คํานํา

กิเลสกลัวแต่ธรรม พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญการปฏิบัติบูชา เพราะทําให้พ้นจากทุกข์ พ้นจากกิเลส ให้เชื่อกาลามสูตร อย่าให้มีสิ่งใดมาบั่นทอนการปฏิบัติ ให้กิเลสไชโยโห่ร้องว่า ศาสนาจะไม่มีมรรคผล

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต มุ่งส่งเสริมการปฏิบัติธรรมตามความเป็นจริง ตามแนวปฏิปทาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ต้องทําความสงบใจ หรือสัมมาสมาธิก่อน จึงยกขึ้นสู่วิปัสสนา ต้องตรงต่อธรรม ตรงต่อความจริง ตรงต่อตน ต้องมีสัจจะ ซื่อสัตย์สุจริต ทําอย่างจริงจังต่อเนื่อง ต้องพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า ถ้าปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมแล้ว ธรรมย่อมประกาศขึ้นกลางหัวใจ ส่วนธรรมโอสถแก้กิเลสและรักษาโรค บริษัท ๔ จะทําได้ขึ้นกับจิตใจที่สูงตํ่า ซึ่งจิตต้องมีกําลัง สมาธิต้องมั่นคง สําหรับกามวิตกของภิกษุต้องแก้ที่ต้นเหตุตามที่ครูบาอาจารย์สั่งสอนไว้

การสอนเพื่อมรรค ผล นิพพาน เพื่อสร้างศาสนทายาทธรรมยากเย็นแสนเข็ญ จิตที่สูงกว่า จะดึงจิตที่ตํ่ากว่า เมื่อจิตดวงใดพัฒนาฉลาดขึ้นมา จะเป็นประโยชน์มาก เมื่อพิจารณากายแล้วไม่ได้อะไรเลย หรือจิตส่งออก เห็นนิมิต ให้กลับมาทําความสงบใจก่อน ให้พุทโธต่อเนื่องชัดๆ หากปฏิบัติตามครูบาอาจารย์แล้วทําไม่ถึง ให้พยายามเพื่อรู้ ทําเพื่อรู้ เมื่อถึงที่สุดแห่งทุกข์ ไม่มีการไป ไม่มีการมา หรือถึงซึ่งพระนิพพาน เมื่อรู้แล้ว อริยสัจมีหนึ่งเดียว จะเหมือนกัน ไม่ขัดแย้งกัน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

ตรงต่อตน
เราให้มั่นคงให้ตรงต่อตนก่อน
แล้วเวลาปฏิบัติแล้วตรงต่อธรรม
ตรงต่อธรรม ให้มันสัจจะความจริงอย่างนั้น
แล้วถ้ามันตรงต่อธรรมแล้วนะ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมแล้ว
มันประกาศขึ้นกลางหัวใจ

๑

ต่อตน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การพิจารณาทุกข์”

กระผมได้ฝึกปฏิบัติโดยรู้ลมหายใจ ทําความสงบ แต่ไม่สามารถพิจารณาผม ขน เล็บ ฟัน หนังได้เลย พยายามเพ่งจนกายหาย แต่ในใจมันค้านว่าคิดเอาเอง ก็เลยพิจารณาเวทนาแทน ก็ได้ผลครับ คือมันเป็นรูปธรรมครับ เกิดสภาวะกดทับอึดอัด ก็ใช้วิธีแก้ที่ฟังจากหลวงพ่อ คือเฝ้าดูกําหนดลมไปเรื่อยๆ สักครู่มันก็เกิดการจางคลาย เบาโล่งอกโล่งใจ เป็นอย่างนี้เป็นรอบๆ เหมือนกับมีการสัประยุทธ์สู้กันกลางทรวงอก แล้วผมจะใช้วิธีปล่อยวางเข้าร่วม คือทําตัวผ่อนคลาย แล้วตั้งสตินึกถึงการทําทาน การมีศีลเข้ามาช่วยเวลาต่อสู้กับสภาวะทุกข์

ตอนนี้ผมปฏิบัติ มันทุกข์มากครับ ไม่ว่าผมจะเผลอคิดฟุ้งเรื่องอะไรก็จะกลายเป็นสภาวะทุกข์ก่อตัวขึ้น แล้วผมก็ใช้วิธีเดิมๆ สู้ ก็จางคลายเป็นรอบๆ ไปไม่จบไม่สิ้น สภาวะทุกข์นี้ ผมสังเกตเวลาใช้ชีวิตปกติมันก็จะเกิดขึ้น เวลาไม่พอใจก็มีความกังวล มีปัญหาต่างๆ สภาวะนี้มันจะก่อตัวขึ้น ผมก็ใช้วิธีเดิมกลับมาดูลม แล้วก็ได้ผล คือสภาวะทุกข์หนักอกค่อยๆ จางไป ปัญหาการงานก็เหมือนเดิม แต่มันไม่ค่อยทุกข์ใจครับ

ขอถามหลวงพ่อว่า ผมคิดเอาเองหรือเปล่าครับ การพิจารณาสภาวะนี้เป็นวิปัสสนาหรือยัง

ผมเคยเขียนมาเล่าให้หลวงพ่อฟังแล้วว่า ครั้งแรกที่ผมเห็นสภาวะทุกข์นี้ ผมเห็นเหมือนมะม่วงมันหลุดจากขั้ว แต่มันเป็นรูปธรรมจับต้องได้จริงๆ ครับ ทําได้ ๒ ครั้งติดต่อกัน นํ้าตาไหลพราก มันโล่งอกโล่งใจมากๆ ตอนนี้มันไม่ค่อยจะมีความรู้สึกปีติแรงๆ เหมือนครั้งแรกครับ

ตอบ : นี่พูดถึงเวลาปฏิบัติไง เวลาเราปฏิบัติไป เวลาเราไม่ได้ปฏิบัติ เราก็อยู่ทางโลก เวลาทางโลกมันไม่มีทางออก พอไม่มีทางออก เราก็พยายามแสวงหาของเรา แสวงหาสัจจะแสวงหาความจริงในชีวิต

เวลาเขาพิสูจน์กัน เขาพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ ทางวิทยาศาสตร์เขาพยายามพิสูจน์กันว่า ชีวิตนี้มาจากไหน เวลาคนเกิด เกิดมาจากอะไร แล้วเกิดมาแล้วสภาวะของร่างกายเจ็บไข้ได้ป่วย เขาก็พยายามพิสูจน์กัน เห็นไหม เรื่องการรักษาโรค พยายามจะรักษา ทางการแพทย์มันเจริญขึ้นมา ชีวิตของคนมันก็ยาวขึ้น เพราะว่าทางการแพทย์มันเจริญ

แต่เวลาถึงเรื่องเอาความสุขกันจริงๆ แล้ว มันมีแต่ความทุกข์ทั้งนั้นน่ะในหัวใจ ถ้าในใจมีแต่ความทุกข์ สิ่งที่จะบรรเทาทุกข์ได้ บรรเทาทุกข์ได้ก็เรื่องศีลธรรมนี่ ถ้าเรื่องศีลธรรมบรรเทาทุกข์ได้

เวลาคนเราไม่ได้เข้าถึงเรื่องศีลเรื่องธรรม แต่อยู่ทางโลก เวลาอยู่ทางโลกเวลามีความทุกข์ขึ้นมา เขาก็ไปหาคนทรงเจ้า ไปหาหมอดู ไปหาการถือฤกษ์ถือยามต่างๆ ไอ้อย่างนั้นมันเป็นเรื่องไสยศาสตร์ มันเป็นเรื่องความเชื่ออันหนึ่ง เห็นไหม ศาสนาแรกของโลกคือการถือผี ถือผีคือถือจิตวิญญาณที่จะเป็นที่พึ่งไง แต่มันก็พึ่งไม่ได้ไง

แต่พระพุทธศาสนา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแก้ไขทุกข์ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา การตรัสรู้ธรรมมันมีเหตุมีผล ถ้ามันมีเหตุมีผลขึ้นมา มีการกระทําขึ้นมา มีเหตุมีผลขึ้นมาแล้วมันจบมันสิ้น พอมันจบสิ้นขึ้นมาแล้ว มันเป็นความสุขแท้ พอความสุขแท้ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประกาศธรรม เวลาเทศน์ธัมมจักฯ ไง เทวดา อินทร์ พรหมเขาส่งข่าวเป็นชั้นๆ เทวดา อินทร์ พรหมเขาสรรเสริญ เทวดา อินทร์ พรหมเขาหาทางออกของเขาเหมือนกัน

ดูสิ เวลาเจ้าชายสิทธัตถะเกิดนะ กาฬเทวิลเป็นเพื่อนเป็นมนุษย์ เป็นมนุษย์สมัยพุทธกาล เป็นเพื่อนกับพระเจ้าสุทโธทนะ เห็นไหม เขาเป็นมนุษย์นะ เขาประพฤติปฏิบัติของเขา เขาระลึกอดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ กําหนดอนาคตได้ ๔๐ ชาติ เวลาเขาไปนอนบนพรหม นี่พูดถึงเวลาคนที่เขาประพฤติปฏิบัติไง แต่เขายังไม่มีทางออกเลย

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิด โลกธาตุหวั่นไหว เขาอยู่บนพรหม โลกธาตุหวั่นไหว ต้องมีสิ่งใดมหัศจรรย์แน่นอน กําหนดดูแล้วก็เลยรู้ รู้ก็เลยลงมา เพราะเป็นเพื่อนกับพระเจ้าสุทโธทนะ ขอดู ขอดูนะ พอเห็นเจ้าชายสิทธัตถะเป็นราชกุมาร ก็เข็นมาให้ดูไง เห็นพุทธลักษณะนี่ใช่แน่นอนเลย เพราะเขาเป็นพราหมณ์ เขาท่องได้ เขาดีใจมาก ดีใจมาก แต่เขาไม่มีทางออก แต่เวลาเขาก็เสียใจ เสียใจว่าเขากําหนดอายุขัยได้ว่าเขาจะต้องตายก่อนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะตรัสรู้ นี่กาฬเทวิลๆ อยู่ในพระไตรปิฎก

สิ่งที่ว่าเวลาพระพุทธศาสนามันมีการกระทําไง มันมีเหตุมีผลของมัน แต่เวลาทางโลกเขาไม่มีทางออก เวลาเขาเชื่อ เชื่อฤกษ์ เชื่อยาม เชื่อภูตผีปีศาจ เชื่อทรงเจ้าเข้าผี ไปเรื่อยเฉื่อยเลย เพราะเขาไม่มีทางออก เขาไม่มีทางออก เขาอาศัยพึ่งคนอื่น

เราไม่อยากจะพูดถึงลัทธิอื่น เขาเชื่อพระเจ้า เชื่อที่พึ่งข้างนอก เชื่อที่พึ่งข้างนอก แต่พระพุทธศาสนา เวลาไปวัดไปวา ไปฟังครูบาอาจารย์ นี่ข้างนอกไหม ก็ข้างนอก เพราะเป็นครูบาอาจารย์ แต่เวลาจะเอาจริงเอาจังขึ้นมามันต้องเป็นภายใน เป็นภายในคือต้องประพฤติปฏิบัติเอง เวลาเราต้องประพฤติปฏิบัติเอง มันถึงได้ทุกข์ได้ยากนี่ไง เวลาเราปฏิบัติ

มันจะเข้ามาที่คําถาม คําถามว่า เขาประพฤติปฏิบัติมันทุกข์มันยาก แล้วเวลามันทุกข์มันยาก เขาก็เทียบเคียงไปในชีวิตทางโลก เขาบอกชีวิตทางโลก หน้าที่การงานก็ทุกข์เหมือนกัน หน้าที่การงานก็ทุกข์เหมือนกัน แต่เวลาทุกข์มันไม่ทุกข์เหมือนการประพฤติปฏิบัติ เวลาทุกข์ในการประพฤติปฏิบัติ เวลาปฏิบัติไปแล้ว เขาบอกเวลาปฏิบัติไปแล้วเขาปฏิบัติไม่ได้ เขาทําความสงบของใจเข้ามาแล้ว เขาพิจารณาผม ขน เล็บ ฟัน หนังไม่ได้ เขาพยายามเพ่งจนกายหายไป

เพ่งจนกายหายไป ไอ้นี่มันเป็นเรื่องกสิณ เราเพ่งสี เพ่งแสง เพ่งกสิณเขียว กสิณแดง กสิณไฟ กสิณน่ะ นี่เราก็เพ่งจนกายหายไป เห็นไหม การเพ่ง การเพ่งมันไม่ใช้ปัญญา เวลาการเพ่ง ขันติธรรม ขันติธรรมมันเป็นวิธีการวิธีการหนึ่ง มันเป็นอุบายในการประพฤติปฏิบัติไง เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นไป เวลามันทุกข์มันยาก เราใช้ขันติ เราอดทนเอา ใช้ขันติ มันไม่มีปัญญา ขันติคือความอดทน

ถ้าเราอดทนได้ คนที่ตํ่าต้อยกว่าเขามาทําให้เรากระทบกระเทือน เราทนได้ นี่ขันติอย่างยอดเยี่ยม คนที่เสมอกัน เวลาเขาติเตียนเราได้ เราทนได้ นี่ขันติอย่างกลาง คนที่มีอํานาจเหนือกว่าเรา เจ้านายเวลาติเตียนเรา เราต้องทนได้อยู่แล้ว เราทนได้อย่างนี้ ขันติอย่างหยาบๆ นี่มันเป็นขันติ ขันติธรรม ขันติธรรมคือการอดทนๆ

การเพ่งกสิณมันก็เป็นการเพ่ง การเพ่งกสิณ เพ่งจนร่างกายหายไป ร่างกายหายไป เขาก็ค้านขึ้นมาเองว่าคิดเอาเอง สุดท้ายแล้วเขาก็มาใช้การพิจารณาเวทนาแทน

เพราะเวลาเวทนา คําว่า “เวทนา” เวลาคนประพฤติปฏิบัติแล้วเขาอยากจะก้าวหน้า คนทําสิ่งใดก็อยากจะพัฒนา แล้วบอกว่าจิตสงบแล้วก็พิจารณา เวลาพิจารณา ทุกคนก็บอกว่าไม่มีอะไรจะพิจารณา

ถ้าเราไม่มีอะไรจะพิจารณา เราพยายามทําใจของเราให้สงบ สงบแล้ว เรานั่งไป มันต้องเกิดความหงุดหงิด เกิดต่างๆ นี่เกิดเวทนา ถ้าเกิดเวทนา เราจับต้องได้ มันจะพัฒนา พัฒนาหมายความว่า พอจิตสงบแล้วเราก็จับเวทนา เราก็ฝึกหัดใช้ปัญญา พอใช้ปัญญาไปแล้วมันเคยฝึกหัด จะมาทําสมาธิก็ทําได้ง่ายขึ้น เพราะว่ามันมีช่องทาง เราฝึกหัดของเราไป เราปฏิบัติของเราไป ในการประพฤติปฏิบัติมันต้องทําต่อเนื่อง ทําต่อเนื่องไง ถ้าทําต่อเนื่องกันไป ปฏิบัติของเราไป สิ่งที่ปฏิบัติไป นี่การปฏิบัติธรรม

ถ้าการปฏิบัติธรรมนะ เหมือนคนมีสติสัมปชัญญะ คนมีสติสัมปชัญญะเขาต้องทํามาหากิน คนที่เขาพลั้งเผลอ คนที่เขาเหลวไหล เขาก็ต้องทํามาหากิน การทํามาหากินต้องมีหน้าที่การงานไง

แต่เวลาคนที่มีสติสัมปชัญญะเขาทําของเขา เขาทําของเขาด้วยสติสัมปชัญญะ เขาทําด้วยคุณงามความดีของเขา เขามีเหตุมีผล มีคุณงามความดีตกผลึกในใจ แต่คนที่ประมาทเลินเล่อ คนที่ใช้ชีวิตไปวันๆ หนึ่ง เขามีอะไร

ทีนี้ย้อนกลับมาที่ปฏิบัติไง ถ้าไม่ปฏิบัติมันก็เหมือนคนทั่วไป คนทั่วไปเขาก็ใช้ชีวิตของเขาไปวันๆ หนึ่ง เขาไม่ได้ประพฤติปฏิบัติสิ่งใด เพราะเขาไม่เชื่อ หรือว่าเขาไม่มีอํานาจวาสนาที่จะมีโอกาสทําได้

แต่ถ้าเราทําได้ เราก็เหมือนกับคนที่ต้องทํามาหากินเหมือนกัน แต่เรามีสติมีปัญญา เราไม่ประมาทกับชีวิต เราทําหน้าที่การงานของเราเพื่อประโยชน์กับเราไง ถ้าปฏิบัติเพื่อเหตุนี้ปั๊บ มันก็ปฏิบัติไปโดยที่ว่าไม่หงุดหงิด ไม่มีสิ่งใดที่เข้ามาคอยบีบคั้น คอยบีบคั้น เราปฏิบัติ เราต้องปฏิบัติของเราต่อเนื่องๆ ไป นี่ทางการปฏิบัติ

เวลาปฏิบัติแล้ว เวลาเรามีความทุกข์ความยาก เราก็ไปทางโลกเพื่อจะไปหาที่ผ่อนคลาย ไปหาที่ความสุข แต่ถ้าเราปฏิบัติ เวลาเขาปฏิบัติว่า เขาพิจารณาเวทนาของเขา เวลากําหนดลมของเขา พิจารณาเฝ้าดูของเขา เวลามันเบามันโล่งอกโล่งใจ พิจารณาอย่างนี้เป็นรอบๆ ไป การพิจารณาเป็นรอบๆ ไปมันก็ทําต่อเนื่อง

คําว่า “ทําต่อเนื่อง” นะ ความเป็นจริง ความจริงในการประพฤติปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติ เวลาปฏิบัติ ถ้ามันจะมีความจริง เขาต้องมีสติต้องมีปัญญา ต้องรักษาของเขา เขามีข้อวัตรนะ ครูบาอาจารย์ท่านจะไม่ให้คุยกัน ท่านจะให้ต่างคนต่างมีโอกาสในการปฏิบัติ เพราะในการปฏิบัติมันเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไป มันต้องดูแลของเราขึ้นไป ถ้าดูแลขึ้นไป มันก็ต้องทําความจริงไง ถ้ามันเป็นความจริงมันเป็นแบบนี้

แต่ถ้าไม่เป็นความจริง สิ่งที่เขาคุยกันทางโลก ที่เขาบอกว่า เวลาเขาพูดธรรมะๆ กัน มันเป็นความจําทั้งนั้นน่ะ เวลาความจําทั้งนั้น แต่จิตใจของเขา เขาไม่ซื่อสัตย์ของเขา คือเขาไม่ยอมรับว่าอะไรเป็นความจริง อะไรไม่เป็นความจริง อยู่กับความเสแสร้งมาตลอด แล้วมันก็เป็นธรรมะเสแสร้ง

แต่ถ้าเราจะตรงต่อธรรม ตรงต่อความจริงของเรา เราต้องทําความจริงของเรา ถ้าความจริงของเรา มันก็ต้องทําต่อเนื่องกันไป ทําต่อเนื่องกันไป นี่ถ้ามันเป็นความจริงนะ เพราะความจริงมันมีเหตุมีผลของมันตามความจริงอันนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่เขาทํา เขาทําของเขา เขาพิจารณาของเขา ทีนี้เขาขอถาม ขอถามหลวงพ่อว่า “ผมคิดเอาเองหรือเปล่าครับ ในการพิจารณาสภาวะนี้เป็นวิปัสสนาหรือยัง ผมเคยเขียนมาเล่าให้หลวงพ่อฟัง ฟังแล้วว่าครั้งแรกที่ผมเห็นสภาวะทุกข์ ผมเห็นเสมือนมะม่วงมันหลุดจากขั้ว มันเป็นรูปธรรมชัดๆ จับต้องได้ ทําได้ ๒ ครั้งติดต่อกัน นํ้าหูนํ้าตาไหลพราก โล่งอกโล่งใจมากๆ ตอนนี้มันไม่ค่อยมีความรู้สึกปีติแรงๆ มันไม่เหมือนครั้งแรก”

สิ่งที่ผ่านมาแล้วมันก็ผ่านมาแล้วไง สิ่งที่ว่าเวลาพิจารณา เคยเขียนปัญหาถามมาว่า เห็นว่ามะม่วงมันหลุดจากขั้ว ที่เขาเห็นความทุกข์ของเขา ความทุกข์ของเขาหลุดออกไป นํ้าหูนํ้าตาไหลเลย

ถ้านํ้าหูนํ้าตาไหล เราพิจารณาของเรา คําตอบ เวลามีคําตอบนะ เราไม่ขีดกรอบไว้ มันเป็นปัจจุบันตลอดไง แต่เราจะเอาให้เหมือนเดิมๆ นี่เป็นสัญญา เราจะไม่เอาสัญญา ไม่ให้มันเหมือนเดิม มันต้องดีกว่าเดิม มันดีกว่าเดิมหรือมันเสมอเดิม ถ้าเสมอเดิม แต่มันเป็นปัญญาที่เป็นปัจจุบันนั้น

ถ้าเป็นปัจจุบัน เราพิจารณาอะไรก็ได้ พิจารณากายก็ได้ พิจารณาเวทนาก็ได้ พิจารณาจิตก็ได้ พิจารณาสัจธรรม พิจารณาสิ่งที่ดํารงชีวิตก็ได้ ถ้าชีวิต ถ้าจิตมันสงบแล้ว เวลามันจับได้มันเป็นปัญญาต่อเนื่องไป ถ้าปัญญาต่อเนื่องไป เห็นไหม การประพฤติปฏิบัติมันปฏิบัติซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ ฝึกหัดใจให้มันชํานาญไง

ถ้ามันชํานาญแล้ว ถ้ามันทําสิ่งใดไม่ได้ เราก็พุทโธไว้ให้จิตสงบเข้ามา สงบแล้วก็อยู่กับความสงบนั้น ถ้าความสงบนั้น พอมันมีกําลังแล้วเราออกไป ออกไปคือไปคิด ออกไปคิด ออกไปจับต้องสิ่งใด พอจับสิ่งใดได้ เราก็พิจารณาสิ่งนั้น เวลาเราคลายตัวออกไป เราจับสิ่งใดพิจารณา ฝึกหัดอย่างนี้ ฝึกหัดอย่างนี้

หน้าที่การงาน เราก็ทําหน้าที่การงานของเราไป ถ้าอยู่ทางโลก เรามีความรับผิดชอบสิ่งใด เราก็รับผิดชอบของเรา เราทําเต็มความสามารถของเรา แล้วพอมีเวลาขึ้นมา เราอยู่คนเดียว เราอยู่คนเดียว เราก็ภาวนาของเราไป ถ้าเราภาวนาได้นะ นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นทางโลก

เวลาพระเขาปฏิบัติกัน เขาปฏิบัติทั้งวันทั้งคืน เขาปฏิบัติตลอดเวลา แล้วผู้ที่ปฏิบัตินะ เวลาจิตใจของเขามีเหตุมีผลของเขา เขาจะหลีกเขาจะเร้นของเขา เขาจะพยายามเข้าทางจงกรม นั่งสมาธิของเขา เพราะมันเป็นงาน งานมันทําอยู่นะ มันไม่มีเวลาจะไปนั่งคุยกับใคร มันไม่มีเวลาจะไปยุ่งเหตุผลของใครหรอก มันจะเอาแต่ความจริงของตน ถ้าความจริงของตน เห็นไหม การปฏิบัติเป็นแบบนี้มันเป็นข้อเท็จจริงไง นี่ความปฏิบัติถ้ามันมีเหตุมีผลจริง

เวลาเขาถามปัญหามา เราตอบชัดเจน ชัดเจนเลย ชัดเจนเพราะอะไร เพราะว่าเวลาเขาปฏิบัติขึ้นไปมันเป็นความเห็นภายใน ความเห็นภายในมันเป็นนามธรรม เพราะนามธรรมมันจะนึกก็ได้ เขาจะบอกว่า “ผมนึกเอาเองหรือเปล่า ผมนึกเอาเองหรือเปล่า”

แต่ถ้ามันเป็นความเห็นจากภายใน ความรู้สึกที่พูดออกมามันมีเหตุมีผล มันฟังขึ้น แต่ถ้ามันเป็นการที่ว่ามันคิดจินตนาการหรือความเห็น เวลาพูดอะไรมามันหลักลอย มันเป็นไปไม่ได้ ทีนี้มันเป็นไปไม่ได้ เราถึงตอบไปชัดเจน พอตอบไปชัดเจนแล้ว ทีนี้การต่อเนื่องนี่สําคัญ สิ่งที่ถามมา มันเห็นเหมือนมะม่วงหลุดจากขั้ว

มันก็หลุดแล้ว ปีนี้มะม่วงหลุดแล้ว ปีหน้าถ้ามันแล้งกว่านี้ มะม่วงจะไม่มีกินนะ มะม่วงหลุดจากขั้ว คําว่า “มะม่วงหลุดจากขั้ว” นี่เป็นรูปธรรม แต่สัจจะความจริงคือใจดวงนั้นน่ะ ใจดวงนั้นมันสงบ ใจดวงนั้นมันพิจารณาของมันน่ะ มันเห็นเหตุการณ์อันนั้น เหตุการณ์อันนั้น ที่ว่ามันเป็นมรรคๆ มันมีเหตุมีผลของมัน แต่มันก็ผ่านไปแล้ว มันเป็นอดีตไปแล้ว อดีตไปแล้ว

ถ้าในปัจจุบันนี้ เราก็ต้องทําจิตของเราสงบ ถ้าสงบเข้าไปแล้วมันไปเห็นต้นข้าวก็ได้ มันไปเห็นเป็นต้นทุเรียนก็ได้ มันจะเห็นเป็นอะไรก็ได้ มันไม่ใช่เห็นเป็นมะม่วงตลอดไปหรอก นี่เวลามันเห็นนะ ถ้าเห็นเป็นมะม่วงทุกครั้งๆ มันก็สัญญาแล้วนะ มันก็เป็นเรื่องแปลกแล้ว แต่ถ้าจิตสงบแล้วไปเห็นอย่างนั้น จิตสงบแล้วจะเห็นอย่างนี้ ถ้ามันเห็น

ถ้าไม่เห็น ถ้าจิตสงบแล้วถ้าไม่เห็นใช่ไหม รําพึงไป รําพึงให้มันรู้ให้มันเห็น แล้วฝึกหัดอย่างนี้ ไม่ใช่ว่าเห็นมะม่วงหลุดจากขั้วไปแล้วก็จบ

เห็นมะม่วงหลุดจากขั้วไป มันเป็นการชําระชั่วคราว มันเป็นการปล่อยวางชั่วคราว เหมือนเรา เวลาเรามีอารมณ์ที่รุนแรงในหัวใจ แล้วถ้ามีสติปัญญาไล่ตามทัน มันก็ปล่อย เดี๋ยวก็คิดอีกแล้ว เดี๋ยวอารมณ์มันก็มาอีกแล้ว แล้วถ้ามีอะไรกระทบแรง เดี๋ยวแรงกว่าเก่าอีก

นี่ไง สิ่งที่มันเป็นไปได้ มันเป็นไปแล้ว การพิจารณาครั้งแล้วครั้งเล่าๆ มันต้องตรงต่อธรรม ตรงต่อความจริง ของมันของจริงอยู่แล้ว ปฏิบัติเป็นความจริง แต่ถ้าเราตรงต่อธรรม เราปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

แต่นี่บอกว่า มันน่าสงสาร น่าสงสาร เขาบอกว่า มันมีสภาวะ ถ้ามันมีสิ่งใดแล้วมันจะลงไปสู่สภาวะนั้นทุกข์ มันจะลงสู่สภาวะทุกข์ๆ แล้วสภาวะทุกข์นั้นมันก็บีบคั้นไง

สภาวะทุกข์ ก็จับทุกข์เลย ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ ถ้ามันสภาวะทุกข์ ทุกข์นี้เกิดจากอะไรล่ะ เกิดจากเวลาปฏิบัติธรรมหรือ เกิดจากชีวิตนี้หรือ เกิดจากหน้าที่การงานหรือ ทุกข์มันเกิดจากอะไร ทุกข์ควรกําหนด แล้วมันไปละที่ไหน ไปละที่ตัณหาความทะยานอยาก ไปละสิ่งที่เรายึดมั่นถือมั่น

เราก็พิจารณาซํ้าสิ จับตัวทุกข์เลย จับตัวทุกข์เลย จับสภาวะที่มันจะเกิด จับตัวทุกข์ ทุกข์ควรกําหนด เขาให้กําหนดไง ก็เหมือนเห็นกาย เวลาเราเห็นกาย เราเห็นสภาวะโครงสร้างของกาย เราก็จับกายนั้นใช่ไหม

นี่ถ้ามันเกิดสภาวะทุกข์ จับอารมณ์ทุกข์ อารมณ์ที่มันทุกข์นี่จับเลย จับแล้วมาคลี่คลายกัน ทุกข์นี้ทําไมมันถึงทุกข์ ทุกข์นี่ ทุกข์ควรกําหนด สมุทัย สมุทัยไปละความไม่เข้าใจ ไปละสิ่งที่เขาเรียกว่าความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เพราะความรู้เท่าไม่ถึงการณ์มันถึงทุกข์ ถ้ามันรู้เท่าถึงการณ์ทั้งหมด มันกําหนด มันเท่าทันจิตหมด จิตมันไม่จับต้องสิ่งใด มันเอาอะไรมาทุกข์ ถ้ามันมีความทุกข์ เห็นไหม ถ้าทําอย่างนี้มันตรงต่อธรรม

แต่ในการประพฤติปฏิบัติของเรา คนเราทํางาน ดูสิ ทําหน้าที่การงาน เราก็อยากได้ผลตอบแทน นี่เวลาปฏิบัติแล้วเราก็อยากได้ผลตอบแทน สิ่งที่ผลตอบแทนคืออยากมีคุณธรรม คือว่ามันจะไม่มีทุกข์เลย ในเมื่อมันพิจารณาแล้ว มันปล่อยหมดแล้ว มันก็ต้องมีแต่ความสุข มีแต่ความดีงามทั้งนั้นน่ะ มันปล่อย นี่คือวิธีการ นี่คือการกระทํา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมเพราะมีเหตุมีผลไง บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณ นี่ชําระล้าง

ไอ้นี่เราพิจารณาของเรา จิตเราสงบแล้ว เราเห็นมะม่วงหลุดจากขั้ว

นี่มันเป็นรูปธรรม มันเป็นรูปธรรม รูปแบบ อารมณ์ความรู้สึก แต่จับอารมณ์นั้นมันเห็นภาพเป็นมะม่วง เห็นเป็นอะไรก็แล้วแต่ ถ้าพิจารณาไปแล้ว มะม่วงมันหลุด หลุดไปแล้วมันก็โล่งโถงปล่อยวาง ก็เรื่องธรรมดา แต่กิเลสมันยังซ้อนอยู่ กิเลสมันยังซ้อนอยู่ มันยังไล่ตามไม่ถึงที่ เห็นไหม เราต้องตรงต่อธรรมสิ เราทําตรงต่อธรรม ต่อธรรม ต่อตน

แต่นี้พอมันทําไปแล้วกิเลสมันแทรกเข้ามา ที่เราจะอธิบาย อธิบายถึงความที่ปฏิบัติไปแล้วมีความเข้าใจผิดไง คนเข้าใจผิดกันเยอะนะ คนเข้าใจผิด เห็นไหม ดูทางโลก เวลาเขาใช้ปัญญาๆ อย่างที่ว่า เวลาใช้ปัญญาๆ ไป มันเป็นโลกียปัญญาทั้งนั้นน่ะ ปัญญาอย่างนั้นเป็นปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะจิตยังไม่สงบ ถ้าจิตยังไม่สงบมันไม่เห็นกิเลสหรอก มันไม่เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง

ถ้าเราพุทโธ ใช้ลมหายใจ จิตเราสงบแล้ว เวลาพิจารณาแล้ว เวลามันปล่อยเป็นครั้งเป็นคราว เวลามันปล่อยแล้ว ปล่อยแล้วมันก็เป็นปัจจุบันขณะนั้น แต่ขณะนั้นในการกระทํา ที่เวลาใครไปถามหลวงตา หลวงตาบอกให้ซํ้าๆๆ เข้าไป ซํ้าเข้าไป ปฏิบัติต่อเนื่องเข้าไป ถ้ามันมีโอกาส มันปฏิบัติต่อเนื่องขึ้นไป มันก็พัฒนาขึ้น

ถ้าคนไม่มีโอกาสนะ คนไม่มีวาสนานะ มันทําได้แค่นั้นน่ะ ทําได้หนหนึ่ง พอทําได้หนหนึ่ง เราต้องลงทุนลงแรงมาก ใช้สติใช้ปัญญา ใช้เวลามาก พอใช้เวลามาก แล้วมันลงทุนลงแรง คือมันเหนื่อยมาก มันทุกข์มาก ว่าอย่างนั้นเถอะ จะทําอีกทีมันแหยงไง มันทําไม่ลง มันทําไม่ได้ พอทําไม่ได้ขึ้นมา เวลามันเสื่อม เสื่อมหนักไปเรื่อยๆ นะ เหมือนคนเป็นไข้ คนเป็นไข้แล้วไม่ได้ดูแลตัวเอง ไข้นั้นมันจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลามันเสื่อม เวลากิเลสมันครอบงําแล้วนะ มันจะฝืนกลับมายากเลย มันเหมือนเราสไลด์ลงไปแล้วมันจะฝืนขึ้นมา โอ้โฮ! แสนยากแสนเข็ญเลย นี่กิเลส นี่ผลของกิเลส เวลากิเลสมันต่อต้าน

ฉะนั้น เราทําต่อตน ต่อตนต่อธรรมให้มันเป็นจริง ถ้าต่อตน ต่อตนก็คือต่อหัวใจของเรา ในการประพฤติปฏิบัติของเรา เราต้องจริงจังกับเราเพื่อประโยชน์กับเรา นี่ต่อธรรม ต่อธรรม สิ่งที่ทําไปแล้ว ถูกต้องตรงตามความเป็นจริงของธรรม แต่ด้วยวุฒิภาวะ กําลังของจิตมันมีแค่นั้น ปุถุชน กัลยาณปุถุชน ถ้าเป็นกัลยาณปุถุชนทําสมาธิได้มั่นคง จิตมีกําลังแล้ว ถ้าพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ตามความจริง ก็เป็นโสดาปัตติมรรค

ถ้าโสดาปัตติมรรคแล้ว ถ้าสําเร็จแล้ว ถ้ามันขาด มันก็เป็นโสดาปัตติผล ถ้ามันยังไม่ขาด มันก็พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ พิจารณาต่อเนื่องกันให้มีประสบการณ์ของจิต จิตพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าขึ้นมา มีความชํานาญขึ้นมา ถ้ามันปล่อยละเอียดขึ้นมา มันก็โล่งโถงละเอียดมาก แต่มันก็ยังไม่ขาด

แต่ถ้ามันขาด กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ มันแยกเลย ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ อย่างนี้ไม่เสื่อม อย่างนี้จะอยู่กับมันคงที่เลย เขาเรียกอกุปปธรรม อกุปปธรรมไง อกุปปธรรมกับกุปปธรรม

กุปปธรรมมันเป็น สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา กุปปธรรมคือสภาวะวิทยาศาสตร์ สภาวะที่เป็นอนิจจัง สภาวะโลกเขาเรียกว่ากุปปธรรม สภาวะธรรมชาติ การแปรปรวนของธรรมชาติ สัจจะของธรรมชาติ สรรพสิ่งทางวิทยาศาสตร์นี่กุปปธรรม มันแปรสภาพของมันตลอด มันไม่จบไม่สิ้น แต่อกุปปธรรมจบ ถ้าเป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี เป็นพระอรหันต์ นี่อกุปปธรรม

อกุปปธรรมมันต้องมีการซํ้าๆ นี่ตรงต่อตน คือทําจริงทําจังของเรา ตรงต่อตนคือซื่อสัตย์ ตรงต่อตนนะ ตรงต่อตนเพราะเราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา เราไม่ให้ใครหลอกเรา แล้วเราก็ไม่หลอกตัวเราเองด้วย

ตรงต่อธรรม ตรงต่อธรรม สัจจะความจริงมันเป็นความจริง “เธอจงมีธรรมเป็นที่พึ่งเถิด” เพราะธรรมอันนั้นเป็นสัจจะความจริง ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม มันต้องเป็นอย่างนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมา มันเป็นอย่างนั้น แต่เราทําไม่ตรงต่อมัน เราทําไม่สมดุล ทําไม่พอดี ทําไม่ได้สัจจะอันนั้น ถ้าทําไม่ได้สัจจะอันนั้น มันก็ได้เฉียดไปเฉียดมา มันก็เป็นแบบนี้

เฉียดไปเฉียดมา เห็นไหม “ผมเคยเห็นมะม่วงหลุดจากขั้ว มันเป็นรูปธรรมชัดเจนจริงๆ ครับ เพราะมันทําแล้ว โอ้โฮ! นํ้าหูนํ้าตาไหลพราก มันโล่งโถงไปหมดเลย” นี่คนปฏิบัติอย่างนี้จริง อย่างนี้จริงๆ แต่มันยังไม่ถึงที่สุดไง มันยังไม่ถึงที่สุด อกุปปธรรม ไม่กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ มันแยก เวลามันแยกขึ้นมาเป็นอีกอย่างหนึ่ง เวลาคนปล่อย ปล่อยอย่างนี้ แล้วคนปล่อยแล้ว ส่วนใหญ่แล้วกิเลสมันก็พยายามจะเทียบเคียงไปที่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “นี่พุทธพจน์ๆ พุทธพจน์พูดไว้ถูกเลย หลวงพ่อค้านทุกที หลวงพ่อกล้าเถียงพุทธพจน์เชียว”

เวลาพุทธพจน์มันถูกหมด เพราะเราไปอ่าน เป็นวิทยาศาสตร์ เป็นวิทยาศาสตร์ใครตีความ ใครเอามาเป็นคติของเราไง แต่ข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันทําลายกิเลสกลางหัวใจเลยน่ะ ไอ้นี่มันถึงเป็นความจริง แล้วครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงท่านเป็นจริงอย่างนี้ไง ถ้าเป็นจริงอย่างนี้ ถึงว่าให้ซํ้าเข้าไป

จะบอกว่า เราทําแล้วให้มันตรงต่อธรรม อย่าเข้าใจผิด ถ้าความเข้าใจผิดคือว่าเหมือนกับเรียนแล้วจบ นี่ก็เหมือนกัน ทําแล้ว มันรู้เท่าแล้ว กิเลสมันเหมือนมะม่วง มันหลุดจากขั้วไปแล้ว มันก็หลุดไปแล้ว เราก็ต้องได้ธรรมจริงๆ สิ เราก็ไปต่อรองกับกิเลสเราเองไง เราก็กลับไปต่อรองกับกิเลสเราเอง แล้วกิเลส โธ่! หน้าตาของกิเลสมันจะหลอกให้เราหลงอยู่แล้ว ไม่ต้องไปต่อรองกับมัน มันก็หลอกอยู่แล้ว แล้วนี่ยิ่งไปต่อรองกับมัน เสร็จเลย

ฉะนั้น นี่ไง เราทําตรงต่อธรรม ตรงต่อธรรม ตรงต่อตนเอง ตรงต่อตนเองคือซื่อสัตย์สุจริต ด้วยความสัตย์ คนเราปฏิบัติมันต้องมีสัตย์ ถ้ามีสัตย์แล้ว มันตั้งสัจจะแล้ว ทําสิ่งใดก็ทําได้

ตรงต่อตน เราให้มั่นคงให้ตรงต่อตนก่อน แล้วเวลาปฏิบัติแล้วตรงต่อธรรม ตรงต่อธรรม ให้มันสัจจะความจริงอย่างนั้น แล้วถ้ามันตรงต่อธรรมแล้วนะ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมแล้ว มันประกาศขึ้นกลางหัวใจ

เวลากิเลสมันสิ้นไปแต่ละขั้นแต่ละตอน ใครเป็นคนมาให้ประกาศนียบัตร ใครเป็นคนรับรอง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นผู้สั่งผู้สอน เวลาเป็นจริงขึ้นมาท่านก็สาธุ เวลาหลวงตาท่านพิจารณาของท่านขึ้นไป เวลาขึ้นไปรายงานท่านแล้วท่านรอฟังเลย เวลาท่านฟังหลวงตาท่านรายงานจบ หลวงตาท่านก็หมอบฟังว่าหลวงปู่มั่นว่าอย่างไร

หลวงปู่มั่นประกาศเลย “เออ! มันต้องเป็นอย่างนี้สิ จิตมันไม่เกิด ๕ อัตภาพหรอกเว้ย มันก็เกิดหนเดียวเท่านั้นล่ะ จิตมันไม่มีวันเกิดไม่มีวันตายอยู่อย่างนั้นน่ะ”

โอ้โฮ! นั่นน่ะมันเป็นความภูมิใจของท่าน นี่ไง แล้วมันเป็นที่ไหนล่ะ เป็นเพราะหลวงตาท่านปฏิบัติได้แล้วท่านถึงขึ้นไปรายงานผล รายงานผล พิจารณาเวทนาๆ จนมันจบมันสิ้นเลยล่ะ พิจารณาเสร็จแล้ว มั่นใจแล้วขึ้นไปรายงานหลวงปู่มั่น

“เออ!”

แล้วใครทําล่ะ ก็หลวงตาท่านทําจบแล้ว หลวงปู่มั่นแค่ “เออ!” ท่านก็ปลื้มใจ ท่านปลื้มใจ ท่านภูมิใจ ท่านภูมิใจเพราะท่านต้องการผู้สืบทอดๆ นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นจริง มันเป็นจริงกลางหัวใจของเรา

แต่นี่มันอย่างที่ว่า มันจะรวมลงสภาวะทุกข์หมด ปฏิบัติมันก็รวมลงสู่สภาวะทุกข์ ชีวิตในการทําหน้าที่การงาน ชีวิตจริงก็รวมลงสู่สภาวะทุกข์ สภาวะทุกข์มันก็มากีดมาขวาง ที่ทํามาได้สองหนสามหน นํ้าหูนํ้าตาไหลพราก

อันนั้นก็เป็นผลงานของเรา อันนั้นก็เป็นอํานาจวาสนาของเรา เป็นสิ่งที่เราทําได้ แต่เราต้องทําต่อเนื่อง รักษาศีล สมาธิให้มันมั่นคงอย่างนั้น แล้วฝึกหัดใช้ปัญญาต่อเนื่องไป

ศีล สมาธิ ปัญญา มันก็เป็นมรรค ศีล เราระลึก เราตั้งใจ เราเข้มงวดของเรา สมาธิ สมาธิเราก็กําหนดลมหายใจ ถ้ามันทําอะไรไม่ได้ เราก็กําหนดลมหายใจของเรา ศีล สมาธิ แล้วถ้ามันเกิดปัญญาขึ้นมา มันก็เกิดมรรคเกิดผลเต็มที่ ถ้าเต็มที่ก็ขึ้นไปของมัน

หน้าที่ของเรา เราตรงต่อธรรมๆ เราปฏิบัติธรรมเพื่อคุณธรรม ปฏิบัติธรรม เห็นไหม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เราปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เราไม่เอาสิ่งที่ไม่จริง เราไม่เอาสิ่งที่ใครมาสรรเสริญเยินยอ ไม่เอา เราเอาความจริงๆ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เราตรงต่อธรรม เราจะเอาสัจจะความจริง เราจะเอาประโยชน์อันนี้

ซํ้าอยู่ตรงนั้น ไอ้เรื่องเห็นใจ เห็นใจมาก แต่นี่เราพูดถึงข้อเท็จจริงไง เวลาทางโลกขึ้นมา ปฏิบัติทีหนึ่งอย่างนี้ เขาให้ประกาศนียบัตร มะม่วงหลุดจากขั้วแล้วเป็นโสดาบัน มะม่วงหลุดจากขั้วเป็นสกิทาคามี แล้วมันเป็นจริงหรือเปล่าล่ะ ถ้าเป็นจริง สภาวะทุกข์มันอยู่ไหนล่ะ

ถ้ามันเป็นจริง สภาวะทุกข์จะไม่มี มันรู้เท่าทันหมด มันจะไปทุกข์ได้อย่างไร กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ ทุกข์มันขาดไปแล้ว ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ มันไม่มีทุกข์ มันทุกข์ได้อย่างไร

ถ้าขันธ์ ๕ มันมีทุกข์อยู่ มันก็จริงๆ ของมันไง ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ในสภาวะของพระโสดาบัน แต่ถ้าขึ้นเป็นสกิทาคามี อ้าว! ทุกข์ ทุกข์ละเอียด ทุกข์คนละสถานะ ถ้าไปขั้นอนาคามี โอ๋ย! ทุกข์เรื่องกามราคะ ถ้าไปถึงขั้นของอรหัตตมรรค นั่นน่ะทุกข์ด้วยการไฟสุมขอนในใจ นี่ทุกข์มันเป็นชั้นๆ เข้าไป มันก็เป็นชั้นๆ เข้าไป ถ้าทําความเป็นจริงมันก็เป็นจริงอย่างนี้

ให้ตรงต่อธรรม แล้วกิเลสมันดีดดิ้น เราวางซะ ไม่ตรงต่อมัน กิเลสมันดีดดิ้น ทีนี้เพียงแต่ว่า เรายังยืนยันนะ เรายืนยันว่า ที่ปฏิบัติมาแล้ว เพราะเขาบอกว่า “ถามหลวงพ่อมาหลายหนแล้ว”

หลวงพ่อก็ตอบมาเยอะแล้ว แต่ที่ตอบๆ มานี่ก็ตอบให้กําลังใจมาตลอด ตอบแล้วมันตอบเป็นความจริง ตอบแล้วให้มันขึ้นมา แต่ไอ้คนปฏิบัติมันสงสัยน่ะสิ “หลวงพ่อก็ตอบมาแล้ว หลวงพ่อก็รับรองมาแล้ว แต่สภาวะทุกข์ยังอยู่กับผมนี่ ตอบมาแล้ว ปฏิบัติมันยังทุกข์อยู่นี่”

ทุกข์เป็นความจริง ทุกข์เป็นอริยสัจ แต่ถ้าปฏิบัติไปแล้วนะ มันเป็นอันเดียวกันทั้งนั้นน่ะ ถ้ามันมีมรรคมีผลขึ้นมาเป็นความจริง

ฉะนั้น เรื่องทุกข์มันเป็นเรื่องธรรมดา เรื่องทุกข์ เห็นไหม ชีวิตเป็นความทุกข์อยู่แล้ว จะกินอาหารก็ทุกข์ ต้องหามันมา จะหลับจะนอนก็ทุกข์ ทุกข์ทั้งนั้นน่ะ ถ้าไม่ทุกข์ จะอยู่อิริยาบถเดียว อยู่ไม่ได้ ทุกข์คือสิ่งที่ทนอยู่ไม่ได้ ชีวิตนี้ทนอยู่อะไรไม่ได้เลย ต้องมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ฉะนั้น ทุกข์เป็นความจริง

แล้วถ้าปฏิบัติไปแล้ว ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ลองเจอมันหน่อยสิ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ดูซิมันเป็นอย่างไร ถ้ามันเป็นอย่างนี้ปั๊บนะ จะไม่มาถามเลย เวลามีความสุข แหม! อยู่คนเดียว เวลาทุกข์น่ะวิ่งหาพวกเลย ฉะนั้น เวลาปฏิบัติไป นี่พูดถึงให้เอาความจริงขึ้นไปนะ จบ

ถาม : เรื่อง “กราบเรียนถามเรื่องกระดูกค่ะ”

๑. สามีของลูกเสียชีวิตไปแล้ว ลูกจะเอากระดูกของเขาไปทําจี้ห้อยติดตัวจะได้หรือไม่คะ แต่มีคนเตือนว่าไม่ดี เพราะจะทําให้เขาห่วงอยู่ ไม่ไปไหน จริงหรือไม่คะ กราบขอเมตตาหลวงพ่ออธิบายความถูกต้องให้ฟังด้วยค่ะ

๒. ถ้าข้อ ๑. ไม่ดี จะเอารูปไปทําได้หรือเปล่าคะ แต่ใจอยากทําด้วยกระดูก เพราะเหมือนว่าเขาอยู่กับเราตลอดไป

ตอบ : เราว่าทําได้ กระดูกก็คือกระดูก เวลาจิตออกจากร่างไปแล้วก็จบแล้ว ฉะนั้น สิ่งที่กระดูก กระดูกเอาไปทําเป็นจี้ห้อยคอได้เลย ถ้าไม่ทําจี้ห้อยคอ เราก็ไปลอยอังคารไป

ถ้าอย่างนั้นแสดงว่าใครลอยอังคารกระดูกไปลอยทะเล เขาจะห่วงทะเล เขาคงไม่ไปไหนน่ะ เขาจะว่ายอยู่กลางทะเลนั่นน่ะ เพราะเอากระดูกไปลอยกลางทะเลหมดไง ฉะนั้น พวกนี้ไปเกิดเป็นปลาหมดน่ะ ไปเฝ้ากระดูกที่เป็นปลา ไปอยู่ในทะเลนะ...ไม่ จิตออกจากร่างแล้วมันก็จบไง

ฉะนั้น ถ้าจะเอากระดูกมาทําเป็นจี้ ได้

“มีคนเขาเตือนว่าไม่ดี เพราะจะทําให้เขาห่วงอยู่”

เขาห่วงอยู่แล้ว จะเอาจี้มาทําหรือไม่มาทํา เรื่องสายเวรสายกรรมมันมีของมันธรรมชาติของมัน ถ้ามีของมันธรรมชาติของมัน เราทําคุณงามความดีต่อกัน เราเอาจี้มาห้อยคอ เราทําเพื่อห่วงเขา ทําเพื่อเป็นความสัมพันธ์ต่อกันใช่ไหม มันจะมีความผิดไปไหน

เขาบอกว่า เขาเป็นห่วงอยู่ เขาจะมาดูแลอยู่

เอ็งทําความดีเถอะ ไอ้คนที่เตือนน่ะ ไอ้คนที่เตือนเขาเป็นห่วงอยู่น่ะ เอ็งดูแลพ่อแม่เอ็งให้ดีเถอะ พ่อแม่ในบ้านมึง ญาติในครอบครัวเอ็งดูแลให้ดีนะ อย่าไปเตือนคนอื่น เตือนตัวเอง ตัวเองดูแลให้ดี

ไอ้ความเป็นห่วงเป็นเรื่องความเป็นห่วง แต่นี่พูดถึงว่า นี่มันเป็นความผูกพันของเราไง ถ้าเป็นความผูกพันของเรา เราจะเอากระดูกมาทําเป็นจี้ได้ไหม ได้

มีคนเขามาเตือน ก็เตือนเขากลับ เตือนเขาบอกว่า เอ็งกลับไปดูบ้านเอ็งก่อนนะ บ้านเอ็งดูแลให้ดีก่อนนะ ที่บ้านน่ะ ที่บ้านดูแลดีหรือยัง ถ้าที่บ้านดูแลดีแล้วค่อยมาเตือนเรา นี่พูดถึงข้อที่ ๑.

“๒. ถ้าข้อที่ ๑. ไม่ดี เราจะเอารูปไปทําได้หรือไม่คะ แต่ใจอยากได้กระดูกไปทําค่ะ”

รูปก็ทําได้ รูปก็ทําได้ กระดูกก็ทําได้ สิ่งที่ทําได้เพราะเราระลึกถึงไง บางคนเขาไม่เอา บางคนแบบว่าเขาก็จะเอาไปไว้ พอเผาแล้วเขาจะเอากระดูกไปไว้ที่วัด ไว้ที่ไหน แต่เราเอาไว้ในโกศ บูชาไว้ในบ้าน ถึงเวลาแล้วก็ทําบุญกุศลกัน แต่นี่เราเอา

เพราะว่าในเรื่องทางทหาร เขาเอาชายผ้าถุงของแม่ไปพันไว้บนศีรษะหรือห้อยคอเวลาออกสงคราม เวลาบางคนเขาก็เอาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ใช่ไหม เอารูป เอาเหรียญ เอาสิ่งเป็นเครื่องป้องกันตน แต่คนที่เขามีใจที่ฝักใฝ่ ใจที่เขาระลึกถึงพ่อถึงแม่เขา เขาเอาชายผ้าถุง เอาชายผ้าถุงของแม่เจียดพันหัวเลย ไม่ก็ทําล็อกเกตแขวนไว้ ออกรบกลับมา ชีวิตรอดกลับมาทั้งนั้นน่ะ

นี่ของเรา เราว่าสามี สามีเสียชีวิตไปแล้ว เขาจะเอานั่นมาทํา...ได้

ไอ้คนเตือน โลกธรรม ๘ คนเตือนเยอะแยะไปหมด แล้วเวลาสิ่งที่เป็นจริงก็ไม่เป็นประโยชน์ ฉะนั้น เขาเห็นว่าทําแล้วทําไม่ได้ แต่นี่อย่างว่าแหละ เพื่อนกันเนาะ เพื่อนกันก็คุยกันเป็นเรื่องธรรมดา นี่เขาว่าเป็นเพื่อนกัน

แต่ถ้าเป็นสัจจะความจริง มันจบไปแล้ว เวลาคนตายก็ตายไปแล้ว เวลาคนตาย ดูสิ หาทรัพย์สมบัติไว้มหาศาลเลย เวลาตายไปแล้ว ทรัพย์สมบัตินั้นเป็นมรดกตกทอดให้คนอื่นเขาไปหมด แล้วเวลาเดี๋ยวนี้ทางกฎหมาย ถ้าเป็นหนี้เป็นสิน ผู้ที่รับมรดกต้องไปใช้หนี้ใช้สินแทนด้วย นี่พูดถึงว่ากฎหมายเขียนให้มีผลบังคับใช้

นี่เหมือนกัน เวรกรรมมันก็มีผลของมัน แต่นี่พูดถึงมันเป็นกรรมดีทั้งนั้นน่ะ ความระลึกถึงกันน่ะ เขาจะมาห่วงเรา ห่วงสิ่งใด ห่วงอย่างไรมันก็มาไม่ได้หรอก

สมัยพุทธกาลนะ กษัตริย์เขาว่านรกสวรรค์มีหรือเปล่า เอานักโทษมาฆ่า นักโทษประหารนะ เอ็งตายไปแล้วเอ็งมาบอกกูด้วยนะว่านรกเป็นอย่างไร เวลาไปสวรรค์นะ เอ็งไปแล้วเป็นอย่างไร ไม่เห็นมีใครกลับมาสักคนหนึ่ง เขาก็เลยไม่เชื่อเรื่องนรกสวรรค์

ทีนี้ก็มีครูบาอาจารย์ท่านไปแก้ แก้ว่า ถ้าคนเขาไปสวรรค์แล้ว มันไปบนวิมานมหาศาลเลย แล้วโลกนี้เหมือนหลุมขี้ เขาจะลงมาไหม ไม่ เวลาเขาตกนรกอเวจีไป มันลงไปแล้ว เขามีกฎกติกาที่มันขึ้นมาไม่ได้ เขามาไม่ได้หรอก แต่มันมีหรือไม่มี อธิบายจนกษัตริย์นั้นเชื่อ แล้วให้เขาประกาศว่าเขาเชื่อเรื่องนรกสวรรค์ เขาบอกไม่ยอมประกาศ นี่เหมือนกัน นี่อยู่ในพระไตรปิฎก ฉะนั้น ความเชื่อของเขาเป็นความเชื่อของเขา ความจริงเป็นความจริง

ฉะนั้น เรามีความผูกพันกับสามีของเรา เรามีความผูกพันแต่สิ่งที่ดี เราทําได้ เราทําได้แล้วก็จบเลย

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าโลกธรรม ๘ สรรเสริญนินทากาเล สิ่งที่เขาไม่มีใครเข้าใจ แล้วก็พูดกันไปเรื่อย แต่ถ้าเราทํา มันเป็นเรื่องประเพณีวัฒนธรรม เรื่องถือขลังๆ ไอ้นู่นก็ไม่ได้ ไอ้นี่ก็ไม่ได้ ไอ้นั่นเป็นเรื่องของเขา แต่กรรมฐาน ครูบาอาจารย์เรานะ ให้เชื่อเรื่องเวรเรื่องกรรม ให้เชื่อเรื่องการกระทํา ให้เชื่อคุณงามความดี ไม่ให้เชื่อเรื่องสิ่งนี้เลย เราทําคุณงามความดีถึงกัน เราทําคุณงามความดีถึงกัน อุทิศส่วนกุศลถึงกัน

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ของของเรา ถ้าของของเรา สิ่งที่เราเผาแล้ว เราทําแล้ว สิ่งอย่างอื่น เราก็ลอยอังคารไป เราก็เสียสละไปหมด แล้วเราจะเก็บไว้สักอันไม่ได้หรือ เราจะห้อยคอ มันไม่มีโทษหรอก มันเป็นความดีเสียอีกด้วย

นี่พูดถึงว่า ได้หรือไม่ได้

ได้

แต่นี้พูดมากเกินไปเดี๋ยวก็...นี่พยายามตั้งสติไว้นะ พยายามจะไม่ออกนอกทางไง ออกนอกทาง เดี๋ยวไปทิ่มคนนู้นทิ่มคนนี้แล้วมันยุ่ง มันจะไปยุ่งของเขา ฉะนั้น วันนี้ตอบแค่นี้เนาะ จบ เอวัง

บริษัท ๔
จิตใจที่สูงจะทําอย่างใดมันก็ทําด้วยวุฒิภาวะด้วยกําลังนั้น
ทําอย่างไรก็ได้ประสบความสําเร็จ
จิตใจปานกลางก็ได้แค่ปานกลาง
จิตใจที่ตํ่าต้อย
แต่อย่างใดๆ ก็ยังมีธรรมโอสถเป็นที่พึ่งไง

๒

บริษัท ๔

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ธรรมโอสถ”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ ขอหลวงพ่อเมตตาตอบปัญหาเกี่ยวกับการป่วยของพ่อค่ะ พ่อป่วยติดเชื้อในกระแสเลือดและมีไข้สูงบ้าง เนื่องด้วยข้อเท้าบวมทั้งสองข้าง บวมนิ้วกลางเท้าด้านขวามีหนอง โดยไม่มีสาเหตุค่ะ ไปโรงพยาบาลรักษาตัวอยู่ ๑๓ วันแล้ว

เนื่องจากลูกๆ ทํางานต่างจังหวัด ไกลกันมาก และช่วยกันส่งเสียค่าใช้จ่ายพ่อแม่ตลอดทั้งเดือนค่ะ จึงต้องเปลี่ยนเวรกันช่วยมาเฝ้าไข้พ่อ เนื่องจากอยู่ตามลําพังสามคนพ่อแม่ และหลานน้อยอีกหนึ่งคนค่ะ จึงคุยกันว่าต้องมีคนที่เสียสละดูแลพ่อแม่ค่ะ เพราะท่านแก่แล้ว แต่โยมมีภาระทางด้านหนี้สินต่อเนื่อง ก็เลยบอกให้พี่ชายคนโตดูแล เพราะไม่มีครอบครัวที่กรุงเทพฯ ขออนุญาตถามหลวงพ่อดังนี้เจ้าค่ะ ถามปัญหาธรรมค่ะ

โดยฐานะเป็นลูก จะช่วยพ่อทางธรรมโอสถอย่างไรดีเจ้าคะ ณ ตอนนี้ได้สวดมนต์แผ่เมตตาให้เจ้ากรรมนายเวร เพราะเชื้อโรคที่ทําให้ป่วย และฟังธรรมหลวงตาสอนพระ และธรรมของหลวงพ่อตลอดเจ้าค่ะ พร้อมเอาหนังสือธรรมะไปอ่านเวลาพ่อนอนหลับ ปฏิบัติได้บ้างเวลาเฝ้าพ่อที่โรงพยาบาลค่ะ อธิษฐานให้ตัวเชื้อโรคที่ทําให้พ่อเท้าบวมโดยไม่มีสาเหตุ คุณหมอเอกซเรย์ข้อเท้าแล้วไม่มีอะไร ไม่ทราบว่าเป็นโรคกรรมเก่าของพ่อหรือเปล่าเจ้าคะ

โยมทุกข์ใจมากเจ้าค่ะ แต่คอยบอกตัวเองว่า แม้เป็นพระอรหันต์ยังป่วยเลย ทุกคนหนีความเกิด แก่ เจ็บ ตายไม่พ้นค่ะ แต่คิดว่าเราเป็นลูก ตอนนี้ช่วยให้สุดความสามารถก่อนทุกๆ ด้านเจ้าค่ะ ขอหลวงพ่อเมตตาแนะนําสั่งสอนด้วยเจ้าค่ะ

ตอบ : นี่พูดถึงธรรมโอสถ ธรรมโอสถไง เวลาพูดถึงธรรมโอสถนะ เวลาธรรมโอสถ เวลาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ เจ้าลัทธิต่างๆ ทุกลัทธิเขาก็บอกว่าเขาเป็นพระอรหันต์ คําว่า “เป็นพระอรหันต์ของเขา” เขาได้ฌานสมาบัติ เขาได้อภิญญา เขาได้อะไร เขาว่าเขาเป็นพระอรหันต์ เพราะเขาไม่รู้จักว่าพระอรหันต์เป็นอย่างไร เพราะเขาไม่มีสติสัมปชัญญะรู้ความเป็นพระอรหันต์ของเขาได้หรอก แต่ด้วยเขาทํา ใครมีความสามารถขนาดไหน สูงส่งขนาดไหน เขาก็ว่าเขาประพฤติปฏิบัติสิ้นสุดกําลังของเขา เขาก็ว่าเป็นพระอรหันต์ แต่ไม่มีเลย เวลาไม่มีเลย เห็นไหม คําว่า “ไม่มีเลย” ไม่มีเพราะอะไร

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับเขา ไปศึกษากับเขา เพราะเขารับรอง เพราะศึกษากับอาจารย์องค์ใดก็ศึกษาจนหมดไส้หมดพุงของครูบาอาจารย์องค์นั้น แล้วครูบาอาจารย์องค์นั้นก็บอกว่า หมดความสามารถแล้ว สอนถึงสิ้นสุดความรู้ของเขาแล้ว แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีสติสัมปชัญญะว่าเรายังมีกิเลสอยู่

นั่นไง ถึงบอกว่าทุกลัทธิศาสนา ที่ว่าไปศึกษากับเขาๆ ที่เขาบอกเขาปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์ เขาปฏิญาณตนว่าเขาเป็นศาสดา นั่นน่ะมันเป็นความเชื่อของเขา มันไม่เป็นความจริงเลย มันไม่มี มันไม่มี ถ้ามันไม่มี เห็นไหม

ฉะนั้นบอกว่า เวลาที่ว่า เวลาเราจะรักษาธรรมโอสถๆ เวลาธรรมโอสถ ถ้าเอาเป็นแนวทางใหญ่ๆ มันก็ ๒ นะ ธรรมโอสถที่เวลารักษาไข้กิเลส คือกิเลสตัณหาความทะยานอยากนั้นเป็นมรรค แต่ธรรมโอสถเวลาเจ็บไข้ได้ป่วยเรื่องร่างกาย มีธรรมโอสถ ครูบาอาจารย์ท่านมีกําลังของท่าน ท่านมีสติปัญญาของท่าน ท่านรักษาของท่าน

เวลาหลวงตาท่านป่วยไข้หลายรอบเลย แล้วท่านใช้ธรรมโอสถของท่าน ขณะที่ท่านใช้ธรรมโอสถของท่าน ท่านมีสติสัมปชัญญะ เวลาที่ว่าท่านไปป่วยที่บ้านผือ ที่หนองคายน่ะ ท่านวิตกกังวลขึ้นมาว่า ถ้าเป็นพระอรหันต์แล้วจะตายก็ไม่ว่า ถ้าเป็นพระอรหันต์มันก็จบใช่ไหม มันได้หมดเรื่องหมดราวกันไปเสียที แต่นี้รู้ตัวเองว่ามันยังไม่เป็นพระอรหันต์ ตอนนั้นท่านได้อนาคามี ท่านบอกรู้ในใจของตนว่า ถ้าท่านตายไปมันต้องไปเกิดเป็นพรหม เป็นอนาคามี ท่านอยากไม่เกิด ท่านอยากจะให้สิ้นสุดชาตินี้เลย จะไม่มีการเกิดอีกหนึ่งภพ ไม่มีการเกิดเป็นพรหมอีกครั้งหนึ่ง ท่านก็เลยไม่อยากตาย พอท่านไม่อยากตาย ท่านอยากจะประพฤติปฏิบัติให้สิ้นสุดแห่งทุกข์ไง

แล้วท่านก็วิตกกังวล ไปสวดมาติกาวันหนึ่ง ๓ ศพ ๔ ศพ เป็นโรคนี้มันต้องตายหมด แล้วตอนนี้ท่านมาเป็นของท่านเอง ท่านก็เอาไปวิตกกังวลอยู่ตรงนั้นน่ะว่าไม่อยากตาย จิตมันส่งไปที่ความคิดความวิตกกังวลอันนั้น จนธรรมขึ้นมาเตือนนะ “ท่านก็เคยป่วยเคยไข้มาตั้งหลายรอบแล้ว ท่านก็เคยพิจารณาจนความเจ็บไข้ได้ป่วยมันก็หายมาหลายครั้งแล้ว ท่านจะมาวิตกกังวลทําไมกับเรื่องอย่างนี้ ท่านก็พิจารณาสิ” ท่านได้สติเลย ได้สติขึ้นมา พิจารณา นี่ไง ที่พิจารณาโรคภัยไข้เจ็บ เห็นไหม นี่ธรรมโอสถ

เวลาธรรมโอสถนะ เวลาธรรมโอสถ ขณะที่วิตกกังวลขึ้นมา เพราะว่าถ้าตายไปก็ต้องไปเกิดอีกรอบหนึ่ง ไปเกิดบนพรหมอีกครั้งหนึ่ง ไม่ใช่รอบหนึ่ง ครั้งหนึ่ง แล้วถ้าจะพิสูจน์ที่นั่น เพราะตอนนั้นท่านมั่นใจว่าท่านได้อนาคามี ท่านผ่านอสุภะมาแล้ว แต่ทีนี้พอมาวิเวกออกมา มันเห็นจุดและต่อมที่ดอยธรรมเจดีย์แล้ว ก็วิเวกออกมา แล้วมาที่นี่ มารักษาไข้ที่นี่กลับไปก็กลับจากตรงนี้ กลับไปวัดดอยธรรมเจดีย์อีกหนหนึ่ง

พอกลับไปวัดดอยธรรมเจดีย์ ท่านอยู่ที่หนองผือ ท่านพิจารณาของท่านจนโรคนี้หายหมด เวลาพอธรรมะมาเตือนนะ “ท่านก็เคยเจ็บไข้ได้ป่วยมาหลายรอบแล้ว ท่านก็พิจารณามาหลายครั้งแล้ว แล้วคราวนี้ก็เจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมา ท่านจะวิตกกังวลเรื่องอะไรอีก ก็กลับมาพิจารณาความเจ็บไข้ได้ป่วยนั้นสิ” คืนนั้นทั้งคืนเลยพิจารณา

แล้วมันที่ว่ามีชาวบ้านคนเป็นห่วงก็มาจุดมานอนอยู่ข้างๆ น่ะ ท่านเดินจงกรมจน ๔ ทุ่ม ๕ ทุ่ม โอ้โฮ! โรคมันหายหมดเลย สิ่งที่เป็นโรคเสียดอกหายหมด ถอดเสี้ยนถอดหนามหมดเลย โล่งหมดเลย พอโล่งหมดเลยนะ ท่านไปเห็นคนที่มานั่งเฝ้าอยู่นั่นน่ะ ให้กลับ ไม่ยอมกลับนะ พอพ้นจากโรคภัยไข้เจ็บ ท่านกลับไปวัดดอยธรรมเจดีย์ พอวัดดอยธรรมเจดีย์ ไปสิ้นสุดกันที่วัดดอยธรรมเจดีย์ อันนั้นน่ะจุดและต่อมตัวจริง อันนั้นน่ะจิตเดิมแท้น่ะ ไปควํ่าจิตเดิมแท้ที่วัดดอยธรรมเจดีย์นั้นอีกรอบหนึ่ง

เราจะบอกว่า เวลาเป็นมรรคเป็นผลนี่เรื่องหนึ่ง ถ้าบอกว่ามันเป็นธรรมโอสถ มันอีกเรื่องหนึ่ง แต่มันก็เป็นกรณีที่ว่าเวลาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านอยู่ที่ถํ้าสาริกา ท่านเป็นโรคเสียดท้อง เป็นโรคท้อง เวลาท่านฉันยาต้ม ฉันสมุนไพร ฉันแล้วมันหาย แต่คราวนั้นฉันเท่าไรก็ไม่หาย พอไม่หาย ท่านก็โยนหม้อทิ้งเลย ไม่กิน เลิก ตายเป็นตาย แล้วท่านพิจารณาโรคเลย พิจารณาโรคภัยไข้เจ็บ ทีนี้จิตมันพิจารณาใช่ไหม พิจารณาโรค พิจารณาโรคด้วย แล้วพิจารณากิเลสด้วย เวลามันรวมลง เห็นไหม รวมลง โรคภัยไข้เจ็บหายหมด

แล้วท่านบอก หลวงตาท่านก็พิจารณาตาม เวลาหลวงตาท่านพิจารณาเวทนามาก่อน แล้วท่านมาพิจารณากาย พอท่านพิจารณากายขึ้นไป โลกนี้ราบหมดเลย ขึ้นไปกราบหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นบอก “เออ! มหาเหมือนเราที่ถํ้าสาริกาเลย โลกนี้ราบหมดเลย แต่ของมหาไม่มียักษ์ ของเรามียักษ์” นี่ตรงนี้ท่านได้สกิทาคามี โลกนี้ราบหมด พิจารณาธาตุหมดเลย นี่ท่านพิจารณาโรคภัยไข้เจ็บของท่านด้วย แล้วท่านพิจารณากิเลสตัณหาความทะยานอยากด้วย แล้วเวลามันหลุดไปแล้ว มันขาดหมด จิตนี้รวมลงหมด เห็นไหม ที่เขาเป็นเทพารักษ์อยู่ที่นั่นน่ะ เข้ามากราบ เข้ามากราบ เข้ามาที่ว่าจะเอากระบองมาตีน่ะ “ของเรามียักษ์ด้วย แต่ของมหาไม่มี”

แต่หลวงปู่มั่นท่านพิจารณา ท่านอยู่ที่ถํ้าสาริกาต่อเนื่องไป แล้วท่านพิจารณาต่อเนื่องไป ท่านก็ไปเจออสุภะข้างบน แล้วท่านก็พิจารณาอสุภะ ท่านถึงได้อนาคามีอีกชั้นหนึ่ง ท่านได้สองขั้นที่นั่นน่ะ นี่เวลาท่านได้ แต่เราได้อย่างไร นี่พูดถึงว่า เวลาธรรมโอสถกับเวลาพิจารณามรรค ฉะนั้น เวลาพิจารณามรรค

ทีนี้โยมถามว่า “พ่อเจ็บไข้ได้ป่วย เจ็บไข้ได้ป่วย อยากได้ธรรมโอสถ”

คําว่า “ธรรมโอสถของเรา” ธรรมโอสถ แล้วแต่จิตใจของบริษัท ๔ เราเป็นบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา เห็นไหม อุบาสก อุบาสิกา ถ้าจิตใจที่ยังเป็นระดับของฆราวาส เราศึกษาธรรมะๆ มันก็เป็นระดับของธรรมโอสถอันหนึ่ง

ธรรมโอสถ เวลาจิตใจของเราเวลาเราทุกข์เรายากขึ้นมามันมีความทุกข์ความยากในใจ เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นธรรมะ นี่ธรรมโอสถ ศึกษาแล้ว มันศึกษามันมีเหตุมีผลไง เหตุผลมันมาคลี่คลาย คลี่คลายความยึดมั่นถือมั่น คลี่คลายความทุกข์ยากในใจของเรา เห็นไหม ความทุกข์ยากในใจของเรามันไม่มีทางออก มันโดนสิ่งใดบีบคั้นขึ้นมามันก็มีความทุกข์ในใจของมัน

เราไปศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศึกษาแล้วโดยข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนั้น ถ้ามันเป็นแบบนั้น ถ้าเรารู้เท่ารู้ทันแล้วเราปล่อยวางแล้ว มันก็เป็นธรรมชาติอันหนึ่ง แต่ถ้าเราไปยึดไปมั่นของเรา เรามีแต่ความทุกข์ความยากของเรา ถ้าเรายึดมั่นโดยความหลงผิดของเราไง

พอเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หูตาเราสว่างกระจ่างแจ้ง มันผิดเพราะเรายึดเรามั่นของเรา ถ้าเราไม่ยึดไม่มั่น มันก็เป็นข้อเท็จจริงของมันอย่างนั้นน่ะ

ข้อเท็จจริง คนยึดมั่นถือมั่นมากเท่าไร มันก็มีความทุกข์ยากมากเท่านั้น คนที่ยึดมั่นถือมั่นปานกลางก็มีความทุกข์ยากปานกลาง คนที่ยึดมั่นถือมั่นเบาบางมันก็เป็นความทุกข์ยากเบาบาง ความทุกข์ความยากมันเป็นเพราะความยึดมั่นถือมั่นของเรา เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเรา อวิชชาคือความไม่รู้ข้อเท็จจริงของเรา มันก็ไปยึดมั่นถือมั่น เห็นไหม

ไปศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ถึงข้อเท็จจริงในสัจธรรม เราศึกษาแล้ว เราเอามาเทียบเคียงแล้ว มันก็เห็นว่ามันก็เป็นแบบที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดจริงๆ แต่มันผิดที่เราไปยึดมั่นถือมั่นเอง มันก็ปล่อย มันก็คลาย เห็นไหม เราจะบอกว่าอย่างนี้ก็เป็นธรรมโอสถเหมือนกัน เป็นธรรมโอสถเพราะอะไร

เพราะเราศึกษาสัจธรรมอันนั้นมา เราศึกษาสัจธรรมอันนั้นมา เพราะสัจธรรมอันนั้นมันมีเหตุมีผลเหนือกว่าความยึดมั่นถือมั่นของเรา มันเหนือกว่า มันเหนือกว่ามันก็ปล่อยวางได้ๆ มันก็เป็นธรรมโอสถอันหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน ที่เราศึกษาธรรมๆ ธรรมโอสถ ในบริษัท ๔ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา มันมีวุฒิภาวะมีกําลังมากน้อยแค่ไหน มันก็จะได้ประโยชน์ต่อศาสนามากน้อยเท่านั้น

หลวงตาท่านบอกว่าศาสนาพุทธมันเหมือนห้างสรรพสินค้า ใครเข้าไปห้างสรรพสินค้า ใครมีทุนมาก ใครอยากจะซื้อของที่มีคุณค่ามาก เขาก็ได้ทรัพย์สมบัติที่มีค่าไป คนที่เข้าไป เข้าไปเงินมีน้อย เราก็แลกเปลี่ยนได้สิ่งของมีค่าน้อยมา คนที่เขาเข้าไปเที่ยวเล่น เขาก็ได้ความสดชื่นมา ได้แค่ไปเห็นไง ไปเห็น แต่เราไม่ได้ทรัพย์สมบัติใดมา นี่มันเหมือนห้างสรรพสินค้าที่ใครมีวุฒิภาวะแค่ไหนเข้าไปในห้างสรรพสินค้านั้น ก็จะได้ประโยชน์ในห้างนั้นมา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใครศึกษามาก ใครประพฤติปฏิบัติมาก ใครมีวุฒิภาวะมากน้อยแค่ไหน เขาก็จะได้ประโยชน์มากน้อยตามที่เขามีกําลังของเขาออกไป นี่ก็เหมือนกัน นี่พูดถึงธรรมโอสถในบริษัท ๔

ทีนี้จิตใจของเราเวลาเราทุกข์เรายาก เราทุกข์เรายากขึ้นมา เพราะเขาบอกว่า “ฟังธรรมหลวงตาสอนพระมาตลอด ฟังเทศน์มาตลอด”

ฟังเทศน์มาตลอด เราเป็นลูกศิษย์มีครูไง เวลาครูของเรา ครูบาอาจารย์ของเรา ครูเอกของโลกก็คือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาเอก แล้วสอนครูบาอาจารย์เป็นชั้นๆ ขึ้นมา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็รื้อค้นของท่านมา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านก็ไปเอาแม่ของท่านมาดูแลอยู่พักหนึ่ง แล้วแม่เป็นภาระๆ ท่านก็เอาแม่ของท่านไปส่งที่อุบลฯ แล้วท่านขึ้นไปเชียงใหม่ เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านมีอํานาจวาสนา ท่านก็ไปเอาพ่อเอาแม่มาดูแล ถ้าพ่อแม่ที่มีความสนใจในการประพฤติปฏิบัติ พ่อแม่ก็จะมีความสุข แต่พ่อแม่ท่านยังติดโลกอยู่ ท่านก็ไม่อยากจะเข้ามา นี่มันเป็นอํานาจวาสนาของคนนะ นี่เหมือนกัน เวลาครูบาอาจารย์ท่านยังทําเป็นตัวอย่างไง

ทีนี้พอถึงผู้ถามใช่ไหม ผู้ถามบอกว่า “พ่อเจ็บไข้ได้ป่วย ลูกแต่ละคนก็มีภาระหน้าที่ เราก็จะมาช่วยกันดูแลพ่อของเรา”

ถ้าช่วยดูแลพ่อ เราก็มีนํ้าใจไง เราพูดกันด้วยนํ้าใสใจจริง คนเราจะพูดด้วยนํ้าใสใจจริงว่าใครมีกําลังมากน้อยแค่ไหนก็จะมาช่วยกันดูแลพ่อของตน ถ้าดูแลพ่อของตน ทีนี้พ่อของตนเจ็บไข้ได้ป่วยด้วยการติดเชื้อ เวลาติดแล้วมันไม่ได้ กรรมเก่ากรรมใหม่ ถ้าเราเข้าใจได้ เรารักษาหัวใจของเรา เห็นไหม

แต่ถ้าบอกว่าธรรมโอสถ ธรรมโอสถที่จะรักษาของเรา

เวลาครูบาอาจารย์เราท่านเจ็บไข้ได้ป่วย เวลาเจ็บไข้ได้ป่วย เวลาหลวงปู่ฝั้นท่านเป็นโรคประจําตัวเหมือนกัน ท่านไม่ค่อยทันกับหมู่คณะ ไปไหนเวลาเจ็บไข้ได้ป่วยท่านจะปูผ้าอาบของท่าน แล้วท่านนอนจนกว่าไข้จะหาย ท่านถึงจะไปตามหมู่คณะทัน สุดท้ายท่านนั่งสละตาย พิจารณา พุทโธๆๆ นี่แหละ เวลาจิตมันรวมลง เห็นไหม เพราะเราตั้งใจของเรา เราตั้งใจของเรา จิตมันรวมลง

เราทําสมาธิก็เป็นสมาธิอันหนึ่งนะ เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมา ความเจ็บไข้ได้ป่วยมันรุมเร้าเข้ามา พอรุมเร้าเข้ามา เราพุทโธของเรา พุทโธของเราด้วยความเป็นอิสรภาพของเรา ถ้าจิตมันปล่อยหมด เป็นอิสระหมด โรคภัยไข้เจ็บจะหลุดออกไป

เวลาหลวงปู่ฝั้นท่านพิจารณาของท่าน พุทโธๆ พอจิตมันรวมลง โอ้โฮ! สว่างหมดเลย แล้วท่านเห็น ท่านพูดไว้ ท่านเล่าให้ลูกศิษย์ฟังไว้ว่า ธรรมโอสถมันฟอกร่างกาย โรคภัยไข้เจ็บหายแล้ว มันยังเป็นการรองรับเป็นนิมิต เห็นกวางตัวหนึ่งโดดออกจากร่างกายนี้ออกไป นี่ท่านหายหมดเลย โรคประจําตัว โรคที่เคยเป็น โรคประจําตัวหายเลย นี่ธรรมโอสถอย่างนี้ มันต้องมีจิตใจที่เข้มแข็งมันถึงทําได้ไง

เวลาคนเจ็บไข้ได้ป่วยไปหาหลวงตาไง บอกว่าอยากจะรักษาด้วยธรรมโอสถ ท่านบอกว่าคนที่จะรักษาด้วยธรรมโอสถได้ต้องมีกําลัง จิตต้องมีกําลัง ต้องมีสมาธิที่มั่นคง เพราะเวลานั่งสมาธิเรานั่งโดยปกติเรายังหงุดหงิด เรายังนั่งได้ยาก แล้วเวลาเจ็บไข้ได้ป่วย ความเจ็บไข้ได้ป่วยมันก็มาเร้าอีกต่างหาก เห็นไหม เราเองก็หงุดหงิดอยู่แล้ว แล้วสิ่งนั้นมาเร้า นั่งสมาธิมันจะลง มันก็กลับไม่ลงไง พอกลับไม่ลง

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านนั่งตลอดรุ่ง ถ้าวันไหนท่านบอกพิจารณาพับๆๆ พุทโธๆ ถ้าจิตมันลงนะ ลงหนึ่งรอบ คลายออกมา พิจารณาซํ้าก็ลงอีก คืนนั้นลุกขึ้น ออกจากสมาธิลุกขึ้นเดินได้เลย เพราะร่างกายมันไม่บอบชํ้า ถ้าวันไหนนะ มันไม่ลง ต้องพิจารณาต่อสู้กันด้วยความรุนแรง ความเจ็บปวดมันบีบคั้น แต่ด้วยจิตใจที่มั่นคง ท่านก็ต้องต่อสู้กับมันด้วยสติด้วยปัญญาจนจิตมันลงได้ แต่จิตลงได้ ลงได้ด้วยความบอบชํ้า คืนนั้นออกจากสมาธิแล้วลุกไม่ได้ ต้องตั้งสติ แล้วเอามือจับเท้าออกไปก่อน ให้เท้าสองข้างยืดไปก่อน แล้วนั่งเฉยๆ ให้เลือดลมมันเดินก่อน

บางคืนร่างกายไม่บอบชํ้า ลุกไปได้เลย บางคืนร่างกายบอบชํ้า บอบชํ้ามาก มันต้องนั่งก่อน ให้ร่างกายมันฟื้นฟูก่อน ให้เส้นประสาทมันสมบูรณ์ก่อน ถึงจะลุกขึ้นไปได้ไง นี่คนคนเดียวเวลาปฏิบัติแต่ละคราวมันยังไม่เหมือนกันเลย

ฉะนั้น เวลาธรรมโอสถๆ ถ้าจิตใจเข้มแข็งแล้ว จิตใจเข้มแข็งคือมันเคยทําได้ เคยผ่านช่องทางอย่างนี้ เคยผ่านความลําบากมา ถ้ามีความลําบากมาขวางหน้าเท่าไร มันใช้สติปัญญามันแยกแยะขึ้นไป มันก็จะผ่านความลําบากนั้นเข้าไปสู่ความสงบได้ นี่พูดถึงว่าถ้าจิตใจคนที่มีกําลัง

จิตใจคนที่ไม่มีกําลัง มันจะผ่านความลําบากนั้นมันก็ยากอยู่แล้ว แล้วความเจ็บไข้ได้ป่วยมาอีก ท่านถึงบอกว่า ถ้าจิตใจไม่เข้มแข็งให้ไปหาหมอซะ ไปหาหมอก่อน ร่างกายฝากไว้กับหมอ จนกว่าเราฝึกของเราได้ไง

ธรรมโอสถมันรักษาอย่างนั้น แต่ถ้าพูดถึงเวลาเป็นอริยมรรค เวลาที่จิตใจเราปฏิบัติศีล สมาธิ ปัญญา มันยากกว่านี้อีก ยากกว่านี้เพราะอะไร เพราะกิเลสมันมีชีวิต กิเลสมันปลิ้นปล้อน กิเลสมันพลิกแพลง กิเลสมันต่อต้าน กิเลสมันหลบมันซ่อน เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายต่างๆ มันต้องมีความละเอียดรอบคอบเวลาเราจะสู้กับมัน เห็นไหม ถ้าสู้กับมัน มันถึงว่าธรรมโอสถอย่างหนึ่ง มรรคเป็นอย่างหนึ่ง

ฉะนั้น เวลาผู้ถามถามถึงพ่อ มันสะเทือนใจ เพราะเราเป็นลูกใช่ไหม แล้วเราเป็นชาวพุทธใช่ไหม พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูกๆ เราก็เป็นภาระหน้าที่เราจะต้องดูแล มันละอายใจ ถ้าละอายใจ เราจะช่วยท่าน เพราะมันก็ต้องจิตใจของท่าน ถ้าเป็นธรรมโอสถ จิตใจท่านก็ต้องเข้มแข็ง จิตใจของท่านต้องพิจารณาของท่านเอง เพราะจิตใจของท่านเป็นผู้ป่วย ผู้ป่วยนั้นจะเป็นผู้ทําให้จิตมันเป็นอิสระหายป่วยนั้นเอง แต่เราเป็นลูกๆ เราไม่สามารถที่จะเข้าไปชี้นําในใจของท่านได้ เราก็ดูแลของเราด้วยกําลังของเราไง

บริษัท ๔ จิตใจที่สูงจะทําอย่างใดมันก็ทําด้วยวุฒิภาวะด้วยกําลังนั้น ทําอย่างไรก็ได้ประสบความสําเร็จ จิตใจปานกลางก็ได้แค่ปานกลาง จิตใจที่ตํ่าต้อย แต่อย่างใดๆ ก็ยังมีธรรมโอสถเป็นที่พึ่งไง ถ้าเป็นที่พึ่ง

คําถาม คําถามเขาถามเลย เขาถามว่า ธรรมโอสถที่เขาศึกษามามันจะช่วยประโยชน์กับพ่อได้อย่างไร เราก็แผ่เมตตา แผ่เมตตา ที่ว่าเป็นเชื้อโรคเป็นอะไรต่างๆ เป็นเวรเป็นกรรมของท่าน

มันเป็นสายบุญสายกรรมนะ เวลาสายบุญสายกรรม ผู้ที่มีเวรมีกรรมอันนั้น ถ้ามาไม่ได้ ลูกหลานเป็นสายบุญสายกรรมต่อเนื่องกันได้ แต่ถ้าเจ้าตัวมันดีที่สุด ถ้าเจ้าตัว เวลาพ่อแม่ของเราท่านจะเชื่อหรือไม่ แล้วถ้าท่านเชื่อ คนเชื่อก็แล้วแต่นะ แต่เวลาที่จะมีภัยมาถึงตน ภัยคือมรณภัย ถ้ามรณภัยมา มันทําสิ่งใดมันหวาดเสียว เราก็ต้องค่อยๆ ดูแลกัน ค่อยๆ ดูแลกัน

อันนี้พูดถึงธรรมโอสถ แล้วธรรมโอสถของเรา เราก็ดูแลรักษาใจของเรา เพราะเขาบอกว่า “โยมก็ทุกข์ใจมาก คอยแต่จะบอกตัวเองว่า แม้แต่พระอรหันต์ก็ยังป่วยเลย ทุกคนจะหนีความเกิด ความแก่ ความเจ็บ ความตายไปไม่พ้น”

เราก็คิดของเรา มันก็บรรเทาใจของเราไง ถ้าบรรเทาใจของเรา เห็นไหม ผู้ป่วย ดูพระ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า ถ้าอยากอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ให้อุปัฏฐากพระภิกษุที่ป่วยไข้เถิด เพราะพระภิกษุที่ป่วยไข้มันก็อยู่ในสงฆ์นี่แหละ

ฉะนั้น เวลาจะอุปัฏฐากพระภิกษุที่ป่วยไข้ พระภิกษุที่ป่วยไข้ก็ต้องเป็นภิกษุที่พูดง่าย พูดเข้าใจ คือไม่ใช่ว่าจะเอาแต่ใจตนเอง เห็นไหม เวลาผู้ที่อุปัฏฐากต่อกัน ผู้ที่ดูแลต่อกัน ผู้ป่วยกับผู้ที่ดูแลผู้ป่วย เห็นไหม ในสมัยปัจจุบันนี้เขาต้องฝึกหัด ผู้ที่จะไปดูแลผู้ป่วยนะ ฝึกหัดเป็นวิชาชีพเลย ไปดูแลผู้ป่วย

นี่ก็เหมือนกัน เราจะดูแลพ่อเรา จิตใจเราต้องเข้มแข็ง จิตใจเราก็ต้องมีเมตตา จิตใจของเรานะ คนป่วย คนป่วยจะเอาแต่ใจ เพราะคนป่วยจะงอแง แต่เราก็ต้องมีใจของเรา เราต้องรักษาใจเรา ถ้ามีธรรมโอสถมันก็ทําใจเราได้ ทําใจเราได้ แล้วถ้าผู้ที่เข้าใจต่อกัน โอ้โฮ! มันยิ้มแย้มแจ่มใส อันนี้มันเป็นวาสนานะ

คําว่า “วาสนา” สายบุญสายกรรม พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ถ้าพ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก แล้วเป็นพระอรหันต์ที่ดีด้วย สุดยอดเลย พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก แล้วพ่อแม่จะเอาแต่ใจตนเอง เราก็ต้องทําใจเราๆ ดูแล

นี่พูดถึงว่าธรรมโอสถ ธรรมโอสถเป็นอย่างนั้นจริงๆ ธรรมโอสถเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา แล้วเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา เป็นขั้นเป็นตอนขึ้นมา แต่คน คนที่ทํามามันมีกรรมเก่ากรรมใหม่ทํามาทั้งนั้นน่ะ เราช่วยกันดูแลตรงนี้ เพราะเวลาพระพุทธศาสนาสอนให้เชื่อเรื่องกรรมๆ อะไรที่ทําอะไรไม่ได้ โยนให้กรรมหมดเลย โยนให้กรรม...ไม่ใช่

สอนให้เชื่อเรื่องกรรมๆ กรรมคือการกระทํา ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว ให้ทําคุณงามความดีของเรา แม้มันจะทุกข์มันจะยากก็ฝืนทนเอา เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา มันเฉี่ยวไปเฉี่ยวมา จะลงไม่ลง จะได้ไม่ได้ โอ้โฮ! ทุกข์น่าดูเลยนะ แล้วถ้าคนไม่รอบคอบนะ มันลงได้ยาก มันเป็นความรู้สึก มันเฉียดฉิว จะได้จะไม่ได้ อู๋ย! มันก็ต้องพยายาม

คนเราได้หรือไม่ได้นี่จบเลย บอกมาคําเดียว ให้หรือไม่ให้ เลิก ไอ้นี่ยื่นไปก็ยื่นมา เฉียดไปก็เฉียดมา เหมือนจะให้ แต่ไม่ให้ ว่าไม่ให้หรือก็จะให้ อู้ฮู! ภาวนานี่ใช่ไหม ต้องมีความรอบคอบ เวลาเราจะปฏิบัติของเรา ให้รอบคอบกับเรา

ฉะนั้น พูดถึงธรรมโอสถ ทีนี้ธรรมโอสถ ถ้าจะบอกว่าเอาเป็นแบบวิทยาศาสตร์ ต้องอย่างนั้นๆ นะ วิทยาศาสตร์ ก็ดูดจากไซริงค์ไง ดูดจากหลอดยา ไซริงค์ดูด ฉีดเลย จบ ง่ายๆ วิทยาศาสตร์ นี่ก็เหมือนกัน ทําอย่างนั้นๆ จบ...ไม่

กิเลสนะ ความพอใจของคน อารมณ์ความรู้สึกของคนมันวูบวาบ มันร้อยแปด แล้วเราต้องทําให้นิ่งๆ ทําให้มั่นคงได้ สัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิแล้วฝึกหัดของเรา ทําของเรา เดี๋ยวก็เข้มแข็ง เดี๋ยวก็อ่อนแอ เดี๋ยวก็ได้ เดี๋ยวก็ไม่ได้ ใจคนน่ะ ใจคน เราพยายามรักษาของเรา

นี่พูดถึงธรรมโอสถไง มันไม่เป็นวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์มันเป็นทฤษฎีที่คงที่ตายตัวไง แต่ความรู้สึกของคน เวรกรรม กรรมเก่ากรรมใหม่ แล้วมันหยาบมันละเอียด โอ๋ย! มันร้อยแปดเลย

ถ้าพูดอย่างนี้แสดงว่าพูดเพื่อจะไม่รับผิดชอบอะไรเลยใช่ไหม

ก็ไม่ใช่ มันมีอยู่จริง ทําได้จริง ทําได้จริง ความรู้สึกจริงๆ แล้วรักษาได้จริงๆ รักษาได้จริงๆ มันถึงละเอียดอ่อน พอละเอียดอ่อนขึ้นมา ครูบาอาจารย์เราถึงอยู่ป่าอยู่เขาไง อยู่ในที่สงัด อยู่ในที่วิเวก เพราะเรารักษาใจเราเอง คนอื่นจะรู้กับเราได้อย่างไร ฉะนั้น ถึงเวลาจําเป็นจะต้องมาเข้าหมู่คณะ เราก็รักษาใจของตนของเรา นี่พูดถึงว่าธรรมโอสถ

ถาม : เรื่อง “กามวิตก”

ทําไมนับวันกามวิตกมันยิ่งมากขึ้น กวนใจตลอดครับ แต่จะออกไปหามันจริงๆ มันก็ไม่ไป หลวงพ่อใช้วิธีระงับมันอย่างไรครับ ขอแค่ระงับพอภาวนาได้ครับ ทุกข์ใจมากเรื่องนี้ เรื่องกาม

ตอบ : กามวิตกๆ ไง นี่พูดถึงเขาเขียนเลยนะว่านี่พระนะ พระถาม พระทุกข์ พระวิตกแต่เรื่องของกาม แล้วมันวิตก เห็นไหม “นับวันมันจะวิตกมากขึ้นๆ มันกวนใจครับ มันกวนใจครับ แต่จะออกไปหามันจริงๆ มันก็ไม่ไป หลวงพ่อใช้วิธีไหนครับ จะขอให้ระงับให้พอภาวนาได้บ้าง ทุกข์ใจมากจริงๆ”

ทุกข์ใจมากจริงๆ เห็นไหม เวลากินอิ่มนอนอุ่นมันเป็นอย่างนั้นน่ะ เวลาที่ว่าธรรมโอสถๆ เขาแสวงหาธรรมโอสถกันเพื่อชําระล้างกิเลส ไอ้นี่เป็นพระ เราบวชมา เวลาบวชมา อุปัชฌาย์ให้เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ ให้รุกฺขมูลเสนาสนํ ให้ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราก็ต้องวางรากฐาน ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วถ้าเราจะมีศีลของเรา ศีลของเราบวชมา ศีลของเรา ๒๒๗ อยู่แล้ว ถ้า ๒๒๗ มันอยู่ที่พฤติกรรมของเราไง ถ้าพฤติกรรมของเรา การอยู่การกิน

หลวงตาท่านบอกท่านบวชมาท่านเป็นมหานะ บวชมาเรียนใหม่ๆ ไปบิณฑบาตมา เขาใส่นมเนยมา พอฉันเข้าไปแล้วมันมีอารมณ์ความรู้สึกเลย ฉะนั้น เวลาท่านมีอารมณ์ความรู้สึก ท่านมีสติปัญญาของท่าน เวลาท่านเป็นพระหนุ่มๆ ท่านไปบิณฑบาตได้นมได้เนยมานะ ท่านไปหาพระหลวงตา ในวัดมีหลวงตา ไปให้พระหลวงตา ท่านคัดเลือกเอาแต่พวกฉันแล้วกินแล้วมันไม่ไปเสริม ไม่ไปเสริมไปยั่วไปยุกิเลส

คนที่บอกว่ากามวิตก กามวิตกที่มันจะเกิดขึ้นมันต้องอยู่ที่พฤติกรรมตั้งแต่การดํารงชีวิตไง ดํารงชีวิต ศีลของเราให้บริสุทธิ์ เราอย่าไปคลุกคลี

นี่บอกเลย บอกว่ากามมันวิตกเลย อยากจะประพฤติปฏิบัติ แต่ชีวิตของเรา เราไปเสพอะไรบ้างล่ะ เราไปเสพข่าวสาร เราไปเสพสิ่งอย่างนั้น

นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอานนท์ถามเอง ถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกว่า “ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว ในสังฆมณฑลมันต้องเกี่ยวข้องกับผู้หญิง ผู้หญิงก็ต้องเข้ามาหา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกภิกษุควรทําอย่างใด”

“เธออย่าดูอย่าเห็นเลย ดีที่สุด อย่าดูอย่าเห็นเลย ดีที่สุด”

“อ้าว! แล้วต่อไปนี้ถ้าเขาเข้ามา เขาเป็นพี่เป็นน้องเป็นญาติ เขาเข้ามาหาลูกหลานเขา จะทําอย่างไร”

“เธอจงตั้งสติไว้ ถ้าควรพูดกับเขา พูดด้วยสติสัมปชัญญะ พูดกับเขากี่คํา”

นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้หมดแล้ว ถ้าบอกไว้หมดแล้ว ถ้าบอกว่าเราเป็นพระ แล้วบอกว่าถ้าเราจะไประงับกามวิตก สิ่งที่มันวิตกเรื่องกามตลอดเวลา เราก็ต้องตัดตั้งแต่ตอนนู้น

ไอ้นี่เวลาอยู่ชีวิตประจําวัน โอ้โฮ! เสพสุขตามสบาย พอถึงเวลาแล้ว โฮ้! กามมันวิตก ไม่อยากให้มี ไม่อยากให้มี

มันต้องย้อนกลับไปตรงนั้น ย้อนกลับไปตั้งแต่เช้าขึ้นมา ตื่นนอนขึ้นมา ทําวัตรสวดมนต์แล้ว ถ้าศึกษาเล่าเรียน เราศึกษาเล่าเรียนอย่างไร ออกบิณฑบาตมาแล้ว บิณฑบาตมารักษาอย่างไร

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงบอกว่า ไม่ให้พระอยู่ป่าอยู่เขา ไม่ให้ไปรับกิจนิมนต์ ยิ่งวัดป่าบ้านตาด หลวงตาไม่ให้มีกิจนิมนต์เลย แล้วเราก็จําท่านมานี่ จําท่านมา ในวัดของเรา เราไม่รับกิจนิมนต์ ไม่รับกิจนิมนต์นี่ไม่ใช่เห็นแก่ตัว เพราะอะไร เพราะพระที่เขาจะรับกิจนิมนต์ทั่วประเทศไทย ที่ไหนเขาก็อยากได้ทั้งนั้นน่ะ

แต่พระของเรา พระของเราจะประพฤติปฏิบัติไง ถ้าพระเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาที่จะออกนั่งรถไปฉัน ไปสวดมนต์ที่บ้านเขา เพื่อไปทําบุญกุศลของเขา แล้วก็กลับมา กลับมากว่าจะล้างบาตรเสร็จครึ่งวัน ครึ่งวันนั้น ถ้าพระอยู่ในวัดครึ่งวันนี้ พระได้เดินจงกรมหลายชั่วโมงแล้ว แล้วถ้าไปได้สิ่งใดมา ไปรู้ไปเห็นสิ่งใดมา ถ้ารู้เห็นสิ่งใดมา ในสมัยพุทธกาล นางอะไรที่ไปเห็น ที่ว่าช็อก กินไม่ได้เลย ถ้าไปเห็นอย่างนั้นขึ้นมามันติดขึ้นมา

นี่ไง พูดถึงเขาบอกว่า “กามวิตกมันมีมากครับ มันยิ่งมากขึ้นทุกวันๆ มันกวนใจผมมาก”

คําว่า “กวนใจ” มันก็ส่วนเรื่องกวนใจ กวนใจ เพราะคนเราเกิดมานี่สัญชาตญาณ สัญชาตญาณมันมีของมันอยู่แล้ว ถ้าสัญชาตญาณของมัน อวิชชามันมีอยู่ในใจอยู่แล้ว ทีนี้เราบวชเป็นพระแล้ว ถ้าบวชเป็นพระ นี่ไง เวลาเราพูดถึงพระ เวลาเราเทศน์อบรมพระ เพราะเวลาเราเทศน์อบรมพระ เราถือว่าพระปฏิบัติ เวลาพระปฏิบัติ ใส่เข้าไปเลย เพราะพระปฏิบัติ พระปฏิบัติเขารู้กติกากันอยู่แล้ว ถ้ารู้กติกากันอยู่แล้ว เวลาหลวงตาท่านเทศน์สอนพระๆ สอนพระนี่เป็นวงใน ใส่ได้เต็มที่เลย ไม่ต้องไปแปลศัพท์แปลอะไรให้มันวุ่นวาย

แต่ถ้าเป็นโยมสิไม่ได้ “โอ้โฮ! พูดอย่างนี้กิเลสทั้งนั้นเลย อาจารย์นี่กิเลสหนามาก พูดแต่เรื่องกิเลส ไม่เคยพูดถึงเรื่องความดีเลย”

อ้าว! ก็จะชี้หัวมันน่ะ จะตีมันน่ะ จะจับมันน่ะ จะจับมันก็ต้องบอกมันเป็นอย่างไร จะจับกิเลส ไม่พูดถึงเรื่องกิเลส มึงจะจับอะไร จะจับกิเลสก็ต้องคุยเรื่องกิเลสเว้ย จะจับกิเลส ไปบอกว่าเป็นคุณธรรมๆ เป็นคุณธรรมก็โดนหลอกน่ะสิ

ถ้าจะจับกิเลสก็ต้องลากกิเลส ต้องตีหัวกิเลส ต้องชี้หน้ามันเลย ถ้าชี้หน้ามัน นี่ไง เวลาพระปฏิบัติเวลาเทศน์ หลวงตาท่านบอกว่าเทศน์ปฏิบัติเทศน์ง่ายๆ เลย เทศน์ง่ายๆ คือว่าภาษาเดียวกัน ภาษาเดียวกัน สื่อเหมือนกัน ใส่เหมือนกัน ทุกคนมีแรงปรารถนาเพื่อมาชําระล้างกิเลส เพื่อจะถอดจะถอนมัน แล้วต่างคนต่างหามันไม่เจอไง แต่ครูบาอาจารย์ที่แสดงธรรมท่านรู้จักตัวมันไง ท่านพยายามชี้หน้ามัน บอกตัวมันว่าอยู่ตรงนั้นๆ ไง ให้ทําไง

ไอ้เราพอชี้ให้ทําขึ้นมาก็ “โอ้โฮ! ไม่มีดีเลยเนาะ มีแต่เลวทั้งนั้นเลย”

ก็ตัวมันน่ะ ก็ตัวมัน ก็ชื่อมันน่ะ ก็จะเอาตัวมันน่ะ ถ้าเอาตัวมัน เห็นไหม นี่เวลาเรื่องเทศน์พระ ถ้าเทศน์พระเขาเทศน์กันอย่างนั้น นี่พูดถึงเวลาเทศน์พระป่า เวลาพระที่ปฏิบัติเขาเทศนาว่าการต่อกัน ถ้าเทศนาว่าการต่อกัน เขาก็ชี้หน้าเลย ชี้หน้าถึงมันนะ เห็นไหม

จากใจดวงหนึ่งสู่ใจดวงหนึ่ง ใจดวงนั้นมีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ใจดวงนั้นได้พลิกแพลงได้แก้ไขพฤติกรรมของมันแล้ว ใจดวงนั้นถึงได้กําจัดมันได้แล้ว นี่ไง จากใจดวงนั้นยกมาสู่ดวงใจของผู้ปฏิบัติเรา ท่านก็ชี้เข้ามาๆ เห็นไหม เวลาใจของท่านสว่างไสว ท่านพูดอะไรก็แจ่มแจ้งหมดน่ะ ไอ้ใจของเรามืดบอด ไอ้ห้องสว่างๆ จะเก็บอะไร เก็บของสิ่งใด วางก็ชัดเจนใช่ไหม ไอ้ห้องของเรามืดตึ๊ดตื๋อ เอามือคลํายังไม่เห็นเลย จับต้องไม่ได้เลย

นี่ไง เวลาท่านพูด ท่านพูดถึงใจของท่าน ใจของท่านมันสว่างไสว มันสว่างโพลง เห็นไหม ในชั้นนั้นมีศีล มีสมาธิ มีปัญญาเก็บไว้ ชั้นนั้นมรรค ๘ ชั้นนั้นเป็นอวิชชา ท่านจับต้องชี้ให้เราดู ไอ้ห้องของเรามืดตึ๊ดตื๋อเลย ท่านถึงบอกว่าทําความสงบของใจเข้ามาก่อน จุดไฟๆ จุดไฟให้ได้ ถ้าจุดไฟ

ทีนี้เราจะบอกว่า เวลาท่านพูด ท่านพูดชัดเจน เพราะในห้องของท่าน ในใจของท่านมันสว่างไสวใช่ไหม ในหัวใจของเรามันมืดบอด แต่ก็พยายามจะฟัง พยายามจะฟัง พยายามจะฝึกหัด จะทําใจของเราให้ได้ ทําใจของเราให้ได้

นี่พูดถึงเวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการ ท่านเทศน์จากใจของท่าน จากใจดวงที่สว่างไสวเปรียบเทียบมากับใจที่มืดบอดของเรา ถ้าใจมืดบอดของเรา มรรค ๔ ผล ๔ จริตนิสัยมันก็เริ่มเป็นจริตนิสัย แต่เวลาอริยสัจมันเป็นหนึ่งเดียวกัน จะทําเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ มันจะเหมือนกัน เหมือนกันที่ว่าเวลาจะขาด ขาดอันเดียวกัน เพราะอริยสัจ จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ มันต้องสรุปมา ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มันนิโรธ มันดับหมด มันทํามามันจะกลั่นออกมาจากอริยสัจ ถ้าอริยสัจ มันก็เป็นอันเดียวกัน เหมือนกัน แต่ขณะที่มืดบอดมันทําไม่ได้ มันก็ต้องพยายามของเรา

นี่พูดถึงเขาบอกว่ามันกวนใจๆ คําว่า “กวนใจ” เขาถามว่า “หลวงพ่อทําอย่างไรครับ”

ทีนี้ทําอย่างไรครับ มันทําอย่างไรครับ มันเป็นปลายเหตุ ที่เราพูดนี่เราพูดถึงว่า เวลากามวิตก เวลามันเกิดทุกข์เกิดยากขึ้นมาแล้ว ทุกคนก็ไม่รู้ โอ้โฮ! มันทุกข์มันยากมันลําบาก แล้วเราจะแก้ไขอย่างไรล่ะ

ไอ้นี่มันปลายเหตุไง มันเป็นวิบาก มันเป็นผลน่ะ แต่ถ้ามันจะแก้ มันก็ต้องเริ่มต้นกลับไปที่ศีล ความดํารงชีพของเราดํารงอยู่ของเรา ถ้าดํารงอยู่ของเรา คนที่จะเข้าไปรู้เห็นกับมัน ก็แบบครูบาอาจารย์เราที่ท่านวางข้อวัตรไว้นี่ อย่างหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทํานะ ทําไว้ก็เพราะเหตุนี้แหละ ถ้าเราเพลิดเพลิน เราอยากอยู่สุขอยู่สบาย เราจะอยู่ทุกอย่างให้ประณีตไปหมดเลย ผลของมันก็กามวิตกนี่ไง ผลของมันนี่ไง

แต่เวลาถ้าจะเอาผลของเรา เริ่มต้นขึ้นมา ศีลเราก็ต้องรักษาของเราให้ดี เราก็ต้องรักษาอินทรีย์ ตา หู จมูก ลิ้น กาย เราต้องรักษาของเรา เรารักษา ดูสิ จะขบจะฉันก็ต้องดูแลของเรา จะดื่มจะกินอะไรก็ต้องดูมันไปกระตุ้นไหม มันเป็นประโยชน์ไหม เราต้องตัดทอนตั้งแต่ตอนนั้น ถ้าตัดทอนตอนนั้นขึ้นมา แล้วถ้ามันยังเกิดขึ้นมาอีก เกิดขึ้นมาอีก นั่นก็มรณานุสติ มันจะไปไหน มันก็ตายทั้งนั้นน่ะ มันก็ผุพังทั้งนั้นน่ะ ดูสิ ถ้าไม่มีกลิ่นนํ้าหอม ไม่มีกลิ่นไอ้พวกนํ้ามาบํารุงบําเรอนะ กลิ่นคนก็กลิ่นซากศพ มันก็กลิ่นเดียวกันน่ะ เวลากลิ่นเน่า กลิ่นซากศพ มันจะหอมไปไหน

ไอ้นี่พรมใหญ่เลย สงกรานต์นี่ใช้นํ้าอบเลยนะ พรมแต่นํ้าอบเชียว จะกลบกลิ่นมันไง จะกลบกลิ่นมัน จะไม่ให้ได้กลิ่นมันไง นี่ไง ถ้ามันยังไม่ได้ก็ต้องคิดอย่างนั้น พิจารณาอย่างนั้น

นี่เขาถามไง “กามวิตก นับวันกามวิตกมันยิ่งมากขึ้น กวนใจตลอดครับ แต่จะออกไปหามันจริงๆ มันก็ไม่ไป หลวงพ่อใช้วิธีไหนครับ ขอแค่พอภาวนาได้ต่อไปครับ ทุกข์ใจมาก”

คําว่า “ทุกข์ใจมาก” ทุกข์ใจก็ทุกข์ใจเรานี่ นี้เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรานะ นี่พูดถึงธรรมโอสถ ธรรมโอสถของฆราวาส ของบริษัท ๔ เราก็พยายามรักษาหัวใจของเรา ไอ้นี่โดยเพศนะ โดยเพศเป็นนักบวชเป็นนักรบ ขนาดเป็นเพศนักบวชเป็นนักรบ นี่บริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา เห็นไหม ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา

นี่ภิกษุ ภิกษุก็ทุกข์ ภิกษุกําลังขวนขวายดิ้นรน อุบาสก อุบาสิกาก็ทุกข์ อุบาสก อุบาสิกาก็กําลังดิ้นรน ต่างคนต่างดิ้นรน ดิ้นรนเพราะอะไร เพราะกิเลสมันร้อยรัด กิเลสมันบีบคั้น ถ้ากิเลสมันบีบคั้น นี่ธรรมโอสถ ทีนี้ธรรมโอสถมันอยู่ที่จิตใจใครสูงใครตํ่า ถ้าสูงตํ่าอย่างไร เราพยายามของเรา ประพฤติปฏิบัติของเรา เพื่อประโยชน์ของเรานะ นี่บริษัท ๔ เอวัง

ถ้าเกิดมรรคเกิดผล รู้แจ้งหมด
จะความคิดอะไร รู้ทันหมด รู้เท่าทันหมดทุกเรื่องเลย
แล้วมันจะผิดพลาดไปไหนล่ะ
มันก็ฉลาดขึ้นไง ถ้ามันฉลาดขึ้นมันก็เป็นคนดีขึ้น
ถ้ามันฉลาดขึ้น ก็ภาวนาเพื่อแบบนี้

๓

ฉลาดขึ้น

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “กราบเรียนถามข้อสงสัยครับผม”

กราบนมัสการพระอาจารย์ที่เคารพครับ กระผมได้ฟังธรรมจากเว็บไซต์มาหลายปีทีเดียวครับ แล้วก็ได้ส่งคําถามเรื่อยๆ มาครับ กระผมย้อนกลับไปนึกถึงคําถามแรกๆ ก็รู้สึกตัวเองโง่มากครับ ถามอะไรบ้าบอนอกเรื่องมากมาย อนึ่ง แต่ผมก็ปฏิบัติและแก้ไขเรื่อยมาหลายปีแล้วครับ

คําถามก็คือ พอมาช่วงหลังๆ กระผมชักเริ่มรู้สึกว่าการอธิบายสภาวะต่างๆ เป็นสิ่งที่มโนภาพกันไปส่วนใหญ่ (สําหรับตัวผมเอง แต่ก่อนเคยพยายามอธิบายพระอาจารย์ว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างตามการปฏิบัติ) พักหลังมานี้ผมคิดว่าผมปฏิบัติน่าจะดีขึ้นนะครับ ยิ่งดีขึ้น ผมก็รู้สึกว่าเวลาจะถามคําถาม ผมอยากจะถามเนื้อๆ ไปเลย ไม่ใช่ใส่นํ้า ใส่รายละเอียดลงไปว่าจิตเจออะไร เจอแบบไหน กระผมไม่แน่ใจว่านี่เป็นกิเลสของการปฏิบัติหรือเปล่าครับ

แต่ส่วนตัวกระผมเองมันรู้สึกว่ามันไม่รู้จะถามอะไร ก็มันเป็นอย่างนั้นอยู่แล้ว มันอาจจะเป็นการอวดตัวตน แต่มันก็เป็นแบบนั้นจริงๆ ครับ ที่ผมรู้จริงๆ ก็คือ ถ้าไม่มีความสงบในใจมาก่อน เหล่านั้นเป็นความจําเทียบเคียงทั้งหมด แต่ถ้ามีสมาธิแล้ว ที่เรียกว่าจิตพร้อม ก็จะสังเกตสิ่งต่างๆ ที่ผ่านเข้ามาในจิตใจและร่างกายของเราเพื่อให้จิตเรียนรู้ว่านี่ไม่ใช่เรา ที่สุดที่ผมสังเกตจริงๆ ก็มีเท่านี้ครับ อาการเช่นนี้ที่ไม่รู้จะลงรายละเอียดอะไร เป็นอาการของกิเลสหรือไม่อย่างไร กราบขอความเมตตาท่านอาจารย์ด้วยครับ

ตอบ : นี่คําถาม เห็นไหม “ผมฟังเว็บไซต์ท่านอาจารย์มานาน ส่งคําถามมาก็เยอะ แล้วที่ส่งคําถามเรื่อยๆ มา ผมย้อนกลับไปแล้วรู้สึกว่าตัวเองโง่จริงๆ โง่จริงๆ”

ความจริงมันเป็นแบบนี้ แต่ถ้าความจริงเป็นแบบนี้แล้วมันจะเตือนกันอย่างไรล่ะ เวลาเราอยู่ที่นี่ เวลาคนที่จะมาถามปัญหา เวลาคนถามปัญหา เราต้องจริงๆ นะ เวลาคนมาถามปัญหา เราต้องกัดลิ้นเราไว้ กัดลิ้นไว้ แล้วพยายามทนนั่งฟังให้เขาอารัมภบท แล้วถ้าเขาอารัมภบท บอกว่าเรารู้แล้วนะ “หลวงพ่อ หลวงพ่อฟังผมก่อนสิ หลวงพ่อไม่ฟังผม แล้วหลวงพ่อจะรู้ได้อย่างไรว่าผมภาวนาดีไม่ดี”

ทุกคนพยายามต้องการระบายให้ฟัง แล้วเราก็นั่งฟังเรื่องอย่างนี้มาจนเบื่อ แล้วเวลายิ่งเรามาเทียบเคียงถึงหลวงตา เทียบเคียงถึงหลวงปู่มั่น ท่านฟังเรื่องอย่างนี้มาทั้งชีวิต แล้วไอ้คนที่มาปฏิบัติ คนที่จะมารายงานนะ “หลวงพ่อ หลวงพ่อฟังผมก่อนสิ” โอ้โฮ! มันจะบังคับให้มันอารัมภบทคุยไปเป็นคุ้งเป็นแควไปเรื่อย มันเป็นอย่างนี้มาแต่ไหนแต่ไร

แล้วเวลาจริงๆ นะ เราสังเกต ถ้าคนไหนแบบว่าเขาปฏิบัติแล้วเขามีสิ่งใดบ้าง โทษนะ เราจะกลั้นใจฟัง ทนฟังเขาไปหน่อย คําว่า “ทนฟัง” เพราะว่าเวลาปฏิบัติมาแล้ว มันฟังมาเป็นร้อยเป็นพัน แล้วก็ปฏิบัติกันมาอย่างนี้ แล้วเป็นอย่างนี้ทุกคนน่ะ แล้วก็ต้องทนฟังๆ

ถ้าจะตอบนะ ตอนท้ายๆ เราจะดูเทปหลวงตาประจํา ตอนหลวงตาท่านมีชีวิตอยู่ ท่านจะบอก “เรารู้แล้ว เรารู้แล้ว เรารู้แล้ว” ส่วนใหญ่ท่านจะบอกท่านรู้แล้วๆ คือว่าเรารู้แล้ว เพราะท่านปฏิบัติมาแล้ว แล้วก็ฟังอย่างนี้ฟังมาเป็นพันๆ ครั้ง เป็นหมื่นๆ ครั้ง เป็นแสนๆ ครั้ง ใครมาก็จะพูดอย่างนี้ๆ แล้วจะไม่ตอบหรือ จะไม่ฟังหรือ

เวลาตอบไป ธรรมดากิเลสคนมันยังหยาบๆ อยู่ เหมือนเด็กๆ พ่อแม่เวลาเตือนอะไรไป เด็กๆ มันจะบอกว่าพ่อแม่ไม่รัก พ่อแม่รักคนอื่น ไม่เอออวยกับเราเลย แต่ความจริงไอ้คนฟังมันรู้อยู่แล้ว นี่เราจะบอกว่าจิตมันหยาบไง จิตที่มันยังหยาบๆ อยู่นี่ มันจะให้คนอื่นเชื่อฟังมันหมด แล้วเวลาถ้าจิตมันละเอียดเข้าไปมันจะรู้ว่าตัวมันผิด แล้วถ้ารู้ว่าตัวมันผิดนะ

แล้วถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ เวลาเขาพูดแสดงอะไรหยาบๆ แล้วยอมรับเขาแล้ว แล้วพอจิตเขาละเอียดเข้าไปเขาก็จะบอกว่า “เออ! อาจารย์ไม่รู้ ถ้ารู้ ทําไมยอมรับเราตั้งแต่ตอนนั้นน่ะ” ถ้าจิตเขาละเอียดขึ้นไปเขาก็กลับมาสงสัยอาจารย์ แต่ถ้าจิตเขายังหยาบอยู่ เขาก็บอกว่าอาจารย์ไม่ฟังเขา พอจิตเขาละเอียดปั๊บ อาจารย์โกหก เพราะหยาบอย่างนั้นไม่ใช่ ละเอียดมันถึงจะถูก นี่มันเป็นอย่างนี้เวลาภาวนา จิตใจวิวัฒนาการ เราพูดประจําว่าจิตมันจะพัฒนาของมันขึ้นไป จิตมันพัฒนาของมันขึ้นไป ถ้ามันพัฒนาขึ้นไปแล้วมันจะทิ้งสิ่งที่หยาบๆ ทิ้งสิ่งหยาบๆ ขึ้นมา แล้วมันจะละเอียดขึ้นไป

แต่ถ้ามันเป็นวิทยาศาสตร์นะ มันคงที่ตายตัวไง อารมณ์ก็คืออารมณ์ ภาษาก็คือภาษา พูดคํานั้นน่ะ แต่มันไม่พัฒนา คือมันไม่ดีขึ้น ถ้ามันไม่ดีขึ้นมันก็ไม่รู้ว่าอะไรผิดอะไรถูกน่ะสิ แต่ถ้ามันพัฒนาขึ้นมันจะรู้เลย ที่มันรู้มาก่อนนั้นรู้หยาบๆ นั้นมันผิด ละเอียดขึ้นมาถึงถูก แล้วถ้าอาจารย์ไปรับก่อน พอรับก่อนปั๊บ พอจิตมันละเอียดขึ้นมาหรือถ้ามันจะละเอียดขึ้นไป มันก็ไม่กล้าละเอียด เพราะอาจารย์รับแล้ว ถ้าละเอียดขึ้นไปเดี๋ยวจะผิด ถูกมันจะเป็นผิด ผิดมันจะเป็นถูก แต่เริ่มต้นมันถูกหมดน่ะ เวลาภาวนาบอกว่าภาวนาเถอะ

เราฟังหลวงตาเทศน์นะ เราฟังครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมเทศน์ เราสงสารมากนะ ท่านจะให้คํานี้ไง “ให้ปฏิบัติมาเถิด ให้ภาวนาเถิด” ท่านพยายามขวนขวายให้ทุกคนหัดภาวนา แต่เวลาภาวนาไปแล้ว เริ่มต้นมันก็หัดถูกๆ ผิดๆ ไปนั่นแหละ แล้วถ้าขึ้นไปมันก็จะดีขึ้นๆ ไปไง แต่เริ่มต้นมันจะผิดหมดเลย ว่าอย่างนั้นเลยนะ ไอ้ที่ถูกหาได้น้อยมาก แต่ก็ต้องหัดภาวนา เหมือนกับฝึกให้เด็กหัดทํางาน เด็กหัดทํางาน เด็กทํางานถูกได้ไหม เป็นไปได้ไหม ไม่ได้หรอก แต่ถ้าเราไม่ฝึกหัดให้เด็กเราทํางาน เด็กเรามันจะทํางานเป็นไหม

นี้ครูบาอาจารย์ท่านจะบอกหมด “ให้ภาวนามาเถิด ให้ภาวนามาเถิด” แล้วที่ภาวนามานะ ผิดหมดเลย ผิดหมดเลยเพราะว่าจิตใจเราหยาบ จิตใจเรามันเป็นโลกๆ ไง มันก็ปฏิบัติแบบโลกๆ ไง

แต่เวลาเราจะปฏิบัติ เราจะปฏิบัติเอาธรรมใช่ไหม เราไม่ได้ปฏิบัติเอาโลก เพราะเราเป็นโลกอยู่แล้ว เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาในโลกนี้ เราเป็นโลกอยู่แล้ว แล้วเวลาเราจะปฏิบัติ เราอยากปฏิบัติเอาธรรมะ แต่จิตใจเราเป็นโลก เป็นวิทยาศาสตร์ เป็นความรู้ เป็นทิฏฐิมานะของเรา เวลาเราปฏิบัติไป มันจะรู้เห็นอย่างนี้ นี่มันเป็นโลกไง

ฉะนั้น เราเกิดมาอยู่กับโลกอยู่แล้ว เวลาเราปฏิบัติ เราจะเอาธรรม เราไม่ต้องการเอาโลก ถ้าเราจะเอาธรรมขึ้นมา เรากล้าทิ้งไหม เราก็ไม่กล้าทิ้งอีก ทิ้งแล้วไปยืนอยู่บนอากาศหรือ

แต่ถ้าพอมันรู้จริงขึ้นไป ความรู้อันนั้น อริยสัจอันนั้นมันรองรับจิตไว้ ความรู้ไง ปัญญาความรู้อันนั้นมันรองรับจิตไว้ จิตมันก็ไม่อยู่บนอากาศไง จิตมันอยู่บนความจริงไง จิตมันอยู่บนสัจธรรมไง นี่มันจะพัฒนาขึ้นมา ทีนี้พัฒนาขึ้นมามันเป็นอย่างนี้

ฉะนั้น มันเป็นอย่างนี้ เวลาคนถาม เห็นไหม “ผมฟังเว็บไซต์มาหลายปี แล้วตอนนี้ผมรู้สึกว่าไอ้คําถามที่ผมถามไปมันโง่มากๆ เลย”

ถ้าอย่างนี้แสดงว่าจิตมันฉลาดขึ้น มันพัฒนาขึ้น ถ้ามันฉลาดขึ้นมันก็ดีไง ดีขึ้นมันเป็นแบบนี้ พอเป็นแบบนี้ปั๊บ เราพูดอย่างนี้ไม่ใช่จะให้เกิดทิฏฐิมานะอะไรทั้งสิ้น พอคิดได้อย่างนี้ปั๊บ เราจะให้ย้อนกลับไปดูว่า คนที่ปฏิบัติ ไปดูในสังคมที่เขาปฏิบัติกัน ไปดูจิตที่มันไม่พัฒนา แล้วมันยึดมั่นถือมั่นในความเห็นของมัน แล้วมันจะเจริญขึ้นมาได้ไหม

ที่มันเจริญขึ้นมาไม่ได้ มันถึงบอกว่า นี่ไง ครูบาอาจารย์ที่ท่านมองโลกมองอย่างนี้ เวลามองจิตใจผู้ที่ปฏิบัติ ท่านก็มองแบบนี้ เวลามาใหม่ๆ ก็หัดปฏิบัติ ปฏิบัติมาเถอะ จะผิดจะถูกไม่เป็นไร ปฏิบัติมาเถอะ แต่เวลาถ้ามันปฏิบัติแล้วมันจะดีขึ้น มันจะถูกต้องดีขึ้นเรื่อยๆ เห็นไหม

ฉะนั้น เวลาเขาบอกว่า เวลาที่เขาตั้งคําถามมา คําถามที่เขาตั้งมาส่วนใหญ่แล้วมันเป็นมโนภาพทั้งนั้นน่ะ มันก็เป็นจินตนาการทั้งนั้นน่ะ แต่มันเป็นจินตนาการ ถ้ามันเป็นส้มหล่นบ้าง ส้มหล่น เวลามันเป็นส้มหล่นนะ เวลาผู้ถามเขาเคยถามมา เขาบอกเขาเคยถามมาว่าสิ่งที่เขารู้เขาเห็นเขาเป็นอย่างไร สิ่งที่รู้ที่เห็น เวลาเขาถาม “สิ่งที่ผมถามมามันโง่จริงๆ เลย”

แต่เราก็คิดในใจนะ แล้วไอ้คนตอบนี่โง่หรือเปล่าวะ ไอ้คําถามนี่มันโง่จริงๆ เลย แล้วโง่จริงๆ แล้วคนตอบมันตอบมาได้อย่างไรล่ะ แต่ที่เวลาคนตอบ เวลาคําถามว่าโง่จริงๆ เลย แต่มันเป็นประสบการณ์ไง

ฉะนั้น เวลาเขาย้อนกลับไป เขาถามเองเขารู้ เขาเป็นคนถามมาเอง แล้วเขาถามมาเป็นปี หลายปีแล้ว ฉะนั้น เวลาถามมาแล้วเราก็ตอบมาตลอดเลย เห็นไหม เราตอบมาตลอดเลย

ในธรรมะของหลวงตาท่านสอน “จิตที่สูงกว่าจะดึงจิตที่ตํ่ากว่า” คนที่ยืนอยู่บนที่สูงเขาพยายามจะชักจูงคนที่ยืนในที่ตํ่าให้ขึ้นมาที่สูง จิตที่มันอยู่สูงกว่ามันมีเหตุมีผลอธิบายได้ทั้งนั้นน่ะ อันนี้มันอธิบายนะ หนึ่ง อธิบายเพื่อกําลังใจ อธิบายให้คนมีกําลังใจ อธิบายว่ามีแนวทาง

เวลาเราปฏิบัติไป คนที่อยู่ที่สูงเขายืนตะโกนให้เราขึ้นไป แต่เราปีนหน้าผาไม่ไหว เราทําอะไรก็ไม่ได้เลย อู๋ย! มันน้อยใจ มันลําบากไปหมดเลย แต่คนที่อยู่ที่สูงกว่า ท่านจะทอดบันไดมาอย่างไร ท่านจะทอดบันไดแล้วดึงเราขึ้นมาอย่างไร

เวลาจะตอบ ตอบปัญหา ที่ตอบปัญหา ไอ้ที่ว่าปฏิบัติแล้วโชะเชะ เห็นจริงจัง เกือบไม่เห็นเลยนะ ที่ตอบมานี่ ภาษาเรานะ คนถามมันบอกเลยนะ “ที่ผมถามไปนี่โง่จริงๆ เลย” ไอ้เราก็ขํา แล้วไอ้คนตอบนี่มันโง่หรือเปล่าวะ สงสัยมันโง่กว่า ไอ้คนตอบมันโง่กว่าคนถามอีกนะมึง เพราะถามโง่ๆ มันยังตอบเลย

แต่เวลาตอบไปแล้วมันได้ผล มันได้ผลที่ว่า มาพักหลังๆ เวลาเขาปฏิบัติไปแล้วเขาบอกว่าเขาจะถามเนื้อๆ เลย

คําว่า “ถามเนื้อๆ เลย” ดูสิ เวลาหลวงตาท่านเทศนาว่าการ คนที่เป็นเขาพูดกันคําเดียวเท่านั้นน่ะ เวลาหลวงปู่เจี๊ยะ “ละกาย อย่างนี้ละกายได้หรือเปล่า ละกายได้จริงหรือเปล่า” ถามคําเดียว ตอบกันคําเดียวเท่านั้นน่ะ เขาถามคําเดียวเท่านั้นน่ะ “อย่างนี้จริงหรือเปล่า อย่างนี้ได้หรือเปล่า” ถ้าเราบอกได้หรือไม่ได้ ท่านเฉยแล้ว เพราะท่านรู้ว่าจริงหรือไม่จริงแล้ว เวลาครูบาอาจารย์ท่านถาม ท่านตอบมาคําเดียวเท่านั้นน่ะ

แต่นี่เวลาที่ว่าธมฺมสากจฺฉา เวลาหลวงตาท่านไปคุยกับหลวงปู่แหวนอย่างนี้ เวลาหลวงตาท่านคุยกับครูบาอาจารย์ ไอ้นั่นท่านแบบว่าเปิดใจกันเลย เปิดใจกันเลย วุฒิภาวะของใครแค่ไหน มันจะรู้ได้แค่ไหน

ฉะนั้น ถ้าเราฉลาดขึ้น ฉลาดขึ้นก็เป็นประโยชน์ขึ้น ถ้าเป็นประโยชน์ขึ้น ทีนี้เป็นประโยชน์ขึ้น เวลาคนที่ภาวนาแล้วให้สังเกตกลับไปที่จิตใจของสัตว์โลก มันเป็นอย่างนี้ทั้งนั้นน่ะ มันเป็นอย่างนี้หมด ถ้าเป็นอย่างนี้หมดแล้วเราจะพัฒนาอย่างไร

ฉะนั้น เวลาเขาบอกว่า “สิ่งที่ผมรู้จริงๆ ก็คือ ถ้าไม่มีความสงบในใจมาก่อน สิ่งเหล่านั้นมันเป็นความจําเทียบเคียงทั้งหมด ถ้าไม่มีสมาธิแล้ว ที่เรียกว่าจิตพร้อม”

นี่ไง ถ้าครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติมาท่านเคยผ่านอย่างนี้มา เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกให้ทําความสงบของใจก่อน ทําความสงบของใจก่อน

นี่เวลาคนถามเขาถามมามหาศาลเลย แล้วก็เริ่มต้นมาก็จับพลัดจับผลูมาตลอด แล้วตัวเองก็ยังภาวนามาตลอด แล้วเราก็ตอบมาทุกเที่ยวนะ ตอบมาหมด เขาจะรู้เขาจะเห็นอะไร เขาเขียนมา เราอธิบายได้หมดน่ะ ไปไหนมาก็สามวาสองศอก ก็คุยกันจนจบ เขาถามมา เราก็ตอบมาตลอด

แต่เวลาตอบมาแล้ว ตอบมาตลอด เพราะให้เขาได้พยายามตลอด พอพยายามขึ้นมาถึงที่สุดแล้ว นี่เป็นคําพูดเขาเองเลย “ผมรู้จริงขึ้นมาว่า ถ้าจิตเราไม่สงบขึ้นมาก่อน สิ่งที่รู้ที่เห็นมันเทียบเคียงทั้งนั้น ถ้าไม่มีสมาธิ ไม่มีจิตพร้อม จะสังเกตเห็นจิตตัวเองไม่ได้ จะทําสิ่งใดไม่ได้” นี่คําพูดเขาเองนะ

เวลาเขาถามมา เราก็ตอบมาตลอดเลย พอตอบมาตลอด เขาก็พัฒนามาตลอด แล้วพัฒนามาตลอดแล้ว มันก็ผิดมาถูกมา ผิดมาถูกมา แต่เวลาถึงจริงๆ แล้ว เวลาเขาปฏิบัติมาแล้วเขาบอกว่า ถ้าเขาจะถาม ต่อไปนี้เขาจะถามเนื้อๆ เลย จะไม่อารัมภบท

“ฟังผมก่อนสิหลวงพ่อ ฟังผมก่อนสิ หลวงพ่อยังไม่ฟังผมก่อนเลย หลวงพ่อตอบได้อย่างไร” มันกลัวจะไม่ยอมรับมันน่ะ ใครมาถามปัญหาก็ “หลวงพ่อฟังผมก่อนสิ” โอ๋ย! เราก็เบื่อฉิบหายเลย “หลวงพ่อฟังผมก่อนสิ”

แต่คราวนี้เขาบอกว่า “ผมจะถามเนื้อๆ เลย ผมไม่อารัมภบทอีกแล้ว” เพราะอะไร เพราะไอ้คนถามมันก็ยังเบื่อเลย แล้วไอ้คนฟังมันไม่เบื่อหรือ มันเบื่อจะตาย

แต่เวลาจิตมันจะฉลาดขึ้นมาแต่ละดวงๆ เห็นไหม จะสอนคนได้แต่ละคนๆ ศาสนทายาท สิ่งที่จะปฏิบัติได้ จะรู้มาแต่ละดวงๆ มันแสนยากแสนเข็ญ แล้วไอ้สัพเพเหระมันมหาศาล ไปไหนมา สามวาสองศอก พูดไปเป็นคุ้งเป็นแคว ไม่มีเนื้อหาสาระเลย จะเป็นเนื้อหาสาระขึ้นมาจริงๆ ขึ้นมา มันก็ไม่เป็นจริงขึ้นมา ถ้าเป็นจริงขึ้นมา ทําความสงบของใจให้ได้ก่อน

เวลาหลวงตาท่านพูดถึงคนอื่น พระที่เขาใช้ปัญญาๆ ไปเลย ท่านบอกว่า สมาธิมันยังทําไม่เป็นเลย

เวลาครูบาอาจารย์เรานะ ท่านบอกสมาธิยังทําไม่เป็นนี่หมดแล้ว สมาธิทําไม่เป็น เรายังทําความสะอาดตัวเราไม่ได้เลย ดูสิ เรายังเช้าขึ้นมาล้างหน้าก็ไม่เป็น แปรงฟันก็ไม่เป็น คุยโม้กันขี้ฟันเหม็นฟุ้งไปหมด

ถ้ามันล้างหน้า แปรงฟัน อาบนํ้า ก็เท่ากับทําสมาธิไง ทําความสงบของใจให้ได้ ถ้าทําความสงบของใจให้ได้ก็ชําระล้างจิตเราให้ได้ ถ้าชําระล้างจิตได้ ก็ตื่นขึ้นมาอาบนํ้า ล้างหน้า แปรงฟันได้ เออ! เราอยู่ในสังคมได้ ไปอยู่ที่ไหนนะ เวลาคุยกันมันไม่เหม็นคนอื่นว่ะ

นี่มันไม่ทําอะไรเลย ล้างหน้าก็ไม่เป็น แปรงฟันก็ไม่เป็น ทําสมาธิไม่เป็น ฝอยธรรมะกัน ฝอยฟุ้งอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่ไง เวลาท่านพูดนะ คนที่เป็นฟังแล้วมันสะเทือนใจ ท่านบอกเลย “สมาธิยังทําไม่เป็น แล้วมันจะทําอะไร” แต่คุยโม้นะ “อู๋ย! มีปัญญา ปัญญาวิมุตติ” ว่าไปเรื่อยเฉื่อย

คนเป็นนะ เวลาเขาคุยกันแล้วมันเศร้าใจ แต่คนไม่เป็นชอบมาก ชอบกันมหาศาลเลย ฉะนั้น ถ้ามันเป็นจริงมันเป็นแบบนี้ นี่ถ้ามันฉลาดขึ้นนะ

สังคมเป็นแบบนี้ แล้วพอสังคมเป็นแบบนี้ แล้วมันเป็นวุฒิภาวะ แล้วเราอยู่ในสังคมอย่างนี้มา โอ้โฮ! ร้องโอ้โฮ! เลยนะ แสดงว่าเรานี่มีความอดทน หลวงพ่อนี่อดทนนะ ขนาดนี้เขายังว่าดุๆ ลองถ้าไม่อดทนนะ มันฟังไม่ไหวหรอก อะไรก็ไม่รู้

ยิ่งถ้ามันไม่เป็น มันเป็นภาษาที่ทางโลกเขาคุยกันน่ะ คือแบบว่าเขาจินตนาการ เขามีอารมณ์ เขาคุยกัน เหมือนที่ว่าธมฺมสากจฺฉา ไปศึกษาธรรมะมาแล้วก็นั่งปากเปียกปากแฉะถกแต่ธรรมะกัน แต่ไม่ได้ปฏิบัติ จิตสงบไม่เคยสงบ สติ พูดสติเป็นคุ้งเป็นแควเลย แต่ไม่มีสติขณะที่เขาพูดเลย ขณะที่เขาพูด ที่เขาพูดกันนํ้าลายแตกฟองนั่นแหละ มีสติหรือเปล่า พูดธรรมะกัน อู้ฮู! ปากเปียกปากแฉะเลย ตัวสติจริงๆ ไม่รู้จัก สมาธิไม่รู้จัก ยิ่งปัญญานี่ไม่ต้องพูดถึง คุยเป็นคุ้งเป็นแควอยู่อย่างนั้นน่ะ นั่นพูดถึงเป็นโลกๆ ไง

แต่ถ้าจะเอาจริง ทําความสงบของใจให้ได้ ทีนี้เวลาทําความสงบของใจได้ ในพระกรรมฐาน ครูบาอาจารย์ของเราถึงให้หลีกเร้น ถึงไม่ให้สุงสิงกัน ไม่ให้คุยกัน เพราะนั่นเป็นทางออกของมัน

เราอยู่กับครูบาอาจารย์นะ ท่านบอกเลย หมามันชอบหยอกชอบเล่นกัน แล้วหมามันก็กัดกัน หมามันกัดกันเพราะการหยอกการเล่น

นี่ก็เหมือนกัน เราก็คุยกันเป็นคุ้งเป็นแควเลย คุยกันว่าเป็นบัดดี้ เป็นเพื่อนรักกัน แล้วมันก็ผิดใจที่เล่นกันนั่นแหละ ไอ้ที่พูดเล่นพูดเหน็บกันนั่นน่ะ มันเป็นการพูดเล่นๆ แต่ถ้าจิตใจมันไม่ดีขึ้นมา มันจะสะกิดใจทันที ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านไม่ให้ ท่านบอกว่าไอ้ที่หมามันจะกัดกันก็มันหยอกเล่นกันนั่นแหละ ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาสนิทกัน บัดดี้กันก็หยอกกันก็เล่นกัน แต่ถึงเวลาแล้วมันก็ผิดใจกัน แล้วผิดใจกันแล้วเอาเป็นเอาตายนะ

เราเคยมีพระเพื่อนเขาเป็นกลุ่มกัน เขาเป็นพระที่รักกันมาก เขาได้สิ่งใดมาเขาจะรวมเป็นกองกลางแล้วเขาก็ใช้ร่วมกัน เพราะว่าเขาบวชมา ๔-๕ องค์ สุดท้ายแล้วนะ เราได้ข่าว เขาปรับปาราชิกกันเอง ปรับปาราชิก เขาบอกว่าเอาเงินเขาไปใช้ แต่เริ่มต้นมันเกิดจากวิสาสะไง เราเป็นกลุ่มเพื่อนกัน เราก็เหมือนลงขัน เอาเป็นกองกลางไว้ใช้จ่ายร่วมกัน เสร็จแล้วพอไม่ถูกกัน เขาบอกว่าตังค์ของเขา คนอื่นเอาไปใช้ เป็นปาราชิก

นี่ไง เราบอกว่า คนที่รักกันคนที่ชอบกันนะ เวลาโกรธกันมันเจ็บแสบนะ คนที่รักกันคนที่ชอบกันเวลาผิดใจกัน โอ้โฮ! มันเจ็บลึก นี่ไง เวลากรรมฐานเราถึงไม่ให้สุงสิงกัน รักกัน รักกันอยู่ห่างๆ รักยาวให้ตัด รักสั้นให้ต่อ ถ้ารักยาว อยู่ห่างๆ กันไว้ รักกัน อยู่ห่างๆ กัน อย่าทําให้สะเทือนกัน เพราะมีความผูกพันกัน ถ้าไม่อย่างนั้นเดี๋ยวมันจะมีปัญหา นี่พูดถึงเวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน นี่เวลาท่านสอน ท่านสอนอย่างนั้น

ฉะนั้น จิตใจของเรา ถ้าเราดีขึ้น เห็นไหม ถ้าเขาถาม ถามว่า ถ้าจิตไม่เป็นสมาธิ จิตเขาไม่สงบเลย สิ่งที่รู้ขึ้นมามันก็เป็นการเทียบเคียงทั้งนั้น มันไม่เป็นความจริงขึ้นมา ฉะนั้น จิตที่เขาพร้อมแล้ว เวลาเขาผ่านมา จิตใจของเขา ในร่างกายของเรา เพื่อให้จิตนั้นเรียนรู้ว่าไม่ใช่เราต่างๆ

ให้ฝึกหัดไปๆ ถ้าฝึกหัดไป นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันจะรู้ชัดของมัน เวลาพิจารณา เวลามันปล่อย มันรู้ของมันเข้าไป มันจะเห็นของมัน ถ้าเห็นของมัน เวลาครูบาอาจารย์ท่านให้ซํ้าๆ ให้ซํ้าให้ชํานาญ พอชํานาญขึ้นไป เพราะอะไร ตทังคปหานมันปล่อยบ่อยๆ

ฉะนั้น เวลาเขาบอกว่า เวลาพิจารณาไปแล้ว พิจารณากายแล้วปล่อยกายๆ

ปล่อยไปเถอะ มันเป็นตทังคปหาน เป็นการชั่วคราวๆ ทั้งนั้นน่ะ มันไม่ถึงที่สุดหรอก แต่เวลาถึงที่สุดเวลามันขาดนะ เวลาสังโยชน์มันขาด มันรู้เลย กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ไอ้เวลาพูดนี่ก็เป็นทฤษฎี ท่องจํา มันอยู่ในพระไตรปิฎก เราก็อ่านมา แต่เวลามันเป็นจริงขึ้นมาในใจ โอ้โฮ!

คนเรานะ เวียนว่ายตายเกิดโดยไม่รู้ต้นไม่รู้ปลาย แล้วพอเวลาถ้ามันจะเกิด เกิดอีก ๗ ชาติเท่านั้น พระโสดาบันมันจะเกิดอย่างมากอีก ๗ ชาติ แล้วจิตของเราที่มันไม่มีต้นไม่มีปลาย มันมารู้วาระของจิตเองว่า ถ้ามันเป็นโสดาบันแล้วเกิดอย่างมากอีก ๗ ชาติ อย่างมากอีก ๗ ชาติ มันรู้ขึ้นมากลางหัวใจเลย มันจะมหัศจรรย์ขนาดไหน นี่พูดถึงเวลามันขาด ถ้าขาดจริงๆ เป็นแบบนั้นเลย

เพราะเวลาพื้นฐานของการปฏิบัติขั้นแรกจะได้คือพระโสดาบัน ถ้าเป็นโสดาบันขึ้นมาปั๊บ โอ้โฮ! เป็นพระโสดาบันมันประกาศกลางหัวใจ มันเป็นที่หัวใจนั้นน่ะ หัวใจเป็นพระอริยเจ้า พระอริยเจ้ามันเกิดอย่างมากอีก ๗ ชาติ

กับใจเรานี่ ถามตัวเองสิ เอ็งจะเกิดอีกกี่ชาติ ไม่รู้ แล้วเกิดอย่างไร ก็ไม่รู้ แล้วมันจะไปไหนล่ะ ก็ไม่รู้ ถามใจตัวเองสิ

แล้วมันประกาศขึ้นมากลางหัวใจเลยว่า อย่างมากมึงอีก ๗ ชาติ นั่นน่ะของจริง นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ถ้าเป็นจริงเป็นอย่างนั้นเลย เป็นอย่างนี้จริงๆ ถ้าเป็น

แล้วถ้าเป็นอย่างนี้จริงๆ แล้ว ภาษาเรา ทุกคนมันก็เป็น เดี๋ยวนี้พระเป็นโสดาบันกันเยอะแยะเลย แล้วบอกเป็นโสดาบันอย่างไรล่ะ “อ้าว! มันก็อยู่ในอริยสัจไง” มันย้อนไปที่ตําราเลย มันไม่กล้าตอบ มันกลัว ถ้าตอบก็เป็นการผูกมัดตัวมันเองเลย ไม่กล้าตอบ คนไม่เป็นไม่กล้าพูด เพราะอะไร เพราะพูดออกมาแล้วมันเหมือนเอกสารเลย มันมัดตัวตายเลย ฉะนั้น ไอ้พระโสดาบันที่เฮงซวยไม่กล้าพูดอะไรทั้งสิ้น

แต่ถ้าเป็นของจริง ของจริงเขาก็ไม่พูดเหมือนกัน แต่เขามีธรรมโอสถไว้บําบัดจิตที่คนภาวนา จิตของใครที่ฝึกหัดภาวนา มันมีครูบาอาจารย์ที่รู้จริง เป็นครูบาอาจารย์รู้จริงคอยบําบัดจิตพวกที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ศาสนทายาท ธรรมทายาท เป็นทายาทโดยธรรม เป็นทายาทโดยความรู้จริงในใจนั้น เห็นไหม ถ้ามันฉลาดขึ้นมันจะเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมาแบบนี้

นี่พูดถึงเขาบอกว่า คําถาม ถ้าเวลาเราคุยกันตั้งแต่ตอนแรก เขาก็คงจะพาลนะว่าหลวงพ่อเป็นคนพาล แต่วันนี้เขาเขียนมาเอง “ผมย้อนกลับไปนึกถึงคําถามแรกๆ รู้สึกตัวเองว่าโง่มากๆ ครับ”

สะใจฉิบหายเลย สะใจ สะใจเพราะว่าเขาสํานึกตนได้ สะใจเพราะเขารู้ถึงตัวเขาเองแล้ว เขาพูดถึงตัวเขาเอง แต่ถ้าให้คนอื่นบอก มันก็ต้องเถียงกันพอสมควรนะ แต่เวลาคนอื่นบอก แต่ในมุมมองของครูบาอาจารย์เรามันเหมือนกับผู้ใหญ่มองดูเด็ก เวลาหลวงตาท่านพูดนะ ท่านมองสังคมเหมือนกับมนุษย์มองดูสัตว์เลย

พวกเรานี่พวกสัตว์โลก แต่ครูบาอาจารย์เราเป็นพระอรหันต์ ท่านเหมือนเป็นคน แล้วพวกเราเป็นสัตว์ เขามองกันอย่างนั้นเลยนะ เวลาครูบาอาจารย์ที่มีคุณธรรมในใจท่านมองพวกเรามองอย่างนั้น แต่พวกเราไม่รู้สํานึกตน แล้วไม่รู้ด้วยว่าหัวใจเรามืดบอดอย่างไร เพราะเราไม่เคยเห็นความจริงในใจ

แต่ครูบาอาจารย์ที่เขามีความจริงในใจ เขามองอย่างนั้นจริงๆ แต่เขาก็ไม่พูดนะ ถ้าพูดออกมาแล้วเดี๋ยวมันจะไปฟ้องยูเอ็น มาเหยียบยํ่ากันอีกแล้ว สิทธิมนุษยชน มันจะไปฟ้องยูเอ็น ไอ้นี่เวลามันพาล มันพาลอย่างนั้นน่ะ แต่ถ้าคนจริงเขาเก็บไว้ในใจ ฉะนั้น สิ่งที่เขารู้ได้ เราสาธุ

ถาม : เรื่อง “ขอยกเลิกคําถามค่ะ”

หลวงพ่อ : คําถามเขาถามมาเรื่อง “ทางสองส่วน” แล้วเขายกเลิกไป แล้วเขาเป็นคําถามนี้

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพอย่างสูง ลูกขอยกเลิกคําถามเดิมค่ะ ลูกคิดว่าลูกเข้าใจความหมายคําว่า “ทางสองส่วน” แล้วค่ะ ลูกคิดว่าลูกพอเข้าใจความหมายของคําว่า “นํ้านิ่ง” ด้วยค่ะ

ตอบ : นี่เขาพูด เห็นไหม “ทางสองส่วน” มันเป็นคําเทศนาว่าการขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันอยู่ในธัมมจักฯ มันเป็นหลักการของพระพุทธศาสนา ในหลักการของพระพุทธศาสนา

ดูสิ โดยทั่วไปเขามีดีและชั่ว ในสมัยต่างๆ ในสมัยก่อนหน้านั้นที่เขาเป็นศาสดากัน เจ้าชายสิทธัตถะไปศึกษากับเขา มันก็มีความดีกับความเลว บุญกุศลกับบาปอกุศล แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมเองโดยชอบแล้วท่านประกาศธรรมะไง เวลาประกาศธรรมะ แสดงธัมมจักฯ กับปัญจวัคคีย์ “เทฺวเม ภิกฺขเว ทางสองส่วนที่ภิกษุไม่ควรเสพ” ทางดีและชั่วนั่นน่ะไม่ควรเสพ แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เสนอมรรคญาณ เสนอธรรมจักร ทางสายกลาง ทางสายใหม่ ทางเอโก ธมฺโม ทางอันเอก ทางของมรรค

เวลาทางของมรรค ทางของมรรคคืออะไร พูดถึงทางสองส่วนไม่ควรเสพ เดินตรงทางสายกลาง ทางสายกลางก็มรรค ๘ ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ แล้วถ้าดําริชอบ เพียรชอบ มันจะเกิดญาณ เกิดญาณทัสสนะ เกิดปัญญา เกิดการรู้แจ้ง นี่อยู่ในธัมมจักฯ นี่ทางมัชฌิมาปฏิปทามันเป็นแบบนี้

มันไม่เหมือนเราหรอก เราเป็นคนที่เป็นทางโลกไง เป็นวิทยาศาสตร์ไง บอกทางสายกลางก็แบ่งเลย หนึ่งเมตร ห้าสิบเซ็น ตรงกลาง แล้วก็อ้าง กิเลสก็เลยอ้าง อ้างไปหมดเลย พออ้างไปหมดเลย เห็นไหม ชัย ราชวัตร มันถึงบอกเลย ทางสายกลางเป็นที่หลบภัยของคนขี้ขลาด คนขี้ขลาด คนไม่กล้าเผชิญความจริง มันจะหลบเลี่ยงทั้งผิดและถูก แล้วเอาทางสายกลางเป็นทางออก เป็นทางออกของคนขี้ขลาดตาขาว ถ้าเป็นสายกลางทางโลก เป็นทางออกของคนขี้ขลาดตาขาว

แต่ถ้าเป็นทางของธรรมนะ “ทางสองส่วนที่เธอไม่ควรเสพ” แล้วก็พยายามหาหนทางของเรา หาหนทาง หาสัจจะความจริง หาความจริง หาศีล หาสมาธิ หาปัญญา หาสัจจะความจริงในใจขึ้นมา ทางสายกลางอย่างนี้ต่างหาก ทางสายกลางคือทางสายของมรรค มัคโค ทางอันเอก ไม่ใช่ดีและชั่ว ดีมันก็ยึดกัน เถียงกันว่าดี เถียงเอาเรื่องความดีมาตั้ง แล้วก็แบ่งข้าง ๒ คน เถียงกันเรื่องความดี มันจะฆ่ากันตายเพราะว่ามันดีกว่ากัน เวลาพูดถึงความชั่ว ความชั่วมันก็เที่ยวไปจี้ไปปล้นกัน เห็นไหม

ทั้งดีและชั่ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ฆ่าหมด ทางสายกลางคือทางของสายมรรค มัชฌิมาปฏิปทา ความดีด้วยสติด้วยปัญญา ด้วยความจริงอันนี้ไง ถ้าเป็นอันนี้

นี่พูดถึงว่า “ทางสองส่วนที่เธอไม่ควรเสพ” คือที่กิเลสมันชวนน่ะ กิเลสมันชวนไปเมาหยําเปนั่นทางสายบาป ทางสายบุญ สายบุญก็โอ้โฮ! เป็นผู้วิเศษวิโส เป็นคนดีแล้วทําไมต้องไปวัด อู๋ย! เป็นคนวิเศษวิโสแล้วมันต้องไปทําอะไรอีก นี่ไง “ทางสองส่วนไม่ควรเสพ” แล้วสิ่งที่ควรเสพล่ะ

ควรเสพก็จิตใจของเรานี่ไง มีความทุกข์หรือไม่ จิตใจของเรามีความทุกข์ความยากหรือเปล่า ถ้าจิตใจมีความทุกข์ความยาก การดับทุกข์ดับที่ไหน ก็ไม่ได้ไปดับที่ดีที่ชั่วนั้น มันดับที่รู้เท่าทันความรู้สึกเรา นี่ทางสายกลาง ทางสายกลางไง ทางสองส่วนที่เธอไม่ควรเสพ

นี่พูดถึงอยู่ในธัมมจักฯ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์สอนปัญจวัคคีย์ แล้วพระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม แล้วเราก็ศึกษากัน ทางสายกลางเลยกลายเป็นทางออก ทางออกของกิเลสไง ทางอ้าง สายกลาง ทางออกของคนขี้ขลาด ไม่กล้าสู้อะไรเลย ไม่ทําอะไรเลย แล้วบอกว่าฉันอยู่ทางสายกลาง ดีก็ไม่ไป ชั่วก็ไม่ไป อยู่ตรงนี้ แล้วก็เอาแต่พอใจตรงนี้ ทางสายกลาง

ฉะนั้น ถ้าทางสายกลาง ทางสายของมรรค นี่พูดถึง ถ้าจะเอาลงรายละเอียดไง ทีนี้เพียงแต่ว่าเวลาเทศน์กับพระก็บอกว่า ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ ดีและชั่วไม่ต้องไปทําทั้งนั้น เอามรรคเอาผลของเรา มันเป็นความจริงของเรา แต่เวลาทางโลก ถ้าใครมีปัญญาเท่าไร ความเข้าใจเท่านั้นก็ดีเท่านั้น

แล้วนี่พูดถึงว่า “เข้าใจนํ้านิ่งแต่ไหลด้วย”

คําว่า “นํ้านิ่งแต่ไหล” มันถามกันมาไง ถ้าถามกันมา เพราะอะไร เพราะว่ามันเหมือนกับบาลี ทุกคนจะตีความ ตีความเอาแต่ความเห็นของตน นี่ก็เหมือนกัน นํ้านิ่งแต่ไหล ใครจะรู้มากน้อยขนาดไหนก็แล้วแต่ แต่เราฟังเทศน์มาจากหลวงปู่ชาท่านพูดของท่านมาอย่างนั้น แต่เวลาเราปฏิบัติแล้วมันจะเห็นว่าสมาธิมันก็มีหลักของมัน สมาธิก็มีหลัก ทุกอย่างเขามีตัวตนของเขา มีองค์ความรู้ มีความจริง ถ้ามีองค์ความรู้ มีความจริง คนที่มีองค์ความรู้ มีความจริง เขาจะรู้ของเขา

ไอ้นี่ของเราก็เหมือนกัน เราบอกว่าว่างๆ ว่างๆ มันมีอะไรว่างๆ มันมีอะไรเป็นเครื่องยืนยันล่ะ มันอธิบายความว่างออกมาว่ามันว่าง มันว่างเพราะอะไร ว่างทําไม ว่างแล้วได้อะไร มันพูดออกมาสิ ถ้ามันพูดอย่างนั้น เวลาคนที่เขาเหม่อลอยเขาก็ว่างของเขานะ เวลาคนเขาเหม่อเขาลอยของเขา เขานั่งของเขา เขาขาดสติ เขาเหม่อลอยของเขาไป มันก็ว่างๆ เหมือนกัน มันว่างอย่างไร เห็นไหม ในความว่างมันยังมีมิจฉาสมาธิ สัมมาสมาธิ มันยังมีความถูกความผิดในตัวของมันเองนะ เวลาถ้ามันเป็นทางอันเอก ทางสายกลาง มันจะมีสติมีปัญญา มีความพร้อมของมันตลอด เห็นไหม

นี่ก็เหมือนกัน นํ้านิ่งแต่ไหล มันนิ่ง นํ้ามันนิ่ง แต่มันมีพลังงานของมันไง คําว่า “ไหล” มันเคลื่อนไหวของมัน มันมีออกซิเจนของมัน มันเป็นการเคลื่อนไหว นี่มันเป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ มันเป็นความจริง

ฉะนั้น เขาบอกว่าถ้าเขารู้แล้ว

รู้แล้วก็ดี

เขาบอกว่า ทางสองส่วนที่ไม่ควรเสพ เขาเข้าใจแล้ว แล้วถ้านํ้านิ่งแต่ไหลก็รู้แล้ว

รู้แล้วนะ ก็ให้มีหลักเกณฑ์ มีหลักเกณฑ์กับเรา มีสติมีปัญญากับเรา นี่คืออริยทรัพย์ นี่คือปัญญาของเรา นี่คือการเราเข้าใจตัวตนของเรา

ที่เวลาเราทุกข์เรายากกันอยู่นี่ เราทุกข์ยากเพราะจิตใจของเราโดนกิเลสมันครอบงําอยู่นี่ แล้วเราจะประพฤติปฏิบัติ เราก็จะชําระล้างกิเลสในใจเรานี่ แล้วการชําระล้างกิเลสในใจของเรามันก็ต้องเป็นมรรคเป็นผลจากใจของเรานี่

ฉะนั้น เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศึกษาของพระอรหันต์เลยนะ พระพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์นะ แล้ววางธรรมวินัยนี้ไว้ แล้วเราศึกษาๆ มา ศึกษามาเป็นทฤษฎี ศึกษามาเป็นเครื่องมือ ถ้าเรายังทําของเราไม่เป็น เรายังทําของเราไม่ได้ มันก็จะไม่มีองค์ความรู้ ไม่มีสิ่งธรรมโอสถที่จะมาบรรเทาความทุกข์ในใจ

ที่เรามาประพฤติปฏิบัติ มาวัดกันอยู่นี่ เรามาหาธรรมโอสถ หาศีล หาสมาธิ หาปัญญา หาสัจจะความจริงขึ้นมาเพื่อบรรเทาความทุกข์ในใจนี่ ใครมีสัจจะมีความจริงมันก็บรรเทาทุกข์ในใจ คนเจ็บคนป่วยมียารักษาโรค โรคมันก็จะเบาบางลง ที่เรามาหา หลวงตาท่านจะพูดประจํา ไอ้พวกนั้นมันกินฉลากยา มีขวดยา แล้วมีคําอธิบายทับไว้หมดเลย มันอ่านรู้หมด มันมีความรู้หมดเลย แต่มันไม่มีตัวยา

ตัวยาก็ศีล สมาธิ ปัญญานี่ไง ตัวยาเราก็ศึกษา เราก็อ่านฉลากยากันมาแล้ว เราก็ศึกษาวิธีการกันหมดแล้ว ที่เรามาอยู่วัดอยู่วา เราก็พยายามจะทําให้มันเป็นเนื้อเป็นนํ้าขึ้นมา ให้มันเป็นธรรมโอสถขึ้นมา ถ้ามันเป็นขึ้นมา นํ้านิ่งแต่ไหล นํ้านิ่งแต่ไหลมันจะมีคุณสมบัติของมันขึ้นมา

ถ้ามีศีล สมาธิ ปัญญาขึ้นมา ถ้ามีสมาธิ จิตก็สงบ จิตสงบเพราะสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิคือธรรมโอสถ ธรรมโอสถมันทําให้ใจเราผ่อนคลาย ให้ใจเรามีความสุข มีความสงบ มีความระงับ ไอ้ที่เรามาทําๆ กันอยู่นี่ เราทําเพื่อเนื้อหาสาระข้อเท็จจริงไง

ที่เขาศึกษาๆ ศึกษาฉลากยา ขวดนี้ไว้กินเพื่ออะไร กินกี่ครั้ง กินแล้วมันจะได้ผลประโยชน์อะไร อ่านทะลุปรุโปร่ง แต่ไม่เคยกิน ไม่เคยรู้จัก แล้วรู้จักก็แสนทุกข์แสนยาก ทางจงกรม นั่งสมาธิภาวนา กว่าจะหามันขึ้นมาได้ แล้วหาขึ้นมาได้ก็เป็นประโยชน์กับเราไง เห็นไหม ถ้าทําอย่างนี้ขึ้นมามันก็เป็นความจริงขึ้นมา แล้วมันก็จะเห็นสัจจะเห็นความจริง เรามีมรรคมีผลขึ้นมา มันก็จะเป็นประโยชน์กับเรา

นี่พูดถึงว่าถ้าเรายังโง่เขลา

คําว่า “โง่เขลา” เหมือนกับโง่เขลา ไม่ใช่ว่าโง่แบบคนที่ไม่มีปัญญาเลย คําว่า “โง่เขลา” คือแบบว่ารู้เท่าไม่ถึงการณ์ เวลาธรรมะนี่นะ เวลารู้นี่อึ๊กเลยนะ มันอยู่ใกล้ๆ เรานี่ แต่เรานึกไม่ถึง

นี่ไง ถ้ามันแบบว่ารู้เท่าไม่ถึงการณ์ เวลาถ้าเราไม่ทันกิเลสก็ตรงนี้ รู้ไม่เท่าทันมัน บางทีรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ทําไปโดยไม่ได้ตั้งใจ ความผิดนะ เราทําไปโดยไม่ได้ตั้งใจ รู้เท่าไม่ถึงการณ์ ทั้งนั้นน่ะ มันไม่รู้เท่า นี่คืออวิชชาหมดเลย อวิชชาคือความไม่รู้ รู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็คือไม่รู้ ถ้าเราไม่เท่าทันมันก็คือความไม่รู้ ถ้าไม่รู้ มันชักนําไปหมดเลย

แต่ถ้าเกิดมรรคเกิดผล รู้แจ้งหมด จะความคิดอะไร รู้ทันหมด รู้เท่าทันหมดทุกเรื่องเลย แล้วมันจะผิดพลาดไปไหนล่ะ มันก็ฉลาดขึ้นไง ถ้ามันฉลาดขึ้นมันก็เป็นคนดีขึ้น ถ้ามันฉลาดขึ้น ก็ภาวนาเพื่อแบบนี้

เวลาเขาพูดว่า เมื่อก่อนนี่โง่มากเลย ถามหลวงพ่อมาหลายปีแล้ว

แล้วหลวงพ่อตอบมาหลายปี หลวงพ่อต้องโง่กว่าเขาอีก เวลาอ่านแล้วกูเขินเลยนะมึง ขนาดคนถามมันยังว่ามันโง่ขนาดนั้นเลย แล้วคนตอบมันไม่รู้จะโง่ขนาดไหน แล้วเมื่อไหร่มึงจะฉลาดบ้างก็ไม่รู้ ถ้าฉลาดขึ้นมาแล้วก็คงจะไม่ตอบปัญหาอย่างนี้เนาะ เอวัง

ถ้าเราปฏิบัติตามความเป็นจริงนะ อย่าให้กิเลสมันไชโยโห่ร้อง
เราเองก็มีกิเลสอยู่แล้ว
แล้วหาครูบาอาจารย์ที่สั่งสอนไปอย่างนั้น
ให้กิเลสมันไชโยโห่ร้องนะ
น่าอาย
ศาสนานี้จะไม่มีมรรคไม่มีผลแล้วหรือ

๔

กิเลสไชโย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๗ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “สวดมนต์แล้วเห็นร่างกายตัวเองนอนในโลงศพ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ตัวของหนูได้บวชเป็นชีอยู่ ๑ เดือน แล้วสวดมนต์ไหว้พระ ได้เห็นร่างกายของตนเองนอนในโลงศพ จิตก็บอกว่า “ไม่ว่าจะเป็นนักบวชหรือไม่ใช่ ก็ต้องตาย”

สองวันต่อมาก็ยังเห็นภาพนี้ เลยใช้จิตตัวเองกําหนดขึ้นมาเผาร่างกายที่บวชเป็นชีนอนในโลงศพ ไฟก็ลุกขึ้นมาเผาจนเหลือแต่กระดูกสีขาวทั้งหมด จิตก็สั่งว่าให้เอามือหยิบกระดูกขึ้นมา พอหยิบกระดูกขึ้นมาก็เป็นผงละออง จิตก็บอกว่า “นี่แหละคือ ดิน นํ้า ลม ไฟ เป็นแบบนี้ สังขารของเรา” หนูขอถามว่า การปฏิบัติของหนูถูกต้องหรือไม่ ต้องแก้ไขอย่างไรให้ถูกต้องในการปฏิบัตินั้น

ตอบ : ทีนี้การปฏิบัติ การเขียนมาถาม เขาเขียนมาถามว่า เวลาเขาไปบวชเป็นชี เวลาเขานอนไป เขาเห็นตัวเขาเองนอนเป็นซากศพนอนอยู่ในโลงศพ นี่เวลาพูดอย่างนี้มันก็พูดได้ เวลาพูดได้ใช่ไหม แล้วเขาก็ถามว่า เขาทํามาอย่างนั้นๆๆ ถูกหรือไม่

ถ้าถูกหรือไม่ สิ่งที่เห็นมานั้นมันเป็นประสบการณ์อย่างหนึ่ง เป็นประสบการณ์อย่างหนึ่ง เช่น เราเดินไปบนถนน เราไปเห็นแบงก์ตกอยู่ เราเก็บได้แบงก์นั้น ถูกหรือไม่ ก็ถูก เราเดินไปบนถนน เราไปเจอทองคําตกอยู่ เราเห็นทองคํา เราเก็บทองคําขึ้นมา ถูกหรือไม่ ถูก สิ่งที่ถูกเพราะเราเห็นน่ะ เราเห็นสิ่งที่มันตกอยู่ที่ถนน เราก็เก็บสิ่งที่ตกที่ถนน ถูกหรือไม่ ถูก แต่ทีนี้ว่าแบงก์นั้นเป็นของใคร เงินนั้นเป็นของใคร ทองคํานั้นเป็นของใคร เราเก็บแล้ว เราเก็บแล้วเป็นสมบัติของเรา หรือเราจะเก็บแล้วไปคืนเจ้าของ เราเก็บแล้ว เราจะเก็บไว้เพื่อประโยชน์อะไร

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเวลาเราประพฤติปฏิบัติ เราเห็นนิมิต เราฝันอย่างนู้น เราฝันอย่างนี้ จริงไหม เห็นจริงไหม จริง แต่มันถูกหรือไม่ มันมีเหตุมีผลไง มีเหตุมีผล หมายความว่า เราเดินไปบนถนน เราไปเจอสร้อยทองคําของคนตกไว้ มันถูกหรือไม่ ถูก ก็สร้อยคอทองคํามันตกอยู่ตรงนั้น แต่ถ้าเราคิดต่อไปว่า สร้อยคอทองคํานั้นเป็นของใคร ใครเป็นเจ้าของสร้อยคอทองคํานั้น แล้วเขาทําตกอยู่ตรงนี้ เขาเผลอตกลงไปหรือว่าเขาไม่รู้ตัว แล้วเขามีความจําเป็นต้องใช้เงินทองหรือไม่ ถ้าทองคําเขาเสียหายไปแล้ว ชีวิตของเขาจะมีความลําบากหรือไม่ นี่เราจะคิดต่อเนื่องไปเลย

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเวลาเราบวชเป็นแม่ชี เป็นแม่ชีแล้ว เวลาเราประพฤติปฏิบัติไป เราเห็นร่างกายเราเป็นศพนอนอยู่ในโลง ถูกหรือไม่

ก็ถูก เราก็เห็นอย่างนั้นถูก แต่การเห็นมันเป็นหลากหลายมากเลย คนที่พุทโธๆ คนที่ปฏิบัติโดยธรรมดา เขาทําจิตเขาสงบแล้ว ถ้าจิตเขาสงบ เขาไปเห็นซากศพ เห็นร่างกายของเขา มันมีความรู้สึกอย่างหนึ่ง แต่ถ้าเราภาวนา ภาวนามันส้มหล่น ถ้าทางโลกเขาเรียกว่าฟลุก อยู่ดีๆ มันเห็นขึ้นมาเอง อยู่ดีๆ มันก็เห็นอย่างนั้นน่ะ เห็นอย่างนั้น เราทําอะไรไม่เป็น ทําอะไรไม่ถูก ทําอะไรไม่ได้

สิ่งที่เห็นๆ เวลาที่เห็น จะบอกว่าถูกไหม ที่หนูปฏิบัติอย่างนี้ถูกหรือไม่

ถูก เวลาบอกว่าถูก ถ้าถูกนี่แสดงว่าหนูก็เป็นพระอรหันต์แล้วใช่ไหม

ไม่ใช่ ก็ภาวนาถูกก็เป็นอย่างหนึ่ง ถูกก็เขาเห็นของเขาถูกต้องดีงาม ส่วนใหญ่เราจะตอบปัญหาที่เป็นโดยข้อเท็จจริงว่าที่เขาทําอย่างนั้นถูกต้องหรือไม่ บอกถูกเท่านั้นแหละ เขาเป็นพระอริยบุคคลไปเลย เขาบอกว่าเรารับรองไปเลย เราก็งงน่ะ งงไปหมดนะ นี่เวลาตอบปัญหาบ่อยๆ มันจะมีปัญหาอย่างนี้ เพราะคนเข้าใจเขาเข้าใจคนละประเด็น เข้าใจคนละอย่าง

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เขาประพฤติปฏิบัติถูกหรือไม่ ถูก แต่ถูกอยู่แล้ว แล้วถ้าเริ่มต้น ถูกแล้วควรทําอย่างไรต่อไป ถูกแล้วควรทําอย่างไรต่อไป

เราทําอย่างไรต่อไปปั๊บ ก็ต้องกลับมาแล้ว เวลาจะเอาโดยหลักเกณฑ์กัน เราก็ต้องมาทําความสงบของใจ คือว่าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

“โอ้โฮ! หนูเห็นซากศพแล้วนะ ทําไมหนูต้องกลับไปพุทโธอีกล่ะ ก็หนูเห็นซากศพแล้วก็ควรจะต่อเนื่องไปเลย จะเดินหน้าต่อไปเลย”

แล้วเดินหน้าต่อไปแล้วซากศพจะอยู่กับเราอีกไหม จะเห็นซากศพอีกหรือเปล่าล่ะ

ซากศพนั้น มันก็เหมือนที่หลวงตาท่านสอนว่า ขันธ์ ๕ หรือร่างกายมันเป็นหิน แล้วเรามีมีดลับกับหินนั้น เราลับเพื่ออะไร ลับเพื่อความคมกล้าของมีดนั้น เพื่อประโยชน์นั้น นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราพิจารณาร่างกาย เราพิจารณาธาตุขันธ์ เราพิจารณา นี่มันฝึกหัดปัญญา เหมือนมีดลับกับหินเพื่อให้มันคมกล้า

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าจิตเราสงบแล้ว เราเห็นร่างกายอย่างนั้นแล้วเราพิจารณาไป เราได้ฝึกหัด ฝึกหัดจิตของเราด้วยสติด้วยปัญญา แล้วพอฝึกหัดไปแล้ว เราใช้มีดไปแล้วมีดมันก็ทื่อ มีดมันก็หมดความคม แล้วเราต้องลับอีกไหม ต้อง พอต้องลับอีก แล้วกายอยู่ไหนล่ะ แล้วขันธ์ ๕ อยู่ไหนล่ะ หาไม่เจอแล้ว ในการปฏิบัติมันจะต่อเนื่องอย่างนี้ คนที่เวลาปฏิบัติไปแล้วที่มันจะต่อเนื่อง มันต้องสมบูรณ์ต่อเนื่องขึ้นไป มันต้องมีเหตุมีผลของมัน มันต้องมีมรรค มีเหตุมีผล การปฏิบัติมันถึงจะมีผลในการปฏิบัติ

อันนี้ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติ เวลาเราปฏิบัติ ทุกคนที่ปฏิบัติล้มลุกคลุกคลานมาตลอด แต่พอปฏิบัติไปจะไปรู้ไปเห็นสิ่งใดบ้าง แต่ความรู้ความเห็นสิ่งใดนั้นมันรู้มันเห็นเพราะจิตใจมันดีตอนนั้นน่ะ แต่พอออกจากอารมณ์นั้นแล้ว จิตใจมันก็เสื่อมไป เสื่อมไป มันกลับมาเป็นบุคคลธรรมดาแบบเรานี่

แต่เวลาถ้าจิตเราสงบแล้ว ปุถุชนจะเป็นกัลยาณปุถุชน ถ้าเห็นกายแล้วจับต้องได้ แล้วทําต่อเนื่องได้ เขาเรียกโสดาปัตติมรรค เวลาโสดาปัตติมรรค ถ้าประพฤติปฏิบัติได้จริง ถ้ามันมีผลสมบูรณ์ของมัน มันจะเป็นโสดาปัตติผล

จิตดวงหนึ่งมันพัฒนาการไปจากปุถุชน กัลยาณปุถุชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุคคล ๔ คู่ ถึงที่สุดแล้วมันถึงพัฒนาจนหลุดออกไปเป็นนิพพาน ๑ มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ มันต้องพัฒนาขึ้นไปแบบนี้ แล้วมันพัฒนาขึ้นไปมันก็มีหลักการ มีหลักการ ถ้าไม่มีหลักการ ธมฺมสากจฺฉา

เวลาหลวงปู่มั่นท่านตรวจสอบลูกศิษย์ท่าน ท่านตรวจสอบลูกศิษย์ท่านอย่างไร เวลาหลวงตาท่านไปคุยกับหลวงปู่แหวน ท่านไปคุยกับหลวงปู่ขาว ท่านคุยกับหลวงปู่ชอบ เวลาเขาคุยสนทนาธรรมกันมันมีขอบเขตอย่างไร มันต้องมีขอบเขต มันต้องมีสรุปของมัน มันถึงจะรู้ได้ว่าใครมีวุฒิภาวะแค่ไหน เหมือนเราเรียนศึกษา เราจบมาที่ไหน เราสอบผ่านอะไรมา เราจะรู้ไปหมดใช่ไหม นี่พูดถึงว่า เวลาถ้าปฏิบัติแล้วมันจะมีหลักการอย่างนี้

แล้วคนที่จะทําหลักการอย่างนี้ได้นะ คนที่จะทําหลักการอย่างนี้เขาต้องสร้างอํานาจวาสนามามากๆ ถ้ามามากแล้ว มันเหมือนกับคนที่มีวุฒิภาวะเสมอกันคุยกันมันจะเข้าใจกัน เรามีวุฒิภาวะไปคุยกับคนที่ไม่มีการศึกษา ไปคุยกับคนที่เขาหัวไร่ปลายนา เขาไม่เคยศึกษาเลย แล้วจะคุยกันเข้าใจได้อย่างไร

นี่ก็เหมือนกัน เรามีการศึกษา เรามีองค์ความรู้ เรามีความรู้ขึ้นมา เราอธิบายเหตุผลได้ แล้วเราคุยกันโดยคนที่มีความรู้เสมอกันมันคุยกันเข้าใจกันได้ นี่ก็เหมือนกัน คนที่ปฏิบัติขึ้นมาแล้วมันต้องมีเหตุมีผลของมันขึ้นมา

ไอ้นี่เขาถามอย่างหนึ่ง เขาถามเรื่องเวลาเขาปฏิบัติแล้วเขาเห็นร่างกายเขานอนอยู่ในโลงศพ หลวงพ่อตอบเรื่องอะไรเนี่ย หลวงพ่อตอบเรื่องอะไร

เราตอบเรื่องหลักการของอริยสัจ หลักการของธรรม หลักการของการประพฤติปฏิบัติ เพราะอะไร เพราะเวลาตอบ ตอบปัญหามาเยอะ แล้วเวลาตอบปัญหามาเยอะ มันก็มีความเข้าใจแตกต่างกันไปเยอะ ทีนี้ความเข้าใจแตกต่างกันไปเยอะ เวลาเข้าใจแตกต่าง เห็นไหม เวลาเราปฏิบัติไปสํามะเลเทเมา ตอนนี้นะ สํานักปฏิบัติเยอะแยะไปหมดเลย แล้วก็ชี้แนวทางกันไปอีลุ่ยฉุยแฉก แล้วอะไรก็ไม่รู้

แต่เวลาปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาท่านปฏิบัติท่านจะเทศนาว่าการให้พวกเรามีศรัทธาความเชื่อ แล้วให้พวกเราประพฤติปฏิบัติเลย เพราะอะไร เพราะเวลาพวกเราประพฤติปฏิบัติ เราเอาอะไรประพฤติปฏิบัติ เราเอาหัวใจประพฤติปฏิบัติใช่ไหม เพราะคนมีหัวใจ ถ้าเอาหัวใจประพฤติปฏิบัติ ทุกคนเข้าไปสู่ใจของตนไง เข้าไปสู่ใจของตน มันจะไประงับความทุกข์ความยากในใจของตนอันดับแรกเลย

แล้วถ้าอันดับต่อไป จิตมันสงบแล้วมันยกขึ้นสู่วิปัสสนานะ มันจะเป็นอริยบุคคลไง มันจะเป็นพระโสดาบัน พระสกิทาคามี เป็นพระอนาคามี เป็นพระอรหันต์

แล้วเราก็จะย้อนกลับว่า “คนอย่างเรานี่หรือจะได้เป็นพระอรหันต์ อู๋ย! มันขนาดนั้นเชียวหรือ” นี่มันไม่กล้าคิด ไม่กล้าอาจเอื้อมเลยนะ

แต่เวลาครูบาอาจารย์เราท่านสอน สอนอย่างนั้นไง ถ้าสอนอย่างนั้น ท่านสอนเพื่อให้พวกเราประพฤติปฏิบัติ ให้พวกเราเอาจริงเอาจังขึ้นมา ทีนี้เอาจริงเอาจังขึ้นมาแล้ว เวลาทําขึ้นไปแล้ว ถ้าใครภาวนาไปจะเข้าหลักนี้แล้ว จะเข้าที่บอกว่า เวลาเขามาบวชชี ๑ เดือน เวลาบวชชี ๑ เดือน เวลาเขาภาวนาไป เวลาไหว้พระสวดมนต์ ๑ เดือน เขาเห็นว่าร่างกายของเขาไปนอนอยู่ในโลงศพ

เวลาภาวนาไป ครูบาอาจารย์ท่านจะให้ภาวนานะ เวลาภาวนาไป ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่นท่านธุดงค์ไปแล้วไปเจอแม่ชีแก้วนี่แหละ แม่ชีแก้ว เวลาหลวงปู่มั่น โอ้โฮ! อนาคตังสญาณของท่าน กับคนอื่นนะ ใครจะมาสนทนาธรรมกับท่านก็เฉยๆ แต่ท่านกลับไปสนใจเด็กคนนี้ เด็กผู้หญิงคนหนึ่ง แล้วท่านมาสนใจเด็กผู้หญิงคนนี้ ชาวบ้านเขาก็แปลกใจ เอ๊ะ! พระผู้เฒ่าทําไมมาชอบเด็กผู้หญิงคนนี้

แต่เด็กผู้หญิงคนนี้มันภาวนาดี ขนาดภาวนาไปนะ เตรียมตัวไว้ว่าพรุ่งนี้เช้าจะนึ่งข้าวใส่บาตร แล้วพอภาวนาไป จิตมันสงบ เห็นว่าตัวเองตายไป พอเห็นตัวเองตายไปนะ ซากศพมันละลายไปหมดเลย แล้วก็คิดในใจนะ แล้วพรุ่งนี้ใครจะนึ่งข้าวใส่บาตรแทนเราล่ะ โอ๋ย! มันคิดไปนู่นเลยนะ

ฉะนั้น พอถึงเวลาตอนเช้าตื่นมาทัน พอออกจากภาวนาก็มานึ่งข้าวใส่บาตร หลวงปู่มั่นท่านไปบิณฑบาตนะ บอกเด็กคนนี้เลย “เดี๋ยวตามไปวัด ไปวัดนะ ไปวัดกัน” ท่านเห็นมันภาวนาดีไง ท่านก็ไปสั่งสอน สั่งสอนก็ภาวนาดีใหญ่เลย สุดท้าย สุดท้ายท่านธุดงค์ต่อไปไง พอท่านจะธุดงค์ต่อไป ท่านบอกเด็กคนนี้ไง บอกแม่ชีแก้ว “อย่าภาวนานะ ถ้าเราไม่อยู่ อย่าภาวนา” ถ้าภาวนาแล้วท่านกลัวหลุด กลัวเสีย ท่านบอกต่อไปข้างหน้าจะมีคนมาแก้ไข

นี่พูดถึงเวลาถ้าภาวนาไปแล้วเราเห็นว่าร่างกายเราอยู่ในโลงศพ ร่างกายเราต่างๆ

เวลาถ้าเห็นอย่างไรแล้ว เราก็ต้องกลับมาที่ทําความสงบ แล้วถ้าจิตมันสงบแล้ว เราบริหารได้ เรารําพึงไปเห็นกาย มันก็จะเห็นกาย ถ้าเห็นกาย เราพิจารณาไปแล้วมันก็จะแปรสภาพของมันไป ถ้าแปรสภาพของมันไปแล้ว ผลของมันก็คือความสงบความร่มเย็น ความสงบร่มเย็นเสร็จแล้ว เวลามันคลายตัวออกมา เราก็กําหนดอีก กําหนดให้เห็นกายอีก ถ้ามันเห็น

ถ้าไม่เห็น เราจะทําอย่างไร กําหนดบางทีมันก็เห็น กําหนดบางทีมันก็ไม่เห็น กําหนดไม่เห็นแล้วเราจะพิจารณาต่อไป ก็พิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม พิจารณาอย่างใดก็ได้ที่มันเกิดในปัจจุบัน นี่พูดถึงว่า ถ้ามันจะเป็นจริงนะ ถ้ามันเป็นไม่จริง มันก็เป็นจินตนาการ คําว่า “จินตนาการ” ก็ผ่านไป

ทีนี้เขาก็สวดมนต์ เขารู้เขาเห็นอย่างนี้

เราจะบอกว่า เขาสวดมนต์แล้วเขารู้เขาเห็น เขานั่งภาวนาอยู่ ถ้าคนเรานะ เวลาไปนอนหลับแล้วฝัน นั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ เวลาฝันก็ฝันเป็นเรื่องเป็นราวเป็นตุเป็นตะไปเลยนะ เป็นเรื่องเป็นราวเป็นตุเป็นตะคือเราบริหารไม่ได้ไง เพราะเราอยู่ในฝัน

แต่ถ้าเรานั่งภาวนา ถ้านั่งภาวนานะ ถ้าเราไม่รอบคอบ เวลาจิตมันเห็นของมันไป มันหมุนของมันไป เราก็ไม่ทันอีกน่ะ แต่ถ้าเราฝึกหัดจนจิตมันทัน พอจิตมันทันนะ พอมันจะเห็นสิ่งใด เราเห็นเอง เรารําพึงให้จิตไปเห็นเอง ให้เห็นกายเสียเอง แล้วพอเห็นเอง เห็นกายเอง อย่างที่เขาบอก อีกสองวันต่อมาที่เขาเห็นอีกแล้ว พอเห็นอีกแล้ว เขากําหนดไฟเผา

กําหนดไฟเผาต่างๆ กําหนดให้มันแปรสภาพ ถ้าจิตมันมีกําลัง ถ้าจิตมันมีกําลัง มันจะแปรสภาพให้เห็น ถ้าจิตมันไม่มีกําลัง นึกให้มันแปรสภาพ มันไม่แปร มันเห็นภาพอยู่อย่างนั้นน่ะ มันแปรไปไม่ได้หรอก เพราะสิ่งที่มันจะแปรสภาพได้มันต้องมีกําลังของสมาธิ ถ้ามีกําลังของสมาธิ มันมีศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันไม่มีสมาธิ ปัญญาที่มันเกิดขึ้น ปัญญาที่คาดการณ์ ปัญญาที่คาดหมาย มันให้เป็นผลอย่างที่เป็นไม่ได้เพราะมันขาดสมาธิ มันขาดกําลังของจิต

ถ้าจิตมันมีกําลังขึ้นมาแล้ว จิตมันมีกําลังอยู่แล้ว กําลัง เหมือนมีเงินอยู่แล้ว เราจะบริหารจัดการใช้เงินอย่างไร ถ้ามีกําลังอยู่แล้ว พอเรารําพึงให้มันเป็นไป ด้วยกําลังอันนั้น แล้วปัญญาที่เกิดจากกําลังอันนั้นมันจะแปรสภาพให้เห็นเลย ถ้ามันแปรสภาพให้เห็น มันจะเป็นข้อเท็จจริง มันมีกรอบของมัน สัจจะเป็นสัจจะ แต่เราทําได้มากได้น้อยแค่ไหนนั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้น สิ่งที่เขาทํา เราบอกว่า เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดไง “จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก” จิตนี้มันเป็นได้ทุกอย่าง จิตนี้มันเป็นได้ แต่ต้องมีสติมีปัญญา เราจะแก้ไขได้ จิตนี้เป็นได้ทุกอย่าง ถ้าเป็นดีก็เป็นดีมากๆ เลย แต่ถ้ามันเป็นที่เสีย เป็นที่ความเสียหาย เป็นที่มันจะทําแต่ผลเสีย มันยิ่งเสียหายมากมายเลย

แต่ถ้ามีสติมีปัญญามันจะรักษาตรงนี้ รักษาที่ว่าเราจะทําแต่สิ่งที่ดีๆ ทําสิ่งที่มันเป็นมรรคเป็นผล เราจะทําประโยชน์กับเรา เห็นไหม ถ้ามีสติมีปัญญา ถ้ามีสติปัญญา ให้ทําแบบนี้

“หนูขอถามว่า การปฏิบัติของหนูถูกหรือไม่ และจะต้องแก้ไขอย่างไรเพื่อให้ถูกต้องในการประพฤติปฏิบัติ”

สิ่งที่ทํามาแล้วเป็นอดีตแล้ว เป็นอดีต เป็นประสบการณ์ของเรา สิ่งที่ทํามาแล้วเป็นผลงานของเรา แล้วเราทําต่อไป ทําต่อไป สวดมนต์ก็ได้ ถ้าเขาสวดมนต์แล้วจิตมันสงบ หรือถ้าสวดมนต์แล้ว จิตสงบแล้วอยู่กับความสงบนั้น แล้วถ้าพอมันสงบแล้วทําอย่างไรต่อไป

กําหนดพุทโธหรือกําหนดลมหายใจ เพราะจิตมันสงบแล้วมันเป็นนามธรรม มันต้องมีสิ่งใดที่มันเกาะไว้ ถ้าไม่อย่างนั้นมันจะไหลลงไปทางอื่น เราก็กําหนดพุทโธไว้ กําหนดลมหายใจไว้ แล้วถ้ากําหนดแล้ว ถ้ามันสงบระงับเข้าไปจนละเอียด ไปพักไว้ ถ้าคลายตัวออกมา ให้ระลึกถึงกาย ระลึกถึงกาย พิจารณาของมัน ถ้ามันเป็นไปได้จริง ถ้าเป็นได้จริงนะ มันจะทําต่อเนื่องได้ ถ้ามันเป็นไปไม่ได้จริงก็ส้มหล่น ส้มหล่นก็คือวาสนาของเรา มันเป็นการประกาศว่าเรามีอํานาจวาสนามา สิ่งนี้จะมาผุดขึ้นให้เห็น

คนเราประพฤติปฏิบัตินะ ถ้ามีวาสนานะ ธรรมมันจะเกิด เวลาธรรมเกิด สิ่งใดที่มันสงสัย สิ่งใดที่มันขุ่นข้องหมองใจ มันจะผุดขึ้นมาเป็นคําตอบ นี่เขาเรียกธรรมเกิด ไม่ใช่อริยสัจ

ถ้าเป็นอริยสัจนะ จิตมันต้องสงบ จิตมีกําลังของมัน แล้วจิตรําพึงขึ้นไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ แล้วจับ แล้วพิจารณาแยกแยะของมันไปเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป อันนั้นถึงจะเป็นอริยสัจ อันนั้นถึงจะเป็นมรรค

ถ้าเป็นมรรคคือการเราฝึกหัดใช้ปัญญา เราแยกแยะ เราใช้ปัญญา เราไตร่ตรอง นั่นล่ะคือมรรค แต่ถ้ามันเป็นโดยธรรมชาติ เป็นโดยที่ว่ามันเป็นเอง อันนี้มันเป็นนิมิต เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นโดยบารมี ถ้าบารมีก็ส่วนหนึ่ง ความจริงก็เป็นส่วนหนึ่ง อันนี้พูดถึงทําต่อเนื่องไปนะ

ถ้าบอกว่า เวลาอ่านคําถามแล้ว เวลามันเป็นสิ่งที่น่าสนใจ จะบอกถูกหมดๆ แต่จะบอกว่าถูกไหม ก็ถูก ถ้าไม่ถูก จะไม่มีคําถามมา ถ้ามันไม่ถูกคือมันไม่เกิดเหตุเกิดผล มันจะไม่เกิดคําถามมา

แต่เกิดคําถามมาแล้ว คําว่า “ถูก” คนที่ฟังส่วนใหญ่แล้ว พอถูกแล้วมันจะชื่นใจ พอถูกแล้วมันจะเหมือนกับว่าวเชือกขาด มันบอกถูกแล้วก็คือจบไง แต่ความจริงคําว่า “ถูก” คือปฏิบัติมาถูก คือทํามาถูก แต่ต้องทําต่อเนื่องไป มันต้องถูกมากขึ้นไปกว่านี้ มันต้องพัฒนาขึ้นไปดีกว่านี้ไง

ถ้าพัฒนาไปดีกว่านี้ มันก็เหมือนคนทํางานเป็น คนขับรถเป็น คนขับรถเป็น รถจะเสียเมื่อไหร่ก็ให้มันเถอะ จะซ่อมให้ ถ้าคนขับรถไม่เป็นขับไปแล้วนะ พอรถมันเสียก็นั่งเฝ้า ไปไม่เป็น แต่ถ้าคนมันเป็นนะ รถจะเสีย อะไรจะมีปัญหา ซ่อมหมด ซ่อมเสร็จ ไปต่อ ซ่อมเสร็จ ไปต่อ ซ่อมเสร็จ ไปต่อ ถ้าเป็นนะ ถ้าเป็นแล้วไม่วิตกกังวล อะไรจะเสีย เสียเลยๆ อะไรจะเสียก็ได้ ซ่อม อะไรจะเสียก็ได้ ซ่อม ซ่อมเสร็จแล้วไปต่อ ไปเรื่อยๆ ไปจนถึงเป้าหมาย ถ้าถึงเป้าหมาย มันจะเป็นสันทิฏฐิโก มันจะประกาศกลางหัวใจ

นี่บอกว่า สิ่งนี้เป็นไปได้ไหม เป็นไปได้ ถ้าเป็นไปได้นะ ถ้าเป็นไปได้แล้วให้ทําต่อไป ทําอย่างไรให้มันสงบ ฉะนั้น สิ่งที่ทําได้

เขาก็แบบมันมีสติ ดีอย่างหนึ่งนะ เพราะเขากําหนดจิตของเขาไปที่โลงศพนั้น เพ่งให้เป็นไฟเผา ก็ได้ เพ่งให้เป็นไฟเผา มีกําลังนะ ถ้าไม่มีกําลัง เพ่งให้เป็นไฟเผา ไฟก็ไม่เกิดขึ้น ซากศพก็จะอยู่อย่างนั้น แต่ถ้ามีกําลังนะ เพ่งให้ไฟเผา ไฟก็จะเกิดขึ้น ถ้าไฟเพ่งเผาเสร็จแล้วจะให้มันกลายสภาพเป็นดิน นึกให้เป็นดิน เป็นสภาพของธรรมชาติ ดินมันจะกลบพับ! เข้าไปทันที ถ้าคนมีกําลัง แล้วผลของมันคือผงะเลย ผลของมันคือเห็นสัจจะ

พอเห็นสัจจะแล้ว คนถามนี่ คนถามเวลามันเห็นอย่างนั้น ความรู้สึกเป็นอย่างไร โอ้โฮ! ความรู้สึกนี้สว่างโพลงเลย สะอึกเลยนะ แต่มันไม่ก้าวต่อเนื่องไปไง มันสว่างโพลง แต่มันไม่ปล่อย ถ้ามันปล่อย มันก็ต้องซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ นี่อริยสัจ เขาปฏิบัติกันแบบนี้

นี่พูดถึงว่า การสวดมนต์แล้วเห็นร่างกายตนเองในโลงศพ ถูกไหม

ถูก ถูกเพราะว่ามันรู้มันเห็นอย่างนั้น

แล้วทําอย่างไรต่อไป ทําอย่างไรต่อไป

ก็สวดมนต์ต่อไป สวดมนต์เพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วถ้าจิตมันสงบก็ฝึกหัด ฝึกหัดมันจะมีแนวทางต่างๆ มันไม่ใช่ครั้งนี้ มันเป็นปัจจุบันใช่ไหม ครั้งนี้เป็นอย่างนี้ ครั้งต่อไปก็จะเป็นอีกอย่างหนึ่ง ไม่ใช่เป็นแบบนี้ตลอดไป ถ้าเป็นอย่างนี้ตลอดไปมันเป็นความจํา มันจะเป็นความสดๆ ร้อนๆ ตลอด สดๆ ร้อนๆ ตลอด ก็แบบว่ากิเลสมันไม่ทัน ธรรมะมันจัดการได้เรียบร้อย เรียบร้อยแล้วมันสรุปลง สรุปลงเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

เวลาถามหลวงตา หลวงตาถึงบอกให้ทําซํ้าๆ

“ทําปฏิบัติอย่างนี้มาถูกหรือไม่”

“ถูก”

“แล้วทําอย่างไรต่อไปคะ”

“ก็ทําเหมือนเดิมนั่นแหละ ซํ้าลงไปอีก ซํ้าลงไปอีก” หลวงตาจะสอนอย่างนี้

ไอ้คนฟังก็ ถ้าซํ้าไปอีก หลวงตาก็ไม่ได้สอนอะไรเลยน่ะสิ มันจะเอาอาวุธใหม่ เอาอาวุธใหม่ เดี๋ยวมันก็ใช้ไม่ได้ผลไง ไอ้ที่ทําได้ผลนั่นน่ะ ซํ้าลงไปๆ หลวงตาท่านเน้นตรงนั้นเลย นั่นจะเป็นประโยชน์ตรงนั้นนะ จบ

ถาม : เรื่อง “ศีลไม่ควร บอกภาวนาได้ไหม”

กราบนมัสการท่านอาจารย์ที่เคารพ มีญาติธรรมท่านหนึ่งที่ท่านเคยเป็นลูกศิษย์วัดหนึ่ง ท่านได้ฝากคําถามมาเจ้าค่ะว่า การทําสมาธิภาวนา ศีลต้องบริสุทธิ์ยาวนาน แถมยังมีข้อปลีกย่อยละเอียดมากมายจนคนที่เรียนมาจากที่นั่นฝังใจกันเลย ส่วนลูก พอได้เลิกยุ่งกับอาจารย์ท่านนี้แล้วจึงมาหาหลวงพ่อ และภาวนาตามที่หลวงพ่อสอน

ต่อมามีญาติธรรมท่านนี้ท่านมาถามลูกว่า “อ้าว! กล้าภาวนาหรือ เพราะศีลไม่บริสุทธิ์ ไปภาวนาเดี๋ยวจะบ้า จะตาย แล้วไปตกนรก”

ลูกบอกเขาว่า ให้ไปถามหลวงพ่อสิ แล้วจะพบหนทางที่ปฏิบัติที่ทําให้เราภาวนาได้ เขาเลยฝากลูกมาให้ถามค่ะ เพราะเขาเข้าทางเว็บไซต์ไม่เป็นเจ้าค่ะ กราบนมัสการ

ตอบ : อันนี้พูดถึงความเห็นต่างๆ ของเขา ความเห็นต่างๆ ของเขา พูดถึงเวลาที่ประพฤติปฏิบัติ เราอยู่กับครูบาอาจารย์มานะ ท่านประพฤติปฏิบัติมาตั้งแต่ต้น เราก็แสวงหาเหมือนกัน พอแสวงหาก็ไปหาครูบาอาจารย์ที่สอน เขามีพรรษามากกว่าเรา เขาเป็นครูบาอาจารย์มาก่อน เขาก็สอนเรา เราก็ศึกษากับเขา ยิ่งศึกษายิ่งโง่ ยิ่งศึกษายิ่งไม่เข้าใจ ยิ่งศึกษายิ่งเคว้งคว้าง จนปฏิบัติไปจับต้นชนปลายไม่ถูก ถามว่าไปไหนมา เขาตอบสามวาสองศอก ถามอย่างหนึ่ง ตอบอย่างหนึ่ง เพราะเขาไม่มีความรู้จริงไง

แต่เวลาพอเราไปเจอหลวงปู่จวน ผัวะ! ทีเดียวอยู่เลย แล้วพอมาอยู่กับครูบาอาจารย์ มาอยู่กับหลวงตา ครูบาอาจารย์ของเรา มันยิ่งซาบซึ้งใหญ่ ซาบซึ้งเพราะอะไร เพราะอยู่กับหลวงตา หลวงปู่เจี๊ยะ เวลาท่านบอกว่า กรรมฐานเรา เราถามคําเดียว ถามคําเดียว ตอบคําเดียว มันชัดเจน ไม่ใช่เยิ่นเย้อ โอ้โฮ! อธิบายเป็นคุ้งเป็นแควแล้วไม่ได้นํ้าได้เนื้อเลย ครูบาอาจารย์เราตอบคําเดียวน่ะ

ฉะนั้น เวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมา ครูบาอาจารย์ของเราท่านจะให้ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบแล้ว เวลาพิจารณาไปแล้ว พิจารณาได้หรือไม่ได้ ท่านจะสอนให้ เห็นไหม เวลาเริ่มต้นพิจารณาไปได้ หลวงตาท่านจะบอกว่า “หัดใช้ปัญญาวิปัสสนาอ่อนๆ” หลวงตาท่านใช้คํานี้

เรา เราเริ่มต้นเราหัดใช้วิปัสสนาอ่อนๆ คือเราฝึกหัดให้เป็นน่ะ เหมือนกล้าไม้ต้นไม้อ่อนๆ เราถนอมมัน ปลูกมัน ทะนุถนอมขึ้นมา เดี๋ยวมันก็เข้มแข็งขึ้นมา

แต่มันไม่มีหน่อเลย ไม่มีการฝึกหัดเลย แล้วมันจะเกิดขึ้นมาได้อย่างไรล่ะ มันเกิดขึ้นไม่ได้ก็ภาวนากันหมุนวนกันอยู่อย่างนั้นน่ะ ภาวนาเป็นธุรกิจไง เป็นธุรกิจการภาวนา ให้ภาวนากันเป็นแชร์ลูกโซ่ ให้ภาวนากันเป็นคุ้งเป็นแคว นี่ไง นี่เวลาเขาสอน เขาสอนอย่างนั้นไง แล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติเขาบอกว่า ศีลไม่บริสุทธิ์จะภาวนาได้หรือ

คําพูดอย่างนี้กิเลสมันไชโยโห่ร้องเลย ไชโย! กิเลสมันไชโยโห่ร้องเลยนะ เพราะอะไร เพราะศีลเราไม่บริสุทธิ์ก็ไม่ต้องปฏิบัติไง ก็ศีลเรายังไม่ดีก็ไม่ต้องปฏิบัตินะ กิเลสมันไชโยโห่ร้องเลย นี่เข้าทางกิเลสหมดเลย “ไม่ต้องปฏิบัติ ปฏิบัติไม่ได้ ไม่มีศีล พวกนี้ไม่มีศีล นั่งอยู่นี่ไม่มีศีลสักคนหนึ่ง” เพราะอะไร เขาบอกต้องให้ศีลบริสุทธิ์ยาวนาน ถ้าศีลบริสุทธิ์ยาวนานแล้วถึงจะปฏิบัติได้

โอ้โฮ! กิเลสมันคึกคัก กิเลสไชโยโห่ร้อง กองทัพกิเลสสะดวกสบายมาก เพราะพวกนี้ไม่ปฏิบัติแล้ว เพราะอะไร เพราะเขาศีลไม่บริสุทธิ์ไง แล้วศีลเขาไม่มีมายาวนานแล้ว...นี่หรือ นี่หรือครูบาอาจารย์ กิเลสมันยิ้มน่ะ

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา เห็นไหม ทําอย่างไรก็แล้วแต่ หลวงตาท่านจะเทศน์ประจํา “เอ็งจะทําบุญกุศลมามากน้อยขนาดไหน ถ้าจะพ้นกิเลสต้องภาวนา” หลวงตาจะพูดอย่างนี้ประจํา จะทําทานมามากน้อยขนาดไหนก็เหมือนเราสร้างเขื่อนไว้ กั้นนํ้านั้นไว้เท่านั้น ถ้าเราจะใช้นํ้านั้น เราก็ต้องเอามาใช้ประโยชน์ ถ้าจะพ้นจากกิเลสต้องการภาวนา

ฉะนั้น เวลาไปไหน ไปทําบุญกับหลวงตา หลวงตาบอกเลย เวลามาหาหลวงตา “รถนี่มาเปล่าๆ ไม่มีพุทโธเลย ขากลับให้ทุกพุทโธให้เต็มไปเลยนะ คันไหนมาก็แล้วแต่ ให้บรรทุกพุทโธให้เต็มคันไปทุกคันนะ ให้พุทโธๆ”

ท่านจะสอนให้ภาวนาทั้งนั้นน่ะ แล้วเอ็งคิดดูสิ ประชาชนขับรถมาเปล่าๆ เอ็งมีศีลหรือ แล้วเอ็งกลับเอ็งจะทุกพุทโธไปได้หรือเปล่า

หลวงตาท่านบอกเลย “เวลามานี่มารถเปล่าๆ นะ เวลาขากลับให้ทุกพุทโธไปด้วย” ทุกพุทโธไปภาวนาด้วยไง พุทโธๆ

ฝึกหัดเถอะ เด็กน้อยหรือว่าผู้ฝึกหัดใหม่ ขอให้ฝึกเถอะ เป็นไม่เป็นนะ การฝึกหัดเดี๋ยวเรามาแก้ไขกันเอาเอง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาศีลนะ ศีล ๕ หลวงปู่ฝั้นท่านสอนไว้ “ศีล ๕ คือศีรษะ ๑ แขน ๒ ข้าง เท้า ๒ ข้าง คือศีล ๕” คนเกิดมามีศีล ๕ ตั้งแต่เกิด เพราะมี ๑ ศีรษะ มีแขน ๒ ข้าง มีเท้า ๒ ข้าง ศีล ๕

ศีล ๕ มันสมบูรณ์ ศีล ๕ มันสมบูรณ์นะ ศีลมันคืออะไร ศีลมันเกิดจากอาราธนาศีล โทษนะ เราจะบอกว่าดัดจริต ศีลดัดจริต ศีลดัดจริตต้อง “มยํ ภนฺเต วิสุงฺ วิสุงฺ” ขอมันอยู่เรื่อย ศีลดัดจริต ต้องขอเอา แต่ถ้าเป็นศีลโดยธรรมชาตินะ วิรัติเอา นึกอยากถือศีล นึกเลย นี้ศีลบริสุทธิ์ วิรัติศีล อธิศีล

ฉะนั้น มันเป็นศาสนพิธีไง เวลาขยับทีหนึ่งก็มยํ ภนฺเต ขยับทีก็มยํ ภนฺเต ถ้าไม่มยํ ภนฺเต มันก็ไม่มีกิจกรรม พอมีกิจกรรมก็มยํ ภนฺเต มยํ ภนฺเต ขยับก็มยํ ภนฺเตแล้ว แล้วมยํ ภนฺเตนะ หลวงตาท่านบอกไง เอ็งขอศีล แล้วก็ได้ศูนย์ เพราะขอแล้วมึงไม่ทํา ขอศีล ๘ แล้วไม่เคยทําเลย ขอศีล ๕ ได้ศูนย์ ขอศีล ๘ ศูนย์สองตัว ไม่ได้ทําเลย

แต่ถ้าวิรัติ คนเรามันทุกข์มันยากขึ้นมา ทําไมมันทุกข์มันยากขนาดนี้ พระพุทธเจ้าสอนให้มีศีล มีสมาธิ มีปัญญา เราจะรักษาศีลของเรา ถ้าเรารักษาศีลของเรานะ เราวิรัติของเราขึ้นมา นี่ศีลโดยปกติของมัน

ศีล จากอาราธนาศีล วิรัติศีล อธิศีล อธิศีลคือศีลที่มันบริสุทธิ์ผุดผ่อง ศีลของพระอริยเจ้า มันเป็นศีลโดยธรรมชาติ มันมีศีลของมันอยู่แล้ว นี่พูดถึงศีลนะ

แล้วบอกว่า ถ้าไม่มีศีล เวลาไปประพฤติปฏิบัติเดี๋ยวตกนรก

ถ้านรก เอาไฟไปเผามันสิ ถ้านามันรกนะ เราก็แค่เอามาเผามันซะ นามันจะได้ไม่รก ตกนรกหรือไม่ตกนรกนี่นะ ทําดีทําชั่ว คนกระทํานั้นน่ะมันเป็นปัจจัตตัง ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว คนทําชั่วมันก็ต้องเป็นความชั่ว

ไอ้นี่เราจะไปภาวนาแล้วบอกจะตกนรก มาพูดได้อย่างไร คน ดูสิ “ถ้าศีลไม่บริสุทธิ์ไปภาวนาเดี๋ยวจะบ้า ตายไปแล้วจะตกนรก”

คนทําดีจะตกนรกหรือ คนเรารู้จักหัวใจของตน คนเราทําความสะอาดหัวใจของตน คนเราดูแลรักษาใจของตน ใจของตนเอามาทะนุถนอม ใจของตนเอามาดูแลรักษา คนคนนั้นจะตกนรกหรือ

ไอ้คนที่มันทิ้งมันขว้าง ไอ้คนที่มันไม่ดูแลใจของมันสิ ไอ้คนที่ทําอีลุ่ยฉุยแฉก ทําลายหัวใจของตน ไอ้นั่นน่ะตกนรก ไอ้คนเราพุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ไอ้คนที่มาภาวนารักษาใจของตน คนอย่างนี้หรือจะตกนรก

ถ้าพูดอย่างนี้นะ แสดงว่าคนไม่ให้ทําอะไรเลย จะรอให้ศีลสะอาดบริสุทธิ์นะ โอ้โฮ! อย่างนี้ เวลาพูดถึงสังคมของเขา เวลาสังคมของเขา เขาสอนกันมาอย่างนี้ คนเขาก็เชื่อถือศรัทธากันไปนะ นี่ขนาดชาวพุทธด้วยกันนะ เวลาชาวพุทธด้วยกัน ทัศนคติยังแตกต่างกันขนาดนี้ แล้วบอกว่าศีลของเขาต้องบริสุทธิ์มายาวนาน แล้วยังมีข้อปลีกย่อยอีกมหาศาลเลย

แล้วเวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน สอนให้พวกเราปฏิบัติๆ สอนให้เราปฏิบัติ แล้วสอนอย่างไรล่ะ จะสอนให้พวกเราปฏิบัตินี่ โอ๋ย! สอนให้เราปฏิบัติ เราปฏิบัตินะ เราก็มีศรัทธาความเชื่อใช่ไหม ถ้ามีศรัทธาความเชื่อ เด็กเล็กเด็กน้อยถ้ามันปฏิบัตินะ เด็กน้อยๆ มันยังไม่มีประสบการณ์ในสมองนะ มันทําความสงบได้ง่ายนะ

ไอ้พวกเรานี่นะ ในสมองผ่านชีวิตมามาก สงสัยเยอะมาก ปัญญาเยอะมาก เวลาทําความสงบ โอ้โฮ! เกือบเป็นเกือบตาย นู่นก็รู้ นี่ก็รู้แล้ว รู้หมดเลย แต่ก็สงบไม่ได้เหมือนกัน รู้ทุกเรื่อง ยิ่งวิธีการปฏิบัตินี่รู้หมดเลย ยิ่งจะเอาสายไหนนะ โอ้โฮ! ศึกษามาหมดเลย อาจารย์องค์ไหนสอนก็รู้ อ้าปากจะบอกรู้เลย แต่ไม่เคยทําความสงบของใจได้สักที นี่ไง ถ้าเวลามันไม่ได้ ขนาดเราจะปฏิบัติมันยังยุ่งยากขนาดนี้เลย

ไอ้นี่ยังบอก “อู้ฮู! ต้องถือศีลมาบริสุทธิ์ยาวไกล ถ้าถือศีลบริสุทธิ์ไม่ยาวไกล เดี๋ยวปฏิบัติไปแล้วมันจะบ้า เดี๋ยวปฏิบัติแล้วมันจะตกนรก”...มันตรงข้าม

คนทําดีต้องได้ดี ปฏิบัติบูชา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ “อานนท์ เธอบอกเขานะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด” คําว่า “ปฏิบัติบูชา” ถ้ามันปฏิบัติแล้วเกิดเป็นสมาธิขึ้นมา เกิดมีปัญญาขึ้นมา นั่นน่ะเห็นพุทธะในหัวใจเลยน่ะ “ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต” เขาจะเห็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตัวเป็นๆ ในใจของเขาเลย เขาจะมีพุทธะ มีพระพุทธเจ้าสถิตอยู่กลางใจเขาเลย เขาจะเคารพพระพุทธเจ้าด้วยหัวใจของเขาเลย นี่ไง “เธอปฏิบัติบูชาเถิด”

แล้วเราปฏิบัติบูชา จะต้องถือศีล...ถือศีลคือการแบ่งแยก

ถือศีลสะอาดบริสุทธิ์ ถือศีลจริงๆ แล้วไม่ใช่แบ่งแยก ถือศีลคือความสะอาดบริสุทธิ์ เวลาส่วนตัวของเรา ไอ้นี่บอกว่า “ต้องถือศีลสะอาดบริสุทธิ์มายาวนาน ถ้าไม่อย่างนั้นมันจะเป็นบ้าเป็นบอ”

คําว่า “เป็นบ้าเป็นบอ” มันเป็นเพราะกรรมเก่า กรรมเก่าของคนนะ คนเรามันมีจริตนิสัย คนเรา คนกลัวผีไปเที่ยวที่มืดกลัวหมดน่ะ คนขี้ตกใจไปโดนอะไรมันก็ตกใจหมดน่ะ คนเรามันมีความฝังใจอยู่ แล้วพอมันตกใจ ไอ้ความที่ว่าภาวนาแล้วมันจะเป็นบ้าหรือว่ามันจะหลุดบ้าง เราก็เห็นมา เราก็เห็น ไอ้กรณีนี้มันก็เป็นเวรเป็นกรรมของคน ถ้าเวรกรรมของคนเขาก็ต้องแก้ไขใช่ไหม

ในสังคมโลก เวลาคนเขาเจ็บไข้ได้ป่วย คนจิตถ้ามีปัญหา เขาก็พาไปหาจิตแพทย์ จิตแพทย์เขาก็แก้ไข เพราะในสังคมของโลก เวลาเกิดมา เราเกิดมา เราเผชิญกับปัจจุบันนี้ ชีวิตของเรามันก็ลุ่มๆ ดอนๆ ทั้งนั้นน่ะ มันต้องมีปัญหาทั้งนั้นน่ะ ใครมีปัญหาก็ไปแก้ไข ก็ไปรักษา แต่โอกาสที่ปฏิบัติ โอกาสที่เป็นคนดีไง โอกาสของคนที่จะพัฒนาการ โอกาสคนปฏิบัติ มันต้องเอาตรงนี้

ฉะนั้น เราอยู่กับครูบาอาจารย์มา หลวงตาท่านทั้งยุ ทั้งพยายามส่งเสริม พยายามให้ภาวนาๆ นะ เวลาโครงการช่วยชาติฯ ท่านบอกโครงการช่วยชาติฯ ไอ้เรื่องเงินปัจจัยเครื่องอาศัยกับประเทศชาตินี่ส่วนหนึ่ง แต่สิ่งที่สําคัญ สําคัญคือธรรมได้ออก ธรรมได้ออกคือให้เขารู้จักธรรมะ ให้คนได้รู้จักประพฤติปฏิบัติ อันนี้สําคัญกว่า ฉะนั้น สิ่งที่สําคัญกว่า

สิ่งที่เขาสอน เรื่องของเขา ถ้าเขาว่าจะตกนรก

ไอ้ไปเชื่ออย่างนั้นมันก็เป็นนรกในใจ เวลาเป็นนรกในใจ เวลาของเขา เวลาไม่ให้ประพฤติปฏิบัติ แล้วก็เที่ยวไปดูแลไปจับผิดคนอื่น มันไประรานคนอื่นไง

เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเขาให้ระรานกิเลสของเรานะ เวลากิเลสของเรา เราต้องระรานมัน เราต้องปราบมันให้มันจบสิ้น

ไอ้นี่ตัวเองบอกว่า ปฏิบัติไม่ได้เพราะศีลไม่บริสุทธิ์ยาวนาน แล้วก็เที่ยวไปชี้ผิดชี้ถูก ไประรานคนอื่น ไประรานเขาทั่ว เวลาไประรานคนอื่นน่ะเป็นคุณงามความดี

เวลาครูบาอาจารย์ของเราสอนให้ระรานกิเลสของตน ให้พยายามรักษาหัวใจของตน

“เดี๋ยวตกนรกนะ เดี๋ยวตกนรก” แต่เวลาไประรานคนอื่นน่ะเป็นบุญกุศลขึ้นมาทันทีเชียว เวลาไประรานเขานี่เป็นบุญเป็นกุศล เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา กลายเป็นตกนรก...เออ! มันก็แปลกเนาะ

นี่เป็นมุมมองไง มุมมองของเรา มุมมองของเรา เราอยู่กับครูบาอาจารย์มา แล้วครูบาอาจารย์ท่านสั่งสอนมาอย่างไร ท่านปฏิบัติมาก็เห็นๆ อยู่ ถ้าเห็นอยู่แล้ว แล้วเวลาปฏิบัตินะ สังคมของท่านร่มเย็นเป็นสุขนะ สังคมของท่านจะมีปัญหาต่อเมื่อท่านออกมาช่วยโลก ช่วยโลก โลกสังคมมันใหญ่ ท่านบอกเลย ถังขยะ ท่านต้องลงไปคลุกกับถังขยะ

ถังขยะคือเรื่องของโลกไง เรื่องของสังคมไง มันมีการแก่งแย่งชิงดีชิงเด่นกันไง แล้วท่านต้องมาช่วยเหลือเจือจาน ท่านต้องลงมา แต่เวลาถ้าไม่อย่างนั้นท่านหลบหลีกของท่าน ศีลท่านบริสุทธิ์ ท่านเป็นอธิศีลของท่านอยู่แล้ว ท่านอยู่ที่ไหนก็มีความสุขของท่าน แล้วคนที่มีความสุข คนที่หูตาสว่างไสวอย่างนั้นแล้วมาสอนพวกเรา “เวลามานะ รถมันพุทโธเปล่า ก็หัวใจเราเปล่าๆ เวลาไปวัดไปวา หัวใจทุกข์ไปทั้งนั้นน่ะ เวลากลับบรรทุกให้มันเต็มเลยนะ พุทโธให้เต็มหัวใจไปเลยนะ” ท่านยุท่านส่งเสริมให้ปฏิบัติตลอด ครูบาอาจารย์ท่านให้ปฏิบัติตลอด

ไอ้นี่ว่าศีลไม่บริสุทธิ์

คําถาม เราเห็นแล้วตกใจเลยนะ ก็ไม่คิดว่าเขาจะสอนอย่างนี้ ถ้าเขาสอนอย่างนี้นะ โอ้โฮ! กิเลสมันโชไยโห่ร้องเลย กิเลสมันปลื้มใจ ไอ้เราก็อืม! ไอ้นี่ครูบาอาจารย์สอนหรือ เออ! ครูบาอาจารย์สอนอย่างนี้ก็ได้เนาะ แล้วอย่างนี้ไม่ปฏิบัติ แล้วรอศีลบริสุทธิ์ แล้วเมื่อไหร่มันจะบริสุทธิ์ล่ะ แล้วต้องยาวนานด้วยนะ บริสุทธิ์วันนี้ไม่ได้ ศีลบริสุทธิ์ต้องยาวนานอีกด้วย ยังมีข้อปลีกย่อยไปอีกเยอะ

เราจะบอกว่า คนเราถ้าไม่มีคุณธรรมในใจมันไม่รู้ว่าคุณธรรมเป็นอย่างไรไง ถ้าไม่รู้ว่าคุณธรรมเป็นอย่างไรแล้วก็แอบอ้าง ไปไหนก็ต้องเป็นพระพุทธศาสนา ไปไหนก็เป็นลูกศิษย์ครูบาอาจารย์

ลูกศิษย์ครูบาอาจารย์มันก็ต้องเทียบไป เทียบไปที่หลวงปู่มั่นสอน เทียบไปที่หลวงปู่มั่นสอนเลย นี่ก็เหมือนกัน เวลาใครอ้างครูบาอาจารย์องค์ใดก็เทียบว่าอาจารย์เขาสอนอย่างไร แล้วอาจารย์เขาสอนอย่างไร แล้วลูกศิษย์สอนอย่างไร ลูกศิษย์เวลาอ้างอาจารย์นะ แต่สอนไปไหนมา สามวาสองศอกเลย

ไอ้นี่พูดถึงฟังอย่างนี้ไว้ แล้วเอาหลักนี้เป็นบรรทัดฐาน พระพุทธเจ้าสอนเรื่องกาลามสูตร ไม่ให้เชื่อว่าอาจารย์ของเรา ไม่ให้เชื่อว่าสังคมใด ไม่ให้เชื่อ ให้เทียบเคียงดูก่อน ให้เทียบเคียงในหมู่กรรมฐาน ในหมู่ครูบาอาจารย์เรา ฟังแล้วอย่าเพิ่งเชื่อ แม้แต่ไอ้หงบพูดอยู่นี่ก็อย่าเชื่อ ฟังแล้วเอาไปคิดพิจารณาของเราก่อน อย่าเพิ่งเชื่อนะ

นี่พูดถึงว่า เสียใจ โอ้โฮ! เขามีแต่พยายามจะให้คนแข็งแรง ให้คนปฏิบัติ

ไอ้นี่บอกว่าห้ามปฏิบัตินะ เดี๋ยวบ้า โอ้โฮ! ก็ดีน่ะสิ ไม่ปฏิบัติจะได้นอนกินอยู่นี่ไง เช้าขึ้นมาก็อุดมสมบูรณ์ แล้วเขายังห้ามปฏิบัติ เดี๋ยวจะรอกินวันพรุ่งนี้ไง พรุ่งนี้ต้องให้ดีกว่านี้นะ

แต่ภาคปฏิบัตินะ กินเพื่อดํารงชีวิต แล้วพยายามฝึกฝนขึ้นมาให้เกิดคุณธรรมในใจ ถ้าเป็นคุณธรรมในใจมันจะเป็นประโยชน์กับเรา

นี่ถามคําถามสดเนาะ

ถาม : นั่งภาวนาแล้วเห็นนิมิตมาก แต่แก้ด้วยการเพ่งเข้าไปที่หัวใจ นิมิตก็หาย เมื่อเผลอก็มีนิมิตอีก การเพ่งดูหัวใจ แต่ไม่สามารถผลักดันหรือโน้มนึกให้จิตเข้าไปในกลางหน้าอกหรือหัวใจได้ เห็นเป็นจุดเล็กๆ อยู่ภายนอก การภาวนาอยู่สักครู่หนึ่ง จะไม่รู้ว่าหายใจเข้าหรือออก จิตจะนิ่งอยู่เสมอ

จึงกราบเรียนมาเพื่อโปรดเมตตาชี้แนะ ขณะนี้อายุ ๖๐ แล้ว แล้วเกรงว่าจะปฏิบัติไม่ถูกต้องและล่าช้าไม่ทันการณ์ อนึ่ง มีผู้เพ่งเข้าไปในหัวใจของตัวเอง ทําครั้งแรกๆ เหตุใดจึงปวด

ตอบ : มันไม่ใช่เพ่งเข้าไปในหัวใจ เวลาเรากําหนดใช่ไหม กําหนดที่ปลายจมูก กําหนดที่ปลายจมูก เวลาจิตมันสงบ ถ้าจิตมันสงบนะ มันสงบ จิตมันสงบ ลมหายใจมันจะละเอียดขึ้น ถ้ากําหนดพุทโธ พุทโธมันจะละเอียดขึ้น

แล้วถ้าจิตมันสงบที่ไหน เวลาสงบ เวลาหลวงตาท่านบอกว่า ถ้าจิตมันสงบนะ มันจะมาอยู่ที่กลางหัวอก ที่กลางหัวอกแล้วเราก็คิดว่าเราจะเพ่งไปที่กลางหัวอก

เราไม่ต้องเพ่งไปที่กลางหัวอก ถ้าจิตสงบคือตัวของจิตมันสงบไง ต้องการจิตสงบ จิตสงบคือจิตที่เป็นเอกเทศ จิตที่เอกเทศ จิตที่มันอิสระ มันไม่พาดพิงอารมณ์ความรู้สึกใดๆ ทั้งสิ้น

ไอ้นี่เราเพ่ง โอ้โฮ! มันออกมา ๒ ชั้น ๓ ชั้น ตัวจิตเอง ตัวเพ่งอีกตัวหนึ่ง ตัวเพ่งคือตัวกสิณไง แล้วตัวเพ่ง เพ่งไปมันก็เครียด มันก็ตึงเครียด

เราไม่ต้องเพ่ง เรากําหนดเอาตําแหน่งที่รู้ไง เอาที่ปลายจมูก กําหนดลมหายใจที่ปลายจมูก ถ้ามันละเอียดขึ้นมา ลมหายใจมันจะละเอียด แต่ถ้ามันกําหนดพุทโธๆ ก็จะละเอียด ละเอียดก็ส่วนละเอียด ถ้าสติมันสมบูรณ์แล้ว อยู่ตรงไหนก็ได้

ทีนี้คําว่า “เพ่งไปที่หน้าอก” เพ่งไปที่หน้าอกแล้วมันเข้าไปจุกในหน้าอก ทําไมต้องไปเพ่ง ไปเพ่งทําไม เราไม่ต้องเพ่ง เรากําหนดไว้ที่ไหน กําหนดไว้ที่ใดที่หนึ่ง

คําว่า “เพ่ง” มันก็ไม่ได้กําหนดพุทโธแล้ว เพราะมันมาเพ่ง แล้วถ้าเวลากําหนดลมหายใจมันก็ไม่กําหนด เพราะมันเพ่ง ถ้าเราเพ่งปั๊บ ลมหายใจจะหายไป กําหนดพุทโธ พุทโธก็จะหายไป มันเป็นการเพ่ง ถ้าเพ่งก็คือการเพ่ง แล้วเพ่งแล้วมันเจ็บหน้าอก เราไม่ได้เอาตรงนั้นนี่ ไอ้นี่มันแบบว่าจะเอาสมาธิเป็นตัวเป็นตนไง จะเอาสมาธิเป็นรูปเป็นธรรมขึ้นมา สมาธิจะเป็นอย่างนี้ แล้วก็ต้ององค์กรมันเป็นอย่างนี้ ต้องสร้างให้เป็นอย่างนี้ แต่ความจริงมันไม่ใช่ สมาธิมันเกิดขึ้นกลางหัวใจ

สมาธิมันเกิดขึ้นกลางหัวใจ เรากําหนดพุทโธๆ สมาธิตัวมันละเอียดขึ้น กําหนดพุทโธจนพุทโธไม่ได้ ตัวมันเป็นพุทโธเสียเอง กําหนดลมหายใจจนลมหายใจละเอียดเข้าไป จนลมหายใจมันขาดหายไป จนเป็นธรรมชาติที่รู้ขึ้นมาเสียเอง ธรรมชาติที่รู้คือตัวเนื้อจิต ตัวเนื้อ ตัวสัมมาสมาธิ เราที่ทําสมาธิ ทําสมาธิเพื่อเหตุนี้ไง ถ้าเป็นสมาธิแล้ว สมาธิมันสมบูรณ์ของมันแล้ว เราถึงรําพึงไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ความรู้ความเห็นอันนั้นมันจะเกิดฝึกหัดใช้ปัญญา

อันนี้เป็นความเข้าใจไง ความเข้าใจว่า ถ้าสมาธิมันอยู่ที่กลางหัวใจ เราก็จะเพ่งกลางหัวใจเลย มันก็เอาแสงเลเซอร์ยิงไปกลางหัวใจเลย แล้วก็เกาะตรงนั้นไว้จะเป็นสมาธิ มันก็ไม่เป็น เอาแสงเลเซอร์ยิงเข้าไปเลยนะ แล้วกูกอดแสงเลเซอร์ไว้ กูไม่ไปไหน มันก็ไม่เป็นสมาธิ เพราะความคิดของเราไง

แต่ถ้ามันเป็น มันเป็นในตัวของมัน ในตัวของจิตมันเป็น พอในตัวของจิตมันเป็น เวลามันคลายตัวออก คนเป็นสมาธิจะรู้ว่าเป็นสมาธินะ สมาธิเป็นเอกเทศ เป็นอิสระ เวลาคลายออกมาก็รับรู้ไง รับรู้ถึงผิวหนัง รับรู้ถึง ถ้าเป็นสมาธิจริงๆ เสียงจะดับหมด ทุกอย่างจะดับหมด ถ้าสมาธิที่ลึกซึ้งนะ ถ้าสมาธิที่เป็นสมาธิ แต่มันไม่ดับ นั่นน่ะอุปจาระ นั่นมันใช้บริหารได้ สมาธิเป็นสมาธิ

ฉะนั้น เราจะบอกว่า ผู้ถามไม่ต้องวิตกกังวล ไม่ต้องวิตกกังวลว่าเราจะเพ่งอย่างไร เราจะทําอย่างไรให้มันเป็นขึ้นมา มันเหมือนกับเราจะไปสร้าง สร้างอะไรเป็นขึ้นมาอีกชิ้นหนึ่งไง แต่นี้เราไม่ต้องไปสร้างสิ่งใดขึ้นมาเป็นอีกชิ้นหนึ่ง มันต้องเป็นในตัวมันเองไง ถ้าเป็นตัวมันเอง ตัวมันเองก็คือตัวใจเราไง ตัวใจเราที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วตัวใจของเราเป็นสมาธิ มันก็เป็นสมาธิไง ไอ้นี่ตัวของใจเราก็เป็นแบบนี้ใช่ไหม แล้วก็สร้างสมาธิอีกอันหนึ่ง

ค่อยๆ ค่อยๆ เราจะบอกว่า การปฏิบัติของเรา เราปฏิบัติไป แล้วอย่างที่ว่า เพราะว่าอายุมากแล้ว เราก็ขวนขวาย แล้วก็จะให้เป็นแบบนั้น จะทําให้มันถูกต้อง

ถูกต้อง ทําให้มันเป็นความจริง ทําให้มันเป็นความจริง เรากําหนดพุทโธก็พุทโธ ตรงไหนก็ตรงนั้น แล้วก็ถ้ามันละเอียด เราจะรู้ว่าละเอียด เราไม่ต้องไปสร้างอะไรขึ้นมาอีกเลย เราไม่ต้องสร้างอะไรขึ้นมา เราไม่ต้องสร้างอะไรขึ้นมา แล้วเวลาจิตมันละเอียด เวลามันละเอียดเข้ามา เห็นไหม พอลมหายใจมันจะหาย พุทโธมันจะหาย มันจะตกใจ เราก็ไม่ต้องไปสร้างอะไรเหมือนกัน อยู่กับสตินี่ อยู่กับผู้รู้นี่

คนจะถามเลยว่า เวลาพุทโธมันหายจะทําอย่างไร เวลาลมหายใจมันหายจะทําอย่างไร

ไม่ต้องทําอะไรเลย ตั้งสติเฉยๆ เพราะเราเคยภาวนาตอนที่มันจะเป็นใหม่ๆ ตอนจะเป็นใหม่ๆ นะ เราศึกษามาจากหลวงตากับหลวงปู่เจี๊ยะเยอะมาก สุดท้ายแล้วมากําหนดพุทโธๆ พุทโธไวๆ เป็นเดือนๆ เลย แล้วพอมันจะรวมไง พอมันจะรวมนะ ไม่ใช่อวดนะ เวลามันจะรวม พุทโธเร็ว พุทโธๆๆ จิตมันควงตัวมันเอง ควงเลย เหมือนกับเราตกจากที่สูงน่ะ ควงติ้วๆๆ เลย

พอเราเห็นของเราเองใช่ไหม เรารู้เลย โอ้โฮ! ถ้าเป็นคนอื่นนะ ยุ่งแล้วเนี่ย มันต้องตกใจ แต่พอเรามันควงมันหมุน หมุนตัวมันจะลง เราตั้งสติไว้นะ แล้วปัญญาของเรา “เชิญครับ เชิญครับ เชิญเลย” คือไม่มีความตกใจ ไม่มีสิ่งใดไปสะกิดเขา ให้เขาหมุนของเขาเอง เขาควงของเขาลงไป ลงไปแบบอู๋ย! เหมือนจะลงไปยาวเป็นสิบๆ กิโล แต่ความจริงไม่ใช่หรอก มันอาการ มันก็ไปติ้วๆ อยู่อย่างนั้น หมุนอยู่อย่างนั้นน่ะ เราก็ “เชิญครับ เชิญครับ” ถึงที่สุดนะ ไปถึงฐานนะ กึ๊ก! จบ เงียบหมดเลย ดับหมด หลายชั่วโมงมาก คลายตัวออกมา สักแต่ว่ารู้ นี่พูดถึงว่าเราเคยทํามาอย่างนี้ไง ที่ทํามาอย่างนี้เพราะเราได้ศึกษามาเยอะ ศึกษามาเยอะแล้ว ไม่ใช่อวดนะ จะโม้อยู่เรื่อย ไม่ใช่อวด สติมันดี สติมันพร้อม มันยังจําได้น่ะ “เชิญครับ เชิญครับ”

เวลาลมหายใจ บางทีเรากําหนดลมหายใจ ลมหายใจนะ ถ้ามันลงนะ ถ้ามันละเอียด มันจะละเอียดจนอย่างที่ว่าน่ะ ลมหายใจจะขาด ถ้าเป็นคนอื่นนะ “อุ๊ยๆ ไม่ตายหรือ”...ไม่ ไม่ตาย ลมหายใจละเอียดขึ้นมา แต่ถ้าวันไหนนะ มันลมหายใจละเอียด แต่มันไม่ลง มันไม่เข้าถึงอัปปนาสมาธิ ลมหายใจเป็นแท่งใสๆ เลย เป็นแท่งเลยลมหายใจนี่

นี่พูดให้เห็นว่า เวลามันจะเป็น เป็นอย่างนี้ไง เดี๋ยวจะบอกว่า “โอ้โฮ! หลวงพ่อเทศน์เยอะแยะไปหมดเลย สอนเขาไปหมดเลย แล้วของหนูมันผิดตรงไหนล่ะ”

ผิดก็เพราะอย่างนี้ ถึงได้พูดตรงนี้ออกมาให้ฟังว่าเวลามันควงลงไปอย่างไร เวลามันปล่อยวาง ปล่อยลมหายใจอย่างไร เวลามันกําหนดพุทโธ มันละเอียดเข้ามาจนมันวางพุทโธอย่างไร

แล้วเวลาเราฟังคนที่มาเล่าให้ฟัง “พุทโธๆ แล้วพุทโธมันหายไปเลย”

“แล้วยังพุทโธได้อยู่ไหม”

“ได้ค่ะ”

แล้วมันบอกว่าหาย หายได้อย่างไร ก็ยังพุทโธได้อยู่ ก็หนูไม่กําหนดมันไง ถ้ากําหนดแล้วมันหยาบไง พอพุทโธๆ หนูก็ปล่อยเลย มันละเอียดจนไม่มีเลย...ไม่มีอะไร มันมีอยู่เต็มตัวมันนั่นแหละ แต่มึงไม่พุทโธเอง

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เป็นอย่างนี้ทั้งนั้น พุทโธๆๆ จนพยายามจะพุทโธ จนพยายามจะพุทโธ แต่มันพุทโธไม่ได้ เพราะจิตมันละเอียด มันเป็นหนึ่ง พุทโธเรานึก เรานึกพุทโธๆ เรานึก มันถึงมี แต่ถ้าเรารู้ตัวของมันเอง เรานึกพุทโธไม่ได้ ตัวมันเป็นพุทโธ ถ้าคนเป็นมันจะเห็นว่าเป็นชัดเจนของมัน ถึงบอกว่าอะไรผิดอะไรถูกไง

ฉะนั้น คําถามที่ว่า พยายามจะเพ่งอะไร แล้วหนูเพ่งเข้าไปแล้วมันเจ็บมันปวด

ไม่ต้อง ไม่ต้องเพ่ง ถ้ากําหนดพุทโธก็พุทโธ กําหนดลมหายใจก็ลมหายใจ ถ้าจะเพ่งกสิณก็เพ่ง เพ่งสิ่งใดสิ่งหนึ่งไง แต่ไอ้นี่บอกว่า มันเหมือนกับความเข้าใจว่ามันจะต้องเป็นอยู่ที่กลางหัวอก ต้องเพ่งเข้าไปที่หัวใจ...ไม่ใช่

ถ้าจิตมันสงบแล้วอยากเห็นกาย เรารําพึงกายขึ้นมา มันจะเห็นกาย ส่วนใดส่วนหนึ่ง จะเห็นอย่างไรมันอีกกรณีหนึ่ง จิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง อย่างนี้ถึงเป็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เพราะจิตมันสงบ จิตสงบคือจิตเป็นพุทธะ จิตเป็นพุทธะ จิตเป็นผู้ที่บริหารจัดการ จิตเป็นผู้ที่กําหนดเห็นสติปัฏฐาน ๔ จิตเป็นผู้ที่กําหนด

แต่เวลาที่เขาบอกว่าเขาปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ เขานึกเอา เขานึกสติปัฏฐาน ๔ เขานึกจากอารมณ์ความรู้สึกของเขา เราถึงบอกว่าเป็นสติปัฏฐาน ๔ ปลอมๆ ปลอมๆ เพราะจิตมันไม่สงบ มันไม่ได้เห็นโดยจิต มันเห็นโดยสัญญาอารมณ์ มันเห็นโดยความนึกคิดไง มันนึกเอาไง อภิธรรมทั้งหมดน่ะนึกเอา ไม่มีอยู่จริง

ถ้ามีอยู่จริง พุทโธนี่แหละ ไอ้ที่เขาบอกว่าหินทับหญ้า ไอ้ที่เขาทําลําบากลําบน เพราะจิตมันสงบจริงๆ แล้วเห็นจริง เห็นจริงๆ มันสะเทือนกิเลส มันสะเทือนกลางหัวใจ สะเทือนมาก ถ้าแนวทางปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติมา ท่านผ่านมาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา ท่านถึงสอนเราไว้ แต่ยาก จะทําให้มันสะอาดบริสุทธิ์แบบนี้ ให้เป็นหลักสัจธรรมนี่แสนยาก แต่ทําได้

แต่ถ้าเป็นอภิธรรม ไปกําหนดสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง รู้เท่าตัวทั่วพร้อม...นึกได้ทุกคนแหละ นึกได้ทุกคน เด็กก็นึกได้ หุ่นยนต์ก็นึกได้ เพราะมันนึกเอา แล้วใช้ปัญญาหมดเลย อภิธรรมนี่โอ้โฮ! เดินเป็นแถวเลย แล้วกําหนดสติปัฏฐาน ๔ ทุกคนเลย มันก็เหมือนหุ่นยนต์หมดเลย โรงงานผลิตสติปัฏฐาน ๔ เลย แต่มันไม่มีอยู่จริงเลย เพราะมันเป็นหุ่นยนต์ มันไม่ใช่จิตสงบไง นี่เราถึงบอกว่า สติปัฏฐาน ๔ จริง สติปัฏฐาน ๔ ปลอม

นี่พูดถึงแนวทางปฏิบัตินะ ถ้าเราปฏิบัติตามความเป็นจริงนะ อย่าให้กิเลสมันไชโยโห่ร้อง เราเองก็มีกิเลสอยู่แล้ว แล้วหาครูบาอาจารย์ที่สั่งสอนไปอย่างนั้นให้กิเลสมันไชโยโห่ร้องนะ น่าอาย ศาสนานี้จะไม่มีมรรคไม่มีผลแล้วหรือ

เวลาเราห่วงกัน ห่วงหาอาทรว่า กึ่งพุทธกาลแล้วศาสนามันจะหมดมันจะสิ้นไป แล้วมาสั่งมาสอนกันอย่างนี้ ปฏิบัติก็ไม่ได้ ทําอะไรก็ไม่ได้ เดี๋ยวบ้าเดี๋ยวบอ เดี๋ยวจะตกนรกอเวจี ปฏิบัติไปแล้วสติปัฏฐาน ๔ จริงๆ ปลอมๆ อะไรก็วุ่นไปหมดเลย...นี่กิเลสมันจะไชโยโห่ร้อง แล้วมรรคผลมันอยู่ที่ไหนล่ะ

แต่เรามีครูมีอาจารย์นะ เวลาครูบาอาจารย์ท่านไม่พูดกับเรา เพราะมันพูดกันคนละภาษาไง ท่านพูดภาษาธรรม เราพูดภาษาโลก ภาษาโลกคือภาษาวิทยาศาสตร์ ท่านพูดภาษาธรรม มันเลยพูดกันไม่ค่อยรู้เรื่อง

ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นจริงท่านถึงเข้าป่าเข้าเขา ท่านถึงไม่อยากพูดกับพวกเราไง เพราะมันอธิบายให้พวกนักวิทยาศาสตร์รู้ได้ยากไง พวกนักวิทยาศาสตร์ปัญญามันเยอะ แล้วพอพูดธรรมะขึ้นมามันก็เก่ง เถียงฉอดๆๆ เลย กิเลสมันจะไชโยโห่ร้อง มรรคผลต้องเข้าป่าเข้าเขา มรรคผลต้องเก็บไว้ในหัวใจไง เศร้าใจเนาะ เอวัง

เราเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใช่ไหม
เราก็เดินตามครูบาอาจารย์ที่จะจูงเราไปใช่ไหม
คนตาบอดก็เดินให้ครูบาอาจารย์ที่ตาสว่างจูงไป
พอจูงไปๆ ท่านจูงไป แต่เราปฏิบัติไปไม่ถึงไง
ปฏิบัติไปไม่ถึง เราก็พยายามจะเรียนรู้
ถ้าเรียนรู้ ทําเพื่อรู้ๆ

๕

ทําเพื่อรู้

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๘ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การพิจารณา”

การภาวนาขึ้นกระดูกและสลายลงมาหลายปีแล้ว ต่อมาก็ขึ้นเป็นกายแดง ก็ดูไป มันก็ลงที่กระดูกดังเดิม ต่อมาเป็นกาย ดูไปก็ลงกระดูก ต่อมาเป็นถุงหนัง ถุงหนัง กายแดง กาย เลือด เอ็น เนื้อค่อยเปราะ เปราะออกมาจากหัวถึงเท้า สมอง ตา ปอด เครื่องใน กระดูก ลงหมด เป็นลักษณะแบบนี้ เป็นซํ้าๆ ดูขึ้นจากเท้าบ้าง สลับกันก็ทําได้ แต่จากหัวจะคล่องมาก เพราะขึ้นบ่อยและนานแล้ว จากเท้าเพิ่งขึ้นมา

ต่อมาอยู่ๆ มีหนองขึ้นเต็มไปหมด ก็ดูไป ขึ้นหลายๆ ครั้งจนสลดครั้งหนึ่ง แต่ครั้งหลังๆ ขึ้นก็ดูไป แต่ไม่สลดมากเท่าครั้งนั้น กิเลสหลอกหรือเปล่าเจ้าคะ จะทําอย่างไรต่อไปเจ้าคะ ดูมันต่อมา เวลาทําอะไรมีสติกับตัว มันก็จะรู้ว่านี่กระดูก หนัง เช่น เดิน อาบนํ้า ทาแป้ง ครีม เพื่อนเอาหนังสือให้อ่าน บอกให้สํารอกราคะ แต่ไม่บอกวิธีการสํารอก โยมไม่เข้าใจเจ้าค่ะ

โยมก็ดูไปเรื่อยๆ ตามเทปที่ฟัง จิตมันก็ตื่นอยู่ที่กาย ดูกายไปเรื่อยๆ เจ้าค่ะ ไม่ง่วงไม่เพลียเจ้าค่ะ จะทําอย่างไรดีเจ้าคะ หรือถูกกิเลสหลอกอย่างที่พระอาจารย์เคยพูด กราบนมัสการด้วยความเคารพยิ่งเจ้าค่ะ

ตอบ : เวลาคําถาม ปัญหามา เวลาตอบปัญหา ถ้าพูดถึงเราไปหาครูบาอาจารย์ เวลาถามปัญหาครูบาอาจารย์ อย่างเช่นเวลาหลวงปู่ขาวท่านไปกับหลวงปู่แหวน ท่านจะไปกราบหลวงปู่มั่น เวลาท่านไปกราบหลวงปู่มั่น นี่หลวงปู่เจี๊ยะหรือหลวงตาเล่าให้ฟังจําไม่ได้

ท่าน ๒ คนนั่งคุยกันว่า อาจารย์จะรู้ถึงความคิดเราหรือเปล่าเนาะ อาจารย์จะรู้วาระจิตเราหรือเปล่าเนาะ จะไปกราบหลวงปู่มั่น ท่าน ๒ คนกําลังจะไปกราบหลวงปู่มั่น ท่าน ๒ คนก็เดินธุดงค์ไป แล้วท่าน ๒ คนก็คุยกันว่าอาจารย์จะรู้วาระจิตของเราหรือเปล่า อาจารย์จะรู้ว่าเราคิดอะไรหรือเปล่า

พอขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านใส่เอา “หัวใจของตนล่ะไม่ดู อยากจะให้คนอื่นมาดูหัวใจของตน หัวใจของตนก็ไม่รู้จักรักษา คนที่เขาจะรักษา เขารักษาหัวใจของตน ใครเจ็บไข้ได้ป่วย คนนั้นเขาก็รักษาใจของเขา ไอ้นี่ว่า ใครจะมารู้ใจของเราหรือเปล่า ใครจะมารู้ใจของเราหรือเปล่า มันเรื่องข้างนอกทั้งนั้นเลย” นี่หลวงปู่มั่นท่านเทศน์เอาไง นี่พูดถึงว่าเวลาหลวงปู่ขาวกับหลวงปู่แหวนท่านธุดงค์แล้วท่านไปหาหลวงปู่มั่น

เวลาครูบาอาจารย์ของเราเวลาท่านธุดงค์ไป ท่านจะมีความรู้สึกนึกคิดสิ่งใดก็แล้วแต่ ท่านจะระลึกถึงอาจารย์ของท่านว่าอาจารย์ของท่านจะแก้ไขอย่างไร จะคอยชี้นําอย่างไร นี่พูดถึงว่าสมัยครูบาอาจารย์ของเรานะ ที่เป็นครูบาอาจารย์ตามความเป็นจริง

ฉะนั้น เวลาคุยถามตอบปัญหาธรรมะกัน ถ้าเป็นเจ้าตัวเขามา เหมือนคนป่วย คนป่วยไปหาหมอ หมอเขาจะตรวจอาการนั้นจากสมุฏฐานของโรคได้ แล้วเขาสามารถจะตอบถามได้ว่า ความเป็นอยู่อย่างไร กินอะไรเข้าไปถึงเป็นพิษ อย่างนี้มันก็จะตอบได้

แต่นี่ไม่อย่างนั้น เขียนไง แพทย์ทางไกลไง รักษากันทางไกล ก็เขียนคําถามมาเลย พอเขียนคําถามมาเลย เมื่อวานก็เขียนมา เขียนถึงโลงศพ เมื่อวานเราก็ตอบไป บอกว่าตอบตามตัวอักษร ตอบตามความนั้น แต่เป็นจริงหรือไม่เป็นจริง เพราะอะไร เพราะว่าสิ่งที่เห็นมันเห็นได้หลากหลายนัก

เวลาเราเจ็บไข้ได้ป่วย มันเจ็บไข้ได้ป่วย มันมาจากสมุฏฐานของโรคหลากหลายนัก แล้วเวลาหลากหลาย เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นไปมันก็มีอาการตัวร้อน มีอาการไข้ แล้วอาการไข้มันมาจากไหนล่ะ ถ้าอาการไข้ มันก็ต้องซักเข้าไปว่าอาการไข้มันเกิดจากอะไร เกิดจากกินของเป็นพิษหรือเปล่า เกิดจากลมแดดหรือเปล่า เกิดจากอากาศเป็นพิษไหม มันหลากหลาย ถ้าหลากหลาย มันจะสอบถามกันได้ ฉะนั้น เวลาถ้าไปหาครูบาอาจารย์ ถ้าตอบถามธรรมะกันมันจะชัดเจน

แต่ถ้ามันเป็นการถามทางไกลอย่างนี้ ใครๆ ก็เขียนได้ใช่ไหม ฉันก็เขียนได้ เมื่อคืนนั้นน่ะนอนฝันไป ฝันว่ายักษ์ ๒ ตนมันเข้ามาบีบคอฉัน จริงไม่จริงก็ไม่รู้ ฉันเขียนของฉัน เพราะฉันเขียนเอง

เมื่อวานถึงได้ตอบไป ตอบไปด้วยความเห็นใจนะ ด้วยความเห็นใจว่า เวลาคนถ้าไปรู้ไปเห็นเข้ามันรู้เห็นด้วยหลากหลายวิธี หลากหลายวิธี มันจะเข้าสู่ธรรมะหรือมันจะเข้าสู่อํานาจวาสนาบารมีของตน นั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ นี่พูดถึงว่าเมื่อวานนั้น เขาบอกว่าเขาเห็นโครงกระดูกของเขา

แล้วเวลานักปฏิบัติด้วยกัน เวลานั่งอยู่นี่ เวลาได้ยินว่า โอ้โฮ! เขาเห็นโครงกระดูก โอ้โฮ! เขาต้องพิจารณาเก่ง เขาต้องทําอย่างยอดเยี่ยมเลย เขาถึงเป็นไปได้ จริงไหม แต่เราก็ไม่รู้หรอกว่าครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นมาท่านจะรู้เลยว่ามันจะเป็นมาอย่างใด

นี้ย้อนกลับมาตรงคําถามวันนี้ การภาวนาขึ้นกระดูก เห็นกระดูกมันสลายลงๆ

ไอ้พวกเรานักภาวนานี่ก็บอก โอ้โฮ! ทําไมมันยอดเยี่ยมขนาดนั้น ไอ้พวกเราภาวนาเกือบเป็นเกือบตายไม่เห็นได้อย่างนี้เลย

อ้าว! ถ้ามันได้อย่างนี้ เราได้โดยสติสัมปชัญญะ เราได้แบบว่าเราอยู่ในโลกแห่งความเป็นจริง ในโลกแห่งความเป็นจริง เห็นไหม เราเป็นนักธุรกิจ เราจะทําสิ่งใดเพื่อจะเสนอสินค้าของเราไป สินค้าของเราต้องมีคุณภาพ สามารถที่จะแข่งขันในท้องตลาดได้ ถ้าสินค้าของเราเข้าไปในตลาดแล้วแข่งขันได้ สินค้าของเราก็จะจําหน่ายได้ สินค้าของเรา เราทําของเรา เราว่าสุดยอด แล้วเวลาไปหาลูกค้า ลูกค้าบอกว่ามันดีไม่ดี ดี ทําไมไม่เก็บไว้ใช้เองล่ะ เงียบเลยนะ ถ้าดีก็เก็บไว้เองสิ อ้าว! ก็ดีของผู้ผลิตไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเรารู้เราเห็น เรารู้เห็นด้วยวิธีการอย่างใด ถ้าเรารู้เห็นด้วยความเป็นจริงนะ ด้วยความเป็นจริงสินค้านั้นดีนะ โอ้โฮ! มันจะรํ่าลือไปทั่วโลกเลย เข้าแถวจองกันเป็นหางว่าวเลย สินค้าผลิตไม่ทันน่ะ นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นความดีนะ เป็นความดีของเรานะ โอ้โฮ! มันจะชําระกิเลสเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไปเลย

แต่นี่พิจารณากายขึ้นเป็นกระดูกเลย แล้วพิจารณาลงไปเลย นี่มันคืออะไร มันพิจารณาลงไป ลงไปอย่างนี้มันเป็นได้อย่างไร เห็นไหม เราเข้าไปในร้านอาหาร ก่อนเข้าไปร้านอาหารจะเห็นอะไรก่อน เห็นเมนูของมันนะ โอ้โฮ! ข้าวขาหมู โอ้โฮ! รูปส๊วยสวย ก๋วยเตี๋ยวเป็ด โอ้โฮ! มันส๊วยสวย แต่ยังไม่ได้สั่ง มันเป็นเมนูอาหารไง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นสัญญาไง เวลาเราทํา เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามา เราจินตนาการก็ได้ เราทําอย่างไรก็ได้ มันก็เป็น จิตนี้เป็นได้ทั้งนั้น เป็นได้หลากหลายนัก

แต่ถ้าเราสั่งนะ เราเข้าไปในร้านอาหารใช่ไหม เราก็สั่งเอาข้าวขาหมู เขาก็เอามาตั้งไว้ให้ ถ้าเรานั่งอยู่ครึ่งวันไม่กินนะ เดี๋ยวข้าวขาหมูก็บูด แล้วถ้าเก็บไว้นะ ข้าวขาหมูมันจะเน่า เพราะอะไร เพราะมันเป็นข้าวขาหมู มันมีไขมัน เดี๋ยวมันเก็บไว้มันจะเน่าเสีย แต่ถ้าเมนูอาหารนะ เขาติดไว้เป็นอาทิตย์ก็ไม่เป็นไรนะ

ถ้ามันเป็นสัญญา เห็นไหม นึกเอา ที่ว่า ถ้าเป็นภาพโครงกระดูกขึ้นมาแล้วมันสลายลง แล้วมาหลายปีแล้ว คําว่า “มาหลายปีแล้ว” แสดงว่าไม่ถูกต้อง

ถ้าถูกต้องนะ ถ้ามันเห็นปั๊บ เพราะถ้าพิจารณากาย พอกายมันสลายลง กายมันสลายลง จิตมันเหลืออะไร ความรับรู้มันเหลืออะไร และผลจากการพิจารณามันคืออะไร แล้วถ้ามันต่อเนื่องไป

ไอ้นี่มันพิจารณากาย กายก็สลายลงไป มันก็เหมือนดูหนังการ์ตูนไง ดูรอบหนึ่งก็เออ! สนุก มาฉายซํ้า เออ! ก็สนุกอยู่ พอฉายต่อไป เออ! ยิ่งสนุกใหญ่เลย ก็หนังการ์ตูนไง

แต่ถ้ามันเป็นการรักษาโรค ธรรมโอสถ ธรรมโอสถนะ เวลาพิจารณากาย กาย เวลาพิจารณากาย จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นกาย จิตเห็นกายตามความเป็นจริง ถ้าจิตเห็นกายตามความเป็นจริง จิตถ้ามันพิจารณาของมัน ถ้ามันสลายลง มันสลายลงแสดงว่ามันเป็นไตรลักษณ์ ถ้ามันเป็นไตรลักษณ์ เป็นไตรลักษณ์ในมรรค พอในมรรค จิตมันจะกระเทือน ถ้าจิตมันกระเทือนขึ้นมา ที่มันพิจารณาไปแล้วถ้ามันจะรู้จริง

แต่ถ้ามันพิจารณา เขาบอกมันแปลก มันแปลกตรงนี้ไง คําว่า “มันแปลก” อริยสัจมีหนึ่งเดียว ถ้าใครทําถูกต้องดีงามแล้วมันจะต้องได้รับผลตามความเป็นจริง แต่ถ้าเราพิจารณาของเราแล้ว ถ้ามันอริยสัจมีหนึ่งเดียว

แต่เราพิจารณาไม่เข้าสู่อริยสัจ เราเข้าสู่สัญญาอารมณ์ของเรา เข้าสู่จินตนาการ เข้าสู่ มันเป็นอย่างนั้น แล้วเราเคยทําได้ มันก็คิดจะทําซํ้าๆ ของมันไปไง การทําซํ้าๆ เหมือนฝันน่ะ คนฝันแล้วฝันเล่า ฝันซับฝันซ้อนอยู่อย่างนั้นน่ะ แต่มันแก้ฝันอันนั้นไม่ได้ไง

แต่ถ้าการพิจารณาของมันเป็นจริงนะ ถ้าลองมันเป็นจริงตามที่เขียนมานี้มันจะรู้จริงในใจมหาศาลเลย แต่ที่เขียนมานี่ก็เขียนมาบอก พิจารณากระดูกมันสลายลง เป็นมาหลายปีแล้ว

ถ้าเป็นมาหลายปีนะ เคยเป็นมาหนหนึ่ง เคยเป็นหนนั้น พิจารณาแล้วมันสลายลง แล้วไม่ได้ทําอะไรมาอีกเลยหลายปีแล้ว อย่างนี้ได้ แต่ถ้าทํามาต่อเนื่องๆ มา มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้ ถ้ามันเป็นไปไม่ได้ เหมือนเราฝันน่ะ เราจะฝันเรื่องเดียวกันเป็นปีๆ ได้ไหม ไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้ที่เราจะฝันเรื่องเดียวแล้วซํ้าๆ กันอยู่ทั้งปี เป็นไปไม่ได้ แล้วถ้ามันฝันหนหนึ่ง แต่เราจํามาเป็นปีๆ น่ะได้ ถ้าจํามา เคยฝันหนนั้นแล้วจํามาเป็นปีๆ เลย แล้วต่อมาพิจารณาเป็นถุงหนัง ถุงแดง มันเปลี่ยนของมันไปเป็นเลือด เป็นอะไรก็แล้วแต่ แต่ถ้าจิตมันสงบนะ ถ้ามันเห็น การเห็นเป็นหนัง เห็นเป็นต่างๆ ก็เห็นได้ยากแล้ว แล้วถ้ามันเห็นตามความเป็นจริงนะ เห็นตามเป็นจริง นี่พูดถึงว่าวิธีการเห็นไง

ต่อมามันมีหนองอะไรขึ้นไป มันแปลก มันแปลกนะ ถ้ามันแปลกนะ จะบอกว่า เขาบอกว่า มันมีเพื่อนเอาหนังสือให้เขาอ่าน ว่าให้สํารอกคายราคะ แต่เขาบอกเขาจะคายราคะอย่างไรล่ะ จะคายราคะอย่างไร

คําที่จะคายราคะนะ สมมุติว่าเราเจ็บไข้ได้ป่วย ใครก็แล้วแต่กินอาหารที่เป็นพิษ เขาต้องล้างท้อง ล้างท้อง เขาต้องเอานํ้าล้างท้องกรอกเข้าไปในปากเพื่อเข้าไปในกระเพาะเพื่อให้มันสํารอกคายออกมา นี่เขาจะล้างท้อง เขาต้องมีร่างกายของเรา เขาต้องมีกระเพาะอาหารเขาถึงจะล้างท้องผู้นั้น

นี่ก็เหมือนกัน จะสํารอกคายกิเลส มันคายที่ไหนล่ะ ใครจะเป็นคนคายล่ะ กิเลสของใครล่ะ ถ้ากิเลสของพระพุทธเจ้าไม่มี กิเลสของครูบาอาจารย์ที่เป็นพระอรหันต์ท่านไม่มีกิเลสแล้วท่านจะเอาอะไรไปสํารอก มันก็ต้องกิเลสของเรานั่นแหละ แล้วเราอยู่ที่ไหนล่ะ

อ้าว! ถ้าเราเจ็บไข้ได้ป่วย เราก็ไปโรงพยาบาลสิ ล้างท้อง เดี๋ยวพยาบาลเขาจัดการให้ แต่นี่เราจะสํารอกกิเลส ไม่มีใครจะสํารอกกิเลสให้เราได้ มีแต่ว่าเราตั้งสติ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ต้องทําสมาธิให้ได้ก่อน ต้องหาตัวจิตให้ได้ก่อน เพราะตัวจิตนั้นจะเป็นผู้ที่สํารอก ถ้าจิตมันสงบเข้ามาแล้ว เวลาจิตสงบเข้ามาแล้ว จิตเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันเป็นเรื่องหนึ่ง

ไอ้นี่มันจิตสงบหรือเปล่า เขียนว่าเห็นกายมาเป็นปีๆ สํารอกออกมาตลอด มันย่อยสลายมาเป็นปีๆ

ถ้าไปพูดอย่างนี้กับผู้ที่ไม่เคยปฏิบัตินะ เขาก็งงนะ เพราะอะไร นี่ไง เวลาอภิธรรมเขาพูด พูดว่า ทําตามพุทธพจน์ ใช้ปัญญาตามพุทธพจน์ ก็ทําตามพระพุทธเจ้าหมดแล้ว แล้วพวกเรา เราทํากันเอง นี่สาวกภาษิต ของเขา เขาถือคําสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเลยนะ อภิธรรมน่ะ แล้วเขาก็ทํา ก็อย่างนี้ นี่ไง “ภาวนาแล้วขึ้นกระดูก แล้วมันสลายลงมาหลายปีแล้ว”

นี่พูดถึงครูบาอาจารย์เราก็สอนอย่างนี้ไง สอนเรื่องพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ไง พิจารณากายให้เป็นไตรลักษณ์ไง นี่ก็พิจารณาเป็นปีๆ แล้วไง แล้วทําไมถ้าอย่างนี้แล้ว ถ้าโดยทั่วไปไอ้พวกกรรมฐานส่องบาตรมันก็เออ! จํานนเลยนะมึง เขาทําถูกแล้ว เออ! แล้วจะให้เขาเป็นโสดาบันหรือเปล่า จะให้เขามีมรรคมีผลหรือเปล่า เขาก็ทําถูก แต่มันถูกโดยสัญญา โดยทฤษฎี มันไม่มีความเป็นจริงไง ถ้าไม่มีความจริง

ความจริง ถ้าตามความจริงของครูบาอาจารย์เรา ครูบาอาจารย์เราถึงบอกว่า ต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน

ไอ้เรื่องคําสอนเรื่องพุทธพจน์มัน ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้ว ครูบาอาจารย์เราท่านก็สั่งสอนมาทั้งนั้นน่ะ ทีนี้เวลาหลวงปู่มั่น เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการ อะไรที่เป็นความสําคัญ ท่านจะข้ามไปๆ ท่านบอกตรงนี้สําคัญ เดี๋ยวกิเลสมันจํา พอจําแล้ว ไอ้พวกปฏิบัติมันจะมีปัญหาทันที

นี่ไง นี่พูดถึงเวลาภาวนาไป เราจะบอกว่าโยมไม่ได้จํา แต่ไม่ได้จํา ถ้ามันเป็นขึ้นมาอย่างนี้ปั๊บมันก็เป็นอํานาจวาสนาของคน ถ้าเป็นอํานาจวาสนาของคน อํานาจวาสนาคือว่าธรรมเกิด อํานาจวาสนาคือส้มหล่น ส้มหล่นเป็นแบบนี้ แต่เราไม่ได้บริหารจัดการ เราไม่ได้เป็นคนกระทํา ถ้าเราเป็นคนกระทํา เราเป็นคนบริหาร เราจะบริหารอย่างไร

ศีล สมาธิ ปัญญา เราก็ต้องทําความสงบของใจเราเข้ามา อย่างใดก็แล้วแต่ เราต้องมีจิตของเรา จิตของเรา จิตเห็นอาการของจิต จิตเป็นผู้เห็น จิตเป็นผู้เห็นกาย ถ้าจิตเป็นผู้เห็นกาย ถ้าสติปัญญามันไม่พร้อม มรรคไม่มีกําลัง มันจะให้มันย่อยสลายไม่ได้ มันจะเห็น ยังเห็นไม่ได้เลย จะเห็นกระดูก เห็นอะไร ยังเห็นไม่ได้เลย แต่จะเห็นกระดูกก็ตัดรูปกระดูกมาแปะไว้ อืม! นี่รูปกระดูก จะดูกระดูก ไอ้นี่มันรูปภายนอกไง ที่เขาทํากัน เห็นไหม พระเขาส่งเสริมกัน เขาพิมพ์รูปอสุภะ ทําหนังสือแจกกันน่ะ ไอ้นั่นมันเศษกระดาษ

อสุภะมันขึ้นกลางจิตนี่ จิตสงบแล้วนะ มันเห็น มันเห็นอยู่ข้างในนี่ อสุภะมันอยู่ที่นี่ อสุภะไม่อยู่ในหนังสือหรอก อสุภะไม่ได้อยู่ที่แท่นพิมพ์ ไอ้แท่นพิมพ์นั้นมันเป็นเรื่องความคิดของโลกที่เขาอยากจะสร้างบุญกุศล

แต่เวลาจริงๆ ขึ้นมา อริยบุคคลเกิดแต่ละองค์มันเกิดในใจของบุคคลคนนั้น บุคคลคนนั้น บุคคลผู้ที่ประพฤติปฏิบัติจิตสงบแล้ว จิตเป็นผู้เห็นจิต จิตเป็นผู้ค้นคว้า ถ้าจิตค้นคว้า จิตเห็นจริงขึ้นมา นั่นน่ะปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก จิตดวงนั้นน่ะจะเป็นอริยบุคคลขึ้นมา แล้วถ้าเป็นอริยบุคคลขึ้นมา ถ้าเป็นอย่างนี้ เห็นไหม

เพราะเขาเขียนมาเขาบอกว่า โดนกิเลสหลอกหรือเปล่า

ถ้ากิเลสหลอกหรือเปล่า ถ้าเรามีการศึกษา เราจะทําอะไรมันต้องแบบว่าเราเรียนมาแล้วเรากลัวผิด เราก็ต้องทําให้เหมือนกับสิ่งที่เราเรียนมา ฉะนั้น ถ้าเราจะให้จริง เราวางไว้ เรียนมาแล้ว ดูสิ เวลาหลวงตาท่านเป็นมหา ไปหาหลวงปู่มั่น

“มหา สิ่งที่มหาเรียนมา ธรรมะของพระพุทธเจ้าประเสริฐมากนะ เราเทิดใส่ศีรษะไว้ คือเราเชิดชูบูชานะ ธรรมะของพระพุทธเจ้านี่เราเชิดชูบูชา แต่มันเป็นสมบัติของพระพุทธเจ้า พวกเรายังทําอะไรกันไม่เป็น ทําไม่ได้ เราเชิดชูบูชา เราศึกษามาในสมอง เราก็เก็บใส่ลิ้นชักไว้ แล้วลั่นกุญแจไว้ อย่าให้มันออกมา แล้วเราปฏิบัติของเรา ถ้ามันเป็นจริงปั๊บ มันจะเป็นเนื้อเดียวกัน มันเป็นอันเดียวกันน่ะ”

ไอ้นั่นมันเป็นเมนู ไอ้นี่มันเป็นความจริง มันเป็นทฤษฎี หลวงปู่มั่นท่านถึงให้เก็บใส่ลิ้นชักไว้ ลิ้นชักสมอง แล้วลั่นกุญแจมันไว้ แล้วเราปฏิบัติไป พอเป็นความจริง เหมือนกัน เหมือนกันเลย แล้วมันจะเป็นประโยชน์ตอนนั้นไง

ทีนี้เราก็มีการศึกษามา พอมีการศึกษามา เราทําให้เหมือนเลย เราเหมือนทุกอย่าง จินตนาการมาได้ทั้งนั้นน่ะ แล้วตอนนี้บอกว่า มันเป็นปีๆ แล้ว มันไม่เห็นมีอะไรเลย กระดูกก็สลายไปแล้ว ถุงหนัง กายแดง เป็นเลือด เป็นเอ็น ก็สลายไปหมดแล้ว แล้วมันจะทําอย่างไรต่อ ทําอย่างไรต่อ

เวลาเราสอนนะ ครูบาอาจารย์ที่ท่านสอนที่ท่านมีหลักเกณฑ์นะ ท่านบอกให้พุทโธ ใครจะสูงส่งขนาดไหน จะไปด้นฟ้า จะไปโลกไหนนะ ถ้ามาหาพระสงบนะ ให้แก้อย่างไร “พุทโธ” ถ้ามึงพุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าสติสัมปชัญญะมึงกลับมานะ มึงจะกลับมาเป็นปกติ ถ้ากลับมาเป็นปกติ กลับมาปฏิสนธิจิต ถ้ามึงกลับมาได้ก็จบ

สิ่งที่ออกไปมันส่งออกหมด จิตออกไปรู้ทั้งนั้น จิตมันออกไปทั้งหมด ถ้าจิตเอ็งกลับมาที่ตัวจิตแล้ว ทุกอย่างจบหมด เราสํานึก เรามีสติสัมปชัญญะในตัวของเรา มันจะมีอะไรมาชักนําเราออกไปได้ สิ่งที่ออกไปนี่มันโง่ ออกไปรับรู้ทั้งนั้น

แล้วออกไปรับรู้ คําว่า “ออกไปรับรู้” มันไม่มีสมาธิไง ออกไปรับรู้ มันก็เหมือนกับความจินตนาการคือเราคิดนี่ไง เราคิด เราศึกษา เราอยากรู้เรื่องอะไรเราก็ค้นคว้า ค้นคว้า จิตมันก็ออกไปศึกษา แล้วมันก็ออกไปเห็น ไปรู้เห็น ก็แค่นั้นน่ะ แล้วก็ถูกต้อง ถูกต้องตามทฤษฎีหมด แล้วถ้าจะแก้ล่ะ

พุทโธ กําหนดพุทโธให้ได้ แล้วถ้ากําหนดพุทโธได้ จิตมันจะกลับมาที่ตัวจิต ถ้าจิตเป็นสัมมาสมาธิคือจิตตั้งมั่น จิตตั้งมั่นคือตัวเราเอง ตัวจิตอุดมสมบูรณ์ สมบูรณ์ในตัวมันเอง ถ้าสมบูรณ์ในตัวมันเองแล้ว แล้วค่อยน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง มันถึงจะเป็นจริง

ถ้ายังไม่เห็นเป็นจริง มันเป็นปีๆ นี่ไง นี่เขาบอกว่า “มีเพื่อนเอาหนังสือมาให้อ่าน บอกให้สํารอกราคะ แต่ไม่บอกวิธีไง การสํารอก โยมก็เลยไม่เข้าใจค่ะ แล้วจะสํารอกอย่างไรล่ะ”

เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันก็ต้องความเป็นจริง นี่พูดนะ พูดเปรียบเทียบให้เห็นภาพเฉยๆ ดูหมา หมามันกินอาหารมา เวลามันสํารอก มันอ้วกออกมานั่นน่ะ หมามันอ้วกออกมาเพราะมันขย้อนอาหารในกระเพาะมันออกมา

แต่นี่แล้วจิตมันอยู่ที่ไหน ใครจะสํารอก กิเลสมันอยู่ที่ไหน เรารู้จักกิเลสไหม นี่ก็เหมือนกัน เราไม่รู้จักกิเลส เราไม่เห็นกิเลส เราจะแก้กิเลสได้อย่างไร

ถ้าเราจะแก้กิเลส เราต้องรู้จักกิเลสก่อนไง นี่พูดถึงการปฏิบัตินะ การพิจารณา ฉะนั้น สิ่งที่โยมจะพิจารณามามากน้อยแค่ไหนที่มันเป็นไป เขาบอกว่า มีอยู่คราวหนึ่งมันสลดสังเวช

ก็ได้หนเดียวเท่านั้นน่ะ สลดสังเวชนะ มันต้องกลับมาที่สมาธินี่ กลับมาที่ทําความสงบของใจนี่ ถ้าใจสงบแล้ว แล้วค่อยออกไปพิจารณาใหม่ ถ้าสงบแล้วมันจะไม่เห็นเลย ไอ้ที่ว่าเห็นกาย เห็นถุงหนังเห็นถุงแดงต่างๆ มันจะไม่เห็นเลย แล้วถ้ามันเห็นแล้วต้องพยายามอีก เพราะการเห็นเป็นงานอันหนึ่ง การขุดคุ้ยหากิเลสนี้เป็นงานอันหนึ่ง การพิจารณากิเลสเป็นงานอีกอันหนึ่ง มันมีงานของมันหลายซับหลายซ้อนในการปฏิบัติ แล้วถ้าปฏิบัติได้ อย่างนี้มันถึงจะเป็นสํารอกไง

ฉะนั้น นี่ยังบอกว่า เมื่อวานนั้นพูดถึงว่าเห็นซากศพนะ เห็นซากศพนั้น เขาบอกว่าเขาสวดมนต์แล้วเขาเห็น เราถึงบอกว่ามันเป็นส้มหล่น แต่อันนี้เขาพิจารณาเลย เห็นกระดูกมา พิจารณามานาน ไม่เห็นมันได้อะไรเลย

มันบอกในตัวมันเองอยู่แล้ว ไม่ได้อะไรเลยแสดงว่าทําไม่ถูกต้อง ถ้าทําถูกต้อง ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ถ้ามันไม่สมควร ผลมันไม่มี ถ้ามันสมควรแก่ธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมเป็นสัมมาทิฏฐิถูกต้องดีงามสมบูรณ์ ผลมันจะเต็มที่ ถ้าเต็มที่แล้วมันก็จะเป็นปัจจัตตัง มันจะรู้ของมัน นี่มันจะสํารอกอย่างนั้น นี่พูดถึงการพิจารณา

ถาม : เรื่อง “ไม่มีการไป ไม่มีการมา”

พอนึกถึงเวลาไปงานศพ ยืนอยู่บนเมรุ คิดว่า มาก็มาคนเดียว ไปก็ไปคนเดียว ไม่ได้เอาอะไรมา ไม่ได้เอาอะไรไป แล้วก็คิดไปถึงคําว่า “ไม่มีการไป ไม่มีการมา” เกิดสนใจ ไปค้นจากอินเทอร์เน็ต มีพระรูปหนึ่งตอบโดยอ่านจากหนังสือ ฟังแล้วเวียนหัวมาก เลยต้องรบกวนหลวงพ่อช่วยตอบ ขอบคุณหลวงพ่อตอบปัญหา

ตอบ : โอ๋ย! ตายห่าเลย เลยสุดท้ายก็ต้องมารบกวนหลวงพ่อนะ เวลาเอ็งเที่ยวสนุกกัน เอ็งก็ไปสนุกกันเนาะ เวลาเอ็งเอากระดูกมาแขวนคอกูทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้เพียงแต่ว่า คํานี้ เวลามันไป “ไม่มีการไป ไม่มีการมา” มันเป็นเริ่มต้นน่าจะมาจากมหายาน แต่คํานี้หลวงปู่มั่นก็ใช้ หลวงตาก็ใช้พูดบ่อย เวลาท่านเทศนาว่าการ เวลาถึงที่สุดแล้วมันไม่มีการไปและไม่มีการมา การที่ว่าไม่มีการไปและไม่มีการมา มันเหมือนจะบอกถึงว่านิพพานนั่นแหละ ถึงเวลาบอกถึงนิพพาน ถึงตรงนั้นน่ะ ไม่มีการไปและไม่มีการมา

เราจะบอกว่า ถ้าบอกว่ามันไม่มี นิพพานคือไม่มี ไม่มีนิพพาน ผู้ที่ปฏิบัติถึงนิพพานเขาจะได้สมบัติของเขาอย่างไร ถ้าบอกว่ามี มีก็เป็นภวาสวะ เป็นภพขึ้นมาอีก ไอ้ผู้ที่ไม่มี ผู้ที่ไม่รู้ เวลาจะตอบนะ มันก็ตอบไปโดยทางวิชาการ พอตอบโดยทางวิชาการ มันก็เหมือนคําถามที่ว่านี่แหละ มีพระองค์หนึ่งเขามาตอบ เวลาตอบ เขาตอบแล้ว เวลาโยมบอกเข้าไปดูในอินเทอร์เน็ตเวียนหัวมากเลย

เวียนหัวมากเพราะคนมันไม่รู้ คนเรานี่นะ เราไม่เคยรู้เคยเห็น แต่เราพยายามจะจินตนาการ เราจะอธิบายในทางวิชาการ เวลาอธิบายในทางวิชาการ มันขัดแย้งกันไปหมดน่ะ แต่ถ้าคนที่เขามีความรู้จริงของเขา เวลาเขาอธิบายของเขา เขาอธิบายนะ มีเหมือนไม่มี ไม่มีเหมือนมี เวลาหลวงตาท่านพูด มีเหมือนไม่มี ไม่มีเหมือนมี

ฉะนั้น เวลานิพพานในพระไตรปิฎกนะ มันมีที่พระพุทธเจ้าตอบ พระพุทธเจ้าตอบว่า เขาไปถามเรื่องนิพพาน พระพุทธเจ้าจุดเทียนไว้ แล้วก็ดับเทียน แล้วก็ถามคนถามน่ะ “เห็นไฟเมื่อกี้นี้ไหม”

“เห็น”

“ตอนนี้เห็นไหม”

“ไม่เห็น”

“นั่นน่ะนิพพาน”

ยิ่งงงเข้าไปใหญ่เลย นึกว่าตอบแล้วจะเข้าใจ ยิ่งตอบแล้วไอ้คนถามยิ่งงงใหญ่

จุดเทียน “เห็นเทียนไหม เห็นไฟไหม” “เห็น” ท่านก็ดับไฟชับ! “เห็นไฟไหม” “ไม่เห็น” “นั่นล่ะคือนิพพาน”

คือเวลาเห็นมันก็เห็นอยู่ เห็นไหม มันมีไง มันมีคือจุดเทียนให้เห็นไฟใช่ไหม แล้วก็ดับไฟ พอดับไฟมันก็ไม่เห็นไง ดับไฟมันก็ไม่มีแล้วใช่ไหม

เห็น จุดไฟก็เห็น ดับไฟก็เห็น นั่นแหละคือนิพพาน คือมันมีไฟ แต่เขาดับแล้ว มันมีอยู่ แต่มันไม่มี เพราะดับไฟ

คําตอบของพระพุทธเจ้านี่ชัด เพราะเราอ่าน จะอ้างพระไตรปิฎก เดี๋ยวนี้อ้างไม่ได้แล้วนะ เขาบอกพระไตรปิฎกยังไม่สมบูรณ์ไง แต่เราอ่านฉบับแปลนี่แหละ ในพระไตรปิฎก เขาถามนิพพานพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าก็จุดเทียน “เห็นเทียนไหม” ท่านถามด้วยนะ “เห็นเทียนไหม เห็นไฟไหม” “เห็น” ดับไฟชับ! “เห็นไฟไหม” “ไม่เห็น” “นั่นล่ะคือนิพพาน” โอ้โฮ! ยิ่งงงใหญ่เลย

แต่สําหรับเรา เราไปอ่านเจอเข้า ภาษาเรานะ เราก็อืม! เพราะท่านจะให้เห็นว่า จุดไฟก็เห็น ดับไฟก็เห็นว่ามันดับไป จุดไฟมันเผาผลาญไง จุดไฟมันคือความร้อน มันเผาผลาญเรา มันเห็นไหม เห็น ดับไฟ เห็นไหมว่าไฟดับไหม เห็น ถ้าไฟดับแล้วมีความร้อนไหม ไม่มี แต่มันมีอยู่ เพราะเราเห็นไฟเมื่อกี้นี้ นี่ไง ถ้าเราศึกษาแล้วเราจะเข้าใจอย่างนั้น

ฉะนั้น ไอ้ที่ว่าไม่มีการไปและไม่มีการมา เขาจะพูดถึงนิพพาน มันไม่มีการไปและไม่มีการมา มันไม่มีการเคลื่อนไหวคือมันคงที่ของมัน ถ้าคงที่ของมันโดยสมบูรณ์แบบของมัน แต่ก็ไม่ใช่ตัณหาความทะยานอยาก ไม่ใช่อยากดีอยากเด่น อยากสร้างทุกข์ แต่มีของมัน มีแบบนิพพาน

ไม่มีการไปและไม่มีการมา แล้วเป็นอย่างไรล่ะ ไม่มีการไป ไม่มีการมา มันเป็นใบ้หรือเปล่า มันบ้าหรือ คนบ้ามันถึงไม่รู้เรื่อง ไม่มีการไปและไม่มีการมา

เราจะบอกว่า ถ้าครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นของท่าน ท่านพูดของท่านแล้วก็จบ คือท่านพูดด้วยความไม่สงสัย ไอ้คนฟังฟังแล้วสงสัย แล้วไอ้พวกเราไอ้พวกไม่รู้เรื่อง แต่มันเป็นผลไง เป็นวิบากเป็นผลที่ใครทําที่สุดแห่งทุกข์แล้วไม่มีการไปและไม่มีการมา เอาเลย จะวิเคราะห์วิจัยไม่มีการไปและไม่มีการมาให้ฟัง แสดงว่าฉันรู้ๆ แล้วพอฉันรู้ นี่เขาบอกว่าฟังแล้วเวียนหัวมากเลย ยิ่งไปฟังยิ่งเวียนหัวมากเลย ไอ้คนรู้ๆ มันตอบเวียนหัวตายเลย เพราะมันตอบด้วยความไม่รู้ไง ธรรมะก็คือธรรมะแบบนี้

ไอ้นี่พูดถึงว่าไม่มีการไปและไม่มีการมา ไม่มีการไปและไม่มีการมา เขาทําเพื่อรู้ เราปฏิบัติเพื่อรู้ ถ้ารู้แล้วนะ ไอ้ที่ไม่มีการไปและไม่มีการมามันก็ไม่ต้องเอามาเถียงกัน ไอ้คนที่ว่าไม่มีการไปและไม่มีการมา ครูบาอาจารย์ของเราเวลาท่านเน้นยํ้า คํานี้เราฟังจากหลวงตาหลายที หลวงตาเวลาท่านเทศน์ของท่านนะ เวลาเทศน์ถึงที่สุดแล้วท่านจะเน้นที่ผลน่ะ

เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศน์ เวลาหลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์ เทศน์เหมือนเครื่องบิน เครื่องบินมันเริ่มแท็กซี่เข้าสู่ลานบินก่อน แล้วเวลามันจะขึ้น ขึ้นไปก็ขึ้นไปเลย ตั้งแต่สัมมาสมาธิ ขึ้นไปโสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล ขึ้นไปเรื่อยๆ เวลาครูบาอาจารย์เทศน์น่ะ ทีนี้เวลาเทศน์ขึ้นไปมันจะขึ้นไปเรื่อยๆ เลย ฉะนั้น เวลาไปถึงที่สุดไง เวลาถึงที่สุดแล้วพอมันไปของมัน นี่ไง ท่านบอกมันไม่มีการไปและไม่มีการมา มันนิ่งของมัน มันอยู่ของมัน จะพูดถึงมรรคผลไง

เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการท่านพูดถึงเหตุ เหตุคือการกระทํา กระทําเสร็จแล้วผลจะได้รับอย่างนี้ๆๆ ถ้าทําผิด ผลจะเป็นอย่างนี้ๆๆ แล้วทําถูก ผลจะเป็นอย่างนี้ๆๆ แต่ถ้าปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม มันสรุปลงแล้วมันจะเป็นโสดาบันอย่างนี้ จะเป็นสกิทาคามีอย่างนี้ จะเป็นอนาคามีอย่างนี้ เวลาเป็นอนาคามี บ้านร้างแต่มีคนอยู่ เวลาทําถึงที่สุดแห่งทุกข์ ทําฐีติจิต พูดถึงจิตเดิมแท้ ทําลายจิตเดิมแท้นั้นซะ พอทําลายจิตเดิมแท้นั้นซะ นี่ไม่มีการไปและไม่มีการมา นี่เวลาหลวงตาท่านเทศน์ หลวงตาท่านเทศน์บ่อย เทศน์บ่อยเพราะอะไร เพราะคนมันรู้จริงเขาจะอธิบายด้วยมรรคด้วยผลในใจไง ด้วยมรรคด้วยผลในใจ

แต่เราพวกเรา เราเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใช่ไหม เราก็เดินตามครูบาอาจารย์ที่จะจูงเราไปใช่ไหม คนตาบอดก็เดินให้ครูบาอาจารย์ที่ตาสว่างจูงไป พอจูงไปๆ ท่านจูงไป แต่เราปฏิบัติไปไม่ถึงไง ปฏิบัติไปไม่ถึง เราก็พยายามจะเรียนรู้ ถ้าเรียนรู้ ทําเพื่อรู้ๆ ถ้าทําเพื่อรู้ก็จบไง

แต่นี่มันไม่อย่างนั้นน่ะสิ ไปฟังในอินเทอร์เน็ต ยิ่งฟังยิ่งเวียนหัวๆ ก็อยากจะฟังให้เป็น จะฟังให้รู้ไง

จะฟังให้รู้ไม่มี ต้องทําให้รู้ ถ้าทําให้รู้แล้ว มันรู้จริงขึ้นมามันจะเข้าใจหมด แล้วอย่าถามมาอีกนะ เดี๋ยวก็ไปเก็บในเว็บไซต์มาถามอีกน่ะ โอ้โฮ! ตายห่าเลย คือมันเป็นคารม สัญญาอารมณ์ใครก็พูดได้ แล้วพูดอย่างไรก็พูดได้ทั้งนั้นน่ะ เขาพูดออกมามันมีนํ้าหนักไหม มันมีความน่าเชื่อถือไหม ถ้าไม่มีความน่าเชื่อถือ คําว่า “ไม่มีการไปและไม่มีการมา” เขาจะบอกถึงว่านิพพาน ว่านิพพานเป็นแบบนี้ แต่อธิบายไม่เป็น อธิบายไม่ได้

แต่ถ้าเป็นหลวงตา เป็นครูบาอาจารย์เราท่านบอกนิพพาน ทีนี้เวลาท่านพูด ท่านเทศนาว่าการ คือท่านแสดงธรรมอยู่คนเดียว ไอ้ผู้รับฟังอย่างเราเปิดหูกว้างๆ รับฟังเลย ท่านก็บอกให้เราเป็นชั้นๆ ขึ้นไป

ถ้าท่านมีโอกาสให้เราถาม ท่านจะอธิบายเลย ก็ของอยู่ในใจท่าน ของอยู่ในใจ ของนั้นทําไมจะพูดไม่ได้ ก็ของกูถืออยู่นี่ มึงถามสิ กูถืออะไรอยู่ กูจะบอกว่ากูถืออะไรอยู่ นี่พูดถึงถ้ามีคนถามนะ ทีนี้แสดงธรรมอยู่ฝ่ายเดียวก็ไม่มีใครถาม ท่านก็พูดของท่านอย่างนี้ แล้วเราก็ฟังของเรามาไง ถ้าฟังของเรามาแล้วมันก็เป็นประโยชน์กับผู้ฟัง ไม่มีการไปและไม่มีการมา จบ

ถาม : ลูกขอถามหลวงพ่อ ช่วยอธิบายลูกด้วยเจ้าค่ะ

๑. นั่งสมาธิจะมีแสงสว่างสีขาวเกิดขึ้นจากจุดปลายทางและสว่างจ้ามาหาตัวลูกและหายไป แล้วไปเริ่มใหม่หลายครั้ง

คําถาม การเกิดนิมิตแบบนี้เป็นการเข้าสมาธิขั้นต้นพื้นฐานใช่ไหมเจ้าคะ

๒. สํานวนไทย รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ ขอให้หลวงพ่ออธิบายคําว่า “บั่นและต่อ” ด้วยเจ้าค่ะ

ตอบ : เออ! กินข้าวไม่ถามเลยเนาะ เวลากินข้าวอะไรอร่อยๆ ไม่ยกให้หลวงพ่อบ้างวะ เฮ้ย! ถ้วยนี้อร่อย เก็บไว้ถวายหลวงพ่อเว้ย! ไม่มีเลยน่ะ

“นั่งสมาธิมีแสงสว่างสีขาวเกิดขึ้นที่ปลายทางแล้วสว่างจ้าเข้ามาถึงตัวลูกแล้วหายไป แล้วเริ่มใหม่อย่างนี้หลายครั้ง”

นิมิตแบบนี้มันเป็น ไม่ต้องไปตกใจทั้งสิ้น บางคนเวลาจิตมันจะสงบ พุทโธๆๆ มันจะจิตสงบมันก็สงบลงเฉยๆ ส่วนใหญ่ ๙๐ เปอร์เซ็นต์ จิตจะสงบลงเฉยๆ คนที่โดยสร้างจริตนิสัยคืออํานาจวาสนาของคนแต่ละคนนะ

ดูสิ ชาวพุทธเราคนที่ไม่เข้าวัดเข้าวา เป็นชาวพุทธนะ เวลานักขัตฤกษ์ไปวัดไปวากันทั้งนั้นน่ะ แต่เขาจะไม่มาวัด เขาจะไม่นั่งสมาธิภาวนา เขาจะบอกไม่ได้ เดี๋ยวมันจะบ้า นี่เขากลัว เข้าวัดเขาก็กลัวทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าเขาไปเที่ยวเล่นของเขา เขาสนุกของเขา เขาชอบ นั่นพูดถึงชาวพุทธอย่างนั้นนะ นี่เราจะเทียบวาสนาให้เห็นก่อน

ฉะนั้น ไอ้นี่วาสนาโดย ๙๐ เปอร์เซ็นต์ เวลาปฏิบัติแล้ว อย่างมากมันแค่สงบลงเฉยๆ ขอให้สงบได้จริงๆ เถอะ เพราะเราปฏิบัติเพื่อศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าจิตสงบแล้ว เป็นการยืนยันว่าเรามีสติสัมปชัญญะ ตัวตนของเราพร้อมสมบูรณ์ มีสมาธิ เราจะไม่เป็นเหยื่อของสังคม นี่ถ้าเป็นสมาธิ มันมีผลประโยชน์อย่างนั้น

แล้วถ้าอีกจํานวนหนึ่ง อีกจํานวนหนึ่งเวลาจิตสงบแล้วมันจะเห็นนิมิต ถ้าเห็นนิมิตนี่เป็นส่วนน้อย ส่วนน้อย ส่วนใหญ่แล้วจะไม่เห็นนิมิตหรอก เห็นนิมิตนี่น้อยมาก เพราะว่าคนเห็นนิมิต จริตมันต้องสร้างมาแตกต่างกับเขา ถ้าจริตมันสร้างมาแตกต่างกับเขา เวลาจิตมันสงบแล้วมันจะมีแสงสว่างออกจากตัวเลย แสงสว่างมันจะออกมาจากตัวอย่างนี้ก็มี แล้วถ้าแสงสว่างมันไหลเข้ามาอย่างนี้ก็มี แสงสว่างมันเป็นเหมือนลูกไฟวิ่งเข้ามาก็มี แล้ววิ่งเข้ามาแล้วก็หายไป แล้วก็ขึ้นใหม่ ไอ้นี่ก็คือนิมิต ไม่มีอะไรเลย จิตมันเป็นนิมิตเฉยๆ บางทีมันจะเป็นแสงพุ่งเข้ามาหาเราเลย แสงบางทีพุ่งเข้ามา หลบ อู้ฮู! นึกว่าเขาจะยิงเอา นั่งๆ อยู่ แสงมันจะพุ่งเข้ามาเลย ร้องใหญ่เลย เอ๊ะ! ไม่เห็นมีอะไร นี่มันเป็นอาการ มันเป็นอาการทั้งนั้น มันจะเกิดขึ้นได้อย่างไร

มันจะเกิดขึ้นต่อเมื่อ เรานั่งอยู่ไม่เห็นมีอะไร เว้นไว้แต่คนเป็นลม เวลาหน้าวูบ ดาวเต็มเลย เว้นไว้แต่เป็นลม แต่ถ้าไม่เป็นลม ไม่มี

แต่ถ้านั่งสมาธิ คําว่า “จะมี” ต้องมีสติสมบูรณ์ แล้วถ้ามันมีมานะ เราตั้งสติไว้ เดี๋ยวหายไปเอง มันจะมาอยู่อย่างนี้

ส่วนใหญ่แล้วมันแปลกไง คนไม่เคยรู้ไม่เคยเห็นใช่ไหม พอเห็นก็อยากรู้ๆ โอ้โฮ! อยากรู้มันก็หลอกใหญ่เลย แหม! นวลเชียว เดี๋ยวก็นวลมาเชียว แค่นั้นแหละ แต่มันจะเกิดขึ้นมันก็เกิดขึ้นเพราะพุทโธนี่แหละ เพราะพุทโธๆ จิตเรามันยกระดับขึ้นมันถึงเห็นอย่างนั้นได้ ถ้าจิตเราไม่ยกระดับขึ้น มันก็ตาเนื้อนี่ไง ก็เห็นกันอย่างนี้ ถ้าจิตยกระดับขึ้นมันจะเป็นอย่างนั้นบ้าง ถ้าเห็นอย่างนี้ปั๊บ ก็ผ่านไป

คําถาม “การเกิดนิมิตแบบนี้เป็นการเข้าสมาธิขั้นต้น เป็นพื้นฐานใช่ไหมเจ้าคะ”

เราจะบอกว่า มันต้องเป็นสมาธิแล้วมันถึงเห็นแสงนั้นได้ คนยังไม่เข้าสมาธิ แสงนั้นจะเกิดขึ้นได้อย่างไร แต่นี่เขาบอกว่า “พอเห็นแสงแล้วจะเข้าสมาธิ”

จิตมันสงบ จิตมีพื้นฐาน มันถึงมีสิ่งนั้นมา ถ้ามีสิ่งนั้นมาแล้ว เรากําหนดพุทโธต่อเนื่องไป เราจะผ่านสิ่งนี้ไป

เวลาเราเทศน์บนศาลา เรื่องนี้เราจะบอกว่าเหมือนกับสวนข้างทาง เราเดินทางไป เราจะเข้าบ้านเรา ก่อนเข้าบ้านมันจะมีสวน มีสวน มีดอกไม้ มีสวนน่ารื่นรมย์ แล้วก็ขอเชิญค่ะ ขอเชิญพักที่นี่ก่อน...ติดนิมิตไง ติดนิมิตคือติดสวนหน้าบ้านน่ะ

ถ้าเราจะเข้าบ้านเรา เราไม่ติดสวนหน้าบ้านเรา เพราะสวนหน้าบ้านเรา เราก็เป็นคนทําเอง สวนหน้าบ้านเรา เราก็เป็นคนปลูกต้นไม้เอง เราก็รดนํ้าเอง แล้วเอ็งก็จะมาติดสวนของเอ็งเองหรือ เออ! สวนเราก็ทําเองใช่ไหม แล้วเราก็ผ่านสวนนั้นไป เราก็เข้าบ้านไป คือพุทโธต่อเนื่องไป

พุทโธๆ ถ้ามันเจอสิ่งใด เราก็พุทโธต่อเนื่องไปๆ ไอ้สิ่งนี้มันก็จะมาล่อตลอด คนเห็นอย่างนี้มันก็เป็นเรื่องธรรมดา ถ้าจิตมันสงบแล้วมันก็เป็นแบบนี้ ฉะนั้น การจะเห็นนิมิตสิ่งใดก็แล้วแต่ เรากําหนดพุทโธชัดๆ ตั้งสติชัดๆ

แล้วไม่ต้องไปเสียดายนะ บางคนจะเสียดายว่า อ้าว! ก็สมบัติผลัดกันชม ของเรามีก็ควรจะชื่นชมมันน่ะ

ถ้าชื่นชมมันก็เหมือนกับเราส่งออก เราใช้พลังงานนั้นไป แต่ถ้าเราเก็บของเราไว้ แล้วเราเข้าสู่สมาธิหรือเราพิจารณาของเราไป อันนี้คือสมบัติของเรานะ

จริตนิสัย จริตนิสัยมันจะเป็นไป เอตทัคคะมันจะเป็นอย่างนี้ แบบว่ามันเป็นธรรมดาของจิตอย่างนั้น แต่ถ้าเรามาติดตรงนี้ สิ่งที่เราควรจะประพฤติปฏิบัติได้มรรคได้ผล มันเลยไปติดตรงนี้ไง พอติดตรงนี้ก็เป็นปุถุชน ไม่ได้อะไรเลย

แต่ถ้าเราปฏิบัติไป เราได้มรรคได้ผลขึ้นไป ไอ้นี่จะเป็นสมบัติติดตัวเราไปเลย แล้วเราได้มรรคได้ผลต่างหาก สําคัญตรงได้มรรคได้ผล ไอ้นี่เป็นเรื่องปลีกย่อย

“๒. สํานวนไทย รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ ให้อธิบายคําว่า “บั่น””

บั่น รักยาวให้บั่น คือว่าเราไม่พูดเหน็บแนมกัน เราไม่พูดให้มีปัญหาต่อกัน รักยาวให้บั่นไง รักยาวคือเราจะอนาคตยาวไกล เราจะคบกันไปนานๆ น่ะ เล็กๆ น้อยๆ เรื่องหยุมหยิมไม่ต้องไปคิดถึงมันน่ะ เรื่องหยุมหยิมมองข้ามไป รักยาวไง

ถ้ารักสั้นนะ เรื่องอะไรกูก็จะล่อมึงน่ะ รักสั้นน่ะ อัดกัน เดี๋ยวก็ขาดกัน

เล็กๆ น้อยๆ เรื่องหยุมๆ หยิมๆ นะ มองข้ามมันไป เรื่องหยุมๆ หยิมๆ เราอย่าไปยุ่งกับมัน มันเรื่องธรรมดา เขาคิดไม่ได้ เขาเข้าใจผิด เขารู้เท่าไม่ถึงการณ์ เราปล่อยไป มองข้ามไป นี่บั่น บั่นอารมณ์เราไง บั่นความคิดของเราที่จะไปล่อเขา จะไปเหน็บไปแนมเขา จะไปทําอะไรเขา

รักยาวให้บั่น คือเราไม่ไปจับผิดใคร เราไม่ไปมองแต่ความบกพร่องของใคร เรามองข้ามไป มันก็จะได้ไปยาวๆ

รักสั้นให้ต่อ รักสั้นให้ต่อ รักสั้นๆ คอยจับผิดเขาเยอะๆ ล่อเขาเลย จบกันตรงนั้นน่ะ มันไม่ไปไหนหรอก รักสั้นให้ต่อ ก็มันสั้นๆ ไง ต่อไปเถอะ ต่อสาวราวเรื่อง เดี๋ยวก็จบ แล้วมันก็ไม่ได้อะไร

นี่พูดถึงว่า รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ สํานวนไทยไง เราเอามาพูดบ่อย พูดเพื่อเตือนสติ นี่พูดเพื่อเตือนสติกันเฉยๆ นะ ฉะนั้น ตอบปัญหาจบแล้ว จบ