอย่างน้อยก็มีญาณสัมปันโน ญาณสัมปันโน ญาณหยั่งรู้ของครูบาอาจารย์เราไง สาธุนะ ถ้าไม่ได้ตั้งขึ้นมาเพื่อขาย ไม่ขายชื่อครูบาอาจารย์ ขายชื่อขายเสียง แต่ถ้าเป็นการตั้งด้วยการเชิดชู ทําไมจะตั้งไม่ได้ เรามาเชิดชูครูบาอาจารย์ เราทําดีนะ ใครจะมีความสามารถมากน้อยแค่ไหน เราก็พยายามทําความดีของเรานะ

แล้วเราเป็นลูกศิษย์ลูกหา เราก็เอาชื่อครูบาอาจารย์เรามาแขวนไว้ให้เป็นที่เคารพเป็นที่บูชา คอยเตือนสติเรา มันจะเสียหายตรงไหน มันไม่เสียหายหรอก ขอให้ทําดี แต่อย่าขาย อย่าขาย ขอร้อง อย่าขาย ขายไปขายอย่างอื่น อย่าขายชื่อเสียงของท่าน อย่าขายกิตติศัพท์กิตติคุณของท่าน ไม่ต้องเอาชื่อเสียงของท่านมาขาย

อย่างของเรา เราทํากันเราไม่ขาย เพราะว่าขนาดใครจะมาร่วมทําบุญ เรายังบอกไม่ ไอ้หงบมันเสือก มันหาเรื่อง ให้มันหาเงินเอง ไอ้หงบต้องหาเงินเอง เราจะทําอะไรเราพยายามทําด้วยลําแข้งของเราทั้งนั้นน่ะ

นี่ไง ก็ตรงนี้ไง ก็ไม่ขายชื่อครูบาอาจารย์ไง ไม่ใช่ชื่อครูบาอาจารย์แล้วใครๆ ก็ต้องมาร่วมด้วย ใครๆ ก็ต้องมาติดร่างแหไปหมดเลย ถ้าใครอยากจะมีส่วนกับครูบาอาจารย์ ต้องมาต่อท้ายฉันนะ ทุกคนต้องมาต่อแถว...ก็มันจะขายกันไง จะขายแล้วก็จะเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่นองค์สุดท้ายเสียด้วยนะ ใครจะเป็นไม่ได้แล้ว ฉันเป็นองค์สุดท้าย ถ้าใครอยากจะร่วมด้วยต้องมาต่อท้ายฉัน...จะขายแล้วยังจะครอบงําต่างหาก

นี่พูดถึงว่า ชื่อวัดญาณสัมปันโน เขาตั้งได้หรือไม่

ถ้าตั้งเพื่อกตัญญู เพื่อเชิดชูบูชานะ ตั้งได้ แม้เราจะมีสติสัมปชัญญะน้อย เราจะรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ถ้าเราตั้งด้วยความบริสุทธิ์ใจ เราทําได้ อาจารย์ของเรา ครูบาอาจารย์ของเราทั้งองค์ เราไปอยู่กับท่านนะ พ่อแม่ครูจารย์ ได้อยู่ได้กิน ได้สั่งได้สอน ท่านก็อบรมสั่งสอนเรามา แต่การอบรมสั่งสอนนั้นมันควรจะได้คุณธรรมบ้าง ได้มีความกตัญญูกตเวทีบ้าง ควรจะกตัญญูท่านบ้าง ควรจะกตัญญูชื่อเสียงของท่าน ควรจะกตัญญูความเป็นไปของท่าน เห็นนํ้าใจของท่านบ้าง ท่านพยายามสร้าง ท่านพยายามทําคุณงามความดี ท่านพยายามพลิกแพลงให้มันเป็นคุณงามความดีมา

เราเอาชื่อเสียงของท่านมาตั้ง เราต้องระลึกถึง ต้องระลึกถึงคุณงามความดีของท่าน แล้วระลึกแล้วคอยเตือนตน เตือนตัวเรา เตือนคนที่เอาไปตั้ง เตือนคนที่เอาชื่อเสียงของท่านไปตั้ง ไปต่างๆ เตือนตัวเอง พอเตือนตัวเองแล้วพยายามทําคุณงามความดีของเรา ชื่อเสียงของท่านคุ้มกะลาหัวเราไง อยู่กับท่านมา ท่านเลี้ยงดูเรามา

เวลาภาวนา ผู้ที่ไม่เคยอยู่กับท่านได้ฟังเทปของท่าน ฟังเทปฟังวิทยุของท่านแล้วได้คติจากท่านน่ะ ได้คติ ได้แนวคิด ได้สิ่งต่างๆ จากท่านที่ท่านสั่งสอนเราน่ะ ไม่มีบุญคุณเลยหรือ ของอย่างนี้ไม่มีคุณเลยใช่ไหม ถ้ามันมีคุณบ้าง เอ็งก็มีนํ้าใจต่อท่านบ้างสิ มีนํ้าใจ มีความกตัญญูต่อท่านบ้าง

นี่พูดถึงเวลาเอาชื่อไปตั้ง ที่ว่ามันเสียหายไหม

ถ้าไม่ขายชื่อขายเสียงท่าน ไม่เสียหายหรอก แต่ถ้ามันจะไปขาย ถ้ามันจะเอาหาแต่ลาภ โมฆบุรุษ มันเป็นพระโมฆะ มันเป็นคนโมฆะ มันไม่รู้จักความดีไง ถ้าความดีอย่างนั้นก็เป็นความดีอย่างนั้น

นี่พูดถึงเวลาคําว่า “ญาณสัมปันโนตั้งได้หรือไม่”

ภาษาเรานะ เราบอกว่ามันไม่มีใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ แต่จริงๆ แล้วมันก็มีผลทางกฎหมาย ถ้าทางกฎหมายเขาต้องว่ากันไปตามกฎหมาย คําว่า “กฎหมาย” มันก็พลิกแพลงไปตามนั้นน่ะ

แต่นี่เราพูดกันเป็นธรรมไง เราพูดด้วยเราเป็นธรรม เราเป็นธรรม เราเป็นมนุษย์ เราเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้าเป็นฆราวาส เราก็มีครูบาอาจารย์เป็นที่เหนี่ยวรั้งใจ ถ้าเรามีศรัทธาความเชื่อมาบวชเป็นพระ เป็นพระแล้วเป็นลูกศิษย์ลูกหาของท่าน ถ้าลูกศิษย์ลูกหาของท่านควรจะเชิดชูบูชาคุณงามความดี

ท่านใช้ชีวิตของท่านทั้งชีวิตนะ เช่น ชีวิตหลวงปู่มั่น ชีวิตเป็นแบบอย่างนะ ท่านบรรลุธรรมในป่า ท่านอยู่ในป่า ท่านใช้ชีวิตของท่านเป็นการสั่งสอน เวลาบิณฑบาตไม่ไหว ไปถึงหน้าประตู บิณฑบาตสุดท้ายก็บิณฑบาตบนศาลา เห็นไหม

เราดูทีวีหลวงตาประจํา เช้าๆ อายุ ๙๐ กว่ายังลงมาฉันทุกวันน่ะ เจ็บไข้ได้ป่วยอย่างใดท่านก็ลงมาฉันอาสนะเดียว คําว่า “อาสนะเดียว” ฉันมื้อเดียว อาสนะเดียว บิณฑบาตไม่ไหวก็รอหมู่คณะบิณฑบาต ท่านทํานี่ไม่เห็นหรือ ตอนท่านมีชีวิต

เราดูแล้วเราเศร้าใจมากนะ คือท่านทําให้เป็นตัวอย่างน่ะ ท่านทําให้เป็นตัวอย่างว่าท่านไม่เอาความสะดวกสบายของท่าน เจ็บไข้ได้ป่วย ใครขอร้องว่าให้ฉันที่กุฏิเลย ท่านก็ไม่ยอม ท่านลงมาฉันทุกวัน จนท่านฉันไม่ได้แล้วท่านถึงได้หยุด นี่คือคติ นี่คือคติแบบอย่างที่ท่านทําไว้ให้ดูโดยไม่ได้บอก ที่ท่านทําไว้โดยที่ไม่ต้องเทศน์ ไม่ได้บอก แต่ท่านทํา มีแต่พวกเรามีสติปัญญาเท่าทันหรือไม่ มีสติปัญญาระลึกได้หรือไม่ มีสติปัญญาดูแล้วได้สะเทือนใจหรือไม่ นี่พูดถึงว่าคนที่มีหัวใจที่คิดนะ

พูดเรื่องนี้เดี๋ยวไปใหญ่ พูดเรื่องครูบาอาจารย์ มันอยู่ในใจ แล้วใครเอาไปขายกันนี่ เงินทองนะ เขาทํางานกันเขายังมีเงินเดือนออก ไอ้นี่ชื่อเสียงของครูบาอาจารย์แลกเป็นเงินเป็นทองนี่น่าเกลียดมาก น่าเกลียดมาก

แต่ถ้าเราเชิดชู เราเคารพบูชาของเราใช่ไหม ตั้งชื่อไว้ให้เป็นมงกุฎในวัดของเรา ให้เป็นที่ให้เรามั่นคง อย่างนี้เราเห็นด้วยนะ เพราะอย่างที่ว่านี่ เราจะมีความรู้มากความรู้น้อย แต่ขอให้เคารพบูชาจากหัวใจ อันนี้เห็นด้วย

ทีนี้ข้อต่อไป “เพราะหลานที่บวชเณรในตอนนั้นไปเห็นอะไรบางอย่างในตอนกลางคืน ก็เลยไม่ไป หลานก็เลยสึกออกมาเลย คําว่า “ญาณสัมปันโน” มาได้อย่างไร ผมยังงงอยู่ จึงขอความคิดเห็นของหลวงพ่อช่วยอธิบายหน่อยครับ ผมมั่นใจว่าพระองค์นี้ไม่ใช่พระที่หลวงตาท่านจะให้เครดิตที่ใช้ชื่อของท่าน ขอความอนุเคราะห์จากหลวงพ่อช่วยชี้แนะด้วยครับ กราบนมัสการด้วย”

สิ่งที่ว่าเวลาขายชื่อขายเสียงนั่นเป็นเรื่องหนึ่งนะ สิ่งที่ว่าท่านสั่งสอนมา สิ่งที่ท่านสั่งสอนมา สิ่งที่การกระทํา เวลาหลวงปู่มั่นท่านนิพพานไปแล้ว หลวงตาท่านพูดเอง แตกกระสานซ่านเซ็นกันไปหมดเลย ๕ ปีกว่าจะรวมกันติด กว่าจะรวมกันได้ กว่าจะตั้งหลักกันได้ พอตั้งหลักกันได้ ต่างคนต่างก็พยายามขวนขวายของตน เพราะว่าหลวงปู่มั่นท่านนิพพานไปแล้ว เผาศพของหลวงปู่มั่นแล้ว หลวงตาท่านถึงบรรลุธรรมถึงที่สุด แล้วท่านก็พยายามให้หมู่คณะเกาะกันมาๆ นี่เกาะกันมา

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่า มีเณรเข้าไปอยู่ด้วย ไปรู้ไปเห็นอะไรอย่างนี้

นี่พฤติกรรม พฤติกรรมอย่างนั้น เวลาอ้างชื่ออ้างเสียง อ้างกิตติศัพท์กิตติคุณของท่าน เวลาของเราล่ะ เรามีคุณงามความดีอะไรล่ะ สิ่งที่เราอ้างนั้นน่ะอ้างมาเพื่ออะไรล่ะ อ้างมาเพื่อไม่ให้กิเลสเรามันฟูไง จะทําสิ่งใดก็ชื่ออันนั้นมันครอบอยู่ไง ถ้าเราจะเสียเราจะหาย ชื่อเสียงของท่านมันเป็นการให้เราไม่กล้าก้าวล่วงไง

ถ้ามันก้าวล่วงไป ชื่อเสียง พฤติกรรมของเรา การกระทําของเรา มันเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ถ้าเป็นอีกเรื่องหนึ่ง คุณงามความดีของเรา คุณงามความดีของเราไง ถ้าคุณงามความดีของเรา เกิดจากการจํามา คําสั่งสอนมา

คําสั่งสอน เราอยู่กับท่านใช่ไหม อยู่กับท่าน ข้อวัตรปฏิบัติ จริตนิสัย สิ่งใดที่ท่านสั่งสอนมา ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูดให้ฟัง เวลาที่หลวงตาท่านอยู่ที่วัด หลวงปู่เจี๊ยะท่านไปอยู่ด้วย เสร็จแล้วหลวงปู่เจี๊ยะท่านก็จะไปซ่อม ไปปรับพื้นที่ไง ท่านก็ไปขุด ไปขุดดิน ไปตีไม้ เสียงมันดังน่ะ

หลวงตาท่านไปดูนะ ท่านไปดูว่า เอ๊ะ! เสียงใคร เพราะในวัดธรรมดาถึงเวลาแล้วมันจะไม่มีเสียงดังไง พอเสียงดัง พอไปดู ไปเห็นหลวงปู่เจี๊ยะท่านกําลังปรับพื้นที่ กําลังจะไปซ่อมกุฏิ ทีนี้เสียงมันไปกระทบคนอื่นนะ

หลวงตาท่านพูดนะ “ท่านเจี๊ยะ ท่านเจี๊ยะก็เคยอยู่กับหลวงปู่มั่นมา ถ้าไม่อยู่กับหลวงปู่มั่นมานะ ผมจะไม่พูดอะไรเลย” แล้วหลวงตาท่านก็เดินกลับ หลวงปู่เจี๊ยะท่านสะอึกเลย

นี่ไง เราได้อยู่กับครูบาอาจารย์มาด้วยกันน่ะ เวลาอยู่กับครูบาอาจารย์มาด้วยกัน อยู่กับหลวงปู่มั่น เห็นไหม อยู่กับหลวงปู่มั่น ถึงเวลาแล้วนะ เวลาทําสิ่งใดให้ทําเวลาข้อวัตร เวลาพ้นจากข้อวัตรแล้วจะไม่มีเสียงรบกวนกัน นี่ท่านทําเป็นแบบเป็นอย่างมา ถ้าท่านทําเป็นแบบอย่างมา ถ้าไปอยู่กับท่านมามันก็ได้ซับซึมอย่างนั้นมา แล้วหลวงปู่เจี๊ยะเป็นผู้อุปัฏฐากหลวงปู่มั่นเสียด้วย

แล้วหลวงปู่เจี๊ยะท่านเล่าให้เราฟังนะ เวลาอยู่กับท่าน ท่านบอกว่า เรื่องผ้าเรื่องผ่อน เพราะท่านเป็นคนพับผ้าให้หลวงปู่มั่น ผู้อุปัฏฐากคือการเป็นคนซัก คนย้อม คนเก็บผ้า แล้วหลวงปู่มั่นท่านละเอียด ดูสิ ประวัติหลวงปู่มั่น การกระทําหลวงปู่มั่นขนาดไหน แล้วหลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนอุปัฏฐาก เป็นคนดูแลอยู่น่ะ ถ้ามันไม่ละเอียดมันจะทําอย่างนั้นได้อย่างไร แล้วหลวงปู่เจี๊ยะก็เล่าให้เราฟัง ย้อมผ้า เวลามันผิดพลาดขึ้นไป “เจี๊ยะเอ้ย! เจี๊ยะเอ้ย!” ท่านโดนทั้งวันน่ะ

นี่กรณีนี้มันฝึกหัดด้วยกันมา แต่เวลาท่านไปเยี่ยมหลวงตา ไปจําพรรษาอยู่กับหลวงตา ท่านไปทําเสียงดังเข้า หลวงตาท่านไปพูดอย่างนั้นน่ะ หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอกเลย คืนนั้นทั้งคืนนะ ท่านนอนไม่หลับเลย เช้าขึ้นมาก็ไปยืนรออยู่นั่นไง เวลาหลวงตาท่านมาถึง ท่านกราบ แล้วดึงเท้าหลวงตามาลูบหัวเลย “ทําไมท่านอาจารย์พูดได้ขนาดนี้ ทําไมพูดได้เหมือนหลวงปู่มั่น เหมือนหลวงปู่มั่น พูดได้แทงใจขนาดนี้”

“เจี๊ยะเอ้ย! เราก็อยู่กับหลวงปู่มั่นมาด้วยกัน ถ้าไม่อยู่กับหลวงปู่มั่น ผมจะไม่พูดเลย ถ้าไปอยู่กับหลวงปู่มั่นคือได้ฝึกมาแล้วไง ได้ฝึกได้หลอมจากเบ้าเดียวกันมาไง ผิดก็รู้ว่าผิดไง ถูกก็รู้ว่าถูกไง แล้วท่านมาทําผิดอย่างนี้ได้อย่างไร”

“แหม! ทําไมท่านอาจารย์พูดได้ขนาดนี้เนาะ ทําไมอาจารย์พูดได้แทงใจผมเหลือเกินเนาะ” ก้มเข้าไปนะ เอาเท้าลูบหัว นี่ถ้าอยู่กับครูบาอาจารย์มามันซาบซึ้งขนาดนี้ แล้วหลวงปู่เจี๊ยะท่านก็พูดเลย ท่านยอมรับก็ยอมรับหลวงปู่มั่น องค์ที่สองก็หลวงตา

นี่เวลาถ้าได้ฝึกฝนมามันฝึกฝนมาอย่างนี้ “เราอยู่กับหลวงปู่มั่นมาด้วยกัน” หลวงปู่มั่นสอนอย่างไรมา คําว่า “คําสอน” วัตรปฏิบัติของหลวงปู่มั่น เราก็ได้เห็นมาด้วยกัน ถ้าเห็นมาด้วยกัน เราแยกออกมาแล้วเราจะมาอยู่ส่วนตัว เราจะทําอย่างนั้นหรือไม่ เราจะรักษาไว้ได้หรือไม่ ถ้าเรารักษาไว้ได้ เห็นไหม หลวงปู่เจี๊ยะนํ้าตาไหล นํ้าตาไหลเลย เพราะว่ามันก็หลอมมาจากเบ้าเดียวกัน เบ้าอันนั้นก็หลอมหลวงตามา หลอมท่านมาด้วย หลอมลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมาด้วยกันหมด

แล้วเวลาหลวงตาท่านพูดนะ เวลาคนอื่น หลวงตาท่านจะบอกว่า “ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นนะ ก็เหลือเรากับหลวงปู่เจี๊ยะ” ท่านพูดเองนะ ท่านว่าเหลือเรา ก็คือตัวหลวงตานะ ตัวหลวงตาท่านบอกว่า เหลือตัวท่านกับหลวงปู่เจี๊ยะสององค์เท่านั้นที่เอาหัวคํ้าฟ้าไว้ เอาศีรษะคํ้าฟ้าไว้

แล้วทุกองค์ก็บอกว่า “อู๋ย! ยังมีองค์นั้นๆ อีก”

ท่านบอก “เดี๋ยวตบปากเลย” แสดงว่าพวกนั้นอยู่ในเบ้าหลอมเดียวกันมา แต่ไม่เก็บสิ่งใดมาเป็นวัตรปฏิบัติ ไม่เก็บคุณงามความดีสิ่งใดมา

ท่านถึงได้บอกว่า ย้อนกลับไปฟังเทปของหลวงตาเยอะๆ ท่านบอกเลยว่า ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีหลวงปู่เจี๊ยะกับตัวท่านเอาศีรษะคํ้าหมู่กรรมฐานไว้ เอาหัวคํ้าไว้ เอาหัวคํ้าฟ้าไว้

นั่นไง พูดถึงว่า ทั้งๆ ที่ว่าหลวงตาท่านไม่ได้ตั้งชื่อวัดป่าบ้านตาดว่าวัดภูริทัตตฯ ด้วย ท่านไม่ได้ตั้งว่าวัดหลวงปู่มั่นด้วย ท่านตั้งชื่อวัดป่าเกษรศีลคุณ แล้วท่านตั้งชื่อว่าวัดของท่าน ชาวบ้านเขาเรียกว่าวัดป่าบ้านตาด แต่ด้วยการกระทําของท่าน ด้วยคุณงามความดีของท่าน ด้วยสิ่งอํานาจวาสนาบารมีของท่าน ท่านทําจนเวลาใครถามว่า ท่านเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น ท่านเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น

ท่านเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่นโดยท่านตั้งชื่อวัดของท่านเป็นวัดป่าบ้านตาด ไม่ใช่วัดหลวงปู่มั่น ท่านตั้งชื่อวัดของท่านว่าวัดป่าบ้านตาด แต่ด้วยกิตติศัพท์กิตติคุณของท่าน ด้วยคุณงามความดีของท่าน ด้วยสิ่งที่ข้อวัตรปฏิบัติของท่าน

เวลาท่านเทศน์บนศาลานะ เราอยู่กับท่าน ท่านพูดเลย เวลาใครๆ ก็บอกว่าวัดป่าบ้านตาดเข้มงวดนัก วัดป่าบ้านตาดเคร่งครัดนักๆ แล้วมันเคร่งครัดแล้วมันเด่นไง มันเด่นเหนือหมู่พระไง ท่านบอกว่า “เราไม่เคยกลัวใครเลย เพราะเราไม่ได้ทําเอง เราไม่ได้คิดเอง เราทําตามหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านทําเป็นหัวหน้ามา หลวงปู่มั่นท่านได้ทํามาแล้ว”

คือมีพระได้ทําอย่างนี้มาก่อนเรา มีพระได้ทําอย่างนี้มา แล้วท่านทําตามหลวงปู่มั่น ท่านทําตามหลวงปู่มั่น ท่านไม่ได้คิดเอง ท่านเทศน์อยู่ เราก็ฟังอยู่ ท่านไม่ได้ทําเอง

นี่ก็เหมือนกัน เรามา เราทํา ถ้าเราปฏิบัติกัน เราไม่ต้องกลัวอะไรเลย เราไม่ได้ทําอะไรเลย เราจําครูบาอาจารย์มา เราจําหลวงตามา เราจํามา เป็นอะไร

ย้อนกลับมา เห็นไหม “เพราะหลานที่บวชเป็นเณรที่วัดนั้นไปเห็นอะไรบางอย่างตอนกลางคืนนั้น เลยไม่ไปเลย แล้วหลานก็สึกออกมาเลยครับ คําว่า “ญาณสัมปันโน” มาได้อย่างไร ผมยังงงอยู่ จึงขอความคิดเห็นของหลวงพ่อช่วยอธิบายหน่อยครับ”

นี่ไง ถ้าเราจะตั้งชื่อตั้งเสียงของท่าน ไม่ต้องตั้งอะไรก็ได้ เราทําคุณงามความดี ความดีก็คือความดี ถ้าเราไม่ขายชื่อขายเสียงของคน เราไม่ขายชื่อขายเสียงของครูบาอาจารย์ของเรา เราไม่ขายชื่อขายเสียง เราไม่ต้องขายอะไร เราไม่ต้องเครดิตสิ่งใด ทําคุณงามความดีก็คือความดี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็สอนอยู่แล้ว ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว

คนที่ทําคุณงามความดี ทําความดีเพื่ออะไร ทําคุณงามความดีเพื่อหัวใจของเราไง ถ้าครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตา ครูบาอาจารย์เราท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านสําเร็จของท่านไปแล้ว จริงๆ แล้วมันไม่มีอะไรไปกระเทือนคุณธรรมในใจของท่านทั้งนั้นน่ะ

แต่พวกเรานี่แหละ ชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณมันเป็นสมมุติ เราก็เคารพบูชากัน พอเคารพบูชากัน ใครที่เอาไปตั้งชื่อตั้งเสียงแล้ว แล้วประพฤติปฏิบัติธรรมไม่ได้อย่างที่เขาคาดหวัง มันก็ทําให้เสียใจทุกคนน่ะ มันทําให้คนที่เคารพบูชาเขาเสียใจ แต่ถ้ามันเป็นชื่อของเราเอง ถ้าเราทําให้เสียหายมันก็เสียหายตัวเราเอง ถ้าเราทําคุณงามความดีก็เป็นคุณงามความดีของเรา

แต่ถ้าเรามีชื่อเสียงครูบาอาจารย์มา ถ้าเป็นการเคารพบูชาเชิดชู เราว่าไม่เป็นไรหรอก การเคารพเชิดชูนะ เคารพจริงๆ นะ อย่าขาย อย่าขาย แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้ว เราอยู่ในศีลในธรรม เราทําคุณงามความดีของเรา เห็นไหม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เราจะมีคุณธรรมในหัวใจเราขึ้นมาไง

เรามาบวช บวชแล้ว ถ้าใครจะไปตั้งวัด ใครจะมีอํานาจวาสนาขึ้นมา จะสร้างวัดขึ้นมา ถ้าจะตั้งชื่อเสียงครูบาอาจารย์ขึ้นมา เขาให้ระลึกก่อนว่าเราจะมาขายท่านหรือไม่ ถ้าเราจะมาขายท่าน เราทําให้ชื่อเสียงท่านเศร้าหมอง เราทําให้ชื่อเสียงท่านตกตํ่าไป เราควรกระทําหรือไม่ แต่ถ้าเราเคารพบูชาของเรา เราตั้งเพื่อเชิดชูบูชา เพื่อท่านคอยตรวจ เราเตือนสติเตือนใจเรา เออ! เราก็ทําได้ แต่อย่าผิดนะ พอทําความผิดความพลาดไปมันสะเทือนกันไปหมดไง

ฟังสิ หลวงตาท่านพูดไง “ในวงกรรมฐานก็มีตัวท่านกับหลวงปู่เจี๊ยะเอาศีรษะคํ้าฟ้าไว้”

คําว่า “คํ้าฟ้าไว้” ก็กิตติศัพท์กิตติคุณของท่านปกครองควบคุมดูแลพวกเราอยู่ไง เวลาหลวงตาอยู่ ใครมีความทุกข์ความยากอย่างไรก็ไปหาท่าน ใครมีสิ่งใดก็ไปหาท่าน ท่านก็คุ้มครองดูแลไง การคุ้มครองดูแลเพื่ออะไรล่ะ การคุ้มครองดูแลก็ศาสนทายาทไง ก็เพื่อจะมีพระรุ่นใหม่ขึ้นมาไง เพื่อการส่งต่อกันไปไง การส่งต่อสัจธรรมที่เป็นจริงต่อเนื่องไปเรื่อยๆ ไง นี่การสร้างศาสนทายาทไง การสร้างศาสนทายาทเพื่อให้ต่อเนื่องไป ที่เอาศีรษะคํ้าฟ้าไว้ คํ้าฟ้าไว้ก็เพราะเหตุนี้ไง แต่เวลาสร้างแล้วมันจะมีศาสนทายาทขึ้นมาบ้างหรือเปล่าล่ะ

ถ้ามันมีศาสนทายาทขึ้นมา เห็นไหม เราเป็นศาสนทายาท นี่เป็นทายาทโดยธรรม คําว่า “ธรรม” คือธรรมความเสมอภาค คําว่า “ธรรม” คือสัจธรรม ไม่มีใครสูงใครตํ่ากว่าใครหรอก บวชมาเป็นพระก็ ๒๒๗ เหมือนกันทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าเวลาทําขึ้นมาแล้วมันมีคุณธรรมในหัวใจขึ้นมา เราเคารพกันที่นั่นน่ะ มันจะมีใครเด่นกว่าใคร ใครสูงกว่าใคร ใครแน่กว่าใครวะ มันก็มีแต่คุณงามความดีของเรานี่แหละ ทําเพื่อเรานี่แหละ ไม่ต้องไปขาย ไม่ต้องไปทําอะไรทั้งสิ้น ถ้าทําได้อย่างนี้ เห็นไหม

อย่างที่ว่า ที่เณรไปรู้ไปเห็น คนเขาไปรู้ไปเห็น

มันมีที่ลับที่แจ้ง เราไม่ควรมีที่ลับที่แจ้งไง ถ้าเราไม่มีที่ลับที่แจ้ง เห็นไหม ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ไม่มีกํามือในเรา” แบตลอด แบตลอดเลย

เราสร้างกุฏิ โยมเขาถาม “หลวงพ่อ หลวงพ่อไม่ได้กั้นห้องเลยหรือ เปิดโล่ง”

ของเราไม่มีห้องเลยนะ โล่งหมดเลย เพราะเราอยู่กับครูบาอาจารย์มาไง ดูหลวงตาเวลาท่านเจ็บป่วยสิ ท่านอยู่ใต้ถุน ตอนรถควํ่า ตอนท่านเจ็บป่วย ปี ๒๕๒๘ นอนอยู่ใต้ถุนน่ะ มีเตียงอยู่อันหนึ่ง พระล้อมรอบเลย เราดูอย่างนั้นมา

เวลาสร้างกุฏิของเรามีห้องเดียว ประตูหน้าต่างรอบ ถึงเวลาเปิดได้หมดเลย เราคิดไปนู่นนะ กุฏิเราไม่มีอะไรเลย มีประตูหน้าต่างล้อมรอบ ๓-๔ ประตู ถึงเวลาแล้วมันจะเปิดได้โล่งหมด แล้วเราจะนอนอยู่ตรงกลาง แล้วพระมันจะดูแลอย่างไร เรื่องหัวของมัน เราคิดไปนู่นเลย มันไม่มีที่ลับที่แจ้งหรอก ไม่มีกํามือในเรา เปิดโล่งหมด แล้วใครมีความสามารถ ใครมีสัจธรรม ใครมีอย่างไร ทําตรงนั้นขึ้นมา ถ้าทําตรงนั้นขึ้นมา เห็นไหม

ฉะนั้น มันเป็นโอกาสไง เขาถามมา เพราะเห็นมาทั่ว เราเห็นหมด ยิ่งตอนหลังๆ นี่หมดเลย ญาณสัมปันโนนี่ไปทั่วเลย แล้วไปทั่ว เราก็คิดมุมกลับ อ้าว! ก็ลูกศิษย์ของท่านเยอะ พระท่านเยอะ แต่ทีนี้พออย่างนี้ปั๊บมันก็อย่างว่า เราอย่าขายชื่อท่านนะ เราตั้งกันไว้เป็นคตินะ ตั้งชื่อท่าน ตั้งไว้เป็นคติ เป็นที่เคารพบูชาของพวกเรา แล้วพอตั้งแล้วมันก็ต้องเป็นเตือนตัวเราตลอดไง ชื่อท่านนะ อย่าทําเสียนะ คนอยู่อย่าทําเสีย ทําแต่เรื่องดีๆ ขึ้นมา เห็นไหม

ตั้งไม่เสียหาย ตั้งไม่เสียหาย แต่อย่าขายนะ ทําแต่เรื่องดีๆ ทําคุณงามความดีกัน แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติ อย่างที่ว่านี่ เวลาท่านพูดกับหลวงปู่เจี๊ยะ “เราก็อยู่กับหลวงปู่มั่นมาด้วยกัน เราก็อยู่กับหลวงปู่มั่น” แล้วองค์อื่นพูดอย่างนี้ได้ไหม องค์อื่นที่อยู่กับหลวงปู่มั่นมาก็ทั้งนั้นน่ะ แล้วมีใครฟังใคร ใครฟังใคร

แล้วเวลาทําขึ้นไป เพราะหลวงตาท่านพูดให้เราฟังนะ ตอนอยู่กับท่าน เรานี่แปลกมาก อยู่กับใครจะได้คุยกันตัวต่อตัว ท่านบอกเลย เมื่อก่อนใครๆ นะ เมื่อก่อนคือว่าตอนที่หลวงปู่มั่นเสียแล้ว แล้วท่านกําลังสร้างวัด แล้วเวลาใครมีปัญหาขึ้นมาท่านก็คอยไปชี้ไปบอก แล้วทีนี้พระทั่วไป พระที่โดนท่านไปบอกกล่าวก็บอกว่า พ่อแม่ครูจารย์คือหลวงตามหาบัวคอยจับผิด

นี่หลวงตาท่านพูดให้เราฟังนะ บอกเมื่อก่อนใครๆ ก็หาว่าผมคอยไปจับผิดเขา คอยไปจับผิดเขา ท่านบอกว่า ไม่ใช่ เราคอยไปบอกเขาว่า เขาเดินไปแล้วเขาจะเหยียบหนาม เขาเดินไปแล้วเขาจะไปชนต้นเสา เขาเดินไปแล้วเขาจะไปสะดุดก้อนหิน ท่านก็บอกว่า นี่หนามนะ นี่ก้อนหินนะ นี่เสานะ อย่าเดินไปชนมัน ท่านบอกว่าท่านปรารถนาอย่างนี้ ท่านพูดอย่างนี้ แต่พระบอกว่า หลวงตาจับผิด หลวงตาจับผิด

คือมันอึดอัดไง คือกิเลสมันจะดิ้น กิเลสมันจะไปตามทางมันไง แล้วหลวงตาไปดึงไว้ หลวงตาไปดึงไว้ เขาอึดอัด เขาบอกว่า นี่ชอบจับผิด คอยจับผิดคนอื่นตลอดเลย

นี่ท่านพูดกับเรานะ หลวงตาท่านคุยกับเราตัวต่อตัวเยอะมาก เพราะเราขึ้นไปหาท่าน บางทีท่านไปหาเรา คุยกันทีหนึ่งเป็น ๒-๓ ชั่วโมง เรื่องอย่างนี้ เรื่องหลังไมค์นี่เยอะ

ทีนี้เราก็จะบอกว่า ในสังคมทุกสังคมก็มีคนดีคนเลวปนกัน ในสังคมทุกสังคมเนาะ ในบรรดาลูกศิษย์หลวงปู่มั่นก็มีทั้งคนดีและคนไม่ดี เราจะบอกว่า ในบรรดาลูกศิษย์หลวงตาที่ไปตั้งชื่อญาณสัมปันโน ญาณสัมปันโนมันก็มีทั้งถูกและผิด มีทั้งดีและไม่ดีเหมือนกัน

ฉะนั้น เราก็ต้องคัดเลือกแยกแยะเอาเนาะ อย่าเพิ่งเชื่อ กาลามสูตร อย่าเชื่ออะไรง่ายๆ ต้องพิสูจน์ต้องตรวจสอบกันก่อน ดูกันก่อน ถ้าเขาเชิดชู เขาทําคุณงามความดีเชิดชู เราก็ส่งเสริมเขา ถ้าเขามาตั้งเพื่อจะขายชื่อเสียงครูบาอาจารย์ เราก็อย่าไปยุ่งกับเขา มันเป็นความเห็นของเขา มันเป็นการประกาศออกมาว่าเขามีความรู้สึกนึกคิดอย่างไร เขาทําเพื่อประโยชน์อะไรไง

ถ้าเรามีสติอย่างนี้ เราก็จะเป็นลูกศิษย์ครูบาอาจารย์ของเรา โดยเป็นลูกศิษย์ของครูบาอาจารย์เราโดยมีสติปัญญา แบบที่หลวงตามหาบัวท่านพูดกับหลวงปู่เจี๊ยะ “เจี๊ยะเอ้ย! เราก็อยู่กับหลวงปู่มั่นมาด้วยกัน เราก็อยู่กับหลวงปู่มั่นมาด้วยกัน”

นี่ก็เหมือนกัน เราจะรู้จะเห็นสิ่งใดเราก็มีสติปัญญาแบบนี้ แบบที่หลวงตาท่านเตือนน่ะ เราก็มีครูบาอาจารย์มาเหมือนกัน เราก็เคยเห็นหลวงตามาเหมือนกัน เราก็อยู่กับหลวงตามาเหมือนกัน หลวงตาทําอะไรถูกทําอะไรผิด เราก็รู้ก็เห็นมาเหมือนกัน เห็นไหม อะไรที่ท่านบอกให้ทํา ท่านบอกไม่ให้ทํา เราก็รู้กันทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น สิ่งนั้นน่ะ เอายึดสิ่งนั้นเป็นหลัก แล้วเราก็พิสูจน์ของเรา ฉะนั้น ย้อนกลับมาที่เรา รักษาใจเรา

ครูบาอาจารย์ของเราท่านนิพพานไปแล้ว ครูบาอาจารย์ของเราท่านล่วงไปแล้ว ท่านหมดภาระไปทั้งหมดแล้ว สิ่งที่อยู่ก็อยู่กับพวกเรานี่แหละ อยู่กับพวกที่มีกิเลสนี่ พวกที่มีกิเลสก็ดูแลกันเพื่อประพฤติปฏิบัติกัน เพื่อพยายามเอาตัวของเราให้พ้นจากกิเลสให้ได้ เอวัง

เราไม่ใช่ฆราวาสนะ
การที่เราไม่ใช่ฆราวาส
เราบวชเป็นพระแล้วมันต้องมีความสํานึกของความเป็นพระ
ถ้ามีความสํานึกของความเป็นพระ
เราใช้ชีวิตแบบฆราวาสเขาไม่ได้ เราทําแบบฆราวาสไม่ได้

๒

ไม่ใช่ฆราวาส

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “วางใจอุเบกขาไม่ลงครับ”

หลังๆ มานี้ ผมเห็นภาพเหล่าลูกศิษย์นําเค้กไปถวายพ่อแม่ครูอาจารย์ในงานมุทิตาจิต แล้วถ่ายภาพลงในโซเชียลบ่อยขึ้น ผมเห็นแล้วรู้สึกไม่ค่อยสบายใจ เกรงว่าโลกจะติเตียน เพราะปกติคนเราก็แยกสมมุติกันไม่ออกอยู่แล้ว อาการแบบที่ผมติดขัดอยู่นี้จัดว่าเป็นอุปกิเลสหรือไม่ครับ ขออุบายธรรมจากท่านอาจารย์ ผมจะวางใจอย่างไรดีที่เวลาเห็นภาพเหล่านี้ครับ จะได้ไม่รู้สึกต้องมานั่งถอนหายใจเพราะวางอุเบกขาไม่ลงครับ

ตอบ : นี่คําถาม คําถามเพราะอะไร เวลาพระเราไปจัดงานวันเกิด ไปจัดวันเกิด ลูกศิษย์ลูกหานําเค้กมาถวาย พอนําเค้กมาถวาย ถ้าพระเราไม่ตื่นไปกับเขา ถ้าพระเราไม่ตื่นไปกับเขานะ เพราะอะไร เพราะถ้าเราบอกว่าเอาเค้กมาถวายนะ เวลาวันปีใหม่นะ เราจะโดนเอ็ดน่าดูเลย เพราะเค้กเราเต็มเลย เค้กปีใหม่กูนี่เต็มเลย เค้กเนี่ย เวลาเขาจะเอาเค้กมาถวาย เขาเอาเค้กมาถวาย เค้กเป็นอาหารอันหนึ่ง

แต่จะบอกว่าเวลาลูกศิษย์ลูกหา เห็นภาพลูกศิษย์ลูกหาเอาเค้กมาถวายครูอาจารย์ในมุทิตาจิต

ในวันเกิด วันต่างๆ มันการแสดงออกอย่างนั้นไง เพราะการแสดงออกอย่างนั้นน่ะ เวลาแสดงออก ความเป็นพระมันอยู่ที่ไหนล่ะ เพราะว่าเวลาบวชเป็นพระ เห็นไหม เวลาเราเป็นฆราวาสเรามีศรัทธามีความเชื่อ เราไปบวช ไปบวชนี่ต้องพ่อแม่ต้องอนุญาต ไม่มีหนี้ไม่มีสิน ไม่หนีคดีความมา พอบวชมาแล้ว พอบวชมาแล้วเป็นพระ เป็นพระถือศีล ๒๒๗ ถือศีล ๒๒๗ ต้องมีศีลมีธรรมในหัวใจเลย มีศีล เพราะมันผิดก็เป็นอาบัติทั้งนั้นน่ะ ถ้ามันผิดมันเป็นอาบัตินะ

เราจะไม่ใช้ชีวิตแบบฆราวาสเขา พระคือการที่ไม่ใช้ชีวิตแบบโลก โลกก็คือฆราวาสเขา ถ้าบวชเป็นพระแล้วต้องเป็นพระ เป็นฆราวาสไม่ได้

ถ้าบวชเป็นพระแล้ว บวชเป็นพระแล้ว เวลาเราก่อนบวช เรามีพ่อมีแม่ มีปู่ย่าตายาย เรามีชาติมีตระกูล เวลาบวชเป็นพระแล้วขาด ตายจากฆราวาสมาเกิดเป็นพระ มาเกิดเป็นพระเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เป็นบุตรขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีอุปัชฌาย์ ต้องทําข้อวัตรกับอุปัชฌาย์ พออุปัชฌาย์ตายไปแล้วให้อยู่กับครูบาอาจารย์ นี่พ่อแม่ไม่มี ทีนี้พ่อแม่ไม่มี เพราะเป็นลูกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วถ้าเป็นลูกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไปเกิดวันไหน

เราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะมา เวลาหลวงปู่เจี๊ยะนะ เวลาพระจัดงานอย่างนี้ท่านรับไม่ได้ ท่านคุยกับเรานะ “พระพุทธเจ้าแซยิดวันใดวะ แซยิดพระพุทธเจ้าวันอะไร” พระพุทธเจ้ามีวันเกิดไหม ในสมัยพุทธกาลไม่มีวันเกิดพระพุทธเจ้า วันวิสาขะมันมีมาเพราะว่าพระพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว พวกลูกศิษย์ลูกหามาเป็นวัฒนธรรมเป็นประเพณีไปเอง ในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าจัดวันเกิดตอนไหน พระในสมัยพุทธกาลมีวันเกิดตอนไหน ไม่มี ไม่มีหรอก ถ้ามันไม่มีขึ้นมา

นี่พูดถึงว่า เราไม่ใช่ฆราวาส ถ้าเราไม่ใช่ฆราวาสนะ เวลามุทิตาจิต เขาเอาเค้กมา แล้วเรารับนะ มี เขามาเล่าให้ฟังอยู่ เป่าเค้กกัน เป่าเค้กแล้วออกโซเชียล ออกไปแล้วนะ มาสํานึกตัวได้เพราะมีการติฉินนินทา เอาออก

เอ็งเป็นอะไร ถ้าเอ็งอยากเป็นฆราวาสก็สึกไปเป็นฆราวาสสิ นี่เอ็งเป็นพระ เอ็งไม่ใช่ฆราวาส เออ! ถ้าเป็นฆราวาสนะ เขามีงานวันเกิดมันธรรมดาใช่ไหม โลกเขามีวันเกิดก็เป็นเรื่องของโลกเขา แต่ถ้าเป็นพระ พระมีวันเกิดวันไหน ถ้ามีวันเกิดนะ แสดงว่าประมาทมาก เวลาประมาทมากนะ

เพราะเวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านให้มีสติสัมปชัญญะตลอดเวลา เรากําหนดพุทโธกันตลอด ๒๔ ชั่วโมง เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามพระอานนท์ “อานนท์ เธอระลึกถึงความตายวันละกี่หน” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “ให้นึกถึงวันตาย นึกถึงเวลาตายทุกลมหายใจเข้าออก”

เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านฝึกฝน ท่านพยายามประพฤติปฏิบัติของท่าน หน้าที่ของเราต้องพยายามประพฤติปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ เราจะหนีความตายอันนั้น ถ้าเราฆ่ากิเลสตายแล้ว มันไม่มีอะไรตาย เราหนีความตายอันนั้นได้ ถ้าหนีความตายอันนั้นได้มันจะไม่มีการเกิด ไม่มีการแก่ ไม่มีการเจ็บ ไม่มีการตาย ไม่มีการเกิดอีกแล้ว หน้าที่ของพระมันอยู่ที่นี่ หน้าที่ของพระอยู่ที่นี่ เวลาครูบาอาจารย์เราท่านทําอย่างนี้ ถ้าทําอย่างนี้แล้วนะ ไอ้วันเกิดๆ น่ะ ไร้สาระ มันเป็นเรื่องไร้สาระมาก

เราจะบอกว่า ที่เวลาทางโลกนะ เขาบอกว่า ปัญหาสังคมเราที่มันมีเพราะสังคมอ่อนแอ ไอ้นี่ก็เหมือนกันน่ะ สังคมพระอ่อนแอ พออ่อนแอขึ้นมา ใครมีศักยภาพก็จะจัดงานวันเกิดๆ แล้วจัดงานวันเกิด จัดแล้วไม่พอนะ ไปลงในโซเชียลอีกต่างหาก ไปลงในโซเชียลไปแล้ว พอเขาด่าขึ้นมาแล้วมาเอาออก

เวลาจะไปลงน่ะ เพราะอะไร เพราะวุฒิภาวะของสังคมนะ คนที่เขามีคุณธรรมในหัวใจเขารับไม่ได้ เขารับไม่ได้หรอก ถ้าเขารับไม่ได้ แล้วพระมีสติสัมปชัญญะระลึกรู้เรื่องอย่างนี้ไหม ถ้าระลึกรู้เรื่องอย่างนี้แล้วมันทําไม่ได้ ถ้ามันทําไม่ได้ ถ้าทําไม่ได้ เพราะเขาบอกว่ามันไม่ผิดธรรมผิดวินัย

มันไม่ผิดธรรมผิดวินัย ดูสิ อย่างเช่นวันปีใหม่เขาก็มาถวายเค้ก วัดเรานี่เค้กมาประจํา เค้กเยอะแยะ แต่เค้กมันเป็นอาหาร เป็นอาหารขึ้นมา เขามาถวายอาหารของเขา

แล้วต้องเอาเค้กมาถ่ายรูปก่อนนะ แล้วไปลงโซเชียล ถ่ายรูปนะ อย่างนี้เค้กกูเต็มวัดเลย มันเอาเค้กมา ถ้าเอาเค้กมาแล้วได้ถ่ายไง ถ้าไม่เอาเค้กมาไม่ได้ถ่าย

คือมันไม่ใช่เรื่องที่ตัวเค้ก มันเป็นเรื่องของกิเลสของคน มันเป็นเรื่องมารยาสาไถย การอย่างนี้มันเป็นเรื่องของมารยาสาไถย มันไม่ใช่เรื่องของเค้กหรือไม่เค้ก ไม่ใช่วันเกิดหรือไม่วันเกิด

วันเกิดนะ เวลาหลวงตา วันเกิดของท่าน เมื่อก่อนนะ วันเกิดของท่าน เริ่มต้นมันก็มีลูกศิษย์ลูกหา ลูกศิษย์ลูกหาส่วนใหญ่แล้วก็ไปเคารพบูชาท่าน พอมันจะเป็นกิจจะลักษณะขึ้นมา ท่านสั่งห้าม เลิก ไม่ให้มี แต่เวลามีมันเป็นเรื่องภายในใช่ไหม ไอ้เรื่องภายใน เรื่องความระลึกถึงกัน เรื่องเราคิดถึงกัน มันผิดตรงไหน

เราระลึกถึงกัน เราคิดถึงกัน เราทํากันด้วยภาษาพระนะ ภาษาพระก็ดอกไม้ธูปเทียน เราเคารพบูชากันนะ อาวุโสภันเต เรากราบไหว้บูชากัน มันเป็นเรื่องถูกต้องทั้งนั้นน่ะ ไม่ต้องมาดัดจริตถ่ายรูปแล้วไปลงโซเชียลน่ะดัดจริต ดัดจริตเพื่ออะไร เพื่อจะอวดเขาว่าข้ามีบารมี...มันไร้สาระไง โมฆบุรุษตายเพราะลาภ อยากดังอยากใหญ่นี่ตายห่าหมด ฉะนั้น มันเป็นเรื่องของกิเลสไง

เราจะบอกว่า เราไม่ใช่ฆราวาสนะ การที่เราไม่ใช่ฆราวาส เราบวชเป็นพระแล้วมันต้องมีความสํานึกของความเป็นพระ ถ้ามีความสํานึกของความเป็นพระ เราใช้ชีวิตแบบฆราวาสเขาไม่ได้ เราทําแบบฆราวาสไม่ได้ โธ่! เสขิยวัตรน่ะ เข้าบ้านไปเวิกผ้านั่งก็ไม่ได้ นั่งชันเข่าก็ไม่ได้ นั่งเท้าแขนก็ไม่ได้ ท่านจะให้พระเป็นที่เคารพบูชาไง เราเห็นพระแล้ว แล้วเราก็จะชื่นใจใช่ไหม

พระนั่งเท้าแขนก็ไม่ได้นะถ้าไปในบ้าน นั่งชันเข่าก็ไม่ได้ เสขิยวัตร ปาฏิโมกข์สวดอยู่ทุก ๑๕ คํ่า ท่านให้พระเป็นชีวิตแบบอย่างไง เราจะดํารงชีวิตแบบฆราวาสไม่ได้

นี่เวลาพระสึกไง สิกฺขํ ปจฺจกฺขามิ พวกพระเราอยู่กับพระด้วยกันใช่ไหม จะสึกก็สึกกับพระ จงจําข้าพเจ้าไว้นะว่าข้าพเจ้าเป็นคฤหัสถ์แล้ว ถ้าเป็นคฤหัสถ์แล้วก็กินข้าวเย็นไง เป็นคฤหัสถ์แล้วเขาจะมีครอบครัวก็ได้ไง เป็นคฤหัสถ์แล้วเขาจะทํากิจการการค้าก็ได้ไง เป็นคฤหัสถ์แล้วเขาจะมีอาชีพก็ได้ไง

พระไม่มีอาชีพ ห้ามมีอาชีพ ห้ามดํารงอาชีพ พระห้ามซื้อขาย พระห้ามต่อรองราคา มันอยู่ในนิสสัคคิยปาจิตตีย์ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ไม่ได้ทั้งนั้น พระทําไม่ได้ทั้งนั้น ฉะนั้น พระทําไม่ได้แล้ว เราถึงมีการกสงฆ์ มีไวยาวัจกรไว้เป็นผู้ที่พระต้องการสิ่งใด เวลาถวายปัจจัย ๔ ถวายปัจจัย ๔ ที่มันมีมูลค่าให้แก่พระคุณเจ้าต้องประสงค์สิ่งหนึ่งสิ่งใดที่ควรแก่สมณบริโภค ขอให้โปรดเรียกจากไวยาวัจกรผู้รับมอบนั้นตามประสงค์เทอญ

นี่ไง เขาไม่ให้พระทํา เขาห้ามพระทํา พอไม่ให้พระทํา นี่ไง ถวายปัจจัย ๔ สิ่งที่ถวายมานี่มันเป็นปัจจัยของโยม พอเป็นปัจจัยของโยมแล้ว ให้สมณบริโภคในปัจจัย ๔ สิ่งที่พระควรใช้ควรสอย ถ้าควรใช้ควรสอย แล้วต้องการสิ่งใดก็บอกให้เขาไปจัดการให้ เพราะพระเราจะไปต่อรองราคาไม่ได้

เราเคย บวชใหม่ๆ น่ะ ไปกับพระ เราไม่รู้เรื่อง พระเขาพาไปที่เมืองกาญจน์ฯ เขาก็ไปซื้อของ แล้วพระนั้นก็ไปต่อรองราคาไง ไปต่อรองกับเถ้าแก่ บอกว่าพระต่อรองราคา พอต่อรองเขาบอกว่าไม่ได้หรอก พระรวย พระต้องคิดเต็มเลย ตอนนั้นเราเพิ่งบวชไง ก็นั่ง เอ๊! ทําไมเป็นอย่างนี้วะ ยังไม่รู้ ยังเซ่อนะ เพิ่งบวช

โลกเขาคิดกันอย่างนั้นเพราะอะไร เพราะพระวางตัวกันเป็นเสี่ยไง พระอาศัยสังคมอยู่น่ะ ที่เขาบอกว่าลูกตุ้มสังคมๆ ก็เพราะไปทําตัวกันอย่างนั้นไง ถ้าเพราะทําตัวกันอย่างนั้นมันถึงไหลไปตามนั้นไง

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบวชมาแล้ว ธรรมยุตเราเกิดจากพระจอมเกล้าฯ พระจอมเกล้าฯ เป็นกษัตริย์ เวลามาบวชแล้วมันเลยต้องบวชต่อเนื่องมา ก็อยากจะพ้นจากทุกข์เลย ถ้าพ้นจากทุกข์เลย ไปศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับพระที่ทํากันสมัยนั้นมันแตกต่างกัน ก็เลยพยายามจะฟื้นฟูตัวเองขึ้นมา ฟื้นฟูตัวเอง เริ่มต้นเป็นการฟื้นฟูตัวเองก่อนนะ คําว่า “การฟื้นฟูตัวเอง” คือเข้าใกล้ธรรมวินัยให้มากที่สุดไง อย่าเหลวไหล อย่าเหลวไปกับเขา ถ้าอย่าเหลวไปกับเขา ทํามา สุดท้ายท่านก็ต้องสึกไป

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมาจัดการของท่าน ท่านมาค้นคว้าของท่าน ท่านถึงเข้าใกล้เข้ามาๆ แล้วหลวงปู่มั่นท่านทําตัวอย่างไร นี่พูดถึงถ้าเป็นกรรมฐานเรานะ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําเป็นตัวอย่าง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าในเขา

เวลาเราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะ เวลาวันไหนอาหารมาดีๆ ท่านร้องไห้น่ะ เราก็แปลกใจ ถ้าเราภาษาโลกนะ เอ๊! เห็นอาหารดีๆ แล้วร้องไห้ ก็คิดว่าท่านคงอยากกิน อยากอยู่สุขสบาย ก็คิดไปนู่นนะ เราก็ถาม “หลวงปู่ หลวงปู่ร้องไห้ทําไม”

เวลาเห็นอาหารดีๆ ทีไรนะ ท่านบอกว่าท่านระลึกถึงหลวงปู่มั่น อยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านอุปัฏฐากหลวงปู่มั่นมา ๓ ปี ไม่เคยกินอาหารอย่างนี้เลย เพราะท่านเป็นคนจัดบาตรให้

หลวงปู่เจี๊ยะกับหลวงตามหาบัวท่านเป็นคนจัดอาหารใส่บาตรให้หลวงปู่มั่น ท่านจะรู้ว่าหลวงปู่มั่นฉันอะไร เพราะท่านเป็นคนจัดใส่ให้ ไม่เคยมี อยู่ทางภาคเหนือนะ วันไหนได้ปลาสร้อยตัวเล็กๆ ตัวหนึ่ง ท่านบอกวันนั้นถูกรางวัลที่ ๑ ปลาสร้อยตัวเล็กๆ ตัวหนึ่งนะ นี่ครูบาอาจารย์ท่านอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่หลวงปู่เจี๊ยะกับหลวงตาเวลาถ้ามีอาหารดีๆ ท่านจะระลึกถึงหลวงปู่มั่น

นี้เราจะบอกว่า หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมีชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณขนาดไหน ท่านเคยอยู่สุขอยู่สบายประสาโลกไหม เพราะท่านไม่ใช่คฤหัสถ์ ท่านเป็นพระ ท่านเป็นพระอริยเจ้า ท่านเป็นผู้ทรงคุณธรรม ท่านเป็นพระสงฆ์ แล้วชีวิตของพระๆ ชีวิตของพระมักน้อยสันโดษไง ชีวิตของพระ ถ้ามีคุณธรรมในหัวใจ ถ้าธรรมะมันเหนือโลกๆ

ถ้ามันเหนือโลกมันต้องมีความสุข มันจะมาเสพสุขอะไรกับปัจจัยเครื่องอาศัย มันจะมาเสพสุขอะไรกับอาหาร มันจะมาเสพสุขอะไรกับถ่ายรูปลงโซเชียล มันจะมีสุขอะไร ถ่ายรูปไปลงโซเชียลมันมีความสุขตรงไหนวะ แต่ถ้ามันมีความสุขในหัวใจนะ มันจะมีความสุข เพราะมันมีความสงบระงับในหัวใจไง

นี่พูดถึงว่า เขาบอกเขาเห็นแล้วเขาทําใจไม่ได้ แล้วมันมีบ่อยขึ้นๆ เขาเห็นบ่อยขึ้นๆ บ่อยขึ้นเพราะว่าอะไร เพราะกระแสสังคมไง สังคมอ่อนแอ พระอ่อนแอ ใครถ่ายรูปไปรูปหนึ่ง โอ้โฮ! คนฮือฮานะ ไอ้นั่นก็จะถ่ายบ้าง ไอ้คนถ่ายเสร็จแล้วนะ พอโดนติเตียน มันรีบเอาออกนะ ไอ้คนใหม่ก็รีบถ่ายใส่เข้าไป เดี๋ยวก็โดนด่าอีก มันก็เอาออกอีก คือปัญญาของพระมันอ่อนด้อย ไม่รู้อะไรควรและไม่ควร

สงฆ์ เวลาสงฆ์เราจะไปวิเวกไป จะไปวัดใดก็แล้วแต่ ถ้ามีครูบาอาจารย์นะ เราจะดูกัน ๗ วันว่าเราจะเข้ากันได้หรือไม่ได้ ถ้าเข้ากันได้ เราถึงขอนิสัย ถ้าขอนิสัย ขอนิสัยครูบาอาจารย์ ขอนิสัยคือว่า ถ้าข้าพเจ้ามีความผิดสิ่งใด ข้าพเจ้าบกพร่องสิ่งใด ให้สั่งสอนข้าพเจ้าด้วย ให้ติเตียนข้าพเจ้าด้วย

นี่ไง ถ้าสงฆ์ไม่อ่อนแอจนเกินไป สิ่งนั้นน่ะมันทําไม่ได้หรอก มันทําไม่ได้อยู่แล้ว แม้แต่อาหารเวลาตักขึ้นมา ตักอาหารใส่บาตร ฉันหมดไหม ตักอาหารใส่บาตร มีสติไหม ถ้ามีสติ อาหารหยาบ อาหารกลาง อาหารละเอียด อาหารหยาบๆ ก็คือพวกเนื้อสัตว์ อาหารอย่างกลางๆ ก็พวกผสมกัน อาหารอย่างละเอียด ข้าวเปล่าๆ กับพวกผัก เวลาฉันเข้าไปแล้วมันไม่ง่วงเหงาหาวนอนไง ถ้ามันฉันไปแล้วมันไม่นั่งสัปหงกโงกง่วงไง แล้วถ้ามันจะผ่อนอาหารอะไร

เวลาจะตักอาหารใส่บาตร เขายังต้องมีสติสัมปชัญญะ แล้วก่อนจะฉันต้องปฏิสังขาโย ของนี้มันของเน่าของบูดทั้งนั้นน่ะ เก็บไว้ไม่ใช่ของดีหรอก มันจะเน่า เวลาเน่าแล้ว ร่างกายกินแต่ของเน่าของเสีย มันไม่มีเวลาจะไปถ่ายเค้กแล้วก็จะไปลงโซเชียล มันไม่มีเวลาหรอก มันเป็นไปไม่ได้ นี่มันเป็นไปไม่ได้ไง ถ้ามันเป็นพระ

เราไม่อยากจะพูดคํานี้นะ เพราะตอนนี้เขาฟ้องกันอยู่ ข้างบนเป็นพระ ข้างล่างเป็นคน ครึ่งพระครึ่งคน ตอนนี้เขาจะฟ้องร้องกันอยู่ ไอ้ที่บอกว่าข้างบนเป็นพระ ข้างล่างเป็นคน แต่ถ้ามันเป็นพระทั้งองค์ เป็นพระแล้วเป็นพระจริงๆ มันทําอย่างนี้ไม่ได้ พอทําอย่างนี้ไม่ได้ เพราะอะไร มีคนมาพูดให้ฟังเยอะเรื่องนี้ แม้แต่ไปลงมันยังไม่ควรเลย

ฉะนั้น จะว่าไปลงยังไม่ควรเลย ของเราก็มีเว็บไซต์เหมือนกันนะ แต่เรามีเว็บไซต์ขึ้นมาเพราะอะไร เพราะว่าเราอยู่ในสังคมของนักปฏิบัติเหมือนกัน เราบวชใหม่ๆ เรายังไม่มีครูบาอาจารย์ เราเที่ยวไป มันมีพระคอยแนะคอยนํา ชักนําเราหลงทาง ชักนําเราลงทะเล ชักนําเราเข้าป่าไปเยอะแยะ เวลาเราปฏิบัติของเรา พอมีหลักมีเกณฑ์ขึ้นมา เราย้อนกลับมาดู ไอ้พวกนี้โกหกทั้งนั้นเลย ไอ้พวกนี้โกหกทั้งนั้น

แล้วสมัยนั้นเราเพิ่งบวชใหม่ๆ อย่างที่ว่าตอนบวชใหม่ๆ ที่ไปเมืองกาญจน์ ที่พระไปซื้อของ เราก็ไปด้วย ถอดรองเท้า ไม่ใส่รองเท้านะ เราก็ไม่ใส่ไปกับเขา คือไอ้พระพวกนี้มันอยากจะอวด อยากจะให้คนเห็นว่ามีจุดเด่นมีจุดขาย แล้วเราก็พยายามจะทําอย่างนั้น

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเรานะ มันมีจุดเด่นจะล่อกับกิเลสของตนเท่านั้นน่ะ ถ้าจะล่อกับกิเลสของตน เวลาเราจริงจังขึ้นมา เราจริงจังในป่าในเขา หลวงตาท่านใช้คําว่า “ท่านจะเดินจงกรมให้ใครเห็นไม่ได้ มันขาดความขลัง”

เวลาท่านจะเดินจงกรม ท่านบอกท่านอยู่หนองผือนะ เวลาตั้งแต่หัวคํ่าถึง ๔ ทุ่ม คนยังไม่หลับไม่นอน ท่านจะนั่งภาวนาในกุฏิ แต่เวลาสัก ๔ ทุ่ม ๕ ทุ่มขึ้นไปแล้ว พระเริ่มเข้ากุฏิ ท่านจะลงมาเดินจงกรม ท่านบอกท่านเดินจงกรม ท่านไม่ให้ใครเห็นเลย ถ้าเห็นแล้วมันเสียความขลัง นี่เวลาไปอยู่ในป่าในเขา เราจะไปทําทางจงกรมไว้ในป่าในเขาลึกๆ เวลาเดินจงกรมก็แอบไปเดินจงกรมในป่า เราปฏิบัติกัน เราเอาความขลัง เราไม่ได้อวดใคร เวลาทําจริงๆ มันยังทําจริงๆ ขนาดนั้น

ไอ้นี่มันไม่ใช่ทําจริงๆ นะ มันทําแบบฆราวาสเลย เราไม่ใช่ฆราวาสแล้วนะ เราบวชมาเป็นพระแล้ว เราไม่ใช่ฆราวาส แล้วกิริยาอย่างนั้นมันเป็นกิริยาของฆราวาส ฆราวาสที่เขาทํากัน เขาส่งเสริมกัน เขาเชิดชูกันเป็นกิตติศัพท์กิตติคุณของเขา

เราเป็นพระนะ ถ้าเราเป็นพระ ถ้าจะเป็นวันเกิด ถ้าจะระลึกถึงกัน ก็ดอกไม้ธูปเทียนไปคารวะก็จบแล้ว ถ้าเป็นจริงนะ เพราะเรามาด้วยหัวใจไง เรามาด้วยความรู้สึก เรามาด้วยความเคารพรักไง แล้วไม่ต้องถ่ายโซเชียลไปลงให้ใครหรอก

ใครจะมากราบมาไหว้ รีบๆ ถ่ายเลย จะอวดเขาว่าลูกศิษย์ฉันมีอย่างนั้น ฉันมีอย่างนี้...โฮ้! น่าเศร้า น่าเศร้า นี่พูดถึงความเห็นเรา

แต่ผู้ที่เขียนมา ต้องสื่อสารผู้เขียนก่อน เพราะผู้เขียนเขาบอกว่า “ผมทําอุเบกขาไม่ลงครับ ผมทําใจไม่ได้ครับ”

ถ้าผมทําใจไม่ได้ ถ้าทําใจไม่ได้ เราก็ต้องเลือก คัดเลือก เห็นไหม เวลาเราอยู่กับหลวงตานะ มันมีคนที่เขาศรัทธามาก เขาไปหาหลวงตา เขาบอกว่าเขาศรัทธาพระกรรมฐานมาก ศรัทธาลูกศิษย์สายหลวงปู่มั่นมาก

หลวงตาท่านพูดเอง “เราเชื่อว่าในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนเลว แม้แต่ในพระกรรมฐานลูกศิษย์สายหลวงปู่มั่นก็มีพระที่ดีและพระที่เลว” ท่านพูดอย่างนี้นะ แล้วท่านก็พูดด้วย ท่านบอกว่าท่านพูดไว้ก่อนเพื่อไม่ให้เขาเสียใจภายหลัง

คนที่ศรัทธาเต็มที่เลยนะ ศรัทธาสุดหัวใจเลย ศรัทธาเต็มที่เลย แล้วเราก็เชื่อของเราไง แล้วพอวันไหนเราไปรู้ว่าพระองค์นี้ข้างในมันไม่เป็นพระทั้งองค์อย่างนี้ มันจะเสียใจภายหลังไง ถ้าเสียใจแล้วเขาจะไม่เชื่อในพระสงฆ์เลย ท่านถึงพูดไว้ก่อนไงว่า สายกรรมฐานเราก็มีทั้งดีและเลวปนกันนะ ให้ใช้สติปัญญาดูก่อน ให้คัดเลือกเอา อย่าเพิ่งเชื่อเหมารวมนะ ห้ามเชื่อเหมารวม ต้องให้คิด ให้แยก ให้แยะ ให้ดูไง

นี่ย้อนกลับมาผู้ถามไง กลับมาผู้ถามว่า “อาการแบบนี้ มันติดขัดอยู่นี้ จัดว่าเป็นอุปกิเลสหรือไม่”

ไม่ใช่อุปกิเลสหรอก มันเป็นกิเลสชัดๆ เลย

อุปกิเลสคือจิตมันสงบแล้วมันไปติดความสว่างไสว มันไปติดความว่างของตัวนั้น อุปกิเลส อุปกิเลสคือเราทําความดี เราทําความสงบของใจ เราใช้วิปัสสนาแล้ว มันวิปัสสนาไปแล้วแต่มันยังไม่สิ้นกิเลสไง มันไม่ถึงที่สุด มันไปติดคาอยู่ไง ไปคาว่าอันนี้คือธรรมะ อันนี้คือนิพพาน นี่อุปกิเลส

อุปกิเลสคือมีการกระทํา มันใช้ปัญญาไปแล้ว แล้วพอไปแล้วมันไปไม่ถึงที่สุด มันไปหลงตัวเองอยู่ไง ไปหลงการกระทําของตน นั่นเขาเรียกอุปกิเลส เพราะอุปกิเลส ติดในความว่าง ติดในแสงสว่าง ติดในคิดว่าเราเป็นนิพพาน

แต่อันนี้ไม่ใช่ อันนี้เราไปเห็นพระทําแล้วมันขัดหูขัดตา ไม่ใช่อุปกิเลสหรอก กิเลสชัดๆ กิเลสดิบๆ นี่แหละ

ฉะนั้น ไอ้ที่เขาเป็นอยู่อย่างนี้ใช่อุปกิเลสหรือไม่ “ขออุบายอาจารย์ว่าผมจะวางใจอย่างไรเวลาเห็นภาพอย่างนี้ จะได้ไม่ต้องรู้สึกถอนหายใจ เพราะใจวางอุเบกขาไม่ลงเลยครับ”

เพราะเราเป็นปลาไง อยู่ในนํ้าที่ โอ้โฮ! ออกซิเจนยอดเยี่ยม เราเคยอยู่ในสังคมที่ดีๆ ไง พอเราไปเจอฝนตกแรงๆ มันไปชะไอ้พวกสารพิษลงมานี่ โอ๋ย! เจอนํ้าขาดออกซิเจน มันดิ้นรน เห็นไหม

นี่ก็เหมือนกัน เราเห็นครูบาอาจารย์เรา เราก็ปลื้มใจไง แต่พอเรามาเห็นพระรุ่นต่อๆ มาทําอย่างนี้ เราก็ทุกข์ใจไง เราต้องคัดเลือกอย่างนี้สิ เราเป็นปลา พอเป็นปลาต้องอยู่กับนํ้าใช่ไหม ถ้านํ้าสะอาดบริสุทธิ์ นํ้าที่มีออกซิเจน เราก็แหม! แข็งแรง ร่างกายแข็งแรง มีความสดชื่น ชีวิตนี้แจ่มใส ไปเจอฝนตกหนักๆ มันชะแต่สารพิษลงมานะ โอ้โฮ! ไปไม่รอดเลย

เราจะบอกว่านั่นเป็นปัญหาสังคมไง ปลาต้องอยู่กับนํ้าใช่ไหม ถ้านํ้าสะอาดบริสุทธิ์ เราก็ชื่นใจใช่ไหม ถ้านํ้ามีสารพิษ นํ้ามีสิ่งต่างๆ เราก็พยายามหลบหลีกเอา หลบหลีกเอาไง ต้องหลบหลีกเอา เราจะเลือกว่านํ้าจะสะอาดบริสุทธิ์ไปตลอดไม่ได้ เพราะฤดูกาลเวลาหน้าฝน ฝนมันก็ตกชะล้างลงมา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาคนเข้ามาบวช เวลาบวชแล้วเขามีเป้าหมายที่ดี ครูบาอาจารย์เรามีเป้าหมายที่ดี บวชแล้วก็แสวงหาครูบาอาจารย์ที่ดี ถ้าแสวงหาครูบาอาจารย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านมีแต่ค้อนกับค้อน ท่านคอยสับคอยเขกพวกเราให้อยู่ในหลักในเกณฑ์ไง นี่ครูบาอาจารย์ที่ดีสับเขกเราให้เราไม่หลงระเริง ให้เราไม่ออกนอกลู่นอกทางไง ถ้าเรามีครูบาอาจารย์ที่ดี เราแสวงหาสิ่งนั้น แล้วเราพยายามประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นสมบัติของเราไง

แล้วถ้าคนไปหาครูบาอาจารย์ที่ดีแล้ว ประพฤติปฏิบัติแล้ว น้อยเนื้อตํ่าใจในครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ไม่รักเราเลย รักแต่องค์นั้น รักแต่องค์นี้ อย่างของเรานี่ไม่รักเลย

ก็เอ็งไม่ภาวนา เอ็งภาวนาไม่ได้ เอ็งกิเลสท่วมหัว เอ็งคอยไปจับผิดเขา คอยแต่ไปกีดขวางเขา แล้วคอยกีดขวางเขาแล้ว เวลาครูบาอาจารย์ตักเตือนขึ้นมาแล้วเอ็งก็ไม่พอใจ พอไม่พอใจขึ้นมาแล้วเอ็งยังแยกตัวออกไป นั่นก็ช่วยอะไรไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน เราไปหาครูบาอาจารย์ที่ดี เราเคยอยู่สภาวะแบบนั้นใช่ไหม นี่พูดถึงปลากับนํ้า นี่ทําใจของเรา เราจะต้องการแต่นํ้าสะอาดบริสุทธิ์ตลอดเวลามันไม่มีหรอก มันเป็นฤดูกาลไง

นี่ก็เหมือนกัน ผู้เข้ามาบวชในศาสนาใช่ไหม ถ้าผู้เข้ามาบวชในศาสนา ถ้าเป็นผู้ที่ตั้งใจดี ผู้ที่ปฏิบัติดี มันก็เป็นสังฆะ แต่ผู้ปฏิบัติไม่ดี มันก็เป็นเวรกรรมของสัตว์ไง มันเป็นกรรมของสัตว์ เราจะไปคัดเลือกแยกแยะด้วยตัวเราไม่ได้ เพราะมันเป็นปัญหาสังคม มันไม่เป็นเรื่องของเราไง

ย้อนกลับมาที่หลวงตาท่านสอน “ใครจะทําชั่วอย่างไร เรื่องของเขา เราจะทําคุณงามความดีกัน”

นี่ก็เหมือนกัน หัวใจของเรามันมีหลักมีเกณฑ์ พอเราเห็นสภาพแบบนั้น มันถ่ายโซเชียล ถ่ายอะไรกัน แล้วจิตใจเราวางอุเบกขาไม่ได้เลย

เขาเป็นพระแท้ๆ เลย แล้วเราเป็นฆราวาส เราเห็นแล้วยังรับไม่ได้เลย ทําไมเขาทํากันได้ล่ะ นี่หัวใจมันคนละชั้นเลย ถ้าหัวใจคนละชั้น ต้องคิดอย่างนี้ไง ถ้าคิดอย่างนี้แล้วเราก็รักษาหัวใจเรา รักษาหัวใจเรานะ

แล้วสมมุติว่า ถ้าผู้ถามมาบวชแล้วอย่าทําอย่างนี้นะ เวลาคนอื่นทําน่ะว่าเขาเชียว เวลาตัวเองมาบวชขึ้นมา ฉันงานวันเกิดนะ ต้องมาถวายเค้กแล้วถ่ายรูปเลย จะได้ไปลงอีก...เมื่อกี้ยังว่าเขาอยู่แหม็บๆ เลย ตัวเองทําเสียแล้ว จําเอาไว้นะ

นี่พูดถึงว่าทําใจของเราอย่างนี้ นี่พูดถึงว่าวางอุเบกขาไม่ได้เลย

เราเห็นแล้วเราก็เศร้าใจ เพราะเวลาหลวงตา วันเกิดท่านไม่สนใจเลย วันเกิดกับวันตาย เอ็งประมาทขนาดนั้นเชียวหรือ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้เลยนะ “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด” เอ็งประมาทสังขาร ประมาทชีวิตของเอ็ง ไปวันเกิดวันตายอยู่นั่นเชียวหรือ

แต่สุดท้ายแล้วท่านก็บอกว่าชีวิตของท่านมันจะเป็นประโยชน์กับชาติไง โครงการช่วยชาติฯ เพราะวันเกิดของท่าน คนทําบุญเยอะ ท่านก็เลยยอมให้มีวันเกิด วันเกิดอย่างนั้นวันเกิดเพื่อชาติ ไม่ใช่วันเกิดเพื่อท่าน

ไอ้นี่พูดถึงนะ บอกว่า “ไม่มีวันเกิดๆ หลวงตาก็จัด นู่นก็จัด”

ใช่ จัด แต่ก่อนจัด ประชุมสงฆ์คุยกันว่าอย่างไร ท่านปรารภว่าอย่างไร ท่านปรารภว่าควรหรือไม่ควร ท่านปรารภให้ฟังก่อน แล้วท่านก็บอกว่า เราเห็นว่ามันเป็นประโยชน์ มันมีความจําเป็น มันถึงทํา ถ้าไม่เป็นประโยชน์ ไม่เป็นประโยชน์กับชาติ ท่านไม่ทําหรอก

กฐินของท่าน ท่านยังสละให้กับโรงพยาบาล ของลาภสักการะท่านยังสละให้คนอื่นหมดเลย ทุกอย่างที่เกิดขึ้น ท่านยังสละให้คนอื่น ท่านต้องการอะไร แต่ท่านใช้ชีวิตของท่าน คุณธรรมของท่าน เพื่อประโยชน์กับสังคม ประโยชน์กับชาติ นี่มันคนละเป้าหมายน่ะ นี่พูดถึงว่าทําใจไม่ลงนะ

ถาม : เรื่อง “ศักดิ์ศรี”

กราบนมัสการหลวงพ่อด้วยความเคารพครับ กระผมอยากขอกราบเรียนถามครับว่า เมื่อถูกหัวเราะเยาะ ถูกหยามศักดิ์ศรี ควรทําอย่างไร ควรทําเช่นไรครับ บางทีกระผมก็ถึงขีดสุด คิดจะฆ่าเลยครับ

ตอบ : นี่คําถาม ขณะที่โดนเหยียดหยามศักดิ์ศรีควรทําอย่างใด

ภาษาเรานะ มันเป็นนามธรรมน่ะ มันเป็นนามธรรมเพราะมึงคิดเอง มึงคิดอยู่คนเดียวไง ศักดิ์ศรีก็ศักดิ์ศรีในใจเอ็งไง ถ้าเขาหยาม

อันนี้มันอยู่ที่จริตนิสัยนะ ไอ้กรณีนี้เมื่อก่อนเราพูดบ่อยมาก เพราะเราโดนกับตัวเองไง เรามาบวช บวชแล้วเพื่อนๆ เขาก็มาเยี่ยมแล้วก็พูดทํานองนี้ พอเพื่อนมาเยี่ยมก็บอกว่าเขาไปมีเรื่องอะไรกันมา เราก็สอนเขาว่าอย่า

ทีนี้เมื่อก่อน ก่อนมาบวช เราก็ลุยกับเขามาเองไง เราก็ลุยกับเขามา สุดท้ายแล้วพอเขาจะไปลุย มาฟ้องเรา เราบอกว่าอย่า เขาก็ถามเราเลย อ้าว! ก็เมื่อก่อนก็เห็นทําอยู่เหมือนกัน แล้วคราวนี้จะมาอย่าอย่างไรล่ะ

ไอ้ตอนนั้นก็กูยังโง่ไง ตอนนั้นกูยังโง่อยู่กับเอ็ง กูก็ทําไง แล้วพอบวชมาแล้วนะ พอบวชมาแล้ว เห็นไหม เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราไม่จองเวรจองกรรมนะ

นี่พูดถึงขันติธรรม ขันติธรรมอย่างหยาบๆ ผู้ที่มีอํานาจเหนือเราติเตียนเรา เราทนได้ นี่ขันติธรรมอย่างหยาบๆ ขันติธรรมอย่างกลางๆ ผู้ที่เสมอกันติเตียนเราได้ ติเตียนคือบอกถูกผิดเราได้ นี่ขันติอย่างกลาง ขันติอย่างละเอียดเลย เด็กน้อยผู้ตํ่าต้อย ผู้ที่ไม่มีศักยภาพติเตียนเราได้ แล้วเรานิ่งอยู่ได้ นี่ขันติอย่างสุดยอด ขันติอย่างสุดยอดคือลูกน้องเราติเตียนเจ้านายได้ ลูกน้องติเตียนเจ้านายได้ เจ้านายฟังเหตุผล นั่นสุดยอด ขันติอย่างนี้สุดยอด

เวลาเราบวชมา เราใช้อย่างนี้กรณีนี้ เพราะเวลาบวชมาแล้ว พระบวชใหม่ๆ ใช่ไหม มันก็มีการกระทบกระทั่งเป็นธรรมดาร้อยแปด เราก็ใช้สติปัญญาอย่างนี้คุมใจของตน คุมใจของตน มันเกิดสติมันเกิดปัญญาขึ้นมา มันเห็นหมดเลยไง มันถึงเข้าใจเรื่องนี้ไง พอเข้าใจเรื่องนี้ปั๊บ เวลามีปัญหาขึ้นมา เราก็บอกเขาว่า อย่าไปทําเขา อย่าไปทําเขา แต่นี้เขาบอก อ้าว! เมื่อก่อนยังพาทําอยู่เลย

ไอ้เมื่อก่อนมันก่อนบวช เดี๋ยวนี้บวชแล้ว เดี๋ยวนี้บวชแล้ว ทีนี้พอบวชแล้ว ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเราจะใช้ปัญญานะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกมีบุคคลอยู่ ๒ คนเดินไปร่วมกัน เพื่อนเขาก็ไปด้วยกัน เพื่อนเขาโดนยิงด้วยลูกธนู เพื่อนเขาที่เป็นคนที่ไม่ฉลาด ก็เหมือนนักเลงคนที่ไม่ฉลาด พอเพื่อนโดนยิงปั๊บ ทิ้งเพื่อนไว้นี่ก่อน ใครยิงเพื่อนกูวะ มันตามไปเลย จะไปเอาคนยิง ตามไปนะ แล้วมันยิงเพื่อนกูด้วยธนูทํามาจากไม้ชนิดใดวะ มันมีอะไร มันจะไปสืบก่อนไง แล้วกลับมาดูเพื่อนมัน เพื่อนมันตายแล้ว

แต่ถ้ามีบุคคล ๒ คนเป็นผู้ที่ฉลาด เวลาไปเดินมาด้วยกัน เพื่อนเขาโดนยิงด้วยธนู เขาจะไม่ตามใครไปเลย เห็นไหม ไม่ตามใครไปเลย เขาจะพยายามชักธนูออกจากเพื่อนเขา รักษาแผลที่เพื่อนเขา เพื่อนเขาจะรอด นี่อยู่ในพระไตรปิฎก บาลีเลย เราไปอ่านเจอ

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งต่างๆ เวลาที่เขาเยาะเย้ยน่ะ เอ็งโดนยิงด้วยธนูแล้ว ถ้าเอ็งถอนธนูเอ็งออกนะ ถอนธนู เจ็บนะ เราโดนยิงนี่เจ็บ แล้วเราต้องถอนออกมานะ แต่ถ้าเราโดนยิงนะ เราไม่รักษาแผลเรา เราจะไปล่อไอ้คนยิงใช่ไหม เราโดนเยาะเย้ยไง เราโดนเยาะเย้ย เราโดนหยามศักดิ์ศรี เราโดนหมดเลย คือโดนยิงแล้ว โดนยิงด้วยคําพูด โดนยิงด้วยสายตา สายตามองเอ็งด้วยความเหยียดหยาม สายตามองเอ็งโดยไร้ค่า เอ็งโดนยิงแล้ว

ทีนี้เพื่อนของเราไง ใจของเราก็สติปัญญาของเรา ใจของเรามันมีเพื่อนไหม ถ้าเพื่อนที่ดี เพื่อนที่ฉลาด เขาจะรักษาเพื่อนด้วยการชักธนูนั้นออก คือเขามองเรา เขาจะมองเราโดยที่เขาคิดว่าเพื่อนเขาก็ได้ เขามองเราด้วยความเข้าใจผิดอะไรก็ได้ คือเขามอง ฉะนั้น เวลาเขามองเรา เราไปมองเขา พอเราไปมองเขา เขาหาว่าเราไปมองเขาอีก เขามาล่อเราอีก

เราจะบอกว่า เราจะรักษาตัวดีขนาดไหนก็แล้วแต่ คนเรามันมีเวรมีกรรมต่อกันมา ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ มีอยู่อันหนึ่งที่บอกว่า โลกนี้ไม่มีสิ่งใดที่เกิดขึ้นโดดๆ ไม่มีความบังเอิญ ฉะนั้น พวกเราจะบอกว่าพวกอุบัติเหตุ พวกต่างๆ มันเป็นอุบัติเหตุไง แต่อุบัติเหตุนั้นก็คือกรรมไง คนเรามันมีเวรมีกรรม จังหวะและโอกาสมันลงตรงนั้นพอดีๆ โลกนี้ไม่มีอะไรเกิดขึ้นลอยๆ นะ สิ่งที่เกิดขึ้นมันต้องมีที่มา มันต้องมีเวรมีกรรมต่อกัน

ฉะนั้น มีเวรมีกรรมต่อกัน เวลามากระทบกัน เห็นไหม เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร พอมันมีเวรมีกรรมต่อกัน เราฉีกออก เราฉีกออก เราไม่กระทบกันต่อไปไง เราไม่เกิดเวรเกิดกรรมกันต่อเนื่องใช่ไหม พอมันเกิดขึ้นมา เราออก เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เราสละเราออก เขาจะดูถูกเขาจะเหยียดหยามอย่างไร ฉะนั้น การดูถูกการเหยียดหยามแบบนี้มันไม่ใช่ดูถูกเหยียดหยาม ไม่ใช่ว่าเราฉีกออกด้วยคนโง่ไง เราต้องมีปัญญานะ

คนที่เที่ยวระรานเขาคือคนขี้ขลาด คนขี้ขลาดมันกลัวภัยมันถึงระรานคนอื่นแล้วทําร้ายคนอื่นก่อน คนที่ฉลาดมันจะมีการป้องกันตัว คนที่ฉลาด คนที่กล้าหาญ คนที่กล้าหาญ คนที่ฉลาด เขาจะควบคุมเกมนั้น คนชักปืนจ่อจะยิงเขา เขายังเดินเข้าไปแล้วบอกว่าอย่ายิงกูนะ เขายังพูดได้นะ เขาไม่กลัวเลย เห็นไหม ไอ้คนขี้ขลาดชักปืนแล้วยิงเขาเลย นี่ก็เหมือนกัน เวลาสิ่งที่เกิดขึ้น เรามีสติปัญญา เราแยกเราออก เราแยกเราออก

ฉะนั้น สิ่งที่เกิดขึ้น เราบอกว่า เราเป็นคนดี เราไม่เคยทําอะไรเลย

เด็กอาชีวะน่ะ ที่ไม่ได้ทําอะไรใครๆ ตายหมดเลย ไอ้คนที่ทํามันหนีไปแล้ว ไอ้คนที่ไม่ได้ทํามันบริสุทธิ์ใจไง มันคิดว่ามันไม่ได้ทําใครใช่ไหม แต่ถ้าไอ้คนทํามันหนีก่อน ไอ้นี่เราก็บริสุทธิ์ใจไง เราคนดีๆ

เราจะคนดีหรือคนประมาทขนาดไหน เราต้องมีสติปัญญา ต้องเอาตัวรอดให้ได้ เอาตัวรอดตลอด เรามีสติปัญญาตลอด “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด” พระพุทธเจ้าสอนให้เราไม่ประมาทในชีวิต ไม่ให้ประมาทกับทุกๆ สิ่งนะ ถ้าเราไม่ประมาท เราเจออย่างนี้ปั๊บ เราใช้สติปัญญาควบคุมแล้วแยกแยะ ถ้าเจอกรณีนี้เขาเยาะเย้ยเขาถากถาง จบ

ทีนี้เพียงแต่ว่าเราจะพูดอย่างนี้ เราจะบอกว่า ถ้าจิตใจของวัยรุ่น จิตใจของเด็กๆ มันทําได้ยาก เด็กๆ นะ พลังงานมันเหลือเฟือ พลังงานมันเหลือใช้ มันเยอะมาก มันจะเกิดสติปัญญาอย่างนี้ได้ยาก แต่ผู้ถาม ถ้าเราเป็นวัยรุ่น เราเป็นอย่างนี้ แค่นี้ก็ดีแล้วล่ะ

เวลาเราถูกเขาเยาะเย้ยถูกเขาเหยียดหยาม กลืนเลือดเลยนะ ถ้าเราคุมสติปัญญาของเราได้ หนึ่ง พ่อแม่ไม่เดือดร้อน พ่อแม่ไม่ต้องไปประกันที่โรงพัก ไม่ต้องหาทนาย ถ้าเราเป็นนักเลง เราคนทันคนนะ เดี๋ยวพ่อแม่จะเสียใจ เดี๋ยวต้องหาทนาย มันจะเกิดผลต่อเนื่องไปเยอะแยะเลย แต่ถ้าเรามีสติปัญญานะ

นี่พูดถึงว่าคําถามนะ เรื่องของศักดิ์ศรี ศักดิ์ศรีมันมีทั้งนั้นน่ะ ถ้าศักดิ์ศรีอย่างนี้มาเป็นพระ มาเป็นนักปฏิบัติ ถ้าเอ็งมีสัจจะ เอ็งมีศักดิ์ศรี เอ็งนั่งภาวนาตลอดรุ่ง เอ็งเดินจงกรม ๗ วัน ๗ คืน ศักดิ์ศรีอย่างนี้ถึงจะเป็นประโยชน์ ถ้าศักดิ์ศรีของเรา เราต้องคิดได้ทําได้ มีสัจจะ ตั้งสัจจะแล้วทําให้ได้ๆ

แต่กรณีนี้ หนึ่ง มันเรื่องกิเลสเราในใจหนึ่ง สอง มันเรื่องเวรเรื่องกรรมน่ะ ทําไมต้องมาเจอกัน ในหมู่บ้านหลายๆ หมู่บ้านนะ มันจะมีวัยรุ่นสองกลุ่มเกิดมาไล่เลี่ยกัน แล้วทะเลาะกันทั้งนั้นน่ะ แล้วไอ้สองกลุ่มนี้หายไปนะ หมู่บ้านเงียบสงบ มันจะมีของมันอยู่อย่างนี้ มันมีที่มาที่ไปทั้งนั้นน่ะ นี่ผลของวัฏฏะ ผลของวัฏฏะไง การเวียนว่ายตายเกิด

จะบอกว่า ถ้าเราทําได้อย่างที่ว่า เรามีสติมีปัญญา เรามีขันติธรรม ใครมาเยาะเย้ย ใครมาถากถาง ไอ้นี่มันเรื่องการยุแหย่ ถ้าเรามีสติปัญญา เราควบคุมได้ ถ้าควบคุมได้แล้วมันก็จะมีของอย่างนี้ ไม่ใช่ว่าเราเป็นคนดีแล้วทุกคนจะยกย่องสรรเสริญ แล้วไม่มีใครมาติมาเตียนเราเลย

แม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขายังจ้างคนมาฆ่า เทวทัตจ้างนายแม่นธนู คือจ้างมือปืนไปเก็บพระพุทธเจ้า เทวทัตกลิ้งหินใส่พระพุทธเจ้าเอง ไอ้พวกลัทธิต่างๆ ลัทธิศาสนาอื่นมันมาโจมตีพระพุทธเจ้า ขนาดพระพุทธเจ้ายังโดนอยู่เต็มๆ เลยน่ะ

โลกธรรม ๘ หมายความว่า โลกเขาติฉินนินทากันมาตลอด ไอ้เราก็ทําคุณงามความดีของเราแล้วก็อยู่กับเรา แล้วไม่พ้นหรอกที่เขาจะติเตียน ไม่พ้นหรอกที่เขาจะไอ้นั่น ไอ้เรื่องไม่พ้น ก็เราอยู่กับโลกไง นี่พูดถึงอย่างนี้ พูดเพื่อรักษาหัวใจของเขา

รักษาหัวใจของเรา ถ้ารักษาหัวใจของเราแล้ว ไอ้เรื่องที่ว่าเขาเยาะเย้ย เขาถากถาง เขาเหยียดหยาม มันก็เป็นเรื่องคารม แล้วภาษาเรานะ พอผู้ถามโตขึ้น เออ! เมื่อก่อนเรื่องเล็กน้อย เรื่องเด็กๆ เลย แต่เด็กๆ มันเป็นเรื่องใหญ่ เด็กๆ นี่เป็นเรื่องใหญ่มาก แต่ถ้าโตขึ้นมาแล้วมันก็เป็นเรื่องเล็กน้อย นี่เรื่องของหัวใจไง วุฒิภาวะของจิต จิตมันพัฒนาการของมันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปแล้ว เราประพฤติปฏิบัติของเราเพื่อถึงที่สุดแห่งทุกข์ เอวัง

จะใส่บาตรหรือ พระข้างวัดมันก็ไว้ใจไม่ได้
แล้วมันไม่อยากทํา

ไม่อยากทําก็คือไม่อยากทํา
มันก็อยู่ที่กาลเทศะไง มันอยู่ที่โอกาสไง
โอกาสเป็นงานของส่วนรวม
เป็นงานของอะไร นั่นอีกเรื่องหนึ่ง
แต่เป็นงานของเรา เราคัดเราแยกของเราเอง
แล้วถ้าหัวใจมันเรียกร้อง หัวใจมันอยากทํา
เราก็ทําที่มันลงใจ ที่ไหนก็ควรทํา

๓

จะทําบุญ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๐ กรกฎาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทําบุญกับพระแถวใกล้บ้าน”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ โยมอยากจะใส่บาตร แต่เห็นพระแถววัดใกล้บ้านไม่ค่อยสํารวม เล่นหวย และอีกหลายอย่างที่ไม่อยากพูดเจ้าค่ะ จะไปทําบุญกับวัดที่มั่นใจก็ไกลเหลือเกินเจ้าค่ะ โยมอยู่พิษณุโลก ไปวัดที่ราชบุรีก็ไกล ใจอยากไปเจ้าค่ะ นานๆ ได้ไปครั้งหนึ่ง

โยมอยากกราบเรียนถามว่า ถ้าโยมใส่บาตรและระลึกถึงสงฆ์เพื่อสงฆ์ โดยที่จะใส่บาตรกับพระที่เราไม่เคยรู้จักเจ้าค่ะ แล้วทําใจระลึกถึงสงฆ์ อุทิศให้ญาติ จะได้ไหมเจ้าคะ

และอีกคําถามหนึ่งเจ้าค่ะ ถ้าโยมไม่ค่อยได้ใส่บาตร แต่โดยปกติโยมจะทําสมาธิภาวนาแทบทุกวัน และแทบทุกวันพระ โยมจะสมาทานถืออุโบสถศีลและอุทิศบุญให้ญาติๆ จะได้กุศลเป็นอาหารการกินไหมเจ้าคะ กราบนมัสการหลวงพ่อช่วยอนุเคราะห์ด้วยเจ้าค่ะ

ตอบ : อันนี้พูดถึงเวลาเราพูดถึงนะ สิ่งนี้มันน่าเห็นใจ มันน่าเห็นใจนะ เวลาคนเรานี่นะ ถ้ามันยังดื้อดึงอยู่ ยังอยู่ทางโลกอยู่ ก็มองเห็นเรื่องนี้เป็นเรื่องของเล็กน้อย แต่คนนะ พอเวลาศรัทธาความเชื่อแล้วมันก็อยากทําสิ่งใดให้สมความปรารถนา พอสมความปรารถนา จะทําสิ่งใดมันก็ทําไม่ลง เพราะไปเห็นภาพอย่างนั้นเข้า เห็นพระ เพราะอะไร

เพราะวัดอยู่กับบ้าน บ้านอยู่ใกล้วัด มันจะเห็นว่าพฤติกรรมของพระเป็นอย่างไร ถ้าเป็นอย่างไรแล้ว จะทําสิ่งใดแล้ว เพราะอะไร เพราะถ้าก่อนดื้อดึง เราก็มองข้ามไป แต่เวลาเรามีศรัทธาความเชื่อแล้ว เราอยากจะได้บุญกุศล เราก็อยากได้เนื้อนาบุญที่ดี ถ้าอยากได้เนื้อนาบุญที่ดี เพราะอะไร เพราะเราจะหว่านพืชของเรา เราจะหว่านข้าวหว่านพืชหว่านผลของเราเพื่อประโยชน์กับเรา พอที่นามันไม่ดี ที่มันที่ดอน ที่นามันแห้งแล้ง ที่นามันปลูกพืชไม่ขึ้น เราก็ไม่อยากจะหว่าน นี่มันน่าเห็นใจ น่าเห็นใจนะ

กรณีอย่างนี้ เวลาหลวงตาท่านมาที่สวนแสงธรรม ตอนท่านจะกลับ ท่านพูดบ่อยว่าท่านทําให้ลูกศิษย์บอบชํ้า ท่านทําให้ลูกศิษย์บอบชํ้า แล้วเวลาเทศนาว่าการนะ โครงการช่วยชาติฯ ของท่านๆ ท่านบอกว่าให้ช่วยกันคนละไม้คนละมือนะ มีคนที่เขาจะมาช่วยเหลือเจือจานให้เป็นก้อนเป็นกํา ท่านบอกท่านไม่อยากได้อย่างนั้น อยากได้จากนํ้าใจของชาวพุทธคนละ ๕ บาท ๑๐ บาท ท่านอยากได้ ๕ บาท ๑๐ บาทไง ๕ บาท ๑๐ บาท มันแบบว่ามันเฉลี่ยเจือจานกันไป มันทั่ว

ฉะนั้น เวลาท่านพูดท่านบอกว่า เงินทองมันไม่ใช่ของหาง่ายๆ นะ คนเราปากกัดตีนถีบหาอยู่หากินกันก็เพื่อความมั่นคงของชีวิต แล้วถ้ามีศรัทธาความเชื่อขึ้นมามันก็อยากจะเสียสละๆ ไอ้คนเสียสละก็เสียสละจนไม่รู้จักเหตุจักผล เห็นไหม ท่านถึงบอกว่า “ที่เราพูดอยู่นี่เราพูดถึงคนที่เขาไม่ให้” คือคนที่มีกําลังแล้วไม่ทํา คือว่าจิตใจเขายังดื้อดึงอยู่ ธรรมะของท่านเพื่อเข้าไปหัวใจของคนพวกนั้น

นี่เวลาท่านตอกยํ้าๆ ท่านตอกยํ้าถึงหัวใจคนที่มันดื้อ หัวใจคนที่มันไม่รับเหตุรับผลน่ะ ท่านต้องการให้หัวใจพวกนั้นพลิกกลับมามีเหตุมีผล ถ้าหัวใจพวกนั้นมีเหตุมีผลแล้วมันจะเป็นประโยชน์ไง

ท่านบอกว่าท่านพูดสําหรับคนที่มันยังไม่ได้ให้หรือคนที่เห็นแก่ตัว ท่านไม่ได้พูดถึงหัวใจของคนที่เป็นธรรมๆ ไง ถ้าหัวใจที่เป็นธรรม ท่านถึงได้บอกว่าท่านทําให้หัวใจของลูกศิษย์ของท่านบอบชํ้า ท่านพูดเองนะ ท่านเองท่านเป็นคนพาทํานะ แต่เวลาท่านจะกลับอุดรฯ ท่านจะบอกเลย “เรานี่ทําให้ลูกศิษย์เราบอบชํ้า เราทําให้ลูกศิษย์เราบอบชํ้า”

ท่านก็เห็นใจอยู่นะ เห็นใจอยู่ การหาอยู่หากินมันก็เป็นของยากลําบากใช่ไหม แล้วถ้าหัวใจที่เป็นธรรมแล้วมันไม่มีค่าหรอก มันสละของมันได้ทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันสละได้มันก็ทํา

ท่านบอกว่า “มันไม่ใช่นํ้านะ จะไปตักเอาที่ไหนก็ได้ เงินทองมันก็หายาก จะทําอะไรก็ให้คิด” นี่หลวงตาท่านพูดอย่างนี้นะ “จะทําอะไรก็ให้รู้จักคิด ที่จะเสียสละนี่ก็ต้องรู้จักคิด ไม่ใช่ว่าจะให้อยู่อย่างนี้” นี่เวลาท่านพูด “ที่เราพูดอย่างนี้เราพูดถึงคนที่มันไม่ให้ คนที่มันไม่ให้ไง แล้วถ้าคนที่ให้แล้วก็รู้จักยั้งคิดๆ” ถ้าหัวใจที่เป็นธรรมมันเป็นธรรมอย่างนี้ มันไม่ลักลั่น มันไม่เหยียบยํ่าใครทั้งสิ้น แต่เวลาท่านพูด ท่านพูดเป็นธรรม

ท่านพูดเป็นธรรม ไอ้พวกเราลูกศิษย์เราก็ทุ่มเทกันๆ แต่ท่านพูด เราก็ยิ่งทุ่มเทเข้าไปใหญ่ ท่านถึงบอกว่า “เราทําให้ลูกศิษย์บอบชํ้า เราทําให้ลูกศิษย์บอบชํ้า” นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นเนื้อนาที่ดี ทุกคนก็แสวงหา ทุกคนก็อยากได้

แต่นี่กลับมาคําถามที่โยมไง โยมบอกว่าโยมอยากจะทําบุญใส่บาตร อยากจะทําบุญใส่บาตร แต่ได้เห็นพระเขาเล่นหวย เขาทําอะไรที่ไม่สํารวม เราก็ไม่อยากทําๆ

ไอ้คําว่า “ไม่อยากทํา” นั้น กรณีนี้มันก็เป็นข้อเท็จจริง มันเป็นที่ข้อเท็จจริงนะ ข้อเท็จจริงที่ว่าเราก็ไม่อยากเป็นสายบุญสายกรรมของใครทั้งสิ้น เราอยากจะเป็นสายบุญสายกรรมของครูบาอาจารย์ ของพระที่ดีงาม เราอยากจะเป็นสายบุญสายกรรมของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราอยากเป็นสายบุญที่ดีไง เราไม่อยากเป็นสายบุญสายกรรม เราก็ไม่อยากทํา

ถ้าเราไม่อยากทํานะ นี่กรณีไม่อยากทํา เราก็ไม่อยากทํา แต่มันเป็นวัฒนธรรมของชุมชนของเราไง ถ้าเป็นชุมชนของเราในหมู่บ้านของเรา ถ้าเขามีงานมีการขึ้นมา เวลาเขาทําบุญกุศลขึ้นมา เราก็ร่วมทําไปกับเขา มันเป็นวัฒนธรรมไง

มันมีอยู่ในพระไตรปิฎก มีพระองค์หนึ่งเป็นพระที่สังคมรังเกียจ เขาเป็นอลัชชีสมัยพุทธกาล อยู่ในธรรมบท เราอ่านเจอ อยู่ในธรรมบทมันก็คัดลอกมาจากพระไตรปิฎก มันมีพระอยู่องค์หนึ่งเป็นพระที่เป็นอลัชชี ทุกคนเขาก็ไม่ต้องการ เวลาเขาอยู่ในวัดนั้น ทีนี้มันก็มีถึงเวลา เขาเรียกอะไรนะที่ว่านิมนต์พระไปฉันที่บ้าน

ทุคคตะ ถึงเทศกาลทุคคตะ เขาก็นิมนต์พระไปฉันที่บ้าน แล้วทีนี้ในวัดใช่ไหม ทีนี้พอเป็นชุมชนนะ เขาก็ให้จับฉลาก เพราะเขาไม่ให้เลือกเอา ให้จับฉลาก

ทีนี้มีอยู่บ้านหนึ่งเขาก็จับฉลากได้พระอลัชชีองค์นี้ แล้วบ้านนี้เป็นเศรษฐีนะ เป็นเศรษฐี เวลานิมนต์มาแล้วเขาไปจับฉลากเป็นทุคตะนี่ได้มาองค์หนึ่ง ได้มาองค์หนึ่งไปที่บ้าน เขาก็จัด เพราะว่ามันเป็นวัฒนธรรมของชุมชนนั้น เขาจัดของเขาอย่างดีเลยนะ โอ้โฮ! ปูพรมอย่างดีเลย เพราะเขาถือว่าเขาจัดถึงทุคคตะ พระที่จะประพฤติปฏิบัติได้สําเร็จไง เขาก็บอกเขาจะจัดเหมือนกับรับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย ปูพรมอย่างดี เขาเป็นเศรษฐีนะ

ไอ้พระองค์นี้ก็ไป พอไป โอ้โฮ! เขาต้อนรับอย่างดีเลย ก็คิดว่าเขาไม่รู้จักความผิดเราไง นึกว่าความผิดเรา เขาจะปิดบังได้ไง เศรษฐีบ้านนั้นเขาอุปัฏฐากอย่างดี เขาทําอย่างดี เสร็จแล้วเขาได้รับอนุโมทนาเสร็จ เขาก็กลับ พอเขากลับไป ตกบ่ายเขาคิดเอง พระองค์นี้คิดว่าบ้านนี้เขาจะไม่รู้จักพฤติกรรมของเรา ไม่รู้ว่าของเราข้างในมันเศร้าหมอง จะไปหาเขาอีก ตกบ่ายก็เดินไปหาเขาอีกที่บ้านนะ

มาคราวนี้นะ เศรษฐี ตอนเช้านะ มันเป็นวัฒนธรรมของชุมชนใช่ไหม เขาไปล้วงจับฉลากได้พระอลัชชีนี้มาฉันที่บ้าน เพราะมันเป็นเทศกาลทุคคตะ เขาก็จัดอย่างดีเลย เพราะเขาถือว่าเขาระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เขาทําอย่างดี พระองค์นั้นก็ติดใจ ตกบ่ายมาเอง มาโดยส่วนตัวไง คราวนี้พอมาถึงเข้าไปหาเศรษฐีก็ถามว่า “โยมจําอาตมาได้ไหม ตอนเช้ามาต้อนรับอย่างดีเลย”

เศรษฐีบอกว่า ที่เขาทํานั้นเขาทําเพื่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถ้าพระมาโดยส่วนตนนะ มาทําไม มาธุระอะไร ถ้ามานะ อยากจะมาใช่ไหม เศรษฐีเอาเท้าเขี่ยนะ เอาเท้าเขี่ยพรม “ถ้าประสงค์จะนั่งก็เชิญ ถ้าไม่ประสงค์จะนั่ง กลับไป” เอาเท้าเขี่ยเลยนะ

ตอนเช้ามานี่รับ อู้ฮู! อย่างสุดยอดเลย เพราะเขาไปล้วงจับฉลากได้ แล้วตัวเองมันเป็นอลัชชี ก็คิดว่าเศรษฐีเขาไม่รู้ว่าเราเป็นอลัชชี คิดว่าเขายังศรัทธาเราอยู่ คิดว่าเขาศรัทธาเราอยู่ แต่ความจริงมันไม่ใช่ เศรษฐีนั้นเขาศรัทธาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เขาศรัทธา เขาศรัทธาเรื่องศาสนา เขาไม่ได้ศรัทธาตัวบุคคล

ติดใจ ตอนบ่ายไปอีกไง คราวนี้เจอเท้าเลย เท้าเขี่ยเลย “ถ้าท่านประสงค์จะนั่งก็เชิญ ถ้าท่านไม่ประสงค์จะนั่งก็กลับไป” เขาไม่สนใจเลย นี่พูดถึงว่าคนมีปัญญา

นี่เราจะบอกว่า เราอยากจะทําบุญกุศล ถ้าในชุมชนของเรา เขามีงานมีการ เราก็ร่วมงานในชุมชนของเรา แต่โดยส่วนตัวของเรา ถ้าเรารู้อย่างนี้เราก็ไม่ทํา เหมือนเศรษฐีที่เขาทํา เศรษฐีเขาทํา อยู่ในธรรมบท นี่พูดถึงมันมีมาอย่างนี้มาตลอดใช่ไหม ฉะนั้น ถ้ามีอย่างนี้มาตลอด ตัวผู้ถามบอกว่า โยมอยากใส่บาตร แต่เห็นพระใกล้บ้านทําสิ่งนั้น จะทําบุญก็ไม่อยากทํา จะไปทําบุญที่วัดที่มั่นใจ มันก็อยู่ไกลเกินไป ทางนั้นอยู่พิษณุโลก จะมาถึงราชบุรีมันไกลมาก

ไอ้เรื่องบุญกุศลก็เรื่องบุญกุศลนะ ถ้าเราทํานะ เรามีโอกาสที่ไหนก็ทําที่นั่น แล้วถ้าบุญกุศล ระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของภาวนา เห็นไหม ถ้าระดับของภาวนา ทําทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับเราภาวนาจิตสงบหนหนึ่ง ฉะนั้น เวลาภาวนาขึ้นมาแล้ว อันนั้นน่ะจะเป็นประโยชน์มาก ฉะนั้น ถ้าเรามีสติปัญญา เราก็ทําของเราอย่างนี้

ถ้าเรามีพระที่เราพอไว้ใจได้ ที่เราเข้าใจได้ เราก็ทําของเรา ถ้าเราทําของเรา เวลาทําของเรา เราก็ไม่ได้นึกถึงพระองค์นั้น ให้ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วใส่บาตรไป ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วใส่บาตรไป ถ้าจิตใจมันเรียกร้อง ใจมันอยากทําไง อย่างคนเรา คนเราหิว คนเรากระหาย คนเราก็อยากได้อาหาร อยากได้อากาศ อยากได้นํ้า

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจที่มันหิวมันกระหาย จิตใจที่มันอยากได้บุญ ถ้าเราอยากจะคิดจะทําที่ไหน ถ้ามันพอทําใจได้ เราก็ทําของเรา แต่เวลาทํา เราก็ทําอย่างนี้ไง นี่พูดถึงเวลาทํานะ แต่ถ้ามันเป็นประเพณีในบ้านเรา ในชุมชนของเรามีงาน ในบ้านเรามีงานน่ะ ไอ้อย่างนี้เราคิดว่ามันเป็นวัฒนธรรม ไอ้เรื่องนั้นยกไว้ เพราะเราเลือกไม่ได้ เราจะเลือกว่าให้ดีไปหมด ให้ดีไปหมด มันเลือกไม่ได้หรอก ในชุมชนทุกชุมชนมีทั้งคนดีและคนเลว แล้วมันอยู่ที่วุฒิภาวะ อยู่ที่หัวใจไง

ดูสิ หัวใจที่มันดื้อมันด้านไม่สนใจอะไรทั้งสิ้น แล้วพอหัวใจมันเปิดมา หัวใจมันเป็นธรรมขึ้นมา มันก็จะคัด มันก็จะเลือก มันก็จะคัดแยก ถ้าคัดแยกมันก็ต้องคัดแยกแบบผู้ที่มีปัญญา นี่ผู้ที่มีปัญญา

เวลาเป็นงานของชุมชน เป็นงานของบ้านเราอย่างนี้ เราจะบอกว่า “ไม่เอา ฉันไม่ชอบพระองค์นี้ ฉันไม่ไป” อย่างนี้มันก็น่าเกลียด ถ้าเป็นงานชุมชนมันก็อีกเรื่องหนึ่ง

แต่ถ้าเป็นเรื่องส่วนตัวของเราไม่มี ถ้าเรื่องส่วนตัวของเรา เรามีสิทธิที่เราจะคัด เราจะเลือก เราจะแยกของเราได้ เราทําของเราอย่างนี้ ถ้าทําอย่างนี้มันทําด้วยปัญญา เห็นไหม ที่ว่าทําทาน ทําทานมันก็ต้องมีปัญญา รักษาศีล รักษาศีลก็ต้องมีปัญญา รักษาศีลก็เหมือนกัน เห็นไหม รักษาศีล เกร็งไปหมดเลย ทําอะไรก็จะผิด ทําอะไรก็จะผิด

เราไม่มีเจตนาทําผิดทั้งสิ้น เราตั้งใจทําของเรา แล้วใช้ชีวิตปกตินี่ เราใช้ชีวิตปกติ เราทําสิ่งใดไม่ต้องไปเกร็งไปหมดหรอก อะไรก็เกร็งไปหมด ถ้าทําแล้วมันก็จะไม่เกร็ง แล้วมีทาน มีศีล แล้วจะฝึกหัดภาวนา มันก็จะทําได้ ถ้าทําได้ก็เป็นประโยชน์กับเรา

นี่พูดถึงว่า จะใส่บาตรหรือ พระข้างวัดมันก็ไว้ใจไม่ได้ แล้วมันไม่อยากทํา

ไม่อยากทําก็คือไม่อยากทํา มันก็อยู่ที่กาลเทศะไง มันอยู่ที่โอกาสไง โอกาสเป็นงานของส่วนรวม เป็นงานของอะไร นั่นอีกเรื่องหนึ่ง แต่เป็นงานของเรา เราคัดเราแยกของเราเอง แล้วถ้าหัวใจมันเรียกร้อง หัวใจมันอยากทํา เราก็ทําที่มันลงใจ ที่ไหนก็ควรทํา

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่เทวดาถามพระพุทธเจ้า “ควรทําบุญที่ไหน”

“เธอควรทําที่เธอพอใจ”

ถ้าไม่พอใจ กิเลสมันบังหมดนะ ไม่ให้ทําๆ กิเลสน่ะ ของเราๆ มันหวงไว้หมดน่ะ

“เธอทําที่เธอพอใจ” แต่เทวดาก็ถามอีก “แล้วถ้าวัดที่ผลล่ะ”

“ถ้าวัดที่ผลแล้ว ถ้าจะทําบุญให้ได้ผลมากที่สุดก็ไปทําบุญกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า รองลงมาก็พระปัจเจกพุทธเจ้า รองลงมาก็อัครสาวก รองลงมาก็พระอรหันต์ พระอนาคามีลงมาเรื่อยๆ” นั่นพูดถึงเนื้อนาบุญๆ ไง ถ้าเราเลือกได้ แต่ถ้ามันเลือกไม่ได้ “เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ”

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจิตใจมันเรียกร้อง เราก็ทําของเรา เห็นไหม เราจะเลือกไม่ได้หรอก ครูบาอาจารย์ที่ดี หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านนิพานไปหมดแล้ว พระดีๆ ท่านก็นิพพานไปหมดแล้ว ไอ้พระใหม่ๆ ขึ้นมามันจะพอมีขึ้นมาบ้างหรือไม่ ถ้าพระใหม่ๆ ขึ้นมาเขามีสติมีปัญญาของเขา เขาฝึกหัดตัวของเขา เขาก็ได้ประโยชน์ของเขาก่อน

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ในใจดวงนั้นเขาจะเป็นผู้ที่สะอาดบริสุทธิ์ ในใจของเขา เขาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เขาจะมีมรรคมีผลขึ้นมา ถ้ามีมรรคมีผลขึ้นมา หัวใจดวงนั้นเขาได้ประโยชน์ก่อน พอเขาได้ประโยชน์ก่อนแล้ว มันก็ได้ประโยชน์กับชาวบ้านชาวชุมชนอีก ชาวชุมชนก็ได้ทําบุญกุศลจากพระที่เขาไว้เนื้อเชื่อใจได้

นี่พูดถึงว่า จะทําบุญ แล้วทําบุญนะ มันเป็นอย่างนี้ กรณีนี้เป็นงูกินหาง มีคนถามมาตลอด กรณีอย่างนี้ เพราะอะไร เพราะถ้าไม่สนใจก็ไม่สนใจเลย “อ้าว! พระก็ทํานาสิ พระมาขอกินได้อย่างไร” นี่เวลามันคิดไปเรื่องหนึ่งนะ

โอ้โฮ! เวลามันศรัทธาขึ้นมาแล้วนะ โอ้โฮ! ถวายทั้งชีวิตนะ ถ้าจิตใจมันสูงส่งขึ้นมาแล้วมันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าจิตใจมันยังตํ่าต้อยอยู่นะ ยังอยู่ในอํานาจของมาร มันก็คิดไปอีกเรื่องหนึ่ง นี้พูดถึงว่า มันก็อยู่ที่วุฒิภาวะของใจ แล้วถ้ามันมีสติมีปัญญา มันก็จะผ่านเรื่องอย่างนี้มา

มันเป็นอย่างนี้ มันเป็นกงกรรมกงเกวียน มันเป็นอนิจจังทั้งหมด มันไม่ใช่ของมันจะดีอยู่กับเราตลอดไป จะเลวกับเราตลอดไป เลวถึงที่สุดแล้วมันก็ต้องพลัดพรากไป แล้วถ้ามาใหม่ รุ่นใหม่ดีขึ้นมา มันก็เป็นดีกับเรา ถ้าไม่ดีขึ้นมา เราก็รอจนดีน่ะ รอจนมีพระดีๆ มาโปรดเรานั่นน่ะ ถ้าพระ ถ้าเขาปฏิบัติได้ เขาก็จะเป็นดีขึ้นมา ถ้าพระปฏิบัติไม่ได้ มันก็เป็นกรรมของสัตว์ เป็นกรรมของพระองค์นั้น เป็นกรรมของผู้ที่ทํากรรมดีกรรมชั่วนั้น เราจะทําคุณงามความดี เราจะทําคุณงามความดี นี่พูดถึงว่า ผลของการอยากจะทําบุญนะ

ฉะนั้น เขาบอกว่า “โยมอยากจะเรียนถามว่า ถ้าโยมใส่บาตรแล้วระลึกถึงสงฆ์เพื่อสงฆ์ โดยที่ใส่บาตรกับพระที่เราไม่เคยรู้จักนะเจ้าคะ แล้วทําใจระลึกถึงสงฆ์ จะได้บุญอุทิศให้ญาติจะได้ไหมเจ้าคะ แล้วอีกคําถามหนึ่งเจ้าค่ะ ถ้าโยมไม่ค่อยได้ใส่บาตร โดยปกติโยมก็ทําสมาธิแทบทุกวันเจ้าค่ะ และแทบทุกวันพระ โยมจะอาราธนาอุโบสถศีล แล้วอุทิศบุญกุศลให้ญาติ จะเป็นกุศลเรื่องอาหารการกินหรือไม่เจ้าคะ”

ไอ้นี่มันเป็นวัฒนธรรมของเรานะ แม้แต่เราไปบิณฑบาต เวลาชาวบ้านเขาถามกันน่ะ เขาตะโกนใส่กันนะ “เฮ้ย! เอ็งไม่ใส่บาตรหรือ ตายไปจะไม่มีอะไรกินนะ” ไอ้โยมที่ใส่บาตร “โอ๋ย! ฉันใส่บาตรทุกวันเลย ถ้าฉันตายไปฉันจะได้อาหารอุดมสมบูรณ์” นี่เวลาเขาคุยกัน

เทวดานะ เวลาตายไป บุญเป็นชั้นๆๆ ขึ้นไป ไอ้เรื่องนี้ จาตุมฯ ใกล้ๆ มันจะเป็นแบบนี้ แบบที่ว่าพันเอกอะไรที่เขาไปเห็นว่าใครทําบุญอย่างใดก็ได้กินอย่างนั้นน่ะ ไอ้นั่นมันเป็นจาตุมฯ มันใกล้ๆ กับความเป็นภพของมนุษย์นี่แหละ แต่ถ้าพอผ่านจากนั้นไปแล้วนะ มันไม่มี มันไม่มีอาหารการกินอย่างนี้อีกแล้ว มันเป็นทิพย์ๆ

คําว่า “เป็นทิพย์ขึ้นมา” พอสูงขึ้นไปๆ เราจะบอกว่า ทําบุญกุศลแล้วเราจะกินอาหารอย่างนั้น เวลาขึ้นไปแล้วเขาไปกินทิพย์ เอ็งจะมากินไอ้ก๋วยเตี๋ยวผัดไทยอยู่นี่หรือ ก๋วยเตี๋ยวผัดไทยเขาเอาไว้ให้มนุษย์กิน เทวดาเขาไม่ได้กินก๋วยเตี๋ยวผัดไทยนะเว้ย เทวดาเขากินทิพย์ กินทิพย์มันบอกระลึกแล้วอิ่มเลย ระลึกอะไรได้หมด ระลึก วิญญาณาหาร

อาหาร ๔ นะ อาหาร ๔ มนุษย์เรา สัตว์ กวฬิงการาหาร อาหารเป็นคําข้าว คําข้าว นี่เป็นภพของมนุษย์ แล้วถ้าขึ้นไป ถ้าเป็นเทวดา เทวดามันมีหลายชั้น ถ้าเทวดาเขาทิพย์สมบัติ ทิพย์สมบัตินั้นมันอีกเรื่องหนึ่งนะ แล้วพอเวลาขึ้นไปสูงขึ้นไปเป็นพรหม พรหมเขากินผัสสะ พรหม ผัสสาหาร มันมีอาหาร ๔ กวฬิงการาหาร อาหารเป็นคําข้าว อาหารของมนุษย์ อาหารของเทวดา อาหารทิพย์สมบัติ เป็นทิพย์ นี่เป็นทิพย์

หลวงปู่เจี๊ยะพูดบ่อย “สวรรค์ไม่มีตลาดนะเว้ย” สวรรค์ไม่มีตลาดหรอก มึงไม่ต้องไปซื้อ ทํามาจากที่นี่ แล้วไปถึงตรงนั้นมันจะเป็นทิพย์ เป็นพรหมมันเป็นผัสสาหาร แล้วก็มโนสัญเจตนาหาร มโนสัญเจตนาหารนั้นมันเป็นอาหารของภพเลย รวมภพทั้งหมด

นี่พูดถึงว่า เวลาถ้าเราจะมาทานอุโบสถศีลแล้วอุทิศบุญกุศลอย่างนี้ ญาติจะได้กุศลเป็นอาหารการกินหรือไม่

อาหารการกิน เป็นห่วงไม่มีจะกิน ห่วงไม่มีจะกิน เวลากินมันกินอย่างไร พอไปถึงตอนนั้นแล้วมันเป็นทิพย์สมบัติ ถ้าทิพย์สมบัตินะ ถ้าทิพย์สมบัติแล้ว อาหารละเอียดกว่านี้ไง อาหารน่ะ เหมือนกับคน ศิลปินเขากินอารมณ์กินความรู้สึก ศิลปิน เขาอารมณ์ศิลปิน โอ้โฮ! เขาละเอียดอ่อน นี่อารมณ์ของเรา พวกเราหยาบๆ นี่พูดถึงอารมณ์นะ แล้วเราเทียบไปสิ เทียบถึงอารมณ์นี้กับความเป็นทิพย์น่ะ กับความเป็นทิพย์มันกินอย่างนั้น ถ้ากินอย่างนั้นปั๊บ ไอ้เรื่องที่ว่า เราจะมีอาหารการกินหรือไม่

บุญกุศลอันนั้นมันกว้างใหญ่ไพศาลมากกว่านี้ กว้างใหญ่ไพศาลกว่าสิ่งที่เราคิดไง เพราะเราเป็นมนุษย์ไง เราเป็นมนุษย์ สมองเรามีเท่านี้ไง เราก็คิดได้แค่นี้ไงว่าเราเป็นมนุษย์ เราชอบกินอาหารอย่างนี้ ไปเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหมก็อยากจะกินอาหารอย่างนี้อีก

อาหารอย่างนี้มันไม่มีให้กิน เขาไม่มีให้กิน เขากินดีกว่านี้ไง เขากินละเอียดกว่านี้ไง แล้วเขาไม่ต้องการ เขาไม่เอา เขาไม่ต้องการเลย แล้วถ้าตกนรกอเวจีไปล่ะ ที่ว่าเขากินฟืนกินไฟ กินถ่านก้อนแดงๆ นั่นน่ะ เวลาลงนั้นไป

นี่พูดถึงผลของวัฏฏะไง ถ้าผลของวัฏฏะปั๊บ เราจะพูดว่า ไม่ต้องไปห่วงเรื่องอาหารการกินแบบนี้ ถ้าเราอยู่ในภพชาตินี้ เรามีความชัดเจนอย่างนี้ เราว่าเราอยากจะทําบุญอย่างนี้ ที่ทําบุญกุศลกันนะ ภพชาติหน้าจะได้มีอยู่มีกิน ถ้าภพชาติหน้าก็ เออ! อย่างนี้ฟังได้ ภพชาติหน้าก็เป็นมนุษย์เหมือนกันไง ถ้าภพหน้าชาติหน้าเกิดเป็นมนุษย์ ทรัพย์สมบัติของเรา เราจะมั่นคงของเรา เราจะแสวงหา เราจะรู้จักบํารุงรักษาของเรา เห็นไหม ตระกูลที่มั่งคั่ง ตระกูลที่รู้จักประหยัดรู้จักมัธยัสถ์ รู้จักการรักษาทรัพย์สมบัติของตน ไม่ปล่อยให้มันสุรุ่ยสุร่ายไง ถ้าการเกิดอย่างนี้ เออ! อาหารแบบนี้ได้ แต่ถ้าพูดถึงผลของวัฏฏะมันไปอีกเรื่องหนึ่งเลยนะ

ไม่ต้องไปห่วงไง บุญมันเป็นบุญ คําว่า “เป็นบุญ” ย่อยสลายไปแล้วเป็นความรู้สึกเท่านั้น ถ้าความรู้สึกนี้ พอขยายออกไปข้างนอกมันถึงจะเป็นอาหาร เป็นภัตตาหาร เป็นต่างๆ นี้มันย่อยออกไปไง นี่อํานาจวาสนาบารมีของคนมันต่างกันไปอย่างนั้นนะ แต่รวมสุดท้ายแล้วมันลงเข้าไปที่ใจไง

มันรวมลงอยู่ที่ใจ เห็นไหม ดูสิ ระลึกอดีตชาติได้ โอ๋ย! ทิพย์สมบัติมากมายมหาศาลเลย แล้วมันรวมลง มันรวมลงที่ไหนล่ะ เหมือนคอมพิวเตอร์ เวลาข้อมูลมันนิดเดียว เวลาขยายเข้าไปนี่เรื่องมันร้อยแปดพันเก้าเลย

นี่ก็เหมือนกัน เรื่องของอาหารไม่ต้องไปคิดขนาดนั้น ไม่ต้องไปคิดว่า ถ้าเราไม่ได้ทําบุญกุศลด้วยเป็นอาหาร ชาติต่อไปเราจะไม่มีอาหารกินไง

อาหารกิน เราจะกินทิพย์ กินของทิพย์สมบัติ เราไม่ได้กินอาหารแบบนี้ ถ้ากินอาหารแบบนี้นะ ดูสิ ทําบุญกุศลก็ว่ากันไป ทําบุญสิ่งนี้จะได้ผลตอบแทนอย่างนั้น ทําบุญกุศลอย่างนี้จะได้ผลตอบแทนอย่างนี้ อันนี้มันเป็นคติธรรมมาจากพระไตรปิฎกไง

ในพระไตรปิฎก ดูสิ เวลาพระสีวลีรํ่ารวยมาอย่างไร ทําบุญมาอย่างไร พระพุทธเจ้าก็บอกไว้ คนที่เป็นพระอรหันต์ เป็นทุคตะเข็ญใจ ไม่เคยทําอะไรเลย แล้วทําไมถึงเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาได้ล่ะ แล้วถ้าเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้วมันดีกว่าสมบัติเท่าไร

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่มันทํามาๆ มันเคยทํามา พอเคยทํามาแล้วมันก็เลยกลายเป็นประเพณี ตามวัดก็เลยจัดการทําบุญแบบนั้นๆ แล้วไปเลียนแบบไง ไปเลียนแบบอย่างนั้น จิตใจของเราคิดไปอีกอย่างหนึ่ง เราไม่ปรารถนาอย่างนั้น แต่สมัยพุทธกาลที่เขาทํา อย่างกรณีนี้ กรณีอะไรนะ ปล่อยปลาๆ กรณีปล่อยปลานี่นะ มันเป็นเพราะสามเณร ลูกศิษย์ของพระสารีบุตรไง ว่าอีก ๗ วันต้องตาย ก็ให้ไปลาพ่อแม่ซะ

เด็ก เณร ๗ ขวบมันรู้อะไร มันก็ไปลาพ่อแม่ ไปถึงกลางทางไปเจอปลามันอยู่ในแอ่งนํ้า นํ้าแห้ง ก็เลยจับปลานั้นไปปล่อย นี่มันไม่มีใครสอนน่ะ เพียงแต่มันเป็นเพราะเด็กมันมีหัวใจมันคิดถึงชีวิตเขา มันสะอาดบริสุทธิ์ไง

ทีนี้พอถึงเวลาครบให้ไปลา อาจารย์ไม่ได้บอกว่าเณรจะตาย ให้เณรนี้ไปลาพ่อแม่ ไอ้เณรมันก็เล่นของมันไปเรื่อย เจออะไรมันก็จับปลาไปปล่อย ไปแก้ไปให้ชีวิตของสัตว์โลก ครบ ๗ วัน เณรไม่ตาย พอเณรไม่ตาย เขาถามว่าเป็นเพราะอะไร

อ้าว! ก็หมดอายุขัยแล้วน่ะ พอหมดอายุขัยแล้วเขาไปต่ออายุของเขาไง เขาให้อายุผู้อื่นไง พอให้อายุคนอื่น ไปให้อย่างอื่น บุญมันก็สะสมกลับมาที่ตัวเณรนั้นไง เณรนั้นก็ไม่ตาย มันเลยกลายเป็นประเพณีปล่อยปลาเราไง การปล่อยสัตว์ๆ มันเกิดจากตรงนี้ เกิดจากในพระไตรปิฎกนี่แหละ ตอนนี้ก็เลยปล่อยกันใหญ่เลย พอปล่อยก็เป็นกิจกรรมนะ เอามันมาขังไว้ ไปจับมันมา ไปล่ามันมา จนสังคมเขาเพ่งเล็งไงว่าชาวพุทธทําทําไม

ฝรั่งเขามาทําวิจัยนะ ทําวิจัยว่าชาวพุทธปล่อยปลาปล่อยนก เขาเห็นแล้วเขาบอกว่ามันทําอย่างนี้ได้อย่างไร เท่ากับไปส่งเสริมพวกพาล พวกทําธุรกิจ เขามองอย่างนั้น เขามองแล้วเขาสมเพชนะ ถ้าเขาอยู่นอกศาสนาเขามองพฤติกรรมของชาวพุทธ เขาสมเพชเลย ไอ้ชาวพุทธก็เลยทํากันเป็นประเพณี ด้วยความไม่ได้คิดไง ถ้าคิดเสียหน่อยนะ เราจะทําอย่างไร ดูสิ อย่างที่ว่า ถ้ากําลังจะตาย วัวมันจะตาย เราไปไถ่มันออกมา อย่างนี้ไม่มีใครซื้อใครขาย เราไปไถ่มันออกมา ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันจะเป็นจะตาย เราไปปล่อยมัน

พอทําอย่างนั้นปั๊บ มันมีช่องว่างไง มันมีช่องว่างให้โลกสอดเข้ามา ถ้าคิดเสียหน่อย ฉะนั้น ถ้าอย่างนั้นแล้วมันก็กรรมของสัตว์เนาะ

“ถ้าหลวงพ่อไม่ปล่อย จะฆ่าเดี๋ยวนี้ เอาปลามาฆ่าเลยนะ อ้าว! ต้องปล่อยนะ”

“แล้วคิดเท่าไรล่ะ”

“๕ บาท ๑๐ บาท” เขาว่าไปเรื่อยแหละ ไม่ให้ฆ่านะ

ไอ้นี่มันกรรโชกทรัพย์ มันเป็นการกรรโชกทรัพย์จากความสงสารของเรา จากความสงสารของเรา ถ้ามันจากความสงสารของเรา ภาษาเรานะ สาธุ กรรมของสัตว์เว้ย ไอ้สัตว์ตัวนี้มันถึงเวรถึงกรรมของมันน่ะ มันต้องตาย แต่ไม่ใช่เราทําให้ตาย มันกรรมของสัตว์ แต่ถ้าเราปกป้องไว้ เราดูแลได้ เราก็อยากจะดูแล แต่กฎหมาย เราไม่มีสิทธิอะไร เราไม่มีสิทธิอะไรเลย แล้วเราบอกเราจะต้องไปไถ่มันๆ...มันเป็นกรรมของสัตว์ เพราะความเชื่อ นี่ไง ความเชื่ออย่างหนึ่งมันก็บิดเบือนไป

นี่พูดถึง เราดูบ่อย แล้วไอ้เรื่องปล่อยสัตว์ แล้วเดี๋ยวเขาก็ทําวิจัยสักทีหนึ่ง เดี๋ยวๆ ก็ทําวิจัยสักทีหนึ่ง มันซํ้าๆ ซากๆ ซํ้าๆ ซากๆ เพราะอะไร เพราะกงกรรมกงเกวียนก็อยู่นี่ มันเป็นเรื่องของสังคม เป็นเรื่องของชาวพุทธเรา ถ้าชาวพุทธเราศึกษาเสียหน่อยนะ ศึกษาเสียหน่อย

แล้วอย่างที่ว่า เขาบอกว่าเขาภาวนาทุกวันพระ ถ้าวันพระเขาถืออุโบสถศีล เพราะถืออุโบสถศีลนี่นะ แล้วเขาภาวนา แล้วอุทิศส่วนกุศล

อุทิศส่วนกุศลก็อุทิศส่วนกุศลให้ญาติของเราฉลาด ให้ญาติของเรามีปัญญาหากินได้ ไม่ต้องห่วงหรอก ถ้าเราไม่ได้อุทิศแล้วญาติเราไม่มีข้าวจะกิน เขาก็มีสมอง เขาก็ทํางานได้ ทุกคนก็หาอยู่หากินได้ทั้งนั้นน่ะ นี่พูดถึงว่า ไอ้นี่คิดไปเอง คิดไปเองไง คิดว่าถ้าเรานั่งภาวนาแล้วเราไม่ได้มีข้าว ไม่ได้ทําบุญไว้ ชาติหน้าจะไม่มีจะกิน

เรามีอํานาจวาสนาบารมีนะ ไม่มีจะกินแต่มีแบงก์เยอะๆ ไม่มีจะกิน อู้ฮู! เรามีทุกอย่างพร้อม มันไปแลกเอาข้าวได้ แลกเอาข้าวได้ มันไปทําอย่างไรก็ได้ ไปถึงแล้วมันมีทางออกไปมหาศาล แต่เราไปคิดแคบๆ ไง พอไปคิดแคบๆ มันก็คิดว่าถ้าอยากได้ข้าวก็ทําบุญเดี๋ยวนี้ เดี๋ยวพรุ่งนี้เราจะสั่งข้าว ประมูลข้าวสารแล้วแจก เดี๋ยวกลัวชาติหน้าไม่มีข้าวกิน

ไม่คิดอย่างนั้นเลย เราคิดแต่ว่า เรามีจิตใจ มีความคิดที่สะอาดบริสุทธิ์ปรารถนาให้สังคมร่มเย็นเป็นสุข ปรารถนาให้สังคมมีสติมีปัญญา ปรารถนาให้สังคมให้อภัยต่อกัน อย่าแก่งแย่ง อย่าทําร้ายกัน เราปรารถนาอย่างนั้นน่ะ แล้วปรารถนาอย่างนั้นแล้วทุกอย่างแผ่นดินธรรมไง ถ้าแผ่นดินธรรมมันก็เป็นแผ่นดินทองไง ถ้าจะไปเอาแผ่นดินทอง ทุกอย่างต้องสมบูรณ์พูนสุขหมดเลย แล้วแผ่นดินทองมันเอามาอย่างไรล่ะ เอามาด้วยความสุจริตหรือทุจริตล่ะ

แต่ถ้าเป็นแผ่นดินธรรมแล้วนี่นะ สิ่งที่ได้มามันเป็นสุจริตหมดไง มันจะมีมากมีน้อย ถ้าเป็นแผ่นดินทอง มันก็เป็นสิ่งที่ได้มาด้วยสะอาดบริสุทธิ์ ถ้ามันไม่เป็นแผ่นดินทองก็ไม่เป็นไร ถ้ามีแผ่นดินธรรมแล้วในหัวใจมันมีความสุข ในหัวใจของคน ในสังคมนั้นมีความสุขมีความสงบแล้ว ถ้ามันไม่มีทองก็ไม่เป็นไร ไม่เป็นไร แต่มันมีความสุขอยู่แล้ว นี่ถ้าเราปรารถนา ปรารถนาอย่างนี้

ถ้าปรารถนาอย่างนี้ปั๊บ เราจะบอกว่า ในการฝึกหัดนั่งสมาธิทุกวัน ในการเวลาเข้าอุโบสถ สมาทานศีลอุโบสถแล้วอุทิศส่วนกุศล มันดีกว่ากลัวจะไม่มีข้าวปลาอาหารให้ญาติเรากิน แต่เราจะบอกว่า เราจะมีสติปัญญา เราจะอุทิศส่วนกุศลให้ญาติของเรามีสติมีปัญญาหาข้าวกินเป็น หาทุกอย่างได้เองเลย

ทําทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับการทําให้เกิดภาวนามยปัญญาขึ้นหนหนึ่ง การทําภาวนามยปัญญาเกิดขึ้น มันมีคุณค่าเท่ากับการทําบุญกุศลเป็นกี่หมื่นครั้ง ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิหนหนึ่ง สมาธิร้อยหนพันหนไม่เท่ากับปัญญาหนหนึ่ง แล้วเกิดปัญญาขึ้นมาแล้ว มีปัญญาขนาดนี้ ทําไมจะหากินไม่ได้ ทําไมจะหาอาหารนั้นไม่ได้ นี่ไง เวลาบุญกุศลเป็นชั้นๆ ขึ้นไป

เราจะต้องการแต่วัตถุไง เราจะต้องการแต่จํานวนที่ทรัพย์สมบัติที่เรานับได้ไง แล้วมันต้องมีบัญชีคุมใช่ไหม แล้วความรู้สึกของคน เวลาเรื่องระดับของธรรมมันกว้างขวางมันใหญ่โต นี่เวลาหลวงตาท่านสําเร็จนะ ท่านบอกว่า หัวใจนี้มันไปได้ ๓ โลกธาตุ

ท่านพูดของท่านเองว่ามัน ๓ โลกธาตุ กามภพ รูปภพ อรูปภพ แล้วใจเรามันคลุมหมดเลยไง มันกว้างใหญ่กว่า ๓ โลกธาตุ ตรงนั้นน่ะมันสําคัญมาก สําคัญมากคือว่ามันครอบคลุมทั้งกามภพ รูปภพ อรูปภพ มันอยู่ในธรรมนั้นหมดเลย ถ้าเราทําอย่างนั้นได้ ถ้าทําอย่างนั้นได้แล้วนะ ไอ้เรื่องอาหารการกินจบแล้ว จบเลย เพราะว่าไปเกิดเป็นเทวดา อินทร์ พรหม กินวิญญาณาหาร ผัสสาหาร ไปนู่นแล้ว ไปนู่นแล้ว เขาไม่กินอาหารแบบโลกเราแล้ว แล้วถ้าในใจมีคุณธรรมด้วย ไปเลย

ใจมีคุณธรรม ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์ท่านเข้าฌานสมาบัติ จะกี่วันๆ ไม่ต้องกิน ไม่กินเลย ทั้งๆ ที่ยังเป็นมนุษย์อยู่นะ ร่างกายนี้ต้องการอาหารนะ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะเวลาเข้าฌานสมาบัติ พระปัจเจกพุทธเจ้าเข้าสมาบัติ กึ๊ก! หยุดเลย ไม่ต้องกิน อยู่ได้ โอ้โฮ! สบายมาก อันนี้พูดถึงว่าเวลาภาวนาไปแล้ว ถ้าภาวนาไปแล้ว

อย่างนี้เราจะบอกว่า บุญกุศลในศาสนามันมีหลายระดับหลายชั้นมาก หลวงตาท่านบอกว่า ในพระพุทธศาสนาเหมือนห้างสรรพสินค้า เราเข้าไปในห้างสรรพสินค้า สินค้ามากมายมหาศาลเลย ใครมีวุฒิภาวะมากน้อยแค่ไหนก็จะได้ผลตอบแทนอย่างนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เราเข้ามาเรื่องระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของภาวนา ระดับของภาวนาไปแล้วยังมีบุคคล ๔ คู่ มรรค ๔ ผล ๔ ใจมันจะเติบโตใหญ่โตขึ้นไป โอ๋ย! สุดยอดๆ

ฉะนั้น ถ้าไปอย่างนั้นปั๊บ ย้อนกลับมาที่อาหาร ทีนี้เพียงแต่ผู้ถาม จิตใจเริ่มต้นตั้งแต่บอกว่า อยากจะตักบาตรทุกวัน แต่พระข้างบ้านทําตัวไม่สํารวมจนไม่อยากจะใส่

แล้วพอไม่อยากจะใส่ มันเป็นต้นเหตุไง มันเป็นต้นเหตุว่าเราอยากจะทําความดี แต่ความดีของเรา เราคิดได้แค่นี้ไง แต่ความดีของเรา ระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของภาวนา ถ้าทําของเราขึ้นไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปจะเป็นประโยชน์มาก ถ้าเป็นประโยชน์มากนะ ไอ้คําถามที่ถามมานี่มันจะบอกเลย “ไม่น่าถามเลย ของง่ายๆ” ถ้าภาวนาเป็นนะ ถ้าภาวนาเป็นไปแล้วมันจะเห็นไปหมด แต่ถ้าภาวนายังไม่เป็นก็เป็นอย่างนี้ นี่ยังบอกว่าเป็นวุฒิภาวะของสังคม เป็นวุฒิภาวะของจิต จิตของแต่ละคนมันเป็นมาอย่างนี้

นี่พูดถึงว่า ไม่ติเตียนกัน เพียงแต่ว่ามันเป็นปัญหาโลกแตก จะทําบุญมันยังมีปัญหาขนาดนี้ นี่เพียงแต่จะทํานะ แล้วถ้าทําไปแล้วนะ โอ้โฮ! ปัญหาร้อยแปดเลย มันถึงน่าเห็นใจ น่าเห็นใจผู้ที่ภาวนาใหม่

หลวงตาท่านบอกว่า ผู้ที่ภาวนาใหม่นะ มันยาก ยากตอนภาวนาเริ่มต้น คือคนทํางานไม่เป็น คนมาฝึกงานมันเงอะๆ งะๆ ไปหมดน่ะ แต่พอทํางานเป็นแล้วนะ โอ้โฮ! มันทําได้เลย ไปได้เลย ภาวนาเป็นแล้วมันไปแล้ว

การภาวนามียากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้น กับคราวหนึ่งคราวที่ทํางานเสร็จแล้วจะส่งมอบงานนี่ยุ่งน่าดูเลย จบไง คราวจะจบนี่อีกเรื่องหนึ่ง เวลาขึ้นมา ตั้งแต่โสดาบันนี่ยากที่สุด แล้วสกิทาคามี อนาคามี ไปได้แล้ว แต่จะไปสิ้นสุดก็ยากอีกรอบหนึ่ง นี่ถ้ายากอีกรอบหนึ่ง นี่พูดถึงว่า เวลาวุฒิภาวะของจิต จิตที่มันจะสูงขึ้นดีขึ้น มันจะยากอย่างนี้ ถ้ายากอย่างนี้ปั๊บ

ผู้ถามนี่ก็เหมือนกัน เริ่มต้นเราอยากจะได้ดี อยากจะเป็นดีไปหมด แต่ดีไปแล้วเราก็คิดได้ชั้นเดียว ก็แค่นี้ แต่ถ้าคิดได้สูงขึ้นๆ นะ พูดอย่างนี้ทางโลกเขาจะบอกว่า “นี่เลี่ยงบาลี เลี่ยงบาลีไปหมดเลย นู่นก็หลบๆ หลีกๆ”

ไม่ใช่หลบๆ หลีกๆ มันเพียงแต่จิตใจสูงขึ้นๆ แต่ถ้าเราอยู่ในวุฒิภาวะอย่างนี้แล้วไม่พัฒนาสิ หลบๆ หลีกๆ คอยเอาตัวรอด หลบๆ หลีกๆ ไง แต่นี่ถ้าจิตมันสูงขึ้น มันเข้าใจ เข้าใจแล้วเห็นใจด้วย เห็นใจก็ย้อนกลับมาหลวงตาอยู่ดี หลวงตาท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านจบไปแล้ว ท่านเมตตาพวกเรา แล้วเมตตาพวกเรา ยังเมตตาไอ้คนที่ดื้อๆ ด้านๆ อยู่นั่นน่ะ พูดไอ้คนที่มันไม่ให้ ไอ้คนที่ให้แล้วก็รู้จักยับยั้ง รู้จักยั้งคิด มันไม่ใช่นํ้าตักเอาที่ไหนก็ได้ แต่พูดถึงคนที่มันไม่ให้ คนที่จิตใจมันยังดื้อด้าน เพราะศาสนาอยากจะเปิดใจคนให้ใจของเขามันเปิดขึ้นมา นี่เวลาท่านปรารถนาที่นั่น ฉะนั้น ความคิดของเรามันก็คิดแบบนี้ ถ้าพัฒนาไปแล้วมันจะเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ

นี่พูดถึงว่า จะทําบุญที่ไหน จะทําบุญอย่างไร

แล้วเวลาตัวเราเอง จะทําบุญที่ไหน จะทําบุญอย่างไร ทําแล้ว เวลามาถึงขั้นของภาวนาก็ยังไปห่วงว่ามันจะไม่มีข้าวกิน มันจะไม่ได้อุทิศส่วนกุศลให้ญาติ

ก็เราไปคิดแบบวิทยาศาสตร์ คิดแบบแง่ที่ไม่พัฒนา แง่ที่ว่าวุฒิภาวะมันไม่เจริญเป็นชั้นๆ ไง มันคิดในแง่มุมเดียวไง เสมอกัน ไม่มีจิตใจที่สูงขึ้น ไม่มีการพัฒนาขึ้น

มันมีสิ พอพัฒนาขึ้นไปแล้วเราจะเข้าใจ เข้าใจแล้วจะเห็นใจ ทั้งเข้าใจ ทั้งเห็นใจ เห็นใจเขานะ เมื่อก่อนเราก็เป็นแบบนี้ เดี๋ยวนี้เราพัฒนาแล้ว เห็นไหม มันจะพัฒนาขึ้นมา แล้วไม่ต้องสงสัย อย่าไปจินตนาการ ทําของเราไป พยายามทําของเราไป แล้ววางใจของเราให้เป็นสุข อย่าให้กิเลสมันเข้ามาบีบคั้น จะทําบุญ จะภาวนา สงสัยไปหมด แล้วภาวนาก็ยาก

วางไว้ให้หมดเลย พุทโธเฉยๆ เวลาภาวนานะ เวลาทําบุญของเรา เราก็คิดของเรา มีสติปัญญาของเรา แล้วถ้าเป็นงานบุญในชุมชน เราก็ร่วมไปกับเขา ร่วมไปกับเขา เพราะนี่มันเป็นวัฒนธรรม มันไม่ใช่ความเห็นของเรา เราไม่ต้องแบกหามกรรมอะไรทั้งสิ้น เราทําของเราไป แต่ถ้าเราคิดเองเห็นเอง มันจะเป็นเวรเป็นกรรมของเรา เราทําของเรา รักษาหัวใจของเรา แล้วฝึกหัดภาวนาเพื่อความสุขความสงบระงับในใจเรา เพื่อผลประโยชน์ของใจเรา เอวัง

ไม่ต้องไปน้อยเนื้อตํ่าใจใดๆ ทั้งสิ้น
เอาผลกระทบจากคนคนเดียว
แล้วจะไปลบล้างหลักการของพระพุทธเจ้า เป็นไปไม่ได้
ไอ้ผลกระทบของหัวใจเราคนเดียว
ผลกระทบกับหัวใจเราคนเดียวคือผลกระทบของเรา
กรรมของเรา
แต่การสร้างอํานาจวาสนาบารมี
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้
ใครจะทําดีทําชั่วเรื่องของเขา
เราจะทําคุณงามความดีของเรา
เพื่อบุญกุศลให้เป็นเครื่องอยู่ของใจเรา

๔

จะเอาแต่ได้

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๑ กรกฎาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อํานาจวาสนาบารมี”

กราบพระอาจารย์ ในปัจจุบันนี้มีผู้ที่ขวนขวายมุมานะจนได้รับยศถาบรรดาศักดิ์ กลายเป็นผู้มีอํานาจวาสนาบารมี สร้างความภาคภูมิใจให้กับบิดามารดาว่าเป็นผู้มีความฉลาดหลักแหลม เชิดหน้าชูตาให้กับวงศ์ตระกูล

ผู้รู้ทั้งหลายต่างกล่าวว่า เป็นบุญบารมีที่เขาทํามาแต่ชาติปางก่อน ของของเขา ไม่ใช่ของเรา อย่าไปคิดอิจฉาให้เกิดกิเลส ทั้งๆ ที่เขากระทําชั่ว แย่งชิงเราไปโดยไม่คํานึงถึงความผูกพันกันทางสายโลหิต ผู้คนทั่วไปยกย่องสรรเสริญชื่นชมเขาว่าดีงาม เก่งกล้าสามารถ เป็นคนดีที่น่ายกย่อง สมควรที่จะได้รับทรัพย์สมบัติที่เขากระทําชั่วอย่างแยบยลนั้นแล้ว

คําถามคือ การกระทําชั่วเพื่อให้เกิดยศถาบรรดาศักดิ์ รวมถึงทรัพย์สินต่างๆ มาเป็นของตน เป็นของที่เกิดจากบุญบารมีที่เขาทํามาแต่ชาติปางก่อนจริงหรือ หมายความว่า ถึงเขาไม่ทําชั่ว เขาก็จะได้ทรัพย์สินเหล่านั้นอยู่ดีใช่หรือไม่ เพียงแต่อาจจะช้าหน่อย ไม่ทันใจ เลยต้องรีบก่อกรรมเพื่อให้ได้มา

การทําชั่วของเขานั้นเป็นแรงดึงดูดจากชาติที่แล้วเขาได้เคยครอบครองของสิ่งนั้นหรือไม่ ชาตินี้จึงอยากครอบครองอีก ไร้สาระมาก กราบขอบพระคุณพระอาจารย์

ตอบ : อันนี้ถามหรือด่าเนี่ย อันนี้ถามหรือด่ามา

อันนี้มันเป็นสิ่งที่ว่าอํานาจวาสนา คําว่า “อํานาจวาสนา” มันพูดได้หลายแนวทางไง นี่เป็นคําถามนะ คําถามบอกว่า อํานาจวาสนาบารมีมันมีอยู่จริงหรือ แล้วสิ่งที่มันมีอยู่จริงหรือ ที่เขากระทํามันเป็นอํานาจวาสนาบารมีจริงหรือ

อันนี้อํานาจวาสนาบารมีมันเป็นชื่อไง คนทําดีทําชั่ว ถ้าคนทําชั่วมันก็อํานาจวาสนาทางชั่ว ถ้าคนทําความดีก็อํานาจวาสนาทางดีไง เทวทัตกับพระพุทธเจ้า เทวทัต ดูสิ เทวทัตทําอะไรมา เทวทัตแต่ละภพแต่ละชาติกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคู่เวรคู่กรรมกันมาตลอด เห็นไหม พระพุทธเจ้าทําคุณงามความดีมาตลอดๆ เทวทัตก็จองเวรจองกรรมมาตลอดๆ

อํานาจวาสนาก็อํานาจวาสนา ถึงสุดท้ายแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เทวทัตลงนรกอเวจีไปเลย แต่เวลาสร้างคู่กันมา คู่เวรคู่กรรม มันมีคู่เวรคู่กรรมกันมามันถึงได้มีการบาดหมางกันมา แต่มันก็สร้างกันมาด้วยกันทั้งคู่ มันก็สร้างมาด้วยกันทั้งคู่นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็สร้างกันมาเป็นพระโพธิสัตว์ วาสนาก็เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เทวทัตก็สร้างเวรสร้างกรรมมา ตามเป็นคู่เวรคู่กรรมมาตลอด สุดท้ายเทวทัตกลับลงนรกอเวจีไป

นี่ไง เป็นอํานาจวาสนาบารมีหรือไม่ อํานาจวาสนาบารมีหรือไม่ ผู้ถามมันกดดันตัวเองไง ผู้ถามบอกว่า สิ่งที่ว่าเขามาแย่งชิงเอาไป เขามาทําให้เราเจ็บชํ้านํ้าใจ มันเป็นอํานาจวาสนาจริงหรือ

ถ้าเป็นอํานาจวาสนาจริง เขาจะมาทําให้เราเจ็บชํ้านํ้าใจอยู่หรือ เขาก็ต้องทําคุณงามความดีสิถ้าเขามีอํานาจวาสนาบารมี อํานาจวาสนาบารมีของคนมันสร้างแต่คุณงามความดีใช่ไหม แต่ไอ้นี่มันแบบว่าเขามาแย่งชิงของเราไป เขามาทําเราให้เจ็บชํ้านํ้าใจอย่างนี้ มันเป็นอํานาจวาสนาบารมีอยู่หรือ

แล้วก็กลับจะมาย้อนถามศาสนานะ ถามบัญญัติธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่ามันจริงหรือ ถ้าเป็นอํานาจวาสนาบารมี เขาก็ต้องมาส่งเสริมเราสิ เขาต้องทําคุณงามความดีเพื่อเราสิ แต่ทําไมเขามาแย่งชิงสมบัติของเราไป ถ้าแย่งชิงสมบัติของเราไป มันจะเป็นอํานาจวาสนาบารมีหรือ มันก็เป็นบาปเป็นเวรเป็นกรรมสิ ไอ้นั่นก็เป็นบาปเป็นกรรม

กรณีอย่างนี้ เวลาตํานานนะ ตํานานในภาคอีสาน มันจะมีตํานานพื้นบ้าน เรื่องตํานานพื้นบ้านต่างๆ มันมีเยอะแยะไปหมด ทีนี้คําว่า “มีเยอะแยะไปหมด” มันก็เป็นคติสอนใจทั้งนั้นน่ะ มันเป็นคติสอนใจ ถ้าเป็นคติสอนใจ ทีนี้กรรมเป็นอจินไตยๆ คําว่า “เป็นอจินไตย” มันซับซ้อนๆ มามหาศาลเลย

ทีนี้ซับซ้อนมามหาศาล เราจะตัดสินกันทางวิทยาศาสตร์ไง หนึ่งบวกหนึ่งเป็นสอง สองบวกสองเป็นสี่ใช่ไหม เราจะเป็นคณิตศาสตร์เลย ต้องเป็นอย่างนี้ๆ แล้วก็คิดกันไง เราก็ลงต้นทุนเลย ทําบุญ ๑ บาท ภาวนา ๕๐ สตางค์ จดไว้เลยนะ มันจะให้ออกมาเป็น ๑ บาท ๕๐ สตางค์

แต่ถ้าเป็นความจริงๆ ความจริง ดูสิ คนขิปปาภิญญาเขาสร้างของเขามา เขาทําของเขา เขาลงทุนแค่ ๑ สตางค์ เขาได้เป็นล้านเป็นแสน เขาได้เป็นล้าน สิบๆ ล้าน เขาได้มหาศาลเลย เวลาเขาทํา ขิปปาภิญญามันทํามันเป็นไปได้ อันนั้นมันเป็นไปได้ นี่พูดถึงในทางธรรมนะ แต่เวลาในทางโลก ทางโลกเป็นคณิตศาสตร์ ทําดีต้องได้ดี แล้วทําดีจะเป็นอย่างนั้น แต่ว่าต้นทุนมันมามันแตกต่างกันไง ต้นทุนมามันแตกต่างกัน

ทีนี้คําว่า “อํานาจวาสนาบารมีมันมีอยู่จริงหรือ”

ถ้ามันไม่มีอยู่จริง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนทําไม สอนทําไม สอนให้พวกเราทําคุณงามความดีกัน แล้วทําคุณงามความดี ความดีจะตอบสนองเรา ถ้าคุณงามความดีตอบสนองเรา

ทีนี้ผู้ถาม ผู้ถามว่าตัวเองเป็นผู้โดนกระทํา โดนกระทํา เราก็ทําความดีของเราแล้ว แล้วอํานาจวาสนาบารมีจะมีอยู่จริงหรือ

ถ้ามีอยู่จริงหรือ สิ่งที่ทํามานี่มันเป็นเรื่องที่ไร้สาระ มันเป็นเรื่องที่ไร้สาระ ถ้าเรื่องไร้สาระ คนหัวใจที่ไม่เป็นสาระ ถ้าเรื่องที่มันเป็นสาระมันจะมีสาระมาก ถ้ามีสาระ มันถึงต้องย้อนกลับมา ต้องย้อนกลับมาคําถามไง คําถามคําปรารภสิ่งที่ว่า “ในปัจจุบันนี้มีผู้ที่ขวนขวายมุมานะจนได้ยศถาบรรดาศักดิ์ กลายเป็นผู้ที่มีอํานาจวาสนาบารมี สร้างความภาคภูมิใจให้กับบิดามารดา”

สร้างความภาคภูมิใจให้กับบิดามารดา สร้างความผูกพันไว้ให้กับสังคม สร้างความผูกพันไง ดูสิ เวลาวิกฤติเกิดภัยแล้ง เกิดภัยแล้ง เขารวมตัวกัน แล้วมีผู้นําคนหนึ่งเขาพยายามหาแหล่งนํ้า ถ้าเขาหาแหล่งนํ้าจนแหล่งนํ้าเข้าไปอยู่ในชุมชนนั้นได้ เขาไปแก้วิกฤติภัยแล้งในชุมชนนั้นได้ อันนี้เขามีบารมีไหม เขามีอํานาจวาสนาไหม นี่ไง เวลาถ้าเขาทําประโยชน์ของเขาอย่างนั้นมันก็เป็นประโยชน์ของเขาอย่างนั้นใช่ไหม

ถ้าเขาสร้างอํานาจวาสนาบารมีเพื่อให้บิดามารดาภูมิใจ ให้ชาติตระกูลของตนภูมิใจ ความภูมิใจนั้น ก็โลกคิดกันอย่างนั้นไง มันถึงเป็นปัญหาของเด็กน้อยเนาะ เรียนหมอเนาะ โอ๋ย! มันปวดหัวเลย มันจะเรียนทันไหม มันต้องเรียนหมอ ก็เป็นความคาดหวังของพ่อแม่ไง

นี่ไง เขาบอกว่า ทําให้พ่อแม่ภาคภูมิใจ ถ้าพ่อแม่ภาคภูมิใจ ความปรารถนาของพ่อแม่ก็กดดันลูก พอกดดันลูก ลูกก็ต้องทําเพื่อพ่อแม่ เพื่อความสําเร็จของพ่อแม่ แต่ความเป็นจริงมันก็ทําเพื่อพ่อแม่อยู่แล้ว แต่ถ้าพ่อแม่ไม่กดดันล่ะ เด็กมันอยากเป็นของมันเอง เด็กมันมีไอคิวของมัน มันเรียนหมอโดยเรื่องเล็กน้อย เพราะมันมีปัญญาของมัน ไอ้นี่มันก็เป็นวาสนาของเขา เพราะเขาไม่มีความกดดัน ชีวิตของเขาร่มเย็นเป็นสุขไง ชีวิตของเขาไม่ต้องมีใครมาบงการชีวิตของเขาไง

จะบอกว่า กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน การที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ อภิชาตบุตร บุตรที่ดีกว่าพ่อกว่าแม่ บุตรที่เกิดมาทําลายพ่อแม่ มีร้อยแปด เวลาเวรกรรมอย่างนั้นมันเป็นเวรกรรมอย่างนั้นนะ ฉะนั้น พอเวรกรรมอย่างนั้น นี่พูดถึงอํานาจวาสนา

“ให้ชื่นชม พ่อแม่ชื่นชม พ่อแม่ว่าเป็นผู้ที่ฉลาดหลักแหลม เป็นผู้ที่เชิดหน้าชูตาวงศ์ตระกูล ผู้รู้ทั้งหลายต่างกล่าวว่า เป็นบุญบารมีที่เขาทํามาแต่ชาติปางก่อนของเขา ไม่ใช่ของเรา อย่าไปคิดอิจฉาให้เกิดกิเลส ทั้งๆ ที่การกระทําแย่งชิงไปจากเราโดยที่ไม่คํานึงถึงความผูกพันทางสายเลือด”

การแย่งชิง คําว่า “แย่งชิง” นะ มันเหมือนในบ้านเรา ในบ้านเรา ในธุรกิจตอนนี้นะ ทางธุรกิจเขาบอกว่า ถ้าพ่อแม่สร้างรากฐานความมั่นคงของธุรกิจได้ จะอยู่ได้อย่างมาก ๓ ชั่วอายุคน แล้วมันก็จะเสื่อมไป นี่พูดถึงว่าธุรกิจในครอบครัว แต่ตอนนี้เขาเป็นมืออาชีพ เขาจะจ้างมืออาชีพเข้ามาบริหาร เขาทําของเขาไป แล้วธุรกิจ ลูกศิษย์ของเรา เขาก็บอก “หลวงพ่อ ธุรกิจเดี๋ยวนี้นะ มันอยู่แค่วันต่อวันนะ พรุ่งนี้นะ รุ่งเช้าขึ้นมา ธุรกิจเราอาจจะสูญหายไปเลยก็ได้นะ” นี่พูดถึงว่าในมุมมองของผู้ที่บริหารไง

นี่ก็เหมือนกัน บอกว่า เราก็ดูแลของเราอยู่นี่ เขามาแย่งชิงของเราไป ว่าเป็นอํานาจวาสนาชาติปางก่อน

มันเป็นความคิด ไอ้นี่มันเป็นทิฏฐิเป็นความเห็นของคนคนเดียวไง ถ้าพูดถึงเรา ถ้าเขาแย่งชิงจากเราไป เราเป็นผู้ที่จัดการอยู่ ถ้าเขาแย่งชิงของเราไป เขาแย่งชิงของเราไป ถ้าเขาทําได้ดี เขาจะพัฒนาขึ้นในมุมมองของเขา ในมุมของเขา เขาบอกว่าในการบริหารจัดการมันควรจะบริหารจัดการได้ดีกว่านี้ แล้วถ้าเขาเอาสิ่งนั้นไปบริหารจัดการ มันจะดีขึ้นหรือมันจะเลวลงล่ะ แต่เราก็บอกว่าต้องอยู่กับเราๆ

มันก็เป็นมุมมองนะ มันเป็นมุมมอง แต่ว่าเวลาพูด ที่เราพูดนี่เพราะเขาพูดถึงว่ามันเป็นอํานาจวาสนาบารมีจากชาติปางก่อนจริงหรือ

ไอ้คําพูดคํานี้ ไอ้คําพูดคํานี้ที่เราจะพูดอยู่นี่ มันมีอยู่จริงหรือ มันมีชาติที่แล้วอยู่จริงหรือ มันเป็นอํานาจวาสนามาแต่ชาติที่แล้วจริงหรือ แล้วมันมีผลกับชาตินี้จริงหรือ แล้วมันจะมีผลชาติต่อไปจริงหรือ

ถ้ามันจริงไม่จริง จริงไม่จริงมันก็อยู่ตรงนี้แหละ อยู่ที่ว่าถ้าคนที่ภาวนาไปแล้วมันจะรู้จะเห็นของมัน จะรู้เห็นของมัน

กรณีอย่างนี้กรรมเก่ากรรมใหม่ทั้งนั้นน่ะ ในสมัยพุทธกาลที่พระไปภาวนาจะมีปัญหาไปถามพระพุทธเจ้าเยอะแยะไปหมด ทีนี้เวลาไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะบอกเลย เมื่อชาตินั้นๆ เขาได้มีเวรมีกรรมต่อกันอย่างนั้น ผลชาติที่แล้วมันก็ให้ผลอย่างนั้น เวลาผลต่อมาชาตินี้มันจะให้ผลอย่างนี้ นี่ก็ให้ผลมาต่อเนื่องมาจนเป็นปัจจุบันนี้

แล้วปัจจุบันนี้ แต่ส่วนใหญ่แล้วที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์ พยากรณ์พระผู้ที่สําเร็จเป็นพระอรหันต์ไง มาถึงชาติปัจจุบันนี้มันถึงสิ้นสุดไปอย่างนี้ สิ้นสุดไปอย่างนี้ ถ้าสิ้นสุดไปอย่างนี้ปั๊บ มันก็แล้วไปต่อกันน่ะ มันไม่มีผลผูกพันกันไปไง ถ้ามีผลผูกพันต่อกันไป พระพุทธเจ้าไม่ค่อยจะพยากรณ์ เพราะพยากรณ์ไปแล้วถ้ามันไปสร้างให้อีกคนหนึ่ง มันจะหนักขึ้นไปเรื่อยๆ ไง

นี่ก็เหมือนกัน เขาบอกว่า สิ่งที่เขาทํา พ่อแม่เชิดชู คนรอบข้างว่าเป็นสมบัติของเขาๆ

พูดถึงเรานะ นี่พูดถึงตามความเป็นจริง ถ้าพูดถึงว่าเขามาแย่งชิงเราไป เขามาแย่งชิงเราไป เขาแย่งชิงไปได้อย่างไรล่ะ ถ้าเขาแย่งชิงไปมันก็ไม่เป็นความยุติธรรมน่ะสิ มันต้องมีความยุติธรรมสิ พ่อแม่ที่เป็นธรรมเขาต้องมีความยุติธรรม ถ้ายุติธรรม ถ้ามันแย่งชิง แย่งชิงอย่างไร เว้นไว้แต่เขามาตกลงกันเปลี่ยนมือ ถ้าเปลี่ยนมือให้คนอื่นเขาบริหาร ไอ้นี่เราว่าเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ

ฉะนั้น แล้วว่าคนอื่นเขาเชิดชูๆ

เชิดชูนี่มันก็เป็นเรื่องของเขา เราจะบอกว่านะ ดูสิ ดูกระแสสังคม กระแสสังคม ฝ่ายหนึ่ง กลุ่มชนหนึ่งมองว่าเขาเป็นคนไม่ดี แต่อีกชุมชนหนึ่งเขาก็ดูว่าเขาเป็นคนดี ถ้าเขาเป็นคนดีเพราะอะไร เพราะเขาหาผลประโยชน์ให้กับชุมชนนั้น เขาทําเพื่อประโยชน์กับชุมชนนั้น แต่ชุมชนอื่นเขาเห็นว่าเป็นคนไม่ดี นี่ไง กรรมที่มันแตกต่างกันไปมาก เราจะบอกให้มันเสมอภาคๆ

คนเราความรู้สึกนึกคิดมันแตกต่างกัน วุฒิภาวะของคนแตกต่างกัน ความเห็นแก่ตัวหยาบมากน้อยแตกต่างกัน ความเห็นแก่ตัว อย่างเรานี่เราเป็นคนได้รับบริจาค ถ้าเราไม่เห็นแก่ตัว ของนั้นไม่รับๆๆ ให้คนอื่น แบ่งปันให้คนอื่นๆ นี่ไง ถ้ามันไม่เห็นแก่ตัว แต่ถ้ามันเห็นแก่ตัว เท่าไรมันกว้านหมดน่ะ กว้านไม่พอ มันจะเอาให้มากกว่านี้อีกต่างหาก มันอยู่ที่ว่าคนมันเห็นแก่ตัวหรือไม่เห็นแก่ตัว ถ้าเห็นแก่ตัว มุมมองมันก็แตกต่างกัน นี่เราพูดถึงมุมมองนะ

มุมมองส่วนมุมมอง แต่ไอ้เรื่องชาติปางก่อนส่วนชาติปางก่อน ชาติปางก่อน สิ่งที่ว่าเขามีอํานาจวาสนาบารมีมา

คําว่า “อํานาจวาสนาบารมี” องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บัญญัติ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทํามาเป็นพระโพธิสัตว์ก่อน พอเป็นพระโพธิสัตว์แล้ว เวลาสําเร็จแล้วเป็นพระอรหันต์ เป็นศาสดา มีแต่คนชื่นชม เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระพุทธเจ้า คนถึงทําบุญกุศลกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใช่ ในปัจจุบันนี้เพราะคนมีศรัทธามีความเชื่อถึงได้มาทํา แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ความจริงแล้วเป็นสมบัติของท่าน ท่านทําของท่านมา ท่านได้เสียสละชีวิตมา เป็นลิง สละชีวิตเพื่อให้ฝูงลิงพ้นจากการล่าของนายพราน เป็นกวางนะ พรานเขาล่ากวาง ท่านวิ่งเข้าไปให้ยิง แล้วให้ฝูงกวางหนีเอาตัวรอด ท่านทําของท่านมาเยอะแยะเลย พระพุทธเจ้าทํามาทั้งนั้นน่ะ

นี่พูดถึงเขาทําของเขามา ทําของเขามา มันถึงว่าถึงเวลาแล้วมีคนไปเชื่อถือศรัทธา มีคนไปทําบุญกุศลมหาศาล นี่ไง อํานาจวาสนามันมีอยู่จริงหรือเปล่าล่ะ แล้วมันเป็นชาติที่แล้วๆ เขาทําของเขามาคือโอกาส อย่างเรามีวาสนามากเลย ชาติที่แล้วเราทํามามหาศาลเลย ชาตินี้เราเกิดมาเรานอนเฉย เราจะรอให้วาสนามาถึงเรา ไม่มีหรอก

มันมีอย่างนี้ไง มันมีกรรมเก่ากรรมใหม่ไง กรรมเก่าคือเจตนา คือสิ่งที่เราเคยมีของเรามา เราทํามาเป็นเจตนา เป็นความรู้สึกนึกคิด คือว่าเป็นนิสัย แล้วพอมาชาติปัจจุบันนี้เราก็เป็นคนที่เข้มงวด เป็นคนที่แข็งขัน เป็นคนที่ขวนขวาย ไอ้วาสนานั้นมันก็มาส่ง

วาสนามันมีนะ คนมีวาสนา เห็นไหม ในทางการกีฬาเขาบอกว่ามีพรสวรรค์ มีพรสวรรค์มาแล้วมันไม่ฝึกซ้อมเลย มีพรสวรรค์มาแล้วมันก็บอกว่ามันมีพรสวรรค์ แต่มันไม่ฝึกเลยนะ ในทางกีฬานะ มันมีเบ็คแฮมคนหนึ่ง กับตอนนี้โรนัลโด โค้ชของเขามาพูดให้สัมภาษณ์ประจํา เขาฝึกซ้อมกันเสร็จ เขากลับหมด มีไอ้ ๒ คนนี้มันยังเตะแล้วเตะอีก เตะแล้วเตะอีก มันฝึกของมันทั้งวันทั้งคืนน่ะ มันฝึกของมัน มันฝึกพิเศษ ฝึกต่างหาก

เขาฝึกในคอร์สที่เขาฝึกกัน เสร็จแล้วนักกีฬาเขาจะกลับ มีไอ้ ๒ คนนี้มันจะฝึกเตะฟรีคิก เตะจนมันชํานาญมาก นี่ไง มันมาจากไหนล่ะ ก็มันมาจากมันพยายามฝึกฝนของมัน แล้วพอมันฝึกฝนของมันแล้วมันก็เป็นนักกีฬาที่มีราคาแพงที่สุดนะ ได้รองเท้าทองคํา มันเกิดมาจากอะไรล่ะ เกิดมาจากการฝึกฝนของเขา เกิดมาจากความวิริยอุตสาหะของเขา เขาพยายามทําของเขา เขาก็มีชื่อเสียงระดับโลกเลย มันเกิดมาจากพรแสวงไง เขามีพรสวรรค์อยู่แล้ว แต่เขาต้องฝึกฝนของเขา

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน อํานาจวาสนามันเป็นส่วนหนึ่ง อํานาจวาสนามันเป็นส่วนที่ให้เรามีโอกาส แต่จริงๆ แล้วถ้ามีอํานาจวาสนา ก็คนมีอํานาจวาสนาเยอะแยะ คนทําบุญมามหาศาลเลย แต่มาในชาติปัจจุบันแล้วก็เช้าชามเย็นชาม ชีวิตฉันก็ของฉัน ฉันก็มีวาสนาของฉัน มันก็อยู่แค่นั้นน่ะ แต่ถ้าเขามีวาสนามาแล้วเขาขวนขวายของเขา เขาทําของเขา เพราะวาสนานั้นมันส่งเสริม เขาทําของเขา มันก็ได้ไง

คําว่า “อํานาจวาสนา” นี่กรรมเก่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนถึงปัจจุบันกรรม สอนถึงปัจจุบันนี้ ไอ้กรรมเก่ามันตัวเสริม ถ้ามันตัวเสริม คือมันเหมือนอดีต เราไม่ได้ใช้ประโยชน์ มันก็อยู่แค่นั้นน่ะ ถ้าเราใช้ประโยชน์ มันจะกระตุ้นให้การกระทําของเราเฟื่องฟูขึ้น แต่ถ้าเราไม่ทํา มันก็แค่นั้นน่ะ

คนมีพรสวรรค์เยอะแยะไป ดูสิ ไม่ใช่นักร้องเสียงดีๆ เต็มไปหมดเลย คนเสียงดีไม่ได้เป็นนักร้อง อู้ฮู! ค่อนประเทศนะ เพราะเขาไม่มีโอกาส นี่คือวาสนาไง แต่เขาไม่ได้เสริมต่อในปัจจุบันนี้ไง แต่เขามีวาสนาของเขา แล้วปัจจุบันนี้เขามีโอกาสของเขา แล้วเขาเสริมของเขา โอ้โฮ! เขาเป็นนักร้องมีชื่อเสียงเลย นี่พูดถึงอํานาจวาสนาบารมีไง

ฉะนั้น อํานาจวาสนาบารมีอย่างหนึ่ง ทีนี้อํานาจวาสนาบารมีอย่างหนึ่ง แล้วประสาคน ถ้าคนที่เป็นธรรมนะ เขามีอํานาจวาสนาบารมีแล้วเขาจะอ่อนน้อมถ่อมตน ถ้าคนมีอํานาจวาสนาบารมีแล้วอหังการนี่อยู่ได้ไม่นานหรอก เดี๋ยวมันก็เสื่อม เพราะคนเขาก็เบื่อหน่ายไปเอง

แต่คนที่มีอํานาจวาสนานี่มันอยู่ในหัวใจนะ แล้วรู้จักอ่อนน้อมถ่อมตน การอ่อนน้อมถ่อมตนมันเป็นกิริยาที่น่ารัก มันเป็นกิริยาที่สังคมเขาเชิดชู แล้วเรามีปัญญา คนมีปัญญาเขาไม่ค่อยระรานใครนะ คนมีปัญญาเขาจะเก็บไว้ ถ้ามีเหตุการณ์ขึ้นมา เขาจะใช้ปัญญาของเขา แล้วขณะใช้ปัญญา เขาเรียกว่าวิกฤติสร้างโอกาสไง ถ้ามีวิกฤติให้เขาได้ใช้ปัญญา มีวิกฤติให้เขาได้แสดงออก เขาได้แสดงออกนั้น คนนั้นมีปัญญา สังคมจะยอมรับคนอย่างนั้น

ไม่ใช่ว่ามีปัญญาก็เหมือนขวานเล่มหนึ่ง ถากเขาไปทั่ว เยาะเย้ยถากถางเขาไปทั่วบ้านทั่วเมือง เขามีวิกฤติเขายังไม่ขอพึ่งตัวเลย เพราะเขาไม่ต้องการเข้าไปหาคนอย่างนั้น นี่พูดถึงว่าคนรู้จักคิดนะ

“ผู้คนทั่วไปยกย่องสรรเสริญชื่นชมว่าเขาดีงาม เก่งกล้าสามารถ เป็นคนที่น่ายกย่อง สมควรได้รับทรัพย์สมบัติที่เขากระทําชั่วอย่างแยบยลนั้น”

ถ้าเขาทํากระทําชั่วอย่างแยบยลนั้น มันก็เป็นบาปของเขา การทํานะ การกระทํา กรรมคือการกระทํา ทําดีทําชั่ว ถ้าเขาทําชั่ว มันก็ได้ผลของความชั่ว ถ้าเขาทําดี เขาก็ต้องได้ผลของกรรมดี

คน พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้เด็ดขาด เด็ดขาด ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครทําความชั่วต้องได้ผลของความชั่วนั้น ใครทําคุณงามความดีต้องได้ผลของคุณงามความดีนั้น

ฉะนั้นบอกว่า “สิ่งที่เขากระทํามา ผลของการทําชั่วของเขาด้วยความแยบยล เขาถึงได้อํานาจวาสนาบารมีอย่างนั้น เขาถึงได้สิ่งที่สังคมเชิดชูนั้น”

ทีนี้สังคมเชิดชูนั้น ถ้าคนที่เขารู้นะ คนที่เขารู้ คนที่เขาอยู่ด้วยกัน เห็นไหม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ศีล เราจะรู้ได้เลยว่าเรามีศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ต่อเมื่อเราอยู่ด้วยกัน ถ้าศีล ๘ ตอนนี้เอ็งไม่ต้องกินข้าวเย็น ถ้าเอ็งกินข้าวเย็น เอ็งก็ไม่ใช่ศีล ๘ เออ! ศีลจะรู้ได้ต่อเมื่ออยู่ด้วยกันนะ นี่ไง แล้วธรรมะจะรู้ได้ รู้ได้ต่อเมื่อแสดงธรรม ธรรมะจะรู้ได้ต่อเมื่อมีวิกฤติ เราจะมีปัญญาเอาตัวรอดได้หรือไม่ ฉะนั้น ถ้ามันเป็นความดี มันก็เป็นความดี ถ้าเป็นความชั่ว มันก็เป็นความชั่ว

ทีนี้กุศลทําให้เกิดอกุศล กุศลไง คนทําดีมา แต่อยากดังอยากใหญ่ ทําให้เกิดอกุศล ในวงการพระมีมากเลย เวลาอยากได้ยศถาบรรดาศักดิ์ เหยียบหัวกันขึ้นไป

เหยียบหัวได้อย่างไร สมเด็จญาณฯ สมเด็จพระสังฆราชท่านจะได้เป็นสังฆราชตั้งแต่ครั้งแรก ในหลวงจะตั้ง ท่านบอกว่าท่านไม่ยอมรับตําแหน่ง ท่านจะให้สมเด็จวัดราชบพิธเป็นก่อน เพราะสมเด็จวัดราชบพิธเป็นอาจารย์ของท่าน สมเด็จวัดราชบพิธเป็นอาจารย์สอนบาลีสมเด็จญาณฯ นะ

แล้วถึงคราวหนึ่ง สมเด็จญาณจะได้รับการเสนอชื่อเป็นสมเด็จพระสังฆราช นี่เราฟังวงในเขาคุยกันน่ะ เขาบอกว่าสมเด็จญาณฯ บอกกับทางในวังบอกว่าท่านไม่ขอรับตําแหน่ง ถ้าท่านขอรับตําแหน่ง ท่านทําใจไม่ได้ ท่านทําใจไม่ได้เพราะว่าอาจารย์ของท่าน สมเด็จวัดราชบพิธ อาจารย์ของท่าน ท่านจะมียศที่ใหญ่กว่าอาจารย์ของท่าน ท่านทําใจไม่ได้ ทางราชวังก็เลยต้องตั้งสมเด็จวัดราชบพิธเป็นสังฆราชไง แล้วสุดท้ายก็มาตั้งสมเด็จญาณฯ เป็นองค์ต่อมาไง

ถ้าเป็นธรรมๆ เขาไม่เหยียบยํ่ากันขึ้นไป ถ้าเป็นคุณงามความดีๆ มันเป็นความดีอย่างนี้ เพราะเขาทําคุณงามความดีกันอย่างนี้ เขาจะได้ยศถาบรรดาศักดิ์ เขารับไม่ได้ว่าเขาจะมีอํานาจปกครองอาจารย์ของเขา เขาทําใจไม่ได้ สมเด็จญาณฯ ท่านรับอันนี้ไม่ได้ ก็เลยต้องตั้งองค์นั้นขึ้นไป

นี่พูดถึงเขาบอกว่า “ผู้คนเขายกย่องสรรเสริญ ชื่นชมความดีงาม เก่งกล้าสามารถ เป็นคนดีที่น่ายกย่อง สมควรที่ได้รับทรัพย์สมบัตินั้นที่เขากระทําชั่วอย่างแยบยลแล้ว” นี่พูดถึงคนถามไง

ถ้าเขาทําความชั่ว มันก็เป็นความชั่วของเขา ทําชั่วมันต้องให้กรรมชั่ว กรรมดีต้องให้กรรมดี ถ้าพูดอย่างนี้มันก็เป็นมุมมองของผู้ถามหรือเปล่า แล้วถ้าพูดถึงสังคมที่เขายกย่องสรรเสริญ สังคมทั้งสังคมมันไม่มีคนฉลาดเลยหรือ คนที่เขาสรรเสริญเขาจะไม่มีคนฉลาดเลยหรือ

อย่างเรา เห็นไหม ในทางการเมืองเขาบอกว่าอย่ายกมือไหว้คนชั่วนะ คนคอร์รัปชัน อย่ายกมือไหว้มัน เห็นยกมือกันแป๋เลย เขาบอกนะ อย่ายกมือไหว้ อย่ารับไหว้ไอ้พวกคอร์รัปชันน่ะ อย่ายกมือไหว้มัน เห็นมันมาล่ะยกมือกันเป็นแถวเลย ไม่มีใครไม่ยกมือเลย เขาบอกว่าอย่ายกมือไหว้คนชั่ว ไอ้พวกคอร์รัปชัน อย่าไปรับไหว้มัน มันเดินผ่านมา แหม! ยกมือกันแป้หมดเลย นี่ไง ก็รู้ๆ อยู่ว่ามันคอร์รัปชัน ทําไมยกมือไหว้มันล่ะ ก็กลัวอํานาจเขา โลกมันเป็นอย่างนี้ อยู่กับโลก

แต่ถ้าคนที่มีคุณธรรมเขาไม่สนใจ ถ้าคนมีคุณธรรม ครูบาอาจารย์ของเราจะอยู่ป่าอยู่เขา อยู่ผู้เดียว อยู่ผู้เดียวที่ไหน เอาความจริงอย่างเดียว ปฏิบัตินี้เอาความจริงอย่างเดียว ถ้าจริง มันต้องปฏิบัติอย่างนี้

แต่ถ้ามันไม่จริง เราจะบอกว่า ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว อํานาจวาสนาบารมีของคนมันเป็นสิ่งที่ดีงาม คนเราต้องอาศัยความดีงามเป็นทางเดิน ไม่อาศัยความชั่วเป็นทางเดิน แต่ถ้าอาศัยความดีงามเป็นทางเดิน แต่ในเมื่อเรามีปัญหาในครอบครัวหรือในบริษัทอะไรของเรา มันเป็นเวรกรรมของสัตว์

บัณฑิต เวลาทุกข์ของบัณฑิตคืออยู่กับคนพาล คนพาลหน้าด้านนี่บัณฑิตกลัวที่สุด ความทุกข์ มันเป็นความทุกข์ อยู่ใกล้คนพาลเป็นความทุกข์อย่างยิ่ง อยู่ใกล้คนพาล ไม่อยากอยู่ใกล้คนพาล อยากอยู่ห่างๆ นี่ไง นี่พูดถึงในสายตาของเราไง

ในสายตาของเขา เขาพูดอย่างนี้ ทีนี้คําถาม “การทําชั่วเพื่อให้ได้ยศถาบรรดาศักดิ์นั้น รวมถึงทรัพย์สินต่างๆ มาเป็นของตน เป็นของที่เกิดจากบุญบารมีที่เขาทํามาแต่ชาติปางก่อนจริงหรือ”

บารมีแต่ชาติปางก่อน คนเรา กุศลทําให้เกิดอกุศล อกุศล คนเราคิดชั่ว เห็นไหม ดูสิ เทวทัตจ้างพวกนายแม่นธนูไปฆ่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาไปถึง จ้างไปฆ่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เทวทัตน่ะ ไปถึง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ บวชหมดเลย

เขาตั้งใจไปฆ่าพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าเทศนาว่าการจนเขาวางคันธนู แล้วเขาขอบวช พอขอบวชเสร็จแล้วเทศน์สอนจนเขาได้เป็นพระอรหันต์น่ะ นี่ไง อกุศลทําให้เกิดกุศลไง อกุศล เราจะไปฆ่าเขา แต่ไปฆ่าเขา ไปเจอคุณงามความดี ไปเจอธรรมะของท่านน่ะ วางเลยนะ มันได้สํานึก สํานึกเสร็จแล้วนะ ขอบวช ขอบวชเสร็จแล้วท่านเทศนาว่าการจนได้เป็นพระอรหันต์นะ นี่อกุศลทําให้เกิดกุศลสิ่งนั้นน่ะ

ไอ้นี่เหมือนกัน กุศลทําให้เกิดอกุศล จะไปวัดไปทําบุญ พอไปทําบุญ ไปถึง “โอ้! ไม่น่าทําเลย วัดนี้ไม่ดี นู่นก็ไม่ดี” กุศลนะ ใจจะไปดี แต่ไปจับผิด ถ้าไปจับผิดนะ พอการจับผิด สายตาของเราไง

เวลาหลวงตาท่านพูดถึง เวลาหลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านเทศนาว่าการ เวลาท่านออกอย่างนั้นเขาเรียกธรรมออก เวลาธรรมมันออกนะ ทางเดินของธรรมออกมาทางขันธ์ ๕ ออกมาทางรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ออกมาทางนั้นน่ะ มันออกมา เพราะอะไร เพราะว่ามันแสดงธรรมออกมา ทีนี้แสดงออกมา มันออกมา ถ้าธรรมที่มันเข้มข้น เข้มข้นก็เสียงดังฟังชัด

ไอ้เราเข้าไปนะ “โอ้โฮ! เฮ้ย! อารมณ์อย่างนี้กูก็มีนะ ไอ้โกรธบ้าๆ อย่างนี้กูก็มี ทําไมกูต้องมาฟังอย่างนี้ด้วยวะ”

ทั้งๆ ที่มาเป็นกุศลนะ ตั้งใจมานะ แต่ฟังธรรมไม่เป็น ไม่รู้จักธรรมะเป็นอย่างไรไง พอมาเจอเสียงดังๆ เข้า “โอ้! เฮ้ย! ไอ้นี่มันโทสะล้วนๆ เลยนี่หว่า เฮ้ย! ไอ้นี่มันโกรธเว้ย”

กุศลแท้ๆ เลย เราจะบอกว่า วุฒิภาวะของคนนี่นะ ถ้ามันไม่ถึง มันฟังไม่รู้ มันฟังไม่เข้าใจหรอก แต่ถ้าเวลาคนมันถึงนะ เวลาหลวงตานะ เวลาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านบอกว่า ถ้าใครไปถามปัญหาหรือมีปัญหาขึ้นมา หลวงปู่มั่นเริ่มเสียงดังขึ้นมา ท่านบอกเลย ฟ้าร้องๆ พอฟ้าร้องเดี๋ยวฝนมันจะตก พอฟ้าร้องขึ้นมา เมฆหมอก ฟ้าร้อง เสียงดังฟังชัดนะ โอ้โฮ! ทุกคนจะเข้าไปหาเลย เข้าไปหาเพราะจะไปฟังธรรมอันนั้นไง

นี่พูดถึงว่า ถ้าวุฒิภาวะของเรามันไม่ถึง เราเข้าใจเรื่องอย่างนี้ไม่ได้ ถ้าเข้าใจเรื่องนี้ไม่ได้ปั๊บ มันเป็นกุศลนะ ตั้งใจ ตั้งใจ ทุกข์ร้อนมาก อยากหาคุณงามความดี อยากจะประพฤติปฏิบัติธรรม พอไปแล้ว พอไปเจอออดอ้อนฉอเลาะอย่างนั้นน่ะชอบ ไอ้ปลิ้นกระเป๋ามาอย่างนั้นน่ะชอบ ไอ้ล้วงกระเป๋าอย่างนี้ เออ! “ทําบุญเยอะๆ จะได้บุญเยอะๆ” โอ๋ย! ชอบ เปิดกระเป๋าเลยนะ มีเท่าไร อย่างนั้นชอบ

พอไปเจอครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมท่านซัดเปรี้ยงๆ เปรี้ยงๆ นั่นคืออะไรล่ะ ธรรมโอสถฟาดฟันกิเลสบนหัวใจของสัตว์ กิเลสบนหัวใจของสัตว์มันครอบครองหัวใจของสัตว์นั้น สัตว์นั้นไม่รู้จักว่ามันเป็นกิเลส มันถึงมีอํานาจครอบครองบนหัวใจนั้น เวลาท่านฟาดฟันไอ้กิเลสบนหัวใจดวงนั้น มันกลับไม่พอใจ มันกลับว่าไปด่ามันน่ะ มันกลับว่าไปว่ามันน่ะ

เหมือนหมอเลย หมอเวลาฉีดยานี่เจ็บฉิบหายเลย เวลาผ่าตัดนี่โคตรเจ็บเลย แต่หายนะ เวลาไปหาหมอ ไม่ให้หมอฉีดยานะ หมอทําอะไรก็ไม่ได้ หมอโหดร้าย หมอไม่รัก ถ้าหมอรัก เขาต้องดูแลอย่างดี นี่วุฒิภาวะของเขา

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เขาทํามาอย่างนี้ คําถาม “การทําความชั่วเพื่อได้ยศถาบรรดาศักดิ์มา”

การทําความชั่วเพื่อได้ยศถาบรรดาศักดิ์มา การซื้อขายตําแหน่ง การแย่งชิงกันมา มันเป็นสิ่งที่ไม่ดีงามทั้งนั้นน่ะ แต่มันมีอย่างนี้นะ มันมีตาอินกับตานา ๒ คนมันแย่งกันไง พอ ๒ คนมันแย่งกัน มีกลุ่มชนที่เขาแย่งชิงตําแหน่งกัน ผู้ที่ปกครองเขาให้ใครไม่ได้ ให้บุคคลที่ ๓ ถ้าบุคคลที่ ๓ เขาได้มาอย่างนี้ นี่สะอาดบริสุทธิ์

ตาอินกับตานานะ ถ้าพูดถึงคนที่เขาเป็นผู้ที่บริหารนะ เป็นผู้ที่ดี เขาจะให้คนที่คุณงามความดีทําดีอยู่แล้ว แต่ให้ไปแล้วมันมีปัญหาขึ้นมา ถ้ามีปัญหาขึ้นมา ถ้าเขามีอํานาจการควบคุมได้ เขาควรทําอย่างนั้น แต่ส่วนใหญ่แล้วเขาไม่ค่อยทําอย่างนั้น เพราะเวลามันเป็นเรื่องของสังคมมันจะออกไปอีกอย่างหนึ่ง ถ้าเรื่องของสังคมออกไปอีกอย่างหนึ่ง นั่นเรื่องของสังคม

แต่ถ้าเราคิดว่าเขาทําชั่วเพื่อได้ยศถาบรรดาศักดิ์มา ไอ้นั่นมันเป็นกรรมของเขา มันเป็นการได้มาด้วยทุจริต ไม่ใช่สุจริต สิ่งที่ได้มาด้วยทุจริต ไม่สุจริต เห็นไหม เวลาเราเป็นชาวพุทธ เรามาประพฤติปฏิบัติกัน เราจะใช้ปัญญาชอบ สัมมาทิฏฐิความเห็นชอบก่อน ถ้าความเห็นมันบิดเบี้ยว การได้มาด้วยความชั่ว การได้มาโดยการทุจริต นี่เริ่มต้นจากการทุจริต เริ่มต้นจากมิจฉา แล้วมรรคผลจะเกิดไหม มรรคผลมันจะเป็นสัมมาหรือจะเป็นมิจฉา มันจะเป็นสัมมาสมาธิหรือจะเป็นมิจฉาสมาธิ มันจะเป็นมรรคหรือมันเป็นกิเลส มันเป็นมรรคเป็นผลขึ้นมา เริ่มต้นก็เริ่มต้นอย่างนี้ ถ้าเริ่มต้นอย่างนี้มันก็มีสติมีปัญญา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า สิ่งที่เขาทําความชั่วมาเพื่อแย่งชิงยศถาบรรดาศักดิ์มา ได้แสวงหาทรัพย์มาเป็นของของตน ถ้ามันเป็นมิจฉา เป็นการฉ้อโกง เป็นการทําความชั่ว มันต้องให้ผลเป็นบาปอกุศลแน่นอน แล้วเมื่อไหร่ล่ะ

คนที่มีอํานาจหมดอํานาจเมื่อไหร่ เขาต้องลี้ภัยนะ คนที่มีอํานาจหมดอํานาจ คนที่ฉ้อโกงมาลงจากตําแหน่ง เขาต้องตั้งคนของตนขึ้นมาเพื่อจะมาเช็ดขี้ของตนน่ะ นี่เขาทําผิดเขาก็รู้ เขาต้องตั้งคนของเขามาดูแลเพื่อปกป้องดูแลเขา พูดถึงถ้าเขาทําความชั่วนะ แต่ถ้าเขาทําความดีล่ะ เวลาเขาพ้นจากตําแหน่งไป โอ๋ย! ทุกคนยังชื่นชมเขา ทุกคนยังคิดระลึกถึงเขา ครูบาอาจารย์ที่ล่วงไปแล้ว ทุกคนคิดถึงทั้งนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่า เขาทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว เขาต้องได้ผลอย่างนั้นแน่นอน ทีนี้การได้มา เราไม่ฟันธงว่าการได้มาของเขามันแบบว่าที่ว่าทําชั่วมาหรือว่าทําดีมา แต่ถ้ามันมีอํานาจวาสนาบารมี อํานาจวาสนาบารมีมันเป็นกรรมเก่า แต่กรรมใหม่ถ้ามันไปทําอย่างนั้นนะ มันก็ให้ผลอย่างนั้น

ฉะนั้นบอกว่า “สิ่งที่เขาทรัพย์สิ่งนั้นเป็นของของตน เป็นของที่เกิดจากบุญบารมีของเขาแต่ชาติปางก่อนจริงหรือ”

นี่ไง ถ้า “แต่ชาติปางก่อนจริงหรือ” สิ่งที่มันมีโอกาส อํานาจวาสนาบารมีคือโอกาสของตนเข้าไปสู่ตําแหน่งนั้น นี่คืออํานาจวาสนาบารมีของคน แต่การได้มาด้วยความถูกต้องดีงาม นั่นก็เป็นอํานาจวาสนาบารมีที่เป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นความถูกต้องดีงาม แต่ถ้ามันทุจริต มันก็เป็นอํานาจวาสนาบารมีโดยที่เศร้าหมอง โดยที่มีผลเป็นลบทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น “การทําชั่วของเขาเป็นแรงดึงดูดมาจากชาติที่แล้วหรือ”

การทําชั่วของคนหรือทําดีของคนมันเกิดจากตัณหาความทะยานอยาก เกิดจากกิเลสที่มันครอบงําในหัวใจ คนที่มีอํานาจวาสนา อํานาจเป็นอํานาจ อํานาจวาสนาบารมีเป็นเรื่องหนึ่ง กิเลสตัณหาความทะยานอยากในปัจจุบันนี้ที่มันเร้านั้นอีกเรื่องหนึ่ง คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาบารมีมา แต่เขามีคุณธรรม เขาไม่มีกิเลสตัณหาเร้าเขา เขาก็ทําแต่คุณงามความดีของเขา แล้วคุณงามความดีมาจิ้มให้เขาเลย คุณงามความดีมาตกใส่เท้าให้เขาเลย ตําแหน่งยศถาบรรดาศักดิ์มาตกใส่เท้าก็มี คนดีๆ ยศถาบรรดาศักดิ์ตกใส่เท้าเลย

แต่ถ้าคนที่มันแย่งชิงกันๆ โลกแย่งชิงกัน แล้วพยายามจะสร้างภาพ “ฉันไม่เอา ฉันไม่เอา” แหม! สร้างภาพกันเหลือเกินนะ อันนั้นเป็นเรื่องกิเลสของคน ทีนี้ถ้าเราไม่เป็นกิเลส เราก็ไม่ต้องไปแข่งขันกับใคร ถ้าเราไม่แข่งขันกับใครแล้ว

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “เพราะเป็นแรงดึงดูดในชาติที่แล้วใช่ไหม สิ่งที่เขาเคยครอง เขาถึงต้องมาครองอีก ชาตินี้ถึงอยากได้ครอบครองอีก มันเป็นเรื่องไร้สาระ” อันนี้ที่เขาพูดนะ

ถ้าของเรา มันเป็นเรื่องไร้สาระของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตา ดูสิ เวลาหลวงปู่แหวนนะ “ไอ้หลังลาย” ท่านบอกว่า “แบงก์คือเศษกระดาษ แบงก์มันเป็นกระดาษที่เปื้อนหมึก” สิ่งที่ไร้สาระกับหัวใจดวงนั้นนะ ถ้าดวงใจดวงนั้นเป็นธรรมนะ เรื่องโลกๆ นี่ไร้สาระเลย เพราะจิตใจนี้มันเหนือโลก

เราเห็นบ่อย แล้วมันสะเทือนใจไง เวลาจะทําคุณงามความดี ขึ้นป้ายกัน โอ้โฮ! ทุเรศ จะเข้าฌานสมาบัตินี่ขึ้นป้าย ไอ้นี่มันหลอกลวงทั้งนั้นน่ะ แสดงว่าฌานสมาบัติของมึงมีคุณค่าน้อยกว่าเงินทอง ชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณหรือ

ชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณนี่นะ มันเป็นเรื่องโลกๆ ธรรมะมันเหนือนั้นอีก ถ้าธรรมะเหนือนั้นแล้วมันจะก้มลงมากินของหยาบๆ อย่างนี้หรือ อย่างนี้ต่างหากถึงจะบอกว่าไร้สาระ คําว่า “เรื่องโลกธรรม ๘” มันจะไร้สาระเลยกับจิตใจของครูบาอาจารย์ของเราที่เป็นธรรม ไร้สาระ แต่ทางโลกจริงๆ มันเป็นสาระ คือมันอยากได้ คําว่า “ไร้สาระ” ไร้สาระเพราะว่าเราไม่ได้ไง ถ้าเราได้ก็เป็นสาระไง ถ้าเราไม่ได้แล้ว เพราะเราไม่ได้อยู่แล้วใช่ไหม เราถึงบอกว่าไร้สาระไง

คําว่า “ไร้สาระ” เราเห็นด้วยว่ามันไร้สาระ แต่มันไร้สาระของคนที่มีหัวธรรมที่ไม่เจ็บชํ้านํ้าใจ

ของเราบอกว่าไร้สาระ แต่บอกว่าทุกคนส่งเสริมเขา ทุกคนยกย่องเขา แล้วบอกว่าไร้สาระ

ไร้สาระเพราะมันหลุดจากมือเราไป ลองได้เป็นของเรา เรื่องนี้ไม่เกิดเลย แสดงว่าสังคมดี ทุกอย่างเป็นของเรา สังคมชื่นชม ถูกต้องดีงามไปหมด

มันจะไร้สาระต่อเมื่อมันมีคุณธรรมในใจ มันเป็นความจริง เรื่องนี้เรื่องไร้สาระมาก โลกธรรม ๘ เป็นเหยื่อล่อให้นักบวชเป็นโมฆบุรุษ โมฆบุรุษตายเพราะลาภสักการะ ยกย่องสรรเสริญ มันเป็นเหยื่อล่อให้ปลาโง่ๆ ให้นักปฏิบัติโง่ๆ ไปติดมันไง มันถึงว่าเป็นไร้สาระ

แต่ของเรานี่นะ เพราะว่ามันไร้สาระ มันก็เลยเขียนมาถามเพราะมันเจ็บชํ้านํ้าใจ มันไร้สาระ ไร้สาระเพราะมันเป็นของคนอื่นไง

แต่ถ้าเป็นคุณธรรมนะ มันจะไร้สาระ ไม่มีสาระแก่นสารใดๆ เลย แล้วเราจะไม่แย่งชิง ถ้าเราไม่ไปแย่งชิง เรามีจุดยืนอย่างนี้นะ กิเลสมันหลอกเราไม่ได้ กิเลสมันกระตุ้นให้เราทําความผิดพลาด ให้เรามีเวรมีกรรมมากขึ้นไม่ได้ ถ้าเรามีสาระอย่างนี้นะ กิเลสมันจะกระตุ้นให้เราไปทําอย่างนั้นอีกไม่ได้ไง

จริง เราก็เห็น ครูบาอาจารย์ท่านเห็นอย่างที่ว่า หลวงตาท่านพูดบ่อยนะ ท่านเห็นพวกเราเหมือนกับสัตว์เลยล่ะ คือพูดไม่รู้เรื่อง ไม่เข้าใจ แต่ถ้าคนมีธรรมะนะ มันมีคุณธรรมในใจ มันรู้เรื่อง

นี่ก็เหมือนกัน ในเมื่อเขามีความรู้ความเห็นกันอย่างนั้น เขามีความคิดกันอย่างนั้น สังคมเขาเป็นอย่างนั้น เรามีสติมีปัญญา เรารักษาตัวเรานะ เห็นแล้วมันสังเวช จิตใจถ้าเราเป็นธรรมเนาะ เราเห็นคนรังแกกัน เห็นคนเหยียบยํ่ากัน เห็นคนทําร้ายกันน่ะ เศร้า จริงๆ นะ เศร้า

แต่ทีนี้พอคนทํา เราศึกษานะ เขาขาดแคลนไง เขาไม่มีจะกินเขาถึงแย่งชิงกัน โอ๋ย! มันก็เศร้าเนาะ ทําเพื่อเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง ทําความชั่วมาเพื่อเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง แล้วยังทําความชั่วเพื่อเวรเพื่อกรรมอีก แต่ถ้าคนมีสติปัญญานะ อดตายเลย ไม่มีจะกินก็ไม่กินเว้ย ไม่มีใครเห็นใจก็อด อดจนตาย แต่ถ้ามันทําได้อย่างนี้นะ เราก็ไม่ไปสร้างเวรสร้างกรรม

เห็นแล้วเศร้าจริงๆ นะ มันไร้สาระจริงๆ แต่มันไร้สาระต่อเมื่อเราไม่ไปเจ็บชํ้านํ้าใจกับเรื่องอย่างนี้ไง เรื่องอย่างนี้มันก็จบไปแล้ว เรื่องที่ว่าเขามาแย่งชิง มันเป็นอํานาจวาสนาบารมีจริงหรือเปล่า แล้วอํานาจวาสนาบารมี กรรม กรรมเป็นอจินไตย แล้วเราจะมองอย่างไรล่ะ

แต่เราก็ยังพูดอยู่ว่า ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว แล้วอาศัยคุณงามความดี ต้องสร้างอํานาจวาสนาบารมี การสร้าง เราไม่ได้สร้างอํานาจวาสนาบารมี เราสร้างบุญกุศลของเรา แต่มันเป็นอย่างนั้นไปเอง มันต้องเป็นไปเอง มันเป็นชื่อเรียก มันเป็นชื่อเรียก แต่เราอยากได้ความดี เราอยากได้บุญ เราอยากได้ความสุข เราอยากได้ความสุข เราอยากได้ความดี ความดีมันจะให้ความสุขกับเรา แล้วถ้ามันเกิดอะไรขึ้น อันนั้นมันเป็นของแถม มันเกิดขึ้นจากการกระทําของเรา แต่เราอาศัยคุณงามความดีของเรา

แล้วไม่ต้องไปน้อยเนื้อตํ่าใจทั้งสิ้น ไม่ต้องไปน้อยเนื้อตํ่าใจใดๆ ทั้งสิ้น เอาผลกระทบจากคนคนเดียวแล้วจะไปลบล้างหลักการของพระพุทธเจ้า เป็นไปไม่ได้ ไอ้ผลกระทบของหัวใจเราคนเดียว ผลกระทบกับหัวใจเราคนเดียวคือผลกระทบของเรา กรรมของเรา แต่การสร้างอํานาจวาสนาบารมี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ ใครจะทําดีทําชั่วเรื่องของเขา เราจะทําคุณงามความดีของเราเพื่อบุญกุศลให้เป็นเครื่องอยู่ของใจเรา เอวัง

ต้องมีสาระ
คําว่า “มีสาระ” มีสาระหมดล่ะ
สาระตั้งแต่เริ่มต้นตั้งแต่คําถาม
สาระตั้งแต่ส้มหล่นที่การปฏิบัตินี้
ต้องมีสาระ มีสาระคือมีมรรคมีผล
ไม่มีมรรคไม่มีผลมันไม่เป็นสมบัติของเรา
สมบัติของเราคือเราต้องทําของเราเอง
นี่มันจะเป็นความจริงขึ้นมา

๕

ต้องมีสาระ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๖ สิงหาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “กราบขอขมา”

กระผมขอขมาหลวงพ่อที่เขียนคําถามมาโดยขาดสติ พิจารณาให้รอบคอบ ผมได้นําเอาคําเทศน์ไปพิจารณาแล้ว หลวงพ่อพูดถูกทุกอย่าง และเป็นอย่างนั้นจริงๆ ต่อไปผมจะสํารวมระวังในการถามและการประพฤติปฏิบัติมากขึ้น กราบเท้าหลวงพ่อด้วยความเคารพอย่างสูง

ตอบ : ไอ้นี่เวลาคําถาม เขาบอกเป็นพระที่เขียนถามมา ถ้าเป็นพระที่เขียนถามมานะ เวลาถามมา ถ้ามันแนวทางปฏิบัติ เวลาปฏิบัติเริ่มต้น นี่เราพูดโดยส่วนรวมเลย ทั้งพระด้วย ทั้งผู้ถามนี้กับผู้ถามที่ถามมา ถามมานะ จากทางเหนือ ทางเหนือมีผู้ปฏิบัติหลายๆ คนถามมานะ เวลาถามมา เวลาเขาปฏิบัติ นักปฏิบัติกับนักปฏิบัติด้วยกันมันจะเห็น มันจะมีประสบการณ์คล้ายๆ กัน พอประสบการณ์คล้ายๆ กัน ปฏิบัติครั้งแรกมันจะล้มลุกคลุกคลาน แล้วพอมันจะได้สมาธิบ้าง มันจะออกรู้สิ่งต่างๆ บ้าง เวลาเขาเขียนถามมานี่

พอเราอ่านแล้วเราเห็นช่องทางอย่างนั้น เราเห็นอย่างนั้นปั๊บ เราก็พยายามอธิบาย อธิบายนะ เวลาปฏิบัตินี่อธิบาย แล้วคนที่เขียนถามมา ตอนนี้อุทธรณ์เลยล่ะ เขียนถามมากันเยอะ เขียนถามมาว่าปฏิบัติไปแล้วจะไปรู้อย่างนั้น เห็นจิตอย่างนั้น เห็นอาการอย่างนั้น เห็นต่างๆ เราก็พยายามจะอธิบายๆ อธิบายต่อเนื่องไป

ทีนี้อธิบายต่อเนื่องไป เวลาเขาปฏิบัติแล้วเขามีประสบการณ์ต่างๆ เขียนถามมา เราก็พยายามจะตอบ พยายามจะตอบ ถ้าตอบอย่างนี้มันจะเป็นประโยชน์ ทีนี้เวลาคนที่เขาเขียนถามมาแล้วก็ตอบๆ ไปนะ คนที่ปฏิบัติไปแล้ว เวลาเขาปฏิบัติแล้วมีช่องทาง มีคนคอยชี้นํา เขาก็จะมุมานะ เขาก็จะขยันหมั่นเพียร เขาจะทํามา

ฉะนั้น คนที่เขียนปัญหามามันก็เป็นบุคคลๆ ไป พอเขียนมาฉบับที่ ๑ นะ พอครั้งที่ ๒ มันต่อเนื่องที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ นะ แล้วสุดท้ายก็หายเงียบเลย หายหมดเลย หายเกลี้ยง เพราะมันไปๆ แล้วมันปฏิบัติมันยาก มันยากอย่างนี้

ฉะนั้น เวลาคนที่ปฏิบัติแล้วนะ เรามีช่องทางถามสิ่งใดมา เราจะคอยบอก คอยบอกคอยชี้ทาง คอยพยายามประคองกันไป ว่าอย่างนั้นเถอะ ฉะนั้น เวลาไปแล้วมันจะเสื่อม เวลาเสื่อมนะ มันเหมือนกับที่เวลาเขาทํางานกัน พอทําอย่างนี้เสร็จแล้ว แล้วต่อไป อะไรต่อไปล่ะ จบแล้วคืออะไรต่อ ปฏิบัติแล้วอะไรต่อ แล้วทําต่อเนื่องอย่างไร แล้วจะไปตรงไหน แล้วจะก้าวเดินไปอย่างไร นี่เวลาปฏิบัติมันจะมีช่องทางของมันอย่างนี้

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัตินะ เวลาจะไม่ได้ผล ท่านก็พยายามให้กําลังใจ พอให้กําลังใจไปแล้ว เหมือนเด็กทํางานเลย เด็กทํางานมันจะถูกไหม เด็กๆ หัดฝึกงานมันจะถูกไหม มันก็มีความผิดบ้างเป็นธรรมดา แต่ให้มันทําเถิด ให้มันทํา พอมันทําไปแล้วถูกผิด เราค่อยบอกมัน ถ้าบอกมันนะ ถ้าเขาทําแล้ว เขาทําเป็น ทําแล้วดี เขาจะปลื้มใจของเขา เขาภูมิใจของเขา เขาจะขวนขวายของเขา เขาจะทําต่อเนื่องของเขา ทําไปแล้วทําผิดทําถูก ทําถูกทําผิดแล้วมันไม่ก้าวหน้า พอมันไม่ก้าวหน้า ชักเริ่มโลเล พอเริ่มโลเลแล้วชักไม่มีกําลังใจ สุดท้ายแล้วก็หายไปๆ

ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นเท่าไร ลูกศิษย์หลวงตา ลูกศิษย์ครูบาอาจารย์เราเท่าไร แล้วเหลือมาเท่าไร นี่ในการปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติมันทุกข์ยากอย่างนี้ ถ้ามันทุกข์ยากอย่างนี้แล้วมันก็เกี่ยวกับวาสนา ถ้าวาสนาของคนนะ มันแบบว่า วาสนาของคนถ้ามันเข้มแข็ง มันพยายามของมัน แล้วทําของมันนะ ทําต่อเนื่องไปๆ อย่างนี้จะเป็นประโยชน์

ฉะนั้น เวลาคนถามปัญหามา ปัญหาที่การปฏิบัติถามมา ทีนี้พอถามมาแล้วเวลาปฏิบัติขึ้นไป ถ้าเราไปเห็นเข้ามันจะเป็นถามในภาคปฏิบัติ แต่ถ้าเราไปค้นคว้าๆ ถามมา มันเป็นเหมือนเราไปหาข้อมูลแล้วเอาข้อมูลมาถาม ไม่ใช่เราแล้ว แล้วยิ่งเวลาปฏิบัติไป เวลามันเสื่อมค่า เสื่อมค่าไป มันเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วมันต้องฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ ฟื้นฟูขึ้นมาใหม่

ฉะนั้น เวลาไอ้คนที่เขียนมามันไม่เข้าใจไง ไม่เข้าใจว่า ที่ถามไปๆ เวลาเขียนมาถามนะ ถามคําถามดีๆ ก็ดีมากๆ เลย แล้วเวลาดีมากๆ เลย เวลาถ้าต่อเนื่องไปมันจะเพิ่มขึ้น มันจะเข้มข้นขึ้น มันจะชัดเจนขึ้น แต่คําถามต่อไปมันกลับไปถามเริ่มต้นใหม่อย่างนี้ แสดงว่ามันเสื่อมไง แล้วเราปฏิบัติมันไปเริ่มต้นใหม่

ฉะนั้น เวลาคําถามของคนนะ ถ้าเป็นบุคคลคนนั้น เวลาถามแล้วคําถามของเขาต้องละเอียดขึ้น คําถามของเขาต้องลึกขึ้น คําถามของเขาจะดีขึ้น แสดงว่าเขาภาวนาดี

ถ้าคําถามทีแรกคําถามลึกซึ้งดี พอคําถามต่อไปเริ่มชักผิวเผินแล้ว แล้วถ้าคําถามเดิมไปถามเรื่องโลกๆ เลยนี่มันออกนอกทางแล้ว พอออกนอกทางไป ทีนี้คําถาม ผู้ที่เขียนมาถามมันมีปัญหาตรงนี้ไง ปัญหาที่ว่าเวลาเขียนมาบอก โอ๋ย! จิตผมดี๊ดี ดีไปหมด พอเดี๋ยวอีกทีหนึ่งเขียนมา จิตไปเกี่ยวข้องกับเรื่องนั้น ไปเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้...นี่มันบอกหมด คําถามมันบอกหมด เห็นไหม

มันต้องมีสาระ ถ้าสาระ สาระของโลก สาระของในภาคปริยัติ สาระในการศึกษา เขามีปฏิภาณของเขา เขามีความชํานาญของเขา เขาแต่งบาลีของเขา เวลาเขาสอบของเขา แต่งกระทู้ เขาแต่งต่างๆ นั่นก็เป็นสาระของเขา วัดภูมิกันตรงนั้น

ในภาคปฏิบัติเขาวัดภูมิกัน ถ้าวัดภูมิกันว่าจิตสงบหรือไม่สงบ ถ้าสงบ เวลาพูดออกมามันละเอียดลึกซึ้งมาก ถ้าจิตมันสงบนะ แล้วสงบแล้วถ้าออกใช้ปัญญานะ ถ้าเป็นภาวนามยปัญญา ปัญญาจากภายในนะ โอ้โฮ! มันหาฟังยาก

ฉะนั้น เวลาหลวงตาท่านไปหาหลวงปู่แหวน เห็นไหม ผู้ไม่รู้ถามไม่ได้ ผู้ไม่รู้จะถามปัญหาของธรรมะไม่ได้ ผู้ตอบถ้าไม่รู้ธรรมะเลย ตอบไม่ได้ ตอบไม่ได้หรอก

คนถามถ้ามันไม่รู้ไม่เห็นตามความเป็นจริงถามไม่ได้ ถ้ามันถามมันก็ไปหาข้อมูลมาถาม ไปอ่านหนังสืองงๆ แล้วก็มาถาม มันไม่ได้ถามมาจากประสบการณ์ของมัน ถ้ามันถามจากประสบการณ์ของมันนะ มันเห็นอะไร มันทําสิ่งใด เหมือนเรา คนที่เห็นผีเขาจะจินตนาการเรื่องผี ถามเราได้ชัดเจนเลย ไอ้คนไม่เคยเห็นผีก็งงนะ “เอ๊! เขาไปกลัวอะไรก็ไม่รู้เนาะ เอ๊! เขาไปกลัวผีได้อย่างไร ผีมันไม่มี เขาไปกลัวได้อย่างไร” เพราะเขาไม่เคยเห็นไง แต่ถ้าคนไปเห็นผีนะ เขาจะถามอย่างนั้นมา

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ในภาคปฏิบัติ ถ้าคนปฏิบัติแล้วจิตมันเป็นอย่างไร เขาถามมาโดยความเป็นจริงของเขา ถ้าถามมาโดยความเป็นจริงของเขานะ ถ้ามันมีสาระนี่เป็นสาระหมดล่ะ ถ้ามันไม่มีสาระ ไม่มีสาระแสดงว่าเขากําลังหาช่องทางของเขาอยู่ ถ้าหาช่องทางของเขาอยู่ ครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงท่านก็จะอธิบาย อธิบายของท่าน ถ้ามันเป็นสาระ ถ้ามันไม่เป็นสาระ ไม่เป็นสาระแสดงว่ามันส่งออก มันไปรู้อะไร

บารมี บารมีคนอ่อนแอ อ่อนแอมันจะไม่รู้สิ่งใด เห็นสิ่งใดมันก็เป็นแบบว่าที่มันไร้สาระ มันไร้สาระจากธรรมะนะ มันไร้สาระจากการประพฤติปฏิบัติ แต่มันเป็นสาระของคนที่ปฏิบัตินะ เพราะเป็นสาระของคนปฏิบัติ มันรู้มันเห็นของมัน มันตกใจของมันไง นี่ไง สิ่งที่รู้เห็นนั้นรู้เห็นจริงไหม จริง แต่ความรู้ความเห็นนั้นไม่จริงไง

ที่ว่าเวลาหลวงปู่ดูลย์ท่านพูด ที่เห็นนิมิตเห็นจริงไหม จริง แต่ความเห็นนั้นไม่จริง แต่คนที่มันเห็นน่ะ คนที่เห็นนะ มันมีอารมณ์ มันมีความรู้สึกกับสิ่งนั้น มันถึงเป็นสาระของคนคนนั้นไง มันถึงเป็นรสชาติของจิตดวงนั้นที่เห็นไง แต่จิตที่ไม่เห็นก็ไม่รับรู้รสชาติอย่างนั้นไง

แต่ครูบาอาจารย์ที่ท่านเคยประพฤติปฏิบัติมา เพราะจิตสงบมันไม่เป็นอย่างนั้น จิตสงบ สงบโดยตัวมันเอง จิตที่รู้ที่เห็นมันพาดพิงอะไร มันรับรู้สิ่งใดมันก็เห็นสิ่งนั้น ถ้ามันรับรู้สิ่งนั้น มันส่งออกไปอย่างนั้น

เรานั่งกันอยู่เฉยๆ เสียงผ่านหูเราไป เราได้รับรู้ว่าเสียง เราได้ยินเสียงนะ แต่เราไม่รู้ว่าเสียงนั้นเขาพูดเรื่องอะไร นี่สักแต่ว่ารู้ แต่ถ้าเราตั้งใจฟัง พอเราตั้งใจฟัง เสียงนั้นมันกระทบหูเรา เรารับรู้ เขาพูดเรื่องอะไร เราเข้าใจเรื่องคําพูดของเขา

นี่ก็เหมือนกัน จิตเวลาถ้ามันออกไปรับรู้ ออกไปรับรู้ รับรู้แล้วงงๆ รับรู้ แต่ถ้ามันรับรู้ รับรู้นะ ถ้ามันเห็นกับรับรู้ มันสัมผัสของมัน นี่ส่งออกทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าเป็นจริงขึ้นมา พุทโธๆ พุทโธมันทวนกระแสกลับ ปัญญาอบรมสมาธิมันเข้าไปสู่จิต จิตมันสงบของมัน ถ้าสงบของมันนะ ความสงบอันนั้นมันเป็นหนึ่ง นี่มันเป็นหนึ่ง

เราอธิบายอารมณ์ความที่เป็นหนึ่งไม่ได้ เราอธิบายสิ่งที่จิตมันไปรับรู้ได้ เราอธิบายสิ่งที่มันรับรู้นะ แสงสีเสียง เรื่องความรู้สึก เราอธิบายได้ แต่เราอธิบายถึงธาตุรู้ไม่ได้ เพราะมันไม่เคยสงบไง ถ้ามันสงบขึ้นมามันอธิบายถึงธาตุรู้ของมันได้ นั่นคือสมาธิ

สมาธิจริงๆ มันเป็นอย่างไร นี่สมาธิยังไม่รู้จักสมาธิ แต่พูดกันว่างๆ ว่างๆ นี่พูดถึงว่าค่าของมัน คนที่ปฏิบัติเขารู้ของเขา นี่พูดถึงว่าถ้ามันถามโดยที่มีสาระนะ มันต้องมีสาระ

ฉะนั้น สิ่งที่ถามมา ถามมา ที่ตอบๆ นี่ตอบ เวลามันดี เราก็ดีด้วยนะ เราก็เห็น แบบว่าเราก็ดีใจด้วย แต่ถ้าเวลามันทุกข์มันยาก แสดงว่าจิตมันไม่มีจุดยืนเลย ถ้าจิตมันจากปุถุชนจะเป็นกัลยาณปุถุชน กัลยาณปุถุชนมันจะควบคุมจิตได้ จะดูแลจิตตัวเองได้ จิตตัวเอง ปรอทมันไม่ขึ้นสูงนัก ไม่ลงตํ่านัก ถ้าปรอทเวลามันพุ่งเลยนะ ปรอทมันขึ้นเต็มที่เลย

นี่เหมือนกัน เวลาดีก็ดีไปเลย ถ้าเวลาจิตมันตกก็ตกไปเลย พอตกไปเลย แล้วตอนนี้มันก็พูดไง ถามมาๆ ถามมาถ้ามันเป็นข้อเท็จจริง เราก็ตอบตามข้อเท็จจริงนั้น ตอบตามข้อเท็จจริงนั้นยังพยายามส่งเสริมด้วยนะ เว้นไว้แต่ภาวนาผิด ภาวนาออกนอกลู่นอกทาง แล้วจะเอาสิ่งนั้นว่าเป็นสิ่งที่ถูก อย่างนี้เราจะเสียงดังเลย เอาจริงเอาจังเลย เอาจริงเอาจังเพราะไม่ให้ออกนอกลู่นอกทาง เพราะในวงกรรมฐานนะ ในวงกรรมฐานของครูบาอาจารย์เรา ในวงกรรมฐานของครูบาอาจารย์ถ้าเป็นความจริง สัจจะความจริง นี่มันแก่น แก่นของศาสนา

เวลาหลวงตาท่านพูดเลย หลักในสมัยพุทธกาลนี้ ในกึ่งพุทธกาลนี้ สิ่งที่ท่านเห็นว่ามีหลักเกณฑ์ที่สุด เป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดคือหลวงปู่มั่น เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําความจริงของท่าน ถ้าความเป็นจริงของท่านมันมีหลักมีเกณฑ์ในใจของท่าน ถ้ามีหลักมีเกณฑ์ในใจของท่าน แล้วเวลาท่านก็มีลูกศิษย์ลูกหามหาศาลเลย แล้วลูกศิษย์ลูกหาก็มีความเห็นแตกต่างกันไปทั้งนั้นเลย ถ้ามีความเห็นแตกต่างกันทั้งนั้น ความเห็นแตกต่างนั้นเป็นความเห็นแตกต่าง ถ้ามันมีคุณธรรมในหัวใจจริงนะ

ถ้ามีคุณธรรมในหัวใจจริง ดูสิ เวลาหลวงตาท่านตรัสรู้ธรรมขึ้นมา กราบแล้วกราบเล่า กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเวลาระลึกถึงหลวงปู่มั่นนะ ท่านบอกเลย ถ้าไม่ได้กราบหลวงปู่มั่นก่อน นอนไม่ได้

ขนาดหลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้วนะ ท่านบอกว่า ถ้าคืนไหนท่านไม่ได้กราบพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่ได้กราบหลวงปู่มั่นก่อน ท่านนอนไม่ได้ ก่อนจะหลับก่อนจะนอนต้องระลึกถึงหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น กราบหลวงปู่มั่น นี่คนที่มันมีคุณธรรมในหัวใจ คนที่ได้ธรรมมาจากผู้ใดที่สั่งสอน จากผู้ใดที่ยื่นให้ พ่อแม่ครูจารย์ ดูแลทั้งชีวิตความเป็นพระของเรา ดูแลทั้งหัวใจที่ให้มันภาวนาถูกต้องดีงาม ให้เข้าสู่สัมมาทิฏฐิ

เวลากิเลสมันเกิด กิเลสมันเกิดมันหลอกเราแล้วแหละ หลอกเราแล้ว แล้วเราก็ดิ้นรนของเรา เราก็ไปหาท่าน จะให้ท่านรับรองกิเลสของเราไง แล้วบอกว่าเราปฏิบัติดีอย่างนั้น ปฏิบัติดีอย่างนั้น ครูบาอาจารย์องค์นั้นไม่ยกย่องเรา ครูบาอาจารย์องค์นี้ไม่ยกย่องเรา

ครูบาอาจารย์องค์ไหนท่านจะยกย่องกิเลสของคนล่ะ ครูบาอาจารย์ท่านจะยกย่องท่านก็ยกย่องธรรมะ ยกย่องสัจธรรม ไม่มีครูบาอาจารย์องค์ไหนหรอกที่ไปเที่ยวยกย่องกิเลสให้มันใหญ่กว่าธรรม เป็นไปไม่ได้ ฉะนั้น เวลาปฏิบัติไปมีความรู้ความเห็นขึ้นมาก็จะให้ท่านยอมรับ ถ้าท่านไม่ยอมรับก็ไปไม่พอใจท่าน

แต่ถ้าคนที่มีคุณธรรมในใจอย่างเช่นหลวงตา ถ้าวันไหนจะนอน ไม่ได้กราบหลวงปู่มั่นก่อน นอนไม่ได้

คําว่า “กราบหลวงปู่มั่น” ท่านนิพพานไปแล้ว แล้วท่านกราบของท่าน กราบด้วยหัวใจของท่านไง คนที่มีคุณธรรมจะมีกตัญญูกตเวที จะมีกตัญญูกตเวทีต่อครูบาอาจารย์ของเรา ถ้ามีความกตัญญูกตเวทีกับครูบาอาจารย์ของเรา อาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติอย่างไร อาจารย์ของเรามีคุณธรรมอย่างไร แล้วคุณธรรมมันเกิดขึ้นจากอะไร

เกิดขึ้นจากข้อวัตรปฏิบัติ เกิดขึ้นจากศีล สมาธิ ปัญญา เกิดขึ้นจากมัคโค เกิดขึ้นจากทางอันเอกนี้ ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ท่านจะสงวนสิ่งนี้ สงวนเรื่องการประพฤติปฏิบัติ สงวนเรื่องข้อวัตรสิ่งที่ทํามา ท่านไม่ไปสงวนเรื่องวัตถุหรอก ท่านไม่ไปสงวนเรื่องชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณหรอก

ครูบาอาจารย์ของเรา ดูสิ หลวงปู่ลี ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรม ท่านอยู่วัดของท่าน ท่านอยู่ในที่สงัดของท่าน ท่านไม่ออกมาเกลื่อนกล่นวุ่นวายกับโลกเขา ไอ้นั่นมันโลกเป็นใหญ่ ไม่ใช่ธรรมเป็นใหญ่ ถ้าธรรมเป็นใหญ่นะ หัวใจเป็นใหญ่ หัวใจที่มีคุณธรรมเป็นใหญ่ ถ้าหัวใจเป็นใหญ่ สิ่งนั้นเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริง

เวลาบอกว่า “ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นเยอะแยะไป แล้วปฏิบัติหลากหลาย แนวทางหลากหลาย”

แนวทางหลากหลายแต่มันมีธรรมหรือเปล่า ถ้ามีธรรมหรือเปล่า มันมีธรรมจริงๆ มันจะเคารพ ถ้ามันเคารพมันจะเคารพ ในสมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน พระอานนท์เป็นผู้อุปัฏฐาก สุดท้ายเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานไปแล้ว ที่ใดที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยประทับ ที่ใดที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยนอน เคยจําวัตร พระอานนท์ปฏิบัติเหมือนกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังมีพระชนม์ชีพอยู่เลย จะกันที่ตรงนั้นไว้ จะไม่เข้าไปวุ่นวาย จะไม่เข้าไปแตะเลย ท่านเคารพแม้แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้วนะ สิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยประทับนั่ง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยใช้สอยสิ่งใด เขาจะเคารพมาก เขาจะไม่ไปรื้อ ไม่ไปทําลาย

ไอ้นี่บอกเคารพๆ เคารพมันจะแสดงศักยภาพของมันไง มันจะสร้างให้คนรู้ว่าฉันเป็นคนสร้างไง มันจะสร้างสิ่งใดไว้เพื่อให้ประกาศชื่อเสียงของมันเองไง แต่อ้างชื่อครูบาอาจารย์น่ะ

นี่พูดถึงว่าการเคารพไง การเคารพมันแตกต่างกัน ถ้าการเคารพ พอเคารพแล้วจิตมันลงยอมรับแล้วจบ สิ่งอย่างนั้นมันเป็นเรื่องอํานาจวาสนาของคน

ไอ้นี่ไม่อย่างนั้นน่ะ ไปรื้อหมด ไปทําลายหมด สิ่งที่ท่านได้ดํารงชีพมา สิ่งที่ความเป็นอยู่ของท่านมา รื้อออกหมด สร้างแต่ความเห็นของตนเข้าไป แล้วบอกเคารพ

นี่มันบอกถึงหัวใจ มันบอกถึงคุณธรรมในใจ มันบอกถึงเลยล่ะ ตาเป็นหน้าต่างของใจ ศีลจะรู้ได้ต่อเมื่ออยู่ด้วยกัน ธรรมะจะรู้ได้ต่อเมื่อแสดงออก

นี่พูดถึงว่าเวลาคําถาม เวลาที่มันมีคําถามมา คําถามมา แล้วในวงปฏิบัติเราเอากันตรงนี้ไง เราเอากันที่วัตรปฏิบัติ แล้วถ้าปฏิบัติ จิตใจของคนที่มันสูงส่งดีงามขึ้นไป มันจะสูงส่งดีงามขึ้นไป มันต้องมีสาระ สาระตั้งแต่ต้น ตั้งแต่มีสติ ถ้ามีสติ การปฏิบัติมันก็จะเป็นปฏิบัติโดยธรรม ถ้าขาดสติแล้วมันเป็นเรื่องโลกทั้งนั้นน่ะ เรื่องจินตนาการ สัญญาอารมณ์มันคิดมันจินตนาการไปร้อยแปด ถ้าร้อยแปดไปแล้ว เห็นไหม ทางโลกเขาเวลาเขาทําไปแล้ว คนที่ไม่มีสติปัญญาก็เอาสิ่งนั้นเป็นโลก เหมือนการเข้าทรงทรงเจ้า เข้าทรงทรงผี เข้าผีเข้าเจ้านั่นน่ะ เขาทําอะไรกันไป นี่เรามอง แล้วมอง เรามาคิดว่าอย่างนี้เป็นธรรมหรือเปล่า เป็นธรรมหรือเปล่า

เวลาเป็นธรรมจริงๆ มันไม่เป็นอย่างนั้นหรอก เวลาเป็นธรรมจริงๆ มันชนะใจของตนเอง ถ้าไม่ชนะใจของตนเอง เอาใจของตนเองเป็นสัมมาสมาธิไม่ได้ แล้วถ้าไม่เกิดภาวนามยปัญญาในพระพุทธศาสนาขึ้นมามันจะไม่มีวิปัสสนา วิปัสสนาคือปัญญาที่รื้อค้นจะเกิดวิปัสสนา ถ้าอย่างนั้นไม่เกิดหรอก ถ้ามันจะเกิดอย่างนั้นมันจะเป็นความจริงอย่างนั้น ถ้าเป็นความจริงอย่างนั้นมันจะเป็นประโยชน์อย่างนั้น

นี่พูดถึงว่าวันนี้เขาขอขมา คําถาม “กราบขอขมาหลวงพ่อ ที่เขียนคําถามมาโดยขาดสติ พิจารณาโดยรอบคอบ ผมได้นําคําเทศน์ไปพิจารณาแล้ว หลวงพ่อพูดถูกทุกอย่างและเป็นอย่างนั้นจริงๆ และเป็นอย่างนั้นจริงๆ”

มันเป็นอย่างนั้น มันเป็นอย่างนั้น เวลาเราตอบปัญหาอยู่นี่ เราไม่เคยเห็นหน้าคนถามแม้แต่คนเดียวเลยนะ ไอ้คนที่เขียนมาๆ เราไม่รู้จักใครทั้งสิ้นเลย ดูเอาตามตัวหนังสือนี่ ทีนี้คนถามมันเคยถามมา เคยถามมาว่าภาวนาดีอย่างนั้นๆ เดี๋ยวคําถาม สักพักมาแล้ว จิตตกขณะนั้นๆ เดี๋ยวคําถามก็จะอย่างนั้นๆ จะให้บอกว่าเหมือนกับให้เรายอมรับความเป็นไปของจิตที่มันขึ้นๆ ลงๆ อย่างนั้นเลยหรือ

เวลาจิตถ้ามันขึ้นมาดี เออ! เราก็ เออ! มันก็น่าสนใจ เขาก็ประสบการณ์ นี่วัตรปฏิบัติของเขา เวลาจิตมันตกมันก็ตกน่ะ เวลาจิตมันตก ความเป็นอยู่ในเพศของสมณะมันทุกข์มันยากน่ะ จิตมันตกแล้ว แล้วเดี๋ยวบอกว่าจิตมันดีตลอดแล้วไม่เคยมีเสียหายอะไรเลย เราว่า อืม! มันแปลก เขียนมาแปลกๆ

“ผมได้นําคําเทศน์ของหลวงพ่อไปพิจารณาแล้ว”

ได้เทศน์ไปอย่างนั้นแหละ ถึงได้เทศน์ไปอย่างนั้น เทศน์ไปอย่างนั้นให้คนได้คิด ให้คนได้คิด เพราะว่าอย่างที่เวลาหลวงตาท่านพูดถึงคนที่ปฏิบัตินะ เวลาพูดไป พูดไปโดยความเห็นของตน เวลาท่านพูดนะ ผู้ที่เขารู้จริงมีอยู่นะ แต่คนที่เขารู้จริงส่วนใหญ่แล้วเขาจะเงียบ เขาจะไม่ค่อยพูด

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เราพูดออกไป คนรู้จริงมีอยู่นะ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เขียนมาๆ จะให้เห็นด้วยๆ ถ้ามันเขียนมามันดีอย่างนั้นมันก็ดีแค่พื้นฐานน่ะ คนเรามันจะแสวงหาจิตใจของตนก่อน นี่สมถกรรมฐาน ถ้าค้นหาได้แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้คือหัดทํางานเป็น เออ! มันจะก้าวหน้าของมันไป แล้วถ้าก้าวหน้าของมันไป คนที่ก้าวหน้า คนที่ประกอบสัมมาอาชีวะเขาประสบความสําเร็จก็เป็นสมบัติของเขา ไอ้เราก็เป็นแค่ที่ปรึกษา ไอ้เราก็เป็นแค่ที่มองดูสังคมมันเจริญงอกงามขึ้นมา มันไม่เป็นสมบัติอะไรของเราเลย แต่สุดท้ายแล้วเวลาเราพูด เราก็ต้องพูดตามความเป็นจริง เพราะธรรมไง

ธรรมไม่มีลูบหน้าปะจมูก ผิดเป็นผิด ถูกเป็นถูก จริงเป็นจริง เว้นไว้แต่เวลาผู้ที่เขียนมาด้วยความทุกข์ความยากก็พูดให้กําลังใจ ภาษาเราก็ยกตูด ว่าอย่างนั้นเถอะ เวลามันทุกข์มันยากมาก็เลียตูด ยกตูดมัน เป่าลมตูดมันให้มันพองเลย ให้มันมีกําลังใจ ก็แค่นั้น ไม่ได้ไปแสวงหาผลประโยชน์อะไรกับใคร

ฉะนั้น เวลามีสิ่งใดมามันก็ต้องพูดจริงเป็นจริง ธรรมะถูกเป็นถูก ผิดเป็นผิดตามนั้น แต่เพียงแต่ว่าถ้ามันเป็นประโยชน์ก็เป็นประโยชน์ แต่ถ้ามันเกินเลยไป อย่างครั้งที่แล้วมันแบบว่ามันเหมือนจะหลอกใช้ ก็เลยว่าไปตามนั้น

นี่พูดถึงว่ามันต้องมีสาระ ถ้ามันไม่มีสาระ ไม่มีสาระอะไรเลยมันก็ไร้แก่นสาร การปฏิบัติไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

พระธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาแสดงธรรมขึ้นมา พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม สัจธรรมนี้มันมีค่ามาก สัจธรรมนี้ สัจธรรมนี้มันสูงส่งมาก แล้วเราจะมาลูบหน้าปะจมูก เราจะมาเล่นขายของกัน แล้วก็บอกว่านี่เป็นชาวพุทธ จะประพฤติปฏิบัติ...มันไม่สมไง มันไม่สมกับความเป็นชาวพุทธ มันไม่สมกับกรรมฐาน มันไม่สมกับที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านรื้อค้นมา มันไม่สมกับครูบาอาจารย์เราสละชีวิตมา มันไม่สมกับความเป็นธรรม ฉะนั้น เราถึงพูดไปอย่างนั้น

ฉะนั้น คําถามสิ่งใดมาต้องมีสาระ ถ้ามันไม่มีสาระเลย ไม่มีสาระเลยแล้วกิเลสมันครอบงําด้วย มันก็พลิกไปพลิกมาอยู่อย่างนี้ ฉะนั้น เอาให้จริงๆ เราพูดเพื่อให้เป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ ถ้าไม่พูด มันสังคมอย่างนั้นน่ะ สังคมที่ลูบหน้าปะจมูก เออออห่อหมกไปหมด แล้วก็เขียนมาให้พระสงบเห็นด้วยๆ แล้วก็จะไปพูดข้างนอกเลย นี่ไง ถามพระสงบ พระสงบเห็นด้วยๆ ไง

เวลามันเหลวแหลก สังคมเหลวแหลก เราก็โจมตีกันว่าสังคมไม่ดี เวลาจะมาใช้สอยก็จะดึงเข้าไปในสังคมนั้น ฉะนั้น เวลาไม่ได้ดั่งใจก็ว่าไม่ดีทั้งนั้น เวลาจะอ้างก็อ้างแต่ไอ้คนไม่ดีนั่นแหละมันรับประกัน เป็นอย่างนั้นหมดนะ เวลาไม่ถูกใจ พระสงบใช้ไม่ได้ ไม่ดี เวลาไปอ้างก็อ้างว่าพระสงบยอมรับ พระสงบเห็นด้วย

อ้าว! ก็คนไม่ดี มันไปเห็นด้วยได้อย่างไร คนไม่ดี ไม่มีเครดิต สังคมเขาจะยอมรับได้อย่างไร นี่เวลาไม่พอใจก็ว่าไม่ดี เวลาจะเอาไปใช้ก็ว่านี่เป็นคนยอมรับ แล้วก็เขียนมาๆ ถึงได้เตือนสติ จบ

ถาม : เรื่อง “อาการส้มหล่น”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ ตามที่หลวงพ่อเคยเทศน์ว่าอาการส้มหล่นเกิดจากอํานาจวาสนา เกิดขึ้นแล้วมันก็หลุดไป แล้วถ้าหากเราปฏิบัติไปเรื่อยๆ อาการส้มหล่นที่เกิดขึ้นนั้นจะสามารถเกิดขึ้นกับเราได้จริงๆ หรือไม่เจ้าคะ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ อาการส้มหล่นๆ อาการส้มหล่นคือธรรมมันเกิด คนเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมาโดยข้อเท็จจริง เห็นไหม คนที่มีความคิดดีๆ คนที่มีอํานาจวาสนาเขาจะคิดบวกตลอด เขาเรียกว่าโรคคิดบวก คิดบวกเขาจะคิดเพื่อประโยชน์กับเขา คนที่ตกทุกข์ได้ยาก เวลาคิด คิดลบ คิดเห็นแก่ตัว คิดพยายามจะขวนขวายเอาตัวรอด มันเลยไม่รอดไง ถ้ามันไม่รอด นี่พูดถึงว่าสิ่งที่เป็นจริตเป็นนิสัย

ทีนี้เวลาคนสร้างสมบุญญาธิการมา คนที่ทําบุญกุศลมาบ้าง เวลาเรามีศรัทธามีความเชื่อ เราจะประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ถ้าประพฤติปฏิบัติเริ่มต้นก็ล้มลุกคลุกคลาน ถ้าไปสังคมที่หลอกลวง สังคมที่ฉ้อฉล เอาธรรมะมาเป็นสินค้ามาหลอกขายกัน เข้าสังคมนั้น ไปอยู่ในสังคมนั้น มันก็อยู่กันแบบแกนๆ อย่างนั้น แล้วก็บอกว่าดีไปด้วยกันทั้งหมด

แต่ถ้าเรามีอํานาจวาสนา เราไปเจอครูบาอาจารย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ท่านจะสั่งสอนให้เราพึ่งตัวเองให้ได้ ธรรมะคือการพึ่งตนเองได้ ธรรมะคือจิตใจที่เป็นอิสระ จิตใจที่เป็นศาสนทายาทที่มันสามารถยืนตนขึ้นมาได้ แล้วประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนใจดวงนั้นพ้นจากทุกข์ไป

ใจที่พ้นจากทุกข์นั้น เห็นไหม จากใจดวงหนึ่ง ใจที่พ้นจากทุกข์นั้น จะพ้นจากทุกข์ได้ต้องมีมรรคมีผล ความที่มีมรรคมีผล บุคคล ๔ คู่ จิตใจที่เป็นปุถุชนปฏิบัติขึ้นมาเป็นกัลยาณปุถุชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มรรค ๔ ผล ๔ แล้วก็นิพพาน ๑

ถ้านิพพาน ๑ แล้ว ถ้าจิตใจอย่างนี้ ครูบาอาจารย์ที่เป็นแบบนี้ท่านพยายามจะสั่งสอนเรา ท่านพยายามชักนําเรา ชักนําเราให้จิตใจเป็นอิสระ ให้จิตใจพึ่งตนเองได้ ถ้าพึ่งตนเองได้ นี่มันจะมีมรรคมีผลขึ้นไป เห็นไหม ถ้าเราไปเจอครูบาอาจารย์อย่างนั้น ครูบาอาจารย์พยายามสั่งสอนเรา แล้วเราประพฤติปฏิบัติ พยายามทําสิ่งนั้นให้ได้ แต่มันยังทําไม่ได้

ทําไม่ได้ หมายความว่า มันไม่เกิดมรรคเกิดผลขึ้นมา แต่เราปฏิบัติไป ปฏิบัติด้วยวัตรปฏิบัติของเรา ด้วยความเป็นจริงของเรา แล้วมันรวมลง มันสงบลง มันมีความรู้ความเห็น นี่ส้มหล่น

ส้มหล่นคือว่ามันเป็นสัจธรรม มันเป็นธรรมสังเวช มันเกิดแล้วมันสังเวช เกิดแล้วมันมีความสุข เกิดแล้วมันมีความฝังใจมาก นี่มันเกิดธรรมสังเวช พอธรรมสังเวชอย่างนี้เกิดแล้วเราควบคุมไม่ได้ เพราะเราไม่ได้ควบคุมมาใช่ไหม เราไม่ได้ทําศีล สมาธิ ปัญญา เราไม่ได้ตั้งสติมา เราไม่ได้ดูแลของเรามา

ถ้าเราดูแลของเรามา เวลาเป็นสมาธิ มันเสื่อมจากสมาธิ เราก็ฟื้นฟูมันมา ถ้าจิตสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา วิปัสสนาแล้วถ้ามันพิจารณาแล้วมันเป็นตทังคปหาน คือมันมีปัญญารอบรู้มันก็ปล่อย ถ้าปัญญามันอ่อนด้อย กิเลสมันฟื้นฟูขึ้นมามันมีมากกว่า มันก็ทําให้การปฏิบัติของเราล้มลุกคลุกคลาน

ถ้าเรามีการกระทําแบบนี้ เรามีการกระทําแบบนี้ ถ้าเวลามันเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ เราก็ฝึกหัด เราก็แก้ไข แก้ไขแต่ละชั้นแต่ละตอนขึ้นไปจนถึงที่สุดเวลามันขาด นี่มันเป็นชั้นเป็นตอน เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป อย่างนี้มันเป็นมรรคเป็นผล มันเป็นบุคคล ๔ คู่ มันเป็นสัจธรรมไง

แต่เวลาเราทําของเรา เวลามันส้มหล่นๆ ส้มหล่นคือมันเป็น มันไม่มีเหตุผลอย่างนี้ไง แบบว่าเราทิศเหนือทิศใต้ หลงทิศ แม้แต่ทิศ เรายังไม่รู้ว่าทางไหนเหนือทางไหนใต้เลย แล้วถนนหนทางเป็นอย่างไรก็ไม่รู้นะ แต่มันรวมลงอย่างนี้ นี่ส้มหล่น

ส้มหล่นเพราะเราไม่รู้ทิศทางใช่ไหม นํ้าหนักใช่ไหม ต่างๆ เราไม่ได้ทําเอง แล้วมันรวมลง อย่างนี้ส้มหล่น ถ้าส้มหล่นมันก็เหมือนบุญกุศลของเรา เราก็ทําของเราเหมือนกัน แต่มันไม่ชัดเจนไง

มรรคผลมันชัดเจนนะ ครูบาอาจารย์จะให้เราพึ่งตัวเองได้ ให้เรามีสติปัญญาพึ่งตัวเองได้ เราทําจนเป็นประโยชน์กับเรา อย่างนี้มันจะเป็นมรรคเป็นผล

บุคคล ๔ คู่ หลวงตาท่านพูดบ่อย จิตนี้มหัศจรรย์นัก มันเป็นบุคคลได้ ๘ บุคคล ตั้งแต่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล บุคคลคู่หนึ่งๆ ๔ คู่ จิตนี้มันเป็นได้ มันพัฒนาขึ้นไปด้วยความสามารถ ด้วยมรรคด้วยผล มันเป็นอย่างนี้ขึ้นไป อย่างนี้เป็นการประพฤติปฏิบัติโดยแนวทางสติปัฏฐาน ๔ โดยความเป็นจริง

แต่ถ้ามันเป็นส้มหล่นๆ มันเป็นส้มหล่นเพราะมันเป็นบุญเป็นวาสนา เป็นบุญวาสนา เราก็พยายามทําของเรา เราก็พยายามทําของเรา ฝึกหัดให้มันเป็นจริงขึ้นมา ฝึกหัดให้มันเป็นจริงขึ้นมา เหมือนกับเราฝึกให้มันทําได้ มันทําได้มันก็ทําของเราขึ้นมา

ฉะนั้นบอกว่า “แล้วถ้าเราปฏิบัติไปเรื่อยๆ อาการส้มหล่นนั้นจะสามารถเกิดขึ้นกับเราจริงๆ ได้หรือไม่”

อาการส้มหล่นนั่นน่ะมันเป็นธรรมสังเวช มันเป็นสัจธรรม เป็นสัจธรรมๆ แต่มันปิดเกมไม่ได้ไง คือมันจบไม่ได้ มันเป็นสัจธรรมอันหนึ่ง แล้วเวลาเรามาปฏิบัติๆ มันจะเป็นสัจธรรมตลอดสายเลย มันไม่ใช่สัจธรรมอันหนึ่ง สัจธรรมจุดหนึ่ง จุดใดจุดหนึ่ง ส้มหล่นๆ คือมันเป็นอาการอาการหนึ่ง มันเป็นระหว่างทางอันหนึ่ง แต่เวลาเราปฏิบัติมันต้องยิ่งกว่าส้มหล่นนะ มันชัดเจนเลย ส้มหล่นเป็นกระบวนการอันหนึ่ง แล้วกระบวนการอันหนึ่งเวลาเราปฏิบัติศีล สมาธิ ปัญญาขึ้นมา

“เวลาถ้าเราปฏิบัติเรื่อยๆ แล้ว อาการส้มหล่นจะสามารถเกิดขึ้นกับเราได้จริงๆ หรือไม่”

ได้ แล้วยิ่งกว่าได้ด้วย ยิ่งกว่าได้ หมายความว่า คิดดูสิ เวลาเราส้มหล่นเรายังรู้ได้เลย แล้วเวลาเราจะรู้จริงขึ้นมานี่มันรู้รอบ รู้รอบกระบวนการของส้มหล่นอยู่ในกระบวนการนั้นด้วย เราก็รู้กระบวนการของศีล ของสมาธิ ของปัญญาด้วย รู้กระบวนการ ถ้ามันขาดสติ มันขาดปัญญา เวลามันส้มหล่น อาการของมัน มันเป็นอาการแบบว่าส้มหล่น แต่ถ้ามันเป็นความจริง อ๋อ! เพราะมันมีอย่างนี้ๆๆ มันถึงมีอาการอย่างนี้ๆๆ แล้วเราก็ทําของเราไปต่อเนื่องๆ ไป มันจะชัดเจนขึ้นมาๆ

อาการส้มหล่นนั่นน่ะมันเป็นกระบวนการหนึ่งในมรรคในผล

“แต่ถ้าเป็นกระบวนการหนึ่ง เวลาส้มหล่นมันก็ต้องมีมรรคมีผลสิ”...ไม่มี

มันเป็นกระบวนการอย่างนั้น มันเป็นกระบวนการที่บุญไง บุญวาสนาไง บุญวาสนาอันหนึ่ง แล้วมันก็เป็นกระบวนการ แต่เราไม่ได้ทําเอง คือมันไม่ปัจจัตตัง ไม่สันทิฏฐิโก คือกระบวนการทั้งหมดเราไม่ได้ทําของเราขึ้นมา มันไม่ชัดเจนกับเรา เราไม่ได้ทําเอง

ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ครูบาอาจารย์ของเราสั่งสอนเราให้เราพึ่งตนเองได้ ให้เรามีสติได้ ให้เรามีสมาธิได้ เราฝึกหัดใช้ปัญญาจนมันคล่องตัวขึ้นมาได้ มันเป็นปัญญาขึ้นมา นี่กระบวนการอย่างนี้กระบวนการของมรรค มัคโค ทางอันเอก จิตมันเดินบนกระบวนการนี้ มันก็เดินกระบวนการมรรค ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วจิตมันเดินไปด้วยความชัดเจนของมัน เห็นไหม เราทําด้วยมือของเรา เราทําด้วยทุกอย่างของเราพร้อม มันชัดเจนอย่างนี้ แล้วมันชัดเจนอย่างนี้ ผลของมันเกิด ส้มหล่นเกิดอาการปล่อยวาง เกิดอาการที่รู้เห็นแล้วมันว่างหมด แต่เวลากระบวนการของมันที่เกิดขึ้น เกิดขึ้นด้วยความชัดเจนของเรา กระบวนการมันเกิดขึ้นชัดเจนกว่า ชัดเจนกว่า เห็นไหม

ฉะนั้น “แล้วหากว่าเราปฏิบัติไปเรื่อยๆ อาการส้มหล่นที่เกิดขึ้นนั้นจะสามารถเกิดขึ้นกับเราได้จริงหรือไม่”

ยิ่งกว่าจริงอีกด้วย อาการส้มหล่นเป็นอาการอาการอันหนึ่ง แต่ถ้ากระบวนการที่มันเกิดขึ้นทั้งหมด กระบวนการทั้งหมดเราเป็นคนทําเอง ถ้าเราเป็นคนทําเอง มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกนี่ไง

นี่ไง ที่ว่าหลวงตาท่านบอก พระพุทธเจ้ายกให้กับสัจธรรม ยกให้ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ปัจจัตตังเกิดเฉพาะตน สันทิฏฐิโกรู้จากภายในของเรา นี่ความจริง ความจริงเป็นแบบนี้ ถ้าความจริงเป็นแบบนี้มันจะเกิดกับเราชัดเจนมากๆ

ฉะนั้น อาการส้มหล่นมันเป็นส่วนหนึ่ง เป็นส่วนหนึ่ง เป็นแนวทางที่ว่าเรามีช่องทาง เพียงแต่ว่าเราจะเข้มแข็ง เราจะทําจริงอย่างนี้หรือเปล่า เราจะมีความสามารถทําให้มันได้อย่างนี้หรือเปล่า

สิ่งที่เป็นอย่างนี้เหมือนเป้าหมายที่เราได้เห็นแล้ว เป้าหมายที่เรารับรู้แล้วว่านี่เป้าหมายของมัน แต่มันยังไม่จบไม่สิ้นกระบวนการ คือว่ามันยังไม่จบ กิเลสยังไม่ได้จับมันชัดเจน ยังไม่ได้จับมันมาไต่สวนชัดเจน เดี๋ยวมันจะเกิดอีก เดี๋ยวมันจะฟื้นมา นี่ไง แต่ถ้าเป็นจริงๆ แล้วจบเลย สิ้นกระบวนการทั้งหมด นี้พูดถึงว่ามันเป็นจริง

ต้องมีสาระ คําว่า “มีสาระ” มีสาระหมดล่ะ สาระตั้งแต่เริ่มต้นตั้งแต่คําถาม สาระตั้งแต่ส้มหล่นที่การปฏิบัตินี้ ต้องมีสาระ มีสาระคือมีมรรคมีผล ไม่มีมรรคไม่มีผลมันไม่เป็นสมบัติของเรา สมบัติของเราคือเราต้องทําของเราเอง นี่มันจะเป็นความจริงขึ้นมา

นี่คําถามสด

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อ ดิฉันจะถามคําถามดังนี้

๑. ดิฉันสงสัยว่าจิตตัวเองบิดเบี้ยว คือจะมีความสุขเมื่อมีความทุกข์ รู้สึกสะใจที่มีความทุกข์ พูดง่ายๆ วันหนึ่งขณะบริกรรมพุทโธ อยู่ๆ ก็ร้องไห้ ความรู้สึกคือทุกข์เหลือเกิน แต่ขณะที่ร้องไห้ก็ยิ้มไปด้วย

อยากทราบว่าเกิดอะไรขึ้นกับจิตดิฉัน การภาวนาจะช่วยแก้อะไรได้หรือไม่ จะปฏิบัติตัวอย่างไรให้จิตคืนเป็นปกติ ขณะนี้ทานยาทางจิตเวชอยู่ หมอบอกว่าเกิดจากสารเคมีในสมอง ในการภาวนามีข้อควรระวังอะไรหรือไม่สําหรับจิตที่มีอาการแบบนี้

ตอบ : จิตที่มีอาการแบบนี้ ดูสิ เส้นตรง เวลาเส้นตรงขึ้นมามันจะเป็นประโยชน์ เส้นตรงเรารับรู้กันได้ เส้นโค้ง เส้นหยักฟันปลา นี่ก็เหมือนกัน จิตโดยธรรมชาติของมัน มันต้องเป็นจิตตรง ถ้าจิตตรง จิตที่เราตรง เรามาประพฤติปฏิบัติ เราทําสัมมาสมาธิ พุทโธๆๆ ถ้าจิตมันสงบก็คือมันสงบ แต่ถ้ามันจิตไม่สงบ เขาบอกว่า จิตมันบิดเบี้ยว จิตมันบิดเบี้ยวคือว่ามันจะมีความสุขต่อเมื่อมีความทุกข์

มันจะมีความสุขต่อเมื่อมีความทุกข์ มันเป็นความคิดของเรา มันเป็นความคิดของเรา แต่ถ้ามีการประพฤติปฏิบัติขึ้นไป กระบวนการของมันที่สุด เวลาปฏิบัติมันทุกข์

เขาบอกว่า เวลาจิตมันบิดเบี้ยว มันจะมีความสุขต่อเมื่อมีความทุกข์

เพราะมีความทุกข์ๆ มันสิ้นสุดของความทุกข์มันก็เป็นความสุข สิ้นสุดของความสุขมันเป็นความทุกข์ มันสิ้นสุดของมันไง กระบวนการของมันเป็นแบบนั้น แต่สติปัญญาของเราต่างหากไม่ทันจิตของเราเสียเอง พอจิตของเรามันเป็นเสียเอง แต่เราเองกลับสงสัยจิตของเราเสียเอง

นี่ผู้ถาม จิตเราเป็นเองนะ แต่ถามหลวงพ่อว่าจิตมันบิดเบี้ยวหรือเปล่า บิดเบี้ยวเพราะอะไร เพราะมันจะมีความสุขต่อเมื่อมีความทุกข์ มันรู้สึกสะใจถ้ามีความทุกข์ พูดง่ายๆ มันรู้สึกสะใจว่ามีความทุกข์

มันรู้สึกสะใจหรือมันรู้สึกปล่อยวาง ถ้ามันรู้สึกสะใจ มันก็จะสะใจอยู่อย่างนั้น ถ้ามันรู้สึกว่าการปล่อยวาง เห็นไหม เวลามันทุกข์ เวลามันทุกข์ยากๆ อยู่นี่ ถ้าถึงที่สุดแห่งทุกข์มันจะมีความสุขขึ้นมา ที่สุดแห่งทุกข์คือมันปล่อยวางขึ้นมา ถ้ามันปล่อยวางขึ้นมามันต้องแลกมา เราต้องแลกมาด้วยความเพียรของเรา เราลงทุนลงแรงด้วยความเพียรของเรา ถ้าลงทุนลงแรงด้วยความเพียรของเรา ความเพียรมันไปถึงที่สุดไง ถึงที่สุดเพราะอะไร เพราะว่ามันถึงเวลาแล้วมันไม่มีอะไรเป็นที่ยึด มันก็ไปมีความทุกข์มาก แล้วก็ไปเสียใจอยู่กับมัน มันก็เลยมีความสุขขึ้นมา

เออ! เขาว่าอย่างนั้นนะ ก็เลยว่าต่อไปนี้มันจะมีความสุขก็ต้องทําความทุกข์กับตัวเอง นี่มันคิดอย่างนี้

ถ้าเป็นเส้นตรงก็เป็นเส้นตรง ถ้ามันคิดอย่างนี้ปั๊บ เราพูดถึงว่า ถ้ามันจะมีความสุข คือว่าความคิดของตนเชื่อไม่ได้ ความคิดของตนเชื่อไม่ได้ ถ้าความคิดของตนเชื่อได้ว่าเราจะเกิดความสุขต่อเมื่อมีความทุกข์ มันก็จะไปเล็งเป้าหมายตรงนั้นไง

แต่ถ้าความจริงของเรานะ ถ้าเราใช้พุทโธ เราก็มีคําบริกรรมพุทโธไปกับเรา เราปรารถนาจะเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรามีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง เรามีรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง เราไม่ต้องหวังพึ่งสิ่งใดเลย เราไม่หวังพึ่งสิ่งใด ถ้าเราหวังพึ่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราพุทโธของเราไป พุทโธของเราไปแล้วเรามีสติของเราไป

ถ้าจิตมันละเอียด คําว่า “ละเอียด” คือมันพุทโธได้ไง คําว่า “ไม่ละเอียด” คือมันพุทโธแล้วมันแฉลบไง เวลามันพุทโธแล้วมันแฉลบพุ่งไปนู่นพุ่งไปนี่ พุทโธแล้วมันอึดอัด นี่คือมันไม่ละเอียด

ถ้ามันละเอียดนะ พุทโธกับเราเป็นอันเดียวกันไง พุทโธง่ายๆ ไม่ต้องพุทโธ มันพุทโธเองเลยนะ เออ! เวลามันละเอียด เดินไปมันพุทโธมันเสียเองเลย เพราะพุทโธกับจิตมันกล่อมกัน มันจะเป็นอันเดียวกันแล้วเพราะมันมีที่พึ่ง พุทโธๆ จนพุทโธไม่ได้เลย นั่นน่ะมันเป็นความจริงของมัน นี่เส้นตรง ถ้าเป็นเส้นโค้ง เส้นโค้ง เส้นสลับฟันปลา เส้นต่างๆ มันก็เป็นอย่างนี้ ฉะนั้น เป็นเส้นตรงอย่างนี้ปั๊บ เราต้องยึดพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ก่อน นี่เป็นรัตนตรัย เป็นที่พึ่งของเรา

ฉะนั้น เขาบอกว่า เวลาสิ่งที่เขาเป็นขึ้นมามันทุกข์มาก

มันจะทุกข์มันจะยากอย่างไร เราเอาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง เราแนะนําตลอดนะ เราแนะนําทุกๆ คนเลย เวลาเราปฏิบัติกัน เราจะพยายามให้นึกว่าเราปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อย่าเอาตัวเอาตน อย่าเอากิเลส อย่าเอาความทุกข์ความยากเข้าไปกีดขวางไง

ส่วนใหญ่แล้วเวลาปฏิบัติน่ะ “วันนี้จะเป็นสมาธิไหมนะ ปัญญาจะมาหรือยัง”...มันยังไม่ได้ทําเลย

แต่ถ้าทํานะ จะทําอย่างไรก็แล้วแต่ ถวายพระพุทธเจ้า ทําถวายพระพุทธเจ้า แล้วตั้งใจดีๆ เวลามันเกิดขึ้นมา เออ! สมควรแก่ธรรม ผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมะจะให้ผล อย่าไปคิด อย่าไปคาดหมาย อย่าไปคาดหวัง ถวายพระพุทธเจ้าเลย ถ้าถวายพระพุทธเจ้าเลย มันเป็นข้อเท็จจริงหมดแล้ว มันเป็นค่าทางเคมี มันเป็นค่าทางฟิสิกส์ ทําเท่าไรได้เท่านั้น ลงเท่าไรได้เท่านั้น ถูกต้อง ไม่ถูกต้อง ไม่ถูกต้องมันก็บิดเบี้ยว ถวายพระพุทธเจ้าเลย แล้วเราทําของเราไป ทําของเราไปเลย แล้วไม่ต้องไปคิดมาก ถ้าจะไปคิดมากมันยุ่ง มันยุ่งเพราะอะไร เพราะเราไม่ทันกิเลสเราเองไง กิเลสมันซ้อนกิเลส

ฉะนั้นบอกว่า เวลาพุทโธไปแล้ว สิ่งที่ว่าเวลามันพุทโธไปแล้วขณะนั้นที่มันจะร้องไห้มันก็ยิ้มขึ้น

มันยิ้มขึ้นคือมันปล่อยวางได้ ทีนี้คําว่า “ปล่อยวาง” ทีนี้มันมาติดตรงนี้ ติดตรงที่ว่า สิ่งที่ว่าเขาปฏิบัติอยู่นี้ เขาว่าจิตของเขาจะคืนสู่ปกติ ขณะนี้ทานยาทางจิตเวชอยู่ หมอบอกว่าเกิดจากสารเคมีในสมอง

ไอ้นี่มันเป็นเรื่องหมอนะ หมอต้องพูดอย่างนั้น หมอพูดอย่างนั้นเพราะเขาเรียนมาอย่างนั้น เขาเรียนมาอย่างนั้นทางวิทยาศาสตร์ แล้วพิสูจน์กันด้วยทางวิทยาศาสตร์ ด้วยเคมี ด้วยต่างๆ เขาก็พิสูจน์อย่างนั้น พิสูจน์ทางอย่างนั้นเพราะอะไร พิสูจน์อย่างนั้นเพราะพอมันมีปฏิกิริยาแล้วมันจะมีอาการอย่างนั้น สารจะหลั่งอย่างนั้น แล้วเขาก็ต้องมียาเข้าไประงับอย่างนั้น นี้พูดถึงว่าทางวิทยาศาสตร์ หมอพูดอย่างนั้นก็ถูกของเขา

แต่เราพูดว่า สิ้นสุดของทางวิทยาศาสตร์คือเข้าสู่ธรรม สิ้นสุดของวิทยาศาสตร์เลย ด้วยเหตุด้วยผลของวิทยาศาสตร์แล้ว ธรรมะมันเหนือวิทยาศาสตร์ไง ถ้าธรรมะเหนือวิทยาศาสตร์ เราก็ต้องย้อนกลับมาที่เราไง ถ้าหมอพูดอย่างไร เราก็ทําตามนั้น แล้วเราก็พุทโธเบาๆ

คือว่าเวลาหมอเขาบอกมันเป็นสารเคมี มันหลั่งเคมีออกมา มันต้องมีอะไร เราก็ว่าตามนั้น เราก็คุมยาของเรา แล้วเราก็พุทโธเบาๆ

สิ้นสุดของวิทยาศาสตร์นะ สิ้นสุดของโลกคือธรรม สิ้นสุดของโลกคือธรรม สิ้นสุดของกระบวนการของทางวิทยาศาสตร์ ของทางการแพทย์ แล้วถ้าปฏิบัติต่อเนื่องนั่นคือธรรม ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล สมาธิ ปัญญา ไปตรงนั้นไง

ฉะนั้น เวลาที่เราดูแลตัวเราเอง เราต้องมียาช่วย เพราะเรากินยาของเราแล้ว เพราะว่าอะไร เพราะร่างกาย เวลาสมอง เวลาต่างๆ มันหลั่งสารออกมา เราควบคุมมันไม่ได้ถ้ามันผิดปกติ แล้วเราก็พยายามรักษาใจของเรา แล้วถ้าทุกอย่างมันเข้ารูปเข้ารอยนะ มันจะกลับมาเลย กลับมาเป็นเส้นตรง แต่ตอนนี้มันเป็นเส้นโค้ง จะมีความสุขก็ต้องโค้งไปจักรวาลแล้วค่อยกลับมาไง แต่มันก็เป็นการควบคุมดูตัวเองนะ โดยเส้นตรงและเส้นโค้ง

โดยเส้นตรง เส้นตรงของเรา ศีล สมาธิ ปัญญาเป็นเส้นตรงของเรา แต่ชีวิตของเรา ด้วยความจําเป็นของเรา ด้วยความจําเป็นของใครก็แล้วแต่ที่ผิดปกติทางใด บ้าห้าร้อยจําพวก จําพวกไหนมันก็ชอบของมันทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าได้ตามใจตัวล่ะ แหม! สุดยอด คืนนี้จะภาวนาให้ยอดเลย แล้วไม่ได้ภาวนา นอนทั้งคืนเลย เพราะมันได้ตอบสนองใจมันแล้ว

อยากได้อะไร เขาเอามาให้หมดเลย อื้อหืม! สมบูรณ์แบบ คืนนี้จะภาวนาเต็มที่เลย เพราะบ้าห้าร้อยจําพวกไง มันได้ตามใจมันแล้ว คืนนี้มันจะภาวนา แล้วก็นอนหลับทั้งคืนเลย เพราะมันอยู่ข้างนอก บ้าห้าร้อยจําพวกคือจริตนิสัย

พุทโธ การภาวนาจะเข้าสู่จิตของบุคคลคนนั้น จากข้างนอกไง หลวงตาท่านสอน ว่างข้างนอก เราคิดกันว่างๆ คิดกันให้สุข คิดให้สบาย แต่ข้างในไม่ว่าง ข้างในทุกข์ยาก มันว่างแต่ข้างนอก แล้วเราก็คิดว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ปล่อยวาง ให้สู่ความว่าง ให้สู่ความสงบระงับ เราก็ไปสงบระงับกันอยู่ข้างนอก ข้างนอกว่าง สร้างสิ่งเป็นความว่างขึ้นมาหลอกใจตัวเอง การปฏิบัติก็ปฏิบัติเพื่อหลอกใจตัวเอง สร้างแต่ความว่างข้างนอก ข้างในไม่ว่าง

ฉะนั้น สิ้นสุดของโลกคือธรรม สิ้นสุดของวิทยาศาสตร์คือธรรม เราต้องตั้งใจตรงนี้ สัจจะตรงนี้ รักษาตรงนี้ให้เป็นเส้นตรง ให้เป็นเส้นตรงนะ

แล้วถ้าเมื่อมีอาการแบบนี้ มีข้ออะไรควรระวังบ้างจากอาการอย่างนี้

ก็ตั้งสติไว้ ตั้งสติไว้แล้วย้อนกลับมา ชีวิตนี้มาจากไหน ชีวิตนี้ของเรา เราต้องรับผิดชอบ หมอก็ช่วยดูแลแค่นั้น คนรอบข้างก็ช่วยดูแลแค่นั้น เราต่างหาก เราจะเอาอะไร เราจะทําอย่างใดเพื่อจิตของเรา กลับมาที่เรา นี่ไง ครูบาอาจารย์ของเราต้องให้ทุกๆ คนช่วยเหลือตัวเองได้ ทุกๆ คนพึ่งตัวเองได้ ทุกๆ คนมีสติปัญญาเพื่อเอาตนเองรอดได้ เอวัง