คํานํา

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา แสงสว่างใดเสมอด้วยปัญญา ไม่มี ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เมตตาตอบปัญหาให้ปัญญาแก่พุทธบริษัทเพื่อทรงพระศาสนาและไม่ตกเป็นเหยื่อพวกฉวยโอกาส

พระพุทธศาสนาสอนอริยสัจ ให้เชื่อกรรม สอนการปฏิบัติเพื่อให้เป็นคนดีมีศีลธรรม และสอนถึงที่สุดวิวัฏฏะ แต่พวกฉวยโอกาสบวชมาทําลายศาสนา เอาเรื่องภพชาติเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ นรก สวรรค์ ระลึกชาติมาหาผลประโยชน์ ส่วนกฐินเป็นระดับของทาน ควรศึกษาและสืบทอดให้อนุชนรุ่นหลัง กฐินเดาะ คือ กฐินที่ไม่ได้ตัดเย็บย้อมผ้าไตรจีวรด้วยเหตุสุดวิสัยหรือเหตุขัดข้อง กรณีพระเกี่ยวข้าวช่วยชาวนา เจตนาดีแต่ผิดพระวินัยไม่มีข้อยกเว้น และพระโพสต์ธรรมะทางโซเชียลจากแหล่งที่มาผิด หากผิดกฎหมาย พระก็ผิดเป็นสองเท่า สองกรณีนี้เป็นเรื่องพระวินัยกับกฎหมาย จึงไม่ใช่การเพ่งโทษ

การปฏิบัติต้องเคารพตัวเองก่อน แนวทางทําความสงบมี ๔๐ วิธี หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ท่านเปิดกว้าง ท่านสอนให้ “พุทโธ” ก่อน เมื่อภาวนาพุทโธแล้วนํ้าตาไหลเป็นอาการของปีติ ให้พุทโธฝึกหัดต่อไป ส่วนการฝึกชํานาญในวสี คือ สมาธิมีเข้ามีออก ในตําราไม่มี ต้องฝึกหัด เมื่อชํานาญแล้วให้ยกขึ้นสู่วิปัสสนา เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง และเห็นพุทธะ เป็นผู้สืบทอดพระศาสนาให้มั่นคงเจริญรุ่งเรืองต่อไป

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
ตุลาคม ๒๕๖๖

เราปฏิบัติเพื่อความเป็นคนดีๆ
ความเป็นคนดีมันเป็นหนทาง
มันเป็นหนทางที่ว่าให้จิตมันพัฒนาขึ้นไป
ถ้าเราไม่ทําความดี มันจะไปทางชั่ว
ลองไม่ทําดีสิ ไม่ทําดีมันก็สํามะเลเทเมาไง
ทําอย่างไรก็ได้ไง ถ้าเราจะดึงมาดีไง
พอดึงมาดีขึ้นมาแล้ว “ทําดีไม่เห็นได้อะไรเลย”
ก็ได้ ได้เป็นคนดีไง ได้ดี ได้ดีที่เราเป็นอยู่แล้ว

๑

เป็นคนดี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทําอย่างไร”

นมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ขอโอกาสสอบถามปัญหาการปฏิบัติ จึงขอเมตตาหลวงพ่อช่วยตอบคําถามให้กระผมด้วย

๑. กระผมภาวนามานานพอสมควรแล้ว แต่ผลของการปฏิบัติยังไม่เป็นที่น่าพอใจเท่าใดนัก อาจจะด้วยอาศัยปัจจัยแวดล้อมทางโลกจึงไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควร แต่ก็ได้พยายามตลอดมา ขออธิบายดังนี้ครับ

กระผมภาวนาเอาอานาปานสติเป็นหลักในการภาวนาเพราะถูกจริตนิสัยกันดี พร้อมพุทโธแนบกัน จนวันหนึ่งประมาณปี ๒๕๕๑ ขณะนั่งจ้องมองการทํางานอย่างหนึ่ง จิตเกิดวูบลงกลางอกด้านซ้าย สว่างจ้าอยู่อย่างนั้นประมาณห้านาที จิตก็ถอนออกมา เย็นจิตเย็นใจอย่างบอกไม่ถูก เหมือนกับเอานํ้าเย็นๆ มารดอยู่กลางอกตลอดเวลา รู้ลมเข้าออกเป็นอัตโนมัติ เป็นอย่างนี้เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน กระผมก็เลยเอาจิตตามดูลมนี้ตลอด ก็มีเผลอที่ไปคิดหรือเผลอที่สติจะตามดูลมบ้าง นานๆ เข้ารู้สึกแน่นหนาขึ้นเรื่อยๆ จนจิตเห็นความคิดปรุง รู้ตามทันความคิดบ้าง พอรู้ปั๊บก็นํามาพิจารณาลงในไตรลักษณ์ว่า ไม่เที่ยง ไม่มีประโยชน์ เกิดดับๆ มันก็เป็นอย่างนี้เอง แต่นานๆ เข้าถ้าวันไหนที่ไม่ได้ทําสมาธิ รู้สึกวันนั้นความคิดความปรุงมันเยอะ แต่ก็ยังตามดูเผลอดูบ้างก็มี เป็นแบบนี้มานาน ไม่รุดหน้าบ้างเลย ขึ้นๆ ลงๆ บ้าง อยากให้หลวงพ่อช่วยชี้แนะหน่อยครับ

๒. เกิดเหตุการณ์ครั้งหนึ่งว่า ผมไม่ได้ทําสมาธินาน สมาธิมันคลาย คือจะกําหนดอย่างไรมันไม่เป็นเหมือนเก่า คือไม่ยอมลงให้ ซึ่งขณะนั้นรู้เลยว่าสมาธิเริ่มคลาย แต่ว่าวันไหนไม่ได้ทําสมาธิ ก่อนนอนก็จะฟังคําเทศน์ของครูบาอาจารย์ เช่น หลวงพ่อ หลวงปู่มหาบัว หลวงปู่เหรียญ หลวงปู่ศรี ทําแบบนี้ตลอดมา รู้สึกเย็นจิตเย็นใจดี สมาธิก็เริ่มกลับมา ทําแบบนี้โดยไม่ได้นั่งสมาธิ เพราะว่าธุระการงานมากระทบ ขอหลวงพ่อช่วยเพิ่มเติมว่าควรทําอย่างใดดีครับ

๓. ด้วยหน้าที่การงานกระทบคือการรักษาศีล เพราะเผลอทําผิด พูดผิดบ้าง ทีนี้ต้องสมาทานงดเว้นตลอด ในการรักษาให้ไม่ด่างพร้อยเลยซึ่งถือว่าทํายากอยู่มาก หากศีลด่างพร้อย สมาธิวันนั้นก็ไม่ลงอยู่ดี ขอโอกาสหลวงพ่อช่วยชี้แนะด้วย อุบายที่จะให้ได้รักษาคือให้ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ครับ

ตอบ : นี่พูดถึงว่า ผู้ที่ภาวนาเนาะ การภาวนาเริ่มต้นของเรา นี่พูดถึงเวลาภาวนาไปแล้ว ผมภาวนามาตลอดประมาณห้าปี เขาภาวนาตั้งแต่ปี ๒๕๕๑ สี่ปีห้าปีภาวนามาตลอด แล้วมันเจริญรุ่งเรืองตรงไหน

คําว่า “เจริญรุ่งเรือง” นะ เวลาในหลวงท่านเตือนสติไง ท่านเตือนสติบอกว่า “ต้องทําคุณงามความดี ถ้าไม่ทําคุณงามความดี จิตใจมันก็จะไปทําชั่ว” นี่ไง ที่ว่าเราต้องทําคุณงามความดีๆ ไง

นี่ก็เหมือนกัน ที่เราจะประพฤติปฏิบัติ ประพฤติปฏิบัติแล้วเราสี่ปีห้าปีแล้วมันจะไปไหน มันจะเป็นอย่างไรไง ทําอย่างไรๆ

ก็ทําให้เป็นคนดีไง ถ้าทําให้เป็นคนดี เพราะทําให้เป็นคนดีนี่ก็คือการทําแล้ว คือการทําแล้ว คือการที่เรามีสติมีปัญญา เรามีสติปัญญา เราเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์มีสมอง มนุษย์ต้องมีศีลมีธรรม ถ้ามีศีลมีธรรม มนุษย์ต่างจากสัตว์ก็เพราะมีศีลมีธรรม

เวลาถ้าเป็นสัตว์ สัตว์มันไม่มีศีลไม่มีธรรมของมันนะ สัตว์มันรักฝูงรักพวกของมัน แต่ถึงเวลามันเป็นสัตว์นะ มันไม่ไว้หน้าใครทั้งสิ้นเพราะมันเป็นสัตว์เดรัจฉาน แต่เราเป็นมนุษย์ มนุษย์ต่างจากสัตว์เพราะมีศีลมีธรรม ถ้ามนุษย์ต่างจากสัตว์เพราะมีศีลมีธรรม เรามีศีลมีธรรมด้วย เห็นไหม

ดูสิ เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์ คนที่เป็นมนุษย์ที่เขานับถือพระพุทธศาสนาในทะเบียนบ้าน คนที่เกิดมานับถือพระพุทธศาสนาแต่ที่ทะเบียนบ้าน เขาก็สักแต่ว่าเป็นมนุษย์ไง เขาเป็นมนุษย์แต่เขาไม่ทําอะไรสิ่งที่ความเป็นมนุษย์เลย

แต่เราเป็นมนุษย์ เราเป็นมนุษย์แต่เรามีศรัทธามีความเชื่อแล้วเราจะประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติของเรา หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ สัตว์ประเสริฐ สัตว์อาชาไนย สัตว์ประเสริฐ สัตว์อาชาไนยเขาเลือกอาหารของเขา เขาเลือกสถานที่ของเขา

นี่ก็เหมือนกัน โลก โลกเขาแสวงหา แสวงหาปัจจัยเครื่องอาศัยกัน โลกเขาแสวงหาสิ่งนั้น แสวงหาสิ่งนั้นเพราะอะไร เพราะเขาคิดว่าสิ่งนั้นจะเป็นความสุข เขาคิดว่าสิ่งนั้นจะเป็นสมบัติของเขา

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สมบัติโลก สมบัติโลกเป็นสมบัติสาธารณะ เวลาเงินน่ะ เงิน ดูสิ รัฐบาลตราเงินตราออกมา พอตราเงินตราออกมา ใครทํางานสิ้นเดือนรับเงินเดือน ใครทําธุรกิจการค้าเขาได้ผลตอบแทน เห็นไหม ก็เงินตราเป็นของชาติ แล้วใครมีอํานาจวาสนาขึ้นมา

พูดถึงเป็นธรรมาภิบาลนะ ทําด้วยความถูกต้องดีงามนะ ขนาดทําโดยถูกต้องดีงาม สมบัตินี้เป็นสมบัติสาธารณะ ใครมีสติมีปัญญาแสวงหามาเพื่อเป็นของตน มาเพื่อเป็นของตน มาเพื่อจับจ่ายใช้สอยในชีวิตของตน

แต่ใครถ้ามีกิเลสตัณหาความทะยานอยากมาก ใครที่มีกิเลสปิดหูบังตามาก เขาทําทุจริตๆ สิ่งนั้นเขาก็หามาเพื่อเลี้ยงปากเลี้ยงท้องเหมือนกันแต่เขาได้บาปได้อกุศลนะ เขาได้บาปอกุศล ผลของมันคือบาปอกุศล คือตกนรกอเวจี คือทําความผิดพลาด ทําผิดตลอดมา

แต่ถ้าคนที่ทําถูกต้องดีงามมีศีลมีธรรมเขาก็แสวงหาสมบัติของเขา เขาแสวงหาสมบัติของเขาด้วยความสุจริต ด้วยความสุจริต มันยังเป็นสมบัติสาธารณะเลย สมบัติสาธารณะตรงไหน ตรงที่เราไม่พลัดพรากจากเขา เขาก็พลัดพรากจากเรา ของนี่ต้องพลัดพรากจากเราเพราะเราใช้สอยของเราไปตลอด ถึงเวลาเราสิ้นชีวิตไป เราต้องพลัดพรากไปจากเขา มันเป็นของเราที่ไหน มันไม่มีอะไรเป็นของเราเลย แต่ของของเราคือบาปคือบุญ ความดีความชั่วเป็นของของเรา เห็นไหม

ดูสิ เราใช้ชีวิตของเราโดยปกติของเรา เราแสวงหาด้วยความสุจริต สิ่งที่แสวงหาด้วยความเป็นสุจริต เราทําเพื่อประโยชน์ๆ นี่บุญกับบาปๆ สิ่งนี้เป็นสมบัติสาธารณะ แต่ด้วยจิตใจด้วยมีศีลมีธรรมไง ถ้าด้วยมีศีลมีธรรมปั๊บ คนที่มันจะเจริญงอกงามขึ้นๆ เห็นไหม คนที่สว่างมาสว่างไป

คนที่สว่างมาแล้วมืดไป เกิดมานี่สว่าง เกิดมานี่มีศรัทธามีความเชื่อ แต่มาท้อแท้น้อยเนื้อตํ่าใจ จะปฏิบัติขึ้นมาก็บอกว่าล้มลุกคลุกคลาน ปฏิบัติแล้วก็ไม่ได้สิ่งใด เลิกไปเลย พอเลิกไปเลย บางคนเลิกแล้วไม่เท่าไรนะ ยังกลับมาติ แหม! เสียเวลาตั้งนาน รู้อย่างนี้ไม่มาตั้งแต่ทีแรก สว่างมามันจะมืดไปน่ะ

แต่ถ้าคนมืดมา เริ่มต้นมาทุกข์มายาก มาโดยไม่มีความเชื่อถือศรัทธาสิ่งใดเลย แต่มาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปแล้วจิตมันสว่างโพลง มันมีความสุขของมัน นี่มืดมาสว่างไป นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีศีลมีธรรมของเรา เห็นไหม

นี่เขาถามว่า ที่ทําๆ มา ทํามาเพื่ออะไร

ทํามาเพื่อเป็นคนดีไง เพื่อเป็นคนดี ถ้าเป็นคนดี ความดีอันนั้นน่ะ ความดีอันนั้นเป็นหนทาง มัคโคๆ ทางอันเอก ทางอันเอก มรรคสามัคคี มรรคสามัคคี ทางอันนั้นสรุปลงได้ แต่หนทางของเรา หนทางของจิต หนทางของหัวใจของคน เวลาจะค้นคว้า เวลาจะเป็นไป หนทางนั้นต้องหาขึ้นมา ถ้าใครมีหนทางนั้นจะพาหัวใจดวงนี้ไปสู่เป้าหมายของเรา ถ้าไปสู่เป้าหมายของเรา ไปสู่มรรคสู่ผล ถ้าสู่มรรคสู่ผลแล้วมันจบลงที่นั่นไง

ที่เขาเถียงกัน นิพพานเป็นอัตตา เป็นอนัตตา

มันเป็นกิเลสกับธรรมนั่นน่ะ แต่เวลานิพพานแล้ว นิพพานก็เป็นนิพพานไง นิพพานคือเป้าหมายไง พอถึงเป้าหมายแล้วมันก็จบไง จบแล้วมันก็สิ้นกิเลส มันก็จบกระบวนการแล้วมันก็จบไง

แต่คนไม่ได้ทําถึงเป้าหมายไปศึกษามา ศึกษามาแล้วก็มาเถียงกันปากเปียกปากแฉะ นิพพานเป็นอัตตาหรือเป็นอนัตตา

โอ้โฮ! นิพพานเป็นนิพพานอยู่แล้ว อัตตามันก็เป็นอัตตา อนัตตาก็เป็นอนัตตา มันเป็นคนละคน มันไม่เกี่ยวอะไรกันเลย แต่คนมันไม่รู้จักทางซ้ายทางขวา มันไปจับมามัดผูกกันแล้วก็เอามาอ้างอิงอวดว่าตัวเองมีความรู้นะ

ความจริงมันไม่เกี่ยวอะไรกันเลย อัตตาก็เป็นอัตตา อัตตาก็ทิฏฐิมานะ อนัตตาคือความมันแปรปรวนของมัน นิพพานคือจบสิ้นกระบวนการ

นี่พูดถึงว่า ถ้ามันมีหนทาง เราเป็นคนใช่ไหม เราต้องมีหนทางของเรา เราจะปฏิบัติของเรา นี่พูดถึงว่า ปฏิบัติมาตั้งห้าปี

ที่พูดนี่เพราะเห็นใจคนที่ปฏิบัติ เวลามาปฏิบัติแล้วได้อะไรบ้าง ปฏิบัติแล้วล้มลุกคลุกคลาน ถ้าล้มลุกคลุกคลาน เราก็จะเป็นคนดีไง สิ่งที่ว่าเราอยู่ในร่องในรอย เราเป็นคนดี นี่แหละแนวทาง แนวทางขึ้นมา

เรามาบวชพระ บวชพระถ้าจิตใจเราเป็นธรรม เราก็มีศีลมีธรรมของเรา เรามีศีล พระที่ดีกับพระที่มีศีลมีธรรมนี่พอแล้ว แต่ถ้าพระที่ดีต้องมีคุณธรรม มีคุณธรรมคือว่าเขามีคุณธรรมในใจ ถ้ามีคุณธรรมในใจ เขาเป็นโสดาบัน เป็นสกิทาคามี เป็นอนาคามี เป็นพระอรหันต์ พวกนี้เขาไม่พูดหรอก เก็บเงียบในใจเลย เว้นไว้แต่เวลามีลูกศิษย์ลูกหา ลูกศิษย์ลูกหาที่เขามีหูมีตาเขามาถามปัญหา

คนเราเขาจะถามปัญหา คนถามปัญหามันก็เหมือนมาขอยา ขอยา เราก็ให้ยาเขาไป ให้ยาเขาไปมันก็จบ นี่ก็เหมือนกัน เขาไม่คุยโม้โอ้อวดหรอก เพราะอะไร เพราะมันไม่เกี่ยวกับคนอื่นน่ะ นิพพานก็คือนิพพาน นิพพานอยู่ในใจดวงใดมันก็เป็นสมบัติของใจดวงนั้น คนอื่นเอาอะไรไปไม่ได้ คนอื่นแย่งชิงสิ่งใดไปไม่ได้ แล้วคนอื่นจะไปทําความเข้าใจก็ไม่ได้ เพราะเขาไม่มีปัญญาที่จะรู้สิ่งนั้นได้ แล้วจะไปพูดให้เขาฟังทําไม นี่พูดถึงว่า ถ้าเป็นความจริงแล้วอยู่ในใจดวงใดก็อยู่ในใจดวงนั้น ถ้าเวลาถึงเป้าหมายแล้วก็จบ

แต่ไอ้ที่ยังขี้โม้ยังพูดอยู่นั่นน่ะ นั่นน่ะไม่จบสักที ไม่จบเพราะอะไร เพราะพูดอยู่เรื่อย กลัวเขาจะไม่ยอมรับ แล้วคําว่า “กลัวเขาไม่ยอมรับ” มันเกิดที่ไหนล่ะ นี่มันก็เป็นไป

นี่พูดถึงว่า เวลาเราว่าปฏิบัติแล้วมันจะได้อะไร เขาบอกว่า ที่ปฏิบัติมา กระผมภาวนามานานพอสมควรแล้ว ปฏิบัติไม่ไปถึงไหน

ถ้าไม่ไปถึงไหน มันก็รักษาเราไว้เป็นคนดีนี่ไง รักษาเราไว้ รักษาเราไว้ที่ไหน รักษาเราไว้ เรายังระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ถ้าเราระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราก็ต้องมีศีล ถ้าเรามีศีลปั๊บ มันก็ไม่ทําให้เราไปสร้างสิ่งที่มันเป็นบาปเป็นกรรม นี่ไง ขอให้เราใกล้ชิดพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เถิด สิ่งนั้นมันเป็นประโยชน์กับเราอยู่แล้ว แล้วเวลาปฏิบัติขึ้นมาถ้าจิตมันสงบมันก็สงบ

อย่างเช่นที่ว่าข้อที่ ๑. เวลาเขาบอกว่าเขากําหนดอานาปานสติพร้อมกับกําหนดลมหายใจ พุทโธพร้อมกับอานาปานสติ ประมาณปี ๒๕๕๑ ขณะที่มองการทํางานสิ่งใดอยู่ จิตมันเกิดวูบลง

จิตมันเกิดวูบลง มันจะวูบลงอย่างไรนั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ

แต่มันมีความสว่างกลางหัวอกทางด้านซ้าย แล้วมันเป็นอยู่ห้านาที แล้วจิตมันเย็นจิตเย็นใจตลอด

การวูบลงมันเป็นธรรมก็ได้ แต่ถ้าเป็นสมาธินะ มันเป็นสมาธิแต่สติปัญญาเรายังไม่เท่าทัน มันก็วูบไปอย่างนั้นก็ได้ แต่ถ้ามันเป็นธรรมเกิดๆ มันก็วูบลงอย่างนั้นเหมือนกัน แต่ถ้าเราฝึกหัดบ่อยครั้งเข้า คราวต่อไปเราตั้งสติให้ดีขึ้น เรากําหนดพุทโธพร้อมกับลมหายใจเข้าออก พร้อมกับสติปัญญา ถ้ามันจะเป็นอย่างไรไปสติเราพร้อม เราพร้อมไป มันจะเป็นขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ คือมันจะสงบมากสงบน้อย เราก็มีสติสัมปชัญญะรักษาตัวของเรา

นี่ไง เขาบอกว่า เราได้มีโอกาสได้บริหาร ถ้าเราได้บริหาร การบริหาร การบริหารด้วยการใช้ปัญญา ถ้าบริหารด้วยการใช้ปัญญา เราจะทําให้จิตใจเราดีขึ้น ถ้าจิตใจเราดีขึ้น นี่ตรงนี้สําคัญที่สุด สําคัญเพราะอะไร สําคัญเพราะเวลาความคิดก็เกิดตรงนี้ กิเลสก็เกิดตรงนี้ แล้วธรรมะก็จะเกิดตรงนี้ไง

ธรรมะมันจะเกิดบนหัวใจของสัตว์โลก ความคิดมันก็เกิดบนหัวใจของสัตว์โลก เวลาความทุกข์ความยากมันก็เกิดบนหัวใจของสัตว์โลก เวลาจิตมันสงบเข้ามาก็จิตสงบเข้ามาสู่ใจของตน แล้วเวลามันเกิดปัญญาขึ้นมา ที่มันสําคัญที่สุด สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงานที่เราจะใคร่ครวญของเรา ถ้าใคร่ครวญของเรา ถ้ามันจะวูบลงอย่างไร เรามีสติสัมปชัญญะของเรา แล้วถ้ามันเป็นไปอย่างนั้นมันเป็นไปแล้ว มันเป็นไปแล้วคือว่ามันเป็นอดีตไปแล้ว

เวลาครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัตินะ วันนี้ทําแล้วดี พรุ่งนี้มันจะเอาอย่างนี้อีก อด เวลามันดีทีหนึ่งแล้วมันก็ติดดีอย่างนั้นตลอดไป ดีทีหนึ่งก็ให้มันดีอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วเราทําให้มันดีทุกคราวไป ดีในปัจจุบันนี้ ดีทุกคราวไป คือลงสมาธิได้ตลอดไป ถ้าลงสมาธิได้ตลอดไป จิตตั้งมั่น

แต่ถ้ามันเคยลงสมาธิแต่เรานึกเอา นี่เราเคยได้มาตั้งห้าปีที่แล้ว แล้วมันก็ยังเย็นๆ มาจนป่านนี้

ก็มันห้าปีที่แล้วน่ะ สมาธิก็คือสมาธินะ สมาธิมันอยู่กับเราไม่นานหรอก สมาธิจะอยู่กับเราได้เพราะเรามีสติแล้วมีคําบริกรรม ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ถ้ามีเหตุ ผลมันก็จะเกิดขึ้น

แต่ถ้าเหตุอย่างนี้เหตุตั้งห้าปีที่แล้ว มันเป็นสัญญา

พอมันเป็นสัญญาเทียบเคียงมา วางไว้ มันเป็นการยืนยันเท่านั้นน่ะ เวลาเราภาวนาไปแล้ว ใครภาวนาไปแล้วนะ จิตมันเคยสงบ จิตมันเคยมีบาทฐานอย่างไร มันเป็นการยืนยันว่า จิตเราปฏิบัติแล้วมันได้ผลอย่างนี้ มันเป็นการยืนยันว่าๆ จิตถ้ามันสงบระงับจนเต็มที่ มันเป็นการยืนยันว่า จิตของเราๆ ใครเข้ามาถึงจิตของตนก็ได้เข้ามาเห็นตัวตนของตนไง

ถ้าตัวตนของตน มันเป็นตัวเป็นตน ใช่ มันเป็นตัวเป็นตน แต่เป็นตัวเป็นตน แต่เป็นตัวจริงน่ะ แต่ความรู้สึกนึกคิดเป็นตัวปลอม อารมณ์นี่เป็นตัวปลอม อารมณ์เกิดจากจิตๆ ความคิดนี่ของปลอมหมดเลย ตัวจริงๆ คือตัวธาตุรู้ แล้วเข้าไปถึงตัวมัน ไปถึงตัวจริง ถ้าถึงตัวจริงแล้ว แล้วถ้าฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาจะเกิดขึ้นที่นี่

แต่เวลามันภาวนาไปแล้วมันจะไม่เกิดตรงนี้ มันจะไปเกิดที่อารมณ์ ไปเกิดที่อารมณ์ เกิดที่ความคิดไง ความคิดมันเป็นเงา ส่วนใหญ่แล้วมันเป็นความคิดทั้งนั้นน่ะ ความคิดเกิดดับ ความคิดเกิดจากจิตแต่ไม่ใช่จิต ความคิดเกิดจากจิตแต่ไม่ใช่จิต อยู่อย่างนั้นน่ะ เป็นเงาทั้งนั้นน่ะ เป็นอาการทั้งนั้น แล้วส่วนใหญ่แล้วมนุษย์ทําได้แค่นี้ ไม่เคยเข้าถึงตัวใจได้สักที

ทีนี้ถ้ามันวูบลงแล้วมันเย็นจิตเย็นใจ มันเย็นถึงตัวมันนะ พอมันเย็นแล้วมันถูกต้อง เห็นไหม เขาบอกว่า มันเป็นอย่างนี้มาตลอด มันเป็นอย่างนี้ มันรู้โดยอัตโนมัติ รู้ต่างๆ

นี่มันเป็นคุณสมบัติ จิตเวลาคนสงบแล้วนะ มันจะมีคุณสมบัติของมัน คุณสมบัติของมันคือว่ามันจะรู้อะไรมากน้อยแค่ไหน นี่คือวาสนาบารมีของคน แล้วถ้าวาสนาบารมีของคน เราต้องพัฒนาขึ้น

นี่พูดถึงข้อที่ ๑. ไง เขาถามถึงว่า แล้วเขาควรจะทําอย่างไร ควรจะปฏิบัติอย่างไร ไอ้นี่ข้อที่ ๑. พอรู้อย่างนั้นปั๊บ แล้วพอเขาจะเดินหน้าต่อไป

เพราะว่าการปฏิบัติ ทําความสงบของใจเข้ามา พอใจสงบแล้วก็ฝึกหัดใช้ปัญญา พอใช้ปัญญาไปแล้ว โดยหลัก โดยหลักที่เราศึกษาเราเรียนรู้มามันเป็นสมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน เราก็เลยรู้หลัก

แต่เวลาคนที่รู้หลักแล้วทําถูกต้องหรือเปล่า โดยรู้หลักแล้วเราก็ยึดหลักนั้นไว้ พอยึดหลักนั้นไว้ เราทําความสงบของใจเข้ามาแล้วก็สร้างภาพสร้างอารมณ์ว่าสงบ แล้วพอใช้ปัญญาก็สร้างอารมณ์ว่าใช้ปัญญา ส่วนใหญ่ถ้าเป็นสัญญาอารมณ์เป็นอย่างนี้ คือทําให้มันถูกตามทฤษฎี ทําให้ถูกตามทฤษฎีแล้วบอกกูก็ทําแล้ว แล้วกูไม่เคยได้สักที...ก็กิเลสมันสอนให้ทํา มันไม่ได้ทําตามความเป็นจริง

ถ้าตามความเป็นจริงมันมีรสชาติ รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวงนะ เวลาทุกข์เวลายากนี่ทุกข์ยากมาก เวลาจิตสงบนี่มันสุขมาก ความทุกข์ก็เป็นอนัตตา เวลาสรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง สิ่งใดเป็นอนิจจัง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา คือเราจะบอกว่า ความทุกข์ไม่อยู่กับใครตลอดไปหรอก ความทุกข์มันอยู่ชั่วคราวแล้วมันก็เปลี่ยนแปลงของมัน ความสุขก็เหมือนกัน สมาธิก็เหมือนกัน พอมันเป็นอนัตตา มันแปรสภาพของมันอยู่แล้ว

ทีนี้เวลาเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาก็เลยบอกว่า พอจิตสงบแล้วเขาฝึกหัดใช้ปัญญา พอสิ่งใดแล้วเขาพิจารณาให้เป็นไตรลักษณ์ จับพิจารณาปั๊บ พอมันรู้ปั๊บ มันก็ปล่อยๆ มันก็ฝึกหัด ก็ใช้ไป แต่การฝึกหัดอย่างนี้ การฝึกหัดอย่างนี้ถ้าจิตมันดี เรายังมีศรัทธาความเชื่ออยู่ มันทําได้ แต่ถ้าจิตมันเสื่อม จิตมันเสื่อมแล้วมันมีผลกระทบรุนแรง มันคิดไม่ได้หรอก มันเหนื่อยหน่าย มันทุกข์มันยาก เวลาจิตมันเสื่อมนะ เวลาจิตมันเสื่อมแล้วกิเลสมันดื้อด้าน ทุกข์มากนะ

เวลาปฏิบัติถ้ามันลงสมาธิ มันสงบ มันก็มีความสุข แล้วถ้าฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาที่มันมีกําลังของมัน พิจารณาแล้วมันปล่อยๆ มันมีความสุข มันมีผลตอบแทน แต่เวลามันพิจารณาไปแล้วจิตมันเสื่อม จิตมันเสื่อมแล้วมันลงสมาธิไม่ได้ เราร้อนไปหมด นั่งก็ไม่ได้ จะเดินก็ไม่ได้ จะทําอะไรก็ไม่ได้ ทุกข์ยากไปมากนะ ธรรมดาของมนุษย์มันก็ทุกข์อยู่แล้วไง ไปปฏิบัติมันจิตเสื่อม เวลาจิตมันท้อถอยมันยิ่งทุกข์เข้าไปใหญ่ ทุกข์ซ้อนทุกข์เลยล่ะ

แต่ครูบาอาจารย์เราก็ต้องแก้ แก้ไขของเราไง แก้ไขของเรา เห็นไหม เราดํารงชีวิตโดยปกติแล้วมันก็ยังทุกข์ยากขนาดนี้ เราก็พยายามผ่อนออกให้เสพปัจจัยเครื่องอาศัยให้น้อยลงแล้วพยายามของเรา แล้วก็ฝืนทนมัน ใช้สติรักษาดูแลมัน พยายามดึงกลับมา พิจารณาถึงเต็มที่แล้ว พอมันทุกข์ถึงที่สุดแล้วนะ มันก็จบ

ทีนี้เวลามันทุกข์ไม่ถึงที่สุดน่ะสิ เวลามันเสื่อม เวลามันทุกข์ก็ทุกข์อยู่อย่างนั้นน่ะ ครึ่งๆ กลางๆ ก็ทุกข์แล้วทุกข์เล่า ก็ทุกข์อยู่อย่างนั้นน่ะ

สู้กับมัน ทุกข์ให้ถึงที่สุดเลย พอมันถึงที่สุดแห่งทุกข์ แล้วทุกข์มันจบแล้วมันเหลืออะไร โอ้โฮ! โล่งหมดเลย ว่างหมดเลย แต่มันก็เปลี่ยนแปลงตลอดเวลานะ

นี่พูดถึงว่าเวลาเขาบอกว่า จิตสงบแล้วเขาฝึกใช้ปัญญา พิจารณาให้มันเป็นไตรลักษณ์

ถ้าพิจารณาให้เป็นไตรลักษณ์ เราพิจารณาถ้ามันเป็นความจริงก็ใช้ได้ ถ้ามันพิจารณาไปแล้วถ้ามันไม่มีผลตอบแทนคือมันไม่มีรสชาติ นั้นเป็นสัญญา นั้นคือทําตรงตามทฤษฎี

ถ้าทําความเป็นจริงนะ เราพยายามทําความสงบของใจ ถ้าใจสงบแล้วมันจะมีกําลัง ถ้ามีกําลังแล้ว เวลาจับสิ่งใดพิจารณาปั๊บมันจะรวดเร็วมาก ถ้ารวดเร็วมันจะเป็นประโยชน์ ถ้ามันไม่เป็นประโยชน์ เรากลับไปทําความสงบแล้วทําให้เป็นข้อเท็จจริง

แล้วผู้ที่ปฏิบัติมานี่ ผู้ที่ถามปฏิบัติมาห้าปีแล้ว เวลาผิดพลาดไปที่จิตมันไม่ลงก็รู้ได้ แล้วถ้าจิตมันลง จิตมันลงหมายความว่าทําแล้วมันประสบความสําเร็จ มันจะมีความสุขมาก วัดกันตรงนี้ไง วัดที่ทําแล้วมันมีความสุข ทําแล้วมันมีประโยชน์ ทําแล้วมันเกิดปัญญา ปัญญามันคมกล้ามาก ถ้าปัญญามันคมนะ กิเลสมาเผชิญหน้าไม่ได้เลย หายหมดเลย ถ้าปัญญาดีๆ นะ ถ้ามีสมาธิ ถ้ามีปัญญาดี อู้ฮู! เหมือนกับเทวดาเลยเราน่ะ อู้ฮู! สุดยอดคน ขณะที่ดีๆ นะ วัดกันตรงนี้ ถ้าเวลามันเสื่อมนะ เสื่อมจนใช้อะไรไม่ได้เลย แต่ถ้ามันดีมันจะเป็นอย่างนี้ แล้วพอเป็นอย่างนี้ปั๊บก็วัดกันตรงนี้ นี่พูดถึงว่า ปฏิบัติแล้วได้อะไร

๒. เกิดเหตุการณ์ครั้งหนึ่ง ผมทําสมาธิแล้วนานไปจิตมันเสื่อมไง มันคลายออก เวลามันคลายออกแล้วเหมือนมันไม่ยอมลง ในขณะนั้นรู้สึกเลยว่ามันคลายออก ฉะนั้น เวลาก่อนนอนก็ฟัง ฟังเทศน์ครูบาอาจารย์ สมาธิก็เริ่มกลับมา ทําแบบนี้โดยที่ไม่ได้นั่งสมาธิเพราะมีธุระ

ถ้ามีธุระ มีธุระ เราก็อยู่กับงาน คนเรานะ ต้องมีหน้าที่การงาน ถ้ามีหน้าที่การงาน เราก็ทําหน้าที่การงานของเราด้วยสติอยู่กับงานนั้น เสร็จงานแล้วก็มาฝึกหัดภาวนา ฉะนั้นว่า เวลาเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ นี่เป็นเรื่องปกติ เป็นเรื่องธรรมดาเลย

ดูนักกีฬาสิ นักกีฬาทุกประเภทเวลาฟอร์มเขาตก นักกีฬาเก่งๆ ขนาดไหน มันจะถึงเวลาฟอร์มตก ฟอร์มตกนะ เขาก็ต้องกลับมาหยุดพัก กลับมาเรียกความมั่นใจ เรานักปฏิบัติก็เหมือนกัน เวลามันดีมันก็ดีนะ แต่เวลาถ้ามันเสื่อม เราก็ต้องแก้ไข เพราะเราปฏิบัติต้องต่อเนื่อง การปฏิบัติต่อเนื่องมันจะรู้เลยว่าเราปฏิบัติแล้วจะได้ผลหรือไม่ได้ผล

ทีนี้เวลาทางโลกเขาปฏิบัติกันไง เวลามันดี อุปาทานหมู่ เวลาดี ดีไปหมดเลย เวลาข้างหน้าเขาเลิกนะ เวลาเป็นอุปาทานหมู่ไม่มีใครชี้นํานะ จบเลย แล้วไปไม่เป็นน่ะ มันเป็นอุปาทานหมู่

แต่เวลาปฏิบัติของเรามันเป็นของเราเอง ถ้าเวลามันดี มันดีอย่างไร ถ้าเวลามันเสื่อม เราจะแก้ไขอย่างไร ถ้าเราแก้ไข เห็นไหม ระหว่างที่เวลาจิตมันเสื่อมแล้วเราฟื้นกลับมาได้ ถ้าฟื้นกลับมาได้มันทําต่อเนื่องๆ เราถึงได้ผล เห็นไหม ปฏิบัติเพื่อการเป็นคนดี คนดีทําสะสมความดีอันนั้นจะเป็นคนดีที่ยั่งยืน ถ้าเป็นคนดีที่ยั่งยืน ในการปฏิบัติมันเจริญก้าวหน้า นี่พูดถึงว่าข้อที่ ๒.

๓. ด้วยหน้าที่การงานที่ผลกระทบในการรักษาศีล เพราะเผลอทําความผิด พูดผิดบ้าง ทีนี้ต้องสมาทานงดเว้นตลอดในการรักษาไม่ให้ด่างพร้อยเลย ซึ่งถือว่าทํายากอยู่มากหากศีลด่างพร้อย

คําว่า “ศีลด่างพร้อยๆ” ศีลด่างพร้อย เราก็ต้องกลับมา กลับมาวิรัติอย่างที่ว่านี่ อย่างที่เขาพูดนี่ถูกต้อง เวลาศีลมันด่างมันพร้อย เราผิดพลาดไปแล้วเราก็เริ่มต้นของเราใหม่ เริ่มต้นของเราใหม่

ฉะนั้น คําว่า “ศีลด่างพร้อย” ศีลด่างพร้อยเพราะอะไร เพราะเรายังอยู่กับโลกไง เรายังอยู่กับโลก เรายังต้องมีหน้าที่การงานของเรา เรายังต้องหาผลประโยชน์ของเรา คําว่า “หาผลประโยชน์” ถ้ามันผิดครั้งนี้ ครั้งนี้มันผิดแล้วเรารู้สึกเสียใจหรือไม่ ครั้งต่อไปเราก็จะไม่ทําผิดอีก ถ้าทําผิดหรือให้มันผิดน้อยลงๆ จนเรามีสติสัมปชัญญะของเรา จากการรักษาศีลมันก็เป็นอธิศีล ศีลจากภายใน ถ้าศีลจากภายใน สิ่งต่างๆ มันก็จะเบาบางลงๆ

มันอยู่ที่จริตนิสัยไง คนระดับสัทธาจริต สัทธาจริตเขามีความเชื่อมั่นในทานของเขา ศรัทธาความเชื่อของเขา ในพุทธจริต พุทธจริตมีปัญญามาก มีปัญญามาก จะรักษาศีล พอตัวเองพูดอะไรผิดมันก็ว่าผิด

ถ้าผิดแล้วก็รู้ว่าผิด ถ้ารู้ว่าผิด มันเป็นที่จริตนิสัย ถ้าจริตนิสัย เวลาผิดเราก็หลีกเลี่ยงเอา หลบหลีกๆ

ถ้าเขาบอกว่าเลี่ยงบาลีๆ

เลี่ยงบาลีนั่นอย่างหนึ่ง เลี่ยงบาลีนั่นคือเห็นแก่ตัว แต่นี่เราไม่เลี่ยงบาลี เราต้องการสร้างสะสมคุณงามความดีของเรา เราอยากภาวนาของเรา เราจะรักษาศีลของเราให้เป็นปกติ ฉะนั้น ให้เป็นปกติ เรามีหน้าที่การงานทางโลก เราก็พูดด้วยไม่ผิดศีลน่ะ พูดโดยความไม่ผิดศีล พูดด้วยความซื่อสัตย์ ทีนี้มันพูดโดยซื่อสัตย์ จะมากน้อยขนาดไหนมันก็อยู่ที่การฝึกหัดพัฒนา ถ้าจิตใจมันฝึกหัดพัฒนาขึ้นมามันก็จะเป็นตามนั้น นี่พูดถึงเรื่องของศีล ฉะนั้น เรื่องของศีล

ข้อ ๑. ๒. ๓. จบ จบเพราะอะไร จบเพราะต้องการให้ปฏิบัติ ปฏิบัติแล้วให้เป็นคนดีไง ปฏิบัติ

เขาว่า จะทําอย่างไรต่อไป

เราปฏิบัติเพื่อความเป็นคนดีๆ ความเป็นคนดีมันเป็นหนทาง มันเป็นหนทางที่ว่าให้จิตมันพัฒนาขึ้นไป ถ้าเราไม่ทําความดี มันจะไปทางชั่ว ลองไม่ทําดีสิ ไม่ทําดีมันก็สํามะเลเทเมาไง ทําอย่างไรก็ได้ไง ถ้าเราจะดึงมาดีไง พอดึงมาดีขึ้นมาแล้ว “ทําดีไม่เห็นได้อะไรเลย” ก็ได้ ได้เป็นคนดีไง ได้ดี ได้ดีที่เราเป็นอยู่แล้ว

ถาม : เรื่อง “แนวทางปฏิบัติเริ่มภาวนา”

กราบนมัสการหลวงพ่อ เมื่อวันเสาร์ที่ ๒๒ ตุลาคมที่ผ่านมา ผมได้ขึ้นไปทําบุญที่วัด แต่พบว่าหลวงพ่อไม่อยู่ ซึ่งผมนั้นอยากจะขอแนวทางปฏิบัติภาวนาที่เหมาะสมจากหลวงพ่อ ด้วยตัวผมเองเป็นคนชอบสวดมนต์อยู่เป็นนิจ แต่ไม่ค่อยได้ทําสมาธิภาวนา ส่วนใหญ่จะนั่งสมาธิภาวนาประมาณ ๑๐-๒๐ นาทีเท่านั้น เคยฝึกแบบยุบหนอพองหนอแบบที่โรงเรียนสอน ก็พบว่าไม่สามารถกําหนดแบบนั้นได้ จึงอยากขอคําแนะนําวิธีปฏิบัติจากหลวงพ่อครับ

ตอบ : วิธีการปฏิบัติ วิธีการปฏิบัติเริ่มต้นจากมีศรัทธามีความเชื่อ คือมีศรัทธามีความเชื่อคือว่าเราต้องเชื่อมั่นในตัวเราก่อน คําว่า “เชื่อมั่นในตัวเรา” คือเราเคารพตัวตนของเราไง เราเคารพตัวเรา

ส่วนใหญ่โลกเรานี่นะ เกิดมาแล้วไม่เห็นตัวตนของตนเอง เห็นแต่คนอื่น โทษเขาไปทั่วเลย สังคมไม่ดีๆ ทุกอย่างไม่ดีหมดเลย แต่เรา โอ๋ย! กูเป็นคนดีคนเดียว

แต่ถ้าเราเริ่มต้นของเรา คนเหมือนกันทั้งนั้นน่ะ พอคนเหมือนกันแล้ว คนก็มีศักดิ์ศรีความเป็นคนเท่ากันทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น ถ้าเราเคารพตัวเราเองไง ถ้าเคารพตัวเอง เรามีหน้าที่การงานอย่างใดเราก็ทําหน้าที่การงานของเรา

เพราะการเกิดมา มนุษย์เกิดมาเป็นญาติกันโดยธรรม คือเกิดมามีชีวิต เกิดมามีชีวิตมันต้องมีหน้าที่การงาน เพราะมันต้องเลี้ยงชีวิต ถ้าเลี้ยงชีวิต เลี้ยงชีวิตไว้ทําไม เลี้ยงชีวิตไว้ ดูสิ ชีวิตทางโลกเขาก็สํามะเลเทเมากัน ถ้าเขามีสติมีปัญญาเขาก็ประกอบสัมมาอาชีวะเลี้ยงชีพของเขาไป ถ้าชีวิตที่มีสติมีปัญญาอย่างเช่นพระ เขาก็สละทางโลกมาบวชพระ บวชพระขึ้นมาแล้ว พระถ้าบวชมาแล้วก็เป็นพระที่มีการศึกษาเพื่อจะทรงจําธรรมวินัย

แต่พระที่เขาศึกษาแล้วเขาจะประพฤติปฏิบัติ เวลาเขาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปเขาจะมีครูบาอาจารย์ของเขาสั่งสอนของเขาขึ้นไปจนเขาทะลุปรุโปร่งเข้าไปถึงสู่จิตใจของเขา ชําระล้างกิเลสเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปจนสิ้นกิเลสไป

พอสิ้นกิเลสไป เห็นไหม มนุษย์เหมือนกัน หลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่า เทวดามาฟังเทศน์ นี่ไง มนุษย์แท้ๆ เลย ทําไมเทวดามาฟังเทศน์ล่ะ ไอ้เรานี่แหม! อยากเป็นเทวดา อยากเห็นเทวดา แต่ครูบาอาจารย์ของเรา เทวดาต้องมากราบคารวะขอฟังธรรม มนุษย์เรานี่

นี่ไง ที่ว่าเคารพความเป็นมนุษย์ ถ้าเราเคารพความเป็นมนุษย์ของเรา เราซื่อสัตย์ของเรา ถ้าเราซื่อสัตย์ของเรา เราจะบอกว่า ถ้าเราซื่อสัตย์ของเรา เราจะมีคุณค่า มีคุณค่าที่ไหน มีคุณค่าที่มันมีสติ มีจิตไง

มนุษย์มีกายกับใจ ถ้ามีกายกับใจแล้วเราอยากภาวนาแล้ว ถ้าอยากภาวนาแล้ว พอภาวนา เขาใช้อะไรภาวนา เขาใช้ใจภาวนา อานาปานสติก็กําหนดลมหายใจเข้าออก

โรงงานอุตสาหกรรมน่ะ โรงงาน ดูสิ โรงงานไอนํ้าเขาใช้ลม เขาก็มีลมทั้งนั้นน่ะ ทําไมไม่เป็นอานาปานสติ ทําไมเราหายใจเข้ารูจมูกนี่เป็นอานาปานสติ เป็นอานาปานสติเพราะมันมีจิต จิตของเรามันรับรู้ลม

ถ้าธรรมดามนุษย์เกิดมาต้องมีลมหายใจ ใครไม่มีลมหายใจห้านาที สมองตาย ต้องมีลมหายใจ เขาก็หายใจอยู่ ทําไมไม่เป็นอานาปานสติ คนหายใจอยู่ทําไมมันไม่เป็นอานาปานสติ แต่ของเราพอมีสติตั้งกําหนดลมนี่เป็นอานาปานสติทันทีเลย เพราะอะไร เพราะจิตไง

เพราะจิตใจของเรา จิตใจของเรามีค่ามาก เห็นไหม หลวงตาท่านไปไหนๆ ท่านไปเอาหัวใจของคนๆ หัวใจของคนมีค่ามาก จิตนี้มีค่ามาก เพราะจิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ คนเราเพราะมีจิตในร่างกายนี้มันถึงมีชีวิตไง พอจิตนั้นออกจากร่างไปเป็นคนตาย เป็นท่อนฟืน

นี่ไง ฉะนั้นบอกว่า ถ้าเราเคารพตัวตนของเรา พอจิตมันมีคุณค่าขึ้นมา จิตมันมีคุณค่าขึ้นมา พอเรากําหนดลมหายใจเข้าลมหายใจออกเป็นอานาปานสติ แล้วถ้ามันระลึกพุทโธเป็นพุทธานุสติ ถ้ามันระลึกถึงความตายเป็นมรณานุสติ มันก็เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป ถ้าเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

เพราะเขาถามเรื่อง หลวงพ่อ จะปฏิบัติอย่างไร

แล้วเวลาไปบอกปฏิบัติมันก็งงอีกน่ะปฏิบัติอย่างไร แต่เวลาพูดถึงวิธีการ กูไม่ได้สอนเอ็งนะ กูบอกถึงวิธีการปฏิบัติ แล้วคนที่จะปฏิบัติก็ต้องปฏิบัติตามวิธีการนี้ ถ้าปฏิบัติตามวิธีการนี้มันถึงเป็นการปฏิบัติ ถ้ามันไม่ปฏิบัติตามวิธีการนี้มันก็สร้างภาพ มันก็นึกไปเอง นี่ไง มันถึงไม่เข้าทางพระพุทธศาสนาไง

ถ้าเข้าทางพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าสอน ดูสิ เวลาสุภัททะ สุภัททะไปถามพระพุทธเจ้า เขามีปัญญามาก “อู้ฮู! ศาสนานั้นก็ดี ศาสนานี้ก็ดี นู่นยอดๆๆ ไปหมดเลย แล้วพระพุทธเจ้าว่าอย่างไร”

พระพุทธเจ้าบอกเลย “ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล”

ไม่มีมรรคตรงไหน ไม่มีมรรค ดูสิ ศาสนาก็ยอดๆๆ มันคิดเอาเอง จินตนาการไปเอง แต่ศาสนาพระพุทธเจ้าต้องอานาปานสติต้องกําหนดลมหายใจ จิตต้องทําทั้งหมด

ศาสนาที่ว่ายอดๆๆ ยอดๆ เพราะอะไร เพราะมันไม่ต้องทําอะไรมันเลยยอดไง ไม่ต้องทําอะไรเลย ยอด แต่พระพุทธศาสนานี่ต้องทําทุกอย่างเลย ทําเพราะอะไร ทําเพราะจิตมันทํา เพราะจิตมันทําแล้วจิตมันเป็นสมาธิ จิตมันเกิดปัญญา จิตมันฟอกจิตมัน จิตมันทําชําระล้างกิเลสมัน จิตมันพ้นจากกิเลสมัน มันมีจริงไง

“ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล สุภัททะ เธออย่าถามให้มากไปเลย” ให้พระอานนท์บวชให้คืนนั้น บวชคืนนั้น เขาพิจารณาคืนนั้น เขาเป็นพระอรหันต์คืนนั้นเลย

แล้วที่ว่ายอดๆ ยอดตรงไหนล่ะ มันก็ยอดมะพร้าวไง แต่ถ้ามันยอด นี่พูดถึงมันยอด

นี่เขาถามว่า วันนั้นมาหาหลวงพ่อ แล้วอยากจะปฏิบัติ อยากจะหาแนวทางปฏิบัติ แต่ก็ไม่เจอหลวงพ่อ

ถ้าอยากเจอ ถ้าเจอเราก็วิ่งหนีเลย เพราะเราก็ไม่พูดกับคน ถ้าคนจะเอาอย่างนั้นๆ ตลอดไป แต่โดยหลัก โดยหลักวิธีการปฏิบัติ กรรมฐาน ๔๐ ห้อง กรรมฐาน การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ ฉะนั้น เวลาการทําความสงบ ๔๐ วิธีการ นี่มันอยู่ในพระไตรปิฎก

เวลาทางวิชาการเขาบอก “พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนๆ”

เวลาจะทําความดีพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนทั้งนั้นเลยนะ เวลาจะล้วงกระเป๋าโยมน่ะพระพุทธเจ้าสอน เวลาจะเอาตังค์เขาน่ะ โอ๋ย! นี่พระพุทธเจ้าสอน สอนให้เอาตังค์เขา เวลาจะประพฤติปฏิบัติบอกพระพุทธเจ้าไม่ได้สอนๆ...แล้วสอนเรื่องอะไรล่ะ สอนอะไร

พระพุทธเจ้าสอนให้ปราบกิเลสของตนนะ ถ้าการจะปราบกิเลส การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ เราจะบอกว่า การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ เพราะมันเป็นพุทธคุณนะ ปัญญาคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การทําความสงบ ๔๐ วิธีการ เพราะอะไร

เพราะครูบาอาจารย์ของเราท่านลูกศิษย์ลูกหามาก หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นลูกศิษย์ลูกหามาก ฉะนั้น ลูกศิษย์ลูกหามาก จริตนิสัยของคนมันไม่เหมือนกัน จริตนิสัยของคน การสร้างอํานาจวาสนาบารมีของคนมันแตกต่างกัน คนที่มาแตกต่างกัน คนที่จริตนิสัยแตกต่างกันจะให้ทําเหมือนกันมันเป็นไปไม่ได้

ฉะนั้น พอเป็นไปไม่ได้ จริตนิสัยที่แตกต่างกัน เหมือนแร่ธาตุเลย ดูสิ จะแร่เหล็ก แร่เหล็กมาจากเหมืองไหน ถ้าแร่เหล็กเหมืองนั้นมีคุณสมบัติอย่างไร มันจะเข้าเตาหล่อชนิดนั้น ดูสิ นํ้ามันที่มันซื้อมา นํ้ามันประเภทที่ว่ามีคุณภาพมากมีคุณภาพน้อยต้องเข้าโรงกลั่น โรงกลั่นก็ต้องโรงกลั่นที่มีคุณภาพไม่มีคุณภาพแตกต่างกันไป

คนที่มันเกิดมาจริตนิสัยมันก็เป็นแบบนั้น ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเปิดไว้ ๔๐ วิธีการไง ฉะนั้น เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงบอกว่า กําหนดอันแรกเป็นพุทโธก่อน พุทโธคือว่าเราระลึกถึงศาสดาก่อน ระลึกถึงศาสดาคือว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธะ พุทธะคือพุทโธ ธัมโม สังโฆ นี่ไง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราระลึกถึงก่อนถ้าทําได้ ถ้าทําไม่ได้ก็อานาปานสติ ปัญญาอบรมสมาธิ มรณานุสติ นี่มันเป็นไปถึง ๔๐ วิธีการ พระพุทธเจ้าอย่างนี้เลย

เพราะว่าถ้ามันมีแนวทางเดียว คนอื่นจะทําไม่ได้ โอกาสของคนที่จะเข้าทางนี้มันทําไม่ได้ไง แล้วพอทําไม่ได้ ก็เหมือนกับเราโง่เง่าเต่าตุ่นจะบอกให้เป็นดอกเตอร์ โอ๋ย! อีกห้าชาติกูก็เป็นไม่ได้

เออ! กูหัดอ่าน ก.ไก่ นี่กูทําได้ ให้กูหัดอ่าน ก.ไก่ เออ! ใครจะเป็นอะไรก็ได้ ขอให้อ่านออกเขียนได้ ทํางานเป็น ใช้ได้ พออ่านออกเขียนได้ ทํางานเป็นแล้วก็ฝึกหัดมา พอมันไปทําหน้าที่การงานขึ้นมาเดี๋ยวมันมีอาชีพ เดี๋ยวมันเลี้ยงชีพมันได้ เดี๋ยวมันปฏิบัติแล้วมันก็มีหน้าที่การงานของมัน เดี๋ยวมันก็มีครอบครัวสร้างเนื้อสร้างตัวมันได้ เดี๋ยวมันก็เป็นคนดีขึ้นมา นี่พระพุทธเจ้าเปิดกว้างอย่างนี้

ทีนี้เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านถึงเปิดกว้างมากนะ ฉะนั้น เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอน ท่านสอนเฉพาะ คนคนนี้จะสอนอย่างนี้ๆ ท่านสอนเฉพาะจริตนิสัยของคน แล้วท่านรู้ถึงจริตนิสัยของคน

ไอ้เราไปแล้ว เวลาสอนเราน่ะไม่ดีๆ ไปแอบนั่งฟังสอนคนอื่นน่ะ เวลาสอนคนอื่นน่ะไปลักขโมยเขามาแล้วก็ทําไม่ได้อย่างเขา แล้วก็บอกว่าทําไมฉันทําไม่ได้...ก็เขาไม่ได้สอนเอ็ง เขาสอนคนอื่น เวลาเขาสอนเอ็ง เอ็งก็ไม่เอา เวลาสอนตรงๆ มันไม่เอานะ เบื่อ ไม่ชอบ เวลาเขาสอนคนอื่นน่ะชอบ หูยาวเชียว ไปแอบฟังของเขา ไปสอนใครก็ไม่รู้เนาะ ไปเอาของเขามา แล้วพอทําไม่ได้ก็ “นี่ผมทําไม่ได้” “ทําไมทําไม่ได้ล่ะ” “ก็วันนั้นหลวงพ่อสอนคนนั้น ผมไปฟังมาไง”

อื้อหืม! เขาสอนคนนู้น คนนู้นมันมีคุณสมบัติอย่างนั้น เขาก็สอนอย่างนั้น เอ็งมีคุณสมบัติอย่างนี้ เขาก็สอนอย่างนี้ เอ็งมีคุณสมบัติอย่างนี้ เอ็งก็ควรทําอย่างนี้ เพราะมันตรงกับนํ้ามันดิบของเอ็งมันมีกํามะถันเยอะ มันก็ต้องเข้าโรงกลั่นประเภทนี้ ไอ้นํ้ามันดิบของเขามันประเภทเบา เขาก็เข้าโรงกลั่นประเภทนั้น

เอ็งนี่ไม่รู้เรื่องเลย แต่ชอบ ชอบหูยาวเชียว ไปฟังของคนอื่นมา แล้วปฏิบัติแล้วไม่ได้เรื่อง แล้วก็มา “โอ๋ย! หลวงพ่อ ไม่ดีอย่างนู้นไม่ดีอย่างนี้” “ทําไมล่ะ” “ก็วันนั้นหลวงพ่อสอนคนนั้น ผมฟัง แหม! มันถูกใจมาก”

เวลาของของเอ็งน่ะไม่เอา เหมือนเราเลย ในครัวบ้านเราไม่ทํา ชอบไปกินข้าวบ้านคนอื่น บ้านของตัวขี้เกียจ ขี้เกียจล้างไง ชอบไปกินครัวบ้านคนอื่น ในการปฏิบัติ ในการปฏิบัติมันเป็นแบบนี้ นี่พูดถึงแนวทางปฏิบัติไง

ฉะนั้น แนวทางปฏิบัติแล้วโดยเริ่มต้น ถ้าเราเคารพตัวเราเอง เริ่มต้นต้องเคารพตัวเราเองก่อนนะ เคารพตัวเราเองมันเหมือนกับเราให้โอกาสจิตของเราไง ไอ้นี่ไม่อย่างนั้น ดูถูกตัวเอง เราทําอะไรไม่ได้ คนอื่นยอดไปหมดเลย มีเราเลวคนเดียว

เรากําหนดลมหายใจของเราสิ ทําของเราขึ้นมา เคารพตัวเอง ฝึกหัดของเรา แล้วถ้าจิตมันสงบก็ให้สงบของเรา จิตสงบเพราะมีสติ เพราะมีคําบริกรรม แล้วถ้ามันดีแล้วสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญา มันจะมากจะน้อยก็ฝึกหัดใช้ ฝึกหัดใช้ปัญญาเป็นแนวทาง แล้วเดี๋ยวถ้ามันชํานาญขึ้นมา มันเข้มแข็งขึ้นมา แล้วเราก็จะเดินของเราไปได้

เด็กมันเกิดมาทุกคนนะ อย่างใดก็แล้วแต่มันต้องเดินได้ เด็กเกิดมา ไม่มีเด็กคนไหนเกิดมาแล้วมันเดินได้ มันต้องหัดนั่ง หัดคลาน แล้วก็หัดเดิน มันเดินได้แล้วมันก็วิ่งได้ จิตของเราก็เหมือนกัน เด็กอย่างไรมันก็เดินได้ แต่จิตของเราถ้าไม่ฝึกหัดมัน มันเดินไม่ได้ มันวิปัสสนาไม่เป็น แล้วไปไม่ได้

แต่ธรรมชาติของเด็กมันต้องเดินได้ แต่ธรรมชาติของจิตมันวิปัสสนาไม่เป็น มันต้องฝึกหัดมันต้องมีการกระทําขึ้นมา ถ้าทําขึ้นมาแล้วมันต้องมีครูบาอาจารย์สอน พอสอนขึ้นมา พอมันเป็นไปได้นะ เด็กมันเดินได้แล้วนะ มันไม่ต้องการให้ใครอุ้มเลย มันจะวิ่งเล่นไปหาเพื่อนมันทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาถ้ามันยังเดินไม่ได้มันจะวิ่งเข้ามาเลย อุ้มๆๆ เพราะมันยังเดินไม่ได้ มันอยากให้เราอุ้มมันไป แต่ถ้ามันเดินได้แล้วมันวิ่ง มันไปมันเอง มันแอบด้วย ไม่ให้เราเห็นด้วย แต่ถ้ามันยังเดินไม่ได้นะ เดินเข้ามาเลย อุ้มๆ อุ้มที อยากจะไป มาอ้อนให้อุ้มตลอด เพราะมันยังเดินไม่ได้

นี่เวลามันฝึกหัด มันฝึกหัดอย่างนั้น ถ้าธรรมชาติของเด็กมันต้องเดินได้โดยธรรมชาติของมัน แต่ธรรมชาติของจิตเดินไม่ได้ ถ้าไม่ฝึกไม่หัด ไม่ฝึกหัดใช้ปัญญานี่ไง ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกทําของเราไป ถ้ามันเป็นไปได้ มันก็เป็นไปได้

นี่เขาถามไง “กราบนมัสการหลวงพ่อครับ ผมอยากขอแนวทางปฏิบัติการภาวนาจากหลวงพ่อว่าจะทําอย่างไร”

ก็ทําอย่างนี้ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ไม่ต้องคิดว่ามันจะสูงส่งขนาดไหน มันจะสูงส่ง ดูสิ คนเราเกิดมามันต้องมีอากาศหายใจนะ มนุษย์เกิดมาต้องมีนํ้า มีนํ้า มีอากาศ นี่ก็เหมือนกัน จิตใจของเราให้หัดกําหนดพุทโธ ให้ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ให้มันสงบเข้ามา เหมือนกับมนุษย์ มนุษย์ขาดนํ้าอยู่ไม่ได้ นี่ก็เหมือนกัน จิตถ้ามันขาดความสงบแล้วมันจะทําอย่างไร

ศาสนามันเหมือนนํ้า เหมือนอากาศที่ใครๆ ก็ปรารถนาอากาศที่บริสุทธิ์ ใครๆ ก็ปรารถนานํ้าที่บริสุทธิ์ นี่เราก็ทําเหมือนกัน ทําหัวใจของเราให้มันสะอาดบริสุทธิ์ แล้วถ้ามันสะอาดบริสุทธิ์แล้วนะ เรามีนํ้า มีอากาศที่ดีนะ เราอยู่สุขสบาย เราทําอะไรก็ได้ แล้วเวลาภาวนามันจะเป็นของมันไป ปฏิบัติเพื่อความเป็นคนดี เอวัง

อ้างกรรมเก่ากรรมใหม่
โอ๋ย! ถ้าคนมั่งมีศรีสุขมานะ
โอ๋ย! อดีตชาติเราเคยเป็นญาติกันมา แต่ถ้าขอทานน่ะไม่ใช่...มันอ้าง อ้างแล้วจะหาแต่ผลประโยชน์
ไอ้พวกดัดจริต พวกฉวยโอกาส ไม่มีอะไรเป็นพื้นฐานเลย
นี่มันเป็นอย่างนั้น

๒

พวกฉวยโอกาส

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือไม่”

ทุกศาสนามีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่ หากมีจริง ทําไมจํานวนมนุษย์จึงมากขึ้นเรื่อยๆ เวียนว่ายมาจากไหนกัน

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถามนี้พูดถึงว่า คําถามมันบอกถึงว่าภูมิ ภูมิคนถามไง คนถามว่า ถ้าคนถามมีภูมิขนาดไหน การสนใจในศาสนา ว่าอย่างนั้นเลย ถ้าการสนใจในศาสนา

เพราะว่านักการศาสนานะ ในทางวิชาการน่ะ มนุษย์ศาสตร์เขาก็เรียนนะ แล้วตอนนี้เราเห็นข่าวอยู่ จุฬาฯ เขาเปิดเรียนการตาย มรณานุสติ การตายแบบการุณยฆาต การตายแบบมีความสุข ว่าอย่างนั้นเถอะ อู๋ย! มีคนจะไปเรียนกันเยอะเลยนะ

เราบอก โอ้โฮ! สงสัยวัดทั้งหมดคงจะยกเลิกหมด เขาต้องไปเรียนที่จุฬาฯ หมดเลย ก็เรื่องนี้มันเรื่องพื้นเพของศาสนาไง แต่เวลาพื้นเพศาสนาแต่พระไม่ศึกษาไม่ทําความเข้าใจ พอพระไม่ศึกษาไม่ทําความเข้าใจ พระก็คุยกัน พระนี่ก็รู้ได้แค่ว่ามีบุญมีบาปๆ แล้วถ้าบุญก็ของพระ บาปก็ของโยม พระก็ศึกษากันแค่นี้ไง ฉะนั้น จุฬาฯ เลยเปิดเลย การุณยฆาต การตายแบบมีความสุข ก็มรณานุสติ แล้วพอการตายอย่างนั้นเขาก็ศึกษามาจากบาลี จากคัมภีร์ในพระพุทธศาสนา

นี่พูดถึงว่าภูมิของคนถาม เพราะคนถามมันมีความคิดอย่างไรถึงเขียนมาอย่างนี้ไง ถ้าเขียนมาอย่างนี้ บอกว่า ถ้าคนเราเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ทําไมคนเยอะมาก

ไอ้นี่มันเป็นคําถามพื้นๆ นะ คําถามพื้นๆ อย่างเรา เราก็เคยคิด เมื่อก่อนเมืองไทยสมัยเราเป็นนักเรียนนะ เมืองไทยมี ๑๖ ล้านคน ท่องจําแม่นเลย แล้วมันมาจากไหน ๖๐ กว่าล้าน มันมาจากไหน เพราะจิตหนึ่งๆ เมื่อก่อน ๑๐ กว่าล้าน เดี๋ยวนี้ ๖๐ กว่าล้าน นั่นมาจากไหนๆ

นี่มันเป็นความคิดของผู้ที่สงสัย แล้วถ้าความคิดของผู้ที่สงสัย มันก็วัดภูมิ วัดภูมิว่า เรามีความสงสัยอย่างนี้ เราก็ถามมาอย่างนี้ไง ถ้าถามมาอย่างนี้ปั๊บ มันอยู่ที่เบื้องหลัง เบื้องหลังคือว่าจริตนิสัยความชอบ แล้วมีภูมิแค่ไหนก็ถามมา มันก็เลยกลายเป็นคําถามที่ซํ้าๆ ซากๆ คําถามแบบข้อสงสัยของมนุษย์ทั้งหมด ว่าอย่างนั้นเลย ทุกคนก็มีความสงสัยอย่างนี้ แม้แต่เป็นชาวพุทธเองนับถือศาสนาแล้วก็ยังสงสัย เพราะว่าความสงสัย ถ้ามีความสงสัยอยู่ เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติไป ถ้ายังมีความสงสัยอยู่ ท่านบอกไม่ใช่ มันต้องรู้แจ้ง ถ้าความรู้แจ้งแล้วไอ้ประเด็นอย่างนี้จบหมดเลย

ทีนี้จบหมดเลย เพียงแต่ว่าเขาถามมาอย่างนี้เพราะอะไร เพราะคนเข้ามาใหม่ไง คนเข้ามาใหม่ คนเกิดใหม่ คนมีความรู้ใหม่ คนมีการศึกษาใหม่ ยิ่งถ้าไปศึกษามาแล้ว ถ้ามีทางทฤษฎีมาแล้ว โอ้โฮ! ยิ่งมีความรู้มาก ยิ่งสงสัยเรื่องนี้มาก ถ้าสงสัยมากมันก็จะเริ่มเคลียร์ประเด็นไปเรื่อยๆ เริ่มต้นตั้งแต่คําถาม “การเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือไม่”

ถ้าการเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือไม่ ต้องแบ่งเป็น ๒ ประเด็น ประเด็นหนึ่งคือการเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง การเวียนว่ายตายเกิดนี่เป็นข้อเท็จจริงนะ เป็นข้อเท็จจริง เรื่องศาสนาเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

เรื่องศาสนา การเวียนว่ายตายเกิดมันมีข้อเท็จจริงคือมันมีของมันอยู่อย่างนี้ แล้วมันก็ยังมีอยู่ในปัจจุบันนี้ แล้วต่อไปอนาคตมันก็จะเป็นอยู่อย่างนี้ นี่การเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง แต่ศาสนาล่ะ ศาสนาทุกศาสนาสอนอย่างไร ทุกศาสนามีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่

ฉะนั้น เราบอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริงก่อน แล้วการเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง ดูสิ เจ้าชายสิทธัตถะเวลาไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด เห็นคนแก่ เห็นคนเจ็บ เห็นคนตาย การเวียนว่ายตายเกิดมันมีอยู่ก่อนที่จะมีศาสนาอีก แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะไปเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย ถึงถามมหาดเล็ก “เราต้องเป็นอย่างนี้หรือ เราต้องเป็นอย่างนี้หรือเปล่า” มหาดเล็กบอก “ใช่ ต้องเป็นอย่างนี้” ถ้าเป็นอย่างนี้มันสะเทือนใจ คําว่า “สะเทือนใจ” นี่คือบุญ

บุญคือสร้างสมบุญญาธิการมาก มันสะเทือนใจว่าเราก็ต้องเป็นแบบนี้ เพราะเจ้าชายสิทธัตถะยังวัยรุ่นอยู่ก็มีความคิดว่า โอ้โฮ! โลกนี้โลกสวยมาก มันจะประสบความสําเร็จไปทุกๆ อย่างเลย แต่พอไปเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย นี่ไง นี่ข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงมันมีของมันอยู่อย่างนั้น แต่เพราะคนมีบุญ เรื่องบุญ เรื่องกุศล เรื่องอริยสัจ ศาสนามันไปอีกเรื่องหนึ่งเลย เพราะศาสนาจะเป็นฝ่ายแก้ เป็นฝ่ายแก้ให้จิตนี้พ้นออกไปจากการเวียนว่ายตายเกิด ฉะนั้น การเวียนว่ายตายเกิดนี้เป็นข้อเท็จจริง

พระพุทธศาสนาไม่ได้สอนตรงนั้น พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอริยสัจ พระพุทธศาสนาสอนเรื่องกรรมการกระทําต่างหาก การกระทําให้พ้นจากวงจรอย่างนั้น วงจรอย่างนั้นคือวัฏฏะ ถ้าเรามีการกระทํา ศาสนาสอนถึงการกระทํา วิวัฏฏะ หักออกจากวงจรนั้น วงจรนั้นมันมีของมันอยู่แล้ว เห็นไหม

“การเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือไม่”

นี่เราจะบอกถึงการเวียนว่ายตายเกิดมันเป็นข้อเท็จจริงไว้ก่อน ศาสนาสอนถึงไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ไม่ได้สอนเรื่องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ สอนถึงที่สุดแห่งทุกข์ พ้นไปเลย

แล้วมันมีจริงหรือไม่

คําว่า “มีจริงหรือไม่” ของข้อเท็จจริงที่มันมีอยู่นี่ใครๆ ก็ไปหักล้างไม่ได้ ครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านประพฤติปฏิบัติมานะ นรกสวรรค์เรายังไม่เชื่อกันเลย นรกสวรรค์ เรื่องมรรคเรื่องผล เราไม่เชื่อกันเลย

ไม่เชื่อส่วนไม่เชื่อ มันเป็นสิทธิ์ เป็นสิทธิ์ มันเป็นสิทธิ พระพุทธศาสนาไม่บังคับใคร แต่ถ้าใครมีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนาแล้ว พอมีความเชื่อในพระพุทธศาสนาแล้วจะประพฤติปฏิบัติให้เป็นความจริงขึ้นมา มันก็ต้องมีข้อเท็จจริงใช่ไหม มันก็ต้องมีวิธีการ วิธีการบังคับ บังคับให้เราทํา ถ้าบังคับ อันนั้นไม่ใช่ศาสนาบังคับ เราต่างหากมีศรัทธามีความเชื่อแล้วเราจะบังคับตัวเราเองปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์

ฉะนั้น “การเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือไม่”

ยกตัวอย่างนะ ยกตัวอย่างเหมือนกับจักรวาล โลกมีหรือไม่ ดวงจันทร์มีหรือไม่ ดาวพฤหัสมีหรือไม่ มี มันมีของมันอยู่แล้ว นี่วัฏฏะไง มันมีของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ ภพชาติมันมีของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ การเวียนว่ายตายเกิดมันก็มีของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่มันมีของมันอยู่อย่างนั้น ดูสิ ดูนักขัตฤกษ์ ดูข้างขึ้นข้างแรม ข้างขึ้นข้างแรม เวลาซูเปอร์มูน ๓๖ ปี ๓๙ ปี ๗๐ ปี มันมารอบหนึ่ง ทําไมดาราศาสตร์เขาคํานวณได้ล่ะ ทําไมเขาคํานวณได้ แล้วการเวียนว่ายตายเกิด การเวียนว่ายตายเกิดนี่เขารู้ได้ไหม ได้ แต่การรู้ได้ รู้ทําไม

ดาราศาสตร์เขาก็รู้ของเขา แล้วมันก็วงจร วงจรวิทยาศาสตร์ วงจรดวงดาวมันก็หมุนไปตามวงโคจรของมัน แล้วมันเกี่ยวอะไรกับนักวิทยาศาสตร์ นักวิทยาศาสตร์เขารู้ไง แต่วงโคจรของดาวมันก็โคจรของมันไง นี่การเวียนว่ายตายเกิดก็มีของมันไง แล้วเอ็งรู้แล้วเอ็งได้อะไรไง

นี่ไง ที่บอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดมันมีของมันอยู่อย่างนี้นะ แล้วมีของมันอยู่อย่างนี้แล้ว ศาสนาเริ่มแรกของเราคือศาสนาถือผี ชาวมายาเขาไม่มีที่พึ่ง เขาต้องบูชายัญ บูชายัญเรื่องภูตผีปีศาจ ถือผีมากี่พันปี เป็นหมื่นๆ ปี ถือผี นี่ก็เวียนว่ายตายเกิดไง แต่ไม่มีที่พึ่งไง

การเวียนว่ายตายเกิดมันแปลกประหลาดตรงไหน ไม่เห็นมหัศจรรย์อะไรเลย ไม่เห็นมันมหัศจรรย์อะไรทั้งสิ้น แล้วเอ็งยังว่าไม่มี อ้าว! มีหรือไม่มีเอ็งก็ว่าตามประสาของเอ็งไง ตามประสาของผู้ถามไง ฉะนั้น เอ็งถามว่ามีหรือไม่มีล่ะ

เราถึงบอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงของมันอยู่อย่างนั้น ภพชาติก็มีอยู่อย่างนั้น เพียงแต่คนจะรู้หรือไม่รู้เท่านั้น ถ้าคนไม่รู้ ไม่รู้ก็แล้วแต่อวิชชาความไม่รู้นั้นมันปิดบังไปมันก็มืดบอด ไอ้พวกมืดบอดก็อย่างหนึ่ง ไอ้พวกฉวยโอกาส ไอ้พวกดัดจริตก็อีกเรื่องหนึ่ง ไอ้พวกดัดจริตเอาการเวียนว่ายตายเกิดไปแก้กรรมๆ...กรรมอะไร กรรมอะไรของมึง มึงรู้อะไร

นี่ไง เรื่องศาสนาเป็นเรื่องหนึ่งนะ ทีนี้พอเรื่องศาสนา ไอ้การเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง แล้วเอาข้อเท็จจริงนี้มาหลอกลวงกัน เอาข้อเท็จจริงมาแบล็กเมลกัน มาหาเงินกัน พระพุทธเจ้าไม่ได้สอน

นี่ไง ข้อเท็จจริงเป็นข้อเท็จจริง จะบอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันไม่มี ภพชาติ เวรกรรมไม่มี มันก็ไม่ใช่ มันก็มีของมันอยู่อย่างนั้นน่ะ แต่ว่ามีอยู่อย่างนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต่างหากได้สร้างบุญกุศลมาเป็นพระโพธิสัตว์ พอสร้างสมมาเป็นพระโพธิสัตว์ พอเห็นสภาพแบบนี้แล้วมันสะเทือนหัวใจ เห็นไหม ไปเที่ยวสวนเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย “เราต้องเป็นอย่างนี้ด้วยหรือ”

พระเจ้าสุทโธทนะ อู้ฮู! บํารุงบําเรออย่างดีเลย เพราะต้องการให้เป็นจักรพรรดิ มีแต่เครื่องอํานวยความสะดวกดีงามไปทั้งหมด ไม่เคยเห็นสิ่งของไม่สวยไม่ดีเลย แล้วพอไปเห็นเข้าน่ะ “เราต้องเป็นอย่างนั้นด้วยหรือ” ถามด้วยซื่อๆ นะ ถามด้วยคนที่ว่าพ่อพยายามจะบํารุงบําเรอไว้อย่างนั้น แต่ด้วยบุญ คําว่า “บุญ” พระโพธิสัตว์ได้สร้างมาอย่างนั้น มหาดเล็กก็บอกว่า “ใช่ ต้องเป็นอย่างนั้น”

ถ้าเป็นอย่างนั้นนะ จะอยู่สุขอยู่สบายขนาดไหนก็ต้องตายไง พอต้องตายก็ต้องคิด พอคิดก็ไปแสวงหา การไปแสวงหาก็ไปหาเจ้าลัทธิต่างๆ ร้อยแปดพันเก้า สุดท้ายแล้วมันแก้ไม่ได้ แก้อํานาจวาสนาของตนไม่ได้ เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอํานาจวาสนามาก ถึงเวลาสุดท้ายแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาแก้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง แล้วแก้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง เข้าเรื่องศาสนาแล้ว ไอ้เรื่องข้อเท็จจริงนี้ยกไว้ก่อนนะ แขวนไว้ก่อนนะ อย่าเอามายุ่ง เพราะอะไร

เพราะว่าเวลาคนอ้างก็อ้าง อ้างกรรมเก่ากรรมใหม่ โอ๋ย! ถ้าคนมั่งมีศรีสุขมานะ โอ๋ย! อดีตชาติเราเคยเป็นญาติกันมา แต่ถ้าขอทานน่ะไม่ใช่...มันอ้าง อ้างแล้วจะหาแต่ผลประโยชน์ ไอ้พวกดัดจริต พวกฉวยโอกาส ไม่มีอะไรเป็นพื้นฐานเลย นี่มันเป็นอย่างนั้น

เขาบอกว่า “การเวียนว่ายตายเกิดมีจริงหรือไม่”

เราบอกว่าเป็นข้อเท็จจริง จะเถียงอะไรก็เถียงไปเถอะ เอ็งจะพูดอย่างไรก็แล้วแต่ความเชื่อ ใครเชื่ออย่างไรยกไว้ แต่ไม่ใช่ศาสนาด้วย

แต่ศาสนาดีกว่านั้น แก้ได้ด้วย แก้ถึงการเวียนว่ายตายเกิดด้วย แล้วเสวยวิมุตติสุขอีกด้วย ดีกว่านั้นอีก ดีกว่าการเวียนว่ายตายเกิดอีก เกิดจากการเวียนว่ายตายเกิดนี่แหละ แต่ทําให้พ้นออกไปจากการเวียนว่ายตายเกิดแล้วเสวยวิมุตติสุขอีกต่างหาก นี่ศาสนาพุทธยอดเยี่ยม

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ทุกศาสนามีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่ หากมีจริง ทําไมจํานวนมนุษย์จึงเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ แล้วมาจากไหน”

ทุกศาสนานะ คําว่า “ทุกศาสนา” ก็สอนเรื่องคนนั่นแหละ แต่สอนเรื่องคนแล้ว แล้วแต่ว่าผู้นํา ผู้นําของเขามันไม่ถึงที่สุด อย่างการที่เวียนว่ายตายเกิด อย่างพราหมณ์ พราหมณ์ อาตมัน เพื่อไปอยู่กับพระเจ้า ทําอ้อนวอน อ้อนวอนขอ

อย่างพวกพราหมณ์เขามีพระเจ้าเขาหลายองค์ใช่ไหม มันก็มีการนับถือในเทววิทยาใช่ไหม มีลัทธิพระเจ้าหลายองค์กับพระเจ้าองค์เดียว พระเจ้าองค์เดียวก็มีพระเจ้าองค์เดียว พระเจ้าองค์เดียวก็พวกคริสตศาสนา ศาสนาอิสลามนี่พระเจ้าองค์เดียว แล้วอย่างพวกพราหมณ์มีพระเจ้าหลายองค์ เขามีพระเจ้าหลายองค์กับมีพระเจ้าองค์เดียวนะ ทีนี้เขามีพระเจ้าหลายองค์หรือมีพระเจ้าองค์เดียวก็แล้วแต่ แล้วสอนอะไรล่ะ ก็สอนให้เสียสละ ทุกศาสนาสอนให้คนเป็นคนดี ก็คน ก็สอนให้คนเป็นคนดี คนมันไม่มีที่พึ่ง ศาสนาขัดเกลา ก็เรื่องของศาสนาไง

แต่นี่หลวงตาท่านพูดประจํา ถ้าใครที่มีอํานาจวาสนาถึงได้นับถือศาสนาพุทธ ถ้าใครไม่มีอํานาจวาสนาไม่ได้นับถือศาสนาพุทธ เพราะพระพุทธศาสนาปฏิเสธพระเจ้า ปฏิเสธทุกๆ อย่าง แล้วจะไปพึ่งใครล่ะ เออ!

ของเขาพึ่งพระเจ้าของเขานะ แล้วแต่ความเมตตาของพระเจ้า พระเจ้าทดสอบเรา เขาว่านะ เวลาทุกข์เขาว่า “พระเจ้าทดสอบเรา”...พระเจ้าทําให้เอ็งทุกข์หรือ

“พระเจ้าทดสอบเรา พระเจ้าเมตตา พระเจ้ามีความเมตตา” ทํางานมาเกือบตาย “ขอบคุณพระเจ้าที่ให้อาหาร”...โอ๋ย! ก็กูไถนามา กูก็เพิ่งไถมาเมื่อกี้นี้ เพิ่งเกี่ยวมา “โอ๋ย! ขอบคุณ” นี่ไง เพราะไม่มีที่พึ่ง คนจนตรอก คนไม่มีที่พึ่งเขาก็ไม่มีที่พึ่ง จะบอกว่าคนว้าเหว่นะ

พูดนี้พูดในเชิงของความเป็นจริงนะ ถ้ามีสิ่งใดกระทบกระเทือน ขออภัย ขออภัยไว้ก่อนนะ ถ้ามีสิ่งใดกระทบกระเทือนกันบ้าง แต่นี่พูดตามข้อเท็จจริง

ฉะนั้นบอกว่า เวลาพระเจ้าหลายองค์ พระเจ้าต่างๆ ทําเสร็จแล้วก็ต้องขอบคุณพระเจ้า อะไรอยู่ที่พระเจ้าหมดเลย นี่พูดถึงมันจะหาที่ยึดที่เกาะ แล้วคนเรามันว้าเหว่ คนเราไม่มีที่พึ่ง ชาวมายาเขาอยากจะให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาลเขาต้องบูชายัญฆ่ามนุษย์นะ ควักหัวใจบูชาเพื่อทุกอย่าง เพราะอะไร เพราะไม่มีที่พึ่ง นี่ศาสนาอย่างนั้น

“ทุกศาสนามีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่”

มันมีเวียนว่ายตายเกิดแล้วเวียนว่ายตายเกิดอย่างไรล่ะ เวียนว่ายตายเกิดก็ต้องมีผู้มีอํานาจ ผู้มีอํานาจเป็นคนที่คอยควบคุมดูแล คอยทําให้ประสบความสําเร็จ แต่พระพุทธศาสนาปฏิเสธหมดเลย นี่ไง พระพุทธศาสนา ใครไม่มีอํานาจวาสนาไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนา เพราะพระพุทธศาสนาไม่มีพระเจ้า ไม่มี

พระพุทธศาสนาสอนเรื่องกรรม ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว คนคนนั้นเป็นคนกระทําเสียเอง คนคนนั้นเป็นผู้ดูแลหัวใจของตนเสียเอง คนคนนั้นน่ะ พูดถึงอริยสัจสัจจะความจริง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ทุกศาสนา เขาบอกทุกศาสนามีเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด มีหรือไม่

ทุกศาสนานะ เราถึงบอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง เป็นข้อเท็จจริงนะ มันเป็นข้อเท็จจริง เพราะเจ้าชายสิทธัตถะไปเที่ยวสวนก็เห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย มันมีมาก่อนที่พระพุทธเจ้าจะตรัสรู้ แล้วปัจจุบันนี้ก็มีอยู่ แล้วอนาคตก็จะมีต่อไป เพราะมันเป็นข้อเท็จจริงของมันอยู่อย่างนั้น ตั้งแต่สวรรค์ พรหม นรกอเวจี มันมีของมันอยู่อย่างนั้น เหมือนจักรวาล จักรวาลมันมีของมันอยู่อย่างนั้น

แล้วถ้ามีอยู่อย่างนั้น เพียงแต่พระพุทธเจ้ามารู้ แต่รู้ มันมีของมันอยู่ไง เพราะบุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ มันเข้าใจเรื่องนี้หมด มันไปเห็นหมดแล้ว เห็นหมดแล้วมันก็แก้สิ่งใดไม่ได้ไง สุดท้ายแล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอาสวักขยญาณมาแก้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ผู้ที่จะไปเกิด ไปแก่ ไปเจ็บ ไปตาย ชําระล้างกิเลสหมดแล้วก็จบตรงนี้ไง นี่พูดถึงศาสนาพุทธนะ

เพราะศาสนาพุทธปฏิเสธพระเจ้า เพราะจิตดวงหนึ่งเวียนตายเวียนเกิด เพราะจิตนี้เป็นพระเจ้าเสียเอง คนทําบุญกุศลแล้วไปเกิดเป็นพระอินทร์ ไปเกิดเป็นพรหม ไปเกิด เขาก็เป็นพระเจ้าของเขา

แล้วเวลาคนที่ภาวนาทําสมาธินี่นะ เวลาจิตละเอียดแล้ว ถ้าระลึกรู้ว่าอดีตชาติของตนเป็นอย่างไรก็จะไปเห็นไง ไปเห็นว่าเราเคยเป็นอย่างนี้ๆ แล้วทีนี้คนที่จิตมันอ่อน จิตที่ไม่มีกําลังพอ พอไปถึงพรหม พรหมมันอยู่นานน่ะ มันก็สิ้นสุดแค่นี้ มันก็แค่นั้นแหละ แต่คนที่มีกําลัง คนที่มีดีกว่าเขาจะระลึกได้มากกว่า

ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัตินะ เวลาท่านระลึกอดีตชาติ บางองค์ระลึกอดีตชาติ สองชาติ สามชาติ ห้าชาติ สิบชาติ แล้วแต่กําลังนะ แล้วแต่วาสนาของจิต ถ้าจิตมีกําลังมาก ไอ้นี่ไม่ใช่ศาสนานะ บอกไว้แล้วว่าการเกิด แก่ เจ็บ ตายนี้เป็นข้อเท็จจริง การเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงนะ นี่ข้อเท็จจริงยังไม่ใช่ศาสนา

ทีนี้ข้อเท็จจริงแล้ว จิตมันสงบแล้ว บุพเพนิวาสานุสติญาณที่พระพุทธเจ้าปฐมยาม ยังไม่ได้ตรัสรู้ นี่ไง เข้าตรงนี้ มันก็รู้ของมันอยู่อย่างนี้ นี่ข้อเท็จจริงๆ ข้อเท็จจริงของมัน ถ้าข้อเท็จจริงของมันอยู่อย่างนี้ นี่ข้อเท็จจริงของมันอยู่อย่างนี้ แล้วทุกศาสนาเขาไม่มีกําลังของเขา เขาไม่มีมรรคไม่มีผลของเขา เห็นไหม ข้างในมันกลวง ข้างในมันไม่มีอะไร ก็ไปจํานนแค่นี้ไง พอจํานนแค่นี้ นี่ไง ก็ถึงว่าบูชาพระเจ้าแล้วไปอยู่กับพระเจ้า ไปอยู่กับอาตมันๆ ไปอยู่กับพระเจ้า พระเจ้าจะคุ้มครองดูแล ก็ว่ากันไป ศาสนาพุทธปฏิเสธหมด

เขาบอกทุกศาสนา...ไม่ใช่ ศาสนาพุทธไม่เกี่ยวกับศาสนาอื่น ศาสนาพุทธเป็นพระพุทธศาสนา พุทธะเป็นศาสนาแห่งปัญญา เป็นศาสนาแห่งการรู้แจ้ง

ถ้าศาสนาอื่นมีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่

อันนี้เราบอกตั้งแต่ต้นแล้วว่าการเวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง แล้วมันมีมาอยู่ใช่ไหม เรื่องศาสนา เวลาศาสดาผู้นําที่เกิดมามีชีวิตขึ้นมา แล้วอย่างเรา อย่างพระเราพอมาบวชแล้วบอกพระพุทธเจ้าสอนผิด ฉันสอนถูก มันจะตั้งศาสนาใหม่มันก็ไม่กล้าตั้งนะ มันยังอ้างว่าเป็นพระพุทธศาสนาอยู่ มันยังอาศัยพระพุทธเจ้าหากินอยู่ มันก็ไม่กล้าตั้งไง ทีนี้บอกว่าเวลาสิ่งที่เป็นข้อเท็จจริง เวียนว่ายตายเกิดมันมีอยู่แล้ว แล้วเกิดมาเป็นผู้นํา เป็นผู้ที่มีเชาวน์ปัญญาก็มาตั้งศาสนากันไป

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ใช่อย่างนั้นน่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องการเอาตัวเองให้พ้นไง ไม่มีสิ่งใดบังคับ มาด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ไง

เราจะบอกว่า ศาสนาก็เรื่องศาสนานี่แหละ แต่เราพูดตั้งแต่ต้นแล้วว่าไม่อยากให้กระทบกระเทือนกัน ไม่อยากให้กระทบกระเทือนนะ ถ้ามีอะไรกระทบกระเทือน ขออภัย ขออภัยเลย เพราะไม่ได้พูดเพื่อเหตุนั้น แต่นี้คําถามวันนี้ ทีแรกจะไม่ตอบคําถามนี้ด้วย ไม่ตอบ เพราะว่าไอ้อย่างนี้ ไก่กับไข่อันไหนเกิดก่อนกัน มีปัญหามาทุกวัน ไก่กับไข่อันไหนเกิดก่อนกัน เกิดมีหรือไม่มี เรื่องปัญหาไก่กับไข่มันไม่จบหรอก แต่เรามาพิจารณาของเราแล้ว วันนี้เราจะตอบ

ถ้าจะตอบ นี่พูดถึงเรื่องศาสนาก่อน พระพุทธศาสนาปฏิเสธเรื่องพระเจ้า ปฏิเสธการพึ่งพาอาศัยอะไรทั้งสิ้น พระพุทธศาสนาให้เชื่อในเรื่องอริยสัจ เชื่อเรื่องกรรม ผลของกรรม พระโพธิสัตว์ ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างบุญกุศลมามหาศาลถึงได้เกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ด้วยบุญกุศลอันนั้น ด้วยบารมีอันนั้น แล้วเวลามาตรัสรู้นี่ตรัสรู้เองโดยชอบ คําว่า “ตรัสรู้เองโดยชอบ” มันมีมรรคไง มีอาสวักขยญาณ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เป็นพระโพธิสัตว์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อนาคตพระศรีอริยเมตไตรยจะมาตรัสรู้ คําว่า “จะมาตรัสรู้” ต้องมีการรื้อค้น ต้องมีการปฏิบัติไง

นี่มันต้องมีการปฏิบัติใช่ไหม อย่างเช่นของสิ่งหนึ่ง เวลามันมีของสิ่งนั้นจะแปรสภาพเป็นอีกสิ่งหนึ่งได้อย่างไร คนเราเกิดมา เกิดมาคนเรามีอวิชชาใช่ไหม ถึงจะเป็นพระโพธิสัตว์เกิดมาก็เป็นพระโพธิสัตว์ แล้วพระโพธิสัตว์ก็เป็นพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์จะเป็นพระพุทธเจ้าได้อย่างไร พระโพธิสัตว์จะเปลี่ยนจากพระโพธิสัตว์เป็นพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์จะเป็นพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ต้องมีการกระทําไง ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงตรัสรู้เองโดยชอบไง คําว่า “ตรัสรู้เองโดยชอบ” นี่ไง แล้วต่อไปอนาคตวงศ์ พระศรีอริยเมตไตรยก็จะมาตรัสรู้

คําว่า “ตรัสรู้” คือมรรค คําว่า “ตรัสรู้” คือการกระทํา คือการพิจารณาของท่าน การกระทําของท่าน ทีนี้การกระทําของท่าน ฉะนั้น ศาสนาทุกศาสนาเขาไม่มีการกระทําแบบนี้ เขาไม่มีการกระทํา เขาก็เชื่อ เชื่อว่าการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เชื่อเวลาจิตมันสงบ จิตสงบมันมีกําลังมันก็มองเห็นไป คําว่า “จิตส่งออกๆ” ธรรมชาติของจิตมันเป็นอย่างนั้น ทีนี้ศาสนาอื่น เวลาศาสนาอื่นเขาทําของเขา

ทุกศาสนาเขาก็ทําสมาธินะ ทุกศาสนาเขาทําสมาธิ แต่เขาไม่มีมรรค เขาไม่รู้จักใจของเขา ไม่ต้องว่าทุกศาสนาหรอก แม้แต่ศาสนาพุทธ พระในปัจจุบันนี้ก็โง่ๆ เซ่อๆ กันอยู่นี่ แล้วก็ดัดจริต ไอ้พวกดัดจริตไปเอาเรื่องข้างนอกมาหากินกันไง มันไม่ใช่เรื่องมรรค ไม่ได้สอนเรื่องมรรคเรื่องผล เรื่องจิตสงบ สมาธิก็เรื่องสมาธิ มันจะเกี่ยวอะไรกับมรรคผลล่ะ แล้วเดี๋ยวมันจะพูดให้ศาสนาสอนให้เชื่อกรรมอีกต่างหากนะ เราจะค่อยๆ เคลียร์ ค่อยๆ เคลียร์ นี่พูดถึงทุกศาสนาก่อน

“ทุกศาสนามีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่”

ถ้ามีบอกมีปั๊บ มันจะเป็นอันเดียวกันมาหมดเลย ศาสนาก็คือศาสนา แล้วศาสนามีมรรคมีผล ศาสนาถ้ามีองค์คุณธรรม มีหรือไม่มีนั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ศาสนาเป็นศาสนา

ทีนี้พระพุทธศาสนาถึงบอกว่าใครไม่มีอํานาจวาสนาไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนา ถ้าไม่นับถือพระพุทธศาสนาก็อย่างที่พูดเมื่อกี้นี้ พระพุทธศาสนาปฏิเสธไม่ให้เชื่ออะไรทั้งสิ้น ให้เชื่อทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว

เราไม่มีพระเจ้านะ เราไม่มีอ้อนวอนใครนะ เราไม่ได้ถือใครเป็นคนที่มีอํานาจจะคุ้มครองดูแลจะรักษาเราตลอดภพชาติกี่ภพกี่ชาติไม่มีนะ มันอยู่ที่การกระทํา มันอยู่ที่กรรมของเรา เรามีสติมีปัญญา มีสมอง เราทําดีของเราไง เราทําดีของเรา เราเข้าถึงสัจธรรมไง นี่ศาสนาสอนอย่างนี้ พระพุทธศาสนาสอนอย่างนี้

แล้วพระพุทธศาสนาสอนแบบไม่มีที่พึ่งเลย แต่ไม่มีที่พึ่ง เราเปรียบเทียบไม่มีที่พึ่งแบบลัทธิศาสนาอื่น ลัทธิศาสนาอื่นเขาสอนให้พึ่งไง ให้รอพวกพระเจ้ามาตัดสินไง ให้รอพระเจ้ามาอุ้มชูไง แต่พระพุทธศาสนามีที่พึ่งที่ไหน

นี่ไง ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมไง เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง แต่คําว่า “พึ่ง” อย่างนี้มันพึ่งแบบการกระทํา พึ่งแบบปัญญาไง ไม่ได้พึ่งแบบว่าขอเอา ขอขั้นนั้น ขอขั้นนี้ มันไม่มี พระพุทธศาสนาให้อย่างนั้นไม่ได้ แต่พระเจ้าของเขา เขาให้ของเขา นั่นมันเรื่องของเขา

ฉะนั้น เวลานับถือพระพุทธศาสนา เราถึงบอกว่า เรามีอะไรเป็นที่พึ่ง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นที่พึ่ง ให้นึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ให้จิตใจเรามีที่พึ่งที่อาศัย แต่ของเขาพระเจ้าเป็นผู้พิพากษาโลก คือเป็นผู้พิพากษาเราไง โอ๋ย! ตาย ทํามาเกือบตาย ให้พระเจ้าเป็นผู้พิพากษา ไอ้ของเรา เราทําจบแล้ว ครูบาอาจารย์ท่านทําของท่านจบ

นี่คําว่า “ทุกศาสนา” เราปฏิเสธ เราจะบอกว่าการเวียนว่ายตายเกิดนี้เป็นข้อเท็จจริง ศาสนาแต่ละศาสนาก็มีมุมมองที่แตกต่างกัน พระพุทธศาสนานี้สุดยอดมาก ศีล ๕ ปาณาติปาตาฯ ห้ามทําลายชีวิตทุกชีวิต ห้ามทําลายสิ่งมีชีวิตเลย

แต่ของเขานะ ถ้าฆ่าเพื่ออาหารไม่เป็นบาป มันแตกต่างกันแล้ว ถ้าเป็นอาหารนี่ฆ่าได้ ไม่เป็นบาป อ้าว! มันมีฆ่าได้กับฆ่าไม่ได้นะ ถ้าเป็นพวกเราฆ่าไม่ได้ ถ้าเป็นพวกเขาฆ่าได้ๆ นี่ศาสนาเขาสอนกันอย่างนั้น แต่ของเราไม่ได้หมด

แม้แต่คนที่เป็นมหาโจร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังเมตตา แม้แต่มหาโจรนะ เรายังต้องแก้ไขมหาโจรให้มาเป็นคนดีกัน เราไม่มีการทําลายกันทั้งสิ้น พระพุทธศาสนาไม่ทําลายใครทั้งสิ้น เพียงแต่ว่าให้เขาทําลายทิฏฐิความเห็นผิดของเขา ให้เขาเปลี่ยนแปลงความเห็นของเขาให้เขากลับมาเป็นคนดี ศาสนาสอนอย่างนี้นะ พระพุทธศาสนาสอนอย่างนี้ แต่ถ้าศาสนาอื่นๆ ถ้าพวกเราทําอะไรไม่ได้นะ ถ้าพวกเขาได้ๆ ศาสนาอะไรมันสอนกันอย่างนั้นก็ไม่รู้

ฉะนั้นบอกว่า ทุกศาสนาปฏิเสธ แต่ถ้าพระพุทธศาสนาอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าพระพุทธศาสนา

“ทุกศาสนามีการเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่”

นี่พูดถึงเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด เรื่องศาสนานะ

“หากมีจริง ทําไมจํานวนมนุษย์มีมากขึ้นเรื่อยๆ”

จํานวนมากขึ้นเรื่อยๆ ไอ้ข้อนี้ก่อนบวชเราก็สงสัย อย่าว่าแต่ผู้ถามสงสัยเลย ก่อนที่เราบวชเราก็สงสัย

จิตหนึ่ง มหายานสอนเรื่องจิตหนึ่งเลย จิตหนึ่งเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้าจิตหนึ่งนะ คนสิบหกล้านคนมันก็ต้องสิบหกล้านคนตลอดมาสิ แล้วนี่เมื่อก่อนเราเรียนอยู่ สิบหกล้านคน ท่องจําแม่นเลย สิบหกล้าน สิบหกล้าน ประเทศไทยมีประชากรสิบหกล้านคน ตอนนี้ล่อไปเกือบร้อยล้านแล้ว แล้วมันมาจากไหนล่ะ

คําว่า “มาจากไหน” นะ ฉะนั้น การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราจะบอกว่า ผู้ถามถ้าถามว่าคนที่เกิดเป็นมนุษย์แล้วก็ต้องเกิดเป็นมนุษย์ตลอดไป คนที่เกิดเป็นสัตว์ก็ต้องเกิดเป็นสัตว์ตลอดไป จิตถ้าเขาเกิดเป็นอะไรก็ต้องเป็นแบบนั้น

เราอ่านพระไตรปิฎกเราก็เจอ ในลัทธิ เราจําภาษาบาลีไม่ได้ ทิฏฐินี้เขาบอกว่าบางลัทธินะบอกว่าคนเราเกิดมาให้เสวยกามสุข สุขนี่เสวยกาม เสพให้เต็มที่เลยห้าร้อยชาติก็นิพพาน คือห้าร้อยชาติก็จะดับ คือไม่เกิดอีก คือว่าจิตนี้เกิดได้แค่ห้าร้อยชาติไง เขาบอกว่า เกิดแล้วก็เสวยสุขไปห้าร้อยชาติแล้วก็จะสิ้นกิเลสไป บางความเชื่อก็บอกว่า ถ้าใครเกิดเป็นมนุษย์ก็จะเป็นมนุษย์อย่างนี้ตลอดไป ถ้าใครเกิดเป็นสัตว์ก็เป็นสัตว์ตลอดไป

พระพุทธเจ้าเรียกมาเคาะหัวทุกทีเลย พระพุทธเจ้าจะเรียกมาสอน โมฆบุรุษ มันเป็นอย่างนั้นได้อย่างไร มันไม่เป็นอย่างนั้นหรอก จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แต่มันอยู่ที่เวรที่กรรมไง กรรมมันส่งเสริม กรรมตัดทอนไง ถ้าทํากรรมชั่วมันก็เกิดชั่วเกิดตํ่าต้อยไปเรื่อยๆ ไง ถ้าทําความดี ความดีมันจะเกิดต่อไปเรื่อยๆ ไง

อยู่ในพระไตรปิฎกนะ ในพระไตรปิฎก เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปบิณฑบาต โตเทยยพราหมณ์เขาเป็นพราหมณ์ เขาเป็นเศรษฐีมาก เขาหวงแหนมาก เขาตระหนี่มาก เขาไม่เคยใส่บาตรเลย แล้วพอไม่เคยใส่บาตรเลย พอเขาตายไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไปบิณฑบาตไง ทีนี้ไปบิณฑบาตข้างบ้าน คนใช้มา พอไปบิณฑบาตข้างบ้าน หมาตัวนี้ โตเทยยพราหมณ์ไปเกิดเป็นหมาไปเกิดเป็นสุนัข ก็มาเห่าหวงใหญ่เลย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อมันจะเป็นบุญกุศลไง ก็พูดกับหมา “โตเทยยพราหมณ์ เธอเป็นพราหมณ์เธอก็ตระหนี่ถี่เหนียว เธอเป็นสุนัขเธอก็ตระหนี่ถี่เหนียว” พูดให้คนใช้ได้ยินนะ

คนใช้โกรธมาก คนใช้ก็ไปบอกลูกโตเทยยพราหมณ์ เขาเป็นพราหมณ์ เป็นเศรษฐี อู๋ย! ลูกเศรษฐีเขาโกรธมากว่าพระพุทธเจ้าดูถูกเขานะ เขาตามไป เพราะเขาเป็นพราหมณ์ พราหมณ์กับพุทธมันแข่งกันอยู่ เขาก็ตามไปเฝ้าพระพุทธเจ้าที่วัด จําไม่ได้ชื่ออะไร ไปถึงบอกพระพุทธเจ้าพูดอย่างนั้นจริงหรือ

จริง จริง ทําไม ถ้าพูดอย่างนั้นจริงแล้วอยากพิสูจน์ไหม พระพุทธเจ้าถามเลย อยากพิสูจน์ เพราะพระพุทธเจ้าจะเมตตาเขา เมตตาสุนัขตัวนี้ เมตตาโตเทยยพราหมณ์ มีเงินกุศลมหาศาลไม่ทําบุญกุศล ตระหนี่ถี่เหนียวไง เก็บไว้ๆ แล้วสุดท้ายแล้วตายไปก็เป็นสุนัข ด้วยความผูกพัน คนเราสมัยนั้นมันไม่มีธนาคาร เขาเอาทองคําใส่ไหไปฝังๆ ไว้ไง แล้วพอเขาตายไปเขาก็ห่วงทองคํานั้น เขาก็มาเกิดเป็นสุนัขเฝ้าที่ไหทองคํานั้น อยู่ข้างๆ บ้านนั่นแหละ

สุดท้ายแล้วพระพุทธเจ้าก็บอกกับลูกพราหมณ์ ลูกชายเขาให้กลับไปหาหมาตัวนั้น แล้วก็ไปปลอบประโลมหมาตัวนั้น เรียกพ่อๆๆ เลย แล้วก็เอาอาหารบํารุงบําเรออย่างดีเลย อาหารไปเลี้ยงอย่างดี เลี้ยงสุนัขตัวนั้นนะ นี่อยู่ในพระไตรปิฎกเป็นบาลีแล้วเขาแปลมาอยู่ในธรรมบท ก็พ่อๆ อย่างนู้น พ่ออย่างดีเลย เรียกพ่อ ป้อนอย่างดีอิ่มหนําสําราญ พ่อ พระพุทธเจ้าสั่งไว้ให้เลี้ยงให้ดีเลย แล้วก็ขอ สุดท้ายแล้วให้ขอว่าขอสมบัติ

ทีนี้มันเป็นสุนัขมันมาเฝ้าไง พอสุนัขมาเฝ้า พอบอกพ่อๆ แล้วขอสมบัติ กระดิกหางดิ๊กๆๆ วิ่งไปเลยนะ ไปตะกุย ตะกุยที่ฝังไว้น่ะ ลูกชายโตเทยยพราหมณ์ให้เขาขุดเลย พอขุดไป โอ้โฮ! ไหทองคําทั้งนั้นเลย ขุดลงไปเจอทองคําทั้งนั้นเลย

จากมนุษย์ไปเกิดเป็นสุนัข อยู่ในธรรมบท อยู่ในคัมภีร์ นี่พูดถึงว่าถ้ามนุษย์เกิดเป็นมนุษย์ตลอดไป ทําไมพราหมณ์ไปเกิดเป็นสุนัข ถ้าเรื่องการกระทํา การกระทําอย่างนี้ไง พระพุทธเจ้าสอนเรื่องตระหนี่ถี่เหนียวนี่ไง เห็นโทษของสมบัติของเราแท้ๆ เลย ควรจะเป็นสมบัติของเรา ฝังไว้เอง ทําไว้เอง แล้วก็มาเกิดมาเฝ้าเองเป็นปู่โสมเฝ้าทรัพย์ ของของตัวแท้ๆ แต่ถ้ามันสละไปเป็นบุญกุศลนะ มันได้ไปสวรรค์ไปนั่นเลย แล้วนี่มนุษย์มาเกิดเป็นหมานะ มนุษย์มาเกิดเป็นสัตว์

แล้วสัตว์มาเกิดเป็นเทวดา สัตว์ไปเกิดเป็นเทวดานะ พระปัจเจกพุทธเจ้าออกบิณฑบาต พอบิณฑบาตขึ้นไป บ้านหนึ่งเขานิมนต์มาฉันทุกวันไง เขาเลี้ยงหมาไว้ เขาก็นัดไว้นะว่าทําอาหารนิมนต์มาฉันทั้งพรรษา แล้วต่อไปนี้จะไปนิมนต์ทุกวันมันมีระยะทาง แล้วมีหน้าที่การงานมันมาก ต่อไปนี้ทําอาหารเสร็จแล้วก็จะให้สุนัขนี้มานิมนต์ สุนัขมันแสนรู้

สุนัขมันก็ไปนิมนต์ทุกวันนะ พออาหารจะเสร็จเขาบอกไป หมาไปนิมนต์ ไปถึงพระปัจเจกพุทธเจ้า มันก็วิ่งไปเลย ดีใจ ไปนิมนต์ โฮ่งๆๆ ตามทางมานะ พระปัจเจกพุทธเจ้าเก่งมาก ท่านพระปัจเจกพุทธเจ้าท่านแกล้งเดินหลงทาง หมาไปทางนี้นะ ท่านก็เดินไปทางนู้นนะ มันไม่ยอมนะ มันวิ่งกลับไปดึงคาบจีวร ไม่ใช่ๆ ทางนี้ๆ ดึงกลับมา ท่านทํา ความผูกพัน ความผูกพันกัน รักมาก

ทีนี้ประเพณี พระสมัยพุทธกาลออกพรรษาแล้วธุดงค์นะ เขาไม่อยู่ประจําสถานที่ ฉะนั้น พอออกพรรษาแล้วพระปัจเจกพุทธเจ้าก็ต้องออกธุดงค์ไป พอธุดงค์ก็ลาหมาตัวนั้นน่ะ มันรักมาก มันหอนนะ มันหอนจนขาดใจตาย พอขาดใจตายเลย พอตายจากนั้นไปเกิดเป็นเทวดา ไปเกิดเป็นเทวดาที่เสียงไพเราะสุดๆ เลย ชื่อของท่านคือท้าวโฆสกะ เพราะเป็นเทวดาที่เสียงเพราะที่สุดในหมู่ของเทวดาทั้งสิ้น เพราะได้ทําบุญกุศลอันนี้ไว้ไง

ฉะนั้น เวลาพวกโยมไปเป็นพิธีกรเขาเรียกว่าโฆษกๆ นั่นคือหมา ไอ้พวกพิธีกรนี่มาจากหมา เพราะว่าเราทับศัพท์มาจากคัมภีร์ คัมภีร์ว่าท้าวโฆสกะเป็นเทวดาที่เสียงเพราะที่สุดเลย แล้วถ้าเอ็งเป็นพิธีกรเอ็งก็เป็นหมา เอ็งมาจากหมา

หมาได้เกิดเป็นเทวดา นี่ถ้าหมาไปเกิดเป็นเทวดา สิ่งที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันเปลี่ยนแปลงกันอยู่อย่างนี้ ถ้ามันเปลี่ยนแปลงอย่างนี้ เมื่อก่อนสิบหกล้านคน ทําไมเป็นหกสิบล้านคนล่ะ

มันไม่ใช่ว่าเกิดเป็นมนุษย์แล้วจะเกิดเป็นมนุษย์เท่านั้นไง สัตว์ แล้วพูดถึงถ้าสัตว์มันมาเกิดเป็นมนุษย์ได้ มนุษย์เกิดเป็นสัตว์ได้ สัตว์มันเกิดเป็นเทวดาได้ สัตว์เปลี่ยนไปได้ด้วยเวรด้วยกรรม ถ้าด้วยเวรด้วยกรรม เห็นไหม

แมลง ดูพระนะ พระในสมัยพุทธกาลเป็นพระแล้วไปบิณฑบาตมากับญาติพี่น้องของตน เขาก็ถวายฝ้ายมา พอถวายฝ้ายมา มาถึงก็แกะออกหมดมาทอใหม่ ทอให้มันละเอียดไง แล้วตัด โอ้โฮ! วันนั้นพระก็ช่วยกัน เพราะสมัยก่อนมันไม่มีเทคโนโลยี มันต้องใช้มือหมด พอช่วยกันเสร็จแล้ว ตัดเสร็จแล้วย้อมเสร็จ โอ้โฮ! สวยงามมาก ปลื้มใจมากๆ เลย พรุ่งนี้เช้าจะได้ห่มผ้าสวยๆ ผ้าใหม่ คืนนั้นท่านท้องร่วงเสียชีวิต พระนะ ไปเกิดเป็นเล็นอยู่ในผ้านั้นน่ะ

แล้วพอสุดท้ายแล้ว วินัยสงฆ์ ถ้าพูดถึงบริขาร ๘ มันหายาก สมัยโบราณมันหายากมาก แล้วถึงเวลาแล้วถ้าพระเสียชีวิต เขาต้องให้ผู้ที่อุปัฏฐาก ผู้ที่อุปัฏฐากพระจะได้สิทธิเรื่องบริขาร ถ้าพระองค์นั้นไม่มีผู้อุปัฏฐาก ผ้านั้นจะตกเป็นของของสงฆ์ แล้วสงฆ์จะแจกใคร ให้สงฆ์แจกใคร นี่ตามวินัย

พระพุทธเจ้าเสด็จมาเอง ผ้านี้ห้ามแจกนะ ผ้านี้ห้ามแบ่งกัน ให้ตากไว้อย่างนั้น ให้ตากไว้อย่างนั้นให้ครบเจ็ดวัน

เล็นหรือไรมันมีชีวิตแค่เจ็ดวัน มันไปเกิดเป็นเล็นอยู่ในผ้านั้น มีความสุขมาก ของฉันๆ มีความสุขสุดๆ เลย เพราะของฉันน่ะเจ็ดวันมันก็ตาย พอตายไปเกิดบนสวรรค์นะ

แต่ถ้าพระพุทธเจ้า ไม่ได้ด้วยความรู้ของพระพุทธเจ้า พวกเราเป็นพระเราก็จะแจกกันตามสิทธิ์ ถ้าเราแจกกันตามสิทธิ์ ไอ้เล็นนั้นมันของฉัน แล้วพระมาแย่งมันไป มันจะโกรธไหม แล้วถ้ามันโกรธขึ้นมานี่ด้วยโทสะ เวลามันตายแล้วมันไปไหน

นี่พระพุทธเจ้าท่านเมตตาขนาดนั้นนะ ไม่ต้องการให้เล็นตัวนี้ตกนรก ต้องการให้เล็นตัวนี้ไปสวรรค์ แขวนไว้อย่างนั้นเจ็ดวัน พอเล็นมันตายแล้วพระพุทธเจ้าบอกแจกได้ เศษผ้า ทําไมมาติดมัน นี่กิเลสมันเป็นอย่างนี้ ความติดพันทิฏฐิมันเป็นอย่างนี้ พอแจกแล้วก็จบไง เพราะเล็นตัวนี้ก็เกิดแล้ว

พระไปเกิดเป็นเล็น แล้วทีนี้พอพระไปเกิดเป็นเล็น แล้วสัตว์โลกมันมีเท่าไร แล้วสิบหกล้านคนกับหกสิบล้านมันได้ไหม

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ถ้าหากมันมีจริง จํานวนมนุษย์ที่มีมากขึ้นเรื่อยๆ เวียนว่ายตายเกิดมาจากไหน”

เออ! มาจากไหนล่ะ เราจะพูดอย่างนี้นะ พูดว่า มนุษย์สมบัตินะ การเกิดเป็นมนุษย์ต้องมีบุญมากนะ พวกเราพวกที่นั่งอยู่นี่ ความเป็นมนุษย์นี้มันมีค่านะ ชีวิตเรานี้มีค่ามากๆ ให้เห็นกับค่าของความมีชีวิตนี้ แล้วมีชีวิตนี้จะทุกข์จะยากนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ฉะนั้น สิ่งที่มีค่าที่สุดก็คือชีวิตของเรา

ครูบาอาจารย์ท่านบอก สิ่งที่สัมผัสธรรมได้ก็คือความรู้สึก คือหัวใจของเรา แล้วหัวใจของเราไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เกิดเป็นสัตว์นรกอเวจี มันเป็นหน้าเดียว มันเป็นภพชาติเดียวอย่างนั้น มันก็ไปตามบุญกุศลตามบาปอกุศล

เกิดเป็นมนุษย์มันมีกายกับใจไง ร่างกายนี้ต้องการอาหาร ร่างกายนี้ต้องการความอบอุ่น พอร่างกายต้องการความอบอุ่น เราต้องแสวงหาสิ่งนั้นมาเพื่อร่างกายนี้ ถ้าแสวงหาเพื่อร่างกายนี้ ร่างกายมันเบียดเบียนเราไง คือเราต้องรับภาระสองอย่าง อย่างหนึ่งคือร่างกายนี้กับจิตใจนี้ไง ถ้าร่างกายกับจิตใจมันบีบคั้นกันๆ มันทําให้เราศึกษาศาสนาได้เข้าใจได้ง่ายขึ้น มันเห็นคุณค่าของศาสนาไง ทีนี้เกิดเป็นมนุษย์มีค่ามาก ถ้ามีค่ามาก ถ้าเรามีสติมีปัญญามันจะย้อนกลับมาที่นี่ไง

ฉะนั้นที่ว่า สิ่งนี้มนุษย์ที่มันมีมากขึ้นๆ มันมาจากไหน

ก็มาจากเวรจากกรรมไง ก็มาจากกรรม จากการกระทําไง พระพุทธศาสนาสอน สอนที่นี่ไง พระพุทธศาสนาสอนเรื่องอริยสัจ สอนเรื่องทานคือสร้างอํานาจวาสนาบารมี สอนเรื่องศีล เรื่องศีลคือความปกติของใจ สอนเรื่องภาวนา นี่ถ้าพระพุทธศาสนานะ

ถ้าพระพุทธศาสนาสอนเรื่องศีล เรื่องสมาธิ เรื่องอริยสัจ ถ้าเรื่องอริยสัจ พระพุทธศาสนาสอนที่นี่ แล้วมันก็จะไปแก้การเกิด แก่ เจ็บ ตาย เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวียนว่ายตายเกิดเป็นข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริงนี้มันมีของมันเป็นข้อเท็จจริง เป็นวิทยาศาสตร์ เป็นวิทยาศาสตร์เลย เป็นข้อเท็จจริงเลย แต่ศาสนานี้มหาศาล ศาสนานี้มีคุณค่ามากกว่า ศาสนานี้สอนถึงวิวัฏฏะ คือหักออก หักจิตนี้ออกจากวัฏฏะ หักออกจากการเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ

ถ้าพูดถึง ที่เราพูดๆ อยู่ว่าธรรมะเป็นธรรมชาติๆ ก็ข้อเท็จจริงเป็นธรรมชาติ แต่ที่เราบอกว่าธรรมะมันเหนือธรรมชาติ เหนือธรรมชาติเพราะมันวิวัฏฏะ มันหักออกจากวัฏฏะ ถ้าธรรมชาติก็การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง ถ้าธรรมชาติ

ใครจะทําอะไรก็แล้วแต่นะ เราทําแล้วเราปฏิเสธสิ่งที่เราทําไม่ได้ ใครจะทําอะไรก็แล้วแต่ ทําด้วยขาดสติหรือมีสติ ทํานะ บุญกุศลบาปอกุศลนั้นน่ะ นั่นแหละจะเป็นตัวขับเคลื่อนให้ไปเกิดในสถานะใด นี่ในสถานะใด นี่วัฏฏะ นี่ธรรมชาติ

เพราะธรรมชาติมันก็แปรปรวนไปธรรมชาติไง แต่ด้วยการกระทํา ปฏิบัตินี่ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ ถ้าธรรมชาติ เพราะเราเกิดจากธรรมชาติ เราก็เป็นธรรมชาติ แต่เราปฏิบัติไปพอมันเป็นคุณธรรมแท้ๆ มันเหนือธรรมชาติ เพราะมันหักออกไปจากการเวียนว่ายตายเกิด มันหักออกจากวัฏฏะ มันเหนือวัฏฏะ เพราะธรรมชาติมันหมุนเวียนไป แต่นี่มันทิ้งธรรมชาติ มันรู้เท่าธรรมชาติแล้ววางธรรมชาติไว้ มันเหนือธรรมชาติเพราะมันไม่ไปกับธรรมชาติอีกแล้ว

เพราะธรรมชาติคือสสาร ธรรมชาติคือสิ่งที่มีอยู่ใช่ไหม มันต้องแปรปรวนใช่ไหม แล้วถ้าเป็นนิพพานมันแปรปรวนไหม นิพพานมันเปลี่ยนแปลงไหม นี่ไง มันเหนือธรรมชาติที่ว่าไม่มีสิ่งใดเข้าไปมีส่วนกับเขาได้ เขาเหนือหมดไง นี่ธรรมชาติ ธรรมชาติมันเหนือทุกๆ อย่างไง ถ้าเหนือทุกอย่าง นี่คืออะไร ก็เรื่องกรรม ศาสนาพุทธสอนให้เชื่อกรรมนะ

นี่พูดถึง เราถึงบอกว่า ไอ้พวกที่ฉวยโอกาส เราสงสารนะ สงสารพระที่เขาซื่อสัตย์ซื่อตรง แล้วเห็นพระที่ฉวยโอกาส แล้วเอาเรื่องภพเรื่องชาติมารีดนาทาเร้นมาหลอกลวงกันน่ะ ไม่อยากเอ่ยชื่อนะ อย่างเช่นพุทธทาส อย่างเช่นพระที่เขาไม่เห็นด้วยกับเรื่องนรกสวรรค์ เพราะอะไร

เพราะไอ้พวกดัดจริต ไอ้พวกฉวยโอกาสเอาเรื่องนี้มาหาผลประโยชน์กับความเชื่อ กับความเชื่อนรกสวรรค์ไง แล้วก็บอกว่านรกสวรรค์เอามาขายเอามาอะไรกัน แล้วพวกนี้เขาก็เลยต่อต้าน แต่ความจริงมันเป็นข้อเท็จจริง แต่ที่มันจะเป็นจริงได้มันก็อยู่ที่การกระทํา อยู่ที่การกระทํา ผลของมันไง ผลของกรรม กรรมดี ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว มันอยู่ที่การกระทําอันนั้น ถ้าการกระทําอันนั้นเราทําดี ทําดีมันจะไปกลัวอะไรนรก ทําดี

ทีนี้คนของเรา เรื่องของกิเลสมันไว้ใจไม่ได้ ใจคนมันเรรวนตลอดไง มันถึงต้องมีศีล มีสมาธิ มีปัญญาคอยดูแลรักษาไง แล้วถ้าทําเป็นจริงๆ ไอ้เรื่องข้อเท็จจริงนี้เป็นเรื่องหนึ่งนะ ฉะนั้น เรื่องศาสนา เรื่องอริยสัจ พระพุทธศาสนา ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค แล้วทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว พระพุทธศาสนาสอนที่นี่

ทีนี้จํานวนมากนี้มาจากไหน จํานวนมากนี้มาจากไหน

ก็มาจากกรรมดีๆ ไง กรรมดีคือการทําดี มนุษย์สมบัติ คนจะเกิดเป็นมนุษย์ได้มันต้องมีสถานะความเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์สมบัติก็คือศีล ๕ คนที่เขาอายุยืนเพราะเขารักษาศีลมา รักษาศีล เขาไม่ทําลายชีวิตสัตว์ตกล่วง เขาดูแล พวกนี้อายุยืน ไอ้พวกอายุสั้นๆ คือฆ่าเขาเยอะ ฆ่าเขาเยอะ ทําลายเยอะ เกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน มีบุญกุศลเหมือนกัน แต่เกิดมาตายในท้อง ห้าขวบสิบขวบตาย แต่ถ้าคนอายุร้อยกว่าสองร้อย นี่ไง มนุษย์สมบัติแล้วมันก็อยู่ที่คุณค่าของเขา อยู่ที่การกระทําของเขา กรรมดี กรรมชั่ว กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมนี่จําแนกสัตว์ แล้วทํากรรมดีๆ มันเป็นกรรมดีของเราไง

ฉะนั้นจะบอกว่า ไอ้เรื่องคําถามนี้ทีแรกจะไม่ตอบนะ แต่เมื่อจะตอบ จะเคลียร์ไง จะเคลียร์แล้วมันเห็นคนเขาเอามาหากินกันเยอะ ไอ้การเวียนว่ายตายเกิดนี่ แล้วยิ่งระลึกชาติได้นี่ โอ้โฮ!

ระลึกชาติได้นะ ความระลึกชาติได้มันเป็นเรื่องอภิญญา มันไม่เกี่ยวกับอริยสัจ อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เรื่องมรรคเรื่องผล ศาสนาสอนตรงนี้ แต่ไอ้เรื่องข้อเท็จจริงมันมีของมันอยู่ใช่ไหม นี่การระลึกได้มันก็ข้อเท็จจริง

คําว่า “ข้อเท็จจริง” ทีนี้ข้อเท็จจริง คนที่เป็นจริง อย่างหลวงปู่มั่นท่านรู้ได้จริง ท่านกําหนดดูหลวงตานั้นน่ะแต่งงานกับครอบครัวเก่า ท่านจะเตือนแล้วมันมีผลกระทบ ตอนหลังท่านไม่พูดเลย ท่านพูดอ้อมๆ พูดกระทบไง หลวงปู่เจี๊ยะเล่าให้ฟังทั้งนั้นน่ะ หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง คนที่เขารู้จริงเขาเก็บของเขาไว้ เขาไม่เอามากระทบกระเทือน ไอ้พวกที่โพล่งๆ น่ะหลอกแดกทั้งนั้น ไอ้พวกดัดจริต ไอ้พวกหาแดก แต่ถ้าเรื่องศาสนาแล้วนะ เรื่องข้อเท็จจริงนั้นยกไว้ แต่เรื่องอริยสัจ เรื่องความเป็นจริงนี่เป็นความเป็นจริง

ฉะนั้น ไอ้พวกฉวยโอกาส จริงๆ นะ บวชในพระพุทธศาสนาแล้วก็ทําลายศาสนาโดยการกระทําของมัน แล้วก็ว่าตัวเองรู้ ตัวเองเก่งนะ ทั้งๆ ที่ตัวเองทําลายๆๆ ทําลายตัวเองนั่นแหละ กรรมอันนั้นน่ะ สอนเขาๆ แล้วก็แสวงหาผลประโยชน์นั่นแหละ แล้วเดี๋ยวเอ็งตายไปมันจะรู้เลยว่ามันจะเกิดจริงหรือไม่จริง มันจะเวียนว่ายตายเกิดหรือไม่ แล้วมันจะรู้เลยว่ามันไปอยู่ที่ไหน เพราะการกระทําของมัน เอวัง

ครูบาอาจารย์ของเรามาฟื้นฟู มนุษย์ทําได้ พระทําได้
ทําขึ้นมาให้มันถูกต้องตามธรรมวินัย
แล้วอย่างที่ว่านี่ทําได้นะ
ถ้าทําไม่ได้ก็งดเว้น ไม่ต้องรับกฐินเลย ไม่รับ
กฐินก็ถือว่าสละ
แล้วถ้าถึงเวลาทําไม่ได้โดยข้อเท็จจริง นั่นก็เดาะ
กฐินเดาะ

๓

กฐินเดาะ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓ ธันวาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “เรียนถามหลวงพ่อเรื่องกฐิน”

กราบนมัสการหลวงพ่อครับ ผมอยากให้หลวงพ่อช่วยอธิบายเรื่องกฐินว่า ถ้าพระไม่ได้ตัดเย็บย้อมจีวรเองหรือใช้จีวรสําเร็จรูปที่โยมมาถวายในการทอดกฐิน จะเป็นกฐินตามวินัยหรือไม่อย่างไร การทําผ้ากฐินทําเพียงสบงอย่างเดียวหรือจีวรอย่างเดียวหรืออย่างใดอย่างหนึ่งในไตรจีวรได้หรือไม่ เป็นกฐินหรือไม่ หรือต้องทําผ้าครบทั้งสามผืนถึงจะเป็นกฐิน ขอเมตตาช่วยอธิบายด้วยครับ

ตอบ : อันนี้พูดถึงเรื่องกฐินเนาะ กฐินมันก็เป็นคราวกรานจีวร ถ้าเป็นกรานกฐิน ถึงหน้ากรานกฐิน ถึงคราวกรานกฐิน ออกพรรษาแล้ว เมืองไทยมันเป็นที่นิยมเท่านั้นเอง แต่ถ้ามันเป็นที่นิยมในพื้นที่ ดูเถรวาทนะ เถรวาทในลาว เถรวาทในเขมร เถรวาทในไทย เถรวาทในพม่า ในพม่ากับไทยความเชื่อในเรื่องศาสนาโดยหลักการแล้วมันไม่ค่อยเหมือนกัน ทั้งๆ ที่เป็นเถรวาทเหมือนกันไม่ค่อยเหมือนกันด้วยว่าแก่นที่เขาเชื่อถือนั้นคืออะไร

แต่ในเมืองไทยของเรา เรื่องกฐิน เรื่องกฐินเขาว่าเป็นบุญใหญ่ ถ้าเป็นบุญใหญ่แล้วทุกคนก็ปรารถนาจะทอดกฐิน เพราะว่าในทอดกฐินมันถึงเวลาแล้ว ถึงเวลาหนึ่งปีได้ภายในหนึ่งเดือนใช่ไหม มันเป็นครั้งคราว แต่ถ้าบุญกุศลอย่างอื่นเราทําได้ตลอดเวลามันก็เลยนอนใจไง แต่ถ้ามันมีเวลาจํากัด แหม! มันก็อยากจะทอดกฐินๆ ก็เลยถือกรานกฐิน ก็เลยเป็นที่นิยม ถ้าเป็นที่นิยมไปแล้วมันก็เป็นวัฒนธรรม ทีนี้พอวัฒนธรรมแล้วมันก็มีที่มา เวลาที่มามันมาจากธรรมวินัย ถ้ามาจากธรรมวินัย เวลากรานกฐิน คําถามว่ากฐิน

กฐินมันจําเป็นมีก็มีไง อย่างเช่นเวลาอยู่กับหลวงตา เวลาทอดกฐินท่านให้ทําเป็นปกติ แล้วดูสิ เวลาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านถือธุดงค์ ท่านถือผ้าสามผืน ท่านถือผ้าสามผืนแล้วเวลากฐินทําอย่างไรล่ะ เพราะท่านไม่รับกฐิน

ทีนี้เวลามาถึงหลวงตา เวลาที่ท่านทอดกฐิน สมัยอยู่กับท่าน มันเหมือนกับวันปกติธรรมดา เหมือนกับเรามาทําบุญปกติ นี่ท่านทําให้ดูให้มันเป็นปกติเป็นเรื่องธรรมดา ไม่ให้มีจุดเด่น ไม่ให้มีสิ่งใดที่ว่าเป็นจุดขาย ว่าอย่างนั้นเลย ไม่มีจุดขาย ทีนี้เวลาสุดท้ายแล้วพออยู่ต่อมาๆ ท่านก็บอกว่าท่านจะยกเลิกซะ คือว่าปกติแล้วแบบว่ามันไม่มีอาบัติ มันไม่มีทุกข์ ไม่มีสิ่งใดที่จะปรับให้ต้องทํา ไม่ทําก็ได้ ทําก็ได้ แต่ทํานี่ท่านทําเป็นตัวอย่าง ทําให้ลูกหลานได้เห็นว่าการทอดกฐินทําอย่างไร เสร็จแล้วท่านก็จะระงับซะ แต่พอมีโครงการช่วยชาติฯ ท่านก็เลยเป็นกฐินช่วยชาติ

พอคําว่า “เป็นกฐินช่วยชาติ” เพราะว่าเป็นบุญกฐินใช่ไหม แต่มีโครงการช่วยชาติฯ อยู่แล้ว ท่านก็หาปัจจัยเพื่อจะมาเกื้อหนุนชาติ ก็เลยเป็นกฐินช่วยชาติ กฐินช่วยชาติมันเป็นนิยาม เป็นการที่ท่านตั้งชื่อให้ดูขลัง ให้ดูว่ามีบุญมาก ทุกคนจะได้มาช่วยกันยกชาติ มันก็เลยดูว่า โอ้โฮ! มันจําเป็น แต่ความจริงจะมีก็ได้ ไม่มีก็ได้

แต่คําว่ามีๆ เพราะในสมัยพุทธกาลมันเป็นเรื่องที่มันขาดแคลนจริงๆ นะ คําว่า “ขาดแคลน” เพราะสมัยโบราณมันไม่มีโรงงานทอผ้า มันต้องทอมือทั้งนั้นน่ะ ดูสิ เส้นทางสายไหมๆ ผ้าไหมจากเมืองจีนไปในโรมในอิตาลี อู้ฮู! ทุกคนอยากใช้มาก มันเป็นความมหัศจรรย์นะ สมัยผ้าที่แพงที่สุดในแว่นแคว้นในชมพูทวีป ผ้ากาสี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าห้ามพระใช้เลยล่ะ เพราะใช้แล้วมันจะดูแบบว่าเหมือนกับปัจจุบันใช้ผ้าพิเศษ มันมีราคามาก ฉะนั้น เวลาสมัยพุทธกาล สิ่งนี้มันไม่มี มันขาดแคลน พอมันขาดแคลนขึ้นมามันก็ต้องหาเอาตามธรรมชาติ

ฉะนั้น ถึงเวลาออกพรรษาแล้วพระไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะเราออกพรรษาแล้ว ในพรรษาพวกเราจะอธิษฐานพรรษากัน จะมุมานะในการประพฤติปฏิบัติกัน ในพรรษาหนึ่งมันจะมีสิ่งใดที่มันตกค้างในใจ มันจะมีปัญหา ว่าอย่างนั้นเถอะ ออกพรรษาเราก็จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใครประพฤติปฏิบัติประสบความสําเร็จ ใครประพฤติปฏิบัติแล้วเป็นพระอรหันต์ก็จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะพยากรณ์

ฉะนั้น ออกพรรษาแล้วพระก็จะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาไปแล้วบางทีพระมาผ้ามันขาดๆ แคลนๆ พระลุยนํ้ามา ผ้ามันเปียก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลยบอกให้จําพรรษาที่นั่นก่อน ออกพรรษาแล้วให้ถ่ายผ้าก่อน มันก็เลยเป็นบุญกฐินขึ้นมา

ถ้าบุญกฐินขึ้นมา มันจะมีก็ได้ ไม่มีก็ได้ ครูบาอาจารย์หลายองค์ท่านให้ระงับไปเลย คือไม่ไปกวนบ้านกวนเมืองไง ไม่กวนประชาชนไง ไม่กวนญาติโยมจนเกินไป หลวงตาท่านว่าเบียดเบียนเขาเกินไป

ถ้าจิตใจที่เป็นธรรมเขาจะไม่เบียดเบียนทําให้สังคมบอบชํ้า จิตใจที่เป็นธรรมเขาคิดกันอย่างนั้นนะ เขาไม่ให้สังคมนี้บอบชํ้า เขาไม่ให้จิตใจเราบอบชํ้าเพื่อต่างคนต่างอยู่สุขอยู่สบายไง ใครปรารถนาบุญกุศลก็แสวงหาขวนขวายเอา สิ่งใดที่ทําให้บอบชํ้าท่านก็ไม่ทํา ท่านก็ระงับไป

ฉะนั้น นี่พูดถึงว่ากฐินจะมีหรือไม่มีก่อน กฐินจะมีก็ได้ มีไว้ทําไว้เป็นตัวอย่าง ทําไว้ให้เป็นแบบอย่างให้อนุชนรุ่นหลังได้ประพฤติปฏิบัติตาม แต่ถ้ามันแบบว่ามันทําแล้วมันเป็นความกังวล ทําแล้วมันมีปัญหา ท่านยกเว้นเลย ท่านยกเว้นได้ นี่พูดถึงครูบาอาจารย์ของเราทํานะ

ทีนี้นี่พูดถึงว่ากฐิน แต่เวลามาเป็นประเพณีวัฒนธรรมมันเป็นเรื่องของการกระทํา เรื่องของการกระทําว่า คําถามถามว่า “หลวงพ่อครับ ผมอยากให้หลวงพ่อช่วยอธิบายเรื่องกฐินว่า ถ้าพระไม่ได้ตัดเย็บย้อมจีวรเองหรือใช้จีวรสําเร็จรูปที่โยมมาถวายในการทอดกฐินจะเป็นกฐินหรือไม่”

ถ้าไม่ได้ตัดเย็บไง ถ้าเอาตามธรรมวินัย ถ้าเอาตามธรรมวินัยนะ เริ่มตั้งแต่กฐินก่อนเลยแหละ ถ้ากฐิน อย่างครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นศีลอธิศีล ศีลที่เป็นความปกติของใจ ท่านมีความละอาย คนที่มีความละอายทําอะไรผิดพลาดนี่ท่านไม่อยากทําหรอก ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมนะ

แม้แต่อย่างครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าโยมมา โยมที่เขาไม่เข้าใจเรื่องศาสนา ท่านจะเฉย ท่านจะเฉย ท่านจะเงียบ ท่านจะไม่ตอบรับ คําว่า “ตอบรับ” มันไปร่วมกับเขาไง อย่างโยมมานี่ผิดๆ ถูกๆ ทําอะไรพูดไปผิดๆ ถูกๆ ถ้าอธิบายได้ก็จะอธิบาย ถ้าจะอธิบายไม่ได้ ท่านจะเงียบซะ แล้วเป็นความเข้าใจของโยมเอง ถ้าโยมเข้าใจถูกต้องได้ก็จะเข้าใจถูกต้อง อนาคตจะเข้าใจได้ ถ้ายังเข้าใจไม่ถูกต้องก็เป็นอย่างนั้น ท่านจะเงียบซะ นั่นพูดถึงว่ามันเป็นความเข้าใจ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ากรานกฐินๆ เวลาเริ่มต้นตั้งแต่ว่า เวลาผ้ากฐินนี่นะ ท่านจะบอกว่าตกมาจากฟ้า เป็นผ้าที่สะอาดบริสุทธิ์ ฉะนั้น คําว่า “ผ้าที่สะอาดบริสุทธิ์” ภิกษุจะขอไม่ได้ คนที่จะมาจองกฐินเขาจะมาจองของเขาเอง ภิกษุอย่างเรานี่นะ พอโยมมา “โยม ที่วัดนี้กฐินมันยังขาดแคลน มันยังขาด” ถ้าอย่างนี้ปั๊บเขาเรียกว่าขอ บอก กฐินนั้นไม่เป็นอันกราน คือไม่เป็นอานิสงส์เลย

กฐินนี่เขาไม่ให้บอกนะ เขาให้เป็นเจตนาของประชาชนเอง ถ้าเป็นประชาชนเขาเจตนา เขาตั้งใจของเขา อันนั้นน่ะมันสะอาดบริสุทธิ์ แต่เราไปพูดเปิดทาง ไปพูดเพื่ออยากจะได้ กฐินอันนั้นไม่เป็นอันกราน กฐินที่ไม่เป็นอันกรานคือไม่มีอานิสงส์เลยล่ะ บอกก็ไม่ได้ สิ่งใดก็ไม่ได้

ภาษาเรานะ ภาษาเรา ถ้าเป็นหมู่บ้านชุมชน ชุมชนมีพระมาจําพรรษา พอมีพระมาจําพรรษา ถ้าพระองค์เดียวนะ มันก็เป็นพระมาวิเวก ถ้าพระเขามาครบสงฆ์ มันเป็นชุมชนนั้น ชุมชนนั้นถ้าเขาเป็นชาวพุทธหรือเขามีความศรัทธา เขาจะปรึกษากัน เขาจะมีการกระทําของเขา ถ้าเขามีการกระทําของเขา เขาจะเป็นหน้าที่ของเขา คือมันเป็นหน้าที่ของฆราวาสเขาว่าเขาจะส่งเสริมอย่างใดเพื่อความมั่นคง เขาจะเข้ามาจัดการเอง ถ้าเขาเข้ามาจัดการเอง สิ่งนั้นนั่นน่ะกฐินเป็นอันกราน

นี่เริ่มตั้งแต่จองกฐินเลย ถ้าจองกฐินโดยไปนัดไปแนะไปบอกกัน กฐินนั้นไม่เป็นอันกราน คือกรานก็ไม่ได้ คือทําก็คือสักแต่ว่าทํา ไม่มีผล นี่พูดถึงถ้าเอาตามตัวอักษรเลยนะ มันอยู่ในวินัย เรื่องกฐินเป็นอันกรานหรือไม่เป็นอันกราน มันเริ่มต้นตั้งแต่ว่า กฐินไปขอเอา ไปพูดเทียบเคียงให้เขาอยากจะมา ถ้าอย่างนี้กฐินไม่มีอานิสงส์หมด

กฐินต้องเป็นความตั้งใจของเขา ถ้าเป็นความตั้งใจของเขาแล้ว ถึงเวลาทอดแล้ว เวลามาที่ว่าจะเป็นอานิสงส์กฐินต้องมีมาติกา ๘ คําว่า “มาติกา ๘” คือต้องมีการกะผ้า เวลาถวายกฐินแล้ว เขาเรียกกะ คือวัด กะผ้า ตัดผ้า เย็บผ้า ย้อมผ้า ถ้ามีมาติกา ๘ มันถึงจะมีอานิสงส์กฐิน เพราะการที่มันมีมาติกา ๘ คือการตัด การเย็บ การย้อม การกะ การเนา เพราะสมัยนั้นไม่มีจักร ถ้าเย็บอย่างนี้แล้วมันเป็นความสามัคคีในสงฆ์ สงฆ์ต้องมีความสามัคคีต่อกัน ฉะนั้น มันเกี่ยวพันกัน กฎหมายมันเกี่ยวพันกันไป เกี่ยวพันไปในเรื่องวินัย

เรื่องวินัยที่ว่า ภิกษุฉันปรัมประ คือฉันพรํ่าเพรื่อ เป็นอาบัติปาจิตตีย์ เว้นไว้แต่กรานกฐิน คราวภิกษุไปทางเรือ ไปทางรถ ภิกษุมากต่างๆ ฉันปรัมประคือไม่ได้พรํ่าเพรื่อ คือมันต้องมีงานมาก คือจะฉันพร้อมกันให้เสร็จพร้อมกันในคราวเดียวไม่ได้ ถ้าภิกษุฉันด้วยครั้งเดียวพร้อมกันคราวเดียวถือว่าภิกษุฉันโดยปกติ แต่ถ้าปรัมประคือฉันแยกกัน คือฉันต่างหาก

ในกรานจีวร มีกรานจีวรนี้ด้วย ในกรานจีวร ในกรานจีวรสมัยกฐินนี้ด้วย เพราะสมัยกฐินต้องมีการกะ การเนา การเย็บ การย้อม พระภิกษุกําลังเย็บผ้าอยู่นี่ มันจะมาฉันพร้อมกันไม่ได้ แล้วต้องเสร็จภายในวันเดียว กฐินคือสิ่งที่ขึงผ้านั่นน่ะ แล้วเย็บอยู่

มีการกะ การเนา การเย็บ การย้อม มันถึงจะมีอานิสงส์ ถ้าไม่มีการเนา การกะ การเย็บนะ ไม่มีอานิสงส์ กฐินไม่มีอานิสงส์ แล้วพอไปได้กฐินเสร็จแล้ว พอเย็บเสร็จแล้ว กรานกฐินก็อีกอย่างหนึ่ง กรานกฐินก็พระพร้อมกันลงมากรานกฐิน มันถึงจะเป็นกฐินไง

นี่พูดถึงว่า ถ้าจะเอาชัดๆ นะ เอาชัดๆ ที่บอกว่า ถ้าไม่มีการตัด การเย็บ การย้อม แล้วอีกอย่างหนึ่งใช้จีวรสําเร็จรูปมันจะเป็นกฐินหรือไม่

ทีนี้การว่าใช้จีวรสําเร็จรูป มันเป็นการถวาย เวลาผ้า เขาเรียกคหบดีจีวร จีวรที่เขาถวายสําเร็จ คหบดีจีวร แล้วผ้าบังสุกุลคือผ้าที่ไม่ได้เป็นจีวร

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ถ้าเป็นจีวรสําเร็จ มันจะเป็นกฐินหรือไม่

คําว่า “จีวรสําเร็จ” นี่เป็นเรื่องหนึ่งนะ ถ้าจะบอกว่ามันไม่สําเร็จ แต่เขาก็ทํากัน นี่มันเป็นวัฒนธรรม คือว่าในสังคมที่เขาอนุญาต คือจะบอกว่าเขาอนุญาตคือเขาทํากันมาอย่างนั้น เราจะไม่พูดลงรายละเอียด เดี๋ยวมันจะชี้โพรงให้กระรอก มันจะเกินไป แต่นี้มาจีวรสําเร็จเขาอนุโลมกันว่าได้ เขาอนุโลมกัน คําว่า “อนุโลม” คือประเพณีวัฒนธรรม มันไม่ใช่ แต่เราจะพูดคําว่า “กฐินเดาะ” ก่อน

กฐินถ้ามันสําเร็จรูปทํามาโดยสะอาดบริสุทธิ์ นี่เขาเรียกเป็นกฐิน ตั้งแต่ว่ามีญาติโยมเขาเห็นพระมาจําพรรษาแล้วเขามีศรัทธา เขาอยากจะร่วมมือ เขาอยากจะหาบุญของเขา คือเวลาในพรรษาพระก็บิณฑบาตเลี้ยงชีพใช่ไหม มันเป็นปัจจัย ๔ ปัจจัย ๔ มันก็ขาดเรื่องผ้า ถ้าผ้าถึงเวลาแล้วเขาก็จองกฐิน ถ้าเขาจองกฐิน นี่มันเป็นสะอาดบริสุทธิ์ ถึงที่สุดแล้วเวลาเขาเย็บ เวลาเขาถวายผ้ากฐินแล้ว ถ้าเขาเย็บเขาย้อมพร้อมเสร็จแล้ว เขากรานกฐินเสร็จแล้ว นี่ไง อานิสงส์กฐิน นี่อานิสงส์กฐิน

ธรรมดาพระต้องถือผ้าสามผืน เขาเรียกครองผ้า ครองผ้า อรุณขึ้นผ้าต้องอยู่กับเรา ถ้าผ้าจากเราหนึ่งศอกคืบ เวลาอรุณขึ้นเขาเรียกว่ารัตติเฉท คือว่าขาดผ้าครอง ขาดผ้าครอง ถ้าพระยังใช้ผ้านั้นอยู่จะเป็นอาบัติปาจิตตีย์ ผ้านั้นเป็นนิสสัคคีย์ ต้องเสียสละผ้านั้นทิ้งไปก่อน เสียสละผ้านั้นทิ้งไปแล้ว แล้วปลงอาบัติ เสร็จแล้วเขาคืนผ้านั้นให้ คืนผ้านั้นแล้วก็ต้องพินทุอธิษฐานขึ้นมา แล้วก็ถือครองต่อไป นั่นเวลาอธิษฐานมันก็เหมือนกับถือครอง

ฉะนั้น เวลาถ้าได้จําพรรษาแล้วหนึ่งพรรษา ภิกษุถือผ้าสองผืนได้ คือขาดผ้าผืนใดผืนหนึ่ง คือว่าเราไม่ต้องถือครองสามผืนได้หนึ่งเดือน ถ้ารับกฐินแล้วได้สามเดือน มันมีอานิสงส์ไง เราจะถือผ้า

นี่พูดถึงว่า วินัยมันจะผ่อนมา ผ่อนมาให้เราทําสิ่งใดได้สิทธิ์ในวินัย ในวินัยก็ในศาสดา ในวินัยก็ในเนื้อธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า ธรรมวินัยเป็นศาสดาของเรา เห็นไหม กฐินที่มันมีคุณค่า มีคุณค่าอย่างนี้ มันไปยกเว้นพระที่ต้องปฏิบัติในวินัยนั้นเป็นบางข้อในเวลากี่เดือนๆ มันเป็นสิทธิ

แต่พระกรรมฐานเราไม่เคยใช้สิทธิ์นี้เลย จะมีกฐินไม่มีกฐินก็ถือชีวิตปกติ ไม่มีการยกเว้นธรรมวินัยทั้งสิ้น แต่ในการประพฤติปฏิบัติมันจะมีข้อยกเว้นมาในวินัยนั้นน่ะ ในกฎหมายเขาจะเปิดช่องไว้ เราจะใช้สิทธิ์ไม่ใช้สิทธิ์ไง แต่พระกรรมฐานเราไม่เคยใช้สิทธิ์ ไม่ใช้ข้อยกเว้น ใช้ปกติมาตลอด สิ่งที่มาตลอดมาอย่างนี้

นี่พูดถึงอานิสงส์ของกฐิน กะ เนา เย็บ ย้อมนะ ฉะนั้น มันถึงมีอานิสงส์ของมันไง แต่พูดถึงว่าเวลาถวายผ้ามามันเป็นบางครั้งบางคราวเป็นบางที่ เวลาเขาถวายผ้ามาจะเย็บอะไรก็ไม่ได้เลย มันไม่พอ พอมันไม่พอมันทําอะไรไม่ได้ พอมันทําอะไรไม่ได้ มันเป็นผ้าจีวรที่ตัดเย็บเป็นไตรจีวรขึ้นมาไม่ได้ ภิกษุจะประชุมกัน เขาเรียกว่ากฐินเดาะ

กฐินเดาะคือว่าทอดกฐินแล้วไม่ได้เย็บผ้า กฐินเดาะคือถวายกฐินแล้วมันประกอบขึ้นมาเป็นผ้าไตรจีวรไม่ได้ หรือมันมีเหตุสุดวิสัย มีเหตุขัดข้อง สงฆ์จะประชุมกันแล้วพร้อมใจกันเดาะกฐิน เดาะกฐินคือว่าไม่ตัดเย็บ ไม่ได้ตัดเย็บผ้า เขาเรียกกฐินเดาะ ถ้ากฐินเดาะ มันก็มาที่อานิสงส์ อานิสงส์มันไม่มี แล้วมันมีสิทธิ์ไง

ความจริงเลย อย่างเช่นวัดนี้มีการทอดกฐิน ถ้าทอดกฐินเสร็จแล้วพระทั้งหมดรับรู้ว่ามีการทอดกฐินแล้ว พระในวัดนี้จะไปขอผ้าจากที่อื่นไม่ได้ จะขออีกไม่ได้เลย แต่ถ้ากฐินเดาะ กฐินเดาะคือผ้ามันขาดผ้ามันแคลน มันไม่พร้อม พระมีสิทธิจะไปขอผ้าคนอื่นต่อ ยังมีโอกาสขอผ้าอื่นได้อีกสี่เดือน หกเดือน

เดี๋ยวเอามะพร้าวไปขายสวนหรือเปล่า ใครเรียนพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์บ้าง มันอยู่ในนักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอกนะที่พูดอยู่นี่ ถ้าใครเรียนวินัยมา ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ หลวงพ่อพูดนี่จะเข้าใจเลย ถ้าใครไม่เรียน มองหน้าเลยนะ เอามะพร้าวมาขายสวนไง “โอ้! หลวงพ่อพูดหนูรู้หมดแล้วแหละ”

หนูรู้แล้วก็หนูรู้สิ แต่คนถามมันไม่รู้ คนถามมันถามมาไง ทีนี้มันถามมามันถามว่า ผ้ากฐินมันใช้ได้หรือไม่ ไม่ได้ตัดไม่ได้เย็บนี่เป็นกฐินหรือไม่ แล้วสิ่งที่ว่าถ้าเป็นผ้าสําเร็จรูปที่โยมถวายจะเป็นกรานกฐินหรือไม่

ตามวินัยว่าอย่างไร ตามวินัยนะ ที่พูดนี่ ฉะนั้น ถ้าตามวินัย สิ่งที่มันเป็นวัฒนธรรมมา ดูสิ ตั้งแต่สมัยสุโขทัย สมัยอยุธยา สมัยกรุงธนฯ สมัยกรุงเทพฯ มันเกิดข้าศึกสงครามกันมาตลอด เวลาเกิดข้าศึกสงคราม เวลาภัยพิบัติมา ศาสนามันกระทบกระเทือนมาตลอด เวลากระทบกระเทือนมา ต้องมาสมัยพระจุลจอมเกล้าฯ ถึงเก็บรวบรวมกันพิมพ์พระไตรปิฎกได้ครบสมบูรณ์ นี่มันเกิดการเผา เกิดการทําลายกันมาตลอดนะ

เราจะบอกว่า ในการยึดถือธรรมวินัยมันก็มีลุ่มๆ ดอนๆ มาเป็นครั้งเป็นคราว ถ้าศึกษาเรื่องอย่างนี้แล้วย้อนกลับมา ไม่ต้องไกลมากเลย ไปดูประวัติหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านพูดมันเศร้าใจนะ เวลาหลวงปู่มั่นกับหลวงปู่เสาร์ออกธุดงค์ไป ในประวัติหลวงปู่มั่นนั่นแหละ ประชาชนเห็นพระห่มผ้าดําๆ นึกว่าเป็นผีบุญ เป็นอะไร หอบลูกจูงหลานวิ่งหนีกันเลย นี่ความเชื่อ ความเชื่อวัฒนธรรมขนาดนั้นนะ

แต่ไอ้พวกเราสมัยปัจจุบันนี้มันแบบว่าหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเป็นกองทัพธรรม ท่านปราบปราม ท่านปราบทิฏฐิของมนุษย์ ปราบความเห็นของคนจนเข้าที่เข้าทางแล้วเราถึงเห็นเป็นเรื่องปกติไง เราไม่ไปเห็นหรอกว่าก่อนสมัยหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น พระเณรอยู่กันอย่างไร ทําตัวกันอย่างไร แล้วหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมาพัฒนาอย่างไร

แล้วอย่างที่เราอยู่กับหลวงตา หลวงตาท่านบอก บอกว่าเวลาท่านทําสิ่งใดไปท่านไม่หวั่นไหวอะไรทั้งสิ้น เพราะท่านบอกว่าท่านไม่ได้คิดเอง ท่านทําตามหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นทํามาแล้ว ท่านไม่ได้คิดเอง

ถ้าอย่างเราคิดเอง จะหาพระตลาด จะหาจุดขาย จะหาจุดเด่น จะหาสิ่งที่สังคมเขานับถือ

ท่านบอกท่านไม่ได้เคยคิดอย่างนั้นเลย สิ่งที่ท่านทําๆ ท่านทําตามหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นเวลาท่านมีอํานาจวาสนาของท่าน เวลาท่านไม่มีครูบาอาจารย์ที่จะเป็นที่ยึดเหนี่ยวได้ เวลาสงสัยเรื่องผ้า เอ๊! ผ้าจะอยู่กันอย่างไร จะห่มกันอย่างไร ท่านก็กําหนดจิต ท่านก็ย้อนถามเข้าไปในใจของท่าน ถามพุทธะ ท่านย้อนไปนะ

เพราะหลวงตาท่านเล่าบอกว่า ท่านถามหลวงปู่มั่นว่า เวลาสงสัยในความเป็นอยู่ สงสัยเรื่องจีวร สงสัยเรื่องการห่มผ้า สงสัยเรื่องใด ท่านกําหนดดูของท่าน แล้วเวลาหลวงตาท่านก็จดจํามาๆ นี่มันย้อนดูกันอย่างนั้นเลย

นี่พูดถึงว่า ถ้ามันจะฟื้นฟู มันฟื้นฟูมา ฉะนั้น สิ่งที่เราเห็นว่าศาสนาเจริญขึ้นมาแล้ว สิ่งที่เป็นอยู่นี่มันได้มาโดยง่ายดาย มันเป็นได้มาโดยบุญกุศลของพวกเรานะ เพราะเรามาเกิดในยุคนี้ไง ลองเกิดไปยุคที่มันไม่มี เกิดในยุคที่เขาถืออย่างอื่น เราก็เชื่อเขา ตามเขาไปเหมือนกัน

แต่เราเกิดมาในยุคนี้ ยุคนี้ครูบาอาจารย์ท่านเอาชีวิตท่านแลกมา พอแลกมาแล้วมันฟื้นฟูมาๆ แล้วเรามาอย่างนี้ สิ่งที่ว่าในพระไตรปิฎก เราไปรื้อค้นๆ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูดไง ถ้าลูกศิษย์ของท่านถ้าไม่ถือธุดงค์ ท่านบอกไม่ใช่ลูกศิษย์ท่าน

เพราะท่านพูดอย่างนี้นะ เราก็นั่งฟังอยู่ ท่านบอกว่า ถ้าเราไม่ทํา ต่อไปมันจะเหลือตัวอักษร คือมันจะอยู่ในตํารา แล้วพออยู่ในตํารานานๆๆ ไปไม่มีใครทํา

อ่านตําราแล้วก็มาเถียงกัน เอ็งถูก ข้าถูก เอ็งผิด ข้าผิด ท่านถึงบอกว่า ต่อไปถ้าเราไม่ทํา คือไม่ถือธุดงค์ ไม่ถือธุดงค์กันอยู่นี่ ต่อไปคําว่า “ธุดงควัตร” มันก็จะมาอยู่ในตํารา แล้วคนที่จะมารื้อฟื้นมันก็ต้องมา เอ๊! ทําอย่างไร เอ๊! เอ๊! เอ๊! แล้วพอเอ๊! เอ๊! มันก็อยู่ที่วาสนาแล้ว ว่ามันเอ๊ะ! อย่างไร เอ๊ะ! ถูก เอ๊ะ! ผิด

นี่เวลาท่านพูด เรานั่งฟังอยู่ อืม! ก็จริงของท่านเนาะ ถ้าไม่ทําไป คําว่า “ไม่ทําไป” ไม่มีใครทําไปมันก็เรียวแหลมไป ต่อไปก็หมดยุคหมดสมัยหมดการกระทํา แต่ตัวอักษรมันยังอยู่นะ พระไตรปิฎกมันอยู่ในหอสมุดแห่งชาติ มันอยู่ทั่วโลก สมาคมบาลีไวยากรณ์มีอยู่ทั่วโลก ตํารามันมีอย่างนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาหลวงตาท่านไปลอนดอนไง ท่านเล่าให้ฟัง ในหนังสือ ในลอนดอน ไปเปิดอ่านสิ ท่านบอกว่าท่านไปลอนดอน แล้วเวลาถึงเสร็จแล้ว ท่านฉันเสร็จท่านก็เก็บบริขาร เก็บบริขารเหมือนเรา เหมือนพระออกธุดงค์ มันมีผู้หญิงฝรั่งเขานั่งดูอยู่แล้วร้องไห้โฮๆ เลยนะ หลวงตาก็ เอ๊ะ! มันร้องไห้อะไร ก็ลองคุยกับเขา

เขาบอกว่าเขาอ่านพระไตรปิฎกมานาน บวชเป็นพระ บวชเป็นภิกษุเหมือนนกมีปีกกับหาง ฉันแล้วก็บินไป ฉันแล้วก็บินไป เขาอ่านนี่เขาก็สงสัย เอ๊! ภิกษุเป็นนกได้อย่างไร ภิกษุมันจะเป็นนกได้อย่างไร แต่พอมาเจอหลวงตาเก็บบริขารน่ะ ฉันเสร็จแล้วเก็บบริขารแล้วก็ธุดงค์ต่อไปไง อ๋อ! ภิกษุบวชแล้วเหมือนนกมีปีกกับหาง ฉันเสร็จแล้วก็บินไป ไม่ติดข้องในที่อยู่ ไม่ติดข้องในลาภ ไม่ติดข้องในโยม ไม่ติดข้องใดๆ เลย ฉันเสร็จแล้วก็บินไป

นี่ธุดงค์ พระธุดงค์เรานี่ เพราะทํากันมานี่ หลวงปู่มั่นไง ครูบาอาจารย์ท่านพาทํามาไง หลวงตาท่านก็ทํา แต่ท่านไปทําที่ลอนดอน ไอ้พวกฝรั่งมันอ่านแต่ตํารา มันไม่เคยเห็น พอมันเห็นมันร้องไห้ หลวงตาบอกมันร้องไห้โฮๆ เลยนะ ท่านบอกร้องไห้ทําไม

ก็สงสัยมานาน ภิกษุเหมือนนก ฉันเสร็จแล้วก็บินไป มันบินอย่างไร เพราะเขาไม่เคยเห็น แต่พอเขาเห็นนะ โอ้โฮ! มันไปตอกยํ้าที่เขาสงสัยอยู่

แล้วก็ย้อนกลับมาที่หลวงตาท่านว่า ถ้าเราไม่ทํา มันก็จะอยู่ในตํารา แล้วถ้าไม่ทํา ต่อไปมันจะเป็นการเถียงไปข้างหน้า เราทําของเราซะ

นี่ย้อนกลับมาเรื่องกฐิน ถ้ากฐิน ก่อนหน้านั้นที่เขาถวายเป็นจีวรสําเร็จ เขาถวายกันมา แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านมาฟื้นฟูของท่าน ฟื้นฟูเสร็จแล้ว เราทํานะ ถ้าพูดอย่างนี้ไป ลงรายละเอียดไปแล้วมันกระทบกระเทือนกันเฉยๆ

เรื่องกฐิน ทีนี้เพียงแต่ว่าเราพูดตั้งแต่ต้นไง มีก็ได้ ไม่มีก็ได้ แต่มีแล้วมันก็ต้อง เพราะอะไร เพราะมันมีกฎหมายไง ธรรมและวินัยนี้ไม่ได้ลบทิ้ง ใครลบไม่ได้ แต่วัฒนธรรม สังคมที่ยกเว้น เรายกเว้นกันมาไง ไอ้นั่นก็ยกเว้นได้ ไอ้นี่ก็ยกเว้น แล้วทํามา เพราะอะไร เพราะคุณภาพของคนมีเท่านั้นไง คุณภาพของคน ทําสิ่งละเอียดไม่ได้ก็ยกเว้นในสิ่งที่ทํากันได้แล้วก็ทํากันมา

แล้วครูบาอาจารย์ของเรามาฟื้นฟู มนุษย์ทําได้ พระทําได้ ทําขึ้นมาให้มันถูกต้องตามธรรมวินัย แล้วอย่างที่ว่านี่ทําได้นะ ถ้าทําไม่ได้ก็งดเว้น ไม่ต้องรับกฐินเลย ไม่รับ กฐินก็ถือว่าสละ แล้วถ้าถึงเวลาทําไม่ได้โดยข้อเท็จจริง นั่นก็เดาะ กฐินเดาะ นั่นเป็นเรื่องหนึ่งใช่ไหม

นี่คือคําถามเรื่องกฐิน ฉะนั้น เขาบอกว่า การทําเพียงผ้าสบงอย่างเดียว จีวรอย่างเดียว หรืออย่างใดอย่างหนึ่งในไตรจีวรได้หรือไม่ เป็นกฐินหรือไม่ หรือต้องทําครบทั้งผ้าสามผืน

ถ้าทําครบผ้าสามผืนได้มันก็ดี เขาก็ทํากันครบผ้าสามผืน แต่ส่วนใหญ่แล้วพระธุดงค์หรือว่าครูบาอาจารย์ที่ท่านทํา ท่านทําผืนเดียว ทําผืนเดียวคือว่ามันเป็นวินัยบังคับไว้อย่างนั้น ว่าอย่างนั้น ก็ทําให้ผืนหนึ่งแล้วก็กรานผืนนั้นซะ แล้วเสร็จแล้ว เสร็จแล้วพระทั้งหมด ถ้าใครมีความปรารถนา เพราะจีวรเก่า จีวรเปื่อย สังฆาฯ เก่า สังฆาฯ เปื่อย หรือสบงเก่า ท่านให้เปลี่ยนหมด

แต่เวลากฐิน กฐินคือความสามัคคีท่ามกลางสงฆ์ แต่ของส่วนบุคคล ของพระในวัด ของพระในวัด ของพระนอกวัด ครูบาอาจารย์ท่านแจก ผ้าที่ได้มานะ ท่านเสียสละให้พระทั้งหมด

ดูพระอานนท์สิ พระอานนท์ที่เขาถวายผ้าห้าร้อยสํารับ ไตรวีจรห้าร้อยชุด พระเจ้าปเสนทิโกศลที่ว่าโกรธมาก ทําไมพระขี้โลภ ก็เลยมาถามพระอานนท์ “เห็นได้ข่าวว่าเขาถวายท่านห้าร้อยชุดใช่ไหม”

“ใช่”

“ทําไมท่านรับมากขนาดนั้นน่ะ”

“อ้าว! รับไว้เผื่อแจกพระทั่วไป”

“แล้วถ้าแจกพระทั่วไป พระที่เขามีจีวรอยู่แล้วทําอย่างไร”

“ก็ตั้งแต่ว่าถ้ามีจีวรแล้วเขาเสียสละทําฝ้าเป็นผ้าล้อมร้าน”

“แล้วทําอย่างไรล่ะ”

“เขาทําเป็นผ้าเช็ดเท้า เสร็จแล้วที่เหลือถ้ามันเก่า เก่าเขาก็ทําเพื่อจะฉาบกุฏิ” นี่เขาถึงศรัทธาขึ้นมาไง

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าครูบาอาจารย์ท่านก็สละไป พูดถึงว่า ผ้าต้องทําผืนใดผืนหนึ่งหรือไม่

เขาทําผืนใดผืนหนึ่งเป็นสังฆกรรม แต่เวลาทําสังฆกรรมภายในวันนั้น ในพิธีกรรมกฐินนั้นจบแล้ว พอจบแล้ว พระในวัดนั้นถ้าใครปรารถนา ใครจะเปลี่ยนนะ ถ้ามีผ้านะ เขาจะถ่าย คําว่า “ถ่าย” คือตัดผ้าใหม่ ตัดผ้าใหม่แล้วก็ถ่ายผ้าเก่าออกไป ในวัดทั้งหมด แล้วนอกวัด เขาจะเจือจานกัน ถ้าจิตใจเป็นธรรมนะ

ที่ว่า ต้องตัดจีวรชิ้นใดชิ้นหนึ่งหรือไม่ หรือจะตัดทั้งสามผืน

ถ้าความเป็นธรรม ความเป็นธรรมมันถึงเท่าๆ กันหมดทั้งวัด ไม่ใช่ทั้งวัดนะ ทั้งสังฆะ ทั้งสงฆ์เลย ถ้าเปรียบเทียบอย่างนั้น นี่พูดถึงว่ากรานกฐินเนาะ มันเป็นเรื่องระดับของทาน แล้วอย่างที่ว่า ถ้ากฐินเดาะมันก็เป็นเรื่องหนึ่งนะ ถ้ากฐินเดาะ มันจะมีไป นี่เรื่องของทาน

ฉะนั้น เอาเรื่องของการภาวนา ทาน ศีล ภาวนา ทานนั้นเรื่องของทาน มีทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง มีศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิหนหนึ่ง ฉะนั้น พระกรรมฐานเรา สิ่งนั้นมันเป็นเรื่องระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของภาวนา จบ

ถาม : เรื่อง “อาการนํ้าตาไหลขณะนั่งสมาธิและเดินจงกรมขณะบริกรรมพุทโธ”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ หนูมีอาการแปลกๆ เกิดขึ้นขณะนั่งสมาธิและเดินจงกรมค่ะ คือหนูบริกรรมพุทโธๆ ไปเรื่อยๆ เกิดอาการนํ้าตาไหล เป็นอยู่สักพักใหญ่ๆ ค่ะหลวงพ่อ ยิ่งพุทโธถี่ๆ นํ้าตายิ่งไหลหนักกว่าเดิม แต่โดยรวมแล้วมีความสุข หนูเป็นแบบนี้หลายครั้งแล้วค่ะ บางครั้งเกิดตอนนั่งสมาธิ บางครั้งเกิดตอนเดินจงกรมเจ้าค่ะ ขอหลวงพ่อเมตตาช่วยตอบคําถามให้หนูด้วยค่ะ อาการแบบนี้เคยเกิดขึ้นหลายครั้งแล้ว แต่ไม่เคยถาม แต่ครั้งนี้ก็เกิดขึ้นอีก เลยอยากถามหลวงพ่อให้หายสงสัยว่าหนูปฏิบัติถูกหรือผิดเจ้าคะ

ตอบ : ถ้าเกิดเวลาประพฤติปฏิบัตินะ พุทโธหรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าสิ่งที่มันเป็นสมาธิเข้ามา โดยส่วนใหญ่แล้วมันจะเป็นสมาธิเข้ามา คือมันจะปล่อยวางเข้ามา มันปล่อยวางเข้ามา

ฉะนั้น เราจะเน้นว่า ในการปฏิบัติของเรา เราปฏิบัติเพื่อความสุขของเรา เราปฏิบัติเพื่อสัมมาสมาธิอันนั้นน่ะ แล้วถ้าเราปฏิบัติอันนั้น เราปฏิบัติผลอันนั้น ถ้ามันสุขสงบเข้ามา เราก็เป็นคนดี เราปฏิบัติเพื่อความเป็นคนดี

ฉะนั้น ถ้าเราตั้งเป้าหมายว่าเราปฏิบัติแล้วจะต้องอย่างนั้น เพราะเราอ่านตํารับตํารากันมาก ปฏิบัติแล้วจะเวิ้งว้าง จะลอยได้ จะลอยไป แล้วเราทําไม่ได้สักที ทําไมเราทํายังไม่ได้ๆ

ทั้งๆ ที่มันได้อยู่ในตัวมันนะ ทั้งๆ ที่เราได้อยู่น่ะ ทั้งๆ ที่เราได้ เราได้คือว่าเรามีความสุขความสงบของเรา สิ่งที่ถ้ามันพัฒนาได้ เราจะพัฒนาต่อไป แต่ถ้าไม่ได้ทําสิ่งใดเลยนะ เราก็จะเหลวไหลไปเรื่อยๆ อย่างที่ในหลวงบอกไว้ ทําดีมันทํายาก แต่ต้องทํา ถ้าไม่ทําแล้วมันจะทําความชั่ว ถ้าไม่ทําแล้วมันก็จะเคยตัว ไม่ทําแล้วมันก็จะเหลวแหลก ถ้าไม่ทําความดี

เราทําความดีของเราไว้ เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา ฉะนั้น ถ้าทําความดีแล้ว ส่วนใหญ่แล้วถ้ามันสงบ มันสงบอย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้ามันสงบแล้ว สิ่งที่มีอาการนํ้าตาไหล ถ้ายิ่งพุทโธถี่ๆ นํ้าตาไหลหนักยิ่งกว่าเดิม ฉะนั้น เวลาอาการที่นํ้าตาไหล แต่หนูมีความสุข

ถ้ามีความสุข มีความสุขมันเป็นอาการเฉยๆ ถ้ามีความสุขนะ อยู่ที่สัมมาสมาธิ ถ้าเราปฏิบัติแล้วถ้าจิตมันสงบ เราต้องการตรงนั้น ปฏิบัติแล้ว ปฏิบัติให้จิตมันเป็นอิสระ ไม่ให้กิเลสมันครอบงํา ถ้าเราปฏิบัติแล้วจิตมันเป็นอิสระ กิเลสไม่ครอบงํา จิตมีความสุขแค่นี้ ศีล สมาธิ ปัญญา ฝึกหัดอยู่อย่างนี้จนกว่ามันจะมั่นคงของเรา ถ้ามั่นคงของเราแล้วนะ เราฝึกหัดใช้ปัญญาๆ ไป

สิ่งที่เวลานํ้าตาไหล มีความสุข ความสุขเกิดจากอะไร เกิดจากจิตมันสงบใช่ไหม มันเกิดปีติ เกิดการกระทบต่างๆ มันเกิดปฏิกิริยา คือว่ามีนํ้าตาไหลบ้าง ขนพองสยองเกล้าบ้าง ตัวเล็กตัวใหญ่บ้าง สิ่งอย่างนี้มันเกิด มันเกิดปฏิกิริยา ถ้ามันเป็นชื่อก็เรียกว่าปีติ

มันมีปีติ มีความสุข มีความสุข มีความสงบ มันเกิดจากจิตสงบ ถ้าจิตมันเป็นปกติมันจะมีอย่างนี้ได้อย่างไร อยู่ดีๆ เรามานั่งนํ้าตาไหล มันจะไหลได้อย่างไร อยู่ดีๆ จะนั่งบอกให้นํ้าตามันไหลออกมามันก็ไม่ไหลหรอก

แต่ถ้ามันกระเทือนใจไง พอจิตมันสงบแล้วมันมีปฏิกิริยา พอมีปฏิกิริยามันก็มีนํ้าตาไหลพรากต่างๆ อันนี้มันเป็นอาการ อาการที่เกิดขึ้นเขาเรียกว่าปีติ อันนี้เป็นเรื่องปกติ ทีนี้เป็นเรื่องปกติ

ทีนี้คําถามว่า หนูปฏิบัติอย่างนี้ถูกต้องหรือไม่

ถ้าหนูปฏิบัติอย่างนี้ถูกต้องหรือไม่ หนูปฏิบัติหนูก็กําหนดพุทโธ หนูต้องมีสติ เรากําหนด หลวงปู่มั่นท่านสั่งไว้ประจํา หลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นท่านใกล้ๆ จะนิพพาน หลวงตาท่านพยายามใช้ปัญญามาก ตอนนั้นท่านพิจารณาอสุภะของท่าน หลวงปู่มั่นท่านยํ้าเลย “อย่าทิ้งพุทโธ อย่าทิ้งผู้รู้ จะไม่เสีย อย่าทิ้งพุทโธ อย่าทิ้งผู้รู้”

อย่าทิ้งพุทโธ อย่าทิ้งความรู้สึกของเรา จะไม่เสีย มันจะมีอุปสรรคอย่างไรก็แล้วแต่ เพราะหลวงตาตอนนั้นมันมีอุปสรรคไง อุปสรรคมาก เพราะพญามารกําลังต่อสู้กัน พญามารมันก็พยายามจะทําให้ไขว้เขว ถ้าไขว้เขว เราก็จะพลาดไปไง

ทีนี้ท่านเน้นไว้เลย อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธนะ ผู้รู้คือพุทโธ อย่าทิ้ง มันจะมีอะไรเกิดขึ้น มันจะมีอะไรที่มาเป็นสิ่งกีดขวาง อยู่กับพุทโธ อยู่กับผู้รู้ จะไม่เสีย นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรามีอาการนํ้าตาไหล มีอาการต่างๆ ดีขึ้น เราพุทโธไว้

นี่เขาบอกว่าเขากําหนดพุทโธถี่ๆ เวลาพุทโธถี่ๆ ยิ่งถี่ๆ นํ้าตายิ่งไหล

ถ้านํ้าตายิ่งไหล เราก็พุทโธไว้ นํ้าตาไหลๆ นะ เราจะบอกเลยว่า ไหลสักพักเดี๋ยวมันก็ต้องหยุดเพราะมันไม่มีไหลเยอะมากหรอก นํ้าตามันไม่มีเป็นถังๆ หรอก ไหลไปสักพักมันก็จะหยุดไปเอง นํ้าในตัวเราไม่มีมากพอว่า อู้ฮู! จะไหลเป็นแม่นํ้าหรอก

แม่นํ้าก็คือแม่นํ้า นํ้าตาของเรามันก็เป็นธาตุ ๔ ในร่างกายนี่แหละ มันมีเท่านี้แหละ แต่ความรู้สึกสิ ความสุข ความสงบ ความระงับ ความพอใจ เห็นไหม เราปฏิบัติเพื่อหัวใจของเราไง ถ้าปฏิบัติเพื่อหัวใจของเรา

เขาเป็นห่วงว่าสิ่งที่เขาทําถูกหรือไม่

สิ่งที่ทํานี่ถูก ถูกเพราะอะไร ถูกเพราะผลที่ได้รับนี่ไง ถูกเพราะยิ่งพุทโธมากเข้าไปมันยิ่งเกิดความสุขมาก เพราะเขาเกิดความสุข แต่เพียงแต่สงสัยว่ามันถูกหรือไม่ แล้วพอบอกว่าถูกปั๊บ เดี๋ยวมันจะทําไม่ได้อีกแล้วแหละ พอบอกว่าถูก

เพราะกิเลสนี้มันร้ายนัก ถ้ามันยังทําไม่ได้ เพราะเราทําโดยที่ไม่มีกิเลส ไม่มีสมุทัยเจือปน ไม่มีสิ่งใดนําหน้าไง มันก็ทําของมันไปโดยข้อเท็จจริง ถ้าโดยข้อเท็จจริง มันก็จะให้ผลตามข้อเท็จจริง แต่พอจิตเราสงบ เคยมีความสุข เคยมีเป้าหมาย ทีนี้มันจะเอาตรงนี้ จะเอาอย่างนี้ๆ

คําว่า “จะเอาอย่างนี้” เห็นไหม เราปฏิบัติโดยข้อเท็จจริง เราปฏิบัติของเราไป มันเป็นข้อเท็จจริง แต่จะเอาอย่างนี้ คําว่า “เอาอย่างนี้” มันมุ่งไปอนาคตแล้ว จะเอาอย่างที่เคยได้ จะเอาอย่างนั้นๆ นี่มันไปแล้ว แต่เราไม่ต้องไปเอาอย่างใด เอาปัจจุบันนี้ เอาปัจจุบัน แล้วกําหนดพุทโธของเรา ใช้ปัญญาอบรมสมาธิของเรา ถูกต้อง

เขาถามว่า ที่หนูปฏิบัติมานี่ถูกไหม

ถูก แล้วพยายามทําของเรามากขึ้น ทําของเราต่อไป เรารักษาจิตนี้

เมื่อกี้เขาถามเรื่องกฐิน เขาถามเรื่องของทาน เขาถามเรื่องว่าเราควรทําอย่างใด แต่ทีนี้ถามเรื่องของทานมันก็ควรรู้ไว้ เราต้องรู้ไว้เพราะเราเป็นชาวพุทธไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา

เราเป็นอุบาสก อุบาสิกา เราก็เป็นเจ้าของศาสนา พระพุทธเจ้าฝากศาสนากับเราไว้ เราก็ควรรู้ แต่รู้แล้ว ระดับของทาน ระดับของศีล ระดับของภาวนา เราไม่เถียงกันไง เราไม่ไปเถียงกับเขา ใครมีความรู้ความเห็นอย่างใด สาธุ ขอให้ต่างคนต่างทําความดีเถอะ ขอให้ต่างคนต่างทําคุณงามความดีกัน เขาเชื่ออย่างนั้น เขาทําอย่างนั้น ก็ให้เขาเชื่อของเขา แต่ขอให้เอ็งทําดีนะ อย่าไปเบียดเบียนกัน อย่าไปทําร้ายกัน แล้วใครทําละเอียดเข้าไป จิตใครละเอียดเข้าไปแล้วมันจะรู้จะเห็นของมัน

เพราะละเอียดแล้วมันต้องใช้เครื่องมือละเอียดไง พอจิตสงบแล้วจะทําอย่างไรต่อ สงบแล้วใช้ปัญญาอย่างไร มันจะต้องละเอียดเข้าไป ทีนี้ละเอียดเข้าไป เครื่องมือต้องละเอียดขึ้น

ไอ้หยาบๆ เรามาทะเลาะกัน ไอ้ละเอียดยังไม่เกิดเลย เราหยาบๆ เรารู้แล้วเราเข้าใจแล้วเราก็วางไว้ มันเป็นวัฒนธรรม มันเป็นความเชื่อของกลุ่มชน ในกลุ่มของเขา ความเชื่อของเขา สาธุ เรื่องของเขา เราไปพูดแล้วมันขัดแย้งกัน แต่เรามีครูบาอาจารย์ “ทําไมครูบาอาจารย์ต้องทําให้ลําบาก ของเขาไม่ต้องทําอะไรเลยมันก็เป็น ของเราต้องมาเย็บ มาตัด มาย้อม โอ๋ย! ยุ่งมากเลย”

อ้าว! เราเคารพพระพุทธเจ้า เราเคารพครูบาอาจารย์ของเรา เราทําตามแบบครูบาอาจารย์ของเรา เขามีความเชื่ออย่างไรก็เรื่องของเขา แล้วเวลาเราทําแล้วเราจะมาปฏิบัติแล้วนะ พอปฏิบัติเราก็สบายใจ เพราะอะไร เพราะมันไม่มีอะไรมาหลอกเราไง เราทําถูกต้องดีงามแล้ว เราทํา ถ้าเราทํา เวลาคนจะปฏิบัติ ส่วนใหญ่เลย พอปฏิบัติมันจะย้อนไปอดีตเลย ไอ้นู่นก็ผิด ไอ้นี่ก็ผิด เราเคยทําผิดมาเยอะแยะเลย โอ้โฮ! ตายห่า เวลามันภาวนายากไง

เราทําเพื่อความสงบของเรา ใครมีความเชื่ออย่างไร ขอให้เป็นคนดี ทําคุณงามความดีของเขาไป แต่เรามีความเชื่อของเราแล้วเรามาประพฤติปฏิบัติ ถ้าจิตมันสงบ จิตมันมีข้อเท็จจริงของมัน มันสะเทือนใจ สะเทือนใจก็นํ้าหูนํ้าตาไหล

บางคนสะเทือนใจแล้วนะ คนที่ใจแข็งๆ นะ เวลามันสะเทือนใจ สะเทือนใจมากๆ เขาจะเก็บไว้ภายใน แล้วมันเป็นความมั่นคงมาก ถ้าเป็นความมั่นคง ถ้าใครจิตสงบมันจะเชื่อมั่นในพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนา พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

ทีนี้เราเข้าไปถึงหัวใจของเรา ไปถึงพุทธะของเรา เราเข้าไปสู่สัจจะความจริง ทําไมมันจะไม่มั่นคงกับศาสนาล่ะ เพราะสิ่งนี้ มนุษย์ มนุษย์ถ้าเป็นคน มนุสสเทโว มันจะเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เวลาถึงที่สุดแล้วจะเป็นสมณะ เป็นสมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ มันจะสิ้นกิเลสไปไง มันจะมีช่องทางให้หัวใจนี้ก้าวเดิน งานของเรายังมี งานของเรารักษาหัวใจของเราเพื่อประโยชน์กับเราเนาะ เอวัง

ถ้าเขาเห็นว่าทําได้ นั่นก็เป็นนิกายของเขา
เป็นความเชื่อ เป็นความเห็นของเขา
แต่ถ้าเป็นธรรมยุตไม่ได้ ธรรมยุตพรากของเขียวไม่ได้
พรากของเขียวเป็นอาบัติปาจิตตีย์

๔

พระเกี่ยวข้าว

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พระเกี่ยวข้าว”

หลวงพ่อ : เขาถามเลยนะ พระเกี่ยวข้าว ดูทีวีแล้วไม่มีอะไร ดูข่าว ดูข่าวเสร็จแล้วเขียนมาถาม

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อครับ ผมเคยบวชและสนใจในพระวินัยครับ เพราะเป็นสิ่งที่พระพุทธเจ้าทรงห้าม ผมฟังธรรมหลวงพ่อซึ่งวินิจฉัยพระวินัยได้แจ่มแจ้งและเป็นประโยชน์มากครับ วันนี้ดูโทรทัศน์แล้วกระทบใจ จึงมีเรื่องถามหลวงพ่อ

๑. มีรายงานข่าวในโทรทัศน์ พระช่วยชาวนาเกี่ยวข้าว ทราบว่าเป็นความตั้งใจดี แต่เรื่องนี้มีข้อยกเว้นในวินัยไหมครับ

๒. พระโพสต์ธรรมะทางโซเชียล ทราบว่าเป็นความตั้งใจดีเหมือนกัน แต่มีคนเตือนว่าแหล่งที่มาผิด ผู้โพสต์ก็ว่าเน้นเนื้อหาใจความที่เป็นประโยชน์เป็นสําคัญ ผมไม่แน่ใจว่ากระทบพระวินัยหรือไม่ แต่ใจมันค้านน่าดูเลยครับ

๓. ผมเคารพพุทโธสุดหัวใจ แต่เสียนิสัยเรื่องเพ่งโทษผู้อื่น ขอหลวงพ่อให้อุบายพิจารณาแก้ไขด้วยครับ

ตอบ : เรื่องเพ่งโทษผู้อื่นเนาะ นี่พูดถึงว่า ๓ ข้อ นี้พอ ๓ ข้อขึ้นมาแล้วมันเป็นเรื่อง เห็นไหม ถ้าเราเป็นผู้มีศรัทธาความเชื่อแล้วอยากจะค้นคว้าอยากจะหาทางประพฤติปฏิบัติ มันจะหาครูบาอาจารย์นะ เวลาหาครูบาอาจารย์ขึ้นมานี่เราก็แสวงหา

เวลาพูดถึงคําถาม พูดถึงประสบการณ์ของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ เราจะย้อนมาที่ตัวเรา ตัวเราก็เหมือนกัน ก่อนที่จะบวชนะ โอ้โฮ! มันแสวงหานะ ไปทั่ว ไปหาครูบาอาจารย์ แล้วไปนะ ไปประสาเรา ตอนนั้นเราก็เหมือนโยม เราก็เป็นโยม เป็นโยมขึ้นมา มันก็เป็นความรู้ของทางโลก มันจะไปรู้เรื่องธรรมวินัย รู้ความละเอียดลึกซึ้ง รู้ความซับซ้อนของสังคมพระ มันรู้ไปไม่ได้หรอก

แต่มันอยากบวชมาก อยากจะพ้นจากทุกข์ เพราะตอนนั้นมีปัญหา มีปัญหาคืออยากจะบวช แต่บวชแล้วเราจะบวชทางไหน เพราะเราเคยบวชมหานิกายมาแล้ว วัดเฉลิมอาสน์ เคยบวชมาหนึ่งพรรษา หนึ่งพรรษาขึ้นมา เราอยู่วัดเฉลิมอาสน์ บวชที่วัดเฉลิมอาสน์นี่แหละ แล้วไปอยู่ทางอยุธยา อยู่กับฝ่ายมหานิกาย เขาก็บอกว่าธรรมยุตส่วนน้อย เขาก็พูดของเขาร้อยแปด เราฟังแล้วมันก็เคลิ้มนะ ใช่

แต่พอมันจะมาบวชใหม่ เราก็แสวงหาครูบาอาจารย์ พอแสวงหาครูบาอาจารย์ปั๊บ ถึงเวลา เราเคยไปทางอุทัยฯ เขาก็บอกว่า อู้ฮู! โยมที่มานั่งอยู่นี่มีอํานาจวาสนาบารมีทั้งนั้น จะสิ้นกิเลสไปทั้งนั้นน่ะ แหม! มันก็ภูมิใจนะ ใจนี้พองหมดเลย แต่พอพูดไปบอกว่า ถ้าบวชแล้วต้องบิณฑบาตกับเทวดาอย่างนี้ โอ้โฮ! อย่างนั้นถ้าเราบวชแล้วอดตายแน่ๆ เลย เพราะเรารู้ว่าเทวดาไม่ใส่บาตรเราแน่ๆ เพราะเราไม่มีคุณงามความดีอะไรถึงขนาดนั้น

แล้วพอมาศึกษาๆ มาอ่านประวัติหลวงปู่มั่นนี่แหละ มาศึกษาประวัติหลวงปู่มั่น เพราะตอนนั้นมันออกวิทยุทางศูนย์หนึ่ง พอมาฟังทางนี้ เออ! อย่างนี้เราทําได้ อย่างนี้เราทําได้ อย่างนี้เราทําได้ ถ้าอย่างนี้ทําได้ เพราะประวัติท่านเป็นพระใช่ไหม ท่านก็ธุดงค์ไปตามประสาชาวบ้านใช่ไหม ก็บิณฑบาตกับคนทุกข์คนจน บิณฑบาตกับในชายป่า อย่างนี้ทําได้ แต่ถ้าบิณฑบาตกับเทวดาคงอดตาย

ก็เลยพยายามคิดแสวงหาแล้วก็มาบวชทางนี้ เพราะเวลาเราจะบวช เราคิดว่าเราบวชแล้วเราอยากมีครูมีอาจารย์ เราอยากมีคนชี้นํา เพราะเราเองเราไม่สามารถจะเอาตัวเองรอดได้ เราต้องอาศัยผู้นําที่ดี เราก็เลยมาบวชทางนี้

ทีนี้ย้อนกลับไปไง ย้อนกลับไป ทางโลกก็เหมือนกัน คําถามนี้ ในปัจจุบันนี้มันก็เหมือนก่อนที่เราจะบวช เราจะบวชเราก็เป็นฆราวาสนี่แหละ มันก็สัพเพเหระ วุฒิภาวะมันเท่าๆ กัน ความเห็นมันเหมือนๆ กัน ความเห็นมันหลากหลาย หลากหลายโดยที่ไม่มีจุดยืน ไม่มีสิ่งใดเป็นหลักเกณฑ์ไง มันก็เชื่อ เห็นภาพก็คิดว่าทําได้ ทําได้เพราะอะไร ทําได้เพราะมันอยู่ในสังคมไทย สังคมไทยมันมีกฎหมายไทย พอกฎหมายไทย มันทําไม่ผิดกฎหมายมันถึงอยู่รอดมาได้ ก็คิดว่ามันถูกต้องดีงามไปหมดไง แต่ความจริงพอบวชไปแล้วมาศึกษาแล้วมันไม่ใช่เลย มันไม่ใช่เลย

กรณีอย่างนี้เราถึงย้อนนะ สาธุ ไม่ได้ยกตีตัวเสมอท่าน คิดถึงพระจอมเกล้าฯ พระจอมเกล้าฯ เวลาท่านบวชแล้วท่านศึกษาธรรมวินัยแล้วท่านอยากประพฤติปฏิบัติ มันก็เป็นอย่างนี้ มันเห็นสภาพพระทั่วๆ ไปไง แล้วทํากันอย่างนี้ แล้วในพระไตรปิฎกมันก็ไม่เหมือนกันไง

แล้วพระจอมเกล้าฯ ท่านปฏิบัติแล้วท่านก็ธุดงค์ด้วยนะ ตอนที่ท่านเป็นพระอยู่ท่านออกธุดงค์ ท่านออกค้นคว้า เพราะท่านก็อยากจะสิ้นทุกข์เหมือนกัน ท่านค้นคว้าของท่านแต่ท่านยังไม่มีครูบาอาจารย์ไง ท่านค้นคว้าจากตํารับตําราไง แล้วคิดดูสิว่าค้นคว้าจากตํารับตําราแล้วใช้สมองมนุษย์นี่วินิจฉัย

เราค้นคว้าจากตํารับตํารา ธรรมวินัยเป็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นศาสดา เป็นพระอรหันต์ เป็นธรรมที่ลึกซึ้งที่เราจะรู้ได้ยาก แล้วมันไม่มีใครบอก เพราะสมัยที่ท่านบวชก็ท่านเห็นสังคมเป็นอย่างนั้นน่ะ แล้วท่านก็ใช้สมองใช้ปัญญาของท่านค้นคว้าเข้าไปในตํารับตําราไง ท่านถึงได้บวชซํ้าๆ เขาบอกว่าบวชสามหนกลางแม่นํ้าเจ้าพระยาน่ะ เพราะเวลาพิธีกรรมบวชมันถูกมันผิดอย่างไรก็พยายามจะทํา เพราะท่านไม่มีครูบาอาจารย์คอยชี้นําไง

เราคิดถึงหัวอกอันนั้นนะ หัวอกของมนุษย์ หัวอกของคนที่อยากจะประพฤติปฏิบัติ หัวอกของคนที่จะหาช่องทางไป มันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ เราถึงคิดถึงหัวอกเราสิ หัวอกที่มันทุกข์มันยาก หัวอกที่มันอยากจะพ้นจากทุกข์ แล้วมันจะหาช่องทางไปน่ะ แล้วมันหลากหลาย มันสะเปะสะปะไปหมดเลย แล้วเราจะทําอย่างไร เราจะทําอย่างไร

นี่หัวอกนะ เวลาเรามาคิดถึงตอนที่เราจะบวชน่ะ แล้วเรามาบวชแล้วตอนนั้นก็ยังไม่มีความคิดแบบที่พูดอยู่ทุกวันนี้หรอก มันก็มีความคิดแบบโลกๆ นั่นน่ะ แต่ที่พูดอยู่ทุกวันนี้เพราะมันบวชแล้ว มันปฏิบัติแล้ว แล้วถึงเอาสิ่งนี้มาเทียบเคียงกัน ถึงได้พูดแบบนี้ไง

พูดถึงคําว่า “หัวอก” หัวอกของคนที่ไม่รู้ หัวอกคนที่ไม่เข้าใจมันสะเปะสะปะแค่ไหน แล้วตัวเองก็ต้องเอาตัวเองรอดให้ได้ แล้วตัวเองก็ไม่มีใครคอยบอก หัวอกๆ มันมืดแปดด้านนะ หัวอกของคนปฏิบัติมันจะคิดอย่างนี้

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านศึกษาจนเป็นมหา ท่านก็บอกว่าท่านตั้งสัจจะว่าเป็นมหาแล้วจะออกปฏิบัติ เวลาจะออกปฏิบัตินะ ท่านศึกษาจนเป็นมหาแล้วนะ ไอ้เรานี่ตอนออกบวชเรายังไม่มีการศึกษาในทางธรรมะ ธรรมวินัยไม่รู้เรื่องเลย

แต่นี่เวลาหลวงตาท่านเป็นมหา มหามั่นใจแล้ว แล้วตั้งสัจจะไว้แล้วว่าจะออกปฏิบัติ เวลาจะไปปฏิบัติขึ้นมากลับสงสัยว่ามันจริงหรือเปล่า ถึงตั้งสัจจะว่า ถ้าจะออก ถ้านั่งสมาธิในคืนนี้ ถ้ามันมีสิ่งใดก็ให้บอกนิมิต ถ้าไม่มีนิมิต ให้ฝันก็ได้

เวลานั่งไม่ได้อะไร แต่เวลาพักผ่อนแล้วไปนอนคืนนั้นฝัน ฝันว่าท่านเหาะลอยขึ้นไปบนเมืองหลวงสามรอบสี่รอบ เออ! มันก็มีเหตุไว้ให้ได้ ฉะนั้น เวลาจะไปแล้วก็ต้องหาครูบาอาจารย์ที่ดี ท่านถึงพุ่งเป้าไปหาหลวงปู่มั่นไง นี่พอบอกพุ่งเป้าไปหาหลวงปู่มั่น หมายความว่า มีครูมีอาจารย์ มีคนคอยบอก ฉะนั้น ศึกษามาแล้วมันต้องมีคนคอยบอกนะ ทีนี้ถ้าไม่มีคนบอกมันก็สะเปะสะปะใช่ไหม นี่พูดถึงว่าคนตั้งใจ คนตั้งใจ เห็นไหม

ในป่ามีไม้เบญจพรรณ มีไม้แก่น มีไม้เนื้อแข็ง มีไม้ที่ดีๆ ไม่กี่ต้นน่ะ นอกนั้นเป็นไม้เบญจพรรณ ไม้ทั่วๆ ไป ในต้นไม้มีแก่น มีกระพี้ มีเปลือก ในแก่นของศาสนา ในความเป็นจริงของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นแก่น เป็นแก่นคือท่านรู้จริง ท่านรู้จริง นั่นน่ะสิ่งที่เป็นประโยชน์แท้ไง แต่ในป่ามันชุมชน ในป่า ไม้เบญจพรรณ ไม้ต่างๆ มันมากมายไป

ในสังคมของคน ในสังคมของคนมันก็มีความเห็นแตกต่างกันไป แล้วจุดยืน ถ้าเป็นไม้แก่น เป็นแก่น หมายความว่า คนที่มีอํานาจวาสนา มีจุดยืน มีสติมีปัญญาจะพิจารณาแยกแยะถูกผิด แต่ถ้ามันเป็นพวกกระพี้ พวกกระพี้ก็มีความคิดไม่มั่นคง แล้วเป็นเปลือกแล้วเป็นกระพี้ยิ่งเหลวไหลเลย พอเหลวไหลไปแล้วมันก็เลยสังคมก็เป็นแบบนี้ สังคมเป็นแบบนี้เพราะอะไร

เพราะมันเป็นส่วนใหญ่ไง ปลาต้องอยู่กับนํ้า พระต้องอยู่กับประชาชน ถ้าพระอยู่กับประชาชน ประชาชนคิดอย่างไร ประชาชนมีความรู้ความเห็นเป็นอย่างไร พระต้องปรับตัวเข้ากับประชาชน นี่พูดถึงความเห็นของเขานะ

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเรา ไม่ ครูบาอาจารย์ของเราพยายามประพฤติปฏิบัติเอาตัวรอด ครูบาอาจารย์ของเราดึงประชาชน เอาประชาชนยกประชาชนขึ้น

แต่ถ้าพูดถึงคนที่ไม่มีหลักมีเกณฑ์อาศัยประชาชนดึงตํ่าลงไป ดึงไป เพราะปลาอาศัยนํ้าก็ห่วงว่าเขาจะไม่ศรัทธา เขาจะไม่เคารพ เขาจะไม่รัก ก็ว่าตามคนนั้นไป เชื่อเขาไป ตามเขาไป ให้สังคมให้ประชาชนเขามาชี้นํา

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ของเรา ท่านเป็นปลาแต่ปลาใหญ่ ปลาอยู่นํ้าลึก ท่านไม่สนใจไอ้นํ้าตื้นๆ นั่นหรอก ท่านอยู่นํ้าลึกนั่น นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ นี่พูดถึงว่า โดยหัวอกก่อน มันเป็นคําถามไง เพราะคําถามถามอย่างนี้ เราถึงเป็นหัวอกที่ว่ามองเห็นไง ที่มองเห็นนี่ก็ย้อนกลับไป เห็นไหม

คําถามเขาบอกเขาเคารพธรรมวินัยมาก แล้วเวลาเขาดูข่าวดูในทีวีเห็นพระช่วยชาวนาเกี่ยวข้าว ทราบว่าเป็นความตั้งใจดี แต่เรื่องนี้มีข้อยกเว้นในวินัยหรือไม่

นี่ทราบว่าเป็นความตั้งใจดี ใช่ เป็นความตั้งใจดี เพราะพระ เวลาพระต้องบิณฑบาตก็บิณฑบาตจากประชาชน แล้วเวลาประชาชนทุกข์ยาก พระควรจะคิดอย่างไร ทีนี้ย้อนกลับมานะ นี่กรณีหนึ่ง

อีกกรณีหนึ่งกรณีของหลวงตา หลวงตา เวลาประเทศชาติทุกข์ยาก ประเทศชาติมีปัญหา ท่านก็ออกมาช่วยประชาชนเหมือนกัน เวลาการออกมาช่วยประชาชน ท่านออกมาช่วยประชาชน เขาบอกไม่ใช่กิจของสงฆ์ๆ ท่านถึงบอกว่าพระก็ลูกชาวบ้าน ถ้าพระก็ลูกชาวบ้าน เวลาชาวบ้านเขาเดือดร้อน พระจะช่วยชาวบ้านได้ไหม พระมันก็ควรช่วยชาวบ้านได้ อันนี้เป็นความช่วยชาวบ้านที่ว่าท่านช่วยชาวบ้านโดยที่ท่านพยายามไม่ให้ท่านผิดธรรมวินัย

แต่ไอ้เรื่องพระเกี่ยวข้าว ตั้งใจช่วยชาวบ้าน ใช่ ความตั้งใจดี แต่เกี่ยวข้าวนี่พรากของเขียวเป็นอาบัติปาจิตตีย์ เป็นอาบัติแน่นอน ทีนี้คําว่า “เป็นอาบัติแน่นอน” เป็นอาบัติแน่นอนในพระที่ออกประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ภิกษุพรากของเขียวเป็นอาบัติปาจิตตีย์ แล้วไปเกี่ยวข้าว นี่มันเริ่มต้นจากการเป็นอาบัติ ทีนี้ว่าเป็นอาบัติ แต่ว่าเขาเป็นความตั้งใจดี

ถ้าความตั้งใจดีนะ ความตั้งใจแล้วเป็นความตั้งใจ แต่เริ่มต้นจากความผิด มันเป็นความผิดแน่นอน ถ้าเป็นความผิดแน่นอน เขาบอกว่า แล้วเรื่องนี้มีข้อยกเว้นในวินัยหรือไม่

ถ้ายกเว้นในวินัย ยกเว้นในบาลีนะ ไม่มี แต่ถ้ายกเว้นโดยการปกครอง โดยการปกครองฝ่ายวัดบ้านเขาทําได้ ในฝ่ายวัดบ้านเขาพรากของเขียวเป็นเรื่องปกติไง ไอ้นี่มันคืออะไร มันเกิดจากอะไร มันเกิดจากว่าฝ่ายปกครองเขาให้ทํากัน เพราะฝ่ายปกครองเขาถือว่ายอมรับได้ แต่ถ้าเป็นพระป่าเราไม่ได้ ก็อย่างนี้เขาถึงว่า นี่ไง ที่เกิดว่าเป็นนิกายๆ นานาสังวาส ถือวินัยแตกต่างกัน ถ้าถือวินัยแตกต่างกันไป

ฉะนั้น ถ้าถามเรา เราจะตอบแบบว่าให้มันไม่กระทบกระเทือนกันไง คําว่า “ไม่กระทบกระเทือนกัน” ถ้าเขาเห็นว่าทําได้ นั่นก็เป็นนิกายของเขา เป็นความเชื่อ เป็นความเห็นของเขา แต่ถ้าเป็นธรรมยุตไม่ได้ ธรรมยุตพรากของเขียวไม่ได้ พรากของเขียวเป็นอาบัติปาจิตตีย์ ฉันนมไม่ได้ พูดถึงฉันสิ่งที่เป็นอาหารในยามวิกาลไม่ได้ แล้วภาษาเราว่า ความตั้งใจ ในการที่บอกว่าไม่ให้หยิบเงินหยิบทอง ไม่ได้ ไม่ได้ทั้งนั้น แต่พระทั้งหมดทําอย่างนั้นจริงหรือเปล่า นั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ ไม่ใช่บอกว่า โอ้โฮ! ชื่อนี้ดีแล้วชื่อพระนี้ดีหมด

ชื่อนายดีติดคุกเยอะแยะเลย นายสวรรค์ก็อยู่ในคุก นายพรหมก็อยู่ในคุก มันไม่ใช่ดีที่ชื่อ มันดีที่การประพฤติปฏิบัติ มันดีที่การกระทํา มันไม่ได้ดีที่ชื่อ ฉะนั้น ไม่ได้ดีที่ชื่อ ทีนี้ไอ้เรื่องชื่อเสียงเราแขวนไว้ เราไม่เอามาเกี่ยว ทีนี้ไม่เอามาเกี่ยว

ที่เขาบอกว่า พระที่มาเกี่ยวข้าว ทราบว่าความตั้งใจดี แต่ความตั้งใจดีมันมีข้อยกเว้นหรือไม่

ไม่มี ถ้าเราตั้งใจดี เราก็ต้องยอมรับผิดอันนั้น ถ้ารับผิดอันนั้นนะ เวลาเกี่ยวข้าวเสร็จแล้วต้องปลงอาบัติ ปลงอาบัติปาจิตตีย์ แล้วเป็นอาบัติปาจิตตีย์กี่ตัว เกี่ยวกี่ครั้ง เกี่ยวอย่างไร นั่นมันเรื่องวินัย วินัยต้องไปตรงนั้น นี่พูดถึงว่าพรากของเขียวเป็นอาบัติปาจิตตีย์ นี่พูดถึงวินัยนะ พูดถึงบาลี ไม่เกี่ยวกับนิกาย ไม่เกี่ยวกับความเชื่อ ไม่เกี่ยวกับอะไรทั้งสิ้น

แต่ถ้าบอกว่าทีนี้พูดถึงว่าเจตนาไง พูดถึงธรรม เวลาเขาพูดถึงธรรม วินัยคือนิติบัญญัติ คือนิติศาสตร์ วินัยคือนิติศาสตร์ ธรรมคือรัฐศาสตร์ การปกครอง รัฐ ธรรมๆ นี่พูดถึงธรรมนะ

แต่เรื่องนี้มีข้อยกเว้นหรือไม่ เพราะว่าเขาเจตนาดี

นี่คือการปกครอง การปกครองคือธรรม ถ้าพูดถึงข้อบังคับคือวินัย คือกฎหมาย กฎหมายนี่ผิด แต่ในการปกครองผิดหรือไม่ ถ้าในการปกครองผิดหรือไม่ ในเมื่อวินัยมีข้อยกเว้นหรือไม่ พูดถึงธรรม ถ้าธรรม ถ้ามันผิดกฎหมาย ถ้ามันผิดมา เราจะยกเว้นได้หรือไม่ ถ้ายกเว้นแล้วสังคมอยู่กันอย่างไร

ถ้าสังคมเหยียบยํ่ากฎหมาย ทําลายกฎหมาย แล้วพูดถึงเราก็ยกเว้น ยกเว้นให้คนที่เจตนาดี แล้วไอ้คนที่มันเจตนาไม่ดีที่มันจ้องลักจ้องขโมยมันจะทําว่าเจตนาดี แล้วมันทําบ้างได้หรือไม่ นี่พูดถึงการปกครองนะ นี่พูดถึงธรรม ว่าในเมื่อเขาเจตนาดี

เจตนาดีส่วนเจตนาดี เพราะเจตนามันจะเอามาเหนือ เห็นไหม ที่หลวงตาท่านพูด เหยียบหัวพระพุทธเจ้าไปแล้วแสดงธรรม เหยียบหัวพระพุทธเจ้าคือเหยียบหัวธรรมและวินัย ธรรมและวินัยเป็นศาสดา ถ้าเราเหยียบยํ่าธรรมและวินัยก็เหยียบยํ่าพระพุทธเจ้า ถ้าเหยียบยํ่าพระพุทธเจ้าแล้ว แล้วเราจะปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกหรือ

ถ้าเราจะเคารพพระพุทธเจ้า ถ้าเรารู้แล้ว เรารู้แล้วเราก็ไม่ทํา แต่ถ้าเราไม่รู้ หนึ่ง เราไม่รู้นะ แล้วพระไปเกี่ยวข้าว มันมีผู้ที่ควบคุมดูแลไป ถ้าเราเป็นพระผู้น้อย เราเป็นผู้ไม่รู้ เขาใช้ไป เรามีความจําเป็น เราก็ไปกับเขาเพราะความไม่รู้ แต่ถ้ารู้แล้วล่ะ ถ้ารู้แล้วมันต้องแก้ไข รู้แล้วมันก็อีกเรื่องหนึ่ง

นี่พูดถึงพระเกี่ยวข้าว มันมีข้อยกเว้นหรือไม่ เพราะเขาบอกว่าเขาก็เคยบวช เขาก็ศึกษาวินัยเหมือนกัน เพราะเขารู้ว่าผิดไง เขารู้ว่าผิด เขาก็รู้อยู่ ก็นักกฎหมายน่ะ นักกฎหมายทําอะไรผิดมันก็ต้องรู้ว่าผิด นักกฎหมายมันมองออก นักกฎหมายรู้เลยว่านี่ผิดกฎหมาย แต่ก็รู้ว่าเขาเจตนาดี แต่ตัวเองก็ไม่มีสิทธิ์ที่จะไปชี้ขาดได้ เพราะว่าเราไม่ใช่ผู้พิพากษา

แต่ถ้ามันเป็นคนที่ทํานะ คนที่ทํามันก็ต้องคิด ถ้าคิดอยากจะช่วยเขา ทีนี้มันมีเยอะ เราก็ดูข่าวเหมือนกัน ข่าวเราก็เห็น พระทํานั่น พระทํานั่นน่ะ มันทําเหมือนโลกเลย พระทําไอ้นู่นขาย พระทําไอ้นี่ขาย เห็นแล้ว แหม! เศร้าใจมาก

เพราะเวลาบวชแล้ว พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้นะ เพศหญิง เพศชาย พอบวชแล้วก็เป็นเพศภิกษุ ภิกษุจะดํารงชีพแบบคฤหัสถ์ไม่ได้ สมณสารูป สมณสารูปนะ ต้องอยู่ในเพศของภิกษุ สมณสารูป ภิกษุยืนดื่มนํ้าเป็นอาบัติทุกกฏหรือปาจิตตีย์ ยืนดื่มนํ้าแบบฆราวาสก็ไม่ได้ ภิกษุจะดื่มนํ้าต้องนั่งลง ภิกษุจะฉันอาหารจะกินของที่เขาไม่ได้ประเคนเป็นอาบัติปาจิตตีย์ทุกคํากลืน ภิกษุเราจะดํารงชีพแบบฆราวาสไม่ได้

เวลาพระจะสึก สิกฺขํ ปจฺจกฺขามิ จงจําข้าพเจ้าไว้ว่าเป็นคฤหัสถ์แล้ว คําว่า “เป็นคฤหัสถ์” เขาจะใช้ชีวิตแบบคฤหัสถ์ อย่างเช่นคฤหัสถ์เขามีสิทธิตามกฎหมาย เขาทําสิ่งใดก็ได้ใช่ไหม แต่ถ้าเป็นพระ เราก็ต้องอยู่ใต้บังคับของกฎหมายด้วย ต้องอยู่ในใต้ของศีลด้วย ต้องอยู่ในใต้การปกครองด้วย

ฉะนั้น ภิกษุทําอย่างนั้นไม่ได้ ถ้าทําอย่างนั้นนะ ภาษาเรา พระกับโยมมันไม่แตกต่างกันน่ะ อีกหน่อยพระจะใส่บาตรอีกไหม อ้าว! โยมก็ทํามาค้าขาย พระก็ตั้งบริษัททํามาค้าขาย แล้วทําไมจะต้องไปใส่บาตรอีกด้วยวะ

อ้าว! โยมทํามาค้าขายแต่พระท่านไม่ได้ทําอะไร ท่านภิกขาจาร อาชีพของท่านเป็นพระ เราถึงตั้งใจทําบุญใส่บาตรกันไง อ้าว! ถ้าเราค้าขาย เขาก็ค้าขาย เช้าขึ้นมาเขาก็ขายแข่งกับเรา เสร็จแล้วเขาต้องบิณฑบาตให้เราใส่บาตรเขาอีกหรือ

นี่พูดถึงว่า ทํากันต่อไปเรื่อยๆ มันจะลงไปตรงนั้นน่ะ ถ้าทํากันต่อไปเรื่อยๆ แล้วใครก็ทําได้ๆ ต่อไปนี่

พระทําไม่ได้ ฆราวาสเขาทํามาค้าขาย โย ปน ภิกฺขุ ชาตรูปรชตํ อุคฺคณฺเหยฺย วา อุปนิกฺขิตฺตํ วา สาทิเยยฺย นิสฺสคฺคิยํ ปาจิตฺติยํ พระซื้อขายไม่ได้ พระต่อรองราคาไม่ได้ พระแลกเปลี่ยนอะไรไม่ได้ เว้นไว้แต่พระด้วยกัน เช่น พระมีผ้าผืนหนึ่งแต่มันเล็กหรือใหญ่เกินไป พระอีกองค์หนึ่งสูงหรือตํ่า ถ้าไม่เท่ากัน จีวรสมควรที่จะแลกเปลี่ยนกันเพื่อเขาใช้ได้ประโยชน์ นี่ให้แลกเปลี่ยนต่อเมื่อเป็นวิสาสะคือให้แลกเปลี่ยนในพระกับพระด้วยกัน วินัยอนุญาต แต่ข้างนอกไม่ได้ ไม่ให้ทั้งสิ้น ไม่ได้ทั้งนั้น

ฉะนั้น พอคําว่า “ไม่ได้ขึ้นมา” สิ่งที่พระดํารงชีพแบบฆราวาสไม่ได้ น่าเศร้าใจนะ น่าเศร้าใจที่ว่าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปจําพรรษาอยู่กับพราหมณ์ พราหมณ์นิมนต์ไว้ที่เมืองอะไรจําไม่ได้ แล้วมันเป็นภัยแล้ง พอภัยแล้งเขาไม่มีอาหารจะกินอยู่แล้ว แล้วเขาลืมใส่บาตรด้วย เพราะมารไปดลใจ พระอานนท์ไปบิณฑบาต ไปบิณฑบาตมันมีพ่อค้าโคต่างเขามาค้าม้า เขาก็ไล่ม้ามาข้ามเมืองไง เขาก็มีอาหารม้ามาคือข้าวกล้องมาด้วย เขาให้ข้าวกล้องม้าวันละหนึ่งทะนาน เขาถวายพระองค์ละหนึ่งทะนานเหมือนกัน

พระอานนท์ได้ข้าวนั้นมานะ พระทําอาหารให้สุกเองไม่ได้ ต้มหุงหาอาหารเองไม่ได้ พระอานนท์เอาข้าวนั้นน่ะแล้วบดให้เป็นผง แล้วเอานํ้าพรมๆ แล้วถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องฉันแป้งดิบๆ นี่อยู่ในพระไตรปิฎก สุตตันตปิฎก ไปเปิดดู

สมัยที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สมัยครูบาอาจารย์ของเราท่านไม่ดํารงชีพแบบฆราวาส ท่านไม่ทําอะไรแบบฆราวาส ท่านทําแบบภิกษุ ทําแบบพระ นี่สมัยที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ตัวองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองเลย พระอานนท์เองเลย นี่ยังไม่ทําเลย แม้จะทุกข์ยากขนาดไหนท่านก็ไม่ทําของท่าน ท่านไม่ทําผิดวินัยของท่าน นี่พูดถึงนะ แล้วเวลาพระทําอย่างนู้นทําอย่างนี้ แหม! นี่ความคิดเรานะ

ฉะนั้น “ข้อที่ ๑. มีรายงานข่าวในโทรทัศน์ พระช่วยชาวนาเกี่ยวข้าว ทราบว่าเป็นความตั้งใจดี แต่เรื่องนี้มีข้อยกเว้นในวินัยหรือไม่”

วินัยคือบาลี ไม่มีใครยกเว้นได้ แต่ในสมัยปัจจุบันนี้ ในความรู้ของเรานะ เรารู้ว่าในทางปกครองเขาอนุญาตกัน ในการปกครองน่ะ ฉะนั้น พอในการปกครองอนุญาต เขาก็เลยทําอย่างนั้นกันอยู่ แต่ถ้าในการปกครองอนุญาตหรือไม่อนุญาตก็แล้วแต่ คนทําเขาคิดว่า ผู้ที่บวชใหม่บางทีไม่รู้จริงๆ นะ บวชเข้ามาเห็นเขาทําก็ทําตามเขา ไม่รู้ว่าเป็นอาบัติ ไม่รู้ อ้าว! ก็ฝ่ายปกครองเขาอนุญาต แต่อาบัติของเรานะ

ฝ่ายปกครองเขาอนุญาต เพราะเขาอนุญาตให้ทําได้ ทีนี้ฝ่ายปกครองเขาอนุญาต เขามีอํานาจในวินัยนั้นไหม เขาไม่มีอํานาจหรอก เขามีอํานาจปกครอง แต่ผู้ทําผิดศีลเป็นอาบัติทั้งนั้นน่ะ แล้วอาบัติมันก็สุมในหัวนั้นน่ะ สุมๆ ไปเรื่อยๆ เพราะด้วยความไม่รู้ ด้วยความไม่รู้ เพราะผู้ที่ไม่ได้ศึกษานะ แต่ผู้ศึกษาแล้วเขาก็ทําของเขาไปตามนั้น

นี่พูดถึงว่า มีข้อยกเว้นหรือไม่

ไม่มี แต่ถ้าเขายกเว้นก็ยกเว้นกันในทางปกครองเขา ถ้าทางปกครองเขานี่แขวนไว้ นี่เป็นเรื่องของภิกษุ พูดแล้วมันจะกระเทือนกันน่ะ เรื่องของภิกษุส่วนเรื่องของภิกษุ แต่เรื่องของธรรมไม่เกี่ยว เรื่องของธรรม ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ผู้ปฏิบัติเข้าไปมันจะรู้ของมัน สัจจะความจริงมันรู้จริงของมัน ถ้ารู้จริงแล้วนะ สาธุ มันรู้จากภายในน่ะจบเลย

“๒. พระโพสต์ธรรมะทางโซเชียล ทางอินเทอร์เน็ตนั่นน่ะ ทราบว่าเป็นความตั้งใจดีเหมือนกัน แต่มีคนเตือนว่ามันที่มาผิด ผู้โพสต์ก็ว่าเน้นเนื้อหาใจความที่เป็นประโยชน์เป็นสําคัญ ผมไม่แน่ใจว่ากระทบกับวินัยหรือไม่”

ถ้าผู้โพสต์นะ ถ้าผู้โพสต์ถ้ามันผิดนะ ภาษาเราน่ะ กฎหมายถ้าโยมทําแล้วผิด พระทําแล้วถูกมันไม่มีหรอก ถ้าโยมทําผิด พระทําก็ผิด อ้าว! ก็พระก็เป็นคนน่ะ ถ้าในทางกฎหมายนะ ถ้าโยมทําผิดนะ พระผิดเป็นสองเท่า เพราะพระผิดทั้งกฎหมายด้วย ผิดทั้งวินัยด้วย ถ้าโยมผิดนะ ถ้าโยมทําผิด ผิดแน่นอน ถ้าทางกฎหมายผิด พระก็ผิด

แต่เขาบอกว่า เวลาพระเขาบอกว่า นั่นเขาทําเพื่อความเนื้อหา ฉะนั้น ไอ้ทางโซเชียลอะไรเขาทําของเขานี่มันเรื่องของเขา แต่ส่วนใหญ่แล้วพระ ถ้ามันมีอยู่ในท้องตลาด เราจะพูดอย่างนี้นะ เราจะพูดอย่างนี้ ถ้าพูดถึงคนที่เขารู้ว่าผิดแล้วเขาทําผิดไป อันนั้นเจตนาเขาไม่ดี

แต่เราจะบอกว่าคนที่ไม่รู้ อย่างเช่นเรา เราไม่รู้เรื่องอย่างนี้เลย ถ้ามันทํานะ สมมุติเราทํา นี่เราจะเปรียบเทียบ ถ้าเราทําของเรา เราทําของเรา เราเองเราก็ไม่ได้ทําหรอก ส่วนใหญ่แล้วคณะผู้ที่ทําเขาทํากันเอง ผู้ที่ทําคือว่าลูกศิษย์เขาทํา ว่าอย่างนั้นเถอะ ถ้าเขาทํานะ เขาก็ซื้อหาของเขา เขาก็ทําของเขา พระไม่รู้เรื่อง พระไม่รู้เรื่องเลย แต่ถ้ารู้เรื่อง ถ้ารู้เรื่อง เพราะเราไม่รู้เราก็ใช้ของเรา

เราจะบอกว่า ถ้าของมันมีอยู่ในท้องตลาด ถ้าเป็นเรา เราก็ใช้ เราก็ใช้ประสาเรานี่แหละ แต่ถ้ามันเป็นเรื่องลิขสิทธิ์ นี่เรื่องลิขสิทธิ์นะ แต่ถ้าของพระนี่เขาเรียกด่านขนอน ถ้าด่านขนอนมันแบบว่าภาษี คําว่า “ภาษี” ถ้าพระนําสิ่งของข้ามด่านขนอน ก้าวเท้าเข้าไปข้างหนึ่ง ยังไม่ได้ก้าวอีกข้างหนึ่งมันยังไม่ผิด ถ้าก้าวข้ามพ้นจากด่านศุลกากร ถ้าเราเอาของผิด ภาษีที่แตกต่างกันเข้ามานะ เป็นปาราชิก คือว่าโกงไง โกงค่า โกงภาษี

ทีนี้คําว่า “ก้าวข้ามด่านขนอน” เราเป็นคนทําเองใช่ไหม มันชัดเจนไง แต่นี่ของลิขสิทธิ์ ลิขสิทธิ์ๆ ถ้ามันมีขายอยู่ในท้องตลาด แต่ถ้ามันรู้ว่าผิดนะ เราบอกว่า ถ้ากฎหมายว่าโยมผิด พระก็ผิด ว่าอย่างนั้นเลย แต่ที่เราพูดนี่เราพูดว่า ถ้าคนมันไม่รู้ เพราะมันไม่ได้ก้าวข้ามด่านขนอน มันอยู่ในพื้นที่ไง มันอยู่ในท้องตลาด ว่าอย่างนั้นเถอะ มันอยู่ในท้องตลาด แล้วพระที่เขาไปซื้อ ถ้าพระโง่ๆ อย่างเรานะ ถ้าพระฉลาดมันรู้ว่าผิดนะ กฎหมายผิดมันก็รู้ว่าผิด

เพียงแต่เราจะบอกว่า ถ้าเจตนาคนที่ไม่รู้ทําผิดด้วยความไม่รู้ อันนั้นอีกเรื่องหนึ่งนะ แต่ว่าวินัยก็บอกแล้ว ผิดเพราะไม่รู้ ผิดเพราะทําผิด ผิดเพราะสงสัยแล้วทํานี่ผิดหมดเลย ทําผิดก็ผิด สงสัยทําก็ผิด ไม่รู้ทําก็ผิด ถ้ามันผิด ผิดทั้งนั้นน่ะ

นี่ในทางโซเชียลกับในการพระเกี่ยวข้าว เขาเทียบมาสองข้อไง พระเกี่ยวข้าวมันก็เป็นความผิดอันหนึ่ง แล้วทีนี้ในทางอินเทอร์เน็ตก็เหมือนไปฉ้อโกงเขา ถ้าไปฉ้อโกงเขาน่ะ เป็นพระมันต้องสะอาดบริสุทธิ์ ถ้าสะอาดบริสุทธิ์แล้ว เรื่องศีล ความสะอาดบริสุทธิ์

นี่พูดถึงความเห็นของเขานะ แต่เป็นพระปฏิบัติ เราก็ไม่พูดทั้งหมดว่าพระปฏิบัติจะดีไปทั้งนั้น เพราะอะไร เพราะว่า ถ้าพระปฏิบัติใจมันมีสูงมีตํ่าใช่ไหม เวลาใจมันตกตํ่าขึ้นมา พอมันถือโทรศัพท์อยู่นี่มันก็ไปกดๆๆ แล้วมันติด แล้วมันไปเลย ทีนี้พอมันติดแล้วมันก็เหมือนคนติดการพนัน มันก็ไปเรื่อยเฉื่อย ถ้าไปเรื่อยเฉื่อยแล้ว ไอ้ตรงนี้ที่มันจะพาให้ผิดไป แต่โดยธรรมชาติของเรา ลับหูลับตา โทรศัพท์คุยกันสองคน ลับหูไหม

จริงๆ โทรศัพท์ หลวงตาท่านไม่ให้ใช้เลย เราเองเราก็ไม่เคยใช้ อ้าว! พูดอย่างนี้เลยนะ ไม่เคยใช้เพราะเราไม่มี แต่ใช้อยู่ ใช้เวลาเขาโทรศัพท์มาที่วัดนี้แล้วเขามีธุระด่วน เขามาให้พูด เราก็จะพูด เราไม่มีโทรศัพท์ โดยส่วนตัวไม่มีโทรศัพท์ แล้วถ้าใครบอกว่าคุยกับพระสงบทางโทรศัพท์อะไรๆ ไปบอกได้เลยว่าเอ็งโม้ เพราะกูไม่มีโทรศัพท์ กูรับเองไม่ได้ เราไม่มีโทรศัพท์ส่วนตัว แต่ที่วัดนี้มีอยู่ของวัด ถ้าเขาโทรมาที่วัดแล้วพระวิ่งมาให้พูดเรื่องวัด เรื่องนี้พูด

นี่ไง เราจะบอกว่าลับหูลับตา ลับหูลับตา พูดมันลับหู มันพูดอะไรก็ได้จริงไหม ลับหูลับตามันอนิยต ๒ ไง แล้วประสาเราด้วย นิสัยเรานะ โทรศัพท์นี่เกลียดมาก เราเห็นโยมเขาเรียกกัน ไอ้กล่องขี้ข้า

แล้วเราเห็นอย่างนั้นจริงๆ กล่องขี้ข้า มาจากไหนก็ไม่รู้ โทรศัพท์มาสั่งงานกูผัวะๆๆ กูเป็นขี้ข้ามึงหรือ เราบวชมาเราเป็นอิสระ กูบวชมาน่ะ นกมันมีปีกกับหาง ใครจะมาสั่งไม่ได้ แล้วโทรศัพท์มาๆ นี่ไร้สาระ ไอ้กล่องขี้ข้า แล้วกูไม่ใช่ขี้ข้าด้วย กูไม่เคยรับ เว้นไว้แต่วัด เพราะวัดมันอยู่ในการปกครองไง เวลาฝ่ายปกครองเขาโทรอะไรมามีอยู่

ฉะนั้น นี่พูดถึงไอ้โซเชียล เราไม่รู้จริงๆ นะ เดี๋ยวจะบอกว่า แหม! เวลาจะผิดบอกว่าไม่รู้ เวลาจะเอาล่ะรู้ทุกเรื่องเลย ไอ้คําว่า “รู้เรื่องโลก” เราไม่รู้ เพราะเราไม่ได้ใช้ เราไม่สนใจ ไม่สนใจเลยนะ เพียงแต่ว่า เราอยู่ในโลก ในวัดนี้โทรศัพท์ของวัดมี แต่โดยพระที่บวชใหม่มี เรารู้ เพราะธรรมดาเรื่องโทรศัพท์เดี๋ยวนี้มันเป็นของที่ว่าใครไม่มีคนนั้นเถื่อน มันมีกันเป็นเรื่องปกติ

แต่ในทางปฏิบัตินะ หลวงตาท่านพูดเลยนะ ไอ้พวกนี้มันเป็นภัย มันเป็นภัยในการปฏิบัติ ถ้ามันเป็นภัยขึ้นมาแล้วมันจะมากระตุ้นความรู้สึก กระตุ้นให้เราฟุ้งซ่าน กระตุ้นให้เราส่งออกไปจนหมด มันเป็นความกระตุ้น

ถ้าเรามีความสัตย์ แล้วคําว่า “มีความสัตย์” เราเป็นคนสอนคน เราเป็นคนสอนคนน่ะ แล้วเราสอนเขา แล้วเราทําตัวอย่างไร นี่เราเป็นคนสอนเขา เราทําให้ดูนะ กูไม่มี กูไม่มี แล้วไม่ใช่ไม่มีแล้วไม่ใช่น้อยเนื้อตํ่าใจนะ บอกว่าไม่มีๆ นี่อยากได้ อยากให้โยมถวาย พระสงบไม่มีโทรศัพท์นะ ใครอยากถวาย เชิญ จะเอาสักสี่ห้าเครื่อง มันไม่มีหรอก เราไม่มี นี่พูดถึงผลของโซเชียลที่เขาอันนั้นกัน

ฉะนั้น สิ่งที่เขาทํา เพราะว่าโทรศัพท์มันมีหลายๆ อย่าง วิทยาศาสตร์ที่เขาค้นคว้ามานี่ แล้วผู้ที่ค้นคว้าทีแรกเขาได้รับรางวัล สุดท้ายแล้วเขาเสียใจนะ เขาเสียใจว่าผู้ใช้เอาไปใช้ในทางที่ผิด เขาค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์มาเพื่อใช้ประโยชน์กับโลก เพื่อให้โลกใช้ประโยชน์

โทรศัพท์ก็เหมือนกัน โทรศัพท์นี่วิทยาศาสตร์เขาค้นคว้ากันมาเพื่อให้การสื่อสาร เพื่อให้คนที่อยู่ไกลสื่อสารกัน มันก็ไปฉ้อไปโกงกัน ไปหลอกไปลวงกัน นี่ไง สิ่งนี้เขาค้นคว้ามาให้เป็นประโยชน์ ให้การสื่อสาร ให้ทางโลกเขาสื่อสารกัน ให้เขาทําธุรกิจเพื่อมันจะได้สะดวกสบาย ไอ้คนก็เอาเรื่องนี้มาหาผลประโยชน์ต่อกัน

ไอ้นี่ย้อนกลับมาๆ แล้วเราเป็นพระๆ เรามีธุรกิจอะไรจะต้องไปสื่อสารกับเขา กลัวหรือว่าธรรมะที่มันเผยแผ่ไป กลัวว่าโยมจะไม่ได้เป็นพระอรหันต์ ต้องรีบๆ สื่อสารเลย เขาจะได้เป็นพระอรหันต์กันทุกๆ คนเลย อย่างนั้นหรือ มันก็ไม่เป็นอย่างนั้น

แต่ถ้าของที่มันมีอยู่แล้ว ถ้าคนใช้ประโยชน์มันก็ใช้ประโยชน์ไป ถ้าคนรู้จักใช้ให้เป็นประโยชน์มันก็เป็นประโยชน์ไง แต่ถ้าคนไม่รู้จักใช้ หนึ่ง ตัวเองไม่มีกําลัง ไม่มีกําลัง ไม่สมควรจะไปใช้ สุดท้ายมันเป็นเรื่องเป็นเงินเป็นทองทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาเว็บไซต์เรามีคนถามมาเรื่อย “หลวงพ่อ ใครเป็นคนออกตังค์ หลวงพ่อขาดเงินไหม” เราจะบอกเลย โทษ บอกเลยนะ อย่าเสือก กูหาเรื่องเอง กูต้องหาเงินเอง ทั้งๆ ที่บอกว่าเมื่อกี้เราไม่ได้ทํา

เราไม่ได้ทํา มันมีลูกศิษย์เขาเป็นคนทํามันขึ้นมา แต่ในเมื่อเราเป็นผู้นํา เราเป็นคนรับผิดชอบ เราก็ต้องหาค่าใช้จ่ายทั้งหมด เราเป็นคนออกค่าใช้จ่าย เราเป็นคนทําทุกๆ อย่าง ไม่ใช่ เราเป็นคนรับผิดชอบทุกๆ อย่าง แต่เขาเป็นคนทําๆ ทีนี้เขาเป็นคนทําแล้วมันก็ต้องทําให้มันถูกต้อง นี่พูดถึงความถูกต้อง

เขาบอก พระโพสต์ธรรมะ เขาถามเรื่องพระโพสต์ธรรมะ พระเกี่ยวข้าวเรื่องหนึ่ง กับพระโพสต์ธรรมะ แล้วเขาบอกว่า “ในใจผมว่ามันกระทบวินัยหรือไม่ ในใจผมมันค้านน่าดูเลย”

ในใจของคนถามนี่มันค้านน่าดูเลย ความสะอาดบริสุทธิ์ ความใสสะอาด มันจะเอามาตรฐานใดไปวัด ถ้ามาตรฐานของเขา เขาก็ว่าเขาถูกของเขา แต่มาตรฐานของคนถาม เห็นไหม มันค้านหัวใจมากเลย มันบีบคั้นหัวใจผมมากเลย เพราะพระเป็นผู้ที่สูงส่ง แล้วพระมาทําแบบนี้ทําให้คนที่จิตใจเขาสูงส่งเขารับไม่ได้ ถ้าเขารับไม่ได้

มันก็ต้องบอกว่า ภาษาเรา พระก็มีพระ ในสังคมพระมันก็มีดี มีที่ดื้อด้าน มันก็มีอย่างนั้นน่ะ ถ้ามีอย่างนั้นมันก็เรื่องของพระ นี่เรื่องของพระนะ นี่เรื่องของโพสต์ธรรมะ

โพสต์ธรรมะ พระมันมีด่านขนอน ไอ้เรื่องความเสียภาษี แต่เรื่องลิขสิทธิ์มันเพิ่งมีมาไง ลิขสิทธิ์ ทรัพย์สินทางปัญญาเพิ่งมาเกิดขึ้น ถ้าทรัพย์สินทางปัญญามันเกิดขึ้นสมัยพุทธกาลนะ พระพุทธเจ้าจดทะเบียนไว้แล้ว พระไตรปิฎกจะไม่ได้มีใครแก้ไขเลยไง พระไตรปิฎกจะชัดเจนเลยเพราะว่าได้จดทรัพย์สินทางปัญญาไว้ไม่ให้ใครไปแก้ไข นี่ล่อกันมั่วกันมาเละเลย

แต่ไอ้นี่มันเป็นธรรมวินัยที่ชี้เข้าไปสู่ใจ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติแล้วเวลามันเป็นจริงๆ ขึ้นมาในหัวใจนะ หลวงตาเวลาท่านบรรลุธรรมท่านกราบแล้วกราบเล่า กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ของเราทุกๆ องค์นะที่ท่านมีคุณธรรมในหัวใจ ถ้าท่านมีคุณธรรมในหัวใจ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ในใจของท่านรวมเป็นหนึ่งเดียวใสสะอาดบริสุทธิ์อยู่ในใจของท่าน คําว่า “อย่างนั้นน่ะ” ท่านจะลบหลู่ ท่านจะดูหมิ่น ท่านจะหมิ่นแคลนเรื่องศาสนา มันเป็นไปไม่ได้เลย

ครูบาอาจารย์ของเรานะ ที่หัวใจของท่านนะ ที่พุทธ ธรรม สงฆ์รวมเป็นหนึ่งเดียวในใจของท่าน ท่านจะเคารพบูชาธรรมและวินัยเหนือเกล้า เหนือเกล้า ท่านจะไม่ทําให้เศร้าหมอง ท่านจะไม่ทําให้ด่างพร้อยเลย

ไอ้ที่มันด่างพร้อย ไอ้ที่โยมที่รับไม่ได้ ผู้ที่พบธรรมะอยากจะแสดงธรรม อยากจะเผยแผ่ธรรมะ แล้วทําให้โยมคัดค้านในหัวใจ เห็นไหม แต่ครูบาอาจารย์ของเรานะ หัวใจของท่านมันใสมันสะอาดบริสุทธิ์อยู่แล้ว

นี่พูดถึงพระโพสต์ธรรมะ พูดไปไกลเลย เพราะเราก็มีเว็บไซต์เหมือนกัน แล้วเราเป็นคนจ่ายตังค์จ่ายทุกๆ อย่าง เราเป็นคนหา ตังค์มาจากไหน ตังค์มาจากคณะศรัทธา ศรัทธาที่เขามาบํารุงศาสนา พระไม่ได้มีการซื้อขาย ไม่มีอาชีพ ไม่มีอะไรทั้งสิ้น แต่เขาศรัทธาของเขา นี่มันเรื่องของเขานะ

“๓. ผมเคารพพุทโธสุดหัวใจ แต่เสียนิสัยเรื่องเพ่งโทษผู้อื่น ขอหลวงพ่อช่วยให้อุบายด้วย”

คําว่า “เพ่งโทษ” นะ เพ่งโทษคือจิตใจมันอคติแล้วเราเพ่งโทษเขา แต่ถ้าเรื่องการศึกษาธรรมวินัยมันไม่ใช่การเพ่งโทษ เราเคยอยู่กับหลวงตา หลวงตาท่านเคยพูดกับเราข้อนี้ ข้อที่ว่า แต่เดิมนะ ที่เวลาหลวงปู่มั่นท่านเสียไปแล้ว แล้วครูบาอาจารย์ท่านบ้านแตกสาแหรกขาดไง ทีนี้หลวงตาท่านก็พยายามหาที่อยู่ของท่านเหมือนกัน เวลาท่านอยู่ของท่านได้ ท่านสร้างวัดป่าบ้านตาดแล้ว

นี่ท่านพูดกับเราเป็นส่วนตัวเลยนะ ท่านบอกว่ามันก็ห่วงหมู่คณะไง เพราะว่าห่วงหมู่คณะ พระก็ยังธุดงค์อะไรกันอยู่ ทําอะไรผิดอะไรถูก ท่านบอกว่าท่านก็จะไปสนทนาธรรม คือว่าไปชี้แนะบางอย่าง แล้วพอไปชี้แนะ เหมือนเด็กๆ นะ อย่างพระเรา อย่างพวกเรากําลังทํางานกันอยู่ คนนู้นก็คอยมาบอก คนนี้ก็คอยมาจี้ มันก็รําคาญเนาะ

ท่านก็พูดว่า หมู่คณะเขาหาว่าเราชอบเพ่งโทษ ชอบเพ่งโทษ เขาก็อึดอัดไง แต่หลวงตาท่านบอกว่ามันไม่ใช่ ไม่ใช่การเพ่งโทษ มันเป็นการบอกกล่าว เป็นการบอกเป็นการชี้แนะไง อย่างเช่นท่านบอก ท่านพูดกับเราอย่างนี้จริงๆ นะ อย่างเช่นเราเดินไป เราจะเดินไปชนกับตอไม้ เดินไปชนกับสิ่งที่มันเป็นขวากเป็นหนาม แล้วเราคอยชี้แนะๆ อย่างนี้เป็นการเพ่งโทษหรือไม่

นี้ท่านพูดกับเรานะ ท่านคอยบอกว่า เดินไปเราจะเหยียบหนาม ท่านชี้ว่านี่หนามนะ อย่าเหยียบนะ แล้วท่านก็ผลักเรากันเราไม่ให้เหยียบหนาม อย่างนี้เป็นการเพ่งโทษหรือไม่ อย่างนี้มันเป็นการป้องกันด้วย เป็นการชี้แนะ เป็นผู้ที่ว่ามีประสบการณ์ แล้วบอกคนที่มองไม่เห็นไง นี่เวลาท่านพูดกับเรานะ กรณีนี้ ฉะนั้น กรณีนี้กรณีหนึ่ง

อีกกรณีหนึ่ง เวลาเห็นพระทําผิดๆ เราจะพูดได้หรือไม่ เวลาเราพูดแล้วกลัวเป็นบาปเป็นกรรมนะ คําว่า “เป็นบาปเป็นกรรม” วัฒนธรรมของชาวพุทธเราไง ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์ ไม่กล้าพูดเพราะกลัวจะเป็นเวรเป็นกรรมไง

แต่ความรู้สึกของเรานะ ความรู้สึกของเรา เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเยาะเย้ยมาร “มารเอย เมื่อใด ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง ไม่สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

จนท่านเผยแผ่ธรรมจนมั่นคงไง “มารเอย บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้” กล่าวแก้คือกล่าวแก้ปกป้องศาสนา มันจะเป็นบาปเป็นกรรมตรงไหน มันเป็นการปกป้อง เป็นการคุ้มครอง เป็นการดูแล มันเป็นบุญทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาการเพ่งโทษ ถ้าคนทําผิด คนทําโจ๋งครึ่มอย่างนี้ เราเพ่งโทษตรงไหน เราเพียงแต่บอกเขาว่ามันผิด ก็มันผิดจริงๆ มันผิดกฎหมาย มันผิดทั้งข้อเท็จจริง ผิดทั้งข้อกฎหมาย มันผิดทั้งนั้นเลย เราจะบอกให้มันถูกได้อย่างไร ถ้ามันผิดมันก็เป็นความผิดทั้งนั้นน่ะ อย่างนี้เป็นการเพ่งโทษหรือ

ถ้าอย่างเช่นครูบาอาจารย์เราสิ อย่างเช่นหลวงตา หลวงตาเวลาท่านเทศน์นะ ท่านบอกหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นเวลาเทศน์ทีนี่ โอ้โฮ! นํ้าไหลไฟดับเลย หลวงตาเทศน์นี่ โอ้โฮ! แรงมาก เวลาแรงมาก เขาก็บอกว่า อู้ฮู! นี่โทสะๆ...อย่างนี้เพ่งโทษ เพ่งโทษเพราะเราไม่รู้ไง เราไม่รู้ว่ากิริยาที่การแสดงออกอย่างนั้นมันกิริยาแสดงออกของธรรมหรือกิริยาแสดงออกของกิเลส

เวลาเราเห็นคนโกรธคนโมโหโกรธาจะฆ่าฟันกันน่ะ นั่นน่ะกิริยาของโทสะ กิริยาของมาร มันจะทําร้ายกัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตา เวลากิริยาท่านออกอย่างนั้นน่ะ กิริยาอย่างนั้นมันกิริยาของธรรม มันกําลังจะปราบมาร มันกําลังจะทําลายกิเลสในใจของสัตว์โลก มันพยายามจะทําลายกิเลสของลูกศิษย์ลูกหา ลูกศิษย์ลูกหาที่กิเลสมันปิดบังหัวใจ กิเลสที่มันทับถมหัวใจ มันจะพาพระให้ไปเสียหาย แล้วท่านเทศนาว่าการน่ะท่านกําลังจะปราบกิเลสในใจของลูกศิษย์นั่น อย่างนั้นหรือเป็นกิเลส

เวลาธรรมถ้ามันแสดงออก ถ้าเราไปเพ่งโทษ นั่นน่ะเพ่งโทษ ถ้าเพ่งโทษ เพราะเราไม่รู้ไง เราไม่รู้ว่ากิริยาที่แสดงออกอย่างนั้นน่ะมันเป็นกิริยาของธรรม เป็นกิริยาของธรรม ธรรมะ ธรรมะ อํานาจของธรรมที่กําลังจะประหัตประหาร กําลังจะทําลายกิเลสไง แต่เราไม่รู้ เราไม่รู้ นี่ถ้าเราไปติเตียนนั่นล่ะเพ่งโทษ

ฉะนั้น หลวงตาท่านถึงอาจหาญมาก เวลาท่านออกมาโครงการช่วยชาติฯ เวลาท่านเทศนาว่าการแรงๆ เวลาไอ้พวกช่อง ๓ ช่อง ๘ ช่อง ๑๐ อะไรมันมาถ่ายไป ท่านบอกห้ามตัดนะ ห้ามตัดนะ ให้ออกอย่างนั้นเลย แต่ไอ้ทางโลกมันไม่ได้ โอ้โฮ! มันแรงเกินไป อู๋ย! อย่างนี้มันกิริยา

ท่านบอกห้ามตัด คือห้ามตบแต่งให้กิริยาท่านสวยงาม กิริยาอย่างไรให้ออกอย่างนั้น กิริยาของธรรมมันออกอย่างไรให้ออกอย่างนั้น ห้ามแต่ง ห้ามตัด ห้ามๆ

แต่ไอ้พวกโลกๆ นะ มันต้องเข้าฟิตเนสก่อน กว่าจะเทศน์นี่ต้อง อู้ฮู! จัดฉากก่อน ต้องธรรมะคอนเสิร์ต ต้องแสงต้องดี ไอ้นั่นล่ะด่าได้เลย เวลาไปเจออย่างนั้นนึกว่าอย่างนั้นเป็นธรรม แต่เวลาเจอครูบาอาจารย์ของเราที่ออกมาโดยธรรมมันบอกว่ากิเลส อย่างนี้ถึงจะเพ่งโทษ คําว่า “เพ่งโทษ” นะ

ฉะนั้น เขาบอกว่า “ผมเคารพพุทโธสุดหัวใจ แต่นิสัยเสีย ชอบเพ่งโทษผู้อื่น”

อันนี้เราจะพูดถึงว่าการเพ่งโทษ ถ้าเพ่งโทษนะ ฉะนั้น การเพ่งโทษนั่นเป็นเรื่องหนึ่งนะ ฉะนั้น อย่างที่ว่า สิ่งที่ทําๆ เรามองของเราสิ ไอ้นั่นมันเป็นเรื่องโลกๆ คําว่า “โลกๆ” เขายังถือธรรมวินัยขนาดนั้น แต่ถ้ามันละเอียดลึกซึ้งเข้าไปนะ สติ มหาสติ ปัญญา มหาปัญญา มันจะละเอียดลึกซึ้งขึ้นไปจนเป็นอธิศีล

พอขึ้นเป็นอธิศีลแล้ว อย่างเช่นหลวงตาท่านว่า มันเป็นแค่กิริยาแล้ว มันพ้นไปแล้ว สติวินัย สติวินัยคือมันเป็นที่สวดปาฏิโมกข์ ๗ อย่างที่ไม่ผิดวินัย สมฺมุขาวินโย ทาตพฺโพ สติวินโย ทาตพฺโพ อมูฬฺหวินโย ทาตพฺโพ

อมูฬฺหวินโย ทาตพฺโพ คือว่าเราได้เจรจา คือได้จัดการเรียบร้อยแล้ว สติวินัย สมฺมุขาวินโย ทาตพฺโพ สติวินโย ทาตพฺโพ อมูฬฺหวินโย ทาตพฺโพ ๗ ชนิด ๗ อย่างนี้ไม่เป็นอาบัติ ไม่มีความผิด ไม่เป็นอาบัติคือไม่มีโทษ สะอาดบริสุทธิ์หมดเลย

แล้วกรณีอย่างนั้นเราเข้าใจกันได้ไหม เราเข้าใจกันไม่ได้หรอก แต่เวลาครูบาอาจารย์ท่านเข้าใจของท่านได้ ฉะนั้นถึงว่า การเพ่งโทษ เรามีสติมีปัญญาควบคุมไว้ เราไม่ได้เพ่งโทษ เพียงแต่ว่าเห็นอะไรผิดอะไรถูก เราพิจารณาของเรา เราใช้ปัญญาของเราเพื่อประโยชน์กับเราไง

นี่พูดถึงว่า พระเกี่ยวข้าวเนาะ คําว่า “พระเกี่ยวข้าว” ถ้าพระเกี่ยวข้าว เรายังตัดสินวินัยกันแบบโลก คําว่า “แบบโลก” ก็แบบวัตถุ แบบโลกก็แบบศาล แบบโลก แต่ถ้าการตัดสินธรรมวินัย การตัดสินธรรมวินัยแบบธรรม ถ้าแบบธรรมมันจะละเอียดเข้ามาเป็นชั้นๆ เข้ามา ถ้าแบบโลกมันก็ต้องเถียงกันอยู่อย่างนี้

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์พระป่าที่ปฏิบัติ ท่านจะตัดสินกันกลางหัวใจ ตัดสินกันกลางหัวใจ แต่กลางหัวใจของใครก็แล้วแต่ มันจะหลอกตัวเองไม่ได้ไง ใครจะมีความผิดพลาดเรื่องอาบัติจะรีบปลงอาบัติทันทีๆ เพราะกิเลสมันจะเอาตรงนี้เป็นตัวยุแหย่ เอาตรงนี้ไปทําให้ปฏิบัติเราล้มเหลว ฉะนั้น เราจะต่อสู้กับกิเลสอยู่แล้ว เราพยายามทําตัวของเราให้สะอาดบริสุทธิ์ พยายามทําตัวเราให้ดีที่สุด แล้วพยายามเข้ามา แล้วพอมันเห็นจากภายใน ไอ้ที่ถามๆ มานี่ไร้สาระเลย คือว่าเรื่องโลกกับธรรมไง

เรื่องโลกเป็นเรื่องโลกๆ เรื่องธรรมคือสัจธรรมในหัวใจ สัจจะความจริงเป็นธรรม ไอ้เรื่องธรรมนี่สําคัญกว่าโลกหลายเท่าเลย แต่นี้เราไม่มีคุณธรรมๆ เราก็พูดกันเรื่องโลก พูดแบบวิทยาศาสตร์ไง ถ้าพูดเรื่องวิทยาศาสตร์ก็พูดถึงวัตถุ พูดถึงตัวอักษรไง แต่ถ้าความจริงมันเป็นธรรมจากภายใน เขาเอากันตรงนี้ พระกรรมฐานเขาเอาตรงนี้ แล้วเอาตรงนี้แล้ว พอเข้าใจแล้วนะ มันวางได้หมดเลย โลกก็คือโลก แล้วสงสารด้วย วุฒิภาวะอ่อนด้อย วุฒิภาวะแค่นั้นรู้ได้แค่นั้น ทําได้แค่นั้น

แต่เวลาพระกรรมฐานนักปฏิบัติเราจะเอาจริงเอาจังในหัวใจของเรา เราจะรู้ลึกกว่านั้น เอาใจอันนั้น แล้วพอรู้แล้วนะ นิ่งอยู่ อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้า พระอริยเจ้านิ่งอยู่ในหัวใจแล้วครอบคลุมรู้แจ้ง เอวัง

ชํานาญในวสี เริ่มต้นตั้งแต่ชีวิตประจําวันเรานี่แหละ
ชีวิตประจําวันเรา เรามีสติปัญญารักษาใจเราไว้
ถ้าทํางานหน้าที่การงาน เราก็อยู่กับงานของเรา
พ้นจากงานของเรา เราไม่ให้มันคิดตามแต่กิเลสมันยุมันแหย่

๕

มีเข้ามีออก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การฝึกชํานาญในวสีมีอย่างไรบ้าง”

ลูกมีความตั้งใจจะฝึกชํานาญในวสีครับ แต่ไม่รู้จะฝึกแบบไหน ในหนังสือวิธีฝึกก็ไม่มี ขอความเมตตาหลวงพ่อแนะแนวให้ลูกได้ความกระจ่างด้วยครับ จะเริ่มแบบไหนก่อน ลูกจับต้นชนปลายไม่ได้ กราบขอบพระคุณอย่างสูง

ตอบ : การฝึกจนชํานาญ มันชํานาญในวสี วสีคือการเข้าและการออก ถ้าการเข้าและการออก การเข้าการออกชํานาญในวสี ชํานาญในวสีคือชํานาญในงานน่ะ ผู้ชํานาญการ ผู้ชํานาญการเขามีประสบการณ์ของเขา เขาชํานาญของเขา เขาทําสิ่งใดแล้วด้วยความชํานาญของเขา หลับตาทําก็ได้เพราะเขามีความชํานาญของเขา แต่เราไม่มีความชํานาญไง

ถ้าชํานาญในวสีก็ชํานาญในการเข้าและการออกสมาธิ ถ้าชํานาญในการเข้าและการออกสมาธิ วสีในการเข้าออก ถ้าเข้าออกในสมาธิ ถ้าเข้าออกในสมาธิ สมาธิคืออะไร นี่ไง สมาธิคืออะไร

แต่นี้พวกเราเวลาเราฝึกกัน ฝึกสมาธิๆ...พระพุทธเจ้าไม่ได้สอน พระพุทธเจ้าสอนเรื่องอริยสัจ พระพุทธเจ้าสอนเรื่องไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนเรื่องสมาธินะ พระพุทธเจ้าสอนเรื่องทําความสงบ

คนเรามันทุกข์มันยากอยู่นี่เพราะมันฟุ้งซ่าน คนมันทุกข์มันยากอยู่นี่เพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันบีบคั้น ถ้าพระพุทธศาสนาสอน ทุกข์เกิดขึ้น ทุกข์ตั้งอยู่ และทุกข์ดับไป พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนเรื่องสมาธินะ

แล้วถ้าไม่ได้สอนสมาธิ การชํานาญในวสี การชํานาญในการเข้าออกสมาธิล่ะ

การเข้าออกสมาธิมันแค่บาทฐานไง แค่เริ่มต้นไง เริ่มต้น ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วเริ่มต้นของคน ระดับของทานใช่ไหม ระดับของทาน ผู้ที่มีศรัทธามีความเชื่อทําสิ่งใดมีความผิดพลาดไป เขามีระดับทานของเขา จิตใจของเขามีคุณธรรม แต่ในคุณธรรมของปุถุชนไง แต่ถ้าจะเริ่มประพฤติปฏิบัติ ครูบาอาจารย์ท่านให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน

ในพระไตรปิฎกมีมาก มีคนทุกข์คนเข็ญใจจะมาฟังธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกหยุดก่อน ให้ทานอาหารก่อน ให้ทานอาหารให้สงบก่อนแล้วท่านค่อยเทศน์ให้ฟัง พระเอาอันนี้มาอ้างกันตลอด อ้างตลอดว่า เราต้องมั่งมีศรีสุข เราต้องสุขสบายแล้วเราค่อยมาปฏิบัติไง

ไอ้นั่นมันกรณีที่เขาเดินทางไกล สมัยพุทธกาลเขาเดินทางไกลด้วยเท้า พอเดินทางไกลมาเขาเหนื่อยของเขา เขาควรได้พักผ่อนก่อน จิตใจคนเรามันควรสงบระงับ ควรจะตั้งใจแล้วท่านถึงจะเทศน์ให้ฟัง พอเทศน์ให้ฟัง เขาได้บรรลุโสดาบัน ในพระไตรปิฎกมีเยอะมาก ฉะนั้น มีเยอะมาก เพียงแต่ว่าท่านดูไง ดูว่าใจของคน เล็งญาณ เล็งญาณว่าเขาพร้อมในการงานไหม ใจของเขาพร้อมในการรับฟังไหม ใจของเขาพร้อมที่จะขบปัญหาไหม

ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศน์ธัมมจักฯ เวลาเทศน์ธัมมจักฯ ปัญจวัคคีย์ ๕ คน อัญญาโกณฑัญญะขบๆ ใช้ปัญญาขบปัญหานั้นแตก ความเข้าใจนะ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายทั้งปวงต้องดับเป็นธรรมดา แต่ปัญจวัคคีย์อีก ๔ คนขบปัญหาไม่ได้ สติปัญญาไม่เท่าทันก็ยังไม่ได้เป็นอะไร

นี่ก็เหมือนกัน พระพุทธศาสนาสอน สอนเรื่องอะไร สอนเรื่องการเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย และไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย สอนเรื่องอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค ไม่ได้สอนเรื่องสมาธิ ไม่ได้สอน

ถ้าไม่ได้สอนสมาธิแล้วทําไมเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องทําความสงบของใจล่ะ

ทําความสงบของใจ ครูบาอาจารย์เราสอนให้ทําความสงบของใจนะ พอทําความสงบของใจ เวลาครูบาอาจารย์ท่านคุยกันในวงใน ในปัจจุบันนี้พระด้วยกันทําสมาธิยังทําไม่เป็นเลย ถ้าทําสมาธิไม่เป็นมันจะเกิดปัญญาได้อย่างไร ถ้าปัญญามันเกิดมันก็เป็นโลกียปัญญา คนที่ภาวนาแล้วมันจะรู้ ผู้ชํานาญการจะรู้เลยว่าปัญญาระดับนี้ขั้นนี้คืออะไร ปัญญาระดับนี้ขั้นนี้คืออะไร

เวลาหลวงตาท่านฟังเทศน์พระนะ ให้เทศน์มาเถอะ ถ้าเขาเทศน์มาเขาเปิดอกมาเลย พูดออกมานี่รู้เลยว่าคนนี้จริงหรือปลอม คนนี้มีจริงหรือไม่มีจริง ถ้ามีจริงพูดออกมามันจะเป็นชั้นเป็นตอนของมัน มันจะไม่รัด มันจะไม่ขบกัน มันจะเป็นไปในทางเดียวกัน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีขัดไม่มีแย้ง จะไปในเส้นทางเดียวกันเลย แต่เวลาไอ้คนไม่เป็นมันพูดน่ะมันขัดมันแย้ง มันขัดมันแย้งคือว่า ควรจะนับ ๑ ๒ ๓ มันว่า ๓ ๒ ๑ ๓ ๑ ๘ มันว่าไปมั่วไปหมด

๑ ๒ ๓ ขึ้นไปตามระดับของมัน นี่ก็เหมือนกัน เวลามรรคมันเป็นอย่างนั้น ฉะนั้นบอกว่า การชํานาญในวสีๆ มีความชํานาญนะ ถ้าชํานาญในวสีแล้วคนเราจิตมันจะไม่เสื่อม เวลาทําสมาธินะทําแสนยาก ทําสมาธินี่แสนยากเลย เพราะถ้ามันเป็นสมาธิโดยข้อเท็จจริงนะ

แต่ในปัจจุบันนี้มันทําโดยสัญญาอารมณ์ไง สัญญาอารมณ์ๆ มือของเรามันหยิบของอยู่ ถ้ามันแบออก มันวางหมดมันก็จบ แต่มันหยิบของอยู่ มันไม่วาง แต่มันบอกว่ามือมันวางแล้ว มันคิดเอาเองไง นี่ก็เหมือนกัน “ว่างๆ ว่างๆ”...ว่างๆ ไม่ใช่สมาธิ ถ้าว่างๆ เป็นสมาธิ อากาศมันก็เป็นสมาธิ อากาศมันก็ว่าง ในตุ่มในไหมันก็ว่าง มันไม่เป็นสมาธิ ไม่เป็นหรอก

ถ้าเป็นสมาธิ จิตมันเป็นสมาธิ ถ้าจิตมันเป็นสมาธินะ เป็นสมาธิแล้วเวลามันเสื่อมออกมาล่ะ เวลาเข้าสมาธิเกือบเป็นเกือบตายนะ

ฉะนั้นบอกว่า “ในการฝึกชํานาญในวสีทําอย่างไรบ้าง”

การฝึกชํานาญในวสีก็คือการฝึกหัดนี่แหละ พอการฝึกหัดขึ้นมาแล้วเราเข้าสมาธิได้หนหนึ่งใช่ไหม พอเข้าสมาธิได้หนหนึ่งแล้วเวลาคลายตัวออกมา เวลามันเข้าสมาธิ ส่วนใหญ่เวลาเข้าสมาธิแล้วยังไม่มีสติปัญญาเท่าทันมันด้วย เดินจงกรมอยู่ “เฮ้ย! มันว่าง มันมหัศจรรย์น่ะ หลวงพ่อ นั่นมันคืออะไร” ถ้าให้เข้าอีกเข้าไม่ได้ แต่จําได้ พอจําได้ก็คิดอย่างนั้นน่ะ อยากได้อย่างนั้นๆๆ แต่ไม่ได้

แต่ถ้ามันจะได้อย่างนั้นนะ ที่ว่าเวลาเดินจงกรมอยู่ เดินจงกรมอยู่จิตมันละเอียด จิตมันเข้ามา มันเข้ามาอย่างไร จิตมันเข้ามาเพราะอะไร เพราะไม่มีตัวตน ไม่มีตัณหาความทะยานอยาก คือไม่ต้องการ ไม่เจตนา มันเป็นของมันอย่างนั้น แต่ของเรา เราเพ่ง เราเกร็ง เราอยากจะได้ๆ

ทําสบายๆ ทําของมัน ถ้ามันทําสบายๆ แต่ต้องสติปัญญาพร้อมนะ ทําของมันพร้อมด้วยความสมดุลของมัน พอสมดุลของมัน มันก็ละเอียดเข้ามา เรารู้มันละเอียด ต้มนํ้า เราตั้งนํ้าไป ถ้าเริ่มต้นนํ้ามันเย็นๆ มันยังไม่เดือดหรอก ดูไปสิ พอนํ้าจะเดือดมันเกิดควัน มันเกิดไอนํ้า มันเกิดอะไร นี่นํ้ามันจะเดือดแล้ว นี่ก็เหมือนกัน จิตมันจะสงบอยู่ เรารู้ตลอด นี่ชํานาญในวสีคืออย่างนี้ คือรู้ตลอด

ดูต้มนํ้าสิ ต้มนํ้า เราตั้งนํ้า ดูสิ นํ้าใกล้เดือด เราก็รู้ นํ้าเดือดแล้ว เราก็รู้ เวลานํ้าเดือดแล้ว เราเอานํ้าเดือดนะ นํ้าร้อนไปทําอะไร เวลามันคลายตัว มันตั้งอยู่ มันเย็นลง เราก็รู้ เย็นลงนี่คลายออกไง เห็นไหม เวลานํ้าจะเดือดนี่เข้า เวลามันคลายตัวออกมานี่ออก เวลามันออกมา แล้วออกอย่างไรล่ะ อุณหภูมิของนํ้านะ มันเป็นของมัน

การทําสมาธิก็เหมือนกัน ชํานาญในวสี เขาถามว่า “ลูกมีความตั้งใจจะฝึกการชํานาญในวสี แต่ไม่รู้ว่าทําแบบไหน เพราะในหนังสือวิธีก็ไม่มี”

ไม่มีหรอก ความชํานาญน่ะ ในหนังสือบอกก็บอกวิธี ในพระไตรปิฎกทั้งหมด หลวงตาพูด ท่านก็ค้นคว้านะ เพราะอะไร เพราะนักปฏิบัติชาวพุทธเรา เราจะโต้แย้งกันด้วยทฤษฎี เราก็โต้แย้งกันด้วยเล่มนั้นขัดกับเล่มนี้ เล่มนี้ขัดกับเล่มนั้น เขาว่าขัดกัน เขามีความโต้แย้ง หลวงตาท่านก็จะพิจารณาของท่าน

เวลาในวงปฏิบัติจะมีสิ่งใดนะ เพราะเราอยู่กับครูบาอาจารย์มา เวลาครูบาอาจารย์มานะ ถ้ามีปัญหาขึ้นมาในวงปฏิบัติ มีความเห็นแตกต่าง เขาจะเก็บประเด็นปัญหาไปถามหลวงปู่มั่น

หลวงปู่มั่นพูดอยู่ภายใน ในวงปฏิบัตินะ ในกลุ่มชนใด ในปฏิบัติใด ความสามารถสูงสุดของเขาด้วยทฤษฎีของเขามันจะได้อะไรนี่รู้ทันทีเลย มันได้แค่นี้ มันได้แค่นี้เพราะสมาธิมันยังทําไม่เป็นเลย พอสมาธิทําไม่เป็นมันใช้ปัญญาๆ ปัญญาอะไรของเอ็ง ปัญญาก็เหมือนพวกเราจินตนาการกัน มันเป็นไปไม่ได้ เป็นไปไม่ได้แต่เขาก็เชื่อกัน เชื่อกันเพราะอะไร เพราะวุฒิภาวะของสังคมเขามีความรู้ได้แค่นั้น ไม่มีใครที่มีสติปัญญาสามารถรู้ได้มากกว่านั้น มันก็เลยเชื่อกันอยู่ในกลุ่มชนอย่างนั้น ถ้ามันเชื่อกันอยู่ในกลุ่มชนอย่างนั้น เห็นไหม

นี่พูดถึงว่า ในหนังสือวิธีฝึกมันไม่มี

มันไม่มีเพราะมันไม่เป็น คนมันไม่เป็นมันก็ไม่มี แล้วเวลาคนเป็น คนเป็น เห็นไหม พระภาคปฏิบัติ คนเป็น เวลาหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่เจี๊ยะท่านจะพูดคํานี้บ่อยมาก “ชํานาญในวสีๆ” เพราะท่านทําความสงบของใจ ทําสมาธิขึ้นไป แล้วเวลาหลวงปู่เจี๊ยะกับหลวงตาท่านจะคุยกันในวงปฏิบัติ ในวงปฏิบัติใช่ไหม มันเหมือนกับว่าเราฝึกหัดใคร แล้วใครที่ได้รับการฝึกหัดเขามีความสามารถขนาดไหนเขาก็จะไปปรึกษาอาจารย์ของเขา อาจารย์ของเขาก็จะสะกิดกันเลย “นั่นน่ะกําลังจะได้นะ” วงในมันจะมีอย่างนี้ นี่วงกรรมฐาน หลวงตาท่านจะใช้คําว่า “ครอบครัวกรรมฐาน” ครอบครัวกรรมฐานเขาจะรู้กันว่าใครจะมีความสามารถมากน้อยแค่ไหน ความสามารถอันนั้นน่ะ ถ้ามันมีความสามารถจนชํานาญนะ นี่ชํานาญในวสี

แต่ชํานาญในวสี แล้ววิธีฝึกในหนังสือมันไม่มี

ขณะครูบาอาจารย์ท่านจะเทศน์นะ เวลาท่านเทศน์ของท่าน ท่านเทศน์สมบูรณ์แบบอยู่ในนั้นหมดเลย แต่ไอ้พวกที่ไม่เป็นมันก็คือไม่เป็น แต่ไอ้ที่คนเป็นแล้วนะ เราจะบอกว่าในหนังสือไม่มีหรอก ในเทศน์หลวงตา ในเทศน์ครูบาอาจารย์เต็มไปหมดเลย

มีคนขอหนังสือหลวงตาไปอ่านนะ แล้วท่านจดหมายไปพูดถึงหลวงตาไง โอ้โฮ! อ่านหนังสือของอาจารย์แล้วมันทุกข์ใจ นู่นก็กิเลส นี่ก็กิเลส นู่นก็ไม่ดี นี่ก็ไม่ดี เหมือนมองโลกนี้ในทางลบหมดเลย มันไม่มีอะไรดีเลย แล้วก็ขอให้ตอบคําถามว่าวิธีดีอย่างไร

ท่านตอบกลับเลย เวลาเราไปมองว่านู่นก็กิเลส นู่นก็มีความทุกข์ นั่นก็ไม่ดีสักอย่างเลย แล้วก็เขียนให้บอกวิธีว่าดีอย่างไร ท่านบอกนั่นน่ะเวลาบอกว่าผู้เทศน์มองโลกในแง่ลบ ท่านบอกว่าไอ้คนอ่านหนังสือนั่นน่ะมันมีปัญญาได้แค่นั้นไง มันไปบอกว่าสิ่งที่ไม่ดีๆ น่ะ สิ่งที่ไม่ดีแล้วท่านบอกว่า แล้วดีมันคืออะไร แล้วแก้อย่างไร ท่านบอกหมดแหละ แต่มันไม่รู้ พอไม่รู้ มันไม่เห็น มันไม่เข้าใจ แต่ถ้าบอกว่าไอ้นี่ไม่ดี อ้าว! ก็มันอยู่ในตัวเรา เวลาบอกกิเลส กิเลสก็มีอยู่แล้ว เวลาบอกทุกข์ ทุกข์ก็มีอยู่แล้ว ถ้าบอกเรื่องไม่ดีมันชัดเจนเลย แล้วบอกวิธีทํานะ ไม่รู้ แล้วบอกตําราไม่มี

ท่านเอ็ดเอาเลยนะ ท่านบอกว่า ไอ้ที่บอกว่าไม่ดีๆ น่ะใช่ ก็บอกว่าไม่ดีจริงๆ เพราะมันเป็นสิ่งที่ไม่ดี แล้วสิ่งที่ดีมันก็อยู่ตรงนั้นแหละ สิ่งที่ไม่ดี ไม่ดีแล้วแก้อย่างไร แก้อย่างไร อานาปานสติ พุทโธ ดับมัน ดับมันแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา ใช้ปัญญาสู้กับมันๆ นี่ท่านบอกวิธีไว้หมดเลย มันไม่เห็น มันอ่านแล้วมันไม่เข้าใจ

แต่ถ้าพอบอกว่ากิเลส บอกว่าทุกข์นี่มันรู้นะ แล้วเขาพูดด้วยนะบอกว่า โอ้โฮ! นี่มันทุกข์นิยมนี่ นี่อะไรๆ ก็ทุกข์ทั้งนั้นน่ะ

แต่ท่านบอกวิธีดับทุกข์ เขาก็บอกอยู่พร้อม ทําไมเอ็งไม่เข้าใจล่ะ ไม่เข้าใจ ไม่เข้าใจเพราะเราไม่เคยสัมผัสอย่างนั้น เราไม่เคยสัมผัสอย่างนั้น ถ้าบอกว่าไม่ดีนี่เข้าใจได้หมดเลยเพราะมันมีอยู่ในตัว ถ้าบอกว่าดี บอกว่าดีไม่รู้เพราะมันไม่เคยมี มันทําขึ้นมาไม่ได้ไง ทั้งๆ ที่มันมีอยู่ในนั้นน่ะ

นี่ย้อนกลับมาที่บอกว่า ในหนังสือไม่บอกวิธีการฝึกแล้วเขาจะฝึกอย่างไรล่ะ เขาจะฝึกอย่างไร

วิธีการฝึก ดูสิ เวลาวิธีการฝึกนะ เราก็พยายามฝึกหัดของเรา ฝึกหัดของเรา เริ่มต้นนะ หลวงตาท่านสอนอย่างนี้ โคที่เราผูกไว้ เวลาเขาไปเลี้ยงโคนะ เขาไปผูกไว้กับหลัก มันก็หากินตามนั้นน่ะ ถึงเวลาแล้วผู้ที่ใช้งานเขาก็ไปปลดเชือกจากหลักนั้น เขาก็เอาโคนั้นมาได้

มีนะ โดยธรรมชาติของชนบท เวลาถึงเวลาโคหรือพวกสัตว์เลี้ยงเขา เขาจะลากไปในป่า เขาจะปล่อยป่าเลย เวลาพอหมดหน้าฝนเขาจะปล่อยป่า มันอยู่ในป่า นานๆ เขาก็ไปดูมันทีหนึ่ง สุดท้ายแล้วเขาก็เอาเกลือไปให้มันกิน เขาโคปล่อย เหมือนสัตว์ป่าเลี้ยงในป่า แต่มีเจ้าของนะ เราอยู่อีสานเราเห็นอย่างนั้นน่ะเห็นบ่อย เห็นมาก

ถ้าบอกว่าจิตใจของคนก็เหมือนกัน จิตใจของคนนะ ถ้าเราทําหน้าที่การงานของเรา เรามีสติควบคุมใจของเรา เหมือนรักษาโคตัวนั้นไว้ ผูกไว้กับสติของเรา แต่ถ้าวันๆ หนึ่งเราปล่อยอีลุ่ยฉุยแฉก จะคิดอะไรก็ได้ จะทําอะไรก็ได้ เหมือนกับเอาโคเราปล่อยป่าทิ้งมันไป แล้วพอจะใช้งานมัน เวลาจะภาวนาขึ้นมา เอาแล้ว จะหาโค ไอ้โคที่เขาผูกเชือกไว้เขาก็ไปเอามาได้เลย ไอ้ของเราวิ่งไปหาในป่าไม่เจอ ทําอะไรก็ทํายาก หาไม่เจอ

นี่ชํานาญในวสี เริ่มต้นตั้งแต่ชีวิตประจําวันเรานี่แหละ ชีวิตประจําวันเรา เรามีสติปัญญารักษาใจเราไว้ ถ้าทํางานหน้าที่การงาน เราก็อยู่กับงานของเรา พ้นจากงานของเรา เราไม่ให้มันคิดตามแต่กิเลสมันยุมันแหย่ มันยุมันแหย่จริงๆ นะ เดี๋ยวจะทําไอ้นั่น เดี๋ยวจะทําไอ้นี่ มันยุแหย่เลยนะ ทั้งๆ ที่ยังไม่ได้ทํานะมันคิดไปก่อนแล้ว เสาร์อาทิตย์จะไปนั่น สิ้นเดือนจะไปนั่น สิ้นปีนี้จะไปดาวอังคาร ทั้งๆ ที่ยังไม่ได้ไปเลยนะ

แต่ถ้าเรารักษามันไว้ ถ้าจะไป ถึงเวลาเราไปเอง ถ้ายังไม่ถึงเวลาไม่ต้องไปคิด ไม่ต้องไปเพิ่มกิเลสให้มันมากขึ้น นี่โคผูกไว้ พอผูกไว้ เวลาจะมาภาวนาพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ฝึกหัดมีความชํานาญ พอจิตมันละเอียดนะ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ มันจะรู้มันจะเห็นของมัน

แล้วเวลาเข้าอัปปนาสมาธิ เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูดถึงอัปปนาสมาธิ แล้วภาษากรรมฐานเขาเรียกรวมใหญ่ อัปปนาสมาธิคือรวมใหญ่ ถ้าจิตมันรวมใหญ่ ถ้ารวมใหญ่ด้วยสติด้วยปัญญา โอ้โฮ! สักแต่ว่ารู้ เราถึงบอกว่าคําว่า “สักแต่ว่ารู้” ละเอียดชัดเจนนะ

ไอ้เรารู้ชัดๆ รู้ผิด ไอ้สักแต่ว่ารู้นี่เหมือนไม่รู้อะไรแต่รู้ เหมือนไม่รู้ คําว่า “เหมือนไม่รู้” คือว่ามันไม่พาดพิงอารมณ์ไง อย่างเช่นเรานั่งอยู่นี่ ลมพัดมาสิ เราก็รู้ว่า อ๋อ! นี่ลมพัดมาวูบเย็น นี่เกิดจากอะไร เกิดจากลมสัมผัสร่างกายเรา นี่รับรู้จากภายนอกไง แต่ความรับรู้มันเกิดอายตนะกระทบมันถึงรับรู้ จิตมันกระทบอะไรมันก็รับรู้ของมัน

แล้วถ้าจิตมันสักแต่ว่ารู้ มันไม่กระทบอะไรเลย มันอยู่ในตัวของมันเองได้ สักแต่ว่ารู้ ละเอียดมาก ความละเอียดมากอันนั้นน่ะ ถ้ามันรวมใหญ่สักแต่ว่ารู้อันนั้นน่ะ แล้วลึกซึ้งมาก แล้วถ้าใครมีสติปัญญานะ มันจะออกรู้สิ่งต่างๆ นั่นเรื่องหนึ่งนะ

นี่พูดถึงขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ คือการเข้าการออก ทีนี้พอการเข้าการออก เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัตินะ ใครจะเป็นรัฐบุรุษใหญ่โตมากน้อยขนาดไหน เขาก็โตจากเด็กน้อยนั้นมา เวลาเป็นเด็กน้อยนี่นะ เราไม่ได้ดูแล ไม่ได้รักษา โตขึ้นมาเขาจะมีสติปัญญามากน้อยแค่ไหน

ไอ้คําว่า “สมาธิๆ” มันก็เหมือนกับเด็กฝึกหัด มันก็เหมือนจิตเริ่มฝึกหัด มันก็ต้องเริ่มจากความตั้งมั่นของจิต จิตตั้งมั่นก่อน แล้วจะเกิดสมาธิ เกิดปัญญา บุคคล ๔ คู่ โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล นั่นน่ะ ถึงตอนนั้นน่ะเวลาปัญญามันเกิดมันถึงจะเกิดเข้าสู่สัจจะความจริง ถ้าปัญญามันเกิด เกิดตรงนั้น

ทีนี้มันไปพูดกันก่อนไง “สมาธิไม่มีปัญญา สมาธิสมถะไม่จําเป็น นู่นไม่จําเป็น” เพราะไม่จําเป็นนี่ไง มันถึงสัพเพเหระไง เพราะไม่จําเป็นไง มันถึงเละกันอยู่นี่ไง เพราะไม่จําเป็นไง มันถึงทําอะไรกันไม่เป็นไง

แต่ถ้ามันมีความจําเป็นนะ เด็กน้อย เด็กน้อยเราปูพื้นฐานให้มันดี เด็กน้อยๆ นี่นะ เราไม่มีการศึกษา เราปูพื้นฐานดีเลย มันจะไปเรียนอะไร มันจะทําอะไรเป็นเด็กดีหมด จิตถ้าฝึกหัดทําสมาธิ ถ้าจิตมันมีหลักมีเกณฑ์ จิตมันสงบระงับขึ้นมา ถ้ามันเป็นอุปจารสมาธิพอแล้ว พอแล้ว ถ้ามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นั่นน่ะสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง

แต่ที่เขาบอกสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงนั้นนึกเอาหมด อุปาทานหมู่ ไม่มี ไม่มีอยู่จริง แต่พูดตามตํารา แล้วคนก็เชื่อๆ กันไป นี่พูดถึงว่า นั่นน่ะยิ่งไม่ชํานาญในวสี นั่นน่ะมีแต่สัญญาอารมณ์

แต่ถ้าพูดถึงเราจะย้อนกลับมาที่ชํานาญในวสี นี่พูดถึงขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิก่อน ทีนี้เวลาเราบอกว่าถ้าชํานาญในวสีคือการเข้าการออก เขาจะหัวเราะเยาะ เขาจะหัวเราะจนฟันหลุดเลย “สมาธิยังไม่มีความสําคัญเลย ยังมีการเข้าการออกอีกหรือ” เวลาเขาพูดนี่เขาพูดเย้ยหยันนะ เขาพูดเหยียด เหยียดให้คนปฏิบัติละอาย

คนที่ปฏิบัตินะ เราปฏิบัติใช่ไหม เราก็อยากจะเป็นชาวพุทธใช่ไหม แล้วเขาบอกว่า “สมถะไม่จําเป็น อู๋ย! เขาใช้ปัญญา ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา อู๋ย! ไปทําสมาธิ อู๋ย! เป็นฤๅษีชีไพร อู๋ย! มันไม่มีความจําเป็น”

ไอ้เราโดนพูดโดนเหยียดโดนหยัน โอ้โฮ! เขิน อาย แล้วก็จากที่เป็นอย่างนี้ก็จะไปเป็นอย่างนั้นน่ะ จะไปเป็นสัพเพเหระอย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าเป็นความจริงนะ สมาธิมีการเข้าการออก ถ้าเวลาเข้าสมาธิออกสมาธิมันต้องมีความชํานาญ ในความชํานาญนะ ในความชํานาญ เวลาเจ้าชายสิทธัตถะไปเรียนกับอาฬารดาบส อุทกดาบสได้สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ เจ้าชายสิทธัตถะได้สมาบัติ ๖ ได้สมาบัติ ๘ แล้วเวลาเจ้าชายสิทธัตถะเวลาจะมาฝึกของเจ้าชายสิทธัตถะเอง เจ้าชายสิทธัตถะกําหนดอานาปานสติ กําหนดลมหายใจเข้าออก บอกศีล สมาธิ ปัญญา ไม่บอกศีล สมาบัติ ปัญญา เพราะสมาบัติ คนไปปฏิบัติแล้วมันจะรู้ว่าสมาบัติมันมีกําลังขนาดไหน เพราะว่าเรื่องของสมาธิมีการเข้าการออก

เราจะยกให้เห็นว่า ถ้าสมาบัติมันจะมีการเข้าการออกที่ชัดเจนกว่านั้นอีก เพราะปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ เวลาเข้า เข้าปฐมฌานยกขึ้นสู่ ออกจากปฐมฌานเข้าสู่ทุติยฌาน ออกจากทุติยฌานเข้าสู่ตติยฌาน ออกจากตติยฌานเข้าสู่จตุตถฌาน ออกจากจตุตถฌาน นี่คือรูปฌาน รูปฌานมันก็เป็นสมาธิอย่างหนึ่งแต่มันมีการเข้าการออก ยกขึ้นสู่อากาสานัญจายตนะ นี่อรูปฌาน ฌานที่ไม่มีรูป จับต้องไม่ได้ เป็นอากาศธาตุ นี่อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ แล้วถอยออก นี่เข้าออกไง เวลาถอย ถอยลงมา ถอยออกมา แล้วเข้า เข้าแล้วถอย ถอยแล้วเข้า จนจิตมีกําลัง

พอจิตมีกําลัง เรื่องอภิญญารู้หมด พอจิตมีกําลัง ไปได้หมด นี่ที่มันส่งออก มันส่งออกอย่างนี้ไง มันชัดเจนอย่างนี้ สมาธิมันถึงมีการเข้าการออกอย่างนี้ไง แล้วถ้ามันเป็นแล้วจิตมันจะติด จิตมันจะติดเรื่องอภิญญา ติดเรื่องโลก โลกียปัญญา คืออยากรู้ รู้ว่าเกิดอย่างไร รู้ว่าคิดอย่างไร รู้เรื่องคนอื่นแต่ไม่รู้เรื่องของจิตไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่าศีล สมาธิ ปัญญา ไม่ใช่ศีล สมาบัติ ปัญญา

สมาธิกับสมาบัติใกล้เคียงกันไหม ใกล้เคียงกัน แต่ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ มันก็มีการเข้าการออกถ้ามีความชํานาญ เว้นไว้แต่ผู้ที่ชํานาญมาก กําหนดเมื่อไหร่ได้เมื่อนั้น ครูบาอาจารย์เราชํานาญมากเลยนะ กําหนด พับ! พับ! พับ! ได้เลย แล้วเวลาออกมาก็เป็นปกติ ถ้ากําหนดปั๊บ หลวงตาบอกว่าอยู่กับหลวงปู่มั่น ฟังหลวงปู่มั่นเทศนาว่าการ จิตรวมลง จิตดับไปถึงสามวัน

จิตดับแสดงว่ามันเข้า จิตมันเข้าไป มันสงบเข้ามาแล้ว แล้วมันไม่คลายออก ดับคือดับอายตนะไง ดับจากรูปกระทบ แต่ตัวมันไม่ดับหรอก จิตดับไม่ได้ แต่มันดับคือมันไม่ออกรับรู้ในอายตนะสามวันน่ะ เดินไปเดินมาอยู่นี่มีความสุขมาก คนเรานะ จิตเป็นอิสระไม่รับรู้สามวัน นี่เวลาคนมีอํานาจวาสนา จิตมันเป็นแบบนี้

เวลาออก จิตมันดับไปสามวัน ออกมาแล้วเป็นอุปจาระ ออกมาแล้วมันรับรู้ได้ อย่างเช่นเราทําสมาธินะ เราได้ยินเสียง ยังคิดได้ นี่อุปจาระ แต่ถ้าเป็นอัปปนาเข้าไปสักแต่ว่ารู้ คิดอะไรทําอะไรไม่ได้เลย

นี้พูดถึงว่าเป็นสมาบัตินะ แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน เวลาจะปรินิพพานนะ พระอรหันต์ทั้งหมด เอตทัคคะทั้งหมดนั่งล้อมหมดเลย แล้วไม่มีใครรู้ว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านิพพานตอนไหน เพราะท่านสีหไสยาสน์อยู่ท่ามกลางสงฆ์ พระอนุรุทธะ พระอนุรุทธะนี่เอตทัคคะการรู้วาระจิต

เวลาพระอานนท์เป็นคนถามขึ้นมาเองว่า นี่พระพุทธเจ้านิพพานหรือยัง

พระอนุรุทธะบอกยัง ขณะนี้ๆ ฟัง ขณะนี้ ขณะนี้จิตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เป็นพระอรหันต์มา ๔๕ ปี พระอรหันต์นะ ๔๕ ปีนะ เป็นพระอรหันต์ ขณะนี้เข้าปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน อากาสานัญจายตนะ นี่เข้าสมาบัติ ๘ ขณะนี้พระพุทธเจ้ายังไม่นิพพาน ขณะนี้จิตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้าอย่างนี้ๆ เข้าไป ขณะนี้จิตขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถอยออกมาๆๆ แล้วก็เข้าไประหว่างท่ามกลางรูปฌาน อรูปฌาน นิพพานระหว่างนั้น

นี่ไง เราบอกว่า ธรรมธาตุขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เป็นนิพพาน เป็นสอุปาทิเสสนิพพาน คือพระอรหันต์ที่สิ้นกิเลสแล้ว แต่ยังดํารงธาตุขันธ์อยู่ ขณะที่ดํารงธาตุขันธ์อยู่ เวลาท่านจะนิพพาน ท่านทําไว้เป็นเครื่องหมาย เป็นการบอก ผู้ที่มีจิต ผู้ที่มีสติปัญญารู้เท่าเหมือนกัน

พระอนุรุทธะเป็นพระอรหันต์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็พระอรหันต์ สิ่งที่เป็นพระอรหันต์ที่เวลาเข้าสมาบัติ แต่สมาบัตินี้เข้า เห็นไหม เราจะบอกว่าพระอรหันต์ไม่มีกิเลส ตัวสมาบัติแท้ๆ ทฤษฎีสมาบัติมันก็เป็นแค่ทฤษฎีอย่างนั้น มันก็เป็นของมันอย่างนั้น แต่เวลาคนที่มีกิเลส คนที่มีกิเลสคือคนที่มีตัณหาความทะยานอยาก คนที่ยังหลงตัวเองอยู่ คนที่ยังไม่เข้าใจตัวเองอยู่ไปใช้สมาบัติก็หลงในสมาบัติไง แต่ถ้าคนที่จิตที่เป็นธรรมๆ จิตที่มันเป็นธรรมแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีกิเลส แล้วสมาบัติมันจะมีอะไร

แต่สมาบัติมันเป็นรูปแบบใช่ไหม มันเป็นรูปแบบ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้ามาในรูปแบบนั้นมาให้เห็นไง มาให้เห็นว่ารูปแบบ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน มันเป็นทฤษฎีเป็นรูปแบบที่ทําให้เห็นได้ ที่จิตนี้มันเข้าได้ มาทําให้เห็นว่ามันมีอยู่ นี่พูดถึงว่าการเข้าออก

จะบอกว่า การชํานาญในวสี ทําอย่างไรถึงจะเป็นการชํานาญในวสี แล้วในหนังสือตํารับตํารามันก็ไม่ได้บอก แล้วผมก็อยากจะฝึกให้เป็นอย่างนั้นน่ะ

การฝึกอย่างนี้คือฝึกทําความสงบของใจนี่แหละ ถ้าฝึกหัดทําความสงบของใจแล้ว ถ้าคนที่ชํานาญมันจะชํานาญอย่างนี้ มีการเข้าและการออก ถ้าการเข้า ดูสิ เวลาหลวงตาท่านสอนนะ ถ้าจิตมันจะสงบนะ ปล่อยให้มันสงบ แล้วถ้าจิตสงบแล้วนะ อย่าไปกวนมัน คือเราบางทีจิตเราสงบใช่ไหม เรามีธุระอะไรอยู่ เราอยากจะออก เราพรวดพราด คือเราดึงมันออก

ท่านบอกอย่าทําเด็ดขาด ถ้าทําต่อไปแล้วการเข้าสมาธิครั้งต่อไปจะทําได้ยากมาก จิตของเรานี่นะ ถ้าจิตมันสงบแล้วให้มันสงบของมันเป็นธรรมชาติของมัน เวลามันคลายตัวออกมาแล้วให้มันคลายตัวของมันออกมา บางทีจิตของเราเข้าไปสงบแล้วเรามีธุระ หรือเรามีอย่างเช่นนั่งสมาธิพร้อมกัน แล้วสมาธิเขาจะเลิกเวลาเท่านั้นน่ะ เราห่วงว่าเราจะออกไม่ได้ เราก็ไปกระตุก พอไปกระตุกแล้วต่อไปมันจะเข้ายากเลย

นี่หลวงตาเตือนบ่อยมาก เวลาจิตมันสงบแล้วอย่าไปกวนมันนะ ปล่อยมันอยู่อย่างนั้น แล้วถ้ามันจําเป็นมันจะออกมาให้มันคลายตัวออกมาของมันเอง หรือว่าถ้ามันมีความจําเป็น เราค่อยๆ คลายออกมา อย่าไปกระตุกมันนะ อย่าไปกวน อย่าไปทําให้จิตเสีย ถ้าจิตเรามันเสียแล้วมันเข็ดมันขยาด มันจะทําอย่างนั้นได้อีกยาก มันจะเป็นความขยาดเลยนะ แล้วมันฝังใจ นี่การเข้าและการออก นี่ครูบาอาจารย์ที่ท่านมีความชํานาญ

แล้วมันเคยเป็นไง อย่างเราปฏิบัติ เราปฏิบัติมา นักปฏิบัติอาชีพ ปฏิบัติมา ๓๐-๔๐ ปี มันจะมีอุปสรรค ทําอะไรสิ่งใดมันจะมีอุปสรรคทั้งนั้นน่ะ เวลามันไปติดขัดอย่างไร แล้วพอมันไปสะดุดตรงนั้นทีหนึ่ง เหมือนกับเราใช้คําว่า “แผ่นเสียงตกร่อง”

เวลาคนภาวนาเอียงๆ บางทีตัวมันโยกมันคลอน นั่นแหละเพราะมันฝังใจ พอฝังใจแล้วเป็นอย่างนั้นน่ะ แต่วิธีการแก้ก็ตั้งเฉยๆ ก็จบ ดึงกลับมา จบหมด แต่เพราะพอมันเอียงไปแล้วมันฝังใจไง พอนั่งๆ ไปมันจะไปแล้ว ไปแล้ว แล้วบอกวิธีแก้อย่างไร

ก็ดึงกลับมาก็จบ มันจะไปแก้ยากตรงไหน มันไม่มีอะไรยากเลย มันยากแต่คนทํา “ก็มันเอียง มันเอียง”

นี่มันฝังใจ อะไรก็แล้วแต่ที่มันฝังใจมันจะเป็นอย่างนั้น นี่หลวงตาท่านสอนไว้ ให้มันตรงไว้

นี่พูดถึงว่า เขาถามถึงการฝึกชํานาญในวสีมีอย่างไรบ้าง ลูกมีความตั้งใจอยากจะฝึกชํานาญในวสีแต่ไม่รู้จะฝึกแบบไหน ในหนังสือวิธีการก็ไม่มี

การฝึกชํานาญในวสีคือการฝึกความชํานาญในการเข้าและการออกสมาธิ การเข้าและออกสมาธิ พอสมาธิมันเข้ามันออกโดยแบบว่าเรามั่นใจ เหมือนกับเรามีทุนแล้ว เรามีทุน เรามีทุกอย่างพร้อมแล้ว เราจะเริ่มทํางานต่อไปได้ ถ้าเราชํานาญในวสี เราพร้อมหมดแล้ว หลวงตาท่านใช้คําว่า เราจะประกอบอาหาร ปลาก็มีแล้ว เครื่องแกงก็มีแล้ว ทุกอย่างก็มีแล้ว แล้วปล่อยให้มันเน่า ไม่เอาเครื่องแกงลงหม้อแล้วแกงขึ้นมาให้สําเร็จรูป

นี่ก็เหมือนกัน สติก็มีแล้ว สมาธิก็มีแล้ว ปัญญาก็เก้อๆ เขินๆ อยู่อย่างนั้นน่ะ แต่เราสร้างมรรคขึ้นมาไม่ได้ไง เราไม่สามารถทําอาหารขึ้นมาเป็นหม้อเป็นจานขึ้นมาได้ไง ถ้าเราทําอาหารเป็นหม้อเป็นจานขึ้นมา เราก็ทําฝึกหัดขึ้นมาให้เป็นมรรค ถ้าเป็นมรรคขึ้นมามันก็เป็นศีล สมาธิ ปัญญา มันก็เป็นมรรคขึ้นมา มันก็ถูกต้องดีงาม นี่วิธีการฝึก ฝึกหัดไปอย่างนั้น

ฉะนั้นบอกว่า ในตํารามันไม่มี

มันไม่มีหรอก ไม่มีใครบอกไว้ขนาดนั้น แล้วครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นแล้ว เวลาท่านบอกไว้แล้วเราก็ไม่รู้อีก ท่านบอกไว้หมดแต่ท่านไม่บอกจํ้าจี้จํ้าไชไง ท่านบอกให้เราฝึกหัดให้เราเป็นขึ้นมา ถ้าเป็นขึ้นมาแล้วมันเป็นประโยชน์กับเรา

นี่พูดถึงว่า การชํานาญในวสีคือการชํานาญในการเข้าและการออก เวลาเข้าออกแล้วเราก็ฝึกหัดต่อเนื่องไป ฝึกหัดต่อเนื่องไปเป็นวิปัสสนา ถ้าวิปัสสนา วิปัสสนาคือปัญญารู้แจ้งในจิตของตน ปัญญารู้แจ้งในกิเลสของตน ถ้าปัญญารู้แจ้งในกิเลสของตน ไม่ใช่ปัญญาที่เราจํากันมา ปัญญาที่เราพยายามสร้างกันมา อันนี้มันเป็นปัญญาจํา ปัญญาจําเป็นอย่างหนึ่งนะ ปัญญาที่เกิดขึ้นจากการฝึกหัดนี้เป็นอีกอย่างหนึ่งนะ

ฉะนั้น เวลาเกิดสุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา ครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติแล้วท่านเห็นชัดเจนมาก สุตมยปัญญาคือปัญญาในการศึกษา จินตมยปัญญาคือนักภาวนานี่แหละแต่มันยังไม่ถึงจุดของมัน มันเป็นจินตนาการทั้งหมด แต่เวลามันเข้าสู่สัจจะความจริงนะ มันเกิดภาวนามยปัญญานะ มันสํารอกมันคาย นั่นแหละคือภาวนามยปัญญา

เวลาภาวนามยปัญญามันสมดุลของมัน มันมัชฌิมาปฏิปทา มันสมุจเฉทปหาน เห็นขาดๆๆ เป็นชั้นๆ ขึ้นไปเลย มันจะเห็นความมหัศจรรย์ของศาสนา แล้วความมหัศจรรย์ของศาสนาเกิดจากการกระทําของเรา นี้คือการชํานาญในวสี

ฉะนั้น ต่อไปมีคําถามต่อเนื่องมา เรื่อง “อาการนํ้าตาไหลขณะภาวนาพุทโธตอนเดินจงกรม นั่งสมาธิ” มันไปซํ้ากับอันเก่า คําว่า “มันไปซํ้าอันเก่า” เพราะอันเก่าถามมาแล้ว แล้วเราตอบไปแล้ว นี่เขาใจร้อน เขาถามมาใหม่ แต่มันก็เป็นการยืนยันว่า การชํานาญในวสี ถ้าการชํานาญในวสีที่เขาประพฤติปฏิบัติอยู่ ถ้ามันเป็นสมาธิ เป็นปัญญาได้ มันเป็นสมาธิ เป็นปัญญาขึ้นมาตามข้อเท็จจริง แต่เวลาปฏิบัติใหม่ๆ อันนี้มันเป็นการเปรียบเทียบไง

ถาม : เรื่อง “อาการนํ้าตาไหลขณะบริกรรมพุทโธทั้งตอนนั่งและตอนเดินจงกรม”

กราบนมัสการหลวงพ่อเจ้าค่ะ หนูมีเรื่องสงสัยอยากจะเรียนกราบหลวงพ่อ คือเวลาหนูบริกรรมพุทโธไปเรื่อยๆ สักพักจะเกิดอาการนํ้าตาไหล ยิ่งบริกรรมพุทโธหนักขึ้นเรื่อยๆ ก็ถี่ขึ้นเรื่อยๆ อาการนํ้าตาไหลก็จะหนักตามไปด้วย อาการนี้จะเกิดขึ้นตอนนั่งสมาธิและเดินจงกรมเจ้าค่ะ แต่โดยรวมแล้วมีความสุขค่ะ หนูอยากทราบว่าอาการที่หนูเป็นอยู่อย่างนี้คืออะไร และหนูปฏิบัติถูกทางหรือไม่เจ้าคะ ขอความเมตตาหลวงพ่อช่วยตอบคําถามให้หนูด้วยค่ะ

ตอบ : ไอ้คําถามนี้ครั้งที่แล้วตอบไปแล้ว ตอบไปว่ามันถูกต้อง มันถูกต้อง แต่อาการอย่างนี้ อาการที่นํ้าตาไหล อาการที่ตัวเบา อะไรต่างๆ เกิดจากปีติทั้งนั้น เกิดจากปีติทั้งนั้น เกิดจากจิตมันสงบแล้วจิตมันมีอาการ อาการที่เกิดจากความสุข จิตมันสงบแล้วมันจะมีอาการของมัน

จิตถ้าเวลามันทําของมันไปแล้วถ้ามันเป็นมิจฉา ทําไปแล้วมันหลงมันใหลเข้าไป มันหลงใหลโดยที่ไม่รู้สึกตัว จิตที่มันสงบไปแล้วมันไปเห็นอุปสรรค ไปเห็นนิมิต เห็นต่างๆ แล้วเกิดทําให้ตัวเองสงสัย จิตไปเห็นนิมิตต่างๆ ที่มันทําให้ตกใจ มีแต่ความหวาดผวาในใจ นี่เวลาจิตมันมีอาการ พอมันจะสงบแล้วมันจะมีอาการที่มันจะเห็นต่อเนื่องกันไปแล้วแต่จริตนิสัย แล้วแต่อํานาจวาสนา แล้วแต่กรรมของตน

นี่เหมือนกัน ที่ว่าชํานาญในวสีๆ เวลามันชํานาญไปแล้วมันจะมาแก้อาการต่างๆ เหล่านี้ อาการต่างๆ แก้จนกว่ามันจะหมดไป พอหมดไป อาการต่างๆ นี้จิตมันไม่สัมผัสมัน จิตวางหมด พอจิตวางหมด จิตมันกําหนดพุทโธ จิตใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันจะเข้าสู่คําบริกรรมก็เข้าสู่สมาธิ เข้าสู่ข้อเท็จจริง

ที่บอกว่า สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ มันเป็นรูปแบบ รูปแบบที่จิตมันพัฒนาการเป็นชั้นๆ ขึ้นไป เพราะสมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ ฤๅษีชีไพรเขาก็ทําได้แล้ว เจ้าชายสิทธัตถะยังไม่เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับอาฬารดาบส อุทกดาบส มันก็มีอยู่แล้ว ฤๅษีชีไพรเขาทํากันอยู่แล้ว นี่มันเป็นรูปแบบ รูปแบบของการฝึกหัดจิต ฝึกหัดจิตของโลกๆ ฝึกหัดจิตของพวกอภิญญา เพราะมันจะมีกําลังของมัน แต่มันไม่ใช่การฆ่ากิเลส

ทีนี้เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนขึ้นมาให้ชํานาญในวสี ให้ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับเข้าไปแล้ว ชํานาญในวสีในการเข้าการออก การฝึกหัดให้ใจสงบ ใจสงบแล้วใจมีกําลัง พอใจมีกําลังแล้วพยายามโน้มน้าวไปสู่สติปัฏฐาน ๔ ให้เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

ถ้าเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง อันนั้นเป็นอาการของกิเลส กิเลสมันเป็นนามธรรม กิเลสมันแสดงตัวได้ กิเลสมันแสดงตัวด้วยทิฏฐิมานะในการยึดมั่นถือมั่นกายของเรา กิเลสมันพอใจไม่พอใจคือเวทนา กิเลสที่มันอยู่กับแสงความผ่องใสนั้นมันอยู่กับจิต เวลาความรู้สึกเกิดขึ้น ธรรมารมณ์ ธรรมารมณ์มันเกิดจากจิต นี่กิเลสอาศัยพวกนี้เป็นเครื่องมือวิธีการการแสดงออกของกิเลสเหมือนกัน ถ้าเราเห็นสติปัฏฐาน ๔ เราเห็นเครื่องการแสดงออกของกิเลส เราจับตรงนั้นพิจารณาขึ้นไปมันก็จะเป็นปัญญา ถ้าเป็นปัญญามันก็เป็นมรรค ถ้าเป็นมรรคขึ้นมาเป็นความจริง

ความชํานาญในวสีๆ แล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนามันก็ใช้ปัญญาขึ้นไป นี่มันเกิดจากทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เกิดจากสติปัฏฐาน ๔ กาย เวทนา จิต ธรรม นี่หลักของศาสนา หลักของศาสนาสอนที่นี่ไง สอนที่นี่ด้วย ทําที่นี่ด้วย ให้เป็นที่นี่ด้วย

ไม่ใช่สอนแล้วเราก็ศึกษาๆ แล้วก็ท่องจําแล้วก็ว่าทําได้ แล้วเวลามีคนปฏิบัติขึ้นมาเขามีอุปสรรคขึ้นมา ตอบเขาไม่ได้นะ คือแก้เขาไม่ได้ แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราแก้ได้หมด ขอให้เป็นมา ปฏิบัติมา ให้มันเป็นมาเลย จะแก้เลย จะแก้เพราะอะไร จะแก้

มันเหมือนทางการแพทย์ วิชาการแพทย์ ถ้ามันมีความเจ็บไข้ได้ป่วยมันต้องมีที่มาที่ไป ไอ้นี่ก็เหมือนกัน จิตที่มันติด จิตที่มันมีอาการต่างๆ มันต้องมีที่มาที่ไป ที่มาที่ไปมันมีพื้นฐาน มันมีสมาธิไหม ถ้าไม่มีสมาธิมันพิจารณาของมันไปนั้นเป็นจินตนาการทั้งหมด จินตนาการทั้งหมดเป็นโลก ถ้าเป็นโลกขึ้นมาแล้วเป็นอาการต่างๆ ที่กระทบในใจขึ้นมา มันก็เป็นผลจากกิเลสที่มันล่อลวง

ฉะนั้น ถ้ามันปฏิบัติไปแล้วถ้ามันมีความขาดตกบกพร่องที่มันเป็นไปไม่ได้ มันต้องมีความไม่สมบูรณ์ของมัน ไม่สมบูรณ์ในอะไร ไม่สมบูรณ์ในศีล ในสมาธิ ถ้าไม่สมบูรณ์ มีกําลังมากน้อยแค่ไหน มันต้องย้อนกลับไปตรงนั้นเลย ถ้าย้อนกลับไปตรงนั้น ถ้าไปทําพื้นฐานมันมั่นคงขึ้นมาแล้ว เวลาวิปัสสนาขึ้นมามันจะเป็นไปไม่เป็นไป ถ้าไม่เป็นไปมันก็ต้องกลับไปที่วาสนาว่าทํามามากทํามาน้อย

เพราะพระอรหันต์ในสมัยพุทธกาลนะ ระลึกอดีตชาติได้พันชาติ ร้อยชาติ แล้วแต่ว่าคนที่มีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน บางคนได้ห้าชาติสิบชาติ เพราะว่ามันมีกําลังเท่านั้น แต่พระอรหันต์บางองค์ได้หลายร้อยชาติเลย พระพุทธเจ้านี่ไม่มีขอบเขตเลย นี่พูดถึงอํานาจวาสนาของคน ต้องอาศัยอํานาจวาสนาด้วย แต่อํานาจวาสนาเป็นอํานาจวาสนา แต่ทุกอย่างต้องเกิดจากมรรค ทุกอย่างต้องเกิดจากการปฏิบัติ ถ้ามันปฏิบัติตามความเป็นจริงแล้วมันถึงจะเป็นความจริง

นี่พูดถึงว่า การชํานาญในวสี ชํานาญในวสีคือชํานาญในการเข้าออก ถ้าเวลาชํานาญในการเข้าออกแล้ว สิ่งที่ว่า เวลาจิตสงบแล้วนํ้าตาหลงนํ้าตาไหล เพราะปฏิบัติไปแล้วมันเป็นเรื่องพื้นฐานน่ะ เพียงแต่คนปฏิบัติใหม่ไปเจอสิ่งใดเข้ามันก็ตื่นเต้นแล้วก็ยึดมั่น แล้วก็แก้ไขลําบาก ก็คิดว่ามันเป็นของใหญ่โตไง

แต่คนที่ปฏิบัติ ครูบาอาจารย์เรานะ เหมือนเดินไปบนถนน คนเดินไปมันมีขวากมีหนามทั้งนั้นน่ะ เวลาเราเหยียบหนามขึ้นมา เราบ่งออกก็จบ แต่ถ้าคนไปเหยียบหนามแล้วนะ โอดโอยอยู่นั่น ไปไม่ได้ จบแค่นั้นเอง

นี่เหมือนกัน ถ้าครูบาอาจารย์ที่ปฏิบัติแล้ว การเดินของเราไปมันมีขวากมีหนามทั้งนั้นน่ะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเดินไปด้วยพระบาทเปล่าสี่สิบห้าปีในชมพูทวีป ในชมพูทวีป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมอยู่สี่สิบห้าปี เดินไปด้วยพระบาทเปล่าตลอดสี่สิบห้าปีนะ นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ทีนี้เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านจะไปโดยอํานาจของท่าน มันก็เหมือนลอยไป ลอยไปได้เลย ไม่ต้องเดิน ลอยไปเลย ทีนี้เพียงแต่ท่านก็ไม่ทํา เพราะอะไร เพราะท่านทําเป็นแบบอย่างของพระ แบบอย่างของพระ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําอย่างใด พระก็จะเลียนแบบ ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงใช้ชีวิตแบบเป็นตัวอย่าง เวลานอนไม่มีใครนอนได้แบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยสีหไสยาสน์ เวลาท่านดํารงชีพของท่านอยู่ท่านทําของท่านเป็นตัวอย่าง

ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีพระองค์เดียวที่ละสันดานได้ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ อัครสาวกต่างๆ ละกิเลสได้ แต่ละนิสัยไม่ได้ เพราะไม่ได้สร้างอํานาจวาสนามาขนาดนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์เดียวละทั้งกิเลสด้วย ละทั้งสันดานด้วย ใช้ชีวิตเป็นแบบอย่างเป็นศาสดาของพวกเรา เอวัง