คํานํา

คนไม่มีอํานาจวาสนา ไม่มีโอกาสนับถือศาสนาพุทธ ชาวพุทธให้ยึดพระรัตนตรัย บําเพ็ญทาน ศีล ภาวนา ภาวนามีอานิสงส์มากที่สุด พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญการปฏิบัติบูชา ให้เชื่อกาลามสูตร อย่าไปตื่นฆราวาสสอนธรรม อย่าไปเชื่อกรณีตกทองที่เน้นสร้างบารมี ๑๐ ทัศ ส่วนภาวนาไม่ต้องทําจริงจัง หากไปหลงเชื่อดังทองตกจากคอ

มีแต่ไม่เอา ธรรมขั้นสูงของจอมปราชญ์ ยืนยันมรรค ผล นิพพาน ว่ามีอยู่จริง บรรดาผู้มีคุณธรรมขั้นสูงย่อมยืนยันได้ ดังท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เมตตาตอบปริศนาธรรมนี้ มีโกรธ มีทุกข์ มีวิมุตติสุข แต่ไม่ติดสุข มีแต่ไม่เอา แม้ฝึกปฏิบัติแล้วจิตส่งออก เห็นนิมิต มีแต่ไม่เอา ต้องกลับมาทําจิตสงบเข้าสู่สัมมาสมาธิก่อน ถ้าพิจารณาปัญญาจะเป็นโลกุตตระ หากมีอํานาจวาสนาก็จะเข้าสู่มรรคสู่ผลได้

อํานาจ วาสนา บารมี มาจากทาน ศีล ภาวนา แต่ต้องเป็นธรรม ทําด้วยกรรมดีมีเจตนาสะอาดบริสุทธิ์ ไม่ทําเป็นโลก โฆษณาหาชื่อเสียง เมื่อมีปัญหาชีวิตไม่ท้อแท้ ให้ตั้งสติ แค่ทําให้ดีที่สุด ให้มันผ่านไป การภาวนาทําเพื่อจิต ทําได้ทุกคนแม้คนพิการ เมื่อมีอาการต่างๆ ให้กําหนดพุทโธชัดๆ จะวางไปเรื่อยๆ จิตสงบจะหายสงสัย ส่วนทุกขาปฏิปทา ปฏิบัติตามมัชฌิมาปฏิปทา ทุกข์เพื่อธรรม เห็นทุกข์เห็นธรรม ต่างกับ อัตตกิลมถานุโยค การทรมานตน ทุกข์ยากลําบากเปล่า ไม่เข้าสู่อริยสัจ

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖

มีแต่ไม่เอา
มีแต่ไม่เอาเป็นคําพูดของครูบาอาจารย์
ถ้าใครเขาเอามาเป็นปริศนาธรรม
แล้วเขาใช้ปัญญาของเขาพิจารณาของเขา
เขาได้ประโยชน์ของเขา

๑

มีแต่ไม่เอา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๕ มิถุนายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “นํ้าปานะ”

๑. นํ้าผลไม้ตามพระวินัยอยู่ได้ ๑ วันกับ ๑ คืน คือถ้าเลยกว่านั้นจะเสีย แล้วกลายเป็นเมรัย แต่สมัยปัจจุบันนี้เขาทํามาเป็นกล่องเก็บไว้ได้นานๆ เราจะพิจารณาอย่างไรครับ

๒. อันนี้ขอออกตัวว่าถามเพื่อความเข้าใจ ไม่มีเจตนาแหวกแนวนะครับ คือความรู้พิเศษต่างๆ นอกเหนือจากอริยสัจ ถ้ามันมีมากเกินไป ผมควรทําอย่างไร คือมันจะเป็นเอาตอนเวลาปกติ สําหรับตอนภาวนาละเอียดจริงๆ ไม่มีมากวน

๓. คือผมพิจารณาตามที่หลวงพ่อเคยแก้ไขให้ผม คือเวลามันสํารอกคายก็ให้พิจารณาซํ้าเข้าไปๆ ของคนอื่นอาจจะสํารอกทีเดียวเสร็จ ของผมอาจเป็นสิบๆ ครั้งจนมันสํารอกออกอีกครั้งหนึ่ง มาถึงเดี๋ยวนี้ผมเข้าไปอย่างเก่าอีก มันกลับนิ่งละเอียดสุขุม จับหาอะไรไม่ได้เลย สติก็ละเอียด ปัญญาก็ละเอียด แต่หาอะไรไม่ได้เลย ละเอียดลึกซึ้งอยู่อย่างนั้น ผมต้องทําอย่างไรครับหลวงพ่อ ด้วยความเคารพอย่างสูง

ตอบ : เขาเขียนว่าพระป่าชนบท พระป่าชนบทเขียนมานานเนกาเล เวลาเขียนมาก็ถามปัญหามาร้อยแปด ถ้าเขียนปัญหาธรรมวินัย เราก็ตอบ แต่เวลาเขียนแล้วบางทีเขาเขียนถึงบอกว่าเขาเรื่องการภาวนา ภาวนามันยอกย้อนไปยอกย้อนมา ยอกย้อนไปยอกย้อนมา

การภาวนาเราก็เข้าใจได้นะว่าการภาวนานี้มันแสนยาก จิตใจของคนเดี๋ยวก็เจริญ เดี๋ยวก็เสื่อม แต่ถ้ามันมีเจตนาที่สะอาดบริสุทธิ์มันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ถ้าเป็นเจตนาที่ว่าถามเพื่อให้มีคําถาม ถามเพื่อให้ได้โต้ตอบ แล้วก็ว่าได้โต้ตอบกับพระสงบ พระสงบเดี๋ยวนี้ชักมีราคานะ เมื่อก่อนไม่มีใครมองหรอกพระสงบ เดี๋ยวนี้ชักมีราคา เราแปลกใจมาก

นี่ก็เหมือนกัน เวลาพูดไป เวลาตอบนะ เวลาเขียนมา เวลาจิตมันไม่ดีขึ้นมา โอ้โฮ! โอดโอยโหยหวนนะ อู๋ย! ไม่มีที่พึ่ง อยู่คนเดียว ปฏิบัติลําบาก...เราก็ให้กําลังใจไป ถึงเวลาแล้วก็ร้อยแปด ฉะนั้น เวลาเขียนมาอย่างนี้จะให้โต้ตอบ โต้ตอบเพราะอะไร เพราะหนังสือ เวลาเราเป็นวรรคเป็นตอน เราตัดมาเป็นคําพูด ถ้าไม่ดูทั้งประโยค มันก็เหมือนพูดไปอีกอย่างหนึ่ง แต่ถ้าดูทั้งประโยค มันจะพูดไปอีกอย่างหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน คําถามมันถามมายอกย้อนมาตลอด แล้วเวลาเขียนมาก็เขียนมาร้อยแปด ถ้าเราจะตอบ ถ้ายอกย้อนมา เราก็ยอกย้อนกลับ มันไม่มีประโยชน์ มันไม่มีประโยชน์ มันเหมือนกับมันไม่จริงจัง ไม่เอาจริง ไม่เอาจริงแล้วมันจะเป็นประโยชน์อะไรล่ะ

แต่ถ้าเป็นเอาจริงเอาจังขึ้นมา ถาม ถ้ามันถามจริงๆ ถามจริงๆ ว่าเราติดขัดอย่างไร เราทําอย่างไร สุดท้ายแล้วนะ มันก็เป็นแค่ความลังเลสงสัย ถ้ามันเป็นความลังเลสงสัย ถ้าจริงจังขึ้นไปมันต้องผ่านสิ่งนั้นเข้าไป ถ้ามันผ่านสิ่งนั้นได้ มันก็ตัดความสงสัยไป พอตัดความสงสัยไปมันก็มีความมั่นคง พอความมั่นคง การกระทํามันก็ดีขึ้นพัฒนาขึ้น

ไอ้นี่มีแต่ความสงสัย แล้วก็รู้สิ่งใดก็จะมาให้คนคอยรับรองๆ ให้คนรับประกันน่ะ ไอ้เขียนมามันเขียนมาอย่างนั้นน่ะ ฉะนั้น จะตอบ

“๑. นํ้าผลไม้ที่เก็บไว้ได้ ๑ วันกับ ๑ คืน ถ้าเลยกว่านั้นจะถือว่าเป็นเมรัย”

มันก็เป็นเมรัยอยู่แล้ว ของมันเบสิก มันง่ายๆ ง่ายๆ นํ้าผลไม้คือนํ้าผลไม้สดที่เราคั้นมันก็อยู่ภายใน ๑ วัน ไอ้นํ้าในกล่องๆ มันยูเอชที มันได้ความร้อนแล้ว ถ้าเป็นนํ้าปานะ เป็นผลไม้สด ถ้าผลไม้สดมันมีเนื้อเป็นนํ้าผลไม้ แต่ถ้ามันได้ผ่านการต้ม ผ่านการทําความร้อนมา เขาถึงไม่ใช่นํ้าปานะ มันเป็นสัตตาหกาลิก มันสัตตาหกาลิกแล้วมันก็จบไปแล้วภายใน ๗ วันไง ของนี้ถ้ามีส่วนผสมของนํ้าตาล นํ้าตาลอายุมัน ๗ วันใช่ไหม สิ่งที่อายุที่สั้นที่สุด พวกนี้เขาผสมด้วยนํ้าตาลทั้งนั้นน่ะ แล้วก็แต่งกลิ่นแต่งรสมา ถ้าแต่งกลิ่นแต่งรสมา ถ้าเราถวายมา เราก็นับอายุของนํ้าตาลก็ ๗ วัน

ฉะนั้น นํ้าผลไม้สดที่เราคั้นกัน นํ้าปานะ ไอ้อย่างนั้นน่ะ ถ้าอย่างนั้นเราถือว่ามันผ่านการต้ม ผ่านความร้อน ผ่านการต้มมา มันไม่เน่าไม่บูดไม่เสีย แต่ไม่เน่าไม่บูดไม่เสียเพราะว่า เริ่มต้นเมื่อก่อน นํ้าตาลก็เก็บได้ตลอดไป มันมีพระ เราจําชื่อไม่ได้ อยู่ในพระไตรปิฎก ที่หมู่บ้านหนึ่ง ในบ้านเขามันมีผีสิง มันมีสิ่งที่พระมันก็แก้กันไม่ได้ เขาก็นิมนต์พระองค์นี้ไป แล้วพระองค์นี้ไปแก้ ไปแก้ไขแล้วญาติพี่น้องเขาหายไง กลับมาเขาถวายนํ้าตาล นํ้าผึ้ง แล้วก็ไปแขวนไว้ตามกุฏิที่หน้าต่าง แขวนไว้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรวจวัดไปเจอเข้า แขวนไว้ มดมันขึ้นไง เพราะมันมีมาก มีมากมันก็ใช้ได้นานใช่ไหม พระพุทธเจ้าเลยบัญญัติว่าห้ามเก็บสะสมไว้ ให้ได้เพียง ๗ วัน ๗ วันต้องสละ คือว่าให้กุฏิของพระเป็นที่อยู่ของพระ ไม่ใช่ที่อยู่ของมด ไม่ใช่ที่อยู่ของแมลง นี่มันก็เป็นธรรมวินัยมาตลอด มันมีต้นบัญญัติ ๒๒๗ ข้อ ไปดูสิ ใครเป็นคนทําผิดไว้ พระพุทธเจ้าบัญญัติเพราะใคร แล้วบัญญัติอย่างไร

นี่ก็เหมือนกัน ไอ้พูดอย่างนี้พูดถึงนํ้าตาล นํ้าตาล นํ้าผึ้ง นํ้าอ้อย นี่เรื่องหนึ่ง ฉะนั้น เรื่องของนํ้าปานะก็เป็นเรื่องหนึ่ง ฉะนั้น ไอ้เรื่องอย่างนี้มันกาลิก ถ้าเป็นพระบวชแล้วมันต้องเข้าใจเรื่องอย่างนี้ทั้งนั้นน่ะ ถ้าเข้าใจแล้ว ถ้าเป็นพระ ๗ วัน พระเพิ่งบวชเดือนสองเดือนนั่นอีกเรื่องหนึ่ง แต่ถ้าพระบวชเป็นพรรษาไปแล้ว เรื่องอย่างนี้มันต้องรู้แล้ว เพราะอะไร เพราะมันเป็นการดํารงชีพของพระ ถ้าพระดํารงชีพอย่างไร มันต้องรู้ธรรมรู้วินัย ถ้าไม่รู้ ลังเลสงสัยทํา เป็นอาบัติ ทําเพราะฝืน เป็นอาบัติ เป็นอาบัติทั้งนั้นน่ะ ถ้าเป็นอาบัติแล้ว เราประพฤติปฏิบัติ เราจะเอาอาบัติมาพอกตัวเราหรือ เราก็ทําให้มันถูกต้องดีงามทั้งนั้นน่ะ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันทุศีล ปฏิบัติไปแล้วมันจะไปไหนล่ะ ถ้ามันเป็นสัมมาทิฏฐิ ศีลถูกต้องดีงามมันก็ปฏิบัติมาได้ นี่พูดถึงว่านํ้าปานะ

“๒. อันนี้ขอออกตัวก่อนว่าไม่ใช่แหวกแนว”

ไอ้แหวกแนวไม่แหวกแนว ไอ้เรื่องส่งออกไร้สาระทั้งนั้นน่ะ เวลาที่เราฟังนะ เราฟังคําถามจากญาติโยมที่เขาถามกันมา เวลาคนปฏิบัติไป ไปเจอสิ่งใดแล้วเขาเขียนถามมาๆ มันเป็นการที่เขาเข้าไปประสบ มันเข้าไปเจอ พอเจอแล้วเขาสงสัย พอสงสัยขึ้นมา ถ้าอ่านหนังสือแล้วเขียนถามมาก็อย่างหนึ่ง เวลาคนเข้าไปรู้ไปเห็นขึ้นมามันมหัศจรรย์ก็เขียนมาอย่างหนึ่ง

คําว่า “มหัศจรรย์” หมายความว่า เขาไปเห็นแล้วมันตื่นเต้น พอตื่นเต้นขึ้นมาก็เพราะเป็นความเห็นของเขา นี่เขาเขียนมาอย่างนี้ เราตอบ แต่จริงๆ แล้วมันก็เป็นอย่างนี้ มันก็เป็นแบบที่ว่าเรารู้เราเห็นร้อยแปด ส่งออกทั้งนั้นน่ะ

จริงๆ แล้วถ้าจิตมันสงบแล้วมันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ถ้าจิตสงบขึ้นมามันปล่อยวางไว้หมดเลย ปล่อยวางสิ่งที่รู้ที่เห็น พอจิตมันออกไป สมาธิ สมาธิคือจิตตั้งมั่น จิตเป็นหนึ่ง จิตเป็นหนึ่ง จิตมันไม่มีอารมณ์ ไม่พาดพิงกับสังขาร ไม่พาดพิงกับสัญญา มันก็ไม่มีอารมณ์ มันเป็นหนึ่ง ถ้ามันเป็นหนึ่ง มันไม่มีอารมณ์ มันอารมณ์หนึ่งเดียว หนึ่งเดียวนั่นเป็นสัมมาสมาธิ

แต่ถ้าไปรู้ไปเห็นนั่นเป็นสอง เพราะจิตมันรู้มันเห็นไง ถ้ามันรู้มันเห็นมันก็เป็นสอง แต่เวลาใครเขียนมานี่เราจะตอบ เพราะเราเห็นใจว่าเขาปฏิบัติมา เขาล้มลุกคลุกคลานมา เขาต้องนั่งสมาธิมาเป็นหลายๆ วัน เป็นเดือนๆ กว่าเขาจะรู้จะเห็นอย่างไรมาบ้าง ถ้าถามมาอย่างนี้เราจะตอบ เวลาตอบเราก็ตอบว่า มันเป็นประสบการณ์ แล้วให้มันผ่านไป ให้มันผ่านไป หมายความว่า รู้แล้ววางไว้ วางไว้แล้วเราปฏิบัติต่อเนื่องไปๆ มันก็เป็นต่อเนื่องไป นี่พูดถึงผู้ที่ปฏิบัติ

ไอ้นี่เป็นพระ “มีความรู้ความเห็นแปลกๆ ไม่ใช่แหวกแนว”

จะแหวกแนวไม่แหวกแนว มันเป็นการกระตุ้นให้ออกไปข้างนอก มันเป็นการกระตุ้น มันไร้สาระ ถ้ามันเป็นจิตคึกจิตคะนองอย่างเช่นจิตหลวงปู่มั่น จิตหลวงปู่มั่นพอจิตสงบปั๊บ เห็นตัวเองขึ้นไปนั่งอยู่บนก้อนเมฆ ไปเดินจงกรมอยู่บนก้อนเมฆ ไอ้อย่างนี้มันจริงๆ มันเป็นจริงๆ แล้วมันมหัศจรรย์จริงๆ

ครูบาอาจารย์เราเวลาจิตมันสงบปั๊บ ตัวเองลอยขึ้นไปเลยนะ เหมือนปุยเมฆเลยอย่างนี้ แล้วเขามีสติสัมปชัญญะ เออ! มันก็ลอยอยู่อย่างนั้น ทําไม ก็ไม่เห็นมันตื่นเต้นอะไร มันก็ไม่เห็นมันตื่นเต้นอะไร นี่ถ้าจิตมันเป็นอย่างนั้นมันก็เป็น เพราะจิตมันสงบมันจะเป็นอย่างนั้นนะ พอจิตสงบ มันไปแล้ว จิตสงบ มันไปแล้ว ถ้ามันไม่สงบมันก็ไม่เป็น ถ้าพอเป็นก็เป็นอย่างนั้น เพราะเป็นจริตเป็นนิสัย ก็เหมือนเรานิสัยอย่างไรก็เป็นอย่างนั้น มันก็เป็นแค่นี้ เขาเรียกว่าจิตคึกจิตคะนอง แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ทันมันก็เป็นประโยชน์ไง

แต่นี่เขาบอกว่าอันนี้เป็นถามเรื่องว่าไม่แหวกแนว มันจะมีความรู้พิเศษ

รู้พิเศษอะไร พิเศษก็ไปฝากธนาคารไว้ มันไม่เกี่ยว มันไม่ใช่การประพฤติปฏิบัติ ถ้าการประพฤติปฏิบัติมันจะเข้าสู่จิตๆ ทั้งนั้นน่ะ ถ้ามันจะเข้าสู่จิต มันปล่อยวางไว้หมด มันวางไว้หมด จะมีความรู้ความเห็นมากน้อยขนาดไหน วางไว้หมด มันเป็นความพะรุงพะรังของใจ

ใจ เรื่องพะรุงพะรังมาก แบกรับอํานาจวาสนา แบกความรู้ของตน แบกเรื่องที่ว่ามันมีความพิเศษนั่นน่ะ มันทิ้งหมดแหละ พอทิ้งหมดมันก็เข้าสู่หัวใจของตนก็เป็นสัมมาสมาธิ ไอ้นี่พูดถึงว่าเวลาถ้ามันจะเป็นจริง

“๓. คือผมพิจารณาตามที่หลวงพ่อบอก เวลามันสํารอกมันคายออกๆ”

สํารอกนี่มันเหมือนสํารอกแบบนกเพนกวินหรือเปล่า นกเพนกวินมันลงทะเล มันไปจับปลา แล้วมันก็กลับมาหาลูกมัน แล้วมันก็สํารอกให้ลูกมันกิน สํารอกอย่างนั้นหรือ สํารอกแบบเพนกวินมันไปหาเหยื่อ ไปกินปลามาป้อนลูกมัน หรือสํารอกแบบหมาป่า หมาป่ามันไล่ล่า ล่าก็กินในพุงมันเต็มเลย พอกลับมาถึงรังของมัน ถึงลูกของมัน มันก็สํารอกออก อาหารให้ลูกมันกิน สํารอกอย่างนั้นหรือ

เพราะว่าสํารอกๆ สํารอกอะไร การทํานี่มันรู้ได้ คนทํามันไม่เป็นบ่อยๆ หรอก คนทํามันจะเป็นได้มันเป็นไปได้ยากมาก ถ้าเป็นได้ยากมาก มันเป็นขั้นตอนไง ที่ว่าปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ แล้วปฏิบัติอย่างไรล่ะ ก็ปฏิบัติแล้วรู้เท่าทันอารมณ์ใหญ่ อารมณ์น้อย อารมณ์ที่เป็นฐาน สุดท้ายแล้วก็ต้องให้อาจารย์ตรวจสอบอารมณ์ ต้องตรวจสอบอารมณ์...มันไม่มีปัจจัตตังใช่ไหม ไม่มีสันทิฏฐิโกหรือ จะให้ใครตรวจสอบ

แนวทางสติปัฏฐาน ๔ ถ้ามันเป็นจริงๆ ขึ้นมา ถ้าจิตมันสงบแล้วถ้ามันเห็นของมัน มันรู้ของมันน่ะ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามอบให้ปัจจัตตัง มอบให้สันทิฏฐิโกนู่น ถ้ามันเป็นจริงมันจะสํารอกอะไร สํารอกที่ไหน

พอสํารอกนะ พอสํารอกแล้วเดี๋ยวนี้มันสุขุมลุ่มลึกเลย

สุขุมลุ่มลึกใช่ไหม แล้วครั้งที่แล้วเขียนมาบอกว่าเห็นผู้หญิงก็ไม่ได้ ครั้งที่แล้วเขียนถามมาไงว่าเป็นพระนี่ทุกข์ยากมาก เห็นผู้หญิง เกิดอารมณ์ความรู้สึก แล้วหลวงพ่อวางอารมณ์อย่างไร แต่คราวนี้บอกว่า มันกลับนิ่งละเอียดสุขุม หาอะไรก็ไม่ได้ หาอะไรก็ไม่เจอ ปัญญามันละเอียด

แล้วเวลาเห็นผู้หญิงทําไมมันไม่ละเอียดล่ะ เห็นผู้หญิงทําไมไม่รู้เท่าล่ะ เห็นผู้หญิงมันเป็นอสุภะไหม เห็นผู้หญิง เห็นไหม

นี่ไง เพราะคําถามมันยอกย้อนน่ะ เพราะว่าพระป่าชนบทเขียนมาบ่อย เพิ่งเขียนมาครั้งที่แล้ว ครั้งที่แล้วเขียนมา ที่เราพูดนี่มีอารมณ์เลยนะ เพราะครั้งที่แล้วเขียนมา “โอ๋ย! ผมเห็นผู้หญิงไม่ได้เลย หลวงพ่อวางอารมณ์อย่างไรน่ะ” คราวนี้เขียนมาเลยนะ “โอ้โฮ! มันสุขุมลุ่มลึก ละเอียดลึกซึ้ง หาอะไรก็ไม่ได้ในใจ ละเอียดมาก”

แล้วเวลาอายตนะ จักขุวิญญาณกระทบเห็นรูปผู้หญิง ละเอียดไหม เป็นอสุภะหรือเปล่า

นี่มันยอกย้อนไง เดี๋ยวก็ดี เดี๋ยวก็ร้าย แล้วเขียนมา เขียนมาเพื่อให้ตอบสนองเฉยๆ ไง นี่ไง เขียนมาเริ่มต้นเรื่องนํ้าปานะกลบเกลื่อนไว้ก่อน แล้วก็มาเป็นผู้วิเศษ แล้วยังมาจิตใจที่ละเอียด

ละเอียด ละเอียดอย่างไร สํารอก สํารอกอย่างไร แล้วสํารอกแล้วมันเป็นประโยชน์ตรงไหน มันไม่เป็นประโยชน์ไง มันไม่เป็นประโยชน์ ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันจะละเอียดมันจะลึกซึ้งอย่างไร แหม! จะให้เราชมไง แต่ครั้งที่แล้วเขียนมาเลยว่า เห็นผู้หญิงไม่ได้เลย มีความทุกข์มาก เผาลนหัวใจตลอดเวลา หลวงพ่อวางอารมณ์อย่างไร แก้ไขอย่างไร

เราก็เทศน์ไปตั้งครึ่งชั่วโมง ครั้งที่แล้วนะ สอนไปตั้งครึ่งชั่วโมงค่อนชั่วโมงเลย แล้วคราวนี้บอก โอ้โฮ! ละเอียดลึกซึ้ง ปัญญานี่เท่าทันหมดเลย แต่เห็นผู้หญิงต้องเขียนมาถามแล้วกันแหละ

เวลาเราหาครูบาอาจารย์นะ ครูบาอาจารย์ท่านฟังอะไร ท่านจับสิ่งใด นี่ไง ประวัติคนไข้ๆ ไปหาหมอ คนป่วยคนใดไปหาหมอประจําคนใด เวลาเขาเจ็บไข้ได้ป่วยเขาจะไปหาหมอนั้น เพราะหมอนั้นเขาจะรักษาตามอาการนั้นเพราะเขามีประวัติคนไข้อยู่แล้ว ไอ้นี่ก็เหมือนกัน พอเขียนมาถามๆ มันร้อยแปด จิตมันพัฒนาการอย่างไร เป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมาอย่างไร จิตมันมีคุณภาพอย่างไร ถ้าคุณภาพอย่างไร ถ้ามันไปไม่ได้มันก็แค่นั้น ถ้ามันเสื่อมลงมาก็เสื่อมลงมา ไอ้นี่วกวนอยู่ตรงนี้

ตอนสมัยหลวงตาอยู่ เราก็นั่งฟังอยู่เวลาคนมาถามปัญหา มาถามเอาหน้ากันน่ะ ถามซํ้าๆ ซากๆ คนถามนะ มันถามแล้วมันต้องพัฒนาขึ้นไปใช่ไหม มาถามเรื่องของเท้า พอครั้งต่อไปก็ถามเรื่องหัวเข่า พอตอนต่อไปก็ถามเรื่องบั้นเอว ต่อไปก็ถามเรื่องทรวงอก ขึ้นมาบนศีรษะ เออ! มันพัฒนา ไอ้นี่ถามเรื่องเท้า ตอบไปแล้วถามเรื่องฝุ่น ถามเรื่องรอยเท้า แล้วมันจะพัฒนาขึ้นไปได้อย่างไรล่ะ

คําถามมันฟ้องเลยนะว่าคนภาวนาได้ภาวนาอยู่จริงหรือเปล่า ถ้าคนภาวนาอยู่จริง เราถามเรื่องฝ่าเท้า ฝ่าเท้ามันเจ็บปวด แล้วถ้าแก้ฝ่าเท้าได้ ครั้งต่อไปมันเส้นเลือด เวลาความรู้สึกประสาทมันก็ขึ้นไปสู่หัวเข่าใช่ไหม แล้วก็ถ้าถึงหัวเข่ามันพัฒนาการอย่างไร จากหัวเข่าขึ้นไปบั้นเอวใช่ไหม จากบั้นเอวมันขึ้นไปหัวใจใช่ไหม หัวใจขึ้นไปทรวงอกใช่ไหม ทรวงอกขึ้นไป นี่คําถามมันจะพัฒนา ถ้าคําถามมันมีแต่ตํ่าลงๆ มันฟ้องเลยว่าคําถามนั้นน่ะคําถามถามเอาหน้าเอาตา ไม่ได้ถามเพราะความสงสัย เพราะคําถามมันยิ่งตํ่าลงๆ มันไม่สูงขึ้นน่ะ คนที่ปฏิบัติต้องสูงขึ้น

เราฟังหลวงตาตอบปัญหาอยู่ ฟังแล้วท่านก็เมตตาตอบเนาะ มันก็คงเหมือนเรานี่ พระป่าชนบทเขียนมาเยอะ วันนี้ ครั้งที่แล้วเพิ่งเขียนมาบอกเห็นผู้หญิงไม่ได้ ครั้งนี้เขียนมาบอกแหม! จิตละเอียดลึกซึ้งสุขุมคัมภีรภาพ สํารอกคายออก...นกเพนกวินน่ะ มันคายปลาให้ลูกมันกิน มันเป็นอย่างนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่า ถ้าไม่มีปัญหาก็ไม่ต้องเขียนมา ไม่ต้องเขียนมาหรอก ถ้าเขียนมาแล้ว ด้วยความรู้สึกของเราว่าเขียนมาเพื่อให้เราเห็นด้วย...ไม่รับรอง แล้วเวลาเขียนมาด้วยความทุกข์ความยาก เราเห็นเพราะความทุกข์ความยาก

เวลาคนเรานะ ทําหน้าที่การงานตกทุกข์ได้ยากมา เราเห็นใจกัน เวลาครูบาอาจารย์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติมา เวลาท่านพูดกับพระตอนที่อายุขัยท่านใกล้จะสิ้น “ให้พระปฏิบัติมานะ แก้จิตแก้ยากนะ ผู้เฒ่าตายไปแล้วจะหาคนแก้ไม่ได้นะ ให้รีบขวนขวายเข้า ให้รีบขวนขวายเข้า ผู้เฒ่ายังอยู่ ผู้เฒ่าจะแก้ว่ะ ผู้เฒ่าจะแก้ว่ะ การแก้จิตแก้ยากนะ” ฟังอย่างนี้แล้วขนลุก

คนปฏิบัติมามันทุกข์มันยากมา มันรู้ว่ามันทําลําบากแค่ไหน แล้วอารมณ์ความรู้สึกจะปลดเปลื้องไอ้ความฝังใจไม่ใช่ของง่ายๆ หรอก แล้วท่านทํามา แล้วมันทํามา ที่คนปฏิบัติมามันเห็นความทุกข์ความยากมาอย่างนั้น มันถึงเห็นใจอย่างนั้น

พอเห็นใจขึ้นมานี่ ไอ้นี่เขียนมาร้อยแปดพันเก้า มันแบบว่า ยอกย้อนมาก็ยอกย้อนกลับ จบ

ถาม : เรื่อง “ตุ๊กแกมาเกาะ”

กราบเรียนหลวงพ่อ กราบเรียนครูบาอาจารย์เมตตาหนู หนูติดตามมาตั้งแต่ปี ๒๕๕๔

๑. มีหลวงปู่องค์หนึ่งท่านเมตตาสอนคําว่า “มีแต่ไม่เอา” ท่านอธิบายให้หนูฟังว่า วันนี้เราไม่สบายและง่วงนอนมาก แต่เราไม่เอา เวลาเปิดพัดลมปัดมาโดนตาท่านยิ่งทําให้ง่วง แต่ท่านว่าไม่เอา อยากอ้าปากกว้าง แต่ท่านไม่เอา และ ทําแต่เฮา เป็นอย่างเฮา ให้ได้อย่างเฮา

๒. หลวงปู่สอนให้หนูว่า ดูเฮา เฮาเป็นพระ ดูผ้าเหลืองของเฮาสิ มีตุ๊กแกมาเกาะที่ผ้าเหลืองของเฮา

ตามธรรมดาของคนเรามองขนตาของเราไม่เห็นจริงหรือไม่ หนูตอบว่าจริงค่ะ และทําอย่างไรเราถึงจะเห็นขนตาของเรา หลวงปู่ได้ตอบว่าให้พิจารณาดู และหลังจากนั้นหนูไป มีโอกาสกลับไปตอบท่านบางส่วนของคําว่า “มีแต่ไม่เอา” การพิจารณามันทรมานมาก เฉย แต่มันดิ้นทุรนทุราย สักพักก็เข้าใจคําว่า “มีแต่ไม่เอา” ความเข้าใจคือมันเหมือนโล่งอก ส่วนเรื่องตุ๊กแก หนูไม่เข้าใจและยังติดอยู่ หนูโง่มาก และหนูหมดโอกาสที่จะเข้าไปกราบหลวงปู่โดยตรงเนื่องจากท่านละสังขารไปเสียแล้ว จึงขอโอกาสครูบาอาจารย์มา ณ ที่นี้

๓. ด้วยความเคารพอย่างสูง นี่เป็นครั้งแรกที่ได้เขียนส่งมา ขออภัยที่พูดยาว หวังว่าพระอาจารย์คงให้อภัยกับเด็กที่ไม่รู้

ตอบ : นี่เขาถามเนาะ มีแต่ไม่เอา มีแต่ไม่เอาเป็นคําพูดของครูบาอาจารย์เราหลายองค์ๆ นะ มีแต่ไม่เอา มีแต่ไม่เอา คําว่า “มีแต่ไม่เอา” มันก็เหมือนเป็นการยืนยันไง เป็นการยืนยันถึงมรรคผลนิพพานมันมี ถ้ามรรคผลนิพพานมันมี เห็นไหม มี เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านมีคุณธรรม คนไปถามท่านว่ามีทุกข์ไหม ท่านบอกมีแต่ไม่เอา

บอกถ้ามันไม่ทุกข์ ไม่ทุกข์คือไม่มีความรู้สึกน่ะสิ ไม่ทุกข์ก็เหมือนกับขอนไม้ใช่ไหม คนเราประพฤติปฏิบัติมาถ้ามีคุณธรรมในใจ ไอ้สุขกับทุกข์มันรับรู้ได้ แต่ท่านวางได้ไง ท่านทันมันไง เหมือนคําว่า “มีแต่ไม่เอา” เป็นธรรมที่สูง เพราะมันมีความรับรู้ มีความรู้สึกอยู่ วิมุตติสุขๆ มันมีความสุขของมันอยู่ แต่มันก็ไม่ติดความสุขนั้น มันไม่ติดใดๆ ทั้งสิ้น มีแต่ไม่เอา

บอกว่า เราไม่โกรธ เราไม่รับรู้อารมณ์อะไรเลย มันมีความรู้สึก มันรับรู้ได้ไง มันสื่อสารได้ แต่ไอ้ความโลภ ความโกรธ ความหลง นี่เป็นกิเลสอีกอันหนึ่ง แต่เรารับรู้ได้ อย่างเรา คนชมเราก็รู้ว่าชมใช่ไหม คนด่า เราต้องรู้ว่าด่าใช่ไหม แต่เราจะโกรธหรือไม่โกรธนั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ

คนชมเรา เราจะเหลิงไหม คนชมเรา เราจะลอยไปกับเขาไหม คนชมเรามา ถ้ามันเป็นคําพูดคําชมของเขา เออ! เขามีหูมีตา เขาเข้าใจได้ มันเป็นปัญญาของเขา นั่นเรื่องของเขา ไอ้คนจะติฉินนินทาขึ้นมานั่นก็ความเห็นของเขา เขามีความเห็นอย่างนั้นเขาถึงได้ด่าเรา มันก็เป็นความเห็นอย่างนั้น

คําชม คําด่า เรารับได้ไหม รู้ได้ มี เอาหรือไม่เอาล่ะ เอาหรือไม่เอา เอาคําชมก็ลอยไปกับเขา เอาคําด่าก็เจ็บชํ้าไปกับเขา นี่ไง มีแต่ไม่เอามันเป็นแบบนี้ มันมีของมันอยู่ แต่เขาไม่เอา ครูบาอาจารย์ท่านทําของท่าน ท่านรู้ของท่าน มีแต่ไม่เอา ฉะนั้น มีแต่ไม่เอา มันเป็นคําพูดของครูบาอาจารย์หลายๆ องค์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติของท่านมา

นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ของเราท่านบอกว่าท่านไม่เอา ท่านไม่เอา ทีนี้ท่านไม่เอา สิ่งใดท่านก็ไม่เอา แล้วท่านสอนโยมให้โยมประพฤติปฏิบัติ โยมก็ประพฤติปฏิบัติของโยม โยมก็ทําของโยมดีขึ้น ถ้าดีขึ้นมันก็เป็นประโยชน์กับเราไง ถ้าดีขึ้นก็เป็นประโยชน์กับเรา ถ้าเริ่มต้นถ้ามันปฏิบัติไม่ได้ ทําอะไรไม่ได้ กลับมาพุทโธทั้งนั้นน่ะ

ย้อนกลับไปพระป่าชนบทด้วย จะทําอะไรไป มันจะพิเศษไปอย่างไร พิเศษมาหลอกทั้งนั้นน่ะ มันส่งออกทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันจะจริงๆ ขึ้นมา หนึ่ง จิตต้องสงบก่อน จิตต้องเข้าสู่สัมมาสมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา

สมาธิมันเป็นทางสองแพร่ง ถ้าไม่เป็นสมาธิ เป็นโลกหมด เป็นโลกคือโลกียะ คือเรื่องของโลกๆ ทั้งหมด ถ้าเข้าสู่สมาธิแล้ว ถ้ามันจะเกิดปัญญา มันจะเป็นโลกุตตระ

สมาธิเป็นทางสองแพร่ง ถ้าไม่มีสมาธิ เป็นโลกียะทั้งหมด เป็นเรื่องโลกๆ ทั้งนั้น ถ้าโลกๆ ทั้งนั้น มันก็เป็นจริตนิสัย เป็นความชอบของตน แต่ถ้ามันเป็นสัมมาสมาธิแล้ว ถ้ามันไม่มีอํานาจวาสนา มันก็ขึ้นสู่มรรคไม่ได้

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน มีแต่ไม่เอา ถ้ามีแต่ไม่เอา เราไม่เข้าใจสิ่งใด เรากลับมา กลับมาพุทโธ กลับมาทําความสงบของใจก่อน ถ้าจิตสงบแล้วมันจะมีปัญญา มันจะใคร่ครวญได้

สิ่งที่ว่าหลวงปู่ท่านถาม เพราะคําที่เขาเขียนมานี่เขาบอกว่าครูบาอาจารย์เขาล่วงไปแล้ว ว่าอย่างนั้นเถอะ แล้วมันมีอะไรคาใจอยู่ เขาก็เขียนมาถาม เผื่อพระสงบพอจะพูดกันได้บ้าง

แต่ครูบาอาจารย์เขาล่วงไปแล้ว ที่เขียนมานี่เพราะว่าเขาไปศึกษาจากครูบาอาจารย์เขามา แล้วครูบาอาจารย์เขาล่วงไปแล้ว ฉะนั้น สิ่งที่ยังประพฤติปฏิบัติอยู่ ยังคุยกับใครไม่ได้ไง ก็ลองถามพระสงบว่าพระสงบจะเข้าใจว่าอย่างไร เออ! ถ้าอย่างนี้พระสงบเข้าใจว่ามีแต่ไม่เอาเป็นแบบนี้ ฉะนั้น เป็นอย่างนี้แล้ว ทีนี้คําสอนของท่าน เห็นไหม

“๒. หลวงปู่สอนหนูว่า เฮาเป็นพระ ดูผ้าเหลืองของเฮาสิ มีตุ๊กแกมาเกาะอยู่ที่ผ้าเหลืองเฮา”

ถ้าความเห็นของเรานะ ถ้าความเห็นของเรา ถ้าเราเป็นพระ ถ้าเราเป็นพระที่สะอาดบริสุทธิ์ ตุ๊กแกมันก็ไม่เกาะ แต่ถ้าเราเป็นพระ เราทําสิ่งใดถ้ามันขาดตกบกพร่อง ตุ๊กแกมันก็เกาะ ถ้าตุ๊กแกมันมาเกาะ ดูสิ ตุ๊กแกมันเกาะผ้าเหลืองของเรา มันก็เหมือน ถ้าการตีความของเรานะ นี่ความเห็นของเรา ถ้าแบบว่าถ้ามันไม่มีตุ๊กแกเกาะ ไม่มีสิ่งใดเกาะ ก็แสดงว่าท่านสะอาดบริสุทธิ์ เห็นไหม ก็เหมือนเราไม่ผิดศีลผิดธรรม ผ้าเหลืองเราก็เป็นผ้าเหลืองที่สมควรที่จะเอามาห่ม แต่ถ้าเราห่มผ้าเหลืองมีตุ๊กแกมีจิ้งจกมาเกาะ มันมีความสกปรกมาเกาะ มันก็เหมือนกับถ้าเราทําอะไรแล้วมันผิดพลาด นี่พูดถึงว่าเป็นคติธรรม

แต่ถ้ามันไม่มีสิ่งใดเลย เพราะจริงๆ แล้วมันไม่มี จริงๆ มันไม่มีอะไรเกาะหรอก แต่ท่านพูดให้เป็นปริศนาธรรมไง เพราะอะไร เพราะคําถามเขาบอกว่า หลวงปู่ท่านบอกว่าท่านห่มผ้าเหลือง ดูสิ ดูผ้าเหลืองเรา ผ้าเหลืองเรามีตุ๊กแกเกาะอยู่ แต่โยมเขาบอกว่า แต่หนูไม่เห็น หนูมองไม่เห็น มันไม่มีตุ๊กแกเกาะ ไม่มีอะไรเกาะ หนูมองไม่เห็น แต่ท่านบอกว่ามีตุ๊กแกเกาะในผ้าเหลืองของเรา นี่มันเป็นปริศนาธรรมไง ถ้าเป็นปริศนาธรรม

ทีนี้โยมบอกว่าคิดจนหัวแตกเลย โยมยังเข้าใจไม่ได้ ลองถามพระสงบดู

ทีนี้ความเข้าใจของพระสงบ พระสงบคิดว่าอย่างนี้ คิดว่า ถ้ามันสะอาดบริสุทธิ์มันก็ไม่มีสิ่งใดจะเกาะ แต่ถ้าท่านพูดอย่างนั้นท่านพูดให้เป็นคติธรรม ท่านพูดให้เราได้พิจารณา แล้วเราก็ไปพิจารณาดูว่ามันเป็นอย่างนั้นหรือไม่ มันมีหรือไม่ ถ้ามันมีหรือไม่ ไอ้พวกประเด็นอย่างนี้มันเป็นพวกมหายาน พวกเซน พวกเซนเขาจะมีโฉลกอย่างนี้ให้เราได้คิด ให้เราได้คิดได้พิจารณา มันจะได้ไม่ไปข้างนอก

ถ้าพูดประสาเรานะ มันก็เหมือนกับเราให้พุทโธนี่แหละ พุทโธๆๆ จิตสงบ ไอ้นี่พอมันคิด มันก็ไม่คิดเรื่องอื่นไง ท่านให้โฉลกธรรมมาให้คิดเรื่องนี้ ให้คิดเรื่องนี้ ตั้งประเด็นให้คิด เราก็คิดแต่เรื่องนี้ เพราะอาจารย์ให้การบ้านมา คิดใหญ่เลย คิดใหญ่เลย

คิดไม่ออกหรอก คิดให้หัวแตกเลย คิดจนกว่ามันจะสงบ อ๋อ! ไม่เห็นมีอะไรเลย หลอกให้คิด ก็หลอกให้อยู่นี่ไง หลอกให้จิตมันสงบไง นี่ไง อุบาย ถ้าพูดภาษาโลกเขาว่าหลอก แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ก็อุบาย อุบายสอนคนโง่ อุบายสอนคนไม่เป็น อุบายสอนคนทําไม่ได้ให้มันทําได้ ถ้าทําได้มันก็เป็นประโยชน์ใช่ไหม

นี่ไง ถ้าพูดถึงเขาบอกว่า หลวงปู่บอกว่าตุ๊กแกเกาะบนจีวรเฮา แต่เฮาบอกไม่เห็น นี่หลวงปู่ท่านพูดอย่างนั้น ให้ไปพิจารณาดู หลังจากนั้นหนูก็มีโอกาสได้กลับไปตอบท่านบางส่วน เช่น คําว่า “มีแต่ไม่เอา” การพิจารณามันทรมานมาก เฉย แต่มันดิ้นทุรนทุราย สักพักก็เข้าใจคําว่า “มีแต่ไม่เอา”

มันมีของมันอยู่ ความรู้สึกมันมีของมันอยู่ ถ้าความรู้สึกอันนั้นมันจะพัฒนาของมันขึ้นมาหรือไม่ ถ้าพัฒนาขึ้นมาก็เป็นประโยชน์กับเรา ถ้าเป็นประโยชน์กับเรา เห็นไหม

ส่วนเรื่องตุ๊กแก เราตีความอย่างนี้ ถ้าเขาตีความเข้าใจได้ก็จบ ถ้าเขาตีความไม่ได้ หรือจะตีความได้ละเอียดกว่านี้ขึ้นไป มันก็อยู่ที่ปัญญาของคน ถ้าปัญญาของคนมันเป็นประโยชน์นะ มันจะเป็นประโยชน์ ถ้าปัญญาของคนไม่เป็นประโยชน์ มันก็ไม่ได้ประโยชน์ไง นี่เราฝึกหัดปัญญาของเรา ถ้าฝึกหัดปัญญาของเรา

ครูบาอาจารย์ท่านล่วงไปแล้ว ถ้าท่านล่วงไปแล้วนะ สิ่งใดมันก็เหมือนกับพวกเรา แต่ดั้งเดิมทุกคนเกิดมาก็อยากจะพบอยากจะเจอหลวงปู่มั่น แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านไปอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านบอกว่าดุมากๆ ดุมากๆ

เวลาดุมากๆ หลวงตาท่านพูดเอง หลวงตาท่านบอกว่าท่านได้ยินกิตติศัพท์กิตติคุณของหลวงปู่มั่นตั้งแต่ท่านเป็นเด็กๆ แล้วเวลาท่านเรียนจบมหาไปแล้วท่านตั้งเป้าว่าจะไปอยู่กับหลวงปู่มั่น แล้วเขาก็รํ่าลือว่าหลวงปู่มั่นดุมากๆ

ท่านบอกว่าท่านคิดเองเลย พระอรหันต์ พระอรหันต์จะดุร้ายขนาดไหน พระอรหันต์ไม่ทําลายใครหรอก คําว่า “เป็นพระอรหันต์” มันสะอาดบริสุทธิ์ มันจะดุอย่างไรล่ะ ขอพิสูจน์สิ แล้วเข้าไปก็เจอจริงๆ เปรี้ยง! หงายท้องเลย ดุจริงๆ แต่ดุกิเลสของคน ดุความไม่รอบคอบของเรา ถ้าคนเข้าใจได้อย่างนี้นะ

เวลาหลวงปู่เจี๊ยะ เวลาหลวงตาท่านบอกท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น เคารพบูชาท่านมาก แต่ก็กลัวมากเหมือนกัน กลัวนะ ทั้งกลัว ทั้งรัก ทั้งรักและทั้งกลัว กลัวเพราะอะไร กลัวเพราะกลัวหัวใจของเราไง หัวใจของเราน่ะ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านอุปัฏฐากท่าน หลวงปู่มั่นท่านเป็นวัณโรค แล้วหน้าหนาว ถ้าหน้าหนาวมันหายใจไม่สะดวกเลย หน้าหนาวนะ โรคหอบ โรคหืด แล้วหน้าหนาว หนองผือน่ะ ท่านอุปัฏฐากอยู่ๆ มันยังแลบเลย “พระอรหันต์เผลอหรือเปล่า” เออ! มันยังคิด เห็นไหม นี่ขนาดว่ากลัวนะ กลัวมากๆ เลยนะ แล้วเคารพมากๆ เลย แต่ไอ้กิเลสของเรามันสงสัย สงสัยว่าความเป็นพระอรหันต์นี่นะมันจะเผลอไหม สิ่งที่ว่าท่านดูแลของท่าน

แต่ท่านบอกว่าพอคิดอย่างนั้นปั๊บ สติท่านทัน เพราะตอนนั้นท่านได้พระอนาคามีแล้ว พอคิดปั๊บ ท่านตบเลย คิดอย่างนี้ไม่ได้ คิดอย่างนี้ไม่ได้ คิดอย่างนี้ไม่ดี

นี่ไง เวลาเราอยู่ใกล้ครูบาอาจารย์มันมีผลอย่างนี้ อยู่ใกล้ครูบาอาจารย์มันจะเป็นประโยชน์มาก ประโยชน์ที่มันอบอุ่นไง

เพราะเราอยู่บ้านตาด วันไหนหลวงตาอยู่นะ วัดนี่แหม! สดชื่นมากเลย วันไหนท่านไปข้างนอก วัดนี้ว้าเหว่มากเลย อยู่กับครูบาอาจารย์อย่างนั้นนะ ท่านออกจากวัดไป วัดเหมือนกับวัดร้าง เวลาท่านอยู่ในวัดขึ้นมา โอ้โฮ! ทุกคนเงียบกริบเลย กลัว เดี๋ยวท่านมาตรวจ แต่ในวัดนี่คึกคักนะ แต่ถ้าวันไหนท่านไม่อยู่ เหมือนวัดร้าง ใบไม้เหมือนเหี่ยวหมดเลย เหลืองทั้งวัดเลย นี่เวลาเป็นอยู่มันเป็นอยู่อย่างนั้นนะ กลัวไหม กลัว กลัว กลัวน่าดูเลย แต่มันก็อบอุ่นนะ นี่เวลาอยู่กับครูบาอาจารย์นะ สิ่งนั้นเวลาที่เราอยากพบอยากเห็น

ฉะนั้น นี่เขาบอกว่าอาจารย์เขาล่วงไปแล้ว กรณีที่ว่าเวลาครูบาอาจารย์ล่วงไปแล้ว คนมันก็ว้าเหว่ เราก็เห็นใจอยู่ เวลาครูบาอาจารย์ของเราล่วงไปมันก็สะเทือน สะเทือนมากๆ นะ แต่เวลาถึงที่สุดแล้วมันต้องพิจารณาให้มันเป็นธรรมไง คําว่า “เป็นธรรม” เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพาน “อานนท์ เราบอกเธอแล้วไม่ใช่หรือ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีการเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งทั้งหลายก็ต้องดับไปเป็นธรรมดา แม้แต่เราตถาคตก็จะต้องตายในคืนนี้” เราตถาคต เราคือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ต้องปรินิพพานไป มันเป็นเรื่องจริงๆ

ทีนี้เรื่องจริง วันเวลามันผ่านไปๆ เรามีสติปัญญา เราจะย้อนกลับมาที่ตัวเรานะ อย่าคิดว่าจะมานั่งอยู่นี่ได้ทุกวันนะ เดี๋ยวก็คลานมา มาไม่ไหวหรอก พอเดี๋ยวแก่แล้วคลานมาเลย นั่งๆ อยู่ตอนนี้มันนั่งอยู่ได้เพราะมันยังมาได้ ต่อไปล่ะ โอ้โฮ! คลานมาเลย จะต้องคนพยุงมานู่นน่ะ แล้วยิ่งไป ไปไม่ได้เลย ฉะนั้น ให้ตื่นตัวตลอดเวลา

ฉะนั้น คําถามว่า “มีแต่ไม่เอา” มีแต่ไม่เอา มันเป็นธรรมะที่ครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติแล้วท่านได้ของท่าน ฉะนั้นจะบอกว่า เวลาได้สัจธรรมแล้วเป็นเหมือนกับของไม่มีชีวิต ไม่มีความรู้สึก...ไม่ใช่

ไวมาก ไวมาก รับรู้ได้ทั้งนั้นเลย รับรู้ได้หมดเลย รับรู้แล้ววางไว้ด้วย แล้วรู้เท่าทันหมดเลย เท่าทันกับความรับรู้อันนั้น เท่าทันสิ่งที่มันจะออกไปกระทบ เท่าทันหมดเลย แล้วมันเป็นประโยชน์ไม่เป็นประโยชน์ ถ้าเป็นประโยชน์ ท่านปล่อยเลย พับ! โต้ตอบเลย

แต่ถ้าไม่เป็นประโยชน์ ท่านไม่ทํา ไม่ทําเพราะอะไร เพราะหนึ่ง มันไม่เป็นประโยชน์ ไม่เป็นประโยชน์แล้วมันจะสร้างโทษให้คนรอบข้าง คนรอบข้างอย่างที่ว่าหลวงตาท่านไปสงสัยเรื่องหลวงปู่มั่น มันเป็นโทษกับเขานะ แต่ถึงที่สุดแล้วมันเป็นกรรมของสัตว์ กรรมของสัตว์ ถ้าสัตว์มันมีคุณธรรม มันสร้างกรรมดีขึ้นมา มันก็คิดแต่เรื่องดีๆ ไง ถ้าสัตว์ที่มันมีความรู้สึกนึกคิดแบบนั้นมันจะสร้างแต่บาปแต่กรรมของมันน่ะ เราจะทําดีแค่ไหนล่ะ เราจะนั่งนิ่งเป็นพระพุทธรูปเลย เขาก็ติ ถ้ามันเป็นกรรมของสัตว์ สัตว์มีเวรมีกรรมต่อกัน เขาต้องมีความคิดความเห็นอย่างนั้น แต่ถ้าสัตว์มันไม่มีเวรมีกรรมต่อกันนะ ครูบาอาจารย์ท่านจะรักษาไว้ไม่ให้กระทบกระเทือน ถ้าเขาจะได้ เขาควรได้ประโยชน์ของเขาไป อย่าให้เขาได้โทษของเขาไป

นี่ไง ฉะนั้นถึงว่า มีแต่ไม่เอา มีแต่ไม่เอาเป็นคําพูดของครูบาอาจารย์ ถ้าใครเขาเอามาเป็นปริศนาธรรม แล้วเขาใช้ปัญญาของเขาพิจารณาของเขา เขาได้ประโยชน์ของเขา เราก็สาธุ

ฉะนั้น เขาบอกว่าที่เขาคิดยังไม่ออก เราก็คิดของเรา เราตอบสนองของเรา แล้วเราปฏิบัติของเรา ปฏิบัติบูชาครูบาอาจารย์ของเรา นี่ปฏิบัติบูชาครูบาอาจารย์ของเรา แต่หัวใจของเราจะเป็นศีล เป็นสมาธิ เป็นปัญญา ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เราปฏิบัติธรรมบูชาครูบาอาจารย์ แต่ใจของเราจะเป็นพุทธะ ใจของเราจะเป็นผู้ที่สว่างไสว ใจของเราจะเป็นคุณธรรม เราทําเพื่อสัจธรรม นี่ไง สัจธรรมเป็นความจริง ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตน ไม่ใช่เรา ไม่ใช่เขา เป็นสัจธรรม เราแสวงหาสิ่งนี้ ถ้าเป็นสัจธรรมในหัวใจของเราจะเป็นประโยชน์กับเราเพื่อประโยชน์กับเรา ให้เป็นคุณธรรมของเรา เอวัง

เขาจะพูดอย่างไรมันเป็นคําพูดของเขา
ตกทองไง
ถ้ามีบารมี ๑๐ ทัศแล้วเดี๋ยวเขาจะมาจูงไปเป็นพระอรหันต์เลย
จริงหรือเปล่า จริงหรือ ใครจูงใครได้
ถ้าจูงได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจูงไปหมดแล้ว

๒

ทองตก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๑ มิถุนายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “บารมี ๑๐ ทัศกับการภาวนา”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ผมมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการภาวนาที่ต้องมีบารมี ๑๐ ทัศเต็มเปี่ยมหรือไม่จึงจะภาวนาได้เห็นผล เนื่องจากญาติของกระผมไปปฏิบัติธรรมที่ที่หนึ่ง แล้วได้มีโอกาสเจอกัน เขาเห็นผมภาวนาอย่างจริงจัง เขาก็บอกว่า ที่สถานปฏิบัติธรรมที่ญาติของผมไป เขาเน้นเรื่องบารมี ๑๐ ทัศ โดยยกตัวอย่างพระพุทธเจ้าว่าท่านบําเพ็ญบารมีจนกระทั่งตรัสรู้ สํารวมกาย วาจาให้เรียบร้อย แต่เรื่องภาวนาให้ไปภาวนากันเองตามอัตภาพ ไม่ได้เน้นเรื่องการภาวนาเป็นจริงเป็นจัง แต่ว่าเน้นเรื่องต้องบําเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศต้องบริสุทธิ์จริงๆ และเตือนผมว่า ถ้าไม่มีบารมีเต็มเปี่ยม การภาวนาจะไม่มีทางเกิดผล แต่ถ้าบารมี ๑๐ ทัศเต็มก็จะไปเกิดเป็นเทวดา และเมื่ออยู่บนสวรรค์ก็จะมีพระพุทธเจ้าหรือพระสาวกมานําทางไปเอง

กระผมฟังแล้วอึ้งไปพักหนึ่งเลย อ้าว! แล้วเราจะไปไหนวะ อ้าว! แล้วเราจะไหวหรือเปล่านี่ แต่ก่อนผมทําอะไรผิดศีลหลายอย่าง อย่างที่คนสมัยนี้คิดว่าเป็นเรื่องธรรมดา เช่น การโกหก ฆ่ามด ฆ่ายุง กินเหล้าเฮฮากับเพื่อนฝูง แต่ว่าด้วยการเริ่มศึกษาธรรมะและประวัติของครูบาอาจารย์ กระผมจึงเริ่มเข้าใจว่า ถ้าไม่ถือศีลอย่างจริงจังและไม่ภาวนา ก็เละเทะอยู่อย่างนี้ ก็เลยเริ่มถือศีลอย่างเคร่งครัดและภาวนาอย่างจริงจังทุกวัน วันละไม่ตํ่ากว่า ๒-๓ ชั่วโมง

แต่พอได้ฟังญาติของผมบอกแบบนี้ ผมเกิดความสงสัยมาก และกลัวมากว่าจะต้องปฏิบัติอย่างไร หรือต้องทําบารมีเป็นทุนก่อนถึงจะภาวนาได้ กระผมจึงกราบขอความเมตตาคําชี้แจงจากหลวงพ่อด้วยครับ

ตอบ : คําว่า “บารมี ๑๐ ทัศ” กรณีนี้มันเป็นข้อเท็จจริง มันเป็นข้อเท็จจริงของพระโพธิสัตว์ มันเป็นข้อเท็จจริงของพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าแต่ละพระองค์ท่านจะตรัสรู้ ท่านต้องมีบารมี ๑๐ ทัศ ทานบารมี ศีลบารมี สัจจบารมี บารมี ๑๐ ทัศ มันต้องเป็นพระพุทธเจ้า

ทีนี้ถ้าพระพุทธเจ้าทําอย่างนี้ถูกต้องไหม ถูกต้อง พระพุทธเจ้าทุกองค์ต้องเป็นอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ องค์ต้องสละลูกสละเมีย ต้องสละขนาดนั้นน่ะ ถ้าไม่สละลูกสละเมีย อย่างไรมันก็ติดข้องไปในใจ

พระเวสสันดรๆ มาสละกัณหา ชาลี พอเวลาสละไปแล้ว พอสละลูกสละเมีย สุดท้ายแล้วเทวดามาขอนางมัทรี นั่นน่ะเพราะรู้ว่าต้องสละ พอสละไปแล้ว นี่ไง สิ่งที่สละ นี่ในพระไตรปิฎกหรือในบาลีศึกษากันมาเป็นแบบนี้ ในสังคมของเรา เราก็เชื่อกันแบบนี้

ฉะนั้น บารมี ๑๐ ทัศประเสริฐไหม ประเสริฐ ประเสริฐมากๆ แล้วคนที่ทําได้อย่างนี้ เห็นไหม ดูสิ มีลูกศิษย์มากที่เขามาหาเรานี่นะ จะมาปรึกษาว่าเขาปรารถนาพระโพธิสัตว์ๆ เด็กๆ ก็มีนะ ปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้า เขาจะสละทานของเขา เขาจะเป็นหัวหน้าพาคนไปทําบุญของเขา เขาคิดของเขาอย่างนั้น เขาปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ถ้าปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ทําอย่างนั้นถูกต้องไหม ถูก พระโพธิสัตว์

แต่เวลาทําอย่างนั้นไป หลวงปู่มั่นก็ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ หลวงปู่มั่นนี่ หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้านะ หลวงปู่เสาร์ปรารถนาเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า เวลาปรารถนาไปแล้ว เวลาปรารถนา ถ้าพูดถึงคนที่ปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์นะ แล้วได้สร้างบารมีมามหาศาล เกิดมานี่จะ โอ้โฮ! อํานวยความสุข มันจะมีลาภมีทุกอย่างพร้อมไปหมดเลย แล้วท่านต้องสร้างต่อของท่านไปเรื่อย

แต่ถ้าอย่างเรานี่ อย่างเราตอนนี้เราจะปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์บ้าง เราก็เริ่มอธิษฐานตอนนี้ แล้วเราก็เป็นพระโพธิสัตว์แบบเริ่มต้น แสงนี่น้อยกว่าหิ่งห้อยอีก แสงติ๊ดนึง จะทายอะไรก็ผิดหมด เวลานั่งภาวนาไปนะ โอ้โฮ! จิตลงเป็นสมาธิเป็นฌานนะ จะรื้อสัตว์ขนสัตว์ เขาจะเล็งญาณ เขาจะแบบว่ามีอภิญญา จะรู้วาระ จะรู้เรื่องโชคชะตา จะอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วทายผิดๆ ทั้งนั้นน่ะ ถ้าพระโพธิสัตว์เริ่มต้นอย่างเรานี่ พระโพธิสัตว์เริ่มต้นอย่างนี้ ทายไปผิดหมดล่ะ ทายไปไม่ถูกสักอย่าง แต่ถ้าพระโพธิสัตว์ที่ท่านสร้างอํานาจวาสนามามาก แล้วบารมีท่านเยอะ ท่านจะมองอะไรเห็นชัดเจนของท่าน นี่พระโพธิสัตว์ยังมีเป็นชั้นๆ นะ

แล้วหลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์เวลาท่านภาวนาไป พอจิตสงบ พระโพธิสัตว์ได้แต่ฌานสมาบัติ เข้าอริยสัจไม่ได้ ถ้าเข้าอริยสัจไปแล้วมันจะตัด ตัดความเป็นพระโพธิสัตว์ไง ถ้าเข้าถึงอริยสัจมันจะเป็นโสดาบัน ถ้าโสดาบันเกิดอีก ๗ ชาติ พระโพธิสัตว์ต้องเกิด ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย แล้วเป็นพระโสดาบันมันอีก ๗ ชาติ มันเข้ากันได้ไหม มันเป็นไปไม่ได้

ฉะนั้น พระโพธิสัตว์จะเข้าถึงอริยสัจไม่ได้ พระโพธิสัตว์จะเข้าได้แต่อภิญญาเท่านั้น ได้แต่ฌานโลกีย์ แต่ไม่เข้าสู่อริยสัจ ถ้าเข้าสู่อริยสัจ ถ้าเข้าสู่อริยสัจเป็นพระโสดาบันก็อีก ๗ ชาติ ถ้าสิ้นกิเลสไปจบแล้วเป็นพระโพธิสัตว์ได้อย่างไร นี่ถ้าพระโพธิสัตว์แล้วไม่เข้า

ฉะนั้น เวลาหลวงปู่มั่นท่านภาวนาไป ท่านบอกท่านภาวนาจิตสงบแล้วก็พิจารณากาย พิจารณากายก็เป็นทฤษฎีไง พิจารณากายนี้เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีอยู่แล้ว ใครๆ ก็เข้าใจได้ แต่ด้วยอํานาจวาสนาอันนั้นน่ะ ด้วยอํานาจวาสนาว่าเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านพิจารณาไปแล้วออกมาไม่มีอะไรเลย ก็เหมือนกับเราจิตสงบแล้วเข้าไปรู้ไปเห็น ไปรู้ไปเห็นก็เห็นนิมิตต่างๆ มันไม่เข้าสู่อริยสัจ แล้วพอท่านออกจากสมาธิมานี่ เอ๊! ภาวนาแล้วมันไม่พัฒนาขึ้น มันไม่ดีขึ้น มันเป็นเพราะอะไร มันเป็นเพราะอะไร ก็ค้นคว้าหาตัวท่านเอง ไปปรึกษาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่เสาร์บอกว่า “ท่านมีปัญญาเยอะ เราแก้ท่านไม่ได้” สุดท้ายท่านก็ค้นคว้า “อ๋อ!”

สุดท้ายท่านลาพระโพธิสัตว์ การลานะ ต้องจิตสงบลึกๆ แล้วเข้าไปลาในนั้น พอลาพระโพธิสัตว์ เพราะใช้ปัญญาไตร่ตรองอยู่หลายวันนะ ถ้าเราจะเป็นพระโพธิสัตว์ก็ต้องสร้างบุญสร้างกรรม ต้องสร้างอํานาจวาสนาต่อไปอย่างนี้ นี่ยังไม่ถึงบารมี ๑๐ ทัศนะ หลวงปู่มั่นยังไม่ถึงนะ กึ่ง แล้วพระพุทธเจ้ายังไม่พยากรณ์ด้วย มันต้องพระพุทธเจ้าพยากรณ์ข้างหน้านู่น การว่าพระพุทธเจ้าพยากรณ์แล้วจะกลับไม่ได้ แต่นี่ยังไม่พยากรณ์ ท่านพิจารณาของท่าน นี่หลวงตาท่านเล่า เพราะท่านเล่าให้หลวงตาฟัง หลวงตาท่านก็มาพูดให้ลูกศิษย์ฟังอีกทีหนึ่ง เราก็ได้ฟังมาจากหลวงตา

ท่านบอกว่าท่านพิจารณาว่า ถ้าเป็นพระโพธิสัตว์ก็ต้องสร้างอํานาจวาสนาบารมีไป สุดท้ายแล้วนะ มันยังต้องอีกยาวไกลแค่ไหนก็ไม่รู้เพราะพระพุทธเจ้ายังไม่ได้พยากรณ์เลย แล้วกว่าพระพุทธเจ้าจะพยากรณ์ ไปอีกนะ พอไปแล้ว เวลาสําเร็จเป็นพระพุทธเจ้าก็เป็นพระอรหันต์ ถ้าในปัจจุบันนี้อริยสัจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสมณโคดมของเราท่านตรัสรู้แล้ว มันมีอริยสัจอยู่แล้ว ถ้าเราขวนขวาย เราขวนขวาย เราประพฤติปฏิบัติตามความจริงเข้า ถ้ามันถึงสิ้นกิเลส เราก็เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน

คือว่าเป็นพระอรหันต์ในปัจจุบันนี้ กับรอไปเป็นพระอรหันต์ในอนาคตอีกนานไกล นี่ท่านพิจารณาตรงนี้ไง ท่านพิจารณา ถ้าท่านสิ้นกิเลส ท่านก็เป็นพระอรหันต์ เพราะสาวกสาวกะเป็นพระอรหันต์ก็คือพระอรหันต์ ก็สิ้นกิเลสเหมือนกัน แต่ถ้าจะตรัสรู้เองโดยชอบก็ต้องสร้างอํานาจวาสนาบารมีไป คือไม่ฟังใคร ต้องรื้อค้นด้วยตัวเอง ก็ต้องยาวไปอีก อีกยาวไกลมาก อีกยาวไกลมากเพราะอะไร เพราะพระพุทธเจ้าต้องพยากรณ์ ๔ อสงไขยอย่างน้อย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย คือนับไม่ได้ ภพชาตินับไม่ได้ถึง ๔ ครั้ง นี่ ๔ อสงไขยๆ

สุดท้ายแล้วท่านก็ลาความเป็นพระโพธิสัตว์นั้น แล้วท่านก็ประพฤติปฏิบัติของท่าน ท่านสําเร็จไปแล้ว ท่านสําเร็จแล้วท่านทะลุปรุโปร่งหมด เพราะท่านได้สร้างอํานาจวาสนามาขนาดนั้น ดูสิ ความรู้ของท่านถึงได้กว้างขวาง ความรู้ของท่าน ท่านถึงได้มาทรมาน ได้มาสร้างศาสนทายาทในกึ่งพุทธกาล ตั้งแต่หลวงปู่แหวน หลวงปู่พรหม หลวงปู่ขาว หลวงตา หลวงปู่ตื้อ นี่พระอรหันต์ทั้งนั้น ท่านสร้างพระอรหันต์ เพราะอะไร เพราะท่านมีอํานาจวาสนาบารมีท่านถึงสร้างพระอรหันต์ได้ ไอ้อย่างพวกเรา ขอให้ภาวนาจริงจังขึ้นมาเถอะ มันถึงจะได้ ถ้าได้ขึ้นมา เห็นไหม

ทีนี้คําว่า “บารมี ๑๐ ทัศดีไหม บารมี ๑๐ ทัศจําเป็นไหม”

สุดยอด สุดยอด แต่สุดยอดขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สาวกสาวกะเราไม่ถึงกับว่าต้องบารมี ๑๐ ทัศไง คําว่า “บารมี ๑๐ ทัศ” พระเวสสันดรอย่างนี้ พอไปถึงพระเวสสันดรปั๊บ ทางอีสานเขาแห่บุญพระเวสๆ เพราะอะไร ก็นี่ไง บารมี ๑๐ ทัศไง

เวลาพระเวสสันดรโดนขับจากราชวังไป แล้วพอไปแล้วเทวดาก็มาขออีกนะ สละทานจนเขารับไม่ได้ พอเข้าไป ชูชกก็ไปขอกัณหา ชาลี เทวดาก็มาขอนางมัทรี สุดท้ายแล้วเสียสละหมด นี่บารมี ๑๐ ทัศ สุดท้ายแล้วก็คืนเมืองไง แห่พระเวสมันก็เป็นประเพณี เสียสละก็เสียสละจริงๆ นะ ไม่ใช่แห่พระเวส แห่พระเวสก็ไปเอาคํามาเท่านั้นน่ะ ไอ้นี่มันเป็นประเพณีวัฒนธรรม นี่พูดถึงว่าบารมี ๑๐ ทัศ

เราจะบอกว่า บารมี ๑๐ ทัศจะเกิดกับใคร จะเกิดอย่างไร บารมี ๑๐ ทัศเกิด ๑๐ ชาติ แล้วนี่บอกจะสร้างบารมี ๑๐ ทัศ ที่เขาบอกต้องสร้างบารมี ๑๐ ทัศถึงจะภาวนาได้ เน้นยํ้านี่

เราไม่อยากจะพูดให้มันเป็นเรื่องทุจริตเกินไปไง แต่ถ้ามันคิดว่าเป็นวัฒนธรรม อํานาจวาสนามีเท่านั้น เขาบอกว่าเราจะสร้าง มันก็เหมือนกับทางทิเบต ทางทิเบตเวลาเขาภาวนาอย่างนั้นน่ะ สมัยพระพุทธเจ้าที่พยากรณ์ที่ว่าท่านสร้างทางให้พระพุทธเจ้าเดิน แล้วไม่เสร็จ ท่านเอาตัวท่านนอนราบไป แล้วพระพุทธเจ้าพยากรณ์ พระสมณโคดมเรานี่แหละ พระพุทธเจ้าพยากรณ์ นอนราบไปๆ ทิเบตเขาก็ถือกันอย่างนั้น แล้วแต่ว่าในพระไตรปิฎก ในบาลี ตรงไหนมันเป็นหัวใจ แล้วถ้าใครซาบซึ้งก็เอาอันนั้นมาเป็นวัฒนธรรม ถ้าเป็นวัฒนธรรม

ถ้าบารมี ๑๐ ทัศโดยวัฒนธรรมมันก็เป็นแค่พิธีกรรม มันเป็นแค่พิธีกรรม แต่ถ้าบารมี ๑๐ ทัศจริงๆ มันต้องเป็นแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นอย่างพระโพธิสัตว์นั่น นั่นน่ะของจริง ของจริงมัน ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย นี่เราพูดถึงคําว่า “บารมี ๑๐ ทัศ”

ฉะนั้น เวลาที่เขาทํากันๆ มันถึงว่า เพียงแต่ว่าเราเห็นว่าพระพุทธเจ้าทํา เราก็จะทําตาม ถ้ามันเป็นเรื่องของทานนะ ระดับของทาน เราเห็นด้วย ระดับของทาน ทาน ศีล ภาวนา

เวลาเราอยู่กับครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ท่านบอกว่า เวลาในธรรมะ ติรัจฉานวิชา วิชาทางโลก วิชาทางโลก พูดถึงเรื่องของโลกๆ ชักช้านัก ไม่ให้พูดเรื่องอย่างนั้น ให้พูดเรื่องสัลเลขธรรม ให้พูดถึงเรื่องของการเสียสละ ให้พูดถึงการภาวนา สัลเลขธรรม พระกรรมฐาน พระที่ปฏิบัติเขาถือกันตรงนี้ไง เขาไม่พูดเรื่องโลกๆ

ทีนี้เรื่องของทานมันเรื่องของโลกๆ ถ้าเรื่องของโลกๆ เสียสละทานๆ มันมีความจําเป็นไหม ถ้ามีความจําเป็นๆ ดูสิ เด็กน้อยเรา เราก็มีการเสียสละให้มันอบอุ่น ให้จิตใจเป็นสาธารณะใช่ไหม อันนี้มันเป็นเรื่องโลกไง ถ้าเขามีอย่างนั้นนะ มันก็เป็นแนวทาง เราจะบอกว่า แม้แต่แนวทางปฏิบัติมันยังมหาศาลเลย แล้วแนวทางอย่างนี้ เราจะเอายึดอย่างนั้น

ถ้ามีความเข้าใจ บารมี ๑๐ ทัศ นี่เราชาติปัจจุบันนะ ๑๐ ชาติ เป็นเตมีย์ใบ้ เป็นพระสุวรรณสามที่หาบพ่อหาบแม่ นั่นน่ะบารมี ๑๐ ทัศ ก็ชาติหนึ่งไง บารมีก็ชาติหนึ่งๆ ไง นั่นมันเป็นบารมีของพระพุทธเจ้า ถ้าพระพุทธเจ้าต้องทําขนาดนั้นไง ที่เรากราบพระพุทธเจ้ากัน เรากราบไหว้เพราะอะไร เพราะพระพุทธเจ้าจะเกิดแต่ละองค์มันไม่ใช่ของง่ายๆ พระพุทธเจ้าแต่ละองค์ที่จะเกิดได้ต้องมีบารมีขนาดนั้น

ไอ้เราต้องเน้นยํ้าการสร้างบารมี ๑๐ ทัศ มันเป็นการเอามาระดมเพื่อให้เรามีศรัทธา เพื่อให้เรามั่นคง อันนี้เราคิดแง่บวกก่อนนะ ถ้าคิดไปในแง่โลกก็ตลาด มันเอานรกสวรรค์มาซื้อมาขายกันอยู่นั่นน่ะ นี่ไง ถ้ามีความเชื่อฝังหัวไปแล้ว เราเห็นร้อยแปด ไอ้เรื่องอย่างนี้นะ

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าเรามีสติมีปัญญาขึ้นมา ไอ้กรณีนี้เราจะเข้าใจ ถ้าเขาบอกว่าเขาเน้นยํ้าสร้างบารมี ๑๐ ทัศ

ใครจะเกิด ๑๐ ชาติ ๑๐ ทัศก็ ๑๐ ชาติ ใครจะเกิด ๑๐ ชาติ แล้วใน ๑๐ ชาตินี้มันจะมีแนวคิดตรงกันตลอด ไม่บิดเบี้ยวเลยไหม ชาตินี้มันยังเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายอยู่นี่เลย ชาตินี้เอาบ้างไม่เอาบ้าง เอาครึ่งๆ กลางๆ อยู่นี่ แล้ว ๑๐ ชาติจะไม่ให้บิดพลิ้วเลยนี่

ชาตินี้ทําให้ได้เถอะ ถ้าเอาตามข้อเท็จจริงนะ แต่ถ้าเอามา มันเป็นการตลาด ว่าอย่างนั้นเลยล่ะ ถ้าเป็นการตลาด ถ้าการตลาดมันเกี่ยวกับการภาวนาไหม มันไม่เกี่ยวกับการภาวนาเลย

นี่พูดถึงเวลาเขาถามไง เวลาเขาถามมามันตรงตัว เพราะโลกเป็นอย่างนี้อยู่แล้ว เวลาครูบาอาจารย์ หลวงตาท่านพูดเลย ภาวนาพอเป็นพิธี พอหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําจนมีความเชื่อถือ

ในการประพฤติปฏิบัติเขาสร้างสํานักปฏิบัติกัน แล้วต่อไป เห็นไหม ในบาลีพูดไว้เหมือนกัน ต่อไปมันเป็นฆราวาสสอนธรรม พระนี่ไม่มีศักดิ์ศรีเลย เพราะพระนี่ไม่น่าเชื่อถือ แต่ถ้าฆราวาสน่าเชื่อถือนะ ตอนนี้ฆราวาสที่เขามีเชื่อเสียงทางสังคมเขาเปิดสํานักปฏิบัติกันทั้งนั้นน่ะ แล้วคนเต็ม เต็มเลยนะ ไปดูวัดสิ มีแต่หมาวิ่งอยู่รอบวัดเลย คอยกินเศษอาหาร แต่ตามสํานักปฏิบัติเต็มเลยนะ แล้วฆราวาสสอนด้วย พระไม่เกี่ยว นี่มันพูดถึง เพราะพระไม่มีศักดิ์ศรี

ทีนี้ถ้าบวชเป็นพระๆ แล้ว อวดอุตตริมนุสสธรรมมันเป็นปาราชิก มีคุณธรรมขนาดไหน ท่านก็เก็บไว้ในใจของท่าน แล้วถ้าคนที่มีคุณงามความดีจริงของท่าน ท่านอยู่ในใจของท่าน ท่านไม่พูดออกมาหรอก เพราะพูดออกมาแล้วคนมันเข้าใจไม่ได้ ถ้าคนจะเข้าใจได้ ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่พูดอะไร ท่านสอนให้ปฏิบัติ

หลวงตาท่านพูดประจํา อยู่กับหลวงปู่มั่นมา ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นทุกๆ องค์เลย ไม่เคยได้ยินหลวงปู่มั่นพูดเลยว่าท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านไม่เคยพูดจากปากท่านเลยว่าท่านเป็นพระอรหันต์ แต่ท่านสอนให้คนอื่นเป็นพระอรหันต์ได้ ท่านสอนให้ลูกศิษย์เป็นพระอรหันต์หมดเลย ท่านสอนนะ ท่านสอนให้วิธีการปฏิบัติ

พอคนไปรู้ เอ๊อะ! เรารู้ได้อย่างไรเนี่ย คนสอนเราต้องรู้ดีกว่าเราจริงไหม ขนาดเรารู้ แล้วคนสอนเราจะรู้ขนาดไหนวะ เราปฏิบัติไปผัวะๆ ปัจจัตตัง แล้วที่รู้นี่หลวงปู่มั่นเป็นคนบอกหมด ทําอย่างนี้ๆๆ ท่านบอกทําอย่างนี้ แล้วมึงรู้เอง พอรู้เอง คนสอน อ้าว! ถ้าคนสอนไม่รู้แล้วสอนได้อย่างไร ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ของเราถึงเคารพครูบาอาจารย์มาก เคารพหลวงปู่มั่นมาก แล้วท่านไม่พูดออกไปนี่ไง

แต่นี่ฆราวาสสอนธรรมพูดอะไรก็ได้ เขียนอย่างไรก็ได้ จะชี้แจงอย่างไรก็ได้ ไม่มีความละอาย ไม่มีความละอายในใจเลย แต่ครูบาอาจารย์ของเรามีความละอายในใจ ท่านสอนให้ประพฤติปฏิบัติ สอนให้เป็นจริงไง เพราะอะไร เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพานนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งพระอานนท์ไว้เลย “อานนท์ เธอบอกเขานะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ปฏิบัติบูชาเราเถิด” แล้วเอ็งจะไปเอาบารมี ๑๐ ทัศที่ไหนอีก

ทาน ศีล ภาวนา มีทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิเกิดได้หนหนึ่ง ทําสมาธิได้ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง แล้วเอ็งภาวนาอยู่นี่ เอ็งจะได้บุญขนาดไหน ร้อยหนพันหนบวกเข้าไปสิ

แล้วบอกว่า “ต้องไปบารมี ๑๐ ทัศ ต้องถอยไปบารมี ๑๐ ทัศก่อนแล้วค่อยมาภาวนา ผมก็เลยไปไม่ถูกเลย” เขาว่านะ

นี่ไง เราจะยกตัวอย่างเป็นเรื่องไป บารมี ๑๐ ทัศ มันเป็นเรื่องของธรรมและวินัย ธรรมวินัย เรื่องบารมี ๑๐ ทัศจําเป็นไหม สุดยอดไหม

สุดยอดๆๆ เพราะไม่มีบารมี ๑๐ ทัศจะไม่มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะบารมี ๑๐ ทัศ พระพุทธเจ้าบําเพ็ญมา พระพุทธเจ้าสมณโคดมของเราบําเพ็ญมา ท่านบําเพ็ญของท่านมาท่านถึงเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สุดยอดไหม สุดยอด

แล้วอย่างพวกเราล่ะ...ขี้ตีน ขี้ตีน ขอให้กําหนดพุทโธได้ก็เก่งแล้ว จะบารมี ๑๐ ทัศ มันจะทัศไหนล่ะ

นี่พูดถึงนะ เวลาพูดเขาพูดได้ แต่ถ้าเรามีสติปัญญา สาธุนะ ถ้าเขามีเป้าหมาย มีการทําเพื่อคุณงามความดี สิ่งที่เป็นคุณงามความดี ความดีคือความดี คนเราทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครทําคุณงามความดีนั่นคือคุณงามความดี ใครทําคุณงามความดีคือบุญกุศลของเขา

ใครทําความชั่ว ใครทําทุจริต ใครทําสิ่งใดเป็นผลทับซ้อนในใจของเขา นั่นเป็นความชั่ว แต่อ้าง อ้างธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไอ้พวกเราไอ้พวกไม่มีวุฒิภาวะ ไอ้ข้างในกลวง ฟังแล้วทึ่งเลยนะ “โอ้โฮ! จริงเนาะ ไอ้พวกเรานี่นั่งแล้วเจ็บหลัง พุทโธก็ไม่ได้สักที อู๋ย! โคตรลําบากเลย สงสัยจะต้องไปสร้างบารมีก่อนแล้ว”

กว่าเราจะมาปฏิบัติได้นะ เราต้องมีศรัทธามีความเชื่อของเราขนาดนี้นะ ถ้ามีความเชื่อแล้วเราทําของเรา นี่พูดถึงว่าบารมี ๑๐ ทัศจําเป็นไหม จําเป็น

ฉะนั้น เขายกตัวอย่างว่าพระพุทธเจ้า เวลาคนที่เป็นญาติของเขา เขาบอก “ยกตัวอย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านบําเพ็ญมาจนได้ตรัสรู้ สํารวมกาย วาจา ใจ แต่การภาวนาให้ภาวนาไปตามอัตภาพ ไม่เน้นเรื่องการภาวนาเป็นจริงเป็นจัง”

เวลาเราเห็นแค่นี้มันก็รู้อยู่แล้ว ถ้าทําทานก็ทําทานตลอดไป ถ้าทําทาน เห็นไหม ดูสิ เวลาวันสําคัญทางพระพุทธศาสนา เมืองไทยทั้งเมืองเลย ประเทศไทยทั้งประเทศเลย วันวิสาขบูชา วันต่างๆ ทุกคนไปวัดหมดเลย นั่นก็ไปทําทานไง นี่ก็ไปทําทาน นั่นระดับของทาน ถ้าอย่างนั้นเราก็เห็น

นี่เขาเน้นเรื่องบารมี ๑๐ ทัศ แต่เรื่องการภาวนาทําพอตามอัตภาพ

ทีนี้ของเรา ถ้าเราจะทําจริงของเรา ถ้าเราทําจริงของเรา เราจะเอาจริงเอาจังของเรา เห็นไหม

สิ่งที่มีบารมี เขาว่า “ถ้าไม่มีบารมี ๑๐ ทัศเลย มันจะภาวนาไม่ได้ อย่างเช่นเขาบอกว่าถ้าบารมี ๑๐ ทัศเต็ม ไปเกิดเป็นเทวดา แล้วไปอยู่บนสวรรค์ พระพุทธเจ้าหรือพระสาวกจะนําทางไปเอง”

แล้วถ้าเขานําทางไปแล้วเราไม่ยอมไปล่ะ เพราะเรามีบารมีมากกว่านะ เพราะเรามีบารมี ๑๐ ทัศ แล้วเขาจะมานําเราไป เราไม่ไปล่ะ

นี่ไง เวลาคน เราเคยพูดบ่อยๆ ชาวพุทธเรา พวกเราอ่านพระไตรปิฎกกันมาว่า ถ้าเกิดพร้อมพระศรีอริยเมตไตรยแล้วเราจะภาวนาง่าย ทุกคนก็คิดอย่างนั้น

แต่เราถามกลับว่า เอ็งมีสิทธิ์อะไร เอ็งได้ทําอะไรไว้ แต่ถ้าเราได้ทําบุญกุศลไว้ เราอธิษฐานไว้ เราตั้งเป้าไว้ เออ! เราก็มีโอกาส นี่ไง มันต้องมีการกระทําทั้งนั้นน่ะ เรียกว่าสายบุญสายกรรมไง

ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึง ลูกศิษย์ของพระสารีบุตร ปัญญาวิมุตติ เป็นสายปัญญาหมดเลย ลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะมีฤทธิ์หมดเลย ชอบ เขาสร้างบุญสร้างกรรมร่วมกันมา ถ้าสร้างบุญสร้างกรรมร่วมกันมา เวลาพูด เวลาแสดงสิ่งใดมันเห็นชอบกันไปหมด ลูกศิษย์เทวทัตลามกหมดเลย ถ้าพูดเรื่องโกหก ชอบ พูดเรื่องเอารัดเอาเปรียบคนอื่น ชอบ ลูกศิษย์เทวทัต ถ้าลูกศิษย์ของพระสารีบุตร ก็ชอบไง นี่สายบุญสายกรรม

ถ้าเขาสร้างบุญสร้างกรรมกันมา เห็นไหม ดูสิ เพื่อนเราพูดอะไร เออ! ชอบจัง ไอ้บางคนพูดแล้วไม่ชอบเลย นี่สายบุญสายกรรม เขาได้สร้างบุญสร้างกรรมร่วมกันมา ถ้าเขาสร้างบุญร่วมกันมา มันพูดอะไร เหมือนเราเจอคนถูกชะตาเต็มที่เลย บางคนไม่เคยเจอหน้ากันเลย เจอทีแรกมันขวางไปหมดเลย คนเรามันได้สร้างมา สร้างมาแล้วมันซับลงที่นี่ทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้บอกว่า ถ้ามีบารมี ๑๐ ทัศแล้ว เทวดาหรือพระพุทธเจ้าจะมาชักนําไปเลย

ถ้าเขามาชักนําไปแล้วเอ็งไม่ไปล่ะ เขาชักนํา เอ็งก็ไม่ได้ประโยชน์หรอก เพราะเวลาจริงๆ เวลาตรัสรู้มันตรัสรู้ด้วยมรรค คือตรัสรู้ด้วยคุณธรรม ตรัสรู้ด้วยศีล สมาธิ ปัญญาในใจของตน ถ้าเขามานําไป เขาก็นําอยู่ข้างนอก

เราพูดบ่อย เวลาคนขี้ดื้อนี่นะ คนป่วยเขาเอาเปลมาหามก็ไปแล้ว แต่เราแก้ทิฏฐิของคน แก้ง่ายไหม ความคิดของคน เราจะพูดให้เขาเข้าใจ ง่ายไหม แต่ถ้าร่างกายของเขา ถ้าเขาไปนอนขวางใครที่ไหนนะ เราก็เอาเปลไปหามก็จบ มึงมานั่ง เดี๋ยวกูงัดออกได้หมดล่ะ แต่ความคิดงัดออกได้ไหม เราจะบอกว่า กิเลส เขาไม่ใช่ว่ามาชวนเอ็งไป เอ็งจะไปพ้นกิเลส...ไม่ใช่

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอนชฎิล ๓ พี่น้อง เขาบูชาไฟอยู่ ไปทรมานเขา บูชาไฟ พวกพราหมณ์ยังบูชาไฟกันอยู่นี่ หมุนๆ อยู่นั่นน่ะ ชฎิล ๓ พี่น้องเขาทําอย่างนี้มา พระพุทธเจ้าเวลาทรมาน “เธอไม่ใช่พระอรหันต์”

ถ้าพระอรหันต์ เทศน์อาทิตตปริยายสูตรเลย ตาเป็นของร้อน หูเป็นของร้อน ใจเป็นของร้อน ร้อนเพราะโทสัคคินา โมหัคคินา แล้วเขาคิดตาม ไปเทศน์ธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะคิดตาม ไอ้คิดตาม ไอ้ปัญญาที่มันหมุนนั่นน่ะ มันจะตรัสรู้หรือไม่ตรัสรู้มันอยู่ตรงนั้น

นี่ก็เหมือนกัน ไปเกิดเป็นเทวดาแล้วเขาจะมาชักนําไป

เขาจะเอารถมาเข็นไปใช่ไหม เขาจะชักนําไปอย่างไรล่ะ ใช้สายพานหรือ

ครูบาอาจารย์ เวลานักปฏิบัติของเรา เขาจะพูดให้สะกิดใจ พูดให้เราเกิดปัญญา นี่การแก้จิต แก้จิตเขาแก้กันอย่างนี้

ไอ้นี่บอกว่า มีเทวดาเขาจะมาจูงไปเลย

นั่นก็ศพไง รอบเมรุน่ะ ๓ รอบ พระจูงนะ จูงอย่างนั้นน่ะ

คนภาวนาเป็นน่ะ มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้ เห็นไหม เขาบอกว่า เขาโคจะไม่เกิดบนศีรษะหมา สุนัขมันเกิดไม่ได้ มันมีคํา เขาเต่า เขาโคมันจะไม่เกิดบนหัวสุนัข นี่ก็เหมือนกัน มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้เลย

นี่เขาพูดไง “กระผมฟังแล้วผมอึ้งไปเลย อ้าว! แล้วเราจะไปไหนเนี่ย”

กรณีนี้เราถึงบอกกรณีตกทอง กรณีตกทอง ทองอยู่ในคอเราแท้ๆ เลย เวลาคนเขาเอามา เขาเอาทองเส้นใหญ่มาตกข้างหน้า แล้วก็มีหน้าม้ามา “อู้ฮู! ทองดีอย่างนู้น ทองดีอย่างนี้ ต้องแบ่ง” ไอ้เราด้วยความโลภก็ไปกับเขา นี่กรณีตกทอง เพราะอะไร เพราะเราไม่มีปัญญา

เรามีปัญญา เขาพูดอะไรมา ไร้สาระ คือทองกี่เส้นก็ไม่เอา ทองในคอของฉันของแท้ ถ้าทองในคอของฉันของแท้ อันที่ตกอยู่เส้นจะใหญ่ขนาดไหนต้องไปร้านทองก่อน ให้ที่ร้านทองเขาดูว่าจริงหรือเปล่า

นี่ก็เหมือนกัน เขาจะพูดอย่างไรมันเป็นคําพูดของเขา ตกทองไง ถ้ามีบารมี ๑๐ ทัศแล้วเดี๋ยวเขาจะมาจูงไปเป็นพระอรหันต์เลย

จริงหรือเปล่า จริงหรือ ใครจูงใครได้ ถ้าจูงได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจูงไปหมดแล้ว

พระในสมัยพุทธกาลมาต่อรองพระพุทธเจ้าร้อยแปด ถ้าไปค้นคว้าในพระไตรปิฎกจะเห็นเลย พระที่ดีๆ มาเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มาเป็นลูกศิษย์ลูกหา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนจนเป็นพระอรหันต์ พระที่บารมีไม่ถึงมาต่อมารองจะให้พระพุทธเจ้าพาไปเที่ยวสวรรค์อย่างนั้น

พระพุทธเจ้าถามว่า “เราสัญญากับเธอไว้หรือ”

“ไม่ได้สัญญา”

“ถ้าไม่ได้สัญญา สึกก็สึกไปสิ” ในพระไตรปิฎกเยอะแยะ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเขาจะพูดอะไรก็แล้วแต่ “ผมนี่อึ้งเลย”...เกือบจะถอดทองให้เขาแล้ว ถอดทองให้เขาก็เลิกไง “โอ้โฮ! ปฏิบัติมาเกือบตาย กูไปสร้างบารมีดีกว่า” ถอดทองให้เขาเลย แล้วได้อะไรมา ได้ทองเก๊ ไปทําทาน

ระดับของทาน เราก็ทํามาแล้ว ทาน ศีล ภาวนา ที่เราภาวนาอยู่นี่มันควรเกิดปัญญา เขาภาวนา ทําสมาธิ คนทําสมาธิ เด็กๆ เรียนหนังสือไม่ดี ให้ทําพุทโธๆ ให้ทําสมาธิ มันจะเรียนหนังสือดีมากเลย เพราะเดี๋ยวไปอ่านหนังสือมันจะเข้าใจ

เราไม่มีปัญญาเลย นั่งสมาธิๆ มันจะเกิดปัญญาขึ้น คนนั่งสมาธิมันจะมีข้อมูลร้อยแปด มันจะไหลเข้ามาในสมองเลย เราก็พิจารณาของเราสิ อะไรถูก อะไรผิด อะไรดี อะไรไม่ดี มันก็ฝึกหัดปัญญาของเรา ถ้าเรามีปัญญาของเราขึ้นมา ทองแท้

แล้วทองแท้ เขาก็บอกว่า “ที่ทําๆ อยู่นี่ผิดหมดเลย ทําแล้วไม่ได้ เพราะบารมี ๑๐ ทัศไม่ถึง”

ถอดทองของเราไปให้เขาเลย แล้วไปเอาทองของเขาไปสร้างทานกันใหม่ไง มันจะมาตกทอง แล้วตกทอง แล้วเราไม่มีวุฒิภาวะก็ไปเลย

แต่ถ้าเรามีวุฒิภาวะ ใครเอาทองอะไรมาตกก็ไม่เอา ทองของฉันของจริง ทาน ศีล ภาวนา เราขึ้นมาขั้นระดับของการภาวนาแล้ว ถ้าเราขึ้นมาขั้นของภาวนา ให้ทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง เรามีศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําให้เกิดสมาธิได้หนหนึ่ง แล้วเรามีสมาธิร้อยหนพันหนไม่เท่ากับเกิดภาวนามยปัญญาหนหนึ่ง ดูสิ แล้วเราขึ้นมาขั้นไหนแล้ว เราขึ้นมาขั้นไหนแล้ว

แต่เวลามันเป็นเรื่องปกตินะ ถ้าเราไปภาวนานี่ทุกข์ไหม ทุกข์ ลําบากไหม ลําบาก ลําบากเพราะอะไรล่ะ ลําบากเพราะกิเลสกับใจของเรามันคู่ซี้ กิเลสกับใจมันซี้กัน มันเป็นบัดดี้ มันอยู่ด้วยกันมานาน แล้วจะผลักมันออก มันไม่ค่อยยอมไป มันลําบากตรงนี้ มันลําบากตรงกิเลสมันครอบงําใจเรานี่ แล้วเราจะทําให้มันเป็นสมาธิก็แสนยาก เวลาธรรมะจะเป็นคู่ซี้นี่ไม่ค่อยเอา แต่กิเลสชอบ ไปเที่ยวดีกว่า ไปเที่ยวก่อน เดี๋ยวค่อยมา พรุ่งนี้ค่อยภาวนาก็ได้ อู้ฮู! ภาวนามากไม่ได้หรอก ภาวนาแล้วเดี๋ยวเป็นพระอรหันต์ไปก่อน เดี๋ยวเร็วเกินไป เวลากิเลสมันยุไง ชอบ ถ้าเวลาเป็นธรรมะขึ้นมามันบอก อู๋ย! เราต้องจริงต้องจัง ไม่ชอบ ไม่ชอบ นี่มันยาก ยากตรงนี้ มันยากเพราะกิเลสของเรา แล้วกิเลสของคนมันไม่เท่ากัน บางคนเข้มแข็ง บางคนทําคุณงามความดี เราต้องทําของเราอย่างนี้ไง

“กระผมเลยอึ้งไปเลย”

โอ้โฮ! ไอ้คํานี้ทําให้เราสะอึกเลยนะ ถ้าเป็นเรานะ ไอ้คนที่มาพูด ญาติของโยม เราถีบไปเลย กูข้ามมึงไป ๓ ขั้น ๔ ขั้นแล้ว กูภาวนาอยู่นี่ มึงแค่สร้างบารมีอยู่นั่น

ฉะนั้น เวลาเราปฏิบัติแล้วมันก็มีตรงนี้แหละ ตรงที่เวลาภาวนาไปแล้วส่วนใหญ่คนมาถามว่า “หลวงพ่อ ผมทําแล้วมันไม่ค่อยได้ผล”

เราก็บอกว่า จริตนิสัย มันที่อินทรีย์ คําว่า “อินทรีย์” เห็นไหม คนที่เข้มแข็งขึ้นมามันมีเหตุมีผลขึ้นมาจะต่อรองกับกิเลสของเรา ไอ้คู่ซี้ๆ กูไม่คบมึงแล้ว มึงหลอกกูมาตลอดเลย คนที่เข้มแข็งเดินจงกรมเหนื่อยไหม เหนื่อย เดินจงกรมทุกข์ไหม ทุกข์ แต่ทุกข์แล้วเราได้อะไร หนึ่ง สุขภาพดี คนเดินจงกรมจะเดินธุดงค์ได้ยาวไกล สุขภาพก็ไม่ค่อยเจ็บไข้ได้ป่วย นี่เราทําเราได้ประโยชน์แล้ว

เดินจงกรมนี่นะ เรามีสุขภาพที่แข็งแรงขึ้นมา อาหารเรากินเราอยู่พอสมควรของเรา เราประหยัดมัธยัสถ์ของเรา เรามีทรัพย์สินเงินทองเหลือของเรา ชีวิตเราก็มีความสุขของเราแล้วแหละ มันได้ๆๆ อยู่แล้ว เห็นไหม เดินจงกรมก็ได้ นั่งสมาธิก็ได้ ถ้าคนที่มีสติมีปัญญา เรามาขั้นของการภาวนาแล้ว ถ้ามาขั้นของภาวนา เราจะย้อนลงกลับไปขั้นของทานอีกหรือ

เวลาไปทําใหม่ๆ ก็ชอบนะ เพราะมันแบบว่ากระแสสังคมไง คนเขาเฮฮาก็สนุกดี แต่ไปสักหนสองหนเบื่อแล้ว จืด ครั้งที่แล้วก็อย่างนี้ ครั้งนี้ก็เหมือนเดิมเลย

เพราะพิธีกรรมมันก็ถอดมาจากศาสนพิธี แต่นี่รสชาติมันจืดแล้ว ถ้าเราเป็นการตลาดใช่ไหม เราก็ต้องพลิกแพลงแล้ว เดี๋ยวจะพาไปเที่ยวสวรรค์ เดี๋ยวจะพาไปดูวิมานของเจ้าของเลย อู้ฮู! ตาพองเลย ไปเรื่อยน่ะ เพราะอะไร อะไรก็แล้วแต่ทําบ่อยๆ แล้วมันจืด แต่ถ้าจืดแล้วเราจะเรียกศรัทธาไว้ทําอย่างไร มันเป็นแนวทางทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าเรามีสติมีปัญญา เราทําทานของเราก็ทําทานด้วยบัณฑิตไง เราเสียสละเพื่อคุณธรรมของเรา เราเสียสละเพื่อหัวใจของเราไง ให้มันเข้มแข็งขึ้นมา เราเสียสละ เรารู้ว่าเราเสียสละเพื่ออะไร แล้วเสียสละแล้วมันก็สร้างอํานาจวาสนาบารมีมา ถ้าสร้างบารมีมา อินทรีย์ อินทรีย์มันแก่กล้า เพราะสัทธินทรีย์ ศรัทธา ศรัทธาแก่กล้า สตินทรีย์ก็สติมั่นคง นี่ถ้าเราฝึกหัดๆๆ อินทรีย์มันจะเข้มแข็งขึ้น ถ้าอินทรีย์มันเข้มแข็งขึ้น มันภาวนามันก็ชัดเจนขึ้น พอภาวนาขึ้นมามันก็มีฐานรองรับขึ้น มันมีที่มา เห็นไหม สัมโพชฌงค์ เราฝึกหัด เราปฏิบัติขึ้นมา นี่ของจริงมันอยู่นี่

นี่ไง “อานนท์ เธอบอกเขาเถิด ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด” พอปฏิบัติบูชามันจะพิสูจน์กันที่นี่แหละ มันเหมือนเรานี่แหละ ต่างคนต่างกลับเข้าบ้านของตน แล้วดํารงชีพของตัวเองขึ้นมาให้ได้ ถ้าใครดํารงชีพได้ คนนั้นเอาตัวรอดได้ นี่มันก็เป็นประโยชน์ขึ้นมา

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่าเวลาเขาพูด ถ้าจะบอกว่าบารมี ๑๐ ทัศมันจําเป็นไหม

มันเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อย่างพวกเรา เราก็พยายามทําดีที่สุด ทําดีที่สุด แต่ถ้าทําอย่างนั้นเลย พระพุทธเจ้าเกิดได้ครั้งละ ๑ องค์ แล้วเวลา ๑ องค์แล้ว พุทธันดรมันยาวไกลมาก พระพุทธเจ้าไม่มีเกิดซ้อน ไม่มี พระพุทธเจ้าเกิดองค์เดียวเท่านั้น แล้วเกิดแสนยาก

แล้วถ้าเป็นเรา เราเพิ่งปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ เราปรารถนาตอนนี้ ไม่รู้อีกเมื่อไหร่ ไม่รู้อีกเมื่อไหร่เลย เราจะต้องเวียนตายเวียนเกิดอีกเมื่อไหร่ เพราะอะไร เพราะพระศรีอริยเมตไตรยจองไว้แล้ว เพราะอํานาจวาสนาบารมีแข่งกันไม่ได้ อนาคตวงศ์อีก ๑๐ องค์ แล้วเราจะไปเข้าแถวตรงไหนวะ เราจะไปเข้าแถวตรงไหนล่ะ เพราะอะไรรู้ไหม เพราะว่าเราสร้างบุญสร้างกรรมกันมาเยอะนะ

ฉะนั้น เราจะบอกว่า ถ้าบารมี ๑๐ ทัศ ๑๐ ทัศก็ ๑๐ ชาติ แล้วชาติปัจจุบันนี้ ในชาติปัจจุบันนี้ ในชาติปัจจุบัน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปัจจุบันธรรมนี่ ถ้าคนที่เกิดในชาติปัจจุบันนี้มีสติมีปัญญาระลึกถึงธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลวงตาท่านใช้คําว่า “คนไม่มีอํานาจวาสนาไม่มีโอกาสนับถือศาสนาพุทธ”

แล้วเราเป็นชาวพุทธ เราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเรามานับถือพระพุทธศาสนา เรามีอํานาจวาสนาหรือยัง ถ้ามีอํานาจวาสนาขึ้นมาแล้วเราต้องสร้างปัญญาของเราให้เข้มแข็งต่อเนื่องขึ้นไป ไม่ใช่ย้อนกลับไประลึกอีก ๑๐ ชาติ แล้วชาติปัจจุบันนี้กูโยนทิ้งเลยนะ แล้วกูต้องไปกําเนิดใหม่อีก ๑๐ ชาติ จะไปสร้างบารมี ๑๐ ทัศนั่น โอ้โฮ! ปวดหัวๆๆ นี่เอาข้อเท็จจริงไง

ฉะนั้น เราจะบอกว่า ทองคําในตนเอาเก็บไว้ อย่าให้เขามาตกทอง ไปเอาสิ่งที่เรายังไม่แน่ใจว่ามันอยู่ที่ไหนเลย แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นอดีตนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสร้างสมบุญญาธิการอย่างนี้มาถูกต้อง บารมี ๑๐ ทัศนี่สุดยอด สุดยอดของพระโพธิสัตว์ สุดยอดขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วถ้ามนุษย์ทุกคนจะทําแบบนั้น จะทําคุณงามความดีแบบนั้น สาธุ! ทําได้ทั้งนั้นน่ะ ทําดีไม่มีปัญหาหรอก ใครทําคุณงามความดีเป็นความดี ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครทําคุณงามความดีเป็นคุณงามความดี

แต่เวลาคุณงามความดี บารมี ๑๐ ทัศ ทาน ศีล ภาวนา เวลาเรื่องของภาวนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดกับพระอานนท์ไว้ “อานนท์ เธอบอกเขานะ ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด” แล้วพวกเราปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี้เป็นคําพูดขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ไม่ใช่คําพูดของญาติของโยม เพราะญาติของโยมเขาบอกว่าวัดเขาทําบารมี ๑๐ ทัศ ญาติพูด ฆราวาสพูด

แต่นี่พระพุทธเจ้าพูด พระพุทธเจ้าพูดกับพระอานนท์ พระพุทธเจ้าพูดเอง บอก “ปฏิบัติบูชาเราเถิด อย่าบูชาเราด้วยอามิสเลย” อามิสก็ทานนั่นไง บารมี ๑๐ ทัศนั่นไง นั่นแหละอามิส แต่ปฏิบัติบูชานี่เอาจริงๆ เลย เอาจริงๆ แล้วก็จริงๆ

ทีนี้พอจริงๆ แล้ว แล้วผมปฏิบัติจะปฏิบัติได้ไหม

เวลาปฏิบัติไปแล้ว มันปฏิบัติแล้วไม่ได้ผล ก็เพราะเขาขู่ไง เขาเอาทองเก๊มาขู่ทองจริง บอกว่า “ถ้าไม่ปฏิบัติบารมี ๑๐ ทัศ ภาวนาจะไม่ได้”

เออ! เอาของเก๊มาขู่ของจริงเลยนะ ไอ้ได้ไม่ได้มันเป็นสิ่งที่เราสร้างมาใช่ไหม ตอนนี้เรามาเกิดเป็นมนุษย์ใช่ไหม อํานาจวาสนาเท่าไรก็อยู่ในใจเราใช่ไหม แล้วปัจจุบันนี้เราคิดของเราอย่างนี้ เราปฏิบัติอย่างนี้ มันผ่านอันนั้นมาหรือยัง มันผ่านมาแล้ว ถ้าเราปฏิบัติแล้วเราปฏิบัติของเราให้ได้สิ

ทีนี้มันเป็นที่คําถามเขาบอกว่า แต่ก่อนเขาก็อยู่ทางโลก เขาก็ทําของเขา แต่พอมาศึกษาธรรมะของครูบาอาจารย์แล้วกระผมจึงเข้าใจว่าให้ถือศีลอย่างจริงจังและภาวนา ถ้าไม่ภาวนาก็เละเทะอย่างนั้น เขาเลยเคร่งครัดขึ้นมา ภาวนาขึ้นมาทุกวันนี้ วันละไม่ตํ่ากว่า ๓-๔ ชั่วโมง แต่พอฟังญาติพูดแบบนี้ปั๊บ ผมเลยเกิดความสงสัยมากและกลัวมากว่าปฏิบัติอย่างไรจึงจะทําให้บารมีที่เป็นทุนก่อนจึงจะภาวนาได้

บารมีมันเป็นนามธรรม ทีนี้เวลาโยมมีความคิดว่าเมื่อก่อนเละเทะมาตลอดเลย ตอนนี้มาประพฤติปฏิบัติแล้ว...นี่ก็เป็นบารมีแล้ว บารมีเพราะว่าชี้ขุมทรัพย์ใช่ไหม ใครที่มีความผิดพลาดอย่างไร คนอื่นบอกขุมทรัพย์ให้เรา นั่นเขาจะชี้ขุมทรัพย์ให้เรา แต่นี่เราคิดขึ้นมาได้เอง เราคิดได้เองว่าเมื่อก่อนเราก็สํามะเลเทเมา พอศึกษาธรรมะของครูบาอาจารย์แล้วเราประพฤติปฏิบัติทําจริงทําจังของเราขึ้นมา แล้วเรามาปฏิบัติของเรา แต่มันเสียอย่างเดียวเท่านั้นน่ะ พอญาติมาพูดอย่างนั้นผมก็เลยสงสัยมากเลย

ทองเก๊นะ คําพูดของเขา เขาพูดว่า ถ้าไม่มีบารมี ๑๐ ทัศ ไม่มีอะไร ภาวนาไม่ได้

แล้วบารมีอยู่ที่ไหนล่ะ แล้วจะภาวนาอย่างไรล่ะ แต่นี่เราภาวนาของเราแล้ว เรามีครูบาอาจารย์แล้ว หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านภาวนา ท่านสิ้นกิเลสไปแล้ว เราปฏิบัติของเราได้เต็มที่แล้ว

หลวงปู่มั่นท่านปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ ท่านจะไปสร้างบารมี ๑๐ ทัศเหมือนกัน แต่ท่านก็ได้ลา แล้วท่านประพฤติปฏิบัติแล้วท่านก็สําเร็จไปแล้ว อย่างของเรา เราก็ปฏิบัติของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา ถ้าเราจะได้คุณธรรมขนาดไหน ได้ศีล ได้สมาธิ ได้ปัญญามากน้อยแค่ไหน เราก็ทําของเราให้จริงจังของเรา มันจะเป็นสมบัติของเราไง

ถ้าจะไปบารมี ๑๐ ทัศมันไปเริ่มต้นใหม่ไง มันไปเริ่มต้นนู่นน่ะ แล้วเริ่มต้นขึ้นมา พอถึงที่สุดแล้วก็ต้องมาภาวนาอย่างนี้ เวลาบารมี ๑๐ ทัศเต็มแล้วก็ต้องมานั่งพุทโธอย่างนี้ ถ้าบารมี ๑๐ ทัศเต็มแล้ว

เขาบอกว่า ถ้าบารมี ๑๐ ทัศเต็มแล้วจะมีเทวดา จะมีพระพุทธเจ้าจะมานําทางเลย

แล้วตอนนี้เราพุทโธๆ อยู่แล้ว หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านนําทางอยู่แล้ว ถ้าเอ็งจะไปสร้างบารมี ๑๐ ทัศ สุดท้ายแล้วก็ต้องมาทําอย่างนี้ แล้วตอนนี้มาอยู่ตรงนี้แล้ว แล้วเอ็งจะกลับไปทางนู้นอีกหรือ อะไรของเอ็ง

นี่พูดถึงนะ เรื่องของญาติของโยมพูดอันนั้นมันเป็นปัญญาของเขา มันเป็นความเชื่อของเขา มันเป็นความเห็นของเขา แต่ความเห็นของโยม ที่เราเห็นคุณค่า เห็นคุณค่าตอนบอกว่า แต่ก่อนโยมก็สํามะเลเทเมา แต่พอได้มาศึกษาธรรมะของครูบาอาจารย์แล้วถึงเห็นเป็นความจริงความจังขึ้นมา โยมถึงได้ปฏิบัติมา

นี่คือปัญญาของโยมแท้ๆ เลย นี่โยมค้นคว้ามาเองเลย นี่โยมรู้โดยปัจจัตตัง รู้โดยหัวใจของโยมเลย แล้วญาติของโยมเขามีอะไร มันน่าเชื่อถือกว่าประวัติครูบาอาจารย์ที่โยมอ่านมาแล้วหรือ ญาติของโยม ที่ญาติของโยมพูด กับโยมที่ศึกษาธรรมะของครูบาอาจารย์มานี่ อะไรมีคุณค่ามากกว่ากัน อะไรมีนํ้าหนักมากกว่ากัน แล้วโยมก็ทําดีมาแล้ว มีคุณค่ามาแล้ว ทําไมไปเชื่อเขาล่ะ ทําไมไปเชื่อเขา

กลับมา กลับมาตั้งสติแล้วปฏิบัติของตน ตนมาถูกทางแล้ว ใครมาชักใบให้เรือเสีย แล้วก็จะล่มปากอ่าว แล้วก็จะไปกับเขา ตั้งสติให้ดี ตั้งสติให้ดี แล้วเวลาภาวนาทุกข์ยากไหม ทุกข์ แต่ถ้ามันทําได้นะ ได้ศีล ได้สมาธิ ได้ปัญญาแล้ว มันจะเป็นสมบัติของโยมจริงๆ ไม่ใช่ชื่อตามตํารา ไม่ใช่ชื่อของศีล ชื่อของสมาธิ ชื่อของปัญญา เราจะปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นสมบัติของเรานะ ถ้าปฏิบัติขึ้นมาแล้วรู้จริงเห็นจริงแล้ว ไอ้ปัญหาที่โยมถามนี่จบเลย แต่นี้เพราะโยมเริ่มศรัทธา อจลศรัทธา ศรัทธาของคนมันยังคลอนแคลนไง

ถ้าศรัทธาจริงๆ แล้วมันจะไม่คลอนไม่แคลน มันจะจริงจัง ถ้าอจลศรัทธา ได้สมาธิได้ปัญญาแล้วมั่นคง แต่นี้เรากําลังพยายามฝึกหัดของเราขึ้นมา เห็นไหม ศรัทธามันยังคลอนแคลน ถ้าเป็นอจลศรัทธา ศรัทธาที่ไม่คลอนแคลน ศรัทธาที่มั่นคง ถ้าศรัทธาที่มั่นคงเพราะได้รู้ได้เห็นตามความเป็นจริง ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เอวัง

ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
สอนเรื่องทาน ศีล ภาวนา เรื่องมรรค
มรรค สติชอบ ปัญญาชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ
ความชอบธรรม ความชอบธรรมมันเป็นมรรค
พอเป็นมรรคเป็นผลแล้ว
สิ่งที่เกิดขึ้นมาด้วยอํานาจวาสนาบารมีมันเกิดขึ้นมาจาก
ผู้ที่ทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์
ทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ ทําด้วยหัวใจที่ผ่องแผ้ว
ไม่ได้ทําเพื่อต้องการให้คนมานับหน้าถือตา
ไม่ได้ทําเพื่อชื่อเสียงสักการะ ไอ้นั่นมันทําเพื่อโลก
ถ้าทําเพื่ออํานาจวาสนา อย่างนี้มันถึงสะอาดบริสุทธิ์ไง
นี่โดยธรรมๆ

๓

กรรมดี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๘ มิถุนายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อํานาจ วาสนา บารมี”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ

๑. อํานาจ วาสนา บารมี คืออะไร เหมือนหรือต่างกันอย่างไรครับ

๒. อํานาจ วาสนา บารมี มาจากการทําทาน ศีล ภาวนา ใช่ไหมครับ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คืออยากให้พูดเรื่องนี้ไง

“๑. อํานาจ วาสนา บารมีคืออะไร เหมือนหรือต่างกันอย่างไร”

มันก็คนละคําอยู่แล้ว

อํานาจก็คืออํานาจ อํานาจคืออํานาจ อํานาจ คนที่มีอํานาจ อํานาจบาตรใหญ่ ถ้าคนที่มีอํานาจ ถ้าอํานาจเป็นธรรมก็เป็นประโยชน์ ถ้าอํานาจเป็นโลก อํานาจเป็นกิเลส อํานาจก็เหยียบยํ่าเขา

วาสนา วาสนาคนเกิดมามีอํานาจวาสนา คําว่า “วาสนา” นะ ทําสิ่งใดประสบความสําเร็จทั้งนั้นน่ะ

ถ้ามีบารมี บารมี คนที่มีบารมีมันมีคนนับหน้าถือตา มีคนเชื่อถือศรัทธา ว่าอย่างนั้นเถอะ แต่ถ้าคนไม่มีบารมี เขามีอํานาจ มีวาสนา แต่เขาไม่มีบารมี เขาก็มีอํานาจวาสนาของเขา อํานาจวาสนาของเขาคือเขาทําสิ่งใดประสบความสําเร็จของเขา ถ้าเขามีอํานาจ อํานาจของใครล่ะ นี่พูดถึงอํานาจ

ถ้ามีอํานาจนะ คําว่า “อํานาจ” ดูฝูงสัตว์สิ เวลาฝูงสัตว์ ดูฝูงลิง เวลาฝูงลิง ใครเป็นผู้มีอํานาจ มีอํานาจก็เป็นหัวหน้า ถ้ามีหัวหน้า มันปกครองฝูงทั้งหมด ตัวเมียทั้งหมดเป็นสมบัติของหัวหน้า ทุกอย่างเป็นของหัวหน้าหมดเลย แต่ความเป็นหัวหน้ามันก็ต้องปกครองเขา เวลาปกครองเขา คนที่จะขึ้นมาทดแทน เห็นไหม มีอํานาจ คนอื่นจะล้มตลอดไป ฝูงสิงโตอย่างนี้ เวลาสิงโตมันดูแลฝูงของมัน ถ้ามีสิงโตหนุ่มที่มีกําลังมากกว่ามาล้มมันได้ นี่อํานาจ เวลาอํานาจ เราดูอํานาจของสัตว์มันแย่งชิงกันสิ เวลาสัตว์มันแย่งชิงอํานาจเพื่อปกครอง ถ้าปกครองมันก็ได้ชั่วคราวเท่านั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน อํานาจ คําว่า “อํานาจ” ใครๆ ก็อยากได้ แต่อํานาจโดยธรรมสิ อํานาจโดยธรรม ไม่ต้องทําสิ่งใดเลย ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาหลวงตาท่านตรัสรู้ธรรมขึ้นมา ท่านกราบแล้วกราบเล่า ท่านกราบถึงพระคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อํานาจโดยธรรมๆ เวลาใครระลึกถึงมันเป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ คําว่า “อํานาจๆ” อํานาจมาจากไหนล่ะ อํานาจมาจากไหน

อํานาจ วาสนา มันต่างกันหรือไม่

ต่างกันหมด อํานาจก็เป็นอํานาจ วาสนา คนมีอํานาจ แต่วาสนาของเขา เขาได้พอเหมาะพอสมหรือไม่ คือว่ามันเป็นกาลเป็นเวลาไง มีอํานาจแต่ไม่มีบริษัทบริวาร ไม่มีที่ให้แสดงออก มันก็ไม่มีประโยชน์ เห็นไหม ถ้ามีวาสนา มันมาพอดีพอเหมาะพอสมไปหมดเลย มีอํานาจด้วย มีวาสนา มีการปกครองดูแล นี่ถ้ามีบารมีไปใหญ่เลย

อํานาจ วาสนา บารมี คืออะไร มันแตกต่างกันอย่างไร

มันแตกต่างกันหมด แต่บางคนมีแต่อํานาจ แต่เขาอํานาจโดยทุจริต ดูสิ ผู้มีอิทธิพลเขามีอํานาจของเขา แต่อํานาจซ่อนๆ เร้นๆ ของเขา เขาแสดงออกโดยธรรมชาติไม่ได้ เขาอํานาจเร้นลับ นี่มีอํานาจ อํานาจโดยธรรมและอํานาจไม่โดยธรรม วาสนาก็คือวาสนา บารมีก็คือบารมี มันคืออะไรล่ะ มันเหมือนหรือมันต่างกันอย่างไร นี่มันเหมือนหรือมันต่างกันอย่างไรแล้วมองตรงไหนล่ะ

คนมองไม่เห็น คนมีอํานาจมีอํานาจมาก แต่คนไม่รู้จัก คนไม่รู้จักเขา มันใช้ประโยชน์อย่างไร แล้วมันต่างกันอย่างไร แล้วมีใครมองเห็นล่ะ ถ้าคนที่เขารับรู้ได้ เขารับรู้ได้ของเขาด้วยประโยชน์ของเขา ฉะนั้น มันแตกต่างกันหมด

แต่คนเรา อย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีครบ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ที่ตั้ง ตั้งเอตทัคคะ ๘๐ องค์ ท่านรู้หมด ๘๐ องค์ที่ว่า พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ พระอุบาลี พระอนุรุทธะ ผู้ที่มีคุณธรรมๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีมากกว่า แล้วรู้ได้รอบหมดเลย นี่พูดถึงว่า ผู้ที่มีอํานาจวาสนาสมบูรณ์ มีอํานาจวาสนา มีบารมีสมบูรณ์

แต่พวกเรามีอย่างใดอย่างหนึ่งก็พอแล้ว ถ้ามีอย่างใดอย่างหนึ่ง ถ้ามีอย่างใดก็แล้วแต่ ให้จิตใจเป็นธรรมๆ อย่าไปกว้านเอาอยากมีอํานาจ อยากจะให้คนนับหน้าถือตา อยากมีวาสนาให้ประสบความสําเร็จ อยากมีบารมีให้คนนับหน้าถือตา...มันบ้า เพราะอะไร เพราะมันเป็นสิ่งที่ทํามา

ไอ้นี่บอกว่า มันเหมือนมันแตกต่างกันอย่างไร

เราบอกว่า ที่มันเหมือนมันแตกต่างกันก็แบบว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านมีสมบูรณ์ของท่าน ท่านมีครบของท่าน ครูบาอาจารย์ท่านก็มี แต่จริตนิสัยของท่าน ท่านสร้างมามากน้อยแค่ไหน แล้วถ้าพูดถึงอํานาจวาสนาบารมีของมนุษย์ ของคนทั่วไป นี่พูดถึงเรื่องโลกๆ นะ ถ้าเรื่องโลกๆ มันมีกุศล อกุศล มันมีฝ่ายธรรม ฝ่ายอธรรม มันมีฝ่ายโลก

ฉะนั้น เรื่องของโลกมันเป็นเรื่องของโลก แต่ถ้าเรื่องของธรรมมันเหนือโลก ถ้ามันเหนือโลก ครูบาอาจารย์ท่านทํา ท่านทํามาอย่างนั้น ผู้ที่มีความสมบูรณ์ของท่าน

“๒. อํานาจ วาสนา บารมี มาจากการทําทาน ถือศีลภาวนา ใช่หรือไม่”

ไอ้การทําทาน ดูสิ เวลาเดี๋ยวนี้ในพระพุทธศาสนามันก็เป็นประเพณีวัฒนธรรม ใครอยากได้อะไร ใครทําสิ่งใดก็ทําตามนั้น ก็ไปตามวัดตามวา ฉะนั้น เวลาไปตามวัดตามวา ผู้ที่เขาเชื่อถือศรัทธากันอย่างใด ในชุมชนใด ในประเพณีวัฒนธรรมในท้องถิ่น ในท้องถิ่นมันมาจากผู้นํา ผู้นําเขามีความเชื่อ มีความเคารพบูชาสิ่งใด ท่านก็ถือเคารพบูชาตามๆ กันมา ฉะนั้น ประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่นมันเลยแตกต่างกัน ถ้าประเพณีวัฒนธรรมแตกต่างกัน

สิ่งที่การทําทาน จําศีล ที่ว่าอํานาจวาสนามันมาจากไหน ถ้าอํานาจวาสนามันมา มันก็มาแบบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์สร้างอํานาจวาสนาบารมีมา ถ้าการสร้างอํานาจวาสนาบารมีมาอย่างนั้น นี่ท่านสร้างของท่านมา

แล้วเวลาอํานาจวาสนาบารมีในทางธรรม เห็นไหม อํานาจวาสนาบารมีคือมีอํานาจเหนือกิเลสในใจของตน ถ้ามีอํานาจเหนือกิเลสในใจของตนแล้ว ถ้าชนะใจตนแล้ว ชนะสัตว์โลกทั้งหมดเลย

เพราะว่าใจของตนเวลากิเลสมันขับดัน อยากดังอยากใหญ่ อยากไปทั้งนั้นน่ะ ไอ้ความอยากคือกิเลสตัณหาความทะยานอยาก แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านประพฤติปฏิบัติอยากสิ้นกิเลสๆ การอยากสิ้นกิเลส ท่านดัดแปลงตน แล้วดัดแปลงตน

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านอยู่ในป่าในเขาของท่าน ท่านประพฤติปฏิบัติของท่าน หลวงปู่มั่นท่านไปสําเร็จที่เชียงใหม่ หลวงปู่ขาวท่านไปสําเร็จที่โหล่งขอด ครูบาอาจารย์ท่านสําเร็จที่ไหน ท่านระลึกถึง เห็นไหม

เวลาหลวงปู่เจี๊ยะๆ เวลาท่านไปแทนคุณทางจังหวัดตาก ท่านไปแทนคุณชาวบ้าน ชาวบ้านเขาบอกว่าท่านเคยไปสงบระงับ ท่านเคยไปภาวนาที่นั่น คนชาวป่าชาวเขาชาวดอยได้เป็นคนที่อุปัฏฐากดูแลอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอยู่กับใคร นี่ไง แต่ด้วยอํานาจวาสนาของท่าน เวลาท่านไปวิเวกของท่าน พวกนั้นอุปัฏฐากอุปถัมภ์ เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านไปแทนคุณ แทนคุณเขา ไปแทนคุณเขาเพราะอะไร เพราะเขาได้ดูแลอุปัฏฐากอุปถัมภ์ครูบาอาจารย์เรามา

เวลาพระโพธิสัตว์ท่านสร้างอํานาจวาสนาของท่าน ท่านได้บําเพ็ญตบะธรรมของท่าน ท่านได้ปฏิบัติของท่านมา ทีนี้ปฏิบัติของท่านมาใช่ไหม ฉะนั้น สิ่งที่ทํามาๆ เวลาทํามาแล้ว เวลาประพฤติปฏิบัติ เวลาปฏิบัติ อํานาจวาสนาที่สําคัญที่สุดคือมรรค เวลาครูบาอาจารย์ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาอยากจะพ้นทุกข์ อันนี้เป็นกิเลสหรือ มันเป็นอํานาจทางโลกหรือเปล่า เพราะว่ามันต้องมีไง มันต้องมีมรรค

เวลาหลวงตาท่านพูดถึงว่า เวลาทางโลก เวลาเขาพูดถึงความอยากๆ เป็นกิเลสทั้งนั้น แล้วความอยากเป็นกิเลส อย่างครูบาอาจารย์เราท่านอยากจะพ้นทุกข์ๆ ท่านขวนขวายของท่าน มันก็เป็นความอยากอันหนึ่ง แต่เป็นการอยากทําคุณงามความดี อยากหักแข้งหักขากิเลสของตนน่ะ ความดีของตน แล้วเวลาทําอยู่ในป่าในเขา เห็นไหม

เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติท่านนั่งสมาธิภาวนาของท่าน ท่านทําเฉพาะเป็นส่วนตัวเป็นเรื่องในใจของท่าน ท่านทําความดีอย่างนั้น ท่านไม่ได้ทําแบบทางโลก ทางโลกเป็นการตลาด เป็นการโฆษณาชวนเชื่อ ใครมาๆ ก็ว่าเพิ่งออกจากป่ามาเดี๋ยวนี้เลย อู้ฮู! เป็นนักปฏิบัติเลย เป็นพระธุดงค์อย่างนี้...มันต้องไปอวดใคร มันต้องไปบอกใคร จริงหรือเปล่า

เวลาจริงหรือเปล่า เพราะอะไร เพราะครูบาอาจารย์ของเรานะ เวลาหลวงตาท่านอยู่ในป่าในเขา ท่านอดอาหารของท่าน ท่านผ่อนอาหารของท่าน ท่านบอกว่าเวลาจะเดินไปบิณฑบาตมันไปถึงครึ่งทางต้องนั่งพัก มันไปไม่ไหว เพราะมันหมดกําลังของมัน แต่เวลาบิณฑบาตไปแล้ว พอฉันเข้าไปมื้อเดียวเท่านั้นน่ะ มันเหมือนกับม้าแข่งเลย มันฟื้นฟูขึ้นมาได้ นี่ก็เหมือนกัน อยู่ในป่าในเขามันทุกข์ยากมาขนาดไหน ออกมา คนที่อุปัฏฐากอุปถัมภ์มันจะเอาแค่ไหนล่ะ คนเรา มนุษย์เราก็ปัจจัย ๔ เท่านั้นน่ะ มันจะมีอะไรเกินเลยไปกว่านั้น

ครูบาอาจารย์เราท่านประพฤติปฏิบัติมาในป่าในเขานะ เวลากิเลสมันขับมันดันขึ้นมา มันมีสิ่งใด ท่านจับไว้เลย เวลาเข้ามาวัดมาวา สิ่งใดที่ขาดตกบกพร่อง ถ้าเป็นบริขารชํารุดก็ซ่อมแซม ถ้าสิ่งใดมันจะแก้ไขก็แก้ไข เวลาอยาก อยู่ในป่าในเขามันอยากสิ่งใด เวลาไปบิณฑบาตได้สิ่งใดมา ท่านก็เอามาเจือจานกัน ได้สัมผัส ชิวหาวิญญาณ ได้รับรู้รส ได้รับรู้รสเสร็จแล้วมันก็แค่นั้นน่ะ ถ้าออกจากป่าจากเขามา

ไอ้นี่เวลาออก เพิ่งออกจากป่าจากเขามานะ เป็นพระธุดงค์นะ...ไอ้นี่มันจะไปอวดเขาน่ะ ไปอวดเขานั่นน่ะกิเลส แต่เวลาความอยากประพฤติปฏิบัติมันอยากกดดันตัวเอง อยากไม่ให้มันแสดงออก ไม่ให้มันเพ่นพ่าน ไม่ให้กิเลสมันออกมา

นี่พูดถึงว่า อํานาจวาสนาบารมีมาจากการให้ทาน ถือศีล ภาวนา ใช่หรือไม่

ใช่ มันมาจากทําทาน การรักษาศีล การภาวนา แต่มันต้องเป็นมรรคเป็นผลนะ เป็นธรรมไง อย่าให้เป็นโลก เป็นโลกมันขึ้นป้ายเลย ถ้ามันทําทานก็โฆษณาไป ๕ ปี รักษาศีลนี่มันบอกเลยนะ จะเข้าฌานสมาบัติแล้วนะ ขึ้นคัตเอาต์ใหญ่โตเลย มันทําไปทําไม ยิ่งจะภาวนานะ โอ้โฮ! อย่างนั้นมันภาวนาโชว์ออฟ ภาวนาเอากิเลส ภาวนาให้คนเห็นว่าฉันเป็นนักภาวนา

นี่พูดถึงว่า อํานาจวาสนาบารมีมันเกิดจากทาน ศีล ภาวนาใช่ไหม

แต่ต้องเป็นธรรม ไม่ใช่เป็นโลก ถ้าเป็นโลกมันก็เป็นเรื่องโลกๆ ทั้งนั้นน่ะ ตอนนี้เป็นโลกๆ ทําอะไรก็ขึ้นป้ายกัน ขึ้นป้ายโฆษณาชวนเชื่อกัน โฆษณาแล้วโฆษณาอีก

เขาภาวนา ภาวนาเพื่อความสงบสงัด เราไปถึงนั่งที่ไหนก็ได้ ภาวนาที่ไหนก็ได้ ไม่ต้องยุ่งเลย ไอ้นี่ภาวนาไม่ได้ ยังไม่ได้ขึ้นป้าย ยังภาวนาไม่ได้ แล้วถ้ายังไม่ได้ขึ้นป้าย ยังทําทานไม่ได้ รักษาศีลไม่ได้ ภาวนาไม่ได้ ทําอะไรไม่ได้ทั้งสิ้น ถ้าโฆษณาชวนเชื่อไปแล้วทําได้ แล้วพอทําได้ คนมันฝักใฝ่ใช่ไหม ก็ไปนั่งอยู่ที่เสียงจ้อกแจ้กจอแจมันจะเป็นอะไรไป

นี่พูดถึงว่า อํานาจ วาสนา บารมี มาจากทาน ศีล ภาวนา ใช่หรือไม่

มันต้องทาน ศีล ภาวนาโดยธรรม ถ้าโดยทาน ศีล ภาวนาทางโลกมันก็เป็นโลก เป็นกระแสโลก ถ้าเป็นกระแสโลก โลกียปัญญา ปัญญาโลกๆ แล้วก็โฆษณาชวนเชื่อกัน ในเมื่อเป็นการทําคุณงามความดี มันจะเป็นโทษไปได้อย่างไร ทําคุณงามความดีก็คุณงามความดีแบบโลกไง คุณงามความดีแบบพะรุงพะรังไง ความดีแบบโลกธรรม ๘ ไง มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศไง เขาจะให้คนเขาสรรเสริญเยินยอ จะเอาโลกธรรม ๘ หรือ

นี่พูดถึงว่าอํานาจวาสนาบารมี การทํา การทําถ้าเราศึกษาแล้วเราทําเพื่อเรา ฉะนั้น สิ่งที่มันจะเกิดขึ้น เกิดขึ้นอย่างนั้น นี่พูดถึงว่าอํานาจวาสนาบารมีมันเป็นระดับ มันเป็นความเชื่อ มันเป็นวุฒิภาวะของจิต

แต่ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องทาน ศีล ภาวนา เรื่องมรรค มรรค สติชอบ ปัญญาชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ ความชอบธรรม ความชอบธรรมมันเป็นมรรค พอเป็นมรรคเป็นผลแล้ว สิ่งที่เกิดขึ้นมาด้วยอํานาจวาสนาบารมีมันเกิดขึ้นมาจากผู้ที่ทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ ทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ ทําด้วยหัวใจที่ผ่องแผ้ว ไม่ได้ทําเพื่อต้องการให้คนมานับหน้าถือตา ไม่ได้ทําเพื่อชื่อเสียงสักการะ ไอ้นั่นมันทําเพื่อโลก ถ้าทําเพื่ออํานาจวาสนา อย่างนี้มันถึงสะอาดบริสุทธิ์ไง นี่โดยธรรมๆ

ในสมัยพุทธกาล เวลาคนทําสิ่งใดมาที่เขาเป็นเอตทัคคะที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์ เขาทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์เพราะมันไม่มีต้นแบบไง ทําด้วยเจตนาของตน

ในชาวพุทธเรานี่ทําเลียนแบบ ทําเลียนแบบขึ้นมาจะเอาอย่างนั้น แต่ใจคิดไปอีกอย่างหนึ่ง ใจคิดตั้งแต่เริ่มต้นไง ทําจะเอาตั้งแต่ต้น แต่ต้นแบบนั้นเขาทําด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ เขาทําด้วยหัวใจที่ผ่องแผ้ว แล้วมันได้ผลอย่างนั้น ไอ้ของเรานี่ทําอย่างนั้น ฉะนั้น เราทําด้วยหัวใจที่สะอาดบริสุทธิ์ ทําเพื่อคุณธรรม ทําเพื่อหัวใจของเรา เอาอย่างนี้ดีกว่า อย่างนี้มันถูกต้อง

ฉะนั้น อํานาจ วาสนา บารมี ทุกคนมีแล้ว ถ้ามันมีในหัวใจนะ มันเป็นประโยชน์กับใจของตนเอง ใจของตนเองถ้ามีอํานาจก็เหมือนคนสงบระงับ มันมีอํานาจเหนือกิเลสของตน มีวาสนา มีวาสนาก็คิดแต่เรื่องประโยชน์กับใจของตน อยากจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้ามีการภาวนา ภาวนาก็เข้าสู่ภาวนามยปัญญา นี่ถ้ามันเป็นจริงมันเป็นจริงอย่างนี้ ถ้ามันเป็นจริงอย่างนี้มันก็เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นในหัวใจนั้น เป็นประโยชน์กับใจดวงนั้น แล้วใจดวงนั้นก็มีความสุข มีความสงบ มีความระงับ

ไม่ใช่โลกๆ โลกๆ มันเป็นอภิญญา เรื่องอย่างนั้นมันเป็นอย่างนั้น แล้วอภิญญา ถ้าคุยกับครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมนะ ท่านเห็นเป็นเรื่องโลก เป็นเครื่องประกอบ แต่ถ้าเป็นมรรคๆ นี่แสนยาก มันเป็นธรรมเหนือโลก ธรรมเหนือโลกที่มันจะเป็นสัจธรรมเป็นประโยชน์กับตน อันนี้เรื่องอํานาจวาสนา

ถาม : เรื่อง “ตําแหน่งของพุทโธ”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพอย่างสูง ระยะหลังนี้ลูกรู้สึกว่าขณะที่นั่งสมาธิ ตําแหน่งของพุทโธที่เรากําหนดไว้กลางหน้าอกนั้นมันชอบเลื่อนขึ้นข้างบนค่ะ ซึ่งมันแตกต่างจากครั้งแรกๆ ที่เวลาจิตมันรวมลงมันมักจะดิ่งลงข้างล่างลงไปลึกๆ เมื่อสมัยแรกๆ ลูกกําหนดตําแหน่งพุทโธไว้ส่วนบนค่ะ แต่พอฟังเทปเห็นว่าควรกําหนดพุทโธไว้ที่กลางหน้าอกจึงถูกต้อง ลูกจึงพยายามเปลี่ยนตําแหน่งของพุทโธใหม่ค่ะ

ผลคือมันก็ผ่านเข้าไปชั้นในอีกชั้นหนึ่งได้อยู่ค่ะ ก็มีสติรู้ตัว รู้ความคิดดีอยู่ค่ะ แค่สงสัยว่าทําไมมันเปลี่ยนไป ไม่รวมลงข้างล่างๆ เหมือนเมื่อก่อน แถมมันเลื่อนสูงขึ้นข้างบนแทนนะคะ เมื่อรู้ก็พยายามกําหนดพุทโธชัดๆ ไว้ที่เดิม แต่มันก็ชอบเลื่อนขึ้นไปอีกค่ะ มันเป็นเพราะจิตยังไม่สงบใช่ไหมคะ หรือจะเป็นอย่างไรก็ช่าง ปล่อยให้พุทโธชัดๆ ไว้ก็พอค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : อํานาจวาสนาบารมีเกิดจากทาน ศีล ภาวนา เห็นไหม ทานคือการเสียสละของเรา ถ้าเราเสียสละของเรา เราทานด้วยการปฏิบัติบูชานั่งสมาธิภาวนา เราทานกิริยาวัตถุ กิริยาที่เราจะยืน เดิน นั่ง นอน มันเป็นกิริยา กิริยาวัตถุอันหนึ่ง แล้วเราเสียสละ เราเสียสละเพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรานั่งสงบ เรานั่งสมาธิ เราบูชา เรายกกายและใจนี้บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นไหม นี่ทาน ศีล ภาวนา

ถ้าเราจะเสียสละของเราเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราจะทําเพื่อความสงบระงับในหัวใจของเรา ถ้าเราตั้งใจจะทําสมาธิ เราตั้งใจจะทําสมาธิ เรากําหนดพุทโธๆ ไว้ที่ปลายจมูก ไว้ที่ปลายจมูก จะข้างบน จะข้างล่าง จะกลางหัวอก ไม่ต้องไปขยับ แต่ถ้าเราจะเปลี่ยนแปลง เราขยับของเรา มันเป็นตําแหน่งไง ตําแหน่งที่ไว้ข้างบน โดยส่วนใหญ่แล้วตําแหน่งจะไว้ที่ปลายจมูก แต่ถ้าใครจะกําหนดไว้กลางหน้าอกก็ส่วนกลางหน้าอก แต่ถ้าเวลามันสงบเข้ามามันก็มีผู้รู้อยู่ จะสงบตรงไหนมันก็มีผู้รู้ของมันอยู่ ถ้ามีผู้รู้ของมันอยู่ สิ่งที่สงบขึ้นมาเป็นสัมมาสมาธิ

เราทําเพื่อความสงบของใจของเรา ถ้าทําความสงบของใจของเรา ใจที่มันสงบระงับเข้ามาแล้วมันปล่อยสัญญาอารมณ์มาทั้งหมด มันเป็นหนึ่ง มันไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น มันมีความสุขของมัน เห็นไหม

แต่ก่อนที่มันจะเข้ามา ที่มันรับรู้สิ่งต่างๆ อาการๆ ของมันทั้งนั้นน่ะ มันจะปล่อยมันจะวางเข้ามา จนถึงที่สุดเวลามันจะวางสิ่งใดทั้งหมด มันจะวางแม้แต่ลมหายใจของตน มันจะวางความรู้สึกของตน เห็นไหม เวลาเข้าถึงอัปปนาสมาธิ จิตสักแต่ว่ารู้ ไม่กําหนดความรู้สิ่งใดเลย แต่มันรู้ในตัวมันเอง

แต่ถ้าเรารู้ของเรา รู้สิ่งต่างๆ มันรับรู้ของมัน นี่โดยธาตุรู้ โดยธรรมชาติของมัน มันเป็นของมันอยู่อย่างนั้น แล้วเวลาเราทําสมาธิ เรากําหนดพุทโธ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิเพื่อจะเข้าไปสู่สัจจะความจริง มันเป็นของมันโดยข้อเท็จจริงไง

แต่เวลาเราคิดๆๆ อยู่นี่ ปัญญาอบรมสมาธิมันก็เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นขันธ์ ๕ เวลาเรากําหนดพุทโธ มันเป็นขันธ์ ๕ ทั้งนั้นน่ะ แต่เวลามันสงบระงับเข้ามามันเป็นหนึ่งเดียว ตัวมันเป็นหนึ่งของมัน

ฉะนั้น เราจะวางไว้ที่ไหนก็แล้วแต่ เราวางไว้ตรงไหนก็ได้ ไว้ตรงไหนก็ได้ เพราะอะไรรู้ไหม เพราะว่าถ้าคนที่ลังเลสงสัยมันก็สงสัย เหมือนเด็ก เด็กมันไม่รับรู้อะไร มันก็พุทโธๆๆ ของมัน มันก็สงบของมันได้ คนที่เราไม่มีความสงสัยสิ่งใด เราไม่สงสัยในที่ตั้ง ไม่สงสัยใดๆ ทั้งสิ้น เรากําหนดพุทโธ มันมีธาตุรู้ ธรรมชาติที่รู้อยู่ เรากําหนดพุทโธๆๆ เราอานาปานสติ เรารับรู้ของเรา นี่รับรู้ของเราๆ

แต่นี่คนปฏิบัติบ่อยครั้งเข้าๆ มันเป็นสมาธิบ้าง ไม่เป็นสมาธิบ้าง นี่มันเริ่มเลือกแล้ว เริ่มเลือกว่าเราจะวางไว้ตรงไหนดี เราจะทําอย่างไรดี ตรงนี้มันเริ่ม มันมาจากไหนล่ะ มันมาจากเราทําแล้วไม่ได้ผล ถ้าทําแล้วไม่ได้ผล มันก็อยากจะได้ผล พออยากได้ผล มันก็มีข้อต่อรอง อย่างนั้นจะดีกว่าอย่างนี้ อย่างนี้จะดีกว่าอย่างนู้น อย่างนู้นจะดีกว่าตรงนี้ ตรงนี้จะดีกว่าตรงนั้น มันก็พูดของมันไปเรื่อย แต่ถ้ามันสงบแล้วมันก็สงบของมัน ทีนี้สงบของมัน มันก็สงบมาที่ใจ เพราะเราจะทําสัมมาสมาธิไง

นี้เราจะบอกว่า จะไว้ที่สูงหรือไว้ที่ตํ่า มันเป็นที่เราคิดของเราไปเอง แต่คําว่า “เราคิดของเราไปเอง” พอเราคิด มันเหมือนเราจุดชนวน สารตั้งต้น พอเราคิดของเราไปเองแล้ว ไอ้กิเลสตัณหาความทะยานอยากมันก็สอดเข้ามาเลยล่ะ เหตุผลมันไปกว้านมาหมดเลย ไอ้นั่นจะเป็นไอ้นี่ ไอ้นี่จะเป็นไอ้นั่น ทั้งๆ ที่ไม่มีอะไรเลย ไอ้บ้าหอบฟาง เราไปคิดของเราเองไง

ฉะนั้นบอกว่า เมื่อก่อนเราทําตําแหน่งไว้ที่สูง พอตอนนี้เวลามันจะลง เขาบอกมันลงตํ่าๆ แต่นี้พอทีแรกมันจะลงสูงๆ

จะสูงจะตํ่า มันจะรู้ไปไหนให้มันรู้ไป มันจะรู้อย่างไร นี่ผู้รู้ เพราะจิตของเรามันแล้วแต่ผลกระทบ บางวัน ดูสิ คนภาวนาดีมันจะดีไปเรื่อยๆ เวลาจิตมันเสื่อม มันจะเสื่อมไปตลอดเลย แล้วพอจะฟื้นฟูนี่แสนยาก ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันจะเลื่อนขึ้นก็ให้มันขึ้น ถ้ามันจะลงก็ให้มันลง เราไม่สงสัยอะไรทั้งสิ้น จะไปไหนก็ไปเถอะ เราอยู่กับพุทโธของเรานี่แหละ เดี๋ยวมันกลับมาหาเราเอง ถ้ากลับมาหาเราเอง เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันจะเลื่อนขึ้นหรือเลื่อนลง มันจะเลื่อนไปไหน มันจะเลื่อน แล้วเมื่อก่อนมันก็เป็นอยู่อย่างนี้ แต่เราไม่ได้สนใจมันเอง พอเรามาสนใจมันเอง กิเลสมันมีข้อต่อรองแล้ว มันทําให้เราสงสัยได้ไง พอมันทําให้สงสัย จะเลื่อนขึ้นแล้วนะ จะเลื่อนลงแล้วนะ มันเลยเป็นปัญหาเลย แต่ถ้ามันจะเลื่อนขึ้น เราก็พุทโธไว้เฉยๆ มันก็ต่อรองเราไม่ได้ เวลามันจะเลื่อนลง เราก็พุทโธไว้เฉยๆ มันก็ต่อรองไม่ได้

มันจะเลื่อนไปไหน มันจะไม่เลื่อนไปไหน เราอยู่กับพุทโธ มันหลอกเราไม่ได้แล้ว แต่มันจะดีขึ้น เราก็ เออ! มันจะเลื่อนขึ้น เราก็ไปกับมัน จะเลื่อนลง เราก็ไปกับมัน ไอ้กรณีอย่างนี้มันจะทดสอบได้ จะขึ้นหรือจะลง จิตมันรับรู้แล้ว อารมณ์มันเกิดแล้ว ความรับรู้ว่าขึ้นหรือความรับรู้ว่าลง แล้วถ้ารู้ว่าพุทโธล่ะ เรารู้พุทโธๆๆ เราก็รู้พุทโธ เราพุทโธแล้วถ้ามันเลื่อนขึ้น เรารู้ว่าเลื่อนขึ้น เลื่อนขึ้นแล้วมันลง มันจะเลื่อนลง

อันนี้เขาบอกว่า เมื่อก่อนเวลามันเลื่อนขึ้นเลื่อนลงแล้วมันเข้าไปอยู่อีกชั้นหนึ่ง

มันจะชั้น ๑ ชั้น ๒ ชั้น ๓ ชั้น ๔ ไอ้นั่นมันก็เป็นชั้น มันเป็นเปลือก ส้ม เปลือกส้ม ปอกเปลือกส้ม จะกินเนื้อส้ม ความรู้สึกมันก็ว่าเป็นชั้น ๑ ชั้น ๒ ชั้น ๓ ชั้น ๔ ต่อไปมันก็จะชั้น ๕ ชั้น ๖ ชั้น ๗ ชั้น ๘ แล้วก็ชั้น ๙ ชั้น ๑๐ ชั้น ๒๐ มันจะไปเรื่อยแหละ เพราะมันคิดได้ มันจะกี่ชั้นๆ มันก็อยู่ที่เราคิด

แต่ถ้ามันเป็นสัจจะความจริง ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ขณิกะมันจะมีกว้างขวางไปทั่ว อยู่ที่อํานาจวาสนาของคนมีอํานาจวาสนามากหรือน้อย

อุปจาระ อุปจาระของใคร อุปจาระของคนที่มีอํานาจวาสนา อุปจาระมันสะเทือน มันยิ่งใหญ่ อุปจาระของเราแค่ขอให้มันจิตสงบแล้วให้มันรู้มันเห็น นั่นก็เป็นอุปจาระของเรา

ในอุปจาระมันมีหยาบ มีกลาง มีละเอียด ในขณิกสมาธิก็มีหยาบ มีกลาง มีละเอียด หยาบๆ ก็คนบารมีระดับนี้ ระดับคนชั้นกลางก็ระดับนี้ ระดับคนชั้นยอด

แม้แต่ขณิกะมันก็ยังมีหยาบ มีกลาง มีละเอียด ในอุปจาระก็มีหยาบ มีกลาง มีละเอียด ในอัปปนาก็เหมือนกัน มีหยาบ มีกลาง ละเอียด ละเอียดสักแต่ว่าเลย ในอัปปนานี่ชัดเจนมากเลย มันสักแต่ว่าหมด เพียงแต่ว่ามันจะอยู่ได้มากน้อยได้แค่ไหน จะอยู่ได้ ๓ ชั่วโมง ๔ ชั่วโมง ๖ ชั่วโมง ๕ ชั่วโมง แล้วแต่กี่ชั่วโมง แล้วพอมันคลายตัวออกมามันก็เป็นอุปจาระ

นี่พูดถึงว่า เพราะเราจะตัดประเด็นคําว่า “มันผ่านเข้าไปอีกชั้นหนึ่ง” มันอีกชั้นหนึ่งหรือจะชั้นนอกชั้นในอะไร จิตก็คือจิต สมาธิก็คือสมาธิ ไม่มีชั้นนอกชั้นใน ถ้ามีชั้นนอกชั้นใน เวลากิเลส กิเลสภายนอก กิเลสภายใน กิเลสภายนอกก็สัญญาอารมณ์ภายนอก กิเลสภายใน ข้อมูลที่มันฟูออกมาจากใจ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาจะมีนอกมีในมันเรื่องของปัญญา ไอ้นี่ผ่านชั้นนอกชั้นใน วางไว้ เราไม่เอาอันนี้มาเป็นอารมณ์ไง

ฉะนั้น เขาถามว่า “สิ่งที่มันเป็นชั้นนอกชั้นใน หรือคิดดูว่ามันเป็นแค่สงสัย ทําไมมันเปลี่ยนแปลงไปรวมลงข้างล่าง แต่ก่อนมันสูงขึ้นข้างบน”

มันสูง มันเป็นความรู้สึก เพราะจริงๆ แล้วมันอยู่ที่ภวาสวะ อยู่ที่ภพ อยู่ที่ฐานของจิต จิตมันจะรับรู้ขึ้นข้างบน จิตมันจะรับรู้ลงข้างล่าง จิตมันจะรับรู้ไปซ้าย รับรู้ไปขวา ก็จิตรับรู้ อาการที่มันจะไปสูงไปตํ่า ไปซ้ายไปขวา อาการทั้งนั้น ถ้าอาการทั้งนั้น ถ้าเราไปหยิบเอาอาการใดเข้ามาเป็นอารมณ์ มันจะมีข้อต่อรองไปตลอด

วางหมดเลย เราจะวางอารมณ์ทั้งหมดให้เป็นหนึ่ง ถ้าเป็นหนึ่งก็เป็นสัมมาสมาธิ ก็ไปพักของเรา พักของเราเสร็จแล้วเราก็ออกไปใช้ปัญญาของเรา ออกมาฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญาที่เขียนมาถามนี่ แล้วเรามาไตร่ตรองปั๊บมันจะเข้าใจ ฝึกหัดใช้ปัญญา พอเข้าใจแล้วคําถามมันจะไม่มี คําถามไม่มี เราก็พุทโธของเราต่อไป แล้วพอจิตสงบแล้วเราก็ฝึกหัดใช้ปัญญา

ปัญญาที่มันเกิดขึ้น สิ่งสงสัยสิ่งใดๆ เอามาค้นคว้า เพราะค้นคว้าด้วยปัญญา ถ้าปัญญามันรอบแล้วมันก็วาง ถ้าปัญญามันรอบถึงความคิดของเรามันก็วาง พอวางแล้ว อืม! ไม่ต้องเขียนไปถามด้วย รู้เองก็ได้ แต่ถ้ามันไม่รู้นะ มันสงสัย มันจุดประเด็นแล้วมันก็สงสัยต่อเนื่องไปเรื่อยๆ แต่ถ้ามันใช้ปัญญา มันรอบรู้ มันวางๆ พอวางก็จบ เห็นไหม มันก็แค่สงสัย

ฉะนั้น เขาบอกว่า พอทําๆ ไปแล้ว เพราะสิ่งที่ทําแล้วที่มันยังไม่เข้าใจเรื่องพุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ เพราะจิตมันยังไม่สงบใช่หรือไม่

เพราะจิตมันยังไม่สงบ แล้วมันก็มีเชื้อไฟคอยหลอกคอยล่อไง เราใช้สติปัญญาของเรา เราใช้สติปัญญาของเรานะ เราค้นคว้าของเรา เห็นไหม ตําแหน่งของพุทโธ ตําแหน่งของพุทโธไว้ที่ไหนแล้วแต่ความสะดวก เพราะกรณีอย่างนี้ถ้าเรายึดมั่นตายตัวนะ ร่างกายเราอาการ ๓๒ สมบูรณ์ เราทําอย่างไร ยืน เดิน นั่ง นอนได้หมด แต่คนที่พิการ คนพิการ ถ้าพูดถึงถ้าอย่างนั้นแล้วคนพิการเขาทําแบบเราไม่ได้ ถ้าเขาทําแบบเราไม่ได้ แสดงว่าเขาไม่มีโอกาสภาวนาใช่ไหม

คนพิการหรือคนเขามีโอกาสภาวนาทั้งนั้น เพราะการภาวนานี้ภาวนาเพื่อจิตของเราทั้งนั้น คนพิการเขาก็มีหัวใจของเขา เขาก็ภาวนาของเขา ถ้าคนพิการทําอย่างไรก็ได้ไง คนพิการที่ว่าเขานอนอยู่ เขานั่งไม่ได้ เขาเดินไม่ได้ แล้วทําอย่างไรล่ะ เขานอนอยู่ ถ้าเขานอนอยู่ เขาก็กําหนดพุทโธของเขา ภาวนาของเขา ถ้าเขาภาวนาของเขา ถ้ามันจิตสงบได้ มันเข้าได้ มันก็เข้าไปสู่ใจของเขา นี่เข้าไปสู่ใจของเขา

ถ้าจิตที่ว่ามันจะสูงจะตํ่า จิตมันยังไม่สงบของมัน มันยังไม่เข้าใจของมัน มันก็เป็นแบบนี้ ถ้ามันเข้าใจแล้วมันก็วางๆ พอวางแล้วเราก็พุทโธต่อเนื่องไป ไม่ใช่วางแล้วมันจบแล้ว ไม่ใช่ เพราะพุทโธมันเหมือนข้าว เราจะกินข้าวตลอดไปทั้งชีวิต สิ่งมีชีวิตต้องมีอาหารของมัน

นี่ก็เหมือนกัน พุทโธใช้ได้ตลอดไป ไม่ใช่ว่าพอจิตสงบแล้วมันดีขึ้นมาแล้ว เราเคยพุทโธแล้ว เราว่าพุทโธมันตํ่าต้อย พุทโธมันหยาบอยู่ คนนั้นคิดผิดทั้งนั้นน่ะ เพราะว่าคนจะสูงส่งอยู่ส่วนไหนของสังคม เขาก็ต้องกินอาหารทั้งนั้นน่ะ คนจะทุกข์จนเข็ญใจตํ่าทรามขนาดไหน เขาก็ต้องมีอาหารของเขาทั้งนั้นน่ะ ใจของเรา เราก็ต้องมีพุทโธเป็นอาหาร พุทโธไปหล่อเลี้ยงใจตลอดไป พุทโธๆๆ ใช้ต่อเนื่องไป เพียงแต่ว่าเวลาพุทโธ คนขวนขวายหาอาหารมานี่มันยาก แต่ถ้านั่งกินน่ะมันง่าย

นี่ก็เหมือนกัน อยากจะสงบ อยากจะดี แต่ขี้เกียจพุทโธ อยากจะดีไปหมด แต่ขี้เกียจทํา คนเรามันจะดี มันจะเป็นประโยชน์ อยู่ที่การกระทํา เราก็พุทโธของเราไป งานอย่างอื่น เรายังทําได้ เวลามันทุกข์มันยากยังทุกข์ยากได้ ทําไมจะพุทโธไม่ได้ ถ้าพุทโธของเรา พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ มันจะดีขึ้นมา

ฉะนั้น คําถาม คําถามที่บอกว่า แต่ก่อนมันลงตํ่าใช่ไหม มันลงล่าง เดี๋ยวนี้มันขึ้นบน

มันจะลงล่างหรือมันจะขึ้นบน มันเป็นการรับรู้ เป็นอาการ ถ้าอาการทั้งหมดที่เราจะยึดมาเป็นอารมณ์ทั้งหมด มันจะมีเครื่องต่อรองเราตลอดไปนะ อาการอย่างไรที่มันจะเกิดขึ้น อาการของใจๆ อาการของใจไม่ใช่ใจ อาการนี้คือเงา ถ้าคนหยาบๆ อาการนั้นคืออารมณ์ สิ่งที่เราทุกข์เรายาก สัญญาอารมณ์ อาการของใจทั้งนั้นน่ะ ความคิดนั่นอาการของใจทั้งหมด แต่คนก็ต้องคิด เราไม่คิดได้ไหม เราไม่คิด เราจะสื่อสารกับคนอื่นอย่างไร

ดูสิ วิชาชีพๆ จะเรียนสิ่งใดมา เวลาเขาคิดงานๆ ก็ความคิดเขาทั้งนั้นน่ะ มันเป็นอาการของใจทั้งนั้นน่ะ เพราะใจมันทํางาน เขาคิดงานเพื่อเป็นการทํางาน พอคิดเสร็จแล้ว ถ้าสั่งให้ทํางาน ถ้ากรรมกรแบกหามก็ต้องใช้แรงกายของเขา เขาใช้ให้เป็นชิ้นงานให้มันจบสิ้นไป นี่ไง อาการของมันๆ ไง

ฉะนั้น เวลาภาวนาถ้ามันมีอาการอย่างใด อาการของใจๆ เราก็รับรู้ไป รับรู้อาการของมัน มันต้องมีการเปลี่ยนแปลง การภาวนา เห็นไหม แต่เดิมมืดบอด ความคิดก็ไม่รู้จัก ความทุกข์สิ่งใดก็ไม่รู้จัก แต่บ่นว่าทุกข์ ทุกคนบ่นว่าทุกข์ว่ายาก แต่ไม่รู้ว่าอะไรมันทุกข์อะไรมันยาก แต่บ่นว่าทุกข์ว่ายาก พอศึกษาธรรมะ ศึกษาธรรมะก็แบ่งแยกใช่ไหม อารมณ์อย่างนี้เป็นทุกข์ ที่เราไปยึดมั่นถือมั่นอยู่นี่เป็นทุกข์ ถ้าพิจารณาแล้วมันปล่อยวางได้มันจะเป็นธรรมๆ มันก็เป็นขั้นของปริยัติ เป็นขั้นของการศึกษา ขนาดศึกษามันยังเข้าใจได้ เห็นไหม เมื่อก่อนทุกข์ทั้งนั้น ไม่รู้ว่าทุกข์ แต่พอศึกษาธรรมะ อ๋อ! ทุกข์มันเป็นแบบนี้ แต่ถ้าเราศึกษาแล้วถ้ามันวางได้ อ๋อ! นี่พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้

นี่มันเป็นปริยัติไง มันเป็นการศึกษามาแล้วเข้าใจ แล้วเวลาปฏิบัติเข้าไป พอพุทโธเข้าไป มันยิ่งละเอียดเข้าไป มันก็เกิดเดี๋ยวไปสูง เดี๋ยวไปตํ่าอยู่นี่ เดี๋ยวไปซ้าย เดี๋ยวไปขวา มันไปทั้งนั้นน่ะ แล้วมันมีนอกมีในอีกต่างหาก มันลึกเข้าไปเป็นชั้นๆ เข้าไป

ถ้าเป็นชั้นๆ เข้าไป ถ้าบอกว่าเป็นอย่างนี้ถูกต้อง มันก็จะแบ่งเป็นเหมือนหอมใหญ่เลย มันปอกเป็นชั้นๆ เข้าไปเลย แต่ถ้าเป็นสมาธิ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ แต่ถ้ามันพิจารณาของเรามันละเอียดเข้ามาแล้วเรารู้ว่าละเอียด ถ้าละเอียดแล้วมันปล่อยวางแล้วมันสงบระงับ แล้วเราก็ทําของเราให้มันมั่นคงขึ้น แล้วลองปฏิบัติของเราต่อเนื่องไป ถ้ามันต่อเนื่องไป สิ่งที่มันสงสัยก็คือสงสัย แล้วเวลาปฏิบัติไปนะ ถ้าปฏิบัติซํ้ารอยอยู่แบบนี้ แล้วถ้ามันปล่อยวางได้ถึงจะเข้าใจ ถ้ามันไม่ซํ้ารอยแบบนี้ มันไปเกิดอาการใหม่ พอไปเกิดอาการใหม่มันก็ใหม่อีกแล้ว แต่ความจริงมันอันเดิมนี่แหละ ถ้ามันสูงมันก็คืออาการไปทางสูง ไปทางตํ่า ไปทางซ้าย ไปทางขวา อาการรับรู้ต่างๆ มันก็เป็นอาการนั่นแหละ แต่มันเปลี่ยนมุมมองใหม่ๆ มาเรื่อยเลย เปลี่ยนมุมมองใหม่ๆ มาเรื่อยแล้วเราก็รับรู้แต่มุมมองอยู่อย่างนี้ แล้วก็จะเอาอย่างไรดี เอาอย่างไรดี

พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ ไป มันจะวางไปเรื่อยๆ แล้วจิตสงบมันจะรู้ว่าสงบ ถ้าสงบเข้ามาแล้ว เราก็เป็นการปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเป็นการปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ แต่ถ้าเราผิด เป็นความทุกข์ประสบมาตลอด ถ้าเป็นความถูกต้องดีงามมันจะเป็นสมบัติของเราแล้ว ถ้าเป็นสมบัติของเรา มันจะเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เกิดขึ้นจากความจริงในใจของเรา ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เราจะมีสติมีปัญญา มีคุณธรรมในใจของเรา ถ้ามีคุณธรรมในใจของเรา มันจะหายความสงสัยทั้งหมด ถ้าปัญญามันเกิดขึ้น มันเข้าใจแล้วก็จบ เอวัง

แค่ทําดีๆ แค่ทํา แค่ทําให้ดี
แค่ทําเท่านั้นแหละ ทําให้มันสุดความสามารถของเรา
แค่ทํา แค่ทําให้ดี ทําให้ถูกต้องดีงามเท่านั้น
ชีวิตมันจะราบรื่นมันไป
อย่าไปวิตกกังวล อย่าไปบีบคั้นจนเกินไป

๔

แค่ทํา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๕ มิถุนายน ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ขอยกเลิกคําถาม แต่มีคําถามใหม่”

หลวงพ่อ : มันก็เป็นคําถามเก่านั่นแหละ อธิบายไปแล้ว ครั้งที่แล้วอธิบายดีนะ แต่นี่เขาก็ถามมาซํ้าไง

ถาม : กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพเป็นอย่างสูง ลูกทําสมาธิแบบพุทโธที่จุดกลางอกแล้วค่ะ (พอเข้าใจบ้างแล้วค่ะ) ลูกแค่ต้องการถามเพื่อความกระจ่างแจ้งว่าลูกเข้าใจถูกต้องไหมคะ

๑. เมื่อบริกรรมพุทโธผ่านความคิดต่างๆ ไปแล้ว จิตสงบแยกลงไปตํ่ามากๆ เหมือนเสือนอนหมอบอยู่กับพื้น แยกออกไปจากความคิดต่างๆ ชัดเจน (ที่เป็นเหมือนแมลงที่บินตอมอยู่บนฟ้าไกลๆ ข้างบน) ลูกเข้าใจว่านี่คือความสงบ ซึ่งลูกทําได้แค่เพียงครั้งเดียวเท่านั้นเมื่อครั้งเริ่มนั่งสมาธิใหม่ๆ

๒. เมื่อบริกรรมพุทโธผ่านระยะแน่นๆ ไปแล้ว (บางครั้งก็ไม่มีอาการนี้) มันสว่างโพลงเบาสบายว่างๆ ลูกเข้าใจว่านี่คือสมาธิ แต่หลวงพ่อบอกว่าไม่ใช่ว่างๆ

๓. เมื่อบริกรรมพุทโธผ่านไปแล้วถึงจุดสบายๆ เล็กน้อยก็สงบอยู่ในระดับหนึ่ง รู้อยู่ มีความคิดผ่านเข้ามาบ้าง แต่ไม่ฟุ้งซ่านมากนัก พอประคับประคองตัวไปได้ เมื่อพุทโธชัดๆ เข้าไว้ ลูกเข้าใจว่านี่คือจิตยังฟุ้งซ่านอยู่ ยังไม่สงบดี ก็มักพยายามบริกรรมต่อไปเพื่อจะให้จิตสงบเหมือนแบบที่ ๑ หรือที่ ๒ แต่ก็มักจะติดอยู่ในแบบนี้บ่อยๆ ลูกเข้าใจผิดไปไหมคะ

เมื่ออยู่ในแบบที่ ๓ ลูกควรทําอย่างไรคะ ควรพิจารณาหรือทําความสงบใจให้มากกว่าเดิมคะ ขอหลวงพ่อช่วยอธิบายด้วยค่ะ

ตอบ : ฟังนะ จะอธิบาย การทําความสงบ การฝึกหัดทําสมาธิ การฝึกหัดการภาวนาเพื่อเป็นการฝึกหัดให้คนฉลาด คนเราฉลาดขึ้นมาด้วยการทําความสงบ ฉลาดด้วยการภาวนา

เด็กน้อยเขาส่งให้มีการศึกษา ถ้าใครมีการศึกษาแล้ว ศึกษาจนมีวิชาชีพ ศึกษาจนจบทางวิชาการ เขาจะเป็นคนที่มีองค์ความรู้ องค์ความรู้นั้น เขาให้ใช้สติปัญญาเพื่อประโยชน์กับเขา การศึกษา ศึกษาเพื่อฉลาด ศึกษาเสร็จแล้วต้องมาฝึกหัด ใครศึกษาจบแล้วเขาต้องหางานทําของเขา ถ้าใครทํางานของเขา ทําประสบความสําเร็จของเขา เขามีความรู้ด้วย เขาทํางานแล้วประสบความสําเร็จด้วย

นี่ก็เหมือนกัน การศึกษาของเราเป็นภาคปริยัติ ศึกษาแล้วเพื่อมาปฏิบัติ เวลาปฏิบัติขึ้นมาเขาปฏิบัติให้ฉลาด ปฏิบัติให้มีความรู้ ปฏิบัติให้เท่าทันตน เขาไม่ใช่ปฏิบัติให้เป็นคนโง่ ปฏิบัติแล้วหันรีหันขวาง หันรีหันขวางอยู่อย่างนี้ การหันรีหันขวางเพราะอะไร เพราะเราตั้งเป้าหมายไง

เวลาตั้งเป้าหมายนะ อธิษฐานบารมี เป็นบารมี ๑๐ ทัศนะ บารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาเป็นพระโพธิสัตว์ แล้วเรามีเป้าหมายแล้วเราพยายามทําให้ถึงเป้าหมายนั้น นี้คือการเราพยายามขวนขวายของเรา

แต่ในการประพฤติปฏิบัติ เราจะเอาสมาธิ เราจะเอาปัญญา เราจะเอาๆ เราจะเอา แต่ไม่รู้เลย สิ่งที่คิดขึ้นมามันเป็นกิเลสหรือมันเป็นธรรม ถ้ามันเป็นธรรมนะ เป็นธรรมคือจิตถ้ามันสงบแล้วมันใช้สติปัญญาแยกแยะของมัน ฝึกหัดใช้ปัญญาของเราขึ้นมา นี่มันจะเป็นธรรม

ถ้าเป็นธรรมแล้วจะเอาอย่างนั้น จะเอาอย่างนี้ มันไปตั้งเป้าหมายไว้ ตั้งเป้าหมายไว้แล้วมันก็สมบัติบ้า ทําธุรกิจคราวนี้เราจะได้ผลต่อประโยชน์ร้อยล้าน ทําครั้งต่อไปเราจะเอาพันล้าน ครั้งต่อไปเราจะเอาหมื่นล้าน แล้วก็ตั้งเป้าหมายกันไว้ แล้วก็ล้มลุกคลุกคลาน แล้วก็จะมีความทุกข์ความยาก

ปฏิบัติไปเถอะ การปฏิบัติขึ้นไปแล้วมันจะฉลาดมากฉลาดน้อย ดูคน ดูสิ บ้านนอกคอกนาตอนนี้ การท่องเที่ยวแบบยั่งยืน การท่องเที่ยวแบบธรรมชาติ ตอนนี้ทุกคนใฝ่หา ทุกคนจะไปหาลําคลอง หาแม่นํ้า หาสถานที่เป็นธรรมชาติเพื่อความร่มเย็นเป็นสุข แล้วคนในพื้นที่นั้นเขาอยู่ในบรรยากาศที่ดีของเขา เรามองในสายตาของเราว่าเขาไม่ทันคนในเมือง คนในเมืองเขาจะมีสิ่งอํานวยความสะดวก มีของทุกอย่างสะดวกพร้อมเพรียงของเขา อยู่บ้านนอกคอกนามันต้องขวนขวาย ต้องปากกัดตีนถีบของเขา แต่เขาอยู่ในที่ชัยภูมิอย่างนั้น เขามีความสุขของเขา เขามีความสุขของเขา

นี่ก็เหมือนกัน ในภาคปฏิบัติขึ้นมา จะอยู่คอนโด ๕๐๐ ชั้น จะอยู่บนก้อนเมฆ เสร็จแล้วก็ตั้งเป้าหมายไว้แล้วก็ทําไม่ได้ ทําไม่ได้

เราปฏิบัติเพื่อความสงบระงับนะ เราปฏิบัติของเราไป ถ้าปฏิบัติได้มากน้อยแค่ไหนมันก็เป็นได้มากน้อยแค่ไหน นี่ไง นี่เขาบอกว่า ให้หลวงพ่อแนะนําด้วย ให้หลวงพ่อสอน

กรณีอย่างนี้นะ ถ้าเราไม่มีสิ่งใด เราวางให้หมดเลย เราใช้ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วกําหนดพุทโธของเราไป พุทโธของเราไป

ไอ้นี่พุทโธของเราไป เดี๋ยวจะเอาอย่างนั้น เดี๋ยวจะเอาอย่างนี้ จะเอาอย่างนั้น...เราไปตั้งเป้าหมายทั้งนั้นน่ะ เราไปตั้งเป้าหมาย เราวางไว้หมดเลย เรารู้พุทโธ รู้อานาปานสติกําหนดลมหายใจชัดๆ ไว้ตรงนี้ ถ้าชัดๆ ไว้ตรงนี้ เห็นไหม เราชัดๆ ไว้ตรงนี้มันเป็นสัจจะเป็นข้อเท็จจริง ถ้าเป็นข้อเท็จจริงขึ้นไปแล้ว เอาความเห็นอันนี้ มันจะสูงมันจะตํ่า เอาพุทโธของเราไว้ มันจะสูงจะตํ่า ถ้ามันจะสูงจะตํ่ามันก็เหมือนกับเราไปสร้างภาพ เวลาปฏิบัติแล้วว่างๆ ว่างๆ

ที่บอกว่าหลวงพ่อบอกไม่ใช่ว่างๆ

ว่างๆ นี่เป็นอารมณ์ อารมณ์ว่าง เราสร้างอารมณ์ว่าง แต่ถ้าเราไม่สร้างอารมณ์ว่าง มันก็อารมณ์คิด เราจะคิดอย่างอื่นไปร้อยแปดเลย แต่เรามาคิดให้มันว่างเป็นอารมณ์ว่าง แต่ถ้าเราพุทโธๆ เราต้องการให้ตัวมันว่าง ถ้าตัวมันว่างขึ้นมามันจะมหัศจรรย์ มันจะไปสูงไปตํ่านี่อาการทั้งนั้น มันจะเป็นอย่างไรเรื่องของมัน แต่เราพุทโธของเราไว้

ทีนี้เพียงแต่ว่าเวลามันทําแล้วมันต้องลงแรงไง พอเรานั่งสมาธิขึ้นมาแล้วเราต้องตั้งใจของเรา พอเราตั้งใจของเราแล้วเราก็อยากได้ผลตอบแทน ใครทํางานสิ่งใดก็อยากได้ผลตอบแทน อันนี้เวลาถ้ามันจะได้ผลตอบแทน มันได้ผลตอบแทนที่เราเป็นมนุษย์นี่ ถ้าได้ผลตอบแทนก็ความเป็นมนุษย์มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ นี่แหละคือผลตอบแทน ผลตอบแทนทําให้เรามีความยั้งคิด นี่คือผลตอบแทน ถ้าไม่มีผลตอบแทน มันไปหาบทุกข์ ไปกว้านมาหมดเลย จินตนาการนะ เอามาเหยียบยํ่าหัวใจของตน

มนุษย์มันจะมีอะไร มนุษย์มันก็มีหัวใจดวงนี้ ถ้าหัวใจดวงนี้มันปลอดโปร่ง หัวใจดวงนี้มันก็แค่นี้ มันแค่นี้นะ ถ้าเราฝึกหัดใช้ปัญญาต่อไปข้างหน้า อันนั้นมันถึงจะเป็นผลของมัน

นี่พูดถึงมันคิด เพราะว่าคนเราพอภาวนาแล้วอยากได้สมาธิ พอเคยได้สมาธิ ไอ้ความอยากซ้อนความอยาก อยากซับอยากซ้อน ความทุกข์มันเกิดตรงนี้ แล้วก็วางไม่เป็น พอวางขึ้นมาก็ไม่เห็นมีอะไรเลย

ไม่มีอะไรเลยนั่นยอดคน คนที่ปฏิบัติแล้วมีสติสัมปชัญญะ ไม่ฟุ้งซ่าน ไม่ปากเปียกปากแฉะ ไม่นินทากาเล นั่นแหละยอดคน แล้วถ้ามันเป็นสมาธิมันก็เป็นสมาธิของมันขึ้นมา นี่ก็พอแล้ว

นี่พูดถึงว่าให้หลวงพ่อสอนไง ฉะนั้น เขาบอกว่าคําถามที่ ๑. เพื่อความแน่ใจว่ามันถูกต้องหรือไม่ เมื่อบริกรรมพุทโธผ่านความคิดไป จิตมันสงบ ที่มันแยกลงตํ่าเหมือนเสือหมอบ

ไอ้นี่มันเป็นความรู้สึกไง ไอ้ที่ว่า เวลามันว่างๆ หนูก็เข้าใจว่าสมาธิ หลวงพ่อก็บอกว่าไม่ใช่ว่างๆ พอลงไปนอนไปหมอบอยู่ข้างล่างก็คิดว่าเป็นสมาธิ ไอ้บินขึ้นไปสูงๆ เหมือนแมลงหึ่งๆๆ ก็คิดว่าสมาธิ

อะไรที่มันจะเกิดขึ้นมันก็ต้องเกิดขึ้น เวลามันเกิดขึ้นมันก็เกิดขึ้น ใครไปห้ามมันไม่ได้ทั้งสิ้น แต่เรามีสติพร้อมไง นี่ยอดมนุษย์ไง

มนุษย์นี่นะ ถ้ามันรู้สึกตัวอยู่ รู้สึกตัว รู้สึกมีสติสัมปชัญญะ แล้วเรากําหนดพุทโธๆ ให้จากความเป็นยอดมนุษย์มันจะเข้าสู่ยอดธรรม ถ้ามันเข้าสู่ยอดธรรม อันนั้นมันเป็นความสามารถ มันเป็นคุณวิเศษของมนุษย์ที่จะทําขึ้นมา

ในปาราชิก ๔ อวดอุตตริมนุสสธรรม ธรรมที่เหนือมนุษย์ เริ่มจากฌานสมาบัติก็สมาธินี่ขึ้นไป ทําฌานสมาบัติ อวดอุตตริมนุสสธรรมที่ไม่มีในตน เป็นปาราชิก อวดอุตตริมนุสสธรรมในตน เริ่มต้นจากสมาบัติ ๘ ขึ้นไป ศีล สมาธิ ปัญญานี่แหละ

ฉะนั้น ที่ว่ายอดมนุษย์ มนุษย์ถ้าให้มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ นี่สมบูรณ์แล้ว แล้วถ้ามันจะมียอดธรรมๆ ถ้าจิตมันสงบขึ้นมามันจะเป็นยอดธรรม พ้นจากคําถามที่ถามมานี้ทั้งสิ้น คําถามที่ถามมานี่แบบว่ามันเป็นอาการ

คนฝึกหัดงาน คนฝึกหัดงานมันก็ต้องทํางานผิดพลาดบ้างเป็นธรรมดา คนฝึกหัดงานก็ฝึกหัดงานไป ความผิดพลาดนั้นมันจะสอนให้มีความชํานาญขึ้น ถ้าฝึกหัดงานครั้งแรกผิด ครั้งที่ ๒ ครั้งที่ ๓ ครั้งที่ ๔ ฝึกมันบ่อยๆ ถ้ามันผิดๆ มันจะผิดไปถึงร้อยครั้งก็ให้มันผิดสิ เราจะโง่เง่าขนาดนั้นก็ให้มันรู้ไป ทํางานแล้วทํางานเล่า มันจะผิดก็ให้มันรู้ว่ามันผิด

นี่ก็เหมือนกัน เรากําหนดพุทโธๆ ของเรา มันจะเกิดอาการอย่างไรขึ้น เราก็กําหนดพุทโธของเราไว้ ถ้ามันจะเป็น มันจะเป็นของมันไปเอง ไอ้ที่ว่าไปหมอบลงตํ่าๆ ไอ้ที่ไปบินสูงๆ นั่นอาการของใจทั้งนั้น อาการของใจนะ ดูหลวงปู่ดูลย์บอกดูจิตๆ จนจิตเห็นอาการของจิต

ไอ้นี่ตัวเองไม่ได้เห็นอาการของจิต ตัวเองเป็นอาการโดยสมบูรณ์ ตัวเองไปอยู่กับอาการ อาการนั้นมันลากจิตนั้นไปโดยสมบูรณ์ แต่ถ้าดูจิตๆ จนจิตมันสงบขึ้นมา แล้วจิตเห็นอาการของจิต อาการที่มันเป็นอยู่นี่มันเป็นอาการ แต่ทีนี้อาการอย่างนี้ จิตของเราไปอยู่กับมัน จิตของเราอยู่ในอาการนั้น จิตนี้เป็นอาการโดยสมบูรณ์ อยู่กับอาการนั้นโดยสมบูรณ์ จิตไม่ได้แยกออกมาเป็นความสงบ

จิตถ้ามันแยกออกมาเป็นความสงบแล้วจิตเห็นอาการของจิต นั่นจิตจะวิปัสสนา มันชัดๆ ของมันอยู่อย่างนี้ ข้อเท็จจริงมันเป็นของมันอยู่อย่างนี้

ทีนี้คําถามก็ถามไปเพื่อความชัดเจนๆ ทีนี้คําถามที่ถามมา ครั้งที่แล้วตอบไป ตอบไปด้วยความละเอียดเลย แต่คราวนี้จะเอาชัดๆ ชัดๆ มันเหมือนกับคนถามปัญหา พอตอบมาชั้นหนึ่ง โอ้โฮ! หลวงพ่อตอบดี จะเอา ๕

ไอ้การตอบอย่างนี้มันงก มันงก มันอยากได้ ไอ้ความอยากได้ของคนเลยไม่ได้อะไรไง คนที่ไม่ต้องการอะไร กําหนดพุทโธๆ ของเราไป มันจะเป็นของมัน จะลงตํ่าๆ จะลงสูงๆ เป็นอาการทั้งนั้น แล้วเรากับอาการเป็นอันเดียวกัน เราอยู่ในอาการนั้น เราเลยไม่รู้ แต่ถ้าคนที่เขาทําเป็น จิตเขาสงบแล้วเขาเห็นอาการขึ้นมา โอ้โฮ! มันสะเทือนมาก

เหมือนเรา เราใช้ชีวิตสํามะเลเทเมากันนะ เพราะเราไม่รู้ พวกหมอมันไม่ยอมนะ พวกหมอจะกินอะไรมันก็ระวังนะ เพราะมันรู้ว่ากินเข้าไปแล้วมันเป็นโทษเป็นภัย หมอเขาใช้ชีวิตของเขา เขาระวังตัวของเขา แต่เขาก็มีเวรมีกรรมเหมือนกัน เพราะหมอก็เจ็บไข้ได้ป่วยเหมือนกัน ไม่ใช่ว่าอาชีพเป็นหมอแล้วเขาจะพ้นจากการเจ็บไข้ได้ป่วยก็ไม่ใช่

อาชีพเป็นหมอเขาก็เป็นหมอโดยวิชาชีพของเขา แต่ถ้าเกิดเขามีเวรมีกรรมของเขา เขาก็เจ็บไข้ได้ป่วยเหมือนเรา แต่เรา เราไม่มีอาชีพอย่างนั้น เราก็ใช้ชีวิตของเรานะ โดยที่ไม่รู้ ไม่รู้ ทําอะไรก็ได้ ถ้าบอกไอ้นี่กินไม่ได้นะ เป็นพยาธิในตับ...เหรอ กินเข้าไปแล้ว แต่ถ้าหมอเขาไม่กินนะ เห็นไหม นี่ถ้าคนเขารู้ ไอ้เราไม่รู้ สบาย ทําอะไรก็ได้ สบายๆ

นี่ก็เหมือนกัน ปฏิบัติขึ้นไปแล้วเราไม่รู้อะไร เราไม่รู้อะไรเราก็พุทโธของเราขึ้นไป มันก็ไม่มีปัญหาอะไร

เรียนหมอแล้วโดนรีไทร์ออกไป ไอ้ว่าจะไม่รู้มันก็รู้นะ ไอ้จะบอกให้รู้ก็รู้ไม่หมดเหมือนกัน ไอ้นี่ยิ่งทําอะไรไม่เป็นเลย นี่ไง ปฏิบัติอย่างนี้ นู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ จะไปก็ไม่ได้ จะถอยก็ไม่ได้ ทําอะไรก็ไม่ถูกสักอย่าง

พุทโธชัดๆ แล้วทํา เราจะบอกว่า ทําด้วยความสบายใจ ทําของเราไป ไอ้ที่เราทํานั่นน่ะเราอยู่ใกล้ชิดพระพุทธเจ้าแล้ว แต่ไอ้ที่มันมีปัญหาขึ้นมาว่า สมาธิเป็นอย่างไร แล้วก็สร้างอารมณ์สมาธิ ปัญญาเป็นอย่างไร เราก็คิดปัญญา...มันเป็นอาการคิดทั้งนั้นน่ะ เป็นอาการคิด มันเป็นอาการคิดแล้วมันปฏิบัติมันก็เป็นอย่างนี้

ข้อที่ ๑. ถ้าบอกให้หลวงพ่อสอนก็สอนอย่างนี้ สอนมาตั้งแต่ต้น บอกไม่ต้องวิตกกังวลอะไรทั้งสิ้น เรามีศรัทธาความเชื่อ เราก็ปฏิบัติของเราไป เราปฏิบัติของเราไป เรามีศรัทธามีความเชื่อของเรา เพราะการปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นการบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่สูงสุดที่ประเสริฐที่สุดแล้ว แล้วปฏิบัติแล้วได้สิ่งใดมาก็อย่างที่เราพูดนี่ ได้ความเป็นยอดมนุษย์คือสติสัมปชัญญะ ความรู้ที่สมบูรณ์ ถ้ามันยังไม่เกิดสมาธิ ยังไม่เกิดปัญญาขึ้นมา เราก็ได้บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราเป็นชาวพุทธแล้ว

แต่ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา เราจะเป็นพุทธะในใจของเราเอง ถ้าเราเป็นพุทธะในใจของเราเอง เราจะเกิดสติเกิดปัญญา เกิดมรรคเกิดผลขึ้นมาในใจ ถ้าเกิดมรรคเกิดผลในใจ มันเป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นอกุปปธรรม มันเป็นสัจธรรมในใจดวงนั้น แล้วมันจะไปหวั่นไหวอะไรกับใคร

แต่นี่เพราะจิตมันอ่อนแอไง มันอ่อนแอขึ้นมาก็ถามไปร้อยแปด พอถามไปร้อยแปด ถามมาครั้งท้ายๆ เออ! ยังเข้าท่าบ้าง ครั้งที่แล้วเขียนมาทีหนึ่ง ๔-๕ กระดาษ ไม่มีอะไรเลย นํ้าท่วมทุ่ง อารมณ์ของตัวเองไปคนเดียว ฉะนั้น ครั้งที่แล้วตอบแบบดีที่สุดแล้วนะ ฉะนั้น ถ้าต่อไปมันจะตอบได้ไม่ดีเท่าครั้งที่แล้ว วันนี้ตอบไม่ได้ดีกว่าครั้งที่แล้วหรอก เพราะว่ามันเป็นคําถามเดียวกัน ไอ้สูงๆ ตํ่าๆ นี่

ฉะนั้น ข้อที่ ๑. กําหนดของเราไว้ เขาบอกกําหนดพุทโธ ถ้ามันผ่านสิ่งใดไปแล้ว ไอ้ที่มันทั้งสูงทั้งตํ่าเป็นอาการทั้งหมด อาการก็เหมือนเราหิวข้าวแล้วเราจะทานข้าว พอทานข้าวคําแรกก็อร๊อยอร่อย ไม่อยากกลืนเลย จะอมไว้อย่างนั้นน่ะ แล้วมันจะทานข้าวได้หมดมื้อไหม คําแรกอร่อยแค่ไหนก็กลืนเข้าไป คําที่ ๒ อร่อยน้อยลงก็กลืนเข้าไป กลืนทุกคําเข้าไปเดี๋ยวก็อิ่ม

นี่ก็เหมือนกัน มันจะสูงมันจะตํ่าก็ผ่านไป สูงก็ผ่านไป ตํ่าก็ผ่านไป ซ้ายก็ผ่านไป ขวาก็ผ่านไป เพราะมันเป็นคําข้าวคําแรกๆ ที่เรากําลังจะกลืนเข้าไปๆ มันยังไม่อิ่มไม่เอิ่มอะไรหรอก กลืนมันเข้าไป ผ่านมันไป อาการน่ะผ่านมันไป พุทโธไว้ชัดๆ เดี๋ยวมันไปถึงตัวมันเอง

นี่คําแรกก็ “อร๊อยอร่อย นี่มันคืออะไร นี่มันคืออะไร”

กลืนเข้าไปสิ เดี๋ยวพอคําที่ ๒ มันก็อะไรๆ อยู่นั่นน่ะ คําแรกก็นํ้าพริกกะปิ คําที่ ๒ ก็นํ้าพริกเผา คําที่ ๓ ก็นํ้าพริกกะเหรี่ยง คําที่ ๔ ก็นํ้าพริกแจ่ว อ้าว! มีอะไรอีกล่ะ ก็กลืนเข้าไปสิ ก็ผ่านไปๆ นี่อาการทั้งนั้นน่ะ

“๒. เมื่อบริกรรมพุทโธผ่านระยะติดๆ ขึ้นไปแล้ว บางครั้งมันก็มีอาการขึ้นมา มันสว่างโพลง เบา ว่างๆ ลูกเข้าใจว่านี่เป็นสมาธิ หลวงพ่อก็บอกว่ามันไม่ใช่ว่างๆ”

คําว่า “เบา สบาย” ถูก ว่างๆ อะไรก็ว่างๆ ว่างๆ ถ้ามันว่าง จิตมันเป็นจริงมันก็ถูกของมัน ไอ้ที่ว่าว่างๆ ว่างๆ เพราะมันไม่จริง ส่วนใหญ่แล้วมันไม่จริง เราถึงบอกว่ามันไม่ใช่ คําว่า “ไม่ใช่” มันเป็นคําเล่าต่อๆ กันมา มันเป็นคําบอกเล่าต่อๆ กันมา แล้วเราได้ยิน เราได้เข้ามาแล้วเราก็จะสร้างอารมณ์ให้เหมือนกับเขา มันรู้ได้นะ คนที่ทําได้จริงมันเป็นความจริงของเขา

คนที่ทําได้จริง หนึ่ง สติเขาสมบูรณ์ คนที่ทําสมาธิได้เขาจะนิ่ง เขาจะไม่ค่อยพรํ่าๆๆ ไอ้ขี้โม้นั่นน่ะมันไม่ได้ทําหรอก เพราะมันขัดแย้งกับความเป็นจริง ถ้ามันเป็นจริงมันจะนิ่ง แล้วนิ่งนะ คนที่เป็นจริงนะ เขาไม่อยากพูด เพราะพูดออกไปนะ คนที่หัดภาวนาแล้วที่เขียนคําถามมาถามเขาจะบอกว่า “หลวงพ่อ ผมไม่กล้าคุยกับใคร เขาจะหาว่าเราบ้า” คนส่วนใหญ่ที่เขาเป็นนะ เขาจะพูดอย่างนี้ เราไม่กล้าคุยกับใคร เราไม่กล้าบอกใคร เราจะปรึกษาแต่ครูบาอาจารย์ของเรา เพราะมันไปพูดแล้วเขาจะบอกว่าบ้า เพราะเขาไม่เคยรู้เคยเห็นอย่างนี้ไง ฉะนั้น คนที่เป็นจริงเขาจะ อื้อหืม! มันมหัศจรรย์ จะพูดกับใครได้อย่างไร ถ้าพูดแล้วจะหาว่าเรานี่เกินบาท เขาก็จะเก็บไว้

แต่ไอ้ที่พูดว่างๆ ว่างๆ ไปไหนก็ว่างๆ ว่างๆ

เราก็ถือลูกโป่งใบหนึ่งก็ได้ เป่าให้เป็นลูกโป่ง ว่างๆ ว่างๆ ในลูกโป่งมันว่าง แล้วลูกโป่งมันมีชีวิตไหม มันรู้สึกตัวมันไหม

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ที่เราพูดนี่เราพูดเพราะว่าเราเสียดายจิตของคน เราเสียดายความรู้สึกของคน ความรู้สึกของคนถ้ามันทําสมาธิได้ มันทําสติปัญญาได้ มันจะประเสริฐมากเลย แต่นี้มันทําไม่ได้ แล้วมันก็ไปคิดไปพูดอย่างนั้นน่ะ เราถึงบอกว่ามันไม่ใช่ มันไม่ใช่ มันไม่จริง เราถึงบอกว่ามันไม่ใช่

แต่ถ้าเราภาวนาของเรา ถ้ามันพุทโธๆ แล้วมันสว่างขึ้นมา นั่นก็เป็นอาการเหมือนกัน จิตเห็นแสง จิตเห็นความสว่างไสว นี่คือนิมิตทั้งนั้นน่ะ เพราะจิตสงบแล้วมันเห็นไง ไอ้ที่ว่ามันสว่างเป็นโพลง ไอ้ที่มันเป็นแสงสว่าง ใครเป็นคนเห็น ใครเป็นคนเห็น ถ้าจิตมันไม่สงบ จิตมันจะเห็นหรือ

จิตมันสงบ จิตมันก็เห็นใช่ไหม เห็นแสงสว่าง เห็นอะไร ความเห็นอันนั้นมันก็เป็นนิมิต ถ้าจริงๆ แล้วมันต้องย้อนดึงกลับมาให้มันสงบในตัวมันเอง ไม่ต้องรู้ต้องเห็นสิ่งใด นั่นคือตัวจริง ตัวจริงมันเป็นแบบนั้น

ฉะนั้น ถ้ามันสบายๆ ถ้าจิตมันสบายก็บอกว่ายอดมนุษย์ไง เราประพฤติปฏิบัติแล้วเรามีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ นี่ยอดคน นี่ถูกต้องแล้ว ถ้ามันสว่างโพลง มันสบาย ก็ถูก ก็ถูกต้องแล้ว เพราะมันเป็นการปฏิบัติ แต่ไอ้ว่าว่างๆ ไอ้นี่ความคิดนะ เราคิดว่ามันว่าง ถ้าเราคิดว่ามันว่างนั่นเรื่องหนึ่ง ถ้าตัวมันว่างนะ อ๊ะ! มันพูดไม่ออก ถ้ามันรู้จริงมันจะเป็นอย่างนั้น ถ้าเป็นความจริง

ฉะนั้น ไอ้ที่ว่าว่างๆ ว่างๆ ใครจะพูดก็ได้ ถ้าใครจะพูด เสร็จแล้วถ้าเป็นเรานะ ถ้าคุยกันโดยธมฺมสากจฺฉา เราจะบอกว่า ความว่างมันเป็นผลของใครไม่คัดค้าน แต่เหตุล่ะ ถ้าเหตุ ถ้าเหตุทําไม่ถูก มันไม่มีเหตุ ไม่มีที่มา มันจะว่างอย่างไร เหมือนเรา เรามีเงินอยู่ล้านหนึ่ง สรรพากรมาถามว่าล้านนี้ทําอะไรมา ตอบไม่ได้นะ ยุ่งนะ

ถ้าเรามีเงินอยู่ล้านหนึ่ง สรรพากรถามว่าล้านนี้ได้แต่ใดมา

อ้าว! เพิ่งทํางานมาเดี๋ยวนี้ เขาจ่ายเป็นค่าแรงมา

เสียภาษีหรือยัง

โอ๋ย! เขาหัก ณ ที่จ่ายเรียบร้อย จบไหม

เรามีอยู่ล้านหนึ่ง สรรพากรถาม ตอบไม่ได้ จบ ยึดหมดเลย

ว่างๆ

จะว่างๆ อย่างไรไม่สําคัญ สําคัญว่าทําอย่างไรมา ถ้าคนเป็นนะ

นี่พวกเราทําไม่เป็นไง พอพวกเราทําไม่เป็นแล้วก็ไม่รู้ว่ามันมาจากทางไหนไง ถ้าคนเป็นอย่างเราทําอย่างไรมา กําหนดอะไร ใช้ปัญญาอย่างไรมันถึงว่าง ตอบไม่ได้ เพราะมันเหมือนกับว่ามันไม่มีที่มาที่ไป ถ้าไม่มีที่ไป เราถึงว่าว่างๆ อย่างนี้ผิด มันเป็นฟังเขาเล่าว่า ฟังเขาบอกมา

แต่ถ้าเป็นของเราจริงนะ เราพุทโธๆ มันละเอียดเข้ามานะ โอ้โฮ! จิตมันละเอียดมาก ละเอียดเข้ามาจนพุทโธไม่ได้เลย กลัวมากเลย แต่ตั้งสติดีๆ มันก็เลยพุทโธต่อเนื่องได้ พอต่อเนื่องเข้าไป มันพุทโธจนพุทโธไม่ได้เลย พอพุทโธไม่ได้เลย ตัวมันเป็นพุทโธ...เออ! มันก็ต้องมีที่มาสิ ถ้ามันว่างอย่างนี้ใช่ ใช่

ว่างๆ ไม่เป็นไร จะว่างๆ อย่างไรไม่สําคัญ สําคัญที่ว่าทําอย่างไร ทําอย่างไร ถ้ามันทําจริงมันก็เป็นความจริง ถ้าความจริงมันก็ถูกต้อง

“๓. เมื่อบริกรรมพุทโธผ่านไปแล้วถึงจุดที่สบายๆ เล็กน้อย ก็สงบอยู่ในระดับหนึ่ง รู้อยู่ มีความคิดผ่านเข้ามา แต่ไม่ฟุ้งซ่านมากนัก พอประคับประคองตัวไปได้ เมื่อพุทโธชัดๆ ขึ้นไป ลูกเข้าใจว่าจิตยังฟุ้งซ่านอยู่”

เวลามันจะดี เราก็คิดไปเอง คิดว่าจิตมันจะเป็นอย่างนั้น มันจะเป็นอย่างนี้ มันจะเป็นอย่างนั้น มันเหมือนกับคนอ่อนแอทางความคิด คิดไปเรื่อย แล้วอีกอย่างหนึ่งเวลาพุทโธๆ แล้วมันต้องมีการกระทํา มันเหนื่อยมันยากไง อยากจะได้อะไรที่มันสะดวกสบาย แล้วพอทําแล้วนะ เราพูดไว้ตรงนี้เลย เวลาคนภาวนาขึ้นมาแล้ว พอเป็นสมาธิแล้วมันมีความสุขมีความสบายมาก แต่เสร็จแล้วมันก็คลายตัวออกมา การที่คลายตัวออกมาแล้ว เราจะทําเข้าไปอีกแล้ว เราจะต้องมีความพยายาม

ฉะนั้น เวลาส่วนใหญ่คนจะคิดว่าเราทําสมาธิแล้ว พอมันคลายตัวออกมา ก็คิดว่าการคลายตัวออกมามันยังเป็นสมาธิอยู่ ก็คิดว่าตัวเองได้สมาธิตลอดไป มันไม่ใช่ สมาธิจะเกิดขึ้นต่อเมื่อเรามีคําบริกรรมหรือเรามีวิธีการรักษา เรามีวิธีการ มันมีเหตุทําให้เป็นสมาธิได้ จิตก็จะเป็นสมาธิตลอดไป เวลามันคลายตัวออกมา เราก็กําหนดพุทโธต่อเนื่องไป หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มันก็เข้าไปสู่สมาธิอย่างเดิม เห็นไหม มันต้องมีการรักษา มันต้องมีการกระทํา เราจะบอกว่ามันต้องเหนื่อยยากตลอดไป การดูแลรักษาเป็นความเหนื่อยยากมากนะ เราต้องมีสติมีปัญญาดูแลรักษาของเรา มันถึงจะเป็นความสงบต่อเนื่อง ความสงบของเราอยู่ตลอดเวลา

ฉะนั้น ถ้าเรามีหน้าที่การงาน เราต้องทําหน้าที่การงานของเรานะ เราก็ทําหน้าที่การงานของเรา ทําหน้าที่ก็อยู่กับงานนั้น พอพ้นจากงานนั้น เราก็มาดูแลใจของเรา มันฝึกหัดอยู่อย่างนี้ให้มันเป็นความดีของเรา เป็นความดีของเราเพราะว่าเราเป็นชาวพุทธเกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรามีศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจําหัวใจของเรา เราก็อยู่ใกล้ชิดกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ให้ชีวิตของเราไม่ทุกข์ยากจนเกินไป

หน้าที่การงานอาบเหงื่อต่างนํ้า มันก็เป็นหน้าที่ที่บากบั่น ต้องทํามาหากินอยู่แล้ว แล้วทํามาหากินแล้วเราก็ต้องให้หัวใจของเราได้มีคุณธรรมในหัวใจของเราให้มันมีความสุขของมันบ้าง มันบ้างไง แล้วถ้ามันทําของเรามันจะดีขึ้นของมันไปเรื่อยๆ ไง

ฉะนั้น ถ้าทํา ทําอย่างนี้ กําหนดพุทโธของเรา ใช้ปัญญาอบรมสมาธิของเรา แล้วอาการต่างๆ ให้มันผ่านไป มีสิ่งใดเกิดขึ้นเป็นความประทับใจ คือเราเคยเห็น แล้วทําต่อเนื่องขึ้นไปๆ นี่พูดถึงว่าการปฏิบัติต่อเนื่องให้ทําแบบนี้ แค่ทําน่ะ เราจะบอกว่า ให้แค่ประพฤติปฏิบัติ ให้แค่บํารุงรักษาหัวใจ แล้วอย่าไปคาดหวังมาก การคาดหวังมาก ที่มันมีปัญหาก็ “สมาธิจะเป็นอย่างนั้น สมาธิจะเป็นอย่างนี้ สมาธิจะเป็นอย่างโน้น”

จริงๆ คือสมาธิมันอยู่กับใจเรา ทั้งๆ ที่เป็นสมาธิมันยังไม่รู้เลย เพราะมันไปคาดหมายว่าแก้วแหวนเงินทองมีค่ามากกว่า

อาการอย่างนั้นๆ อาการอย่างนั้นเป็นเรื่องของเขา แต่ของเราจิตสงบ แล้วมันมีความอิ่มใจ เบาว่างหมดเลย เบาว่างไม่ใช่เบาแบบปุยนุ่นลอยไปนะ เบาว่างหมดเลย สติสมบูรณ์ มีสติพร้อม สติสําคัญ อย่างนี้มันก็เป็นสมาธิ

สมาธิก็เป็นสมาธิไง พอมีสมาธิ เราฝึกหัดจนเรามีความชํานาญของเรา เราก็ฝึกหัดใช้ปัญญาของเรา ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาของเรามันจะเกิดมรรคเกิดผล เกิดการปฏิบัติที่เป็นความเป็นจริง มันก็จะเป็นประโยชน์กับเรา นี่พูดถึงคําถามว่ามันจะถูกต้องหรือไม่

ถาม : เรื่อง “ท้อเรื่องเรียน”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ ผมท้อมากครับกับชีวิตตัวเองเหลือเกินครับ โดนคนดูถูก เรียนก็ไม่ค่อยเก่งเหมือนคนอื่นเขา แนวทางการดําเนินชีวิตก็ไม่มี ผมท้อเหลือเกินครับ อยากให้หลวงพ่อสอนผมด้วยครับ ผมมันลูกศิษย์ที่สมองไม่มี หลวงพ่อสอนก็ไม่จํา ผมท้อเหลือเกินครับหลวงพ่อ ผมอยากเรียนจบ

ตอบ : นี่ไง ถ้าเด็กนะ เราเคยไปธรรมศาสตร์ เด็กจะเข้ามาถามเยอะมาก “หนูควรเรียนอะไร หนูควรเรียนอะไร” ไอ้พวกที่เรียนจบไปแล้วก็จบไปแล้ว ไอ้พวกที่เรียนไม่จบมันจะมาถาม “หนูควรเรียนอะไร หนูควรเรียนอะไร”

เราจะบอกเขา เพราะหนูควรเรียนอะไร เขามีอุปสรรคแล้ว เขามีปัญหาชีวิต เขามีปัญหาชีวิตมาก เพราะว่าเราเป็นนักปฏิบัตินะ พอเรานักปฏิบัติ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน พอกรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน จิตแต่ละดวงที่มาเกิดมันก็มีเวรมีกรรมของมันมานะ เด็กที่เกิดมาไอคิวสูงๆ ไอคิว เขามีบุญกุศลของเขา เม็ดในของเขาคือสร้างกรรมของเขา กรรมมาดี ไอ้ของเรา เราสร้างกรรมของเราปานกลาง เราเกิดมาเป็นชนชั้นกลางใช่ไหม ไอ้เราสร้างเวรสร้างกรรมของเรามาจนไม่มีสติปัญญาของเรา เราก็สร้างของเรามา ทีนี้พอสร้างของเรา นี่มันคือกรรม มันคือการกระทําที่มันเสวยภพชาติ

จูฬปันถก เห็นไหม มหาปันถกเป็นพี่ พอมหาปันถกเป็นพี่ เป็นลูกกําพร้าทั้งคู่มาอยู่กับปู่ สุดท้ายแล้วก็บอกกําพร้า ก็มาบวช พอพี่บวชแล้วพี่สําเร็จเป็นพระอรหันต์ พี่ก็ไปเอาน้องมาบวช พอเอาน้องมาบวชนะ ให้น้องท่องมนต์ตอนเดียวท่องไม่ได้ ท่องไม่ได้ จนพี่ให้น้องไป ไล่น้องไปเลย เพราะอาย ไล่น้องไปเลย ให้ไปสึก

พระพุทธเจ้าไปดักอยู่ข้างหน้าเลย “จูฬปันถก เธอจะไปไหน”

“จะไปสึก พี่ไล่ให้ไปสึก”

“เธอบวชเพื่อใคร”

“บวชเพื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”

“ถ้าอย่างนั้นถ้าเธอบวชเพื่อเราก็มานี่สิ พี่ว่าก็ไม่เกี่ยว ไม่ต้องไปยุ่งกับเขา มานี่ๆ”

ก็เรียกมา เรียกมาก็ให้ผ้าขาวผืนหนึ่งแล้วให้เอามือลูบ ให้เอามือลูบ “ผ้านี้ขาวหนอ ผ้านี้ขาวหนอ” ลูบไปเรื่อย ลูบไปเรื่อย พอลูบไป ผ้าขาวๆ มันเริ่มเศร้าหมอง ปัญญามันเกิด ปิ๊ง! เป็นพระอรหันต์เลย เขาก็ไปถามพระพุทธเจ้าว่าทําไมมันเป็นแบบนี้ ทําไมมันเป็นแบบนี้

พอเป็นพระอรหันต์แล้ว อู้ฮู! ปัญญาเยอะนะ

พระพุทธเจ้าบอกว่า มีอยู่ชาติหนึ่งเขาเป็นกษัตริย์ เป็นกษัตริย์นะ แล้วเขาออกตรวจพล กษัตริย์ แล้วเขาใช้ผ้าเช็ดหน้าเช็ดหน้าไง เช็ดหน้าของเขา มันเห็นแล้วมันสะเทือนใจ โอ้โฮ! ทําไมมันสกปรก เพราะชาตินั้นเขานุ่มนวลมาก แล้วมาเกิดอีกชาติหนึ่งมาเป็นพระ พอเป็นพระ พระเขาท่องปาฏิโมกข์อยู่ ไปหัวเราะเยาะเขา

เวลาเราท่องหนังสือมันก็ผิดๆ ถูกๆ ใช่ไหม เขาก็นั่งขําจนไอ้คนท่องมันอายไม่กล้าท่อง กรรมอันนั้นน่ะ กรรมอันนั้นทําให้สมองทึบ แต่เวลาที่จะเป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์เพราะเป็นกษัตริย์ที่ไปตรวจพลนั่นน่ะ เอาผ้าเช็ดหน้าเช็ดหน้า พอเช็ดหน้ามันเกิดความสกปรก มันก็ฝังใจ มันก็เป็นอสุภะฝังใจมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอนาคตังสญาณรู้ถึงว่าเขาสร้างเวรสร้างกรรมอะไรมา แล้วสอนเอาผ้าขาวมาลูบ

นี่ไง ถ้าพูดถึงว่ามันเป็นเวรเป็นกรรม ถ้าเป็นเวรเป็นกรรม เราจะย้อนกลับมาคนถาม “หลวงพ่อ ผมก็ท้อกับชีวิตขนาดนี้ แล้วหลวงพ่อยังบอกว่าเป็นกรรมของผมอีก ชีวิตผมยิ่งเศร้าใหญ่เลย”

เราจะบอกว่า ชีวิตที่เราทํามานี่เราทําของเรามาแล้ว ชีวิตปัจจุบันนี้ก็แค่ทําให้มันถูกต้องเท่านั้นแหละ ใครมันจะดูถูก คนเขาจะดูถูก เราก็เคยดูถูกคนมาไม่ภพใดชาติใด เพราะเราทํามาอย่างนี้ เราถึงมาเจอสภาวะแบบนี้ ถ้าเราเจอสภาวะแบบนี้ เราตั้งสติไง เราตั้งสติของเรา เราตั้งสติ แล้วก็แค่ทําให้มันผ่านไปไง แค่ทําให้ชีวิตนี้ให้มันผ่านไป แค่ทําชีวิตนี้ให้มันผ่านไป ผ่านไปด้วยความเพียรของเราไง ด้วยความเพียรของเรา เห็นไหม

“ผมเรียนก็เรียนไม่เก่ง แนวทางการดําเนินชีวิตก็ไม่มี”

ถ้าเราเรียนไม่เก่ง เราก็เรียนน่ะ เราพยายามจะทําอย่างไรก็ได้ให้มันจบ เพราะอะไร เพราะว่าคนเรามันต้องมีการศึกษาไง พอคนมีการศึกษา ศึกษาจบแล้ว เราถ้ามีหน้าที่การงานอย่างไร เราก็ทํา ถ้าไม่มีหน้าที่การงานอย่างไร เราก็พยายามตั้งสติของเราไว้

เวลาเราตกทุกข์ได้ยากไปอยู่ในสถานะใด สิ่งนั้นมันจะบีบคั้นเรา แต่เวลาเราอุดมสมบูรณ์ เรามีความสุข เราก็เพลิดเพลินจนลืมกับชีวิตของเราไปไง นี่ไง ชีวิตมันเป็นแบบนี้ มันขาดสติไง มันขาดสติ มันไม่ได้ดูแลรักษาไง

แต่ในปัจจุบันนี้ ในปัจจุบันนี้เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนา เขาบอกว่า “ผมท้อกับชีวิตนี้มาก แนวทางการดําเนินชีวิตก็ไม่มี” นี่เราคิดของเรา

พระพุทธศาสนา เรามีครูมีอาจารย์ไง ถ้ามีครูบาอาจารย์ ดูสิ เวลาลูกศิษย์กรรมฐานเรา เวลาเราจะออกประพฤติปฏิบัติกัน เราก็แสวงหาครูหาอาจารย์ที่ชี้นําเราได้ ถ้าพูดอย่างนี้แล้วคิดถึงหลวงตาทันทีเลย หลวงตาท่านบอกว่าท่านจบ เวลาบวช ศึกษามาๆ ไปเรียนธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คนทําบุญแล้วไปเกิดเป็นเทวดา อยากไปเป็นเทวดา ศึกษาละเอียดเข้าไป ถ้าทําบุญมากขึ้นไปเกิดเป็นพรหม อยากไปเป็นพรหม ศึกษามากขึ้นไป ถ้าเป็นเทวดา เป็นพรหมก็ยังเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้าเป็นพระอรหันต์สิ้นไปเลย ก็อยากเป็นพระอรหันต์

อยากแล้วศึกษานะ ตั้งสัจจะ พ้นจากได้เป็นมหาแล้วจะออกปฏิบัติ เวลาจะออกปฏิบัติ งงอีกนะ จะจริงหรือเปล่า ทั้งๆ ที่มันเชื่ออยู่ครึ่งหนึ่ง กิเลสในใจเราทําให้สงสัยอย่างนี้ สุดท้ายท่านก็ตั้งปฏิภาณเลยว่าต้องไปหาหลวงปู่มั่นเท่านั้นน่ะ เวลาไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า “สิ่งที่ศึกษามามันมีคุณค่ามาก มีคุณค่ามาก”

นี่ไง เขาบอกเขาท้อชีวิต เขาไม่มีเป้าหมายในชีวิตไง

นี่ก็เหมือนกัน จะปฏิบัติไปมันจะไปทางไหน มันจะไปอย่างไร เขาก็ไปหาครูบาอาจารย์ ไอ้นี่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา มันมีครูมีอาจารย์อยู่ ครูบาอาจารย์ท่านจะชี้นําของท่านในการดํารงชีวิต

แต่ของเราดํารงชีวิต เราก็ต้องดํารงชีวิตของเราเองใช่ไหม เพราะครูบาอาจารย์ท่านจะทุกข์จะยากก็ทุกข์ยากของท่าน เวลาท่านประสบความสําเร็จท่านก็มีความสุขของท่าน ความทุกข์ความยาก ความเพียรชอบ มันสุขของท่าน แต่ท่านต้องกระทําของท่าน แต่ของเรา เราต้องกระทําของเรา แต่เรามีครูบาอาจารย์เป็นแบบอย่าง มีครูบาอาจารย์เป็นตัวอย่างๆ

คําว่า “ตัวอย่าง” ครูบาอาจารย์ถ้าท่านเป็นจริงๆ แต่ละองค์นะ ท่านไม่ขี้คุย ท่านไม่พูดออกมาเท่านั้นน่ะ เพราะถ้าครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าเป็นตัวอย่างของเรา ท่านต้องทุกข์ยากมาก่อน เราจะใช้คํานี้เลย คนที่ปฏิบัตินะ แต่ละขั้นแต่ละตอนจะผ่านมาได้มันทุ่มเทนะ ท่านต้องทุกข์ยากมาก่อน แต่ท่านไม่เอาความทุกข์ความยากมาขู่พวกเราไง ลองบอกสิว่าปฏิบัติทุกข์ขนาดนี้ หนีหมดเลย ไม่มีใครทําเลย

ท่านต้องทุกข์ยากมาก่อนนะ แต่เวลาท่านมาพูดถึงความสุขของท่านๆ ท่านต้องทุกข์ยากมาก่อน ท่านเคยทุกข์เคยยากมา แล้วท่านประสบความสําเร็จ ท่านถึงมีความสุขของท่านมา

ฉะนั้น เวลาเรา การดํารงชีวิตท่านก็ทําของท่านมา ท่านถึงประสบความสําเร็จของท่าน ฉะนั้น ของเรา เราก็พยายามทําแค่หน้าที่ ไม่ต้องบอกไบรต์นะ พ่อแม่จะให้เรียนหมอ ไม่ต้องหรอก เอาแค่ให้เรียนจบพอ ไม่ต้องทําเพื่อพ่อแม่หรอก พ่อแม่จะให้เรียนหมอ ใครๆ ก็จะให้เรียนหมอ ถ้าอย่างนั้นเราเครียดตายเลย เราเรียนให้จบ

เราจะบอกว่าแค่ทํา ถ้าคนจะดูถูก ใครมันไม่ทําความผิด คนก็ทําความผิดมาทั้งนั้นน่ะ ถ้าคนทําความผิดขึ้นมาแล้วนะ เขาสํานึกถึงความผิดของเขา ไม่ใช่ทําความผิดแล้วประชดชีวิต มันจะเสียตอนที่ประชดประชันน่ะ เราพอจะทําได้ แต่ไม่ทํา เราพอจะทําได้ แต่เราไม่ทํา เพราะเราจะประชดคนอื่น ไอ้คนที่ดูถูกดูแคลนเรา เรายิ่งประชดมันยิ่งเสียไง

เราไม่ต้องไปประชดประชันใครทั้งสิ้น เราทําของเรามา แค่ทําของเราให้ดีที่สุด ไม่ต้องไปแบกรับภาระใดๆ ทั้งสิ้น แค่ทําของเราให้ดีที่สุด แล้วถ้ามันเรียน มันมีปัญหาขึ้นมา วิชามันแบบว่าซ่อมได้ เปลี่ยนได้ ทําได้ แก้ไขได้ ถ้าแก้ไขได้ เราแก้ไขของเราจนจบ พอจบแล้วนะ

เวลาเราเรียนมา เขาบอกว่า เราเรียนมา เราท้อมาก เรามีแต่คนดูถูก เราเรียนมา เราไม่ใช่คนเรียนเก่ง

ไอ้คนที่เรียนไม่เก่งนะ มันเป็นเถ้าแก่เยอะแยะเลย ไอ้คนที่เรียนไม่เก่ง ทางโลกมันทันคนนะ ทางโลกมันมีสติปัญญา มันไปทําอาชีพแล้วมันจะไปจ้างไอ้คนที่เรียนเก่งๆ มาเป็นลูกน้องหมดเลย ไอ้ที่เรียนเก่งๆ มันมากินเงินเดือนเรา อนาคตใครจะไปรู้

ฉะนั้น เราตั้งใจของเรานะ แค่ทํา แค่ทําของเราให้ดีที่สุด ไม่ต้องบอกว่า โอ้โฮ! จะต้องมีเป้าหมายอย่างนั้น จะต้องเรียนให้ได้ไบรต์อย่างนั้น โอ้โฮ! จะเอาเกียรตินิยม...ไม่ต้องหรอก เรียนให้จบๆ ถ้าเรียนให้จบนะ

“แค่นี้ก็เรียนไม่จบแล้ว แค่นี้ก็ทุกข์ยาก”

แค่ทําดีๆ แค่ทํา แค่ทําให้ดี แค่ทําเท่านั้นแหละ ทําให้มันสุดความสามารถของเรา แค่ทํา แค่ทําให้ดี ทําให้ถูกต้องดีงามเท่านั้น ชีวิตมันจะราบรื่นมันไป อย่าไปวิตกกังวล อย่าไปบีบคั้นจนเกินไป

ในบ้านบ้านหนึ่ง ในครอบครัวหนึ่งมีพี่มีน้อง โอ้โฮ! พี่นี่เรียนดีมากเลย ไอ้น้องเกร็งหมดเลย เพราะว่าสู้พี่ไม่ได้...ไม่เป็นไร พี่เราดีก็ดีแล้วไง ก็พี่เรา เราเองเราก็ทําแค่ดีที่สุดของเรา น้องดี อ้าว! น้องดีก็น้องเราไง น้องดีก็ดีแล้ว เราก็ไม่ต้องไปดูแลเขาเพราะน้องเราดี

ใครจะดีก็สาธุ สาธุ ให้เขาดี สังคมดี ทุกอย่างดี ดีหมด เราดีด้วย ฉะนั้น ถ้าบอกเขาดีแล้วมากดดันเรา เขาดีแล้วมากดดันเรา คนนู้นก็ดูถูก ทั้งๆ ที่เขาไม่ได้ดูถูกเลย เขาอาจจะพูดให้กําลังใจก็ได้ เขาจะพูดดีกับเราก็ได้ แต่เราคิดไปเอง ฉะนั้น แค่ทําให้ดี มีสติสัมปชัญญะ แค่ทําให้ดี

เรานะ ในวงกรรมฐาน ในวงการปฏิบัติมันก็มีการปฏิบัติแข่งกันอดนอน อดนอนแข่งกัน อดอาหารแข่งกัน เขาก็แข่งกันมาทั้งนั้นน่ะ อดนอน ๗ วัน ๑๐ วันก็แข่งกันมา แต่อดนอนมาก อดนอนน้อย ภาวนาไม่เป็น อดบ้างไม่อดบ้างเกิดภาวนาเป็น เพราะมันมัชฌิมาปฏิปทา มันพอดีของมัน มันสมดุลของมัน มันก็ได้ เห็นไหม

เวลาถึงที่สุด มันจะทําดีมากน้อยขนาดไหนมันเป็นภาพ สภาวะแวดล้อม ภาพสังคม แต่จริงๆ มันเกิด มันเกิดจากปัญญา เกิดจากความรู้ความเห็นจากภายในของเรา

นี่ก็เหมือนกัน เราเรียนไม่ดี ไม่เก่งเท่าเขา เขาจะดูถูกดูแคลนเราอย่างไร อันนี้มันช่วงเวลาเริ่มต้น ช่วงเวลาการศึกษา ชีวิตของเรานะ เวลาการศึกษา ๒๐-๓๐ ปีใช่ไหม จะว่า ๒๐ ปีมันเกินมาแล้ว ๒๐-๓๐ ปี แล้วถ้าเกิดว่าชีวิตต่อไปล่ะ ถ้าคนอายุ ๑๐๐ อีกเกือบ ๗๐ ปี อันนั้นพิสูจน์กันตอนนั้น พิสูจน์กันตอนเรียนจบแล้วไปทํางาน ตอนเรียนจบแล้วเรามีอาชีพ เราต้องมีชีวิตต่อเนื่องไปนะ ไอ้นี่มันแค่เริ่มต้นน่ะ ฉะนั้น แค่ทําให้มันดีที่สุด แค่ทําให้มันผ่านไป ทําให้ดีเพื่อชีวิตของเราไง

นี่พูดถึงว่า ชีวิตเรามันท้อแท้นัก ชีวิตเราไม่มีคุณค่า ไม่มีคุณค่าเพราะกิเลสมันซํ้าเติมไง แต่ถ้าเรามีสติปัญญา ชีวิตนี้มีค่านัก การเกิดเป็นมนุษย์นี้แสนยาก เกิดแล้ว เกิดมาในสังคมที่ร่มเย็นเป็นสุข สังคมแบบเราสังคมที่ไม่บีบคั้นจนเกินไป มีโอกาสให้เราทําหน้าที่การงานของเรา มีโอกาสเลี้ยงชีพของเรา แล้วเราจะทําคุณงามความดีของเรา สร้างคุณงามความดีเพื่อชีวิตนี้ เอวัง

ถ้าปฏิบัตินะ
ในชาติปัจจุบันนี้ถ้าเราไม่ได้เข้าสู่มรรคสู่ผล ไม่ถึงสิ้นกิเลสไป
เราก็ปฏิบัติให้หัวใจเข้มแข็ง ปฏิบัติให้มีโอกาส
มันไม่เป็นการสูญเปล่า ไม่เป็นการสูญเปล่าเพราะเราฝึกหัด
เรามีการกระทํา
เราพยายามเพิ่มอํานาจวาสนาบารมีให้กับจิตของเรา
ไม่เสียหาย ปฏิบัติของเราให้มากขึ้นๆ ไป ทําไป

๕

ลําบากเปล่า

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๕๙

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ปฏิบัติโดยความเป็นทุกข์”

ขอเมตตาถามการปฏิบัติครับ

๑. ทุกขาปฏิปทา เหมือน ต่างอย่างไรกับอัตตกิลมถานุโยคในสมัยที่กําลังมีความเพียรครับ กลัวจะเดินผิด

๒. ขอให้หลวงพ่ออธิบายคําว่า “เห็นทุกข์คือเห็นธรรม” ในขณะทําสมาธิครับ

ตอบ : ๒ คําถามเนื้อๆ เลย เห็นไหม เขาถามมาเพราะว่าคุยกันมาพอแรงแล้วล่ะ ทีนี้เขาถามเลย “๑. ทุกขาปฏิปทา เหมือน ต่างอย่างไรกับอัตตกิลมถานุโยค”

ทุกขาปฏิปทาคือว่าปฏิบัติโดยปฏิปทาแบบขี้ทุกข์ขี้ยากไง คําพูดคํานี้หลวงตาท่านพูดบ่อย ครูบาอาจารย์ของเราท่านพูดบ่อย เราบอกเราบารมีขี้ทุกข์ เราบารมีขี้ทุกข์

ถ้าบารมีขี้ทุกข์ ทุกขาปฏิปทา เวลาปฏิบัติเป็นทุกข์ไง แต่มันเป็นปฏิปทาของคนทุกข์คนยากไง สุขาปฏิปทา คนปฏิบัติด้วยความสุขไง นี่ไง บัว ๔ เหล่าๆ

ทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา นี่เวลาสวดมนต์ ทุกขาปฏิปทา แล้วพอทุกขาปฏิปทา ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติเราก็บอกว่าเราเป็นทุกข์ๆ

เวลาปฏิบัติเราเป็นทุกข์เป็นยากกันทั้งนั้นน่ะ แล้วเป็นทุกข์เป็นยาก มันปฏิปทาทางเดินไง ทางเดินด้วยความทุกข์ความยากไง

สุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา ปฏิบัติโดยความสุขปฏิปทาของเรา ด้วยความราบรื่น ด้วยความร่มรื่นไง นี่สุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา

ทุกขาปฏิปทาใช่ไหม เราก็บอกว่าปฏิบัติโดยทุกข์โดยยากๆ ทีนี้โดยทุกข์โดยยากอย่างหนึ่งใช่ไหม ทีนี้เวลาปฏิบัติไปแล้วมันมีความคิด เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพูดถึงกามสุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยค ทีนี้ถ้ามันแบบว่ากามสุขัลลิกานุโยค ทาง ๒ ส่วนที่ไม่ควรเสพ ปฏิบัติโดยการติดสุขๆ โดยเข้าสมาธิแล้วมีความสุข เข้าสมาธิแล้วก็มีความร่มเย็นเป็นสุข พอเป็นสมาธิแล้วเวิ้งว้าง เวิ้งว้าง มันมีความรื่นเริง มีความเบาสบาย ติดอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่ไง ทาง ๒ ส่วนไม่ควรเสพ

ปฏิบัติไปแล้วมันทุกข์มันยากๆ อัตตกิลมถานุโยคคือการกระทําที่เปล่าประโยชน์ มันไม่เหมือนกัน การปฏิบัติโดยที่เปล่าประโยชน์ การเปล่าประโยชน์มันเปล่าประโยชน์จากอะไรล่ะ ถ้าพูดถึงการเปล่าประโยชน์มันเปล่าประโยชน์จากมรรคจากผล แต่ถ้ามันปฏิบัติไปแล้ว กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน การกระทําของคนคือการกระทํา การกระทํานั้นเป็นจริตเป็นนิสัย มันมีเวรมีกรรมทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น เวลาทําดีทําชั่วมันจะไม่มีเหตุไม่มีผลเลยหรือ ไม่มีอะไรตกค้างในใจ...มี

เวลาความเชื่อถือ เวลาคนที่เข้าไปถึงครูบาอาจารย์ที่เป็นจริง แล้วเห็นญาติพี่น้องของตนเองไปอยู่กับครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นจริง พยายามจะดึงมาๆ เพราะเหตุใด เพราะมันจะเป็นสายบุญสายกรรมไปไง สายบุญสายกรรมไปทําในทางที่ผิด สายบุญสายกรรมไปในทางที่ออกห่างจากอริยสัจ ถ้าอย่างนั้นเราก็พยายามจะดึงเขามาสู่สัจจะความจริง

ตรงนี้ที่ว่าปฏิบัติแล้วที่มันไม่มีผล มันมีผลอย่างนี้ต่างหากล่ะ เวลามันมีผล มีผลในวัฏฏะไง มีผลว่าเข้าไปอยู่ในสายบุญสายกรรมของกลุ่มใด มันเป็นจริตเป็นนิสัยใช่ไหม เวลาเราชอบ เราชอบครูบาอาจารย์องค์นี้ ครูบาอาจารย์องค์นี้ท่านเอาอกเอาใจเรา ครูบาอาจารย์องค์นี้พูดตรงกับความรู้สึกเรา ครูบาอาจารย์พูดเหมือนเราๆ

เหมือนเราก็เราคิดโดยกิเลสไง ถ้าเราคิด เหมือนเรามันก็เหมือนโดยกิเลสไง ถ้าเราชอบอย่างนั้น เราก็เข้าไปสายบุญสายกรรมอย่างนั้น พอเข้าสายบุญสายกรรมอย่างนั้น นี่ไง ถ้าพูดถึงว่ามันมีผลอย่างนี้ แต่มันเปล่าประโยชน์ อัตตกิลมถานุโยคคือความลําบากเปล่า มันเปล่าจากมรรคจากผล แต่บอกถ้ามันเปล่าจากมรรคจากผล แต่พอมันเปล่าจากมรรคจากผล แล้วปฏิบัติแล้วมันไม่เข้าสู่มรรคสู่ผล

ถ้ามันปฏิบัติแล้วเข้าสู่มรรคสู่ผล มันเข้าสู่ศีล สมาธิ ปัญญา เข้าสู่มรรค ถ้าเข้าสู่มรรคไปมันก็เข้าสู่สัจจะความจริง ถ้าเข้าสู่สัจจะความจริง เข้าสู่อริยสัจ

ฉะนั้น ทุกขาปฏิปทา เวลาปฏิบัติโดยเป็นทุกข์นั้นเป็นเรื่องหนึ่ง ความปฏิบัติเป็นทุกข์เป็นปฏิปทา เป็นเครื่องดําเนิน อัตตกิลมถานุโยคมันเป็นความลําบากเปล่า แล้วพอเป็นความลําบากเปล่านะ ปฏิบัติแล้วมันไม่มีสิ่งใดเป็นชิ้นเป็นอันไง มันไม่มีสิ่งใดที่เป็นประโยชน์กับเราขึ้นมา เห็นไหม

ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาแสดงธัมมจักฯ กามสุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยค ทาง ๒ ส่วนที่ไม่ควรเสพ ทีนี้ทาง ๒ ส่วนที่ไม่ควรเสพ ในการประพฤติปฏิบัติของเราเริ่มต้นไง เริ่มต้นของเรา เริ่มต้นของเราก็ต้องจากสามัญสํานึกของเรานี่ จากความรู้สึกเรานี่ ทีนี้ความรู้สึกเราโดยปัจจุบันมันก็ดิบๆ ใช่ไหม ไม้ดิบๆ ไง เวลาพูดอย่างนี้แล้วคิดถึงหลวงตา ท่านจะเน้นยํ้าเลย การปฏิบัติมียากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้นนี่ คราวเริ่มต้นคราวของคนที่จะประพฤติปฏิบัติ คราวของคนที่จะเข้าสู่หนทาง

ทีนี้จะเข้าสู่หนทาง มันจะเข้าอย่างไร มันเฉียดไปเฉียดมา เฉียดมาเฉียดไปอยู่อย่างนี้ มันไม่เข้าสู่หนทางไง หนทางคือมัชฌิมาปฏิปทา เห็นไหม

คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้นมันทุกข์ยากมันลําบาก ทีนี้การลําบากมันจับพลัดจับผลูเพราะคนไม่เคยเป็น เหมือนฝึกสัตว์ สัตว์ที่มันไม่เคยเป็นจะมาใช้งานมันยากตอนเริ่มต้นนี่ แต่พอมันชักเชื่อฟัง พอมันชักยอมรับ มันจะสะดวกขึ้นแล้ว แล้วฝึกมันๆ ฝึกมันจนมันคล่องตัว มันชํานาญ เราเอามาใช้งานได้แล้ว

นี่ก็เหมือนกัน ตอนนี้เราจะฝึกหัวใจ หัวใจมันดื้อด้าน หัวใจมันพองคับหัวอก หัวใจมันเคยสะดวกสบาย แล้วเราจะบังคับตัวเองๆ พอบังคับตัวเอง มันก็เริ่มต้นที่คําถาม เราเห็นคําถามแล้วเราเข้าใจไง เข้าใจว่ามันจับพลัดจับผลู จะไปทางไหนก็ติด จะไปซ้ายก็ไม่ได้ ขวาก็ติด ไปข้างหลังก็ไม่อยากไป ข้างหน้าก็ดันไม่ไป มันก็เลยหันรีหันขวาง เขาถึงว่ากลัวว่ามันจะผิดมันจะพลาด

ทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา การปฏิบัติโดยทุกข์โดยยาก โดยทุกข์โดยยาก เราต้องคิดมุมกลับไง คิดมุมกลับว่า สิ่งนี้ทุกข์มันเป็นอริยสัจ ทุกข์มันเป็นสัจจะความจริง เราก็จะเข้าสู่ความจริงอันนั้น ฉะนั้น เวลาปฏิบัติ คนเราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ

ทีนี้ถ้าเป็นความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ เราทําของเราด้วยสติด้วยปัญญาของเรา ถ้ามันจะผิดพลาด มันจะผิดพลาดอย่างใด ตอนนี้มันจะย้อนกลับมาเรื่องอํานาจวาสนาบารมี แล้วอํานาจวาสนาบารมีมันเกิดจากไหน มันไม่ใช่เกิดจากการเสียสละของเรานี่หรือ พระโพธิสัตว์ พระเวสสันดรอย่างนี้ ความจะเกิดเป็นพระพุทธเจ้า อํานาจวาสนาต้องขนาดนั้น เพราะในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ต้องสละลูกสละเมีย ต้องมีคู่มีครองจนแบบรักใคร่ผูกพันนะ แล้วก็ต้องสละต้องพลัดพรากจากไป มันกระชากหัวใจไปนะ

เราจะบอกว่า พระเวสสันดรเป็นพระโพธิสัตว์ ถ้าเป็นพระโพธิสัตว์ ชาติที่มาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะเป็นชาติสุดท้ายแล้ว อีกชาติเดียว แล้วคิดดูสิ คนที่มีความดีขนาดนี้จะรับผิดชอบไหม

๑. จะเป็นผู้ที่รับผิดชอบสูง

๒. จะมีกตัญญู มีความผูกพันมาก แล้วต้องสละไป

นี่พูดถึงไง นี่เราจะบอกว่า สิ่งที่พระโพธิสัตว์สละขนาดนี้ จะเป็นพระอรหันต์ จะเป็นผู้ที่ปฏิบัติ เขาต้องเสียสละมา

กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน ทีนี้เวลามันจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน เพราะมันมีความรับผิดชอบอย่างนี้ มีความรับผิดชอบ มีการกระทําอย่างนี้ มันถึงมีอํานาจวาสนาบารมีมาไง ถ้ามีอํานาจวาสนาบารมีมา เวลาทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา เวลาทุกขา ทุกข์ขนาดไหนมันก็มีสติมีปัญญา เวลาทุกข์มันมีสติปัญญา

เราฟังนะ เวลาฟังถึงหลวงปู่เสาร์ ฟังถึงหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเล่าถึงปฏิปทาของท่านให้หลวงตาฟัง หลวงตาท่านบอกว่าเวลาฟัง มันเป็นความทุกข์ของหลวงปู่มั่นนะ ขณะนั้นหลวงตาท่านยังหันหน้าเข้าข้างฝาแล้วนํ้าตาไหล แต่หลวงปู่มั่นท่านพูดเฉย เพราะอะไร เพราะท่านผ่านมาแล้วไง ท่านผ่านความทุกข์อันนี้มาเจอความสุขแล้ว ท่านเจอวิมุตติสุขในใจของท่าน

พระอรหันต์ที่มีวิมุตติสุขในใจนะ แล้วท่านเล่าถึงความบากบั่นของท่านน่ะ ท่านก็เล่าเป็นเรื่องธรรมดา เห็นไหม เหมือนเรา เราผ่านทุกข์ผ่านยากมา เราก็เล่าให้ลูกหลานเราฟังเป็นเรื่องธรรมดาเนาะ แต่ไอ้คนฟังมันทุกข์ขนาดนั้นน่ะ ฉะนั้น เวลาทุกข์อย่างนี้ปั๊บ มันเป็นสัจจะ มันเป็นความจริง มันเป็นอํานาจวาสนา กว่ามันจะเข้าถึงสัจจะความจริงอันนั้น ฉะนั้น พอเข้าถึงสัจจะความจริงอันนั้น

เวลาพวกเราเวลาคนที่อํานาจวาสนาบารมีเบาบาง เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นไปก็ “เราปฏิบัติเรียบง่าย ปฏิบัติรู้ง่าย ปฏิบัติ” มันผิวเผินไง มันผิวเผิน มันเป็นเรื่องฌานโลกีย์ พวกนี้ไม่เคยเข้าฌานสมาบัติไง คนที่เข้าฌานสมาบัติเขาจะรู้เลยว่าเข้าฌานสมาบัติมันมีความสุขขนาดไหน

ในการปฏิบัติมโนมยิทธิเขาบอกว่า ถ้าเข้าฌานสมาบัติได้โดยความคล่องตัว แม้แต่ทานข้าวหรือขับถ่ายก็จะเข้าฌานสมาบัติได้ด้วยความคล่องตัว “ถ้า” เขาใช้คําว่า “ถ้า” นะ อยู่ในพระไตรปิฎก ถ้าน้อมจิตอย่างนี้ไปวิปัสสนาแค่เคี้ยวหมากแหลก เป็นพระอรหันต์เลย จริงไหม จริง แต่ทําได้ไหม ไม่ได้ ไม่ได้ตรงไหน

ไม่ได้ตรงเข้าฌานสมาบัติแล้วมันไม่ไปวิปัสสนาหรอก มันไม่ไป ไม่มีทางไป ถ้ามันไปนะ สมัยพุทธกาลนะ ฤๅษีชีไพรเขาเป็นพระอรหันต์หมดแล้ว ฤๅษีชีไพรเขาได้เข้าฌานสมาบัติทั้งนั้นน่ะ ทุกคนระลึกอดีตชาติได้ ทุกคนเหาะเหินเดินฟ้าได้ แล้วก็เสื่อมหมด แล้วก็ตายไปในภพชาติของฤๅษีชีไพร ถ้ามันเป็นไปได้ ฤๅษีชีไพรก่อนครั้งพุทธกาลก็มีเยอะแยะไป ไอ้พวกเข้าฌานสมาบัติได้ มันเข้าได้ เข้าได้แล้วมันติด มันติดเพราะโอ้โฮ! มันสุข

ก็คิดดูสิ เวลาหลวงตาท่านพิจารณาจนกายแยกออกจากกัน แล้วว่างหมด ท่านยังว่านี่นิพพาน ท่านบอกท่านติดสมาธิ ๕ ปี คําว่า “หลวงตาท่านบอกว่าท่านติดสมาธิ ๕ ปี” เพราะไปฟังเทียบเคียงเยอะๆ นะ ท่านบอกว่า บางทีเวลาท่านพูดถึงลึกๆ หน่อย ท่านบอกว่า “เราติดสมาธิอยู่ ๕ ปี เพราะคิดว่าสมาธิคือนิพพาน” ท่านใช้คํานี้ ท่านใช้คําว่า “นึกว่าสมาธินี่คือนิพพาน” สมาธินะ ไม่ใช่สมาบัติ สมาบัติมันลึกกว่ากันขนาดไหน

ท่านเข้าสมาธิ ท่านบอกท่านอยู่ในสมาธิ ๕ ปี ท่านเข้าใจว่าสมาธินั้นคือนิพพาน ท่านเข้าใจว่าท่านถึงนิพพานแล้ว ติดอยู่ ๕ ปี แล้วหลวงปู่มั่น คิดดู พอท่านติด ท่านติดมาตั้งแต่เริ่มต้น ๕ ปีนี่คือหลวงปู่มั่นกระหนาบมาตลอด ๕ ปีนี้หลวงปู่มั่นท่านกระหนาบมาตลอด กว่าจะออกจากสมาธินั้นได้

นี่ไง นี่พูดถึงว่าเวลาเข้าฌานสมาบัติ จิตมันขนาดไหน แล้วถ้าเข้าไปแล้ว ถ้าบอกว่ามโนมยิทธิ มโนมยิทธิเขาบอกว่าเข้าฌานสมาบัติได้ ขณะจะทานข้าวก็เข้าได้ ขณะจะขับถ่ายก็เข้าได้ คือชํานาญขนาดนั้นน่ะ ชํานาญในสมาบัติ แล้วถ้าน้อมมาวิปัสสนาชั่วเคี้ยวหมากแหลก เคี้ยวหมากคําเดียวน่ะ เป็นพระอรหันต์เลย แล้วทําได้ไหม โดยข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนั้น โดยทฤษฎีมันเป็นแบบนั้น แต่คนทํามันทําได้ไหม

เพราะ แหม! จะรู้ว่า ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ แล้วเข้าถอยมันเป็นอย่างไร นี่พูดถึงสมาบัติ

ทีนี้คําว่า “สมาบัติ” นี่เอามาเทียบเคียงถึงการปฏิบัติที่ว่าเวลาเริ่มต้นมันยาก มันยากอย่างไร แล้วถ้ามันยากแล้ว ที่มันจะเข้าหนทาง เข้าอย่างไร ทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญามันจะทุกข์ขนาดไหน ครูบาอาจารย์ท่านทํามาแบบนี้

แต่เวลาดูสิ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงตา หลวงตาท่านบอกเลย ถ้าท่านคิดถึงที่ท่านบากบั่นมา ท่านบอกว่าคิดแล้วมันขยักๆ แล้วจะทําอีกจะทําได้อย่างไร แต่ตอนนั้นด้วยกิเลสในหัวใจ ด้วยแรงปรารถนา ด้วยความมั่นใจของเรา มันโหม มันสู้ได้ มันสู้มาตลอด แล้วมันทําผ่านมา นี่ทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา ทํามาแล้ว ฉะนั้น ทํามาแล้ว เวลาคนที่เขาภาวนาไม่เป็น เวลาลูกศิษย์ลูกหาท่านไปคุยกับหลวงตา แล้วท่านไปคุยกับครูบาอาจารย์ของท่าน เวลาไปคุยบอกว่าครูบาอาจารย์ของเราประพฤติปฏิบัติกันขนาดนี้

ไอ้พระที่ว่าเขาเป็นนักปฏิบัติเขาบอกว่า “อู้ฮู! ต้องทํากันขนาดนั้นเชียวหรือ ของฉันนั่งเฉยๆ ก็สําเร็จกันหมด”

คําพูดอย่างนี้นะ มันพูดแบบว่าผู้ดีใช่ไหม ผู้ดีเขาก็นุ่มนวลอ่อนหวานของเขา ถ้านุ่มนวลอ่อนหวาน เขาก็เป็นผู้ดีไง แต่เขาไม่มีมรรคมีผลหรอก มีมรรคมีผลมันต้องแลกมาด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ คือว่ามันต้องมีมรรคไง ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล หัวใจที่ประพฤติปฏิบัติไม่มีข้อเท็จจริงขึ้นมา มันจะเอาผลมาจากไหน ความเป็นจริงข้อเท็จจริงในใจไม่มี มันมีผลมาจากไหน ไม่มีหรอก เพราะไม่มีถึงได้พูดกันอย่างนั้นไง พูดอย่างนั้นเพราะอะไร เพราะไม่เคยทํา

แต่ถ้าคําพูดอย่างนี้ไปพูดให้ครูบาอาจารย์เรา ไปพูดให้หลวงปู่มั่นฟังนะ เพราะอะไร เพราะหลวงปู่มั่นท่านเป็นคนตรวจสอบหลวงปู่ขาวเอง ตรวจสอบหลวงปู่แหวนเอง เห็นไหม ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่มั่นท่านได้ตรวจสอบหมดแล้ว ทีนี้การตรวจสอบขึ้นมา ท่านมีแต่ชื่นชม

เวลาหลวงตาท่านไปวิเวกกลับมา เป็นไข้เหลืองกลับมา อู้ฮู! ขนาดนั้นท่านยังตกใจเลย แต่ท่านก็พลิกกลับเลย “เออ! นักรบมันก็ต้องเป็นอย่างนี้เว้ย ต้องสู้ ต้องอะไร” เห็นไหม ท่านให้กําลังใจ เพราะอะไร เพราะท่านรู้ว่ากิเลสมันเป็นอย่างไร แล้ววิธีการต่อสู้ท่านได้ผ่านมา คนที่ได้ผ่านมาแล้ว ไอ้เรื่องอย่างนี้มันรู้มันเห็นของมัน ถ้ามันรู้มันเห็นมันก็เป็นไปได้ไง

ฉะนั้น ทุกขาปฏิปทากับอัตตกิลมถานุโยคมันคนละเรื่องกัน อัตตกิลมถานุโยคคือการลําบากเปล่า คือการทําความสงบแล้วไม่สามารถยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ วิปัสสนาแล้วมันไม่สามารถเข้าสู่มรรค อัตตกิลมถานุโยคคือการลําบากเปล่า ความเปล่า เปล่าประโยชน์จากเข้าสู่มรรคสู่ผล แต่ถ้าการประพฤติปฏิบัติมันบอกว่านี่ปฏิบัติแล้ว

เราจะเน้นยํ้าบ่อยว่าการปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันมีอํานาจวาสนา มันมีบุญกุศลไง การปฏิบัติมันมีบุญกุศล แต่ถ้าปฏิบัติผิด แล้วถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ผิด สายบุญสายกรรมมันจะชักไปในทางที่ผิดๆ ทางผิดคือมันเป็นอกุศลไปเลย

แต่ถ้าเราปฏิบัติแล้ว เราปฏิบัติที่ถูกต้องดีงาม เราปฏิบัติของเรา ถ้ามันไม่เข้าสู่มรรคสู่ผล มันก็เป็นการให้มีอํานาจวาสนา ปฏิบัติเพื่อปัญญาของตน สะสมบารมีของตน แต่ถ้ามันสูญเปล่าก็เปล่าจากมรรค เปล่าจากการเข้าสู่อริยสัจ อัตตกิลมถานุโยคคือการลําบากเปล่า ทําแล้วมันเป็นการทุกข์เปล่าๆ มันไม่มีมรรคไม่มีผลขึ้นมา ถ้าไม่มีผลขึ้นมา แต่เราจะปฏิบัติของเรา ถ้าอํานาจวาสนาบารมีไม่ถึง เราก็สร้างอํานาจวาสนาบารมีของเรา

ฉะนั้น อัตตกิลมถานุโยคคือการลําบากเปล่า ฉะนั้น เวลาปฏิบัติแล้วมันทุกข์ เราก็กลัวไง กลัวว่ามันจะสูญเปล่า กลัวมันจะไม่ได้อะไร

ถ้าไม่สูญเปล่า แล้วเราไม่ฝึกของเรา เราจะเป็นได้อย่างไรล่ะ เราก็ต้องฝึกหัดของเรา เราพยายามของเราเพื่อให้มันเป็นของเราขึ้นมา ถ้าเป็นขึ้นมามันก็จะเป็นไปได้

นี่พูดถึงว่า “ทุกขาปฏิปทา เหมือน ต่างอย่างไรกับอัตตกิลมถานุโยค เพราะว่าในสมัยที่กําลังมีความเพียรกลัวจะเดินผิดทาง”

เราปฏิบัติเลย ปฏิบัติแล้ว เวลาออกมาแล้ว ถ้าประสาเรานะ เวลาปฏิบัติ ออกมาแล้วถ้ามันสงสัยสิ่งใด ตํารามี เราก็เปิดเปรียบเทียบเคียง ถ้ามีครูบาอาจารย์ ถ้าครูบาอาจารย์ต้องเป็นสัมมาทิฏฐินะ ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านจะคอยบอกคอยชี้เรา

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ที่ท่านไม่เป็น ไปถามคนไม่รู้มันจะรู้ได้อย่างไรล่ะ ไปถามคนไม่รู้มันก็แอ๊ก ทําเสียงดังทั้งนั้นน่ะ เสียงดังขึ้นมาแล้วทําเป็นว่าข่มขู่ไม่ให้ถามไง ไอ้เราก็หงอเลย เราเจออย่างนี้มาเยอะ ถ้าเจออย่างนี้ปั๊บ เราก็เก็บบริขารไปที่อื่น เราไปหาครูบาอาจารย์ที่ถูกต้อง ถ้าครูบาอาจารย์ที่ถูกต้อง

ถ้าครูบาอาจารย์ที่ถูกต้อง ท่านชื่นชม ชื่นชมที่ลูกศิษย์มีความเพียร ครูบาอาจารย์ที่ถูกต้องท่านจะยุ ท่านจะให้กําลังใจ ท่านพยายามเข็นให้เราปฏิบัติ

ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่ถูกต้องท่านจะไม่ค่อยให้ทํา แล้วท่านพยายามจะดึงกันไปทางอื่น เพราะถ้าทําแล้วเดี๋ยวเอ็งจะรู้ว่ากูปฏิบัติไม่เป็น ครูบาอาจารย์ที่ไม่ถูกต้องท่านจะเป็นอย่างนั้น

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ถูกต้องนะ หลวงตา เวลาอยู่กับท่าน พระไม่อดอาหาร ท่านอดนําเลยนะ รุ่งเช้ามาทั้งศาลาเกือบไม่มีพระฉันข้าวเลย ถ้าพระขาดสติ ท่านจะอด สมัยเราอยู่กับท่านน่ะ ถ้าพระยังเผลอๆ

ท่านต้องอดทําไม ท่านเป็นพระอรหันต์ แล้วอายุท่านก็มากแล้ว แต่เวลาพระถ้าไม่ทํา ท่านอดอาหาร เราเห็นแล้วเราเศร้าใจมากนะ ทําไมท่านต้องเอาตัวท่านมาเป็นตัวอย่างอย่างนั้น เราอยู่ที่นั่นเราเห็นอย่างนี้เลยนะ ถ้าเป็นครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ท่านอดอาหารให้เราตื่นตัว ให้เราต้องทํา ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมเป็นอย่างนี้

แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นธรรมนะ ชวนกันไปทําอย่างอื่นหมด เพราะปฏิบัติแล้วเดี๋ยวเอ็งจะส่งจิตมาดูจิตข้า เดี๋ยวจะเห็นว่าจิตข้ามีแต่ขี้หมา กลัว ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นจริง ฉะนั้น กรณีอย่างนี้ถ้าครูบาอาจารย์ที่ไม่เป็นจริงมันเป็นอย่างนั้น แล้วมันเข้ากับกิเลสใช่ไหม เราก็ชอบ ชอบนักที่คนบอกว่าเบาๆ นี่ชอบนัก ชอบนัก ให้คนสุขสบายนี่ชอบ แล้วมันเข้ากับอะไรล่ะ มันเข้าสู่มรรคไหม มันไม่เข้าสู่มรรค นี่พูดถึงว่าถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ดี

“๒. ให้หลวงพ่ออธิบายคําว่า “เห็นทุกข์คือเห็นธรรม” ในขณะที่ทําสมาธิครับ”

เวลาเราประพฤติปฏิบัติกัน อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เวลาหลวงปู่จวนท่านพูด ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ นี้คืออริยสัจของหลวงปู่จวนนะ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ นี่ไง มันก็มรรคนี่ไง มันก็อริยสัจ ๔ ไง ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ก็สมุทัย ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ ทุกข์ดับก็นิโรธ วิธีการดับทุกข์ก็มรรค นี่หลวงปู่จวนท่านพูดประจํา คนเป็นมันพูดไม่มีผิดเลย เพียะ! เพียะ! เลย

ฉะนั้น คําที่ว่าเห็นทุกข์ เห็นทุกข์ แต่พวกเราเห็นอารมณ์ โดยธรรมชาติของโลกนะ เราเห็นทุกคน เราสงสารนะ ทุกคนมีแต่ความเจ็บชํ้านํ้าใจทั้งนั้นน่ะ เจ็บชํ้านํ้าใจนี่คือผลของมัน คือขี้ของทุกข์

หลวงตาท่านบอกเลย กิเลสมันขึ้นมาถ่ายบนหัวใจของเรา แล้วมันก็ไปแล้ว ไอ้เราได้กลิ่นขี้มัน เหม็น ทุกข์แล้ว มันไปแล้วไง คือเรากระทบแล้วไง เราได้รูป รส กลิ่น เสียงที่สะเทือนใจ แล้วเราก็เสียใจ ไอ้เสียใจนี่คือวิบากนะ คือผลจากทุกข์นะ เราถึงไม่เห็นทุกข์กันไง เราไม่เห็นทุกข์กันหรอก เราเห็นแต่ว่ากิเลสมันไปแล้ว แล้วมันก็เอาแต่ความเสียใจไว้กับเรา เราก็เสียใจๆ แล้วก็ว่านี่ทุกข์ๆ...นี่วิบากของมัน นี่ผลของมัน

แต่ถ้าเราจะเห็น เห็นกายนี่ เห็นกายคือเห็นทุกข์ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม เวลามันเห็นนะ อ๋อ! นี่ตัวทุกข์ นี่ไง ที่บอกว่า คําว่า “เห็นทุกข์ๆ” ไง เห็นทุกข์ ที่ว่าจิตเห็นอาการของจิต เห็นอาการของมันนั่นน่ะคือตัวทุกข์ มันเริ่มต้น จุดสตาร์ตมันอยู่ตรงนั้นน่ะ นี่จุดสตาร์ต จุดที่มันจะทุกข์ นี่ตัวทุกข์ๆ

จิตเห็นอาการของจิต อาการของมันทั้งหมด สิ่งที่เคลื่อนไหวทั้งหมด สิ่งที่กระทบเราทั้งหมดนี่อาการทั้งนั้นเลย ไม่ใช่ตัวมัน ถ้าตัวมันจริงๆ คือสัมมาสมาธิ ตัวจิตแท้ๆ คือตัวจิตปฏิสนธิจิต คือจิตเดิมแท้ที่ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส ที่ว่าผ่องใสๆ ถ้ามันเข้าผ่องใสได้จริงนะ

ทีนี้พูดถึงคําว่าเวลามันสว่างไสวที่ตามอารมณ์ของเขา นั่นก็อารมณ์ของเขาอย่างหนึ่ง มันออกไปเห็นไง แต่ถ้าเป็นตัวจริงของมัน ถ้าตัวจริงของมันคือตัวจิตเดิมแท้ ถ้าจิตเดิมแท้ นี่สัมมาสมาธิ ถ้าสัมมาสมาธินะ แล้วมันเห็นที่มันเสวยอารมณ์ นี่ไง เห็นทุกข์ เห็นทุกข์ เห็นไหม เขาบอกว่าเห็นทุกข์คือเห็นธรรม

เห็นธรรมมันก็เห็นอาการน่ะ เห็นอริยสัจ เห็นสัจจะความจริง ถ้าเราทํา เราจะเห็นธรรม คําว่า “เห็นทุกข์ๆ” นี่เข้าไปเห็น ถ้าเห็นแล้วมันจะเข้าใจ ฉะนั้น ให้อธิบายเฉยๆ คําว่า “อธิบาย” คือว่ามันยังไม่มีเหตุมีผล คือไม่มีสิ่งใดที่มันเป็นสมุฏฐาน สมุฏฐานคือว่ามันติดขัดอย่างไรไง คือมันไม่มีข้อติดขัดมันก็เลยแบบว่าอธิบายเป็นคุ้งเป็นแควไปมันจะทําให้คาดหมาย เราไม่ต้องการให้ใครคาดหมาย ฉะนั้น มันจะเห็นอย่างไรก็เห็น

อย่างเช่นกรณีเห็นกาย กรณีเห็นกาย จิตดวงเดียวเห็นกายแต่ละครั้งแต่ละคราวมันก็เห็นแตกต่างกันไป เห็นแตกต่างกันไปเพราะผลของสมาธิ ผลของจิตที่มันตั้งมั่น จิตที่มีกําลังเท่าไรมันก็เห็นชัดเห็นเจนของมัน ถ้าสมาธิมันอ่อน สมาธิที่มันไม่คงที่ มันก็เห็นของมัน แต่ไม่ชัดไม่เจนสักเท่าไร

แล้วถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาไปแล้ว การเห็นเหมือนกับคนทํางาน คนทํางานครั้งแล้วครั้งเล่าๆ ครั้งแล้วครั้งเล่าแต่ละครั้ง ผลงานมันก็แตกต่างกัน ทําแล้วทําเล่า ทําแล้วทําเล่าจนมีความชํานาญของมัน ก็ฝึกหัดทําอย่างนั้นจนกว่างานมันจะเสร็จ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเห็นทุกข์ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความจริง เห็นทุกข์คือจิตเห็นอาการของจิต นั่นน่ะคือตัวทุกข์แท้ๆ เลยล่ะ แต่จิตเห็นอาการของจิตมันเป็นตัวทุกข์ ทําไมเราไม่ทุกข์ล่ะ

เห็นแล้ว จิตมันสงบมันเห็นแล้วมันตื่นเต้น เห็นแล้วมันเห็นสัจจะเห็นความจริง แล้วมันก็ฝึกหัดใช้ปัญญาๆ ไปจนกว่ามันจะเสร็จ เวลาเสร็จแล้วมันสํารอกมันคาย ทุกข์ขาดไปเลย ถ้าทุกข์ขาดไปเลย นั่นน่ะตัวสัจธรรมแท้ไง

ฉะนั้น ทําของเราไป ทําของเราไปนะ คําว่า “เห็นทุกข์” คําว่าเห็นทุกข์แล้วถ้ามันจะไปเห็นธรรมขึ้นมานะ ในขณะที่ทําสมาธิ พอทําสมาธิ สมาธิ เขาว่าเห็นในขณะทําสมาธิ

เราทําสมาธิของเรา ทําความสงบระงับของเราแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาไปเรื่อยๆ ไม่ใช่ว่าทําสมาธิของเราไป แล้วว่าห้ามใช้ปัญญาเลย

ใช้ได้ เพราะใช้เป็นการฝึกหัด เพราะว่าหลวงตาท่านบอกว่า ถ้าเป็นสมาธิแล้วจะให้ปัญญามันเกิดขึ้นมาโดยตัวมันเอง ให้รอจนวันตาย เราทําสมาธิแล้วเราก็ฝึกหัดใช้ปัญญาของเราไป ฝึกหัดใช้ๆ มันใช้ปัญญาได้

ฉะนั้น เวลาถ้าจิตมันเป็นสมาธิแล้วฝึกหัดใช้ ถ้าฝึกหัด พอมันคลายออกมาก็เทียบเคียงกับธรรมะ เทียบเคียงกับเรื่องกาย เทียบเคียงกับเรื่องเวทนา เทียบเคียงกับเรื่องจิต เทียบเคียงกับเรื่องธรรม เทียบเคียงกับเรื่องชีวิต ถ้ามีสมาธิ มันพิจารณาแล้วมันซาบซึ้ง ซาบซึ้งนี่มันก็ฝึกหัดใช้ปัญญาๆ

ฉะนั้น เวลาคนเราพออะไรเกิดขึ้น “สุดยอด นี่คือนิพพาน นี่คือนิพพาน” ติดทั้งนั้นน่ะ

นี่ไง มันเป็นอัตตกิลมถานุโยคแล้ว คือไม่เข้าสู่อริยสัจไง สูญเปล่าจากมรรคไง เพราะมันไม่เป็นมรรคไง แต่เราคิดว่า คิดว่าเพราะอะไร คิดว่าเพราะมันมีรสของสมาธิ มันมีรสของปัญญา มันมีรสชาตินะ พอเห็นแล้วมันตื่นเต้น “อู้ฮู! สุดยอดๆ อ๋อ! นิพพานเป็นอย่างนี้เอง”...ตาย ยังไม่ทันอะไรเลย เพราะมันมีรสมีชาติ ทีนี้คนเรามันไม่เคยได้รสชาติที่สูงส่ง ได้รับรสชาติอย่างนี้ปั๊บก็เข้าใจว่ามันใช่ แต่ความจริงมันยังไม่ใช่ ถ้าไม่ใช่ นี่ไง ก็ฝึกหัดใช้บ่อยๆ ฝึกหัดใช้บ่อยๆ ไอ้ที่ว่ายอดๆ เดี๋ยวมันจะมียอดกว่านี้อีกเยอะแยะไปหมดเลย นี่ถ้ามันต่อเนื่องมันไป

ฉะนั้น ในขณะที่ทําสมาธิ ถ้ามันเห็นในขณะที่ทําสมาธิ ฝึกหัด ค่อยๆ ทําไป ฝึกหัดไป ถ้าปฏิบัตินะ ในชาติปัจจุบันนี้ถ้าเราไม่ได้เข้าสู่มรรคสู่ผล ไม่ถึงสิ้นกิเลสไป เราก็ปฏิบัติให้หัวใจเข้มแข็ง ปฏิบัติให้มีโอกาส มันไม่เป็นการสูญเปล่า ไม่เป็นการสูญเปล่าเพราะเราฝึกหัด เรามีการกระทํา เราพยายามเพิ่มอํานาจวาสนาบารมีให้กับจิตของเรา ไม่เสียหาย ปฏิบัติของเราให้มากขึ้นๆ ไป ทําไป

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าเป็นทุกข์ ทุกข์มันก็ทุกข์ยากอยู่แล้ว ถ้าเป็นอัตตกิลมถานุโยคมันสูญเปล่าเลย ฉะนั้น ถ้าสูญเปล่าก็เลยไม่ทําเลย

มันสูญเปล่าต่อเมื่อเราปฏิบัติแล้วผิดพลาด สูญเปล่าไปที่ครูบาอาจารย์ท่านชักออกนอกลู่นอกทางไป แต่ถ้าครูบาอาจารย์ที่เป็นจริง แต่เราปฏิบัติของเราด้วยอํานาจวาสนาของเรา เราทํายังไม่ถึงปริมาตรของเรา จํานวนของเรามันไม่มากพอ เราก็เพิ่มของเราขึ้นไปๆ มันอยู่ที่การกระทําของเรา ถ้าทําของเราได้มรรคได้ผลขนาดไหนมันก็เป็นสมบัติของเรา ทําตรงนี้ พยายามทําของเราให้มากขึ้นๆ นักปฏิบัติปฏิบัติอย่างนี้

ถ้าปฏิบัติของเรา ถ้าถึงที่สุดแห่งทุกข์ เราก็สาธุ ถ้ามันปฏิบัติไปแล้วด้วยความเป็นจริงของเรา ด้วยอํานาจวาสนาของเรา เราก็ขวนขวายของเรา ขวนขวายของเราได้มากได้น้อยเท่าไหนมันก็ขวนขวายของเราเพื่อประโยชน์กับเรา จบ

ถาม : เรื่อง “คําถามซ้อนค่ะ”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพอย่างสูง ลูกต้องขออภัย ส่งคําถามมาซ้อนกัน กะว่าจะยกเลิกคําถามแรกเพราะแก้ไขได้เองแล้ว แต่อยากขอให้หลวงพ่อสอนในคําถามที่ ๒ เท่านั้นค่ะ แต่คงเป็นเพราะลูกส่งคําถามที่ ๒ มาช้าไป เวลาต่างกัน หลวงพ่อเลยตอบไปซํ้าๆ เหมือนว่าสอนไปแล้ว ทําไมถามมาอีกซํ้าๆ ไม่เข้าใจหรืออย่างไร

ลูกผิดเองค่ะ ข้อสงสัยปัญหาเยอะไปหน่อย เพราะข้องใจมานานว่าอะไรคือความสงบและสมาธิที่ถูกต้องเท่านั้นค่ะ ตอนนี้เข้าใจแจ่มแจ้งกระจ่างหมดทุกอย่างแล้วค่ะ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : แจ่มแจ้งกระจ่างแล้วนะ ปัญหาให้ห่างๆ หน่อย แจ่มแจ้งแล้วนะ คําว่า “แจ่มแจ้ง” ก็คือสาธุ ไอ้คําถามที่ ๒ หรืออย่างไรมันไปจับประเด็นได้ไง จับประเด็นที่ว่าไอ้ว่างๆ แล้วที่หลวงพ่อบอกว่าไม่ใช่สมาธิน่ะ

ไอ้คําว่า “ว่างๆ” ของเรานี่นะ ส่วนใหญ่แล้วคนพูดด้วยสัญญา คนพูดด้วยอารมณ์ความรู้สึก คนพูดด้วยความคิด แต่ถ้าพูดถึงความว่างๆ มันว่างในตัวของมันเอง ถ้ามันว่างในตัวของมันเอง ตัวมันว่าง ถ้าตัวมันว่างนะ ตัวมันว่าง เห็นไหม

เวลาหลวงตาท่านสอนถึงการปฏิบัติ ข้างนอกว่าง ข้างในไม่ว่าง เราออกไปวุ่นวายกับภายนอก เราก็ออกไปวุ่นวายกับเรื่องของชาวบ้านใช่ไหม เราไม่วุ่นวายเรื่องของชาวบ้าน เราเข้ามาในบ้านของเรา เราก็มาวุ่นวายเรื่องของเราใช่ไหม

นี่ก็เหมือนกัน เวลาว่างๆ ว่างๆ มันว่างจากความวุ่นวายเรื่องของชาวบ้านน่ะ มันไม่ได้ว่างจากเรื่องของเรา ถ้าเรื่องของเรามันจะว่าง มันต้องรู้ว่างในตัวมันเองไง ถ้าว่างในตัวมันเอง นี่เป็นสัมมาสมาธิ

ฉะนั้น เวลาโดยสามัญสํานึก พวกเรา เราฟังเทศน์กัน เราอยู่ในสังคมของเรา เราก็จะรู้ว่าสมาธิจะเป็นอย่างนี้ เราก็คุยกันอย่างนี้ ไอ้นี่สังคมสังคมหนึ่ง ไอ้ว่างโดยยุ่งเรื่องชาวบ้าน มันบอกว่าเมื่อก่อนมันยุ่งมากเลยเพราะมันไปยุ่งเรื่องชาวบ้าน ตอนนี้มันเข้าวัดเข้าวาไปแล้ว เดี๋ยวนี้ว่างหมดเลยนะ แล้วเขาเป็นพระอรหันต์หมดเลยน่ะ ไอ้สังคมอย่างนั้นน่ะเราบอกไม่ใช่

แต่เวลาเขาพูด เขาพูดคําเดียวกัน แล้วพูดคําเดียวกันเขาก็พูดอย่างนั้น ที่บอกไม่ใช่ๆ เพราะส่วนใหญ่แล้วมันเป็นอย่างนั้นน่ะ มันว่างจากไปยุ่งเรื่องชาวบ้านน่ะ แต่ตัวมัน มันยังไม่เคยทําเลย มันทําไม่เป็นด้วย เราถึงบอกไม่ใช่ๆ ไง

ฉะนั้น คําพูดคําเดียวกัน ไอ้พวกเราไม่มีอะไรแบ่งแยก ไอ้เราก็ เออ! ว่างๆ เก่งเนาะ แล้วเขาไม่เห็นทําอะไรกันเลย มันว่างๆ ไอ้เราทุกข์เกือบตาย กูไปอยู่ว่างๆ อย่างนั้นดีกว่า ไปกับเขาหมดเลย จากความเป็นจริงก็จะไปอยู่กับความจอมปลอม ฉะนั้น ไอ้จอมปลอม

ฉะนั้น เราเห็นใจ ที่เราพูดนี่เพราะคนที่จะชี้ถูกชี้ผิด เห็นจริงเป็นจริง มันรู้จริงไง มันรู้จริงมันเลยพูดไว้ ไม่อย่างนั้นมันเป็นเรื่องของสัญญาอารมณ์ แล้วพยายามจะดึงกันลากกันออกไป ลากคนที่มีความเพียร ลากคนที่จะเข้าสู่สัจจะ ลากออกไปอยู่กับสังคมโลกให้ไปยุ่งวุ่นวายกับเรื่องคนอื่น แล้วเรื่องตัวเองไม่เอา ฉะนั้น ไอ้ตรงนี้มันก็เลยเน้นยํ้าตรงนั้นไป

ฉะนั้น เรื่องความสงบ เพียงแต่ว่าเราปฏิบัติ เราปฏิบัติ คนปฏิบัตินะ พระปฏิบัติแสนยากเลย แล้วโยมปฏิบัติ พอปฏิบัติแล้ว พอปฏิบัติปั๊บ ได้สมาธิเลย ปฏิบัติแล้วเกิดปัญญาทันที ปฏิบัติแล้วได้มรรคได้ผลเลย...ถ้าเราเจอเราจะกราบเลย

ฉะนั้น ถ้ามันไม่ได้อย่างนั้น เราก็ปฏิบัติเพื่อบรรเทาทุกข์ พวกฆราวาสนี่นะ ถ้าโยมปฏิบัตินะ มีสมาธิมีปัญญา เราพอใจแล้วนะ ให้โยมนะ ให้เห็นว่าศาสนามันมีคุณค่า พระพุทธศาสนามันอยู่ที่นี่ อยู่ที่คุณธรรม พระพุทธเจ้ากราบธรรมๆ กราบอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค กราบสัจธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเรามาปฏิบัติกันนะ ถ้าจิตเรามีความสงบ จิตเรามีความรื่นเริงนะ แค่นี้เราสาธุแล้ว เราสาธุแล้ว ถ้าเราสาธุแล้วนะ นี่เราพูดถึงผู้ถามไง

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติแล้วมันทุกข์มันยาก มันอะไร เราปฏิบัติเพื่อบรรเทาทุกข์ในใจ ทีนี้ปฏิบัติบรรเทาทุกข์ในใจแล้ว ขอให้เราเข้าสู่ใกล้สัจธรรม เราอยู่เคียงคู่คุณธรรม แค่นี้ แล้วถ้ามันได้มากกว่านั้น สาธุเลย

ฉะนั้น คําถามส่วนใหญ่เขาจะถามน้อยเนื้อตํ่าใจ ปฏิบัติแล้วไม่ได้ ติดขัดอย่างนั้น ติดขัดอย่างนี้

ไปดูพระ ๓-๔ แสนในเมืองไทยสิ ปฏิบัติด้วยเฟซบุ๊ก ปฏิบัติด้วยโทรศัพท์ นั่นเป็นพระแท้ๆ นะ บวชเป็นพระเขายังสํามะเลเทเมากันอย่างนั้น แล้วนี่เป็นโยม ปฏิบัติอย่างนี้แล้วไม่ได้อะไรก็คิด

ฉะนั้น ปฏิบัติให้มันบรรเทาทุกข์ ให้ชีวิตเราไม่ทุกข์ไม่ยาก แล้วสร้างเสริมอํานาจวาสนาบารมีของเรา ทํานะ เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอน เห็นไหม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ที่เวลาท่านจะปรินิพพาน “อานนท์ เธอบอกนะ พวกมัลลกษัตริย์ ให้เขาปฏิบัติบูชาเถิด อย่าบูชาด้วยอามิสเลย”

ใครจะมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้ปฏิบัติบูชาเถิด ปฏิบัติบูชาเถิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยายามเน้นยํ้าให้บริษัท ๔ ประพฤติปฏิบัติ เพราะการประพฤติปฏิบัตินั้นเป็นการสร้างอํานาจวาสนาบารมีอย่างสูงสุด ปฏิบัติคือฝึกหัดใจ ทานก็ฝึกใจ ศีลก็ฝึกใจ ปฏิบัตินี่มันสอนใจเลย สอนหัวใจเลย เพราะหัวใจนั้นเป็นที่อยู่ของคุณธรรม คุณธรรมจะสถิตในหัวใจ เราปฏิบัติเพื่อหัวใจดวงนี้ตามที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน เอวัง