คํานํา

พระพุทธศาสนาเท่านั้นที่สอนถึงที่สุดแห่งทุกข์และเป็นที่พึ่ง ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ตอบให้ปัญญา ให้กําลังใจชาวพุทธผ่าน www.sa-ngob.com มีประโยชน์มาก แม้คนเจ็บป่วยทางจิตก็ได้ฟัง ได้ใช้ธรรมโอสถรักษา เป็นคติเตือนใจคนปกติให้ภาวนา การทําความดีถูกกลั่นแกล้ง เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ต้องทําดี ทําสังคมดี ต้องร่วมมือกัน ให้ยึดธรรมคําสอน ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว อย่าประมาทในชีวิต ให้มีสติปัญญา ชาวพุทธต้องถือพระรัตนตรัยไม่ถือมงคลตื่นข่าว การให้พ่อเจิมรถเป็นสิริมงคล แต่การเข้าถึงพระรัตนตรัย เข้าถึงสัจธรรม ประเสริฐที่สุด ทางบรรพชิตกว้างขวาง ทางฆราวาสคับแคบ มีผู้อยากมาวัด แต่ไม่มีเวลา ฟังเทศน์จากเว็บไซต์นี้แล้วได้ประโยชน์มากมาย

การปฏิบัติจริงจัง พุทโธๆ เหมือนขุดสระมีแหล่งนํ้า เหมือนทําเศรษฐกิจพอเพียงจริงจัง เมื่อสําเร็จแล้วได้ประโยชน์มากมาย รายที่เห็นผู้หญิงกายฉีกขาด เห็นอสุภะ ธรรมเกิดมาจากพื้นฐานพุทโธ พุทโธได้ดี เห็นแบบส้มหล่น ให้วางแล้วทําตามขั้นตอน ตามความเป็นจริง โดยทําสัมมาสมาธิก่อน จึงเป็นภาวนามยปัญญาไม่ใช่สัญญา ไม่ทําตามสังคมที่ปฏิบัติพอเป็นพิธี จินตนาการ ว่างๆ ความคิดในสมาธิเกิดจากพุทโธชัดๆ หรือปัญญาอบรมสมาธิ คิดแบบมีสติจนเป็นสัมมาสมาธิ สมาธิอยู่ที่จิตไม่ได้อยู่ที่หลับตาลืมตา ส่วนธัมมวิจยะต่างกับความฟุ้งซ่านมาก จิตต้องสงบเป็นสัมมาสมาธิก่อน จึงวิจัยธรรมเข้าสู่อริยสัจในที่สุด

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
พฤษภาคม ๒๕๖๗

ถ้าผู้ปฏิบัติแล้ว
ใครมีมาตรฐานอย่างใดมันจะเป็นมาตรฐานเฉพาะอย่างนี้ๆ
เวลาฟังแล้วต้องไปแยกแยะเอา
เหมือนยา เราจะรักษาอย่างไร จะใช้อย่างไร
เราต้องใช้ให้เหมาะสมกับโรคของเรา

๑

เจ็บป่วย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “เจ็บป่วยทางจิต”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ โยมเป็นโรคซึมเศร้า จะมีอาการทางจิตทรมานพอสมควร อาการจะเกิดวันละหลายครั้ง แต่โยมใช้กําหนดดูมันรู้มัน มันก็หยุดไป ทํามาอย่างนี้ตลอดเจ้าค่ะ แต่เมื่อมาฟังธรรมจากหลวงพ่อทางเว็บไซต์ จากรายการถามตอบปัญหาธรรม จึงได้รายละเอียดและแนวทางปฏิบัติ

๑. ขณะที่พิจารณาอาการของจิต ใช้กําหนดอาการนี้ใช่ไหมคะว่าพิจารณาเวทนา

๒. เวลามีอาการทางกาย เช่น ปวดหัว ปวดในร่างกายบางขณะ โยมกําหนดแบบเดียวกัน กําหนดปุ๊บ มันก็หายปั๊บ และโยมก็คิดต่อไปว่ามันเป็นเวทนาขันธ์ มันเป็นไตรลักษณ์ บางทีมีอาการทางจิต มันสุขขึ้นมา โยมก็กําหนดไปให้รู้มันค่ะ รู้อารมณ์ที่ไปยินดีในอาการ มันเฉยไป เฉยก็รู้มันค่ะ

๓. การปฏิบัติของโยมถูกต้องไหมเจ้าคะ โยมทุกข์กับโรคทางสมอง ทางจิต เพราะเป็นกรรมพันธุ์ ทางเตี่ยก็เป็น ทางแม่ก็เป็นค่ะ บุญของโยมที่มีทางออก และโยมก็ไม่ไปโรงพยาบาล ใช้ธรรมโอสถ ซึ่งโยมเคยได้การพิจารณาแบบนี้เมื่อตอนโยมสาวๆ (ตอนนี้อายุ ๖๓ ๖๐ ปีแล้วค่ะ) ตอนนั้นเป็นไมเกรน กินยาแก้ปวดหัวไม่หาย โยมไม่รู้จะทําอย่างไร จึงนอนดูมันและบอกมันว่า อยากปวดก็ปวดไป กูจะดูมึงซิว่าจะปวดไปถึงไหน พอดูมัน มันหายปวดไป โยมเลยจําวิธีนี้มาค่ะ

พอมาเรียนธรรมก็ใช้วิธีปฏิบัติสมาธิภาวนาว่าพุทโธๆ และมีเวทนาทางจิต ทางกาย ก็กําหนดรู้เจ้าค่ะ รู้ว่ามันปวด รู้ว่ามันหาย แล้วก็มาบริกรรมต่อโดยใช้วิธีที่หลวงพ่อเทศนาว่าการมาทั้งหมดค่ะ

เป็นวาสนาของโยมที่มาพบหลวงพ่อที่ได้สอนแบบละเอียดแยกแยะให้เข้าใจ จึงกราบเรียนมาเพื่อให้หลวงพ่อพิจารณาสั่งสอนอีกค่ะ กราบนมัสการขอบพระคุณอย่างสูง

ตอบ : นี่พูดถึงว่าโดยอารัมภบทเนาะ อารัมภบทเขาก็บอกว่าเขาป่วยทางจิต แล้วเขาจะหาวิธีการที่ว่าบรรเทาทุกข์ๆ ไง ถ้าบรรเทาทุกข์ของเขานะ สิ่งที่เวลาป่วยทางจิต คําถามของเขา เขาถามของเขามาว่า นี่มันเป็นกรรมพันธุ์ๆ

สิ่งที่มันเป็นกรรมพันธุ์ โดยทางหมอนะ โดยทางแพทย์ เขาสุ่มตัวอย่าง เขาทําสถิติไงว่าคนไทยเรามีกี่เปอร์เซ็นต์ที่มันมีปัญหาทางจิต พอมีปัญหาทางจิต ส่วนที่มีปัญหาทางจิตมากน้อยแค่ไหน

ถ้าเรามีปัญหาทางจิตนะ ถ้าเรามีปัญหา เราชมผู้ถามอย่างหนึ่ง อย่างหนึ่งที่ว่าเขากล้าพูดไง เวลาเขากล้าพูด เขากล้าแสดงออก เขากล้าเปิดเผย เขากล้าเปิดเผยเพื่อการรักษา

โดยส่วนใหญ่แล้วเวลาคนมีปัญหาขึ้นมา ส่วนใหญ่แล้วไม่กล้าเปิดเผย จะเก็บไว้คนเดียวไง จะเก็บไว้คนเดียว จะไม่กล้าพูด จะไม่กล้าปรึกษา จะไม่กล้าบอก แล้วก็เก็บไว้ทุกข์อยู่คนเดียวน่ะ แล้วมันก็ซํ้าเติม ซํ้าเติมตัวเองให้มันทุกข์มันยากไปตลอด

แต่ถ้าเดี๋ยวนี้โดยปัญญาชนนะ เรามีสิ่งใดเราปรึกษาหารือกัน ถ้าเรามีอาการสิ่งใดเราปรึกษาหารือกัน แล้วเรารักษาของเราให้มันกลับมาเป็นปกติไง

ฉะนั้น ถ้าใครขาดตกบกพร่องไง เขาว่าเจ็บป่วยทางจิตๆ เจ็บป่วยทางจิตเพราะว่ามันไม่เป็นปกติ ถ้าไม่เป็นปกตินะ เวลาไม่เป็นปกติมาภาวนา

เมื่อก่อนนั้นเวลาเราภาวนาใหม่ๆ นะ เราไม่เชื่อนะ เรายืนยันเลยว่าการปฏิบัติแล้วมันจะมีผลทางลบ เราไม่เชื่อ คนทําดีแล้วมันจะลบได้อย่างไร เราไม่เชื่อ แต่พอเราอยู่ในยุทธจักร พอบ่อยๆ เข้า เห็นผู้ที่ปฏิบัติไปแล้วหลุดๆ เออ! มันจริงๆ หรือ มันจริงๆ หรือ

เราก็ศึกษาเรื่องนี้นะ เราศึกษาเรื่องนี้เพราะอะไร เราศึกษาเรื่องนี้เพราะว่าเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ใช่ไหม นี่ก็เหมือนกัน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันเป็นที่พึ่งอาศัยของสัตว์โลกใช่ไหม มันเป็นที่พึ่งอาศัยของพวกเรา แล้วเราหวังดี เราทําคุณงามความดี แล้วเรามาป่วยอีก มันจะเป็นไปได้อย่างไร เราคิดของเรานะ

แต่พออยู่ไปๆ แล้วเห็นบ่อยๆ ครั้งเข้า พออยู่ไปในยุทธจักร เห็นพระที่ปฏิบัติแล้วเสียไปก็มี คําว่า “เสียไป” คือเสียสติ ว่าอย่างนั้นเลย พอเสียสติขึ้นไป เห็นไหม เราเจอพระผู้ใหญ่องค์หนึ่งเวลาเสียสติ หมู่คณะเขาก็พยายามจะพาไปกราบหลวงปู่แหวน สมัยนั้นหลวงปู่แหวนยังมีชีวิตอยู่ ไปกราบหลวงปู่แหวน ไปกราบครูบาอาจารย์ของเราให้ฟื้นขึ้นมา คืออาศัยบุญกุศลของท่านไง

แล้วของเรา เราก็เจอของเรา พระมาอยู่กับเรา เขาเอาจริงเอาจังของเขานะ แล้วเขาก็หลุด พอหลุดไป สุดท้ายแล้วเราให้ไปโรงพยาบาล ไปโรงพยาบาล พอเขาไปโรงพยาบาลนะ เวลาคนที่ผิดปกติมันจะอาการอย่างที่ผู้ถามถามอย่างนี้จริงๆ พอมันขาดสติมันหลุดไปเลย พอได้สติมามันก็ได้คิดนะ

เวลาเขาไปอยู่โรงพยาบาล ให้เขาไปอยู่โรงพยาบาลเพราะเวลาเขาหลุดมันจะรุนแรง แล้วพอเขาได้สติกลับมาเขามองตัวเขาเอง เพราะเวลาพระถ้าไม่เปล่งวาจาสึกมันสึกไม่ได้ แล้วเราจะไปอยู่โรงพยาบาลโดยห่มจีวรมันก็ดูน่าเกลียด เขาเป็นคนคิดเอง

เพราะเราแบบว่า มันเป็นสิทธิ์ของเขา มันเป็นเรื่องบุญกุศลของคน เราจะไปชี้บงการไม่ได้ เขาบอกว่าเขาได้สติมานะ แล้วเขาเห็นเขาอยู่ในสภาพของภิกษุห่มจีวรแล้วมีเข็มขัดรัดเขาไว้ เขาดูแล้วเขาไม่เหมาะสม เขาขอสึกเองเลย เขาสึกเลยนะ สึกแล้วเขาก็ใช้ยารักษาขึ้นมา เดี๋ยวนี้เขาหายเป็นปกติแล้ว ถ้าหายเป็นปกติแล้ว พอมาปฏิบัติ ถ้าจิตมันไม่เป็นปกติ พอมาปฏิบัติแล้วเดี๋ยวมันก็จะหลุดอีก ดูสิ เราถึงบอกว่า ถ้าจิตของเรามันผิดปกติ เราต้องกลับมาบํารุงรักษาที่นี่

ฉะนั้น เขาบอกว่าเขาไม่เคยไปหาหมอเลย ผู้ถามว่าไม่ไปหาหมอเลย เขาใช้ธรรมโอสถ

ใช้ธรรมโอสถ ถ้าเขามีสติปัญญานี่ดีมาก เราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่เจี๊ยะเวลาลูกศิษย์ของท่านหลายคนมาก พวกนักบริหารเป็นโรคนอนไม่หลับ โรคนอนไม่หลับก็ต้องกินยานอนหลับ พอกินยานอนหลับ ท่านบอกว่าไม่ควรๆ ท่านจะไม่ให้กินยานะ แต่พอกินยานอนหลับปั๊บ เราก็หนึ่งเม็ดใช่ไหม ต่อคืนให้หลับ แล้วถ้าเรานอนหลับแล้วเราก็ควรเหลือครึ่งเม็ด เหลือหนึ่งในสี่ของเม็ด แล้วถ้ามันอยู่ได้ เราไม่กิน

เราจะย้อนกลับมาที่ผู้ป่วย ถ้าผู้ป่วย ถ้าคนป่วยแล้วมันแบบว่าเราคุมตัวเองไม่ได้ เราจะบอกว่า ควรไปหาหมอ หาจิตแพทย์ เพราะในปัจจุบันนี้มันมียาคลายเครียด ยาคลายเครียด ขนาดผู้ที่นักบริหารนะ เขายังไปหาหมอเลย หาหมอเพราะอะไร เพราะเราเองเราต้องใช้กําลังของเรา ใช้ทุกๆ อย่างควบคุมตัวเรา มันใช้พลังงานมาก แต่ถ้ามันมียามาคุม ช่วยคุมแล้วเรารักษา อย่างนี้ดี คือว่ามันเป็นทั้งทางยาด้วย ทั้งสติปัญญาเราด้วย มันผ่อนเราให้เราดีขึ้นไง

แต่ทางสังคมบอกว่า ถ้าเราเป็นอย่างนั้น สังคมจะติว่าเราผิดปกติ

มันก็บ้าห้าร้อยจําพวก มันมีใครปกติ มันก็มีผิดปกติทั้งนั้นน่ะ จะมากจะน้อย แต่ถ้าผู้ถามนะ ถ้าเป็นไปได้นะ ถ้ามันเกินกําลัง เราจะแนะนําว่าไปหาหมอ ให้หมอเขาตรวจอาการ แล้วเขาให้ยามาทานบ้าง มันผ่อนแรงเรา คือเราไม่ต้องทุกข์จนเกินไปไง ไม่ต้องใช้กําลังเราทุ่มเทจนเกินไป เราใช้ยาช่วยควบคุมแล้วเราก็มาปฏิบัติ

ส่วนใหญ่แล้วอย่างที่หลวงปู่เจี๊ยะท่านบอก ถ้านอนไม่หลับ กินยา ท่านบอกว่ามันไม่น่าเลย แต่ถ้านอนไม่หลับก็กิน แล้วพอกินแล้วนะ ต่อไปก็ครึ่งเม็ด หนึ่งในสี่ของเม็ด หรือหยุดไปเลย ถ้าไม่กินยาแล้วนอนหลับดี หายเป็นปกติ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราเป็นปกติ เราไม่มีอาการที่มันจะทําให้เรามีความทุกข์ เราก็ไม่กิน แต่ถ้ามันมี เราควร

เราจะบอกว่า มันเป็นโอกาสของเรา เราอย่าไปปฏิเสธโอกาสของเรา โอกาสของเรา เราเป็นมนุษย์ ในวงการแพทย์เขามีวิชาการการรักษาเรา แล้วถ้าเราเจ็บป่วย ทําไมเราจะไม่ให้เขารักษา แต่ถ้าเราเป็นปกติ เราก็ไม่ต้องไปรักษา อันนี้เราเสนอไว้วิธีการหนึ่งนะ เป็นแนวทางหนึ่ง

ทีนี้ย้อนกลับมาที่ว่า มันเป็นคําถามเขานี่แหละ เขาถามว่า เขาเป็นโรคซึมเศร้า มีอาการทรมานพอสมควร อาการที่เกิดขึ้นแต่ละครั้ง โยมใช้การดูมัน ดูมันจนมันหยุดไป

อันนี้เป็นวาสนานะ เขาใช้สติปัญญาควบคุมดูแลเราเอง มันก็เหมือนตัวเราแก้ตัวเราไง นี่ไง เวลาเราอยู่กับหลวงตา หลวงตาท่านพูดอย่างนี้นะ ท่านบอกว่า เวลาพระนี่ท่านใช้งานหรือท่านสั่งสอน ท่านบอกนี่เรื่องธรรมดา แต่ถ้าเวลาท่านเทศนาว่าการ พระคิดได้เอง ท่านบอกว่าท่านพอใจอันนี้

ขอให้พระคิดได้เอง ขอให้พระใช้ปัญญาได้เอง พวกที่คิดเอง ปัญญาเองขึ้นมาแล้วทําบริหารจัดการ คนคนนั้นน่ะจะเป็นผู้นํา คนนั้นจะเป็นคนดี คนนั้นจะเอาตัวรอดได้ไง ไอ้นั่นน่ะสุดยอด

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเราดูมันๆ เราดูมัน เราพิจารณาของมัน เราพิจารณาไปจนมันหยุดได้ เราทําของเราได้ มันเป็นธรรมโอสถที่เราใช้ได้ อันนี้มันก็เป็นปัญญาของเรา เป็นความสามารถของเรา อันนี้เราเห็นด้วย เห็นด้วยนะ

ทีนี้เพียงแต่เขาถามมาใช่ไหม คําถามว่า “๑. ขณะที่พิจารณาอาการของจิต ใช้กําหนดอาการนี้ใช่ไหมคะว่า พิจารณาว่ามันเป็นเวทนา”

พอใช้ว่าเวทนา เราจะบอกว่า เวลาคําถามเขียนถามมาใช่ไหม มันก็เป็นตัวอักษร แต่ถ้าเป็นผู้ถามมานี่มันก็ต้องดูว่ากลับมาเป็นปกติหรือไม่ ถ้ากลับมาเป็นปกติ ถ้าคนที่มีอาการทางจิต แบบว่าเราไม่ปกติ ว่าอย่างนั้นเถอะ เรากําหนดพุทโธเฉยๆ พอ กําหนดหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ พุทโธๆๆๆ พุทโธให้จิตมันกลับมาสงบ จิตมันกลับมาสงบ จิตเป็นสมาธิคือจิตเป็นปกติ นี่เป็นปกติ ถ้าจิตเป็นสมาธินี่เป็นสากล

เพราะทุกลัทธิทุกศาสนาสอนเรื่องทําสมาธิ ทุกลัทธิทุกศาสนาสอนเรื่องบุญเรื่องกุศล ทุกลัทธิทุกศาสนาสอนเรื่องเกิดและตาย แต่มีพระพุทธศาสนาเท่านั้นสอนถึงสิ้นสุดแห่งทุกข์

ลัทธิศาสนาอื่นเขาก็สอนเรื่องภาวนา เขาก็สอนต่างๆ แต่สอนแล้วให้พระเจ้าเป็นผู้ตัดสิน ไม่ใช่ว่ามรรคผลในหัวใจเราเป็นผู้ตัดสิน ฉะนั้น ทุกศาสนาก็สอนเรื่องสมาธิ สอนเรื่องต่างๆ แต่เป็นมิจฉาหรือเป็นสัมมา ถ้าเป็นมิจฉาก็อยู่กับสมาธิไปเฉยๆ ถ้าเป็นสัมมา สัมมาสมาธิยกขึ้นสู่วิปัสสนา

ฉะนั้น ถ้ากลับมาเป็นปกติ จิตที่เป็นปกติ เวลาเป็นปกติแล้วหัดวิปัสสนา มันก็จะเป็นอย่างที่โยมถามว่ามันเป็นการพิจารณาเวทนาใช่หรือไม่

ถ้าจิตมันไม่ปกตินะ พอจิตไม่ปกติ พอเราภาวนาแล้ว เขาเรียกว่าส่งออก มันจะไปรู้ไปเห็นไง พอไปรู้ไปเห็นสิ่งต่างๆ นี่มันส่งออก ส่งออกไง สิ่งที่จิตผิดปกติ เวลาเราทําความสงบของใจ ไปเห็นนิมิต ไปเห็นภาพที่รุนแรง ไปเห็นภาพที่ตกใจ เห็นอะไรที่มันตื่นเต้นแล้วไปตกใจ

แต่ถ้ามันมีครูบาอาจารย์นะ เราทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบแล้วมันจะเห็นสิ่งใด ถาม รู้แล้วถาม รู้แล้วพิจารณา ไม่มีปัญหาหรอก ไม่มีปัญหาใดๆ เลย

แต่ส่วนใหญ่แล้วเราหลอกตัวเองไง ที่มีปัญหาๆ เพราะเราหลอกตัวเองไง ไปเห็นแล้วมันตกใจ มันไปกระตุ้น ภาษาเรานะ ไปกระตุ้นให้เราหลุดไปเลย แต่ถ้าเรามีสติ เราเป็นผู้เห็น เราจะรู้จะเห็นอะไรก็เป็นเรื่องธรรมดา แต่ทีนี้พอไปเห็นแล้วมันตกใจไง นี่พูดถึงว่าถ้าไม่ปกติ

แต่ถ้าเป็นปกตินะ พอจิตสงบแล้วจะรู้จะเห็นสิ่งใด เราเป็นคนรู้ เราเป็นคนเห็น เราเป็นคนจัดการ เราพิจารณาได้ เราควบคุมได้

ทีนี้บอกว่า ขณะที่เขาพิจารณาอาการของจิตโดยกําหนดสิ่งที่เป็นอาการของจิต เป็นเวทนาใช่หรือไม่

ถ้าคําว่า “เป็นเวทนา” มันใช่ ถ้ามันใช่ขึ้นมาแล้ว ถ้าจิตมันเป็นปกตินะ ถ้ามันใช่ มันจับของมันได้ มันก็ใช้ปัญญาต่อไปได้ ถ้ามันเป็นจิตมันไม่เป็นปกติ จิตมันมีอาการ ถ้าเราพิจารณาเวทนา มันปล่อยเวทนาเข้ามา มันก็เป็นสมาธิไง มันเหมือนกับปัญญาอบรมสมาธิ

เพราะมันเป็นเวทนา มันเป็นต่างๆ มันแบบว่าเป็นโรคซึมเศร้า ทุกข์มาพอสมควร ทุกข์มาเกือบทั้งชีวิต เพราะตอนนี้ ตั้งแต่สาวจนเดี๋ยวนี้อายุ ๖๐ กว่าแล้ว ทุกข์มาทั้งชีวิต

อาการอย่างนี้ปั๊บ เราก็พยายาม เราจะบอกว่า ถ้าเราพิจารณาได้ เราก็พิจารณาไป คําว่า “พิจารณา” หมายความว่า พิจารณาเป็นปัญญาอบรมสมาธิ พิจารณามาให้มันปล่อยวางไง พอปล่อยวางก็ปล่อยจากอาการซึมเศร้า ปล่อยจากอาการที่มันออกไปรับรู้ไง

แต่โดยธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล สมาธิ ปัญญา คือมันต้องกลับมาเป็นปกติก่อน พอกลับมาเป็นปกติก่อน มันเหมือนกับคนที่เป็นปกติเห็นสิ่งใดรับรู้สิ่งใดแล้วมันไม่ตกใจ มันไม่ส่งออกไปกับเขา แต่ถ้ามันผิดปกติ พอไปรู้เห็นสิ่งใดมันจะส่งออกไป

เราจะบอกว่า สิ่งที่เมื่อก่อนที่เราไม่เชื่อ เราไม่เชื่อว่าคนทําความดีแล้วมันจะผิดพลาด คนภาวนาแล้วจะลบ เราไม่เชื่อเลย แต่พอเรามาศึกษาๆ แล้ว จากตรงนี้ ตรงที่ว่าถ้าจิตของคนมันไม่เป็นปกติแล้ว พอพิจารณาไปแล้วหรือไปทําสิ่งใดที่ว่ามันจะเสีย ที่ว่ามันจะหลุด หลุดเพราะเหตุนี้ หลุดเพราะเขาไม่เป็นปกติอยู่แล้ว แล้วพอเห็นเป็นสิ่งใดมันก็เร่งส่งออกขึ้นไป สร้างภาพมากขึ้นไป ทําให้ตัวเองจนเชื่อ เชื่อว่าเห็นอย่างนั้นๆ

จนส่วนใหญ่นะ ผู้ที่หลุดเขาจะพูดว่าอย่างนี้ “ถ้าผมกําลังเจรจากับเทพ ผมกําลังคุยกับเทวดา ท่านอาจารย์ไม่ต้องตกใจนะ ขณะนี้ผมกําลังสื่อสารกับเทวดาอยู่”

แต่ถ้าเป็นหลวงปู่มั่นนะ เป็นครูบาอาจารย์ของเรานะ ถ้าจะเทศนาว่าการเทวดา อินทร์ พรหม ท่านเทศน์ด้วยภาษาใจ หลวงปู่มั่น หลวงตาท่านพูดประจํา เทศน์สอนเทวดาง่ายกว่าสอนมนุษย์เยอะแยะเลย สอนมนุษย์ต้องใช้เสียง ต้องพูดเสียงดัง ถ้าสอนเทวดานี่ภาษาใจ

ถ้าเป็นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านจะสนทนากับเทวดา พวกพรหม ท่านใช้ภาษาใจ ท่านไม่ใช้เหมือนพวกเราว่าคุยกับเทพ บ่นพึมพําๆ เลย “อาจารย์ไม่ต้องตกใจนะ ถ้าผมเสียงดังๆ ผมกําลังสนทนากับเทพ อย่าเสียงดังนะ”

เราเห็นมา เวลาไอ้พวกที่หลุดมันจะเจรจาสนทนากับเทพ สนทนากับเทวดา โอ้โฮ! เดี๋ยวพึมพําๆ เดี๋ยวออกอาการหมดน่ะ นั่นพูดถึงว่าถ้าจิตมันไม่ปกติ

ฉะนั้น ถ้าโดยธรรมนะ ถ้าโดยธรรม เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เย็นๆ อยู่กับความร่มเย็นอันนี้ แล้วก่อนนี้จิตมันสงบเข้ามา สงบเข้ามา แต่โดยถ้ามันแบบว่า “ขณะที่พิจารณาอาการของจิต ใช้กําหนดอาการนี้ ใช่เวทนาหรือไม่”

กําหนดอาการ เห็นไหม มันกําหนดส่งออก อาการของจิตๆ อาการของจิตแบบนี้อาการปกติ อาการของโลก ไม่ใช่อาการของจิตที่จิตสงบแล้วเป็นอาการของจิต

จิตเห็นจิต เขาเรียกจิตเห็นอาการของจิต อันนั้นเป็นวิปัสสนา วิปัสสนาเพราะอะไร

เพราะเขาบอกว่าเขาเป็นอย่างนี้มานาน เสร็จแล้วไปเห็นเว็บไซต์ไง หลวงพ่อพูดไว้เยอะ หนูก็จินตนาการเยอะเหมือนกัน ก็เลยบอกว่ามันก็เป็นภาษาเดียวกันไง ภาษาที่ว่าเขามีอาการแบบนี้ เขาฟังเทศน์ฟังธรรมของเราแล้วเขาก็เข้าใจได้ในภาษาของเขา

ภาษาเรานะ ความเข้าใจของเด็กมันก็รับรู้ได้ภาษาอย่างนั้น ความเข้าใจของวัยรุ่น ความเข้าใจของผู้ใหญ่ นี่มันก็เป็นความเข้าใจแต่ละชั้นๆ

ฉะนั้นจะบอกว่า “ขณะที่พิจารณาอาการของจิต มันเป็นเวทนาหรือไม่”

ถ้าเราใส่ชื่อเข้าไป จะว่าเป็นก็ได้ เป็นไว้เพื่อสื่อสารกัน แต่ถ้ามันเป็นอริยสัจ ยัง ถ้าเป็นอริยสัจต้องจิตสงบ จิตเป็นปกติ จิตตั้งมั่น แล้วถ้าเราเห็นอาการ เป็นอาการอย่างนั้น

แต่ถ้าเวลาฟังเทศน์แล้วนะ ฟังเทศน์ในเว็บไซต์แล้วเอาเทศน์เป็นตัวตั้ง แล้วเราพิจารณาของเรา ถ้ามันเป็นบวกคือมันเป็นประโยชน์กับผู้ที่ปฏิบัติ ไม่เสียหายหรอก มันเป็นประโยชน์ของเราไง

อย่างเช่นเราไม่มีที่พึ่งที่อาศัย เราจับต้องสิ่งใดไม่ได้เลย พอมาฟังเทศน์ มันเป็นขอบเป็นเขต มันเป็นสิ่งที่เราจับต้องพึ่งอาศัยได้ เป็นประโยชน์ อย่างนี้อาศัยไป อาศัยเพื่อให้เรากลับมาเป็นปกติก่อน

พอเป็นปกติแล้ว เดี๋ยวเราภาวนาขึ้นไปมันจะเห็นอริยสัจ เห็นความจริงของเรา เห็นความจริงของจิตดวงนั้น เห็นความจริงของผู้ที่ปฏิบัติ ผู้ที่ปฏิบัติต้องเห็นตามความเป็นจริงในใจนั้นมันถึงจะเป็นข้อเท็จจริงในใจดวงนั้น มันถึงจะเป็นมรรคเป็นผลในใจดวงนั้น นี่ข้อที่ ๑.

“๒. เวลาที่มีอาการทางกาย เช่น ปวดหัว ปวดในร่างกาย บางขณะโยมกําหนดแบบเดียวกัน โดยกําหนดปุ๊บก็หายปั๊บ และโยมก็คิดต่อไปว่ามันเป็นเวทนาขันธ์ มันเป็นไตรลักษณ์ บางทีก็เป็นอาการของจิต มันเป็นความสุขอย่างมาก” เขาว่านะ ฉะนั้น เขาบอกว่าเวลาเจ็บปวดกัน กําหนดปุ๊บหายปั๊บ

กําหนดปุ๊บหายปั๊บ แสดงว่าจิตต้องมีกําลัง จิตต้องมีสมาธิ ถ้ามันเป็นไปได้จริงนะ ถ้าจิตมันไม่มีสมาธิมันก็เป็นอย่างว่า เขาบอกว่าเขามีปัญหาเรื่องจิตอยู่แล้ว มันก็จะเป็นได้ เป็นได้โดยความเป็นของเขา แต่จะบอกว่ามันจะเป็นอริยสัจ มันไม่เป็นอย่างนี้

มันเป็นอริยสัจ จิตมันต้องมีกําลังของมัน แล้วเวลาพิจารณากาย มันพิจารณากาย มันจับกายพิจารณาเป็นสติปัญญา

ไอ้นี่กําหนดแบบเดียวกัน คือกําหนดแบบเดียวกันคือกําหนดดูกําหนดเพ่งของมัน กําหนดปุ๊บมันก็หายปั๊บ กําหนดปุ๊บหายปั๊บ มันก็เป็นปกติของเขา

แต่ถ้ามันเป็นปัญญา กําหนดปุ๊บหายปั๊บ เห็นไหม ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพิจารณาเวทนาของท่าน พิจารณาเวทนาหรือพิจารณากาย พอพิจารณาไปแล้วมันปล่อยวาง มันวางขึ้นไป ท่านพิจารณาเอาขึ้นมาตั้งใหม่ ตั้งใหม่

พอกําหนดปุ๊บหายปั๊บ กําหนดปุ๊บหายปั๊บมันเหมือนกับเรายังไม่เกิดความรู้ เรายังไม่เกิดปัญญาของเรา เรายังไม่มีความรู้ที่มันส่วนประกอบเป็นไปได้อย่างไร คือเรายังไม่เข้าใจ ว่าอย่างนั้นน่ะ

คือถ้าเราพิจารณาไปแล้วมันเข้าใจ มันซาบซึ้ง มันสะเทือนใจ มันเห็นโทษ มันสํารอกมันคาย นี่ถ้าพิจารณาเวทนา ถ้าพิจารณาโดยอริยสัจเป็นแบบนี้ เราจับตั้งแล้วเราพิจารณาของเรา มันย่อยสลายของมันไป มันจะเปื่อยมันจะเน่าไป เราจะเห็นของมัน แล้วเราก็จะสลดสังเวช เราจะเกิดความสะเทือนใจ นี่ถ้าปัญญาของมัน มันจะเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา

แต่กําหนดปุ๊บหายปั๊บ เหมือนกับเรายังไม่มีความรู้อะไรเลย เวลาเปิดปิดสวิตช์ไฟ เปิดก็ติด ปิดก็ดับ นี่กําหนดปุ๊บหายปั๊บ มันไม่ใช่การฝึกหัดไง มันไม่ใช่การฝึกหัดปัญญา แต่อาการของจิตเป็นได้ ยิ่งจิตไม่ปกตินี่มันเป็นร้อยเปอร์เซ็นต์ กําหนดปุ๊บหายปั๊บ ปุ๊บปั๊บๆ มันไปหมดล่ะ

แต่ถ้ามันมีกําลังของมันนะ เวลาอย่างเช่นพระโมคคัลลานะ ผู้ที่มีฤทธิ์มีเดช เวลากําหนดแล้วมันละลายฟับๆๆ ก่อนที่มันจะกําหนดแล้วเป็นๆ หลวงตาท่านใช้คํานี้นะ เวลาท่านพิจารณาเริ่มต้นมันก็แบบว่าติดขัดขัดแย้งกันไปก่อน พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่ามันเกิดความชํานาญขึ้น พอเกิดความชํานาญขึ้น พิจารณาไปแล้ว ปัญญามันหมุนเร็ว กําลังมันมากขึ้น พิจารณามันปล่อยหมดน่ะ

แล้วพอของหลวงตาท่านพูด เวลามันชํานาญแล้วพิจารณาปั๊บๆๆ มันอย่างนี้ แต่มันเป็นอย่างนี้มันต้องมีพื้นฐานมาก่อนไง มันต้องมีพื้นฐานมาก่อน

แต่นี่ผู้ถามบอกว่า เจ็บป่วยทางจิตครับ เป็นโรคซึมเศร้าครับ

พื้นฐานมันมาไม่เหมือนกัน เห็นไหม เวลาบอกว่าตอบปัญหามันไม่มีสูตรสําเร็จ มันต้องแบบว่าผู้ถามเขามีวุฒิภาวะมากน้อยแค่ไหน เขาปฏิบัติได้มากน้อยแค่ไหน แล้วปฏิบัติแล้วมันเป็นจริตนิสัยอย่างใด

ดูสิ เวลาหลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เวลาท่านสอน ท่านจะสอนเฉพาะบุคคลๆ มันไม่มีการสอนที่แบบเป็นชั้นเป็นห้องอย่างนี้ ไม่มีหรอก ไอ้อย่างนี้มันเป็นการศึกษา แต่การปฏิบัติไม่มีอย่างนี้

พระอรหันต์แต่ละองค์จะเกิดขึ้นมา เกิดจากมรรคผลแต่ละองค์นั้น ไม่มีซํ้าซ้อนกัน ไม่มี ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านจะสั่งสอนเฉพาะๆ เฉพาะ มันก็เหมือนอาหารตามสั่ง เราสั่งเฉพาะของเรา ไม่ใช่ข้าวแกงเป็นหม้อแล้วไปตักเอา ไม่ใช่ ไอ้นั่นมันเป็นศรัทธาทั่วไป

ฉะนั้นบอกว่า พอกําหนดปุ๊บ มันหายปั๊บ

ถ้ามันเป็นบวกนะ เราจะบอกว่า ผู้ถามมีโชคดีมาก โชคดีมากเพราะเขามีที่พึ่งไง เจ็บป่วยแล้วยังมีธรรมโอสถมารักษาตัว เราชมนะ นี้เราชม แต่ที่ตอบปัญหานี้เพราะว่าตอบผู้ถามด้วย แล้วในเว็บไซต์จะมีคนเข้ามาฟังเยอะ ถ้าเราตอบว่าอันนี้ใช่ๆๆ หมดเลย ต่อไปก็กลับไปเป็นโรคซึมเศร้าหมดน่ะ เมืองไทยเลยเป็นโรคซึมเศร้าแล้วก็มาแก้กันไง

ถ้าโรคซึมเศร้าจะเป็นอย่างนี้ ถ้าเป็นอริยสัจจะเป็นอย่างนี้ ถ้าผู้ปฏิบัติแล้ว ใครมีมาตรฐานอย่างใดมันจะเป็นมาตรฐานเฉพาะอย่างนี้ๆ เวลาฟังแล้วต้องไปแยกแยะเอา เหมือนยา เราจะรักษาอย่างไร จะใช้อย่างไร เราต้องใช้ให้เหมาะสมกับโรคของเรา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเขากําหนดปุ๊บมันหายปั๊บ เขามีความสุขขึ้นมา “โยมก็กําหนดไปให้มันรู้ค่ะ รู้ลมที่ไปยินดีในอาการ มันเฉยก็รู้ค่ะ”

เห็นไหม ก็รู้กับมันไปเรื่อย อันนี้มันเป็นทางอภิธรรมของเขา เขารู้ของเขา นี่พูดถึงว่าเราฝึกหัด เราฝึกใช้ มันจะเป็นจริงไม่เป็นจริง พิจารณาขึ้นมา

“๓. การปฏิบัติของโยมถูกต้องไหมเจ้าคะ โยมทุกข์กับโรคทางสมอง ทางจิต เพราะเป็นกรรมพันธุ์ ทางเตี่ยก็เป็น ทางแม่ก็เป็น บุญของโยมที่มีทางออก และโยมก็ไม่ไปโรงพยาบาล ใช้ธรรมโอสถ”

นี่เขาบอกว่ามันเป็นบุญของโยม โยมก็ยังมีบุญกุศลอยู่ ถ้าภาษาเรานะ เวลาหลวงตาท่านใช้คํานี้นะ เวลาหลวงตาเมื่อก่อนท่านเทศน์ท่านจะพูดเลย สัตว์มันเกิดมาโดยธรรมชาติของมัน มันแทะเล็มกินหญ้าไปทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลาวัวเขาจะไปเชือด จูงไปเชือด มันก็ยังแทะเล็มหญ้าไป ไม่รู้ว่ามันจะโดนพาไปเชือดเลย

เวลาสัตว์เขาจะเอาไปเชือด เขาจะทาสีไว้ที่หลังมัน เขาจะเชือดตัวใดก่อน แล้วถึงเวลาเขาจูงไปเชือดนะ มันยังไม่รู้ตัวมันเลย นี่เวลามันจะตายนะ เขาจะเอาไปเชือด มันจะหมดอายุแล้วมันก็ยังกินหญ้าของมันไปโดยไม่เข้าใจของมันใช่ไหม

แต่นี่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ไง เราเกิดเป็นมนุษย์ๆ ถ้าเรามีสติปัญญา เรามีสติปัญญาของเรา เราดีกว่าสัตว์ไง เวลาสัตว์มันถึงเวลามันจะหมดอายุขัย มันจะโดนเอาไปเชือด มันยังหาอยู่หากินโดยปกติของมัน มันไม่รู้ร้อนรู้หนาวเลย

แต่ของเรา เรารู้ร้อนรู้หนาว รู้ร้อนรู้หนาว แล้วอย่างที่ว่า เขาจะหาที่พึ่งของเขา เขายังมีบุญกุศล มีทางออก นี่มันเป็นบุญของคนนะ

เวลาคนที่เป็นโรคอย่างนี้ส่วนใหญ่แล้วเขาก็จะอยู่ของเขา แต่มันเป็นสังคมเนาะ ถ้าสังคมที่เวลาอยู่แล้วมันพอรักษาตัวเองได้ คือไม่เป็นรุนแรงเหมือนกับหมดสติไปจนต้องส่งโรงพยาบาล ก็อยู่ในสังคม จะมากน้อยแค่ไหน

ถ้าใครเป็นอย่างนี้นะ ต้องพยายามพิจารณาตัวเอง แล้วเวลาจะมาปฏิบัติ เวลามาปฏิบัตินะ จิตมันไม่ปกติ พอไปรู้เห็น ภาษาเราว่ามันอ่อนไหว แต่ถ้าจิตเป็นปกตินะ เวลาไปรู้เห็นอะไรมันก็รับรู้ แต่มันมีจุดยืนของมัน

เรายังพูดประจํา เช่น ประวัติหลวงปู่พรหม ประวัติครูบาอาจารย์ เราอ่านประวัติของท่าน ท่านมีจุดยืน มีมาตรฐาน มีความมุมานะ มีความมั่นคง คนที่ภาวนาส่วนใหญ่จะมีจุดยืนอย่างนี้

ทีนี้เวลาถ้าจิตมันไม่ปกติมันจะหวั่นไหว ถ้าหวั่นไหวขึ้นมาแล้ว เราก็พยายามทําความสงบของใจเข้ามา คือให้มันมั่นคงพอ ถ้าจิตของคนที่ไม่ปกติแล้วมาวัดมาวามาฝึกหัดภาวนา ฝึกหัดภาวนา หนึ่ง ให้พ้นจากความทุกข์ในชีวิตประจําวัน ให้พ้นจากกิเลสความโรคภัยไข้เจ็บของเรามันรุมเร้าเรานี่

ธรรมดาของโลกเขาต้องไปหาโรงพยาบาลรักษา แต่เราเอาธรรมโอสถรักษา ถ้าเรารู้ว่าธรรมโอสถรักษา รักษาความเป็นโรคของเรา รักษาความที่ไม่ปกติของใจให้มันเป็นปกติ

มันเหมือนกับคนเป็นโรคเป็นภัยไปโรงพยาบาล ออกจากโรงพยาบาลมาก็หายจากโรคภัยนั้นมา นี่ก็เหมือนกัน ที่เรามาฝึกหัด ฝึกหัดปฏิบัติ เราก็ฝึกหัดปฏิบัติให้จิตใจของเราให้มันหายพ้นจากโรคนั้นมา นี่พูดถึงว่าถ้ากลับมาเป็นปกตินะ แล้วถ้ามันเป็นไปได้ยกให้สูงขึ้น นั้นอํานาจวาสนาของคน

ฉะนั้น เขาบอกว่า โยมมีบุญ ยังมีทางออก แต่โยมไม่ไปโรงพยาบาล ใช้ธรรมโอสถ

ทีนี้คําว่า “ไปโรงพยาบาล” เราถึงเสนอ เสนอ ถ้าไปโรงพยาบาล มันเป็นโอกาสของเรา เราไม่ปฏิเสธโอกาสของเรา ถ้าสิ่งนั้นมันช่วยผ่อนหนักผ่อนเบาให้เราได้ อันนั้นสมควร

แล้วถ้ามันไม่ไปโรงพยาบาลแล้วมันไม่เป็นโรคภัยไข้เจ็บมากเกินไป ใช้ธรรมโอสถมันก็เป็นสิ่งที่ดี ถ้าสิ่งที่ดี เพราะธรรมโอสถมันหาย หายจากที่นี่ ถ้าหายจากใจของเรา หายจากเรื่องจากภายใน เพราะความวิตกกังวลนี่สําคัญมาก

ฉะนั้น สิ่งที่ทําอย่างนี้ถูกต้อง เราทําถูกของเรา เพราะว่าเรารู้ถึงความเป็นไปของเรา แต่ถ้าเราพยายามจะแบบว่าเก็บกดไว้แล้วไปทําอย่างอื่น ไม่มีประโยชน์

เพราะเราจะบอกว่า สิ่งอย่างนี้ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน ถ้าเราเกิดในพ่อในแม่เรา พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ถ้าพ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ให้ชีวิตเรามา แต่ให้ชีวิตเรามา ชีวิตเรา เพราะมีเวรมีกรรม เพราะเวรกรรมมันบาลานซ์กัน เวรกรรมมันสมดุลต่อกัน เราถึงมีสายบุญสายกรรม เราถึงมาเกิดเป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูกกัน ถ้าเกิดเป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูกกัน อันนี้มันก็เป็นผลของกรรมใช่ไหม

ถ้าผลของกรรมแล้ว สิ่งที่เราจะรักษาดูแลหัวใจของเรา เรารักษาตรงนี้ รักษาตรงนี้ไง เพราะเกิดมาภพชาตินี้ ภพชาตินี้เราเกิดมาด้วยเวรด้วยกรรมอย่างนี้ เราก็รักษาของเราให้สร้างคุณงามความดีให้มากขึ้น เวลาไปแล้วจะได้พัฒนาขึ้นดีขึ้น

เพราะมันไม่จบหรอก ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด ชีวิตนี้ต้องจบที่นี่ แต่ต้องจบที่นี่ ระหว่างชีวิตนี้เราจะทําคุณงามความดีมากน้อยแค่ไหน ถ้าเราทําคุณงามความดีทางโลก เราสร้างสมสิ่งใดก็แล้วแต่ไว้เป็นประวัติศาสตร์ก็ทิ้งไว้กับโลกนี้ แต่กรรมดีกรรมชั่วมันจะติดกับใจเราไป ถ้ากรรมดีกรรมชั่วจะติดกับใจเราไป ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราทําให้เราดีขึ้นๆ ดีขึ้นมันก็ดีขึ้นที่เรานี่แหละ

แล้วดีขึ้นที่เราแล้ว อายุ ๖๐ กว่าแล้ว เราจะบอกว่า ถ้าเราดีขึ้นนะ อายุเรายังไม่เท่าไร อายุเรายังน้อยอยู่ เรามีพ่อมีแม่อยู่ ถ้าเราดีขึ้น พ่อแม่เห็น เอ๊ะ! ทําไมเราทําดีขึ้น เราจะสามารถทําให้พ่อแม่หันมาทําแบบเราไง เราจะให้เห็นว่า ถ้าเราเป็นคนทําแล้วมันได้ประโยชน์ เหมือนคนเจ็บป่วย คนที่ไม่ปกติเห็นคนอื่นทําแล้วมันได้ผล เขาก็อยากทําตามเรา เราจะบอกว่า ถ้าเราทําได้ เราจะเป็นแบบอย่าง เราจะเป็นตัวอย่างให้กับในตระกูลของเราทําแบบนี้

ทําแบบนี้ให้กลับมาดีขึ้น มันหายหมดน่ะ มันจะดีขึ้น นี่ธรรมโอสถ ถ้าเราทําได้มันจะเป็นประโยชน์อย่างนี้ นี่พูดถึงนะ

เขาบอกต่อไปว่า ซึ่งโยมไม่เคยได้พิจารณาแบบนี้มา เนื่องจากตอนสาวๆ ตอนนี้อายุมากแล้วนะ ตอนสาวๆ เขาเคยกินยา มันแก้ปวดไง ฉะนั้นจะบอกว่า พอมันไม่ได้แล้วเขาถึงใช้คําว่า “พอมันปวด” เขาก็ดูมันว่ามันจะเป็นอย่างไร แล้วมันดีขึ้น ก็ใช้อย่างนี้มาเป็นประจําวัน เสร็จแล้วพอมาเรียน มาปฏิบัติธรรม ได้ปฏิบัติธรรมสมาธิภาวนาพุทโธๆ และเวทนาทางจิต การกําหนดรู้ รู้ว่ามันปวด รู้ว่ามันหาย แล้วก็มาบริกรรมต่อ ฉะนั้น สิ่งที่หลวงพ่อที่สอนไว้ๆ เขาบอกว่าเขามาได้ยินได้ฟังในเว็บไซต์เป็นประโยชน์กับเขาๆ

ก็เอาสิ่งนี้เป็นที่พึ่ง ว่าอย่างนั้นเลย ถ้าเอาสิ่งนี้เป็นที่พึ่งได้ มันก็เป็นประโยชน์กับเรานะ

ฉะนั้น สิ่งที่ธรรมะเป็นกลาง ธรรมะสอน เวลาสอนมันอยู่ที่วุฒิภาวะของหัวใจ หัวใจใครหยาบใครละเอียดขนาดไหน มันก็จะได้ประโยชน์มากน้อยขนาดนั้นน่ะ ถ้ามันได้มากน้อยขนาดนั้น เห็นไหม

ฉะนั้น เวลาคนจิตใจที่ยังไม่มีพื้นฐานฟังสิ่งใดก็ยังไม่เข้าใจ แต่ถ้าจิตใจมีพื้นฐานนะ คําพูดคําเดียวกัน คนที่สูงส่งฟังแล้ว โอ้โฮ! มันทะลุปรุโปร่ง คนที่ตํ่าต้อยฟังแล้วถ้ามีคติมันก็เป็นแบบอย่าง คนที่ตํ่าต้อยถ้าไม่มีสติปัญญา โอ้! อะไรก็ลําบาก อะไรก็ไม่ได้เลย นั่นน่ะแสดงว่าคนสิ้นไร้ไม้ตอก แต่เวลาคนที่เป็นจริงเป็นจังขึ้นมาเขาจะหาคนชี้นําไง

ไอ้ลําบากเราก็ลําบากอยู่แล้ว อย่างที่ว่าลําบากเพราะว่ากิเลสมันบีบคั้นไง แต่ถ้าเราทําจนพิจารณาของเรา เราภาวนาของเรา เวลามันปล่อยมันวางขึ้นมา มันไม่มีอะไรลําบากหรอก งานอะไรล่ะ

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูด ภัตกิจๆ เวลาพระ เวลาทํางานหายหัวหมดเลย เวลากินกันเห็นสุมหัวกันเชียว ท่านจะพูดประจํา

มันก็เป็นงานเหมือนกัน เวลาคนที่ว่าเป็นงานๆ ไอ้การอยู่การกินนี่ก็เป็นงานอันหนึ่งนะ เวลาการอยู่การกินนี่มันชอบไง เวลาทํางานๆ มันทุกข์มันยากไง แต่พอจิตมันปล่อยวาง มันเท่ากัน

เวลางาน ดูสิ ผู้เฒ่าผู้แก่เขาจะบอกเลย ให้มีงานทํา ถ้าปล่อยก็อยู่เฉย เดี๋ยวจะเป็นอัลไซเมอร์ ต้องให้คิดตลอด ให้คิดตลอด

นี่ก็เหมือนกัน เราทําจนเป็นปกติ มันเรื่องธรรมดา ถ้าเรื่องธรรมดานะ มันก็เลยไม่ใช่เป็นการงานขึ้นมาไง มันเป็นเรื่องปกติ ถ้าเป็นเรื่องปกติ เห็นไหม

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนา นี่วิหารธรรมๆ เหมือนเครื่องยนต์ รถจอดไว้นี่เสียหมดเลย แต่ถึงเวลาแล้วเขาก็มาอุ่นเครื่อง อุ่นเครื่องให้มันได้ทํางานอยู่ ธาตุขันธ์คนก็เหมือนกัน เวลาครูบาอาจารย์ท่านถึงเดินจงกรม

หลวงตาท่านบอกเลย เวลาเดินจงกรม พิจารณากิ่งก้านของธรรม กิ่งก้านของธรรม ขันธ์ ๕ มันคิดขึ้นมา มันเกิดมันดับ เราก็พิจารณาดูมันไป มันก็ปล่อย มันก็ว่างหมด มันสบาย สบาย นี่วิหารธรรม ถ้ามีวิหารธรรมอยู่ มันก็เป็นเรื่องเครื่องอยู่

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราพิจารณาของเรา ฟังเทศน์ ฟังในเว็บไซต์ ถ้ามันเป็นประโยชน์ได้ มันก็เป็นประโยชน์กับผู้ฟัง

ฉะนั้น เขาถึงกราบเรียนมาเพื่อขอบคุณหลวงพ่อ

อันนี้เราเห็น คําถามนี้เราเห็นเป็นสองประเด็น ประเด็นหนึ่งเขาเจ็บป่วยทางจิตแล้วเขายังขวนขวาย แล้วพวกเรานี่เป็นปกติ เขาเจ็บป่วยทางจิตเขายังทํา เขายังขวนขวาย แล้วเขาเจ็บป่วยทางจิต เขายังได้เว็บไซต์เราเป็นที่พึ่ง แล้วไอ้คนปกติล่ะ ไอ้คนมาวัดล่ะ สู้เขาไม่ได้ไง สู้คนเจ็บป่วยไม่ได้

นี่เวลาคนเขาเจ็บป่วยเขายังมีที่พึ่งที่อาศัยนะ เราถึงบอกเป็นวาสนา เพราะธรรมดาทางโลกทุกคนจะปกปิด ทุกคนจะแบบว่ากลัวเสียเครดิต แต่เราจะปลอบใจว่า ถ้าในปัจจุบันนี้นักบริหาร เพราะเราคุยกับพวกหมอเขาบอกว่า “เดี๋ยวนี้นะ นักบริหารเขากินยาคลายเครียดกันทั้งนั้นน่ะ กินเป็นเรื่องปกติหลวงพ่อ”

เราบอก อืม! เดี๋ยวนี้ปัญญาเขาคิดกันอย่างนั้นแล้วนะ

ดูสิ อย่างเช่นทางโลกเจ็บไข้ได้ป่วยไปโรงพยาบาล เดี๋ยวนี้ไม่ได้เจ็บไข้ได้ป่วยหรอก ไปเสริมสวยกัน ไปโรงพยาบาลไปผ่าตัดเสริมสวย แต่เมื่อก่อนเขาเจ็บไข้ได้ป่วยไปโรงพยาบาล

อันนี้ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเวลามันรักษา ถ้ามันเป็นประโยชน์ มันจะเป็นประโยชน์อย่างนี้ ถ้าเจ็บป่วยทางจิต เจ็บป่วยทางจิตก็มีที่รักษา มีอะไร เรารักษาของเรา ถ้าเป็นประโยชน์ได้นะ

เขาถามว่าที่เขาทํานี่ถูกไหม

เราตอบเป็นสองประเด็น ประเด็นหนึ่ง ถ้ามันเจ็บป่วย ต้องกลับมาให้เป็นปกติ ถ้าเป็นปกติแล้ว ถ้าไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง จิตต้องเป็นปกติ ถ้าเห็นตามความจริงมันก็จะเป็นอริยสัจ มันพิจารณาไปมันก็เป็นวิปัสสนา

โดยทางโลกๆ เวลาเขานึกภาพกาย เวทนา จิต ธรรม มันเป็นสติปัฏฐาน ๔ ปลอมๆ เพราะเป็นจินตนาการ จิตมันไม่สงบ มันก็เหมือนสถานะทางโลก สถานะของมนุษย์ สถานะของเรา เราคิดเรื่องอะไรก็ได้

แต่ถ้าจิตสงบแล้ว เวลามันคิดแล้วมันจะเป็นโลกุตตรธรรม โลกุตตรธรรม ธรรมเหนือโลก ธรรมเหนือกิเลส นี่ไง ถ้าเป็นธรรมที่เหนือกิเลส ธรรมที่เหนือกิเลสมันถึงฆ่ากิเลสได้

แต่ถ้าเราเป็นจินตนาการ เราเป็นโลก สถานะความเป็นเรา แล้วเรามีสติปัญญาสามารถนึกได้คิดได้ แต่มันเป็นโลกียปัญญา เป็นเรื่องโลกๆ ไง

ฉะนั้น เราถึงบอกว่า เราถึงพูดไว้เป็นสองประเด็น ประเด็นหนึ่งว่า ถ้ามันเป็นปัญญาอบรมสมาธิมันเป็นเรื่องโลกๆ โลกียปัญญา ปัญญาโลกๆ ปัญญาจากเรานี่แหละ ปัญญาจากสมองนี่แหละ ปัญญาจากความรู้สึกเรานี่ เขาเรียกว่าปัญญาอบรมสมาธิ มันเป็นโลกียปัญญา

แล้วถ้าจิตมันสงบแล้ว ถ้ากลับมาเป็นปกติได้ เวลาถ้าจิตปกติมั่นคงแล้ว ถ้าเราไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง มันมีหัวใจที่มั่นคง หัวใจที่มั่นคงนี่สัมมาสมาธิ สมาธิทําให้เกิดภาวนามยปัญญา ปัญญานี้จะเป็นโลกุตตรปัญญา ปัญญาเหนือโลก ปัญญาที่ชําระล้างกิเลส นี่สติปัฏฐาน ๔

เราถึงได้พูดว่า สติปัฏฐาน ๔ ปลอม จอมปลอม ปลอมมันเป็นโลกียปัญญา ปัญญาเกิดจากความรู้สึกนึกคิด กับสติปัฏฐานตามความเป็นจริงเกิดจากอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค

มรรคๆๆ ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายกย่องตรงนี้ ศาสนาไหนไม่มีมรรค ศาสนานั้นไม่มีผล แล้วที่มันทํากันอยู่นี่มันเป็นมรรคหรือไม่เป็นมรรค มันเป็นมรรคเป็นผลหรือไม่

ถ้ามันไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น ไม่สามารถรู้หรอกว่าอะไรเป็นมรรคและอะไรไม่เป็นมรรค มันบอกว่าเป็นปัญญาๆ ความคิดก็คือมรรค ความคิดก็คือปัญญา ปัญญาก็ปัญญาพระพุทธศาสนา ศาสนาแห่งปัญญา พอมันเกิดความคิดมันก็บอกมันเป็นปัญญาไง

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์เราบอกว่า นั่นคือสัญญา คือความจํา ความจําความทบทวน ไม่ใช่ความจริง ถ้าความจริงมันเกิดอย่างนี้

นี่เราพูดถึงตอบให้เป็นสองประเด็นไง แต่เราชื่นชม ชื่นชมผู้ถาม เพราะเขาบอกว่าเขาเจ็บป่วย เขาเป็นโรคซึมเศร้า เขาเป็นกรรมพันธุ์ตั้งแต่ครอบครัวของเขา แล้วเขามีที่พึ่ง คนที่เจ็บป่วยแล้วเขายังขวนขวายนี่เราชื่นชม ไอ้พวกเราคนปกติ กินแล้วก็นอน นอนแล้วก็กิน นั่นเรื่องของเรา

ฉะนั้น เราถึงบอกว่า เขาเจ็บป่วยแล้วเขาถามมา แล้วเขาได้ประโยชน์ เราเป็นคนที่เป็นปกติ เราพยายามทําของเราเพื่อให้ได้ประโยชน์กับเราบ้าง เอวัง

หลวงตาท่านสอน
ใครจะทําดีทําชั่วเรื่องของเขาว่ะ
เราจะทําคุณงามความดีของเรา เราต้องทําดี
ทําดีต้องได้ดี ทําดีได้ดีตรงไหน
หนึ่ง สบายใจ สบายใจนะ
ถ้าเราไม่ได้ทําทุจริตใดๆ โอ๋ย! ยิ้ม อยู่ที่ไหนก็สบาย

๒

ต้องทําดี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๗ สิงหาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทําดีแล้วถูกกลั่นแกล้ง”

หลวงพ่อเจ้าคะ ทําไมสังคมทุกวันนี้มีแต่อิจฉาริษยากัน ไม่กลัวบาปกรรม เบียดเบียนผู้อื่น ทําร้ายเขา คนถูกกระทําก็ได้รู้ตัวว่าทําไมถึงเจอคนประเภทนี้ตลอด แต่พอโยมเข้าวัดโยมก็เจอเบาบางลงบ้าง แต่ก็ยังมีสิ่งพวกนี้กวนใจตลอด บางทีขาดสติ ไม่ยอม ก็มีการปะทะกัน สุดท้ายเราแพ้ เพราะเราเป็นลูกน้องบ้าง และสังคมคนชั่วก็มาก โยมถึงอยากรู้ว่า สังคมสมัยนี้ทําชั่วมากขึ้นทุกวันค่ะ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถามหรือคํารําพึงรําพัน

สังคมมันเป็นสังคม สังคมตอนนี้เราว่ามันดีขึ้น ดีขึ้นพอสมควรเลยล่ะ สังคมก่อนหน้านั้น ถ้าสังคมก่อนหน้านั้นตั้งแต่ก่อนหน้าเรา เราย้อนกลับมาดูสังคมของพระ ถ้าสังคมของพระนะ เวลาพระ ถ้าผู้นําไม่ได้เข้มแข็งและถ้าผู้นําไม่เป็นตัวอย่างที่ดี เวลาผู้นําเป็นตัวอย่างที่ดี อย่างเช่นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อย่างเช่นครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น

เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านอุทิศชีวิตของท่าน ท่านอุทิศตัวของท่าน ท่านทําให้เห็นไง พอท่านทําให้เห็น ถึงเราจะเชื่อหรือไม่เชื่อก็แล้วแต่ สิ่งที่มันเป็นตัวอย่างอันนั้นน่ะมันทําให้พระอยู่ในร่องในรอยมากขึ้น เพราะอะไร

เราจะบอกว่า เวลาเราบวชใหม่ๆ ไปอยู่ในวงสังคมของพระ พระเขาพูดกันบอกว่า “ทําไม่ได้หรอก ธรรมวินัยทําไม่ได้หรอก ไม่มีใครทําได้”

ทีนี้พอไม่มีใครทําได้ เราก็ฟังไว้หูหนึ่ง แต่พอเราไปฟังเทศน์หลวงปู่ฝั้นน่ะ หลวงปู่ฝั้นเวลาท่านพูดนะ ท่านเทศน์ ไปฟังเทปหลวงปู่ฝั้นสิ ท่านบอกว่า “ไม่ใช่ว่าทําไม่ได้นะ พยายามจะทําทุกตัวอักษรเลย” นี่เวลาหลวงปู่ฝั้นท่านพูดอย่างนั้น

แล้วมาถึงครูบาอาจารย์ของเรา หลวงตา หลวงตาท่านพูดว่า หลวงตาเวลาท่านพูดนะ ท่านพูดกับพระ พูดเวลาท่านเทศน์กับพระ ท่านบอกว่า “ให้จริงๆ ให้ทําตามวินัย ให้ทําให้ถูกต้องทั้งหมดมันทําได้ยาก แต่มันทําได้ยาก แต่เราก็จะพยายามทําให้ผิดน้อยที่สุด” นี่เวลาหลวงตาท่านพูดอย่างนี้

เพราะหลวงตาท่านพูดอย่างนี้เพราะสังคมมันเจริญขึ้นใช่ไหม สังคมมันเจริญขึ้น การสื่อสารมันรวดเร็วขึ้น ทีนี้รวดเร็วขึ้น ทุกคนสื่อมันจะไวมาก ฉะนั้น พอสื่อไวมากขึ้นมา ทําสิ่งใดแล้วมันก็ไปไวไง ฉะนั้นบอกว่า ถ้าจะบอกว่าทําถูกๆ ไอ้คนจับผิดมันมากไง ถ้าคนจับผิดมันมากมันก็บอกอย่างนู้นผิดอย่างนี้ผิดไง

อย่างเช่นเราได้ยินได้ฟังมามากนะบอกว่า การเคี้ยวหมากมันเป็นกิเลส การเคี้ยวหมากของท่านน่ะ แล้วมันมีพระพูดอย่างนี้นะ เราได้ยินมานะบอกว่า “ธรรมะออกมาจากกิเลส” เราก็งง เอ๊ะ! ธรรมะออกมาจากกิเลสคืออะไร

ธรรมะออกมาจากกิเลสคือเวลาธรรมะจากโอษฐ์ จากคําพูดของท่าน เวลามันผ่านปากของท่านเพราะท่านเคี้ยวหมากไง ท่านบอกว่าไอ้พวกหมากพวกนี้มันของแบบว่าผิดศีล

แต่ความจริงของท่าน ไอ้พวกหมากพวกสิ่งนี้มันมีมาตั้งแต่โบราณ ถ้าโบราณมันเป็นยารักษาเหงือก รักษาฟัน คนโบราณเรา คนโบราณ ถ้าสังคมมันไม่เจริญขึ้น สุขภาพฟัน ถ้าเขาไม่ต้องการความสะอาดนะ ถ้าไม่ต้องการความสะอาด ทันตแพทย์แทบจะไม่มีอาชีพเลยแหละ เพราะอะไร เพราะคนกินหมากๆ คนกินหมากมันก็รักษารากฟัน มันเป็นสมุนไพรชนิดหนึ่ง เป็นยาชนิดหนึ่ง ว่าอย่างนั้นเถอะ แต่มันเป็นเรื่องสุขภาพฟันใช่ไหม

เวลาพระจุลจอมเกล้าฯ รัชกาลที่ ๕ ท่านจะไปประพาสยุโรป เพราะท่านฉันหมากเหมือนกัน มันฟันดําไง ท่านพยายามรักษา เพราะต้องไปเผชิญหน้ากับทางตะวันตกเขา ท่านก็หยุด เวลาท่านไปนะ ท่านก็หยุดกินหมาก

นี่พูดถึงว่า เวลาเขาบอก เราเจอเวลาพระเขาจับผิด เวลาพระเขามันมีแนวคิดต่างๆ บอกว่าธรรมะผ่านจากกิเลสมา นี่เวลาพูดเขาพูดได้แค่นั้นไง เขาพูดมันเป็นวิทยาศาสตร์ เป็นสิ่งที่เห็นได้ด้วยตาเนื้อ เพราะอะไร เพราะคําพูดมันออกมาจากกล่องเสียง ออกมาจากปาก แล้วในปากของท่าน ท่านฉันหมากของท่าน นี่เวลาเขาพูด

นี่หลวงตาท่านถึงได้พูดว่า “เราพยายามจะประพฤติปฏิบัติ จะทําให้ผิดน้อยที่สุด” ถ้าบอกว่าจะไม่ผิดเลย มันเป็นประเด็นให้มีการโต้แย้งไง หลวงตาท่านเป็นพระที่ประเสริฐมาก สิ่งใดที่มีการกระทบกระเทือนนะ ท่านจะไม่พูดถึง ท่านจะไม่พูดถึงนะ

เวลาเราอยู่กับท่าน เวลาปัญหาสังคมมีอะไร มีคนถามปัญหามาอย่างนี้ จดหมายมานะ ท่านบอกท่านไม่พูด ท่านพูดแต่สิ่งที่มันเป็นสมานฉันท์ มันเป็นความสามัคคี สิ่งใดที่เห็นซึ่งๆ หน้าเลย คําพูดของเขาขัดแย้งแล้วผิด แล้วท่านอธิบายได้ด้วย แต่ท่านบอกไม่พูด มันกระเทือนกัน หลวงตาท่านพูดบอกว่ามันจะสะเทือนกัน ท่านไม่พูด ท่านปล่อยให้เป็นกรรมของสัตว์

กรรมของสัตว์ หมายความว่า ใครมีสติปัญญามากน้อยแค่ไหน ถ้าใครมีสติปัญญามาก มันก็จะเอาสัจจะความจริงมาเทียบเคียงกันว่าอะไรถูกอะไรผิดแล้วก็คัดแยกเอา แต่ถ้าวุฒิภาวะเขาตํ่า เขาก็จะเชื่ออย่างนั้นไป มันก็กรรมของสัตว์ เราจะไปบอกให้คนจะรู้จะเห็นเหมือนเรา ไปควบคุมความคิดของสังคมทั้งหมดมันเป็นไปไม่ได้

แต่เรามีครูบาอาจารย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ดีท่านทําเป็นตัวอย่างๆ พอทําเป็นตัวอย่าง คนที่จะทําเอาแต่ใจของตนบอกว่า นู่นก็ทําไม่ได้ นี่ก็ทําไม่ได้

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําเป็นตัวอย่าง หลวงปู่ฝั้นบอกว่าจะทําทุกตัวอักษรเลย เวลาหลวงตาท่านบอกว่า เราจะทําให้มันผิดน้อยที่สุด ให้มันผิดน้อยที่สุด เราพยายามจะทําความถูกต้องให้มันผิดน้อยที่สุด แล้วถ้ามันจะสุดวิสัย หรือมันเป็นความผิดพลาดโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ อันนั้นมันมีได้ พอมีได้แล้วใครจะติเตียน ท่านถึงบอกว่าทําให้ผิดน้อยที่สุด

นี่พูดถึงว่า ถ้าสังคมมันจะดีมันจะเลวอยู่ที่ครูบาอาจารย์หรืออยู่ที่ผู้นําสังคมที่ดี ผู้นําสังคมที่ดีนะ เวลาหลวงตาท่านพูดสมัยก่อน เวลาสมัยก่อนนะ วันขึ้นปีใหม่ วันต่างๆ นายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีเขาจะถือแก้วอวยพรกัน ชนแก้วกัน

ท่านบอกท่านเห็นแล้วสะเทือนใจมาก ท่านพูดอย่างนี้นะ ท่านบอกว่า เป็นผู้นําประเทศ ถ้าเป็นผู้นําประเทศ เพราะความเป็นอยู่ของผู้นําประเทศ ทุกคนเขาดูแบบอย่าง ถ้าเขาดูแบบอย่าง ถ้าผู้นําประเทศที่ดีเขาจะไม่เอาอย่างนั้น ชนแก้วออกหน้าหนึ่งเลยอย่างนี้ หลวงตาท่านพูดบ่อยสมัยเราอยู่กับท่านนะ นี่เวลาท่านพูดบ่อย

นี่เราจะบอกว่า สังคมที่มันเลวทราม สังคมที่มันเบียดเบียนกัน

สังคมก็คือสังคม สังคม เพราะเราเกิดมา กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน เราเกิดมาในวัฏฏะ เกิดมาในสังคมมนุษย์ มนุษย์ก็มีทั้งดีทั้งเลว แต่ทุกคนก็บอกว่ามันต้องมีคนดีมากกว่าคนเลว ถ้ามีคนดีมากกว่าคนเลว สังคมมันถึงได้สงบสุขอยู่ไง ถ้าสังคมมีคนเลวมากกว่า คนเลวมันก็เอารัดเอาเปรียบทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาเขาจะบังคับด้วยกฎหมายๆ เวลาลัทธิคอมมิวนิสต์ให้จนเสมอกัน ให้จนเสมอกัน ให้เสมอภาคกัน จนเสมอกัน อย่างนั้นน่ะมันด้วยการบังคับใช้กฎหมาย

แต่เวลาถ้าบอกจะให้สังคมมันเจริญ มันต้องเปิดให้ทุกคนได้แสดงความสามารถ เวลาทุกคนแสดงความสามารถ สิ่งที่แสดงความสามารถ ทุกคนที่ใช้สติปัญญาขึ้นมานั้นมันเป็นการแข่งขัน

เวลาการแข่งขันขึ้นมา คนที่เป็นธรรมๆ เขาก็ได้มาด้วยความสุจริต ได้มาด้วยความถูกต้องดีงาม แต่เวลาคนถ้าไม่มีปัญญาเสมอเทียบเคียงเขา ไม่ใช้ด้วยเล่ห์ก็ใช้ด้วยกล ไม่ใช้ด้วยกลก็ใช้มนต์คาถา ใช้วิธีการแบบอย่างทําลายทั้งนั้นเลย

มันก็เข้ามาปัญหาของโยมนี่ไง ปัญหาว่า “ทําไมเราอยู่ในสังคม สังคมทุกวันนี้มันมีแต่อิจฉาริษยากัน ทําไมเขาไม่กลัวบาปกลัวกรรม”

ตรงนี้สําคัญ “ทําไมเขาไม่กลัวบาปกลัวกรรม” เวลาบาปกรรมนะ เวลาบ้านแตกสาแหรกขาด เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูดบ่อย ในสมัยปัจจุบันนี้เวลาทํางานกัน พ่ออยู่ที่หนึ่ง แม่อยู่ที่หนึ่ง ลูกอยู่ที่หนึ่ง ต่างคนต่างทํางาน บ้านแตกสาแหรกขาด

เวลาบ้านแตกสาแหรกขาด เขาบอกว่า นี่ไง เวลานกกามันมีรวงมีรังของมันก็ไปทําลายมัน ไปว่าสิ่งนั้นมันเป็นสินค้า สิ่งนั้นมันเป็นอาหาร ไปทําลายเขาๆ นี่บ้านแตกสาแหรกขาด เวลามาถึงเรานี่บ้านแตกสาแหรกขาด แต่คนที่เขาดีเขาก็ไม่ทําอย่างนั้น ถ้าไม่ทําอย่างนั้น เห็นไหม มันเห็นความผูกพันไง

ดูสิ ในปัจจุบันเขาไปยิงแม่ช้างเพื่อเอาลูกช้างมา เอาลูกช้างมาเลี้ยง เขาไปฆ่าแม่มันแล้วเอาลูกมันมาเลี้ยงกัน เอาลูกมันมาขายกัน นี่เขาบอกว่ามันเป็นอาชีพ แต่ถ้าคนเขามีสติปัญญาเขาไม่ทําอย่างนั้น เวลาทําอย่างนั้นขึ้นมา เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันก็จะไปประสบพบกรรมอย่างนี้

เวลาของเรา ทําไมบ้านพลัดพรากกัน ทําไมมันมีปัญหากัน

เวลามันมีปัญหาขึ้นมามันก็เป็นอุบัติเหตุ เลยบอกว่าอุบัติเหตุมันคือกรรม อุบัติเหตุนั่นแหละ ทําไมมันสุดวิสัยเจาะจงจะต้องมาเป็นเรา ทําไมคนอื่นเขาผ่านไป ผ่านไปได้หมดเลย มันมาแจ็กพ็อตตรงเราพอดีเลย

แต่ถ้ามันมีสติปัญญานะ กรรม กรรมดี กรรมชั่ว กรรมดี มันสร้างกรรมดีมากขึ้นๆ กรรมดีมันก็เจือจานให้กรรมชั่วเบาบางลงๆ กรรมชั่ว เพราะความดีมันมากขึ้นๆ ไง มันอยู่ที่เราทํา ถ้าอยู่ที่เราทํา สิ่งที่ว่ามันจะเป็นอย่างนั้นปั๊บ ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงได้สอนพระ เวลาสอนพระ “ภิกษุทั้งหลาย เธอจงพิจารณาสังขารด้วยความไม่ประมาทเถิด”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้มีความประมาทเลินเล่อไง ไอ้ความที่มันไม่มีความประมาท ที่ว่ากรรมชั่ว กรรมชั่วมันเบาบางลง เบาบางลงด้วยสติด้วยปัญญา

ถ้ากรรมมันตายตัว สมมุติเราทํากรรมไว้ โดยในลัทธิศาสนาอื่นเขาบอกว่าคนเกิดมาเป็นคนก็จะเป็นคนตลอดไป คนเกิดเป็นสัตว์ก็เป็นสัตว์ตลอดไป มันคงที่ไง แล้วคงที่อย่างนั้น ถ้ากิเลสก็คือกิเลสตลอดไป ทําลายกิเลสได้อย่างไร

นี่ไง กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน แต่กรรมสามารถกระทําได้ สิ้นสุดแห่งกิเลสตัณหาความทะยานอยากได้ ถ้าสิ้นสุดกิเลสตัณหาความทะยานอยากก็การกระทํานี่ไง ถ้าทําดี เราถึงพยายามทําคุณงามความดีกัน

แล้วถ้าคุณงามความดีมันจะพัฒนา แล้วใครจะบอกว่าโง่เง่าเต่าตุ่นนั่นมันเรื่องของกิเลส เรื่องของคนโง่ เรื่องของสังคมมาร มันก็พยายามจะเอารัดเอาเปรียบกันนั่นน่ะ ความเอารัดเอาเปรียบมันจะได้ประโยชน์ มันเป็นไปไม่ได้ มันต้องความดีทั้งนั้นๆ แล้วความดีเป็นเครื่องดําเนิน เห็นไหม

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์เราผ่านพ้นไปทั้งบุญและบาป ถ้าเป็นบุญๆ ความดีของเราน่ะหวงเลย ดี ก็เลยบอกว่าคนดีทะเลาะกัน เวลาคนดีทะเลาะกันนี่ยุ่งมากเลยนะ ไอ้คนดีกับคนชั่วทะเลาะกันก็เห็นชัดๆ นะ ไอ้คนดีทะเลาะกันนี่ไม่รู้จะเข้าข้างใคร มันดีทั้งคู่เลย เลยไม่รู้จะเข้าทางใดถูก

แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าข้ามพ้นทั้งดีและชั่ว ทําดีเราไม่ติดดีไง เราทําคุณงามความดีของเรา ทําถึงที่สุดเลย แล้ววางไว้กับสังคมให้เป็นประโยชน์กับสังคมเขาไป เราทําดีแล้วเพื่อประโยชน์คนอื่น ทําถนนหนทางให้ประชาชนเขาได้ใช้ได้สอย ทําสิ่งใดให้คนอื่นได้ประโยชน์มาใช้สอย เราได้ทําแล้วเราได้บุญตลอดไป เขามาใช้สอยแล้วเขามีความสุขของเขา เขาพอใจของเขา เราก็ปลื้มใจ ความปลื้มใจนั่นบุญของเรา ทําเพื่อเหตุนี้ เราทําเพื่อเหตุนี้ ทําดีขึ้นๆ นะ มันพัฒนาขึ้น ทําได้

ฉะนั้น เราถึงเห็นบางคนทําดี โอ้โฮ! ทําดีมหาศาลเลย เขาทําได้ขนาดนั้นเรายังอายเขาเลยนะ ไอ้คนทําชั่วก็ แหม! มันทําลายเขาตลอดนะ

นี่พูดถึงสังคมไง ถ้าบอกว่าสังคมจะดีขึ้นเลวลง มันอยู่ที่สมัยก่อนพุทธกาลมีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาตรัสรู้ เวลาตรัสรู้ขึ้นมาแล้วท่านมีอนาคตังสญาณ ท่านรู้ท่านเห็นของท่านเพราะมันเป็นสหชาติ การเกิดร่วมกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทําคุณงามความดีไว้มหาศาล แล้วคนเห็นแบบอย่าง ใครๆ ก็อยากเป็น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าลงมาจากดาวดึงส์ วันตักบาตรเทโวฯ นั่นน่ะ ทุกคนเห็นบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะมีโอกาสอย่างนั้นหนหนึ่ง ตอนนั้นน่ะมีผู้ที่เห็นในเหตุการณ์นั้นอธิษฐานขอเป็นพระโพธิสัตว์ ขออธิษฐานอยากได้เป็นพระพุทธเจ้าอย่างนั้น ต้องสร้างบุญกุศลไปอีกมหาศาลเลย นี่เวลาตัวอย่างที่ดี

ในสมัยปัจจุบันนี้ ในหมู่สงฆ์ ในกลุ่มในก้อนที่เขาทําความดีก็มี เราก็เห็นว่ามี แต่ว่าเวลาเราใกล้ชิด เราก็เห็นว่าหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านทําคุณงามความดีของท่าน แล้วทําคุณงามความดีของท่านเพื่ออะไร

เพื่อธรรม เพื่อธรรมคือเพื่อท่านละกิเลสในใจของท่าน แล้วท่านมีความจริงในหัวใจของท่าน ท่านถึงมีความสุขจริงในใจของท่าน ท่านถึงเสมอต้นเสมอปลาย ชีวิตของท่านเสมอต้นและเสมอปลาย ราบเรียบ ไม่มีสิ่งใดด่างพร้อยจนถึงที่สุดแห่งการสิ้นชีวิตของท่านไป ท่านสละไว้เพื่อใคร

สละไว้เพื่อสังคมของสงฆ์ สังคมของชาวพุทธไง แล้วชาวพุทธเรามาในปัจจุบันนี้ พระป่าๆ ก็ต้นเหง้ารากเหง้าเค้ามูลมันก็มาจากหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้นที่ว่าสังคมมันดีขึ้นไง ทีนี้สังคมมันดีขึ้น ฉะนั้น กลับมาคําถาม “ทําไมสังคมทุกวันนี้มันมีแต่อิจฉาริษยากัน ไม่กลัวบาปกลัวกรรม เบียดเบียนผู้อื่น ทําร้ายผู้อื่นเขา คนถูกกระทําไม่รู้ว่าถูกกระทํา ทําไมถึงเจอประเภทนี้”

มันก็กรรมของสัตว์ไง กรรมของสัตว์นะ สังคมมันเป็นแบบนั้น เราจะให้สังคมทุกอย่างดีเหมือนที่เราปรารถนามันไม่มีหรอก เราคิดอย่างนั้นไม่ได้ เขาเรียกว่าภายนอกภายในไง

ภายนอก เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้รู้เท่าทันทั้งภายนอกและภายใน ภายนอกคือปัญหาสังคม ปัญหาสังคมที่มันเป็นอยู่อย่างนี้ เรารู้จักหลบหลีกไง

ไม่ใช่ว่าเราซื่อบื้อ เราไม่มีสติปัญญา เราบอกว่าทุกคนเป็นคนดี ชาวพุทธเป็นคนดี ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งความดี วัดในกรุงเทพฯ มหาศาลเลย ดูสิ ไปไหนจะเดินชนแต่วัดเลย แล้วเดินชนแต่วัด วัดก็เป็นผู้อบรมสั่งสอนให้สังคมเป็นคนดี ทุกอย่างก็เป็นความดี เราเชื่ออย่างนั้นนะ เดี๋ยวก็โดนหลอกหมดล่ะ

สังคมจะดีจะชั่ว เราต้องมีสติปัญญาของเรา

ในสมัยปัจจุบันนี้ไอ้คอลเซ็นเตอร์ คอลเซ็นเตอร์หลอกผู้เฒ่าผู้แก่ หลอกให้โอนเงินๆ เพราะมีความรู้ทางโลกไง บัญชีมันเกี่ยวพันกับยาเสพติด ต้องส่งบัญชีมาให้เราก่อน

นี่กลัว รู้ครึ่งๆ กลางๆ ไง แต่ถ้าความจริงแล้วมันไม่มี ธนาคารชาติทุกอย่างเขาออกมาพูดเองว่าไอ้เรื่องการกล่าวโทษกันทางโทรศัพท์ไม่มี การโทรศัพท์ไปแจ้งความไม่มี ไม่มี แต่ไอ้เรามันรู้ครึ่งๆ กลางๆ พอรู้ครึ่งๆ กลางๆ เวลามาอย่างนั้น

นี่ก็เหมือนกัน เราปรารถนาว่าสังคมจะให้เป็นคนดี สังคมจะให้สมความปรารถนา สังคมที่ดี เราคาดหมายไปข้างนอกแล้ว

ถ้าสังคมมันเป็นดี มันอยู่ที่การอบรมสั่งสอน อยู่ที่พ่อที่แม่อบรมสั่งสอนตั้งแต่เด็กแต่เล็กมาไง แต่พ่อแม่ทุกคนก็ปรารถนาให้ลูกเป็นคนดีทั้งนั้นน่ะ แต่มันก็เป็นกรรมของสัตว์ พ่อแม่บางทีเอาลูกไว้ไม่อยู่ พ่อแม่ก็เจ็บชํ้านํ้าใจกับลูกก็เยอะมหาศาล ไอ้นี่มันเป็นเวรเป็นกรรมไง ถ้าเป็นเวรเป็นกรรม “พระพุทธศาสนาอะไรก็กรรมๆๆ เป็นศาสนายอมจํานน ไม่ยอมรับอะไรเลย อะไรก็ยกให้กรรม”

มันไม่ใช่อย่างนั้น มันเป็นความจริง มันเป็นวิทยาศาสตร์ คนเราเจ็บไข้ได้ป่วยเพราะอะไร เพราะพฤติกรรมของการดํารงชีวิตนี้ การดํารงชีวิต ดูทางภาคอีสานเขากินอาหารดิบๆ ขึ้นมาเขาก็เป็นพยาธิใบไม้ในตับ เพราะอะไร เพราะเขากินอาหารดิบ

นี่ก็เหมือนกัน ใครทําสิ่งใดแล้วมันก็ฝังไว้จริตนิสัยอย่างนั้น พอมันทําจริตนิสัยอย่างนั้น เวลามันแสดงผลมันก็แสดงผลด้วยความดื้อรั้นนั่นแหละ ไอ้ความดื้อรั้น ไอ้ความต่างๆ มันมีสิ่งนั้นมา แล้วความดื้อรั้นมันก็แก้ไขได้ แก้ไขได้ถ้าวันไหนเขาสํานึก เขาสํานึกว่าเขาทําอย่างนั้นแล้วไม่มีประโยชน์ทั้งเขาด้วยและกับสังคมรอบข้างด้วย ถ้าเขาจะแก้นิสัยของเขา นิสัยแก้ได้ นิสัยแก้ได้

นี่ยกหลวงตา หลวงตาท่านบอกว่า หลวงปู่คําดีเมื่อก่อนท่านเป็นคนอารมณ์ฉุนเฉียวมาก สุดท้ายแล้ววันหนึ่งเณรตัดสบงให้ แล้วตัดแล้วไม่ถูกใจท่าน ท่านฉีกสบงนั้นต่อหน้าเณร แล้วเณรมันก็นั่งร้องไห้

พอนั่งร้องไห้ ท่านเดินไปเห็นเข้า โอ้โฮ! เณรน่ะ สามเณรน้อยมีความปรารถนาดีกับครูบาอาจารย์ อุตส่าห์เสียสละตัดจีวรให้ แล้วพอไม่ถูกใจเรา คือว่ามันไม่ได้สมความปรารถนา เราก็ใช้อารมณ์ไปกับเณรน้อย ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปเราจะไม่ยอมแสดงกิริยาอย่างนี้ เราจะไม่ให้อารมณ์อย่างนี้เกิดกับเราอีก

ตั้งแต่บัดนั้นมาท่านเปลี่ยนนิสัยเป็นพระที่เรียบ ใครไปกราบทีหลังนี่ โอ้โฮ! ทําไมหลวงปู่คําดีท่านสุดยอดๆ นั่นมันเปลี่ยนได้ เห็นไหม ฉะนั้น มันเปลี่ยนได้ คนที่จะเปลี่ยนได้

นี่ก็เหมือนกัน ที่เขาดื้อด้านต่างๆ ที่เขามีในหัวใจของเขา ถ้าเขาไปเห็นถึงผลกระทบของเขาว่าเขาทําแล้วมันเป็นผลกระทบทั้งตัวเขาเองด้วย เพราะสิ่งที่เขาทํามันผิดอยู่แล้ว มันกระเทือนสังคมทั่วไป แล้วถ้ามันรุนแรงขึ้นมาผิดกฎหมาย มันก็มีโทษทางอาญา ถ้าโทษทางอาญาขึ้นมา เวลาเข้าไปอยู่ในคุกมันก็เดือดร้อนไปทั้งครอบครัว นี่พอมันคิดได้ ถ้ามันเปลี่ยนได้ ถ้ามันเปลี่ยนได้มันก็จบ

ถ้ามันดื้อด้าน มันเปลี่ยนได้ แต่สันดานมันเปลี่ยนยาก เพราะกรรม แต่มันเปลี่ยนได้ มันทําได้ แต่ถ้าเวลาคนเราโดยธรรมชาติก็ปล่อยตามสัญชาตญาณ สัญชาตญาณเพราะมันเป็นนั่นน่ะ

นี่พูดถึงว่าปัญหาสังคมนะ ทีนี้ปัญหาสังคม เราถึงบอกว่า สังคมมีทั้งคนดีและคนเลว แต่ที่มันไม่สมความปรารถนาเรา แล้วทุกคนก็บอกว่าติเตียนทั้งนั้นน่ะ มันเห็นการกระทํา การทิ้งขยะที่ไม่เป็นที่เป็นทาง การขับรถที่เอารัดเอาเปรียบกัน การทําต่างๆ มันเป็นปัญหาสังคมทั้งนั้นน่ะ กฎหมายเขียนมานี่ดีไปหมดเลย แล้วก็ตั้งพนักงาน เจ้าพนักงานทําสุดยอดไปหมดเลย แต่มันไม่ได้

แต่ถ้าเป็นปัญหาสังคมมันต้องแก้ด้วยสังคมไง อย่างเช่น เราเห็นบ่อยนะ เมื่อก่อนการล่าสัตว์ การทําอะไร ส่วนใหญ่แล้ว โทษ พวกเจ้าหน้าที่ทั้งนั้นน่ะ ไอ้คนจะล่าก็ไอ้คนที่ดูแลอยู่นั่นน่ะมันล่า ไอ้คนที่เอามาขายก็ผู้ที่ปกป้องดูแลมันจะเอามาขายกันเอง แล้วสุดท้ายแล้วในหลวง ราชินี ท่านบอกให้เอาจริง พอเอาจริงเอาจังขึ้นมา กฎหมายมันมีอยู่แล้ว แต่พวกเราไม่ได้ทําจริงทําจังกันเอง ลูบหน้าปะจมูกกันเพื่อผลประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ

เวลาเอาจริงเอาจังกัน ตอนนี้ช้างล้นป่าเลย ช้างมันเข้า เพราะท่านบอก ไม่ได้ ใครฆ่าช้างต้องจับให้ได้ ตั้งแต่ท่านปกป้องดูแลมา ปัญหาสังคมมันเบาลง เบาลงอย่างนี้ สังคมมันเปลี่ยนได้ เปลี่ยนได้ต่อเมื่อมันจริงจังต่อกัน ถ้าจริงจังต่อกัน แต่มันต้องฝึกฝนมาแล้วทุกคนทําเหมือนๆ กัน ทุกคนมีมุมมองเหมือนกัน มันเห็นแล้วมันก็ทําได้

แต่นี้ขยะเราเก็บไปทิ้งขยะ เราแยกขยะ ไอ้คนมาทิ้งเกลื่อนเลย แล้วเราแยกอยู่คนเดียวน่ะ เดี๋ยวเราก็ทิ้งเกลื่อนอย่างนั้นน่ะ แต่ทุกคนเห็นโทษของมัน ทุกคนเห็นความผิดพลาดของมัน ทุกคนเห็นแล้วทุกคนช่วยกันๆ นี่ไง สังคมยกขึ้นอย่างนี้ มันต้องปัญหาสังคมต้องแก้ด้วยปัญหาสังคม ทุกคนต้องเห็นโทษของมัน

เวลานํ้าท่วมกรุงเทพฯ ทุกคนเห็นโทษของมันแล้วเอ็งยังทิ้งกันอีกไหม เอ็งยังทิ้งกันอยู่อีกไหม ถ้าเอ็งทิ้งก็ท่วมบ้านเอ็งนั่นน่ะ

ทุกคนว่าทิ้งไปแล้วมันเป็นความสะดวกของตนไง ทุกคนทําแล้วก็คิดว่าตัวเองได้เปรียบไง แต่สุดท้ายมันกลับมาทําลายเราทั้งนั้นน่ะ สุดท้าย นี่ไง เวลานักวิชาการเขาบอกเลยนะ ที่เราถามปัญหาๆ กันอยู่นี่ ต่อไปลูกหลานเราจะใช้อะไร ต่อไปลูกหลานเรา ปัญหาสังคมมันจะหมักหมมไปๆ ไอ้คนเกิดมาใหม่ๆ มันจะเจอปัญหาของมันไป แต่ถ้าเราช่วยกันๆ แล้วมันจะเบาบางของมันไป นี่สังคมมันพัฒนา มันเปลี่ยนแปลงกันไป มันเป็นปัญหาสังคม

นี่ก็เหมือนกัน นี่พูดถึงว่าเขาอิจฉาริษยากัน

อันนั้น ความจริงไอ้เรื่องอย่างนี้มันเป็นเรื่องกิเลสภายใน ถ้าเรื่องกิเลสภายในนะ แล้วมันเป็นสังคมอย่างนั้น ถ้าเขาอิจฉาริษยากันนั่นเรื่องของเขา

เรื่องของเรา หลวงตาท่านสอน ใครจะทําดีทําชั่วเรื่องของเขาว่ะ เราจะทําคุณงามความดีของเรา เราต้องทําดี ทําดีต้องได้ดี ทําดีได้ดีตรงไหน หนึ่ง สบายใจ สบายใจนะ ถ้าเราไม่ได้ทําทุจริตใดๆ โอ๋ย! ยิ้ม อยู่ที่ไหนก็สบาย แต่ถ้ามันทําทุจริตนะ ทุกข์ใจ เมื่อไหร่ เมื่อไหร่วะ เมื่อไหร่วะ

ทําดีต้องได้ดี ทําดีเริ่มต้นได้ดีแล้ว ได้ดีที่ว่าเราไม่ทําทุจริตในใจของเรา พอทําไปแล้วนะ เวรกรรมมีแต่กรรมดี แล้วพูดถึงถ้าทางโลกเขาจะเห็นว่าเราไม่ดี ทางโลกเขาจะกลั่นแกล้ง ไอ้เรื่องกลั่นแกล้งนี่กรรมของสัตว์ ทําดีนะ ทําดี

เรามีญาติโยมที่เมื่อก่อนเขาไปวัดเรา เวลาร้านกาแฟเขากินเหล้าเมายากัน เวลาเขามาวัดนี่โดนแซวตลอดเลย จนเขามาบอกว่าเขาไม่อยากมาเลย พอมาแล้วมีแต่คนพูดแขวะพูดแซวเขา

เราบอก เขากินเหล้าเมายากัน แต่คนคนหนึ่งจะไปวัดไปวา ถือจังหันจะไปถวายที่วัด เขาเห็นแล้วมันตรงข้ามกันน่ะ

เวลาไอ้คนที่มันทําชั่วๆ อยู่ ใครทําดีกว่ามันคนเดียวนะ คนนั้นทําคนเดียวนะ ไอ้คนนั้นกิเลสมันรับไม่ได้ ต้องมากินเหล้าเมายาเหมือนกัน แต่ถ้ามันกินเหล้าเมายา เพราะอะไร เพราะความดีความชั่วมันพิสูจน์กัน

พอความดีความชั่วมันพิสูจน์กัน ความดี ความดีก็คือความดีไง แต่ไอ้ความชั่วที่มันทําอยู่นั่นน่ะ เขาจะไปวัดก็หัวเราะเยาะเขา แต่ดีชั่วมันรู้อยู่แก่ใจทั้งนั้นน่ะ นี่พูดถึงปัญหาสังคมไง สังคมเขาคิดกันอย่างนั้น

ฉะนั้น เวลาเขามาหาเรา เราก็บอกว่า เรื่องของเขา เรื่องของเขา ถ้าโยมมาได้ก็มา ถ้าโยมมาได้ โยมก็ไม่ต้องมาก็ได้ เราก็เห็นถึงผลกระทบการเสียดสีในสังคมนั้น เราให้แล้วแต่เขา แต่เขาก็มาตลอด แล้วมาตลอดมันก็ดีขึ้นๆ มาตลอด คําว่า “ดีขึ้น” ความดีมันคือความดีน่ะ

ฉะนั้นบอกว่า ทําไมสังคมทุกวันนี้มีแต่คนอิจฉาตาร้อนกัน

มันอิจฉาทั้งนั้นน่ะ แล้วเขาไม่เกรงบาปเกรงกรรม เขาไม่เกรงบาปเกรงกรรมก็นี่พื้นฐานของความรู้ไง พื้นฐานของชาวพุทธ ศีล ๕ เวลาหลวงตาท่านบอกท่านให้ศีลแล้ว ผู้รับศีลไปเป็นศูนย์ นี่เวลามันเป็นอย่างนี้ แล้วมันมองเป็นพื้นๆ เราไปมองกันแต่ว่ามันเป็นข้อบังคับ มันเป็นความลําบาก แล้วถ้าใครสะดวกสบาย ใครปล่อยตัวเองเหลวไหลว่าสะดวกสบาย

ปล่อยตัวเองเหลวไหล ปล่อยตัวเองให้ไหลไปตามกิเลสแล้วบอกว่ามันเป็นความสุข มันเป็นไปได้อย่างไร ในบ้านเรามีศีล ๕ ในบ้านของเรามีแต่ความเห็นอกเห็นใจกัน ในบ้านมีแต่ความคุยกัน ในบ้านมีแต่ความอบอุ่น นี่สิ นี่บุญอยู่ตรงนี้

กินเหล้าเมายากันมาแล้วก็มาทะเลาะเบาะแว้งกันในบ้าน เวลาอยู่ข้างนอกก็เก่งไปทั้งนั้นเลย กลับเข้าบ้านไปมีแต่ปัญหา

นี่ไง ถ้าความดีก็คือความดีไง

ถ้าเขาบอกทําไมเขาไม่กลัวบาปกลัวกรรม

เขาไม่กลัวบาปกลัวกรรมเพราะว่าเขามืดบอด เพราะว่าเขาไม่มีการศึกษา แล้วภาษาเรานะ ตัวอย่างที่ดีๆ ไง ถ้าตัวอย่างที่ดี ที่ครูบาอาจารย์เราที่ดี ดูสิ วัดป่าๆ วัดครูบาอาจารย์เราเงียบสงัดหมด แล้วเวลาคนเข้าไปวัดเขาสํารวมระวังนะ ดูวัดทั่วไปสิ อู้ฮู! เปิดเครื่องเสียงกันลั่นๆๆ มันยิ่งกว่าโรงมหรสพ มันทําให้เหมือนสังคมไง นี่พูดถึงปัญหาสังคม

“ทําไมเขาถึงไม่กลัวบาปกลัวกรรม”

เขาไม่กลัวบาปกลัวกรรมเพราะเขาไม่มีพื้นฐาน เขาไม่เชื่อเรื่องนรกสวรรค์ไง นรกสวรรค์นะ เวลาพูดไปทุกคนหัวเราะเยาะ ถ้าพูดเรื่องนรกสวรรค์นี่ยิ้มเลย โอ้โฮ! มีจริงหรือ มีจริงหรือ

แล้วพอมีจริงหรือ มีจริงหรือ ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมา สวรรค์ในอก นรกในใจไง พอพูดถึงสวรรค์ในอก นรกในใจ ทุกคนก็เข้าใจได้ไงว่าสวรรค์ในอก นรกในใจ

ไอ้พวกสวรรค์ในอก นรกในใจ มันเป็นอารมณ์ในปัจจุบัน เวลาภพชาติหนึ่งเกิดขึ้น เวลาความคิดเกิดขึ้น มันเสวยอารมณ์หนึ่งก็ภพชาติหนึ่ง ความคิดหนึ่งก็เป็นอารมณ์หนึ่ง นี่สวรรค์ในอก นรกในใจ แล้วเวลามันพิจารณา เวลามันทําความสงบของใจเข้ามาได้ ใจสงบแล้วมันใช้ปัญญาวิปัสสนา เวลามันชําระล้างกิเลสเข้าไปแล้ว

นี่ไง ชําระล้างกิเลสมันคืออะไร มันละภพละชาติ คําว่า “ละภพละชาติ” คือว่าละการเกิด แล้วสิ่งที่มันจะไปเกิดในนรกสวรรค์มันเป็นอย่างไร แล้วเวลาเราละแล้ว เราละเราถอดเราถอน มันเห็นอย่างไร นี่ถ้าเป็นสวรรค์ในอก นรกในใจ ต้นขั้วมันอยู่ที่นี่ แล้วมันถอนมันละกันที่นี่ ถ้ามันถอนมันละกันที่นี่

ทีนี้พอมันถอนมันละแล้ว ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระโมคคัลลานะ อนาคตังสญาณน่ะ เวลาพระโมคคัลลานะไปเที่ยวนรกสวรรค์แล้วก็มาบอกองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไงว่า ตระกูลนี้บ้านนี้ตายแล้วไปเกิดนรกชั้นนั้น บ้านนี้ตายแล้วไปเกิดบนสวรรค์ชั้นนั้น มาทูลองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็พยากรณ์ต่อหน้าธารกํานัลในนครราชคฤห์ เออ! อันนี้นรกสวรรค์จริงๆ ข้างนอก

มันต้องมีของมันสิ มันมีของมัน ถ้ามันมีของมัน อย่างเช่นเรา เราปวดการขับถ่าย ว่าอย่างนั้นเลย เวลาเราปวดท้องมาก เราไม่ขับถ่ายออกไป เราไม่อั้นตายหรือ จิตมันต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันไม่ไปได้ไหม

มันต้องมีที่มาที่ไปสิ มันต้องมีวัฏฏะ มีกามภพ มีรูปภพ อรูปภพ นั่นสถานที่ แล้วไอ้ตัวที่ไปเกิดมันคืออะไร มันคือตัวจิต ถ้าตัวจิต นี่นรกสวรรค์ไง เพราะจิตมันจะไปเกิด ไปเกิดที่ไหน เกิดที่กรรมดีกรรมชั่วนี่ไง ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่วนี่ไง

ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ถ้ามันทําดีมันก็เกิดบนสวรรค์ไง ถ้ามันทําชั่วก็ตกนรกไง ถ้าทํามนุษย์สมบัติมันก็ได้เกิดเป็นมนุษย์นี่ไง นี่การเกิดในวัฏฏะไง ในวิชชา ๓ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อาสวักขยญาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพยากรณ์เห็นไว้หมดแล้วไง

ฉะนั้นบอกว่า สิ่งที่ว่าบอกนรกสวรรค์แล้ว โอ๋ย! ยิ้มๆ

ไอ้สิ่งที่นรกสวรรค์ที่มันมีปัญหา มันมีปัญหาเพราะว่าไอ้พวกสิบแปดมงกุฎ ไอ้พวกเล่ห์กลมันอ้างนรกสวรรค์มา แล้วจัดฉากพยายามทําให้ว่าไปนรกสวรรค์ แล้วพอมันทําแล้ว ด้วยความทุจริต ด้วยความไม่บริสุทธิ์ มันทําแล้วมันทิ้งหลักฐานไว้ให้เขาจับได้ทั้งนั้นน่ะ

แต่ถ้าเป็นความจริงๆ ครูบาอาจารย์ของเราเป็นความจริงขึ้นมา ท่านรู้หมด แล้วท่านอยู่ในหัวใจของท่าน หลวงปู่มั่นนี่ทะลุปรุโปร่ง หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ ครูบาอาจารย์ของเราทะลุปรุโปร่ง ของอย่างนี้มันเหมือนกับนกบินได้ เป็นเรื่องธรรมดา ธรรมชาติ

นกบินได้มันแปลกประหลาดไหม ไม่ประหลาดเลย แล้วไอ้นกที่บินไม่ได้ล่ะ นกกระจอกเทศบินไม่ได้นะ นกกระจอกเทศมันบินไม่ได้ แล้วนกที่มันบินได้มันแปลกประหลาดไหม ไม่เห็นแปลกประหลาดเลย นกมันบินได้

ครูบาอาจารย์ท่านรู้จักนรกสวรรค์มันก็เหมือนนกบินได้ เรื่องธรรมดา เพราะมันเป็นสัจธรรมในหัวใจของท่าน ไอ้ที่บินไม่ได้นี่สิมันอยากบินน่ะ ไอ้พวกบินไม่ได้นี่แหละเห็นนกมันบินก็อยากบินน่ะ นี่ไง ไอ้พวกสิบแปดมงกุฎน่ะ

ทีนี้นรกสวรรค์ความจริงมันก็เป็น นี่พูดถึงนรกสวรรค์

“ทําไมเขาไม่เชื่อบาปเชื่อกรรม ความเบียดเบียนผู้อื่น คนทําถูก คนถูกกระทํามีความรู้สึกว่าทําไมถึงเจอคนประเภทนี้”

นี่สภาคกรรม เวลาทําบุญกุศล เราบอกว่าเราอยากทําบุญกุศลแต่เราอัตคัดขัดสน เราไม่มีสิ่งใดที่เราจะทําได้ เขาเรียกว่าเวลาเราไม่มี เราก็อนุโมทนาทาน เห็นเขาทําความดี เราก็อนุโมทนาไปกับเขา อนุโมทนาไปกับเขา มันก็ได้บุญเหมือนกัน ได้บุญเพราะใจเราดี เราทําคุณงามความดี แต่เราไม่ได้ทําด้วยวัตถุของเรา เวลาเราไปเกิดบนสวรรค์ ไปเกิดเป็นเทวดา เราก็ไปเกิดเป็นพวกของเขา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราเจอคนประเภทนี้ เจอคนประเภทนี้ เจอสภาคกรรม กรรมมันร่วมมันคลุกมันเคล้ามาร่วมกัน มันถึงมาเจอคนประเภทนี้ สภาคกรรมไง แล้วเวลาเราเจอคนที่ดีๆ ล่ะ

ทีนี้ไอ้ความดีความชั่ว วุฒิภาวะนะ คําว่า “วุฒิภาวะ” บุคคล ๔ คู่ ปุถุชนคนหนามีแต่ปัญหา กัลยาณปุถุชนคือควบคุมหัวใจได้ คือทําสมาธิได้ง่าย ทําสมาธิได้ง่าย เขาจะเห็นรูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร

รูป รส กลิ่น เสียง สิ่งที่กระทบกระทั่งกัน สิ่งที่กระเทือนกัน เขาเห็นว่าเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร เขาเห็นว่ามันเป็นสิ่งร้อยรัดหัวใจไง เขามีสติปัญญารักษาเขาได้ เขาก็เป็นกัลยาณปุถุชน เวลาเขายกขึ้นสู่โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล

เราจะบอกว่าความสูงความตํ่ามันแตกต่างกันมาก พอมันแตกต่าง มันอยู่ในสังคมเดียวกัน นักปฏิบัติเถียงกันๆ ก็เถียงกันตรงนี้ เถียงกันว่าของใครสูงใครตํ่า ใครดีใครชั่ว เขาเถียงกันอย่างนี้

แล้วเถียงกันนะ ถ้าธมฺมสากจฺฉานะ ครูบาอาจารย์ที่มีบุญกุศลนะ เถียงกันเพื่อเหตุเพื่อผล ถ้าเหตุผลของเราสู้ไม่ได้ เราก็พยายามจะหาข้อเท็จจริง เราก็พยายามปฏิบัติ มันก็แก้ไขให้เราสูงขึ้นๆ นี่มันมีคุณมีประโยชน์อย่างนี้ ถ้ามันมีประโยชน์อย่างนี้ นี่พูดถึงว่าความสูงความตํ่าของหัวใจ

ฉะนั้น เวลาบอกว่า ทําไมเราเจอคนประเภทนี้

มันเกิดสภาคกรรมการเกิดร่วมกันมา แต่เกิดแล้วก็ขอให้มันเกิดดี เกิดมาแล้วให้เจอสังคมที่ดี ถ้าสังคมที่เขาไม่ดี เราก็ต้องหาสังคมภายในของเรา หาสังคมในใจนี้ เราจะคบใคร เราจะคบใคร

มีคนพูดมาก ไปถึงเขาบอกว่าผู้ชายไม่กินเหล้าคบไม่ได้ ถ้าผู้ชายไม่เที่ยวกับเรา ไม่หยําเปเหมือนเรา ไม่ใช่ลูกผู้ชาย

แล้วเขาก็มาหาเรานะ เราบอกว่ามันปากสกปรก เอ็งจะเชื่อเขาหรือเชื่อพระพุทธเจ้า

เออ! เวลาอยู่ใกล้เรา เขาก็เชื่อพระพุทธเจ้า เวลาออกไปแล้วเขาเชื่อไม่ได้หรอกเพราะว่าเขาเป็นสังคมเดียวกัน นี่สภาคกรรมไง มันเป็นปัญหาสังคมๆ

แต่เราต้องมีสังคมภายในของเราด้วย สังคมภายในของเรา เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรามีครูบาอาจารย์เป็นแบบอย่างนะ ถ้ามีครูบาอาจารย์เป็นแบบอย่าง เราต้องยึดหลักอันนี้ไว้

ฉะนั้น นี่พูดถึงในทางโลกเขา เวลาโยมที่มาวัดเขาบอกว่า พอโยมมาวัดมันก็เบาบางลง แต่มันก็มีสิ่งที่กวนใจตลอด บางทีขาดสติมันก็เกิดการปะทะกัน สุดท้ายเราต้องแพ้เขา สุดท้ายมันจะมีการปะทะกัน

เราบอกการปะทะกันมันไม่ดีเลย การปะทะกันนะ ถ้ามันจะเป็นสิ่งที่ดีงามที่สุด สงครามธาตุกับสงครามขันธ์น่ะ สงครามธาตุ สงครามธาตุคือสิ่งที่สัจจะเป็นข้อเท็จจริงอยู่แล้ว สงครามขันธ์ กิเลสขันธ์ กิเลสมาร ขันธมาร สิ่งนี้ถ้ามันเกิดขึ้น

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้กระทบกระเทือนกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรื่องนี้จะสําคัญมากนะ เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ให้อภัยต่อกัน อย่าทําร้ายกัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรงนี้ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ก็เรื่องอย่างนี้ทั้งนั้นเลย

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงเรื่องธรรมะๆ การประหาร การฆ่าที่ประเสริฐที่สุดคือการฆ่ากิเลส การฆ่าความเห็นผิดของเรา การฆ่าความคาดหมายหวังผลประโยชน์ของเรา ฆ่าตรงนี้ประเสริฐที่สุด เวลาถ้ามันกลับมาที่นี่ไง ถ้ามันกลับมาที่นี่

เวลาเข้าวัดเข้าวาแล้วมันก็ดีขึ้น แต่เวลาขาดสติมันก็ไปปะทะเขา แต่เราก็แพ้เขาไปทุกทีเลยเพราะเราเป็นลูกน้องเขา

การเป็นลูกน้องเขา โดยส่วนมากผู้ที่ทํางานก็อยากจะเจอลูกพี่ที่ดี อยากเจอเจ้านายที่ดี ถ้าเจ้านายที่ดีมันก็เป็นวาสนานะ เจ้านายที่ดี เจ้านายนั้นก็ต้องสร้างอํานาจวาสนามากว่าจะเป็นเจ้านายที่ดี

แล้วเจ้านายที่ดีเขาก็ต้องมีผู้บังคับบัญชาของเขา เขาก็ต้องมีคนที่ต้องการผลประโยชน์ของเขา เขาจะยืนปกป้องเราได้ไหม เขาจะยืนคุ้มครองดูแลเราได้ไหม เขาต้องเสียสละ เขาต้องเป็นคนจริง เป็นคนจริง เป็นคนที่มีอํานาจวาสนาสามารถทนแรงเสียดสีของพวกอิทธิพลได้ ถ้าเราเจอเจ้านายอย่างนั้น สาธุ แต่มันหายาก เพราะอะไร เพราะมันโดนแรงเสียดสีแล้วมันลําบาก แล้วมีผลกระทบไง

แต่ทีนี้ถ้าเป็นเจ้านายเขาก็มีความจําเป็นของเขานะ เจ้านายที่เจ้านายโดยธรรมชาติโดยทั่วไปก็อย่างหนึ่ง เจ้านายที่ดีนะ เขาก็มีเหตุผล เขาก็มีผลกระทบของเขา ถ้าเขามีผลกระทบของเขา ในมุมมองของเขา เขาก็อยากจะให้องค์กรหรือว่าพวกเราทํางานให้ไม่ได้ผลงานอะไรทํานองนั้นน่ะ

ฉะนั้น เวลาที่การปะทะกัน เรายังไม่ได้เป็นเจ้านาย เรายังไม่ได้เป็นผู้นํา เราก็ยังไม่เห็นถึงผลกระทบอันนั้นหรอก พอเราขึ้นไปเห็นถึงผลกระทบ เราจะซาบซึ้งมากเลย เมื่อก่อนก็บอก แหม! แหม! เลยนะ พอขึ้นมาถึงเวลาแล้วนํ้าท่วมปาก อุ๊บๆๆ เลย เวลาอยู่ข้างล่างก็ แหม! แหม! เลยนะ พอขึ้นไปแล้ว อึ๊กๆๆ พูดไม่ออกเชียว

นี่พูดถึงว่าเวลาปะทะกันแล้วแพ้ทุกทีเพราะเราเป็นลูกน้องเขา แล้วทําไมสังคมมันชั่วมาก โยมถึงรู้ว่าสังคมสมัยนี้มันชั่วมาก

แล้วไอ้ความชั่วอย่างนั้นมันเป็นเรื่องภายนอกนะ เราจะดูกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเรา เพราะเรายังมีกิเลสตัณหาความทะยานอยากอยู่ เราต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวลาเรามีสติสัมปชัญญะ เราก็คิดได้อย่างนี้ แต่เวลาเราไปโดนแรงกระทบขึ้นไปหรือผลประโยชน์เข้ามา เราจะรักษาอย่างไร

เราพยายามศึกษาให้หัวใจเราเข้มแข็ง ถ้าเราไปเจอผลประโยชน์อย่างนั้น เราเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมาอย่างนั้น เราจะคุ้มครองลูกน้องเราไหม เราจะดูแลลูกน้องเราไหม นี่เราฝึกหัวใจของเราไว้ วุฒิภาวะมันต้องเติบโตขึ้น ใจของคนมันจะเติบโตขึ้น หน้าที่การงานของเรามันจะเติบโตขึ้น พอเติบโตขึ้นไปถึงตรงนั้นแล้วเราจะไปรักษาตรงนั้นให้มันเป็นปัจจุบันธรรม

เราอยู่ที่ไหน เราอยู่ในฐานะเป็นลูกน้อง เราก็ปัจจุบันลูกน้องที่ดี ถ้าเราไปเป็นหัวหน้า ถ้าเราเป็นหัวหน้า ในปัจจุบันเราก็จะเป็นหัวหน้าที่ดี ถ้าเรามีผลประโยชน์สิ่งใดมา ถ้ามันเป็นผลประโยชน์เพื่อประเทศชาติ เพื่อส่วนรวม นั้นเป็นส่วนรวม เรารักษาสิ่งนั้น ถ้าเพื่อส่วนรวมของเรา เราคิดให้ดี ทําให้ดี นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นอย่างนั้นนะ

เราบอกว่า ทําดีแล้วทําไมถูกกลั่นแกล้ง

ทําดีแล้วถูกกลั่นแกล้งมันถูกกาลเทศะหรือไม่ เราทําคุณงามความดีของเรา เราจะบอกว่าต้องทําความดี ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว สิ่งใดที่สะสมปกปิดกันไว้ถึงเวลาแล้วมันเปิดออกมาหมดแหละ ความลับไม่มีในโลก แล้วนี่พูดถึงผลของสมมุตินะ ของกฎหมายนะ แต่ผลของกรรม ไม่มี ผลของกรรมชัดเจน ไม่มีทางแก้ไขได้ ผลของกรรมชัดเจน แล้วเวลาชัดเจนอย่างนั้นน่ะ เวลาถึงที่แล้วเราเป็นคนรับเอง ถ้าผลของกรรม เราเป็นคนรับเอง เราจะทําไม่ทํานี่มันเป็นที่วุฒิภาวะที่เข้มแข็งหรือไม่เข้มแข็ง ถ้าเข้มแข็ง สิ่งนี้ทําได้

ฉะนั้น เราจะบอกว่า อยู่ในสังคม สังคมเป็นอย่างนี้

“ทําดีทําไมถึงโดนกลั่นแกล้ง”

ไอ้โดนกลั่นแกล้งมันอยู่ที่วุฒิภาวะสูงหรือตํ่า ถ้าเราเป็นลูกน้อง เราก็มีลูกน้องต่อไป เราโดนกลั่นแกล้ง เราจะไม่กลั่นแกล้งคนอื่นต่อไป

เพราะว่าเราธุดงค์มาเราก็เจอสภาพนี้ เราเจอสิ่งใดเราเก็บไว้คนเดียว แล้วเวลาขึ้นมา เรามีแต่คอยคุ้มครองพระเด็กๆ นะ พระเล็กพระน้อย เราพยายามดูแลอยู่ เว้นไว้แต่พระที่มันพาล ถ้าพาล เราไม่ให้เข้ามาใกล้เลย ไม่เอา

แล้วถ้าพระมันดีแล้วมันโดนแรงเสียดสี เราพยายามจะปกป้อง แต่เราก็เจ็บ พอเจ็บขึ้นมา จนแบบว่า ในความคิดเรานะ ไม่เกี่ยวกับคนอื่น ในความคิดเรา เราว่าเราทําของเราถูกต้อง

แต่ในความคิดเราเหมือนกัน สังคมพระเขาจะบอกว่า ไอ้หงบนี่พระประหลาด พระมหัศจรรย์ พระอะไรก็ไม่รู้

มันก็เหมือนขวานผ่าซาก อยู่ตรงๆ อย่างนี้ เพราะนิสัยเรามันเข้าอย่างนั้นไม่ได้ เข้ากับผลประโยชน์ตอบแทนแลกเปลี่ยนกัน เราเข้าไม่ได้ นิสัยมันไม่เข้า ก็เลยกลายเป็นพระประหลาดไปเลย เป็นพระประหลาด นี่มันเป็นความเห็นของเขา เรารู้ว่าพระเขามองเราอย่างไร แต่เราไม่สนใจ เราไม่สนใจเพราะว่าเรานี่ไง ทําดีแล้วถูกสังคมกลั่นแกล้งไง

สังคมก็ส่วนสังคม เราก็คือเรา เราก็อยู่ในสังคมเหมือนกัน เราสอนพระทุกวัน เราเป็นคนไทย บวชเป็นพระไทยต้องยอมรับกฎหมายไทย กฎหมายไทย พรบ.สงฆ์ กฎหมายยอมรับหมดแหละ เพราะมันเป็นกฎหมาย แต่เราไม่ทําผิด แล้วเราก็ไม่สนใจ เราไม่รับรู้ ไม่รับรู้

อยู่ใต้กฎหมายไทยไง เพราะเราไม่ทําผิดกฎหมาย แต่เราก็ไม่สุงสิงกับใคร เราเป็นคนไทย บวชพระไทย ยอมรับกฎหมายไทย แต่ไม่ทําตามสังคม ไม่ทําตามเขา เราทําตามธรรมวินัย เพราะพระมันมีธรรมและวินัยอีกชั้นหนึ่ง พระต้องมีธรรมวินัยด้วย มีพรบ.สงฆ์ด้วย แล้วมีกฎหมายอาญา กฎหมายแพ่งด้วย โอ๋ย! กฎหมายหลายชั้นเลยพระนี่ ใครบอกบวชพระสบาย เห็นไหม มันก็เลยมองสังคมอย่างนี้ไง

ฉะนั้น เขาบอกว่า ทําดีแล้วถูกกลั่นแกล้ง แล้วทําอย่างไร

พยายามพูดให้เห็นว่ามันเป็น ถ้าภาษาพระ มันเป็นเช่นนั้นเอง พอมันเป็นเช่นนั้นเอง สังคมมันสะสมกันมาจนมันเป็นปัญหาสังคม สังคมจะแก้ก็ต้องเป็นปัญหาสังคมที่สังคมตื่นตัว สังคมตื่นตัวแล้วจะพยายามแก้ไขกันเอง ทําให้มันพัฒนาขึ้น สังคมทั้งสังคมไม่ทิ้งขยะ ไม่ขับรถปาดหน้ากัน เคารพกฎจราจร สังคมมันจะดีขึ้นๆ มันก็เป็นปัญหาสังคม ต้องแก้ปัญหาสังคม

ปัญหาของเรา เรารักษาใจเรา ทําดีต้องได้ดี ต้องทําความดี ความดีเท่านั้นทําให้เราอบอุ่นหัวใจ ความดีเท่านั้นไม่ทําให้เรานอนสะดุ้ง ไม่ทําให้เราต้องวิตกกังวล ไม่ต้องทําให้เราคิดมาก ทําดีต้องได้ดีเพราะหัวใจเรามันจะมีคุณธรรม มีคุณงามความดีอยู่ในหัวใจของเรา เอวัง

พระธรรมคือสัจธรรมความเป็นจริง
แล้วใครจะเป็นคนสื่อเท่านั้น
ความเป็นจริง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม
เวลาแสดงธรรมๆ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม
สัจธรรมๆ สัจจะความจริงอันนั้น
แต่ใจอันใดมันเข้าถึงพระธรรมอันนั้นไง
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ
กราบพระธรรมอันนั้น
กราบพระธรรมคือข้อเท็จจริงที่ความเป็นจริง

๓

สัจธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒ กันยายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ออกรถใหม่ อยากให้บิดาเป็นคนเจิมรถให้เพื่อเป็นสิริมงคล”

ซื้อรถใหม่ ไม่ได้นิมนต์พระมาเจิมรถ แต่จะให้คุณพ่อเป็นคนเจิมรถให้เป็นสิริมงคลดีไหมคะ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ เราว่าดี

ธรรมดาเวลาเราซื้อรถ สิ่งที่ดีที่สุดคือมีเงินไง ในหลวงเจิมให้ ถ้ามีเงินซื้อรถได้น่ะดีที่สุด ถ้าเรามีเงินเราซื้อรถแล้ว มันก็เป็นสิริมงคลของเรา

คนเราธรรมดาของคน คนเริ่มต้นทํางานก็อยากมีบ้าน มีรถ โดยธรรมชาติของคนนะ มีบ้าน มีรถ นี่เป็นเป้าหมายของมนุษย์ มนุษย์ต้องมีที่อยู่อาศัย มนุษย์ต้องมีการเดินทางไง เราต้องมีรถ มีบ้าน ถ้ามีรถ มีบ้าน กว่าเราจะได้มีบ้านหลังหนึ่ง กว่าจะมีบ้านหลังหนึ่งนะ เวลาซื้อบ้านแล้ว โอ้โฮ! กว่าจะผ่อนหมด กว่าจะได้สิ้น

เพราะเวลามันมีคนทางตะวันตกเขาคิดนะ เวลาทั้งชีวิตเลยนะ เราทําหน้าที่การงานของเรา ผ่อนรถ ผ่อนบ้าน เวลาผ่อนรถ ผ่อนบ้านจบก็อายุ ๕๐-๖๐ พอ ๕๐-๖๐ ก็บั้นปลายของชีวิตแล้ว

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ถ้าแบบว่าจะซื้อรถใหม่ ไม่นิมนต์พระมาเจิมรถ แต่จะให้คุณพ่อเจิมให้ดีไหม

ดี แล้วถ้าเจิมให้ มีเงินซื้อได้นี่จบแล้ว ถ้ามีเงินซื้อได้จบแล้วนะ สิ่งนั้นน่ะเป็นสิริมงคลกับเราแล้ว ถ้าเรามีรถของเรา แต่ถ้าให้พ่อเจิมให้ก็ดี เพราะพ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ให้พระอรหันต์เจิมให้ก็จบแล้ว

แต่เวลาไปเจิมตามวัดตามวาเขาก็ไปเจิมกันเป็นพิธีกรรม พอเป็นพิธีกรรมต่างๆ เสร็จแล้วก็ว่าสิ่งนั้นเป็นสิริมงคล เป็นที่อบอุ่นหัวใจไง

นี่ถ้าพูดถึงว่าเจิมรถนะ ถ้าเจิมรถแล้วนะ รถสิ่งนั้นมันเจริญรุ่งเรืองนะ ในทางตะวันตกเขาไม่มีเจิมรถ แต่รถของเขามีเยอะกว่ารถทางประเทศเราด้วย แล้วเขาประสบอุบัติเหตุน้อยด้วย เพราะว่าอะไร เพราะเขาเคารพวินัยจราจร แต่ของเรามันแบบว่าทําเอาแต่ชนะคะคานกันไง มันก็เลยมีอุบัติเหตุ ถ้ามีอุบัติเหตุปั๊บ เราก็เพื่อความปลอดภัย ก็ต้องเจิมรถ ถ้าเจิมรถนะ

สิ่งที่ซื้อรถนั่นน่ะเป็นมงคลชีวิต เราซื้อของเราแล้ว เราได้รถของเรามาแล้ว นี่มงคลชีวิต แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านสอนไม่ให้ประมาท เราไม่ให้ประมาท เราฝึกหัดให้ชํานาญก่อน พอชํานาญแล้วเราใช้เดินทางของเรา นั่นมันจะปลอดภัย

ฉะนั้นบอกว่า ซื้อรถใหม่ ไม่นิมนต์พระมาเจิมรถ

ไม่ต้อง เพราะภาษาเรา ในพระไตรปิฎกมันไม่มีหรอก เรื่องพิธีกรรมๆ กรรมฐานเรา เวลากรรมฐานเรานะ ไม่ถือมงคลตื่นข่าว ไม่ถือใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ถือฤกษ์ถือยาม ยิ่งสมัยที่เราออกประพฤติปฏิบัติ เรื่องนี้ไม่มีเลย พระเราเวลาปฏิบัติ

แต่พอพระของเรา พอมากับสังคม พอสังคมเขาพอใจ เขาพอใจ เราก็ทําตามสังคมนั้นๆ นี่ก็เหมือนกัน พระเจิมรถๆ ถ้าพระเจิมรถ คนขับหลับใน คนขับประมาท เจิมรถก็คือเจิมรถ เดี๋ยวรถมันจะเจิมกัน

แต่ที่เราจะให้พ่อแม่เราเจิมนี่เราเห็นด้วยนะ เราเห็นด้วย ถ้าภาษาเรานะ ไม่ต้องเจิม เราซื้อของเราแล้วก็จบแล้ว เรามีรถมีรา มันเป็นมงคลกับชีวิตแล้ว เพราะเราปรารถนา เราอยากได้ แล้วเราก็ได้มาสมความปรารถนาแล้ว ถ้าได้มาสมความปรารถนาแล้ว ทีนี้ก็เป็นสมบัติแล้ว เป็นสมบัติของเรา เราก็ดูแลรักษา

ธรรมดาคนมีสมบัติแล้ว ในนวโกวาท ตระกูลใดถ้ามีทรัพย์มีสมบัติสิ่งใด รู้จักซ่อมแซม รู้จักบํารุงรักษา ตระกูลนั้นจะไม่เสื่อมเลย ตระกูลใดได้ทรัพย์สมบัติสิ่งใดมาแล้วใช้ฟุ่มเฟือยไม่บํารุงรักษานะ ตระกูลนั้นมีแต่เสื่อมทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เราได้รถมาแล้วดูแลรักษาของเรา บํารุงรักษาของเรา แล้วเราใช้รถของเราด้วยความไม่ประมาท นี่เป็นมงคลชีวิต

มงคลชีวิตของเราคือว่า หนึ่ง ชีวิตของเรามีความสุข มีความอบอุ่นในครอบครัว ไม่วิตกกังวลใดๆ ทั้งสิ้น ของใช้สอยเราก็เอาไว้ใช้สอย เวลาเราจําเป็นต้องใช้สอย เราก็ใช้สอยของเรา ใช้สอยแล้วเราก็เก็บล้างดูแลรักษาของเรา มันก็เป็นมงคลชีวิตในตัวของมันเองอยู่แล้ว สิ่งที่ว่าเราดูแลรักษาของเรา บํารุงรักษาของเรา เราใช้ประโยชน์กับเรา นี่เราซื้อรถมาเพื่อเป้าหมายนั้น

ฉะนั้น ถ้าให้พ่อมาเจิม ที่ว่าเห็นด้วยๆ เพราะพ่อแม่ของเรา พ่อแม่ของเรา นี่ไปให้พ่อเจิม พ่อก็งงๆ เนาะ เดี๋ยวพ่อบอกว่า “อ้าว! ก็กูไม่ใช่พระ จะเจิมได้อย่างไร” อ้าว! นี่ไง ความคิดของพ่อกับลูกอีกน่ะ ไอ้ลูกก็เคารพพ่อแม่ ก็อยากให้พ่อแม่เจิมให้ ไอ้พ่อแม่ก็บอกว่ากูไม่ใช่พระ เออ! ไม่ใช่พระก็อยากให้เจิม ว่าอย่างนั้นนะ

ภาษาเรา เราคิดดีๆ แต่คนอื่นจะคิดดีกับเราหรือเปล่า แล้วคนอื่นเขาจะเห็นด้วยกับเราหรือไม่ ความเห็นของคนนะ มันแตกต่างหลากหลาย แล้วธรรมดาพ่อเขา ในตัวเขาเองก็ปุถุชนน่ะ เขาจะมั่นใจในตัวเขาหรือไม่ แล้วพอเขาไปเจิมแล้วมันจะเป็นมงคลหรือไม่ เวลาเขาคิด เขาคิดไปอย่างนั้นนะ

แต่ถ้าเป็นลูกนะ ลูก พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ถ้าพ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของเรา เราเคารพความที่ท่านให้ชีวิตเรามา แต่ในตัวของท่านเอง ท่านจะมีความเชื่อมั่นในตัวท่านมากน้อยแค่ไหน นั่นก็เป็นวาสนาของแต่ละบุคคลนะ

ฉะนั้น ถ้าพูดถึงเรามีความคิดอย่างนี้ แล้วพ่อมีความคิดเหมือนเราหรือไม่ ถ้าพ่อมีความคิดเหมือนเราแล้วพ่อทําให้ โอเค จบ ไม่มีปัญหา ถ้าพ่อเขาไม่มีความคิดเหมือนเรา พ่อจะคิดว่าเขาเป็นตัวตลกหรือเปล่า ทําไปแล้ว อันนี้เราก็ค่อยๆ คุยกัน

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าได้ก็คือได้ พอได้แล้วมันจะมีปัญหาข้างหน้าไปอีกมาก ปัญหาที่ว่าไม่เห็นตรงกัน ความรู้สึกไม่เหมือนกัน เราก็ต้องดูแลรักษาตรงนั้น

ฉะนั้น พอบอกว่า แต่จะให้พ่อเป็นคนเจิมรถให้เป็นสิริมงคล จะดีไหมคะ

ไอ้คําว่า “ดีงาม” เราคิดดีทําดีทั้งนั้นน่ะ แต่คนอื่นเขาจะเห็นดีเห็นงามไปกับเราหรือไม่ ถ้าคนอื่นเขาเห็นดีเห็นงามกับเรา โอเค ใช้ได้ อันนี้เราเห็นด้วยนะ เราเห็นด้วย

ทีนี้ถ้าพูดถึงโดยความรู้สึกเราเลย โดยความรู้สึกเราเลย มันเป็นมงคลที่เราทํานั่นน่ะ เราทําหน้าที่การงาน เรามีหน้าที่การงาน เรามีเงินมีทอง เราไปซื้อมา มันเป็นมงคลกับเราแล้ว แล้วเรามีสติปัญญาของเราไง

มันมีความจําเป็นหรือไม่ ต่อไปรถในกรุงเทพฯ จะไม่ต้องใช้แล้ว เพราะอะไร เพราะรถไฟมันจะวิ่งรอบกรุงเทพฯ อย่างนี้ก็จบ มีรถไว้จอดไว้ในบ้าน เช้าขึ้นไปก็ไปขึ้นรถไฟ ขึ้นรถไฟฟ้าไง

เมื่อก่อนอย่างว่าล่ะ กว่าสังคมมันจะมีความเห็นด้วยอย่างนั้นนะ แต่ถ้ามีเราเห็นด้วย เพราะมันเป็นทรัพย์สมบัติของเรา การมีทรัพย์ มีทรัพย์สมบัติอันนั้นมันก็เป็นการเชิดหน้าชูตา เรื่องธรรมดาอยู่แล้ว เรื่องธรรมดา

ฉะนั้น ถ้าจะให้พ่อเจิมรถ เราก็เห็นด้วย แล้วถ้าถามต่อว่า “หลวงพ่อ ต้องให้พระเจิมหรือไม่”

จริงๆ นะ เราไม่เห็นด้วยเลย เราไม่เคยคิดอย่างนั้นเลย แต่ลูกศิษย์ลูกหาบางทีเขาบอกว่า “หลวงพ่อก็จับๆ ก็พอ” คือบางคนเขาศรัทธาในตัวบุคคลน่ะ ถ้าเขาศรัทธาในตัวบุคคล เขาเป็นเพื่อเป็นมงคลกับเขา

เราบอกว่าเราไม่เห็นด้วย แต่เราเคยทําไหม เคย เคยเหมือนกัน แต่ส่วนใหญ่แล้วไม่ทํา ไม่ทําเพราะอะไร เพราะอยากให้พวกเราเข้าถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อยากให้เข้าถึงสัจธรรมความเป็นจริงอันนั้น เข้าถึงคําสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านสอน ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว แล้วอย่าประมาทในชีวิต ให้มีสติมีปัญญาดูแลรักษาชีวิตของเรา นี่เราต้องการให้ชาวพุทธเราเข้าถึงตรงนั้น ถ้าเข้าถึงตรงนั้นปั๊บ ไอ้สิ่งที่ชีวิตประจําวันมันเป็นเรื่องปลีกย่อยแล้ว

เพราะเราถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พระธรรม สัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐที่สุดนะ แล้วเวลาประเสริฐๆ ถ้าเราทํา เราปฏิบัติของเราตามความเป็นจริงแล้วนะ ไอ้สิ่งนี้มันเป็นกิริยา เป็นวิธีการที่จะให้เราเข้าไปสู่สัจธรรมอันนั้น แต่เราก็ไปติดที่คําสอน ติดที่กิริยากันอยู่อย่างนี้ ติดที่เปลือกอยู่อย่างนี้ แล้วเราเข้ากันไม่ได้

แต่เราไปโทษสังคมไม่ได้ เพราะสังคม สังคมที่แบบว่าเขายังอ่อนด้อยอยู่เขาก็ต้องอยากหาที่พึ่ง เขาอยากหาที่พึ่งที่ความมั่นคงของชีวิตของเขา แล้วประเพณีเขาทํากันอย่างนั้น เขาก็เชื่อตามๆ กันมาอย่างนั้น

จริงๆ นะ เวลาวันตรุษจีน สารทจีน เวลาเดินทาง เห็นเขาผูกไอ้พวกดอกไม้ไว้ที่หน้ารถ เห็นแล้วขําๆ มันก็แปลกๆ แต่วันตรุษจีน สารทจีน เขาต้องไหว้หมดน่ะ แล้วก็เอาดอกไม้ไปผูกไว้ที่หน้ารถ แล้วเวลาขับเจอกันก็สวนกันบนถนน เราก็เห็นนะ เออ! มันก็เป็นวัฒนธรรมของชาวตะวันออก ชาวตะวันออกเขาทํากันแบบนั้น

แต่ของเรา เราก็ดูถึงวุฒิภาวะของสังคม เวลาเราเดินทางเราก็มอง แต่ถ้าให้เราทํา เราไม่ทํา เราไม่ทํา สิ่งที่ไม่ทํา ไม่ทําเพราะอะไร เพราะว่าธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้สอนแบบนั้น

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเข้าไปในหัวใจของคนขับรถ ถ้าหัวใจของคนขับรถเป็นธรรม เห็นไหม เวลาเราเดินทางไปนั่นน่ะ เห็นคนทุกข์คนจน คนยากคนไร้

ดูหลวงตาเวลาท่านเดินทางสิ ไปถึงตามสี่แยก ท่านเอาเงินแจกพวกขายพวงมาลัยด้วย เพราะอะไร ถ้าหัวใจเป็นธรรม ใครมีความจําเป็นรีบด่วนเอาไปก่อน เราให้ทางเขาไปก่อน มันมีสติมีปัญญา

เดินทางไปนี่ พอเห็น หลวงตาท่านบอก เวลาเราเห็นสิ่งใด ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ ตามันเห็น มันคิดได้ทั้งนั้นน่ะ เวลาพระไปบิณฑบาต มันก็เหมือนเทศน์กัณฑ์หนึ่ง ครอบครัวไหนเขาสุขสมบูรณ์ของเขา เขาก็มีความสุขของเขา ครอบครัวไหนเขาขาดแคลนของเขา เขามีความขาดแคลนของเขา ครอบครัวไหนเขามีปัญหาในครอบครัว เขาทะเลาะเบาะแว้งกัน เดินไปบิณฑบาต ได้ฟังเทศน์ไม่รู้กี่กัณฑ์ นี่ถ้ามีสติปัญญา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเป็นชาวพุทธเรา ในใจมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์รวมอยู่ที่ใจ แต่รวมอยู่ที่ใจแล้ว เรื่องอุบัติเหตุมันก็จะเกิดได้น้อย ว่าจะไม่เกิดเลย มันเป็นเรื่องกรรมของสัตว์ เวลาเราไม่ได้ไปชนเขาหรอก เขามาชนเราเอง ขับๆ รถอยู่น่ะ เขาข้ามเลนมาเลย ปัง! ไม่รู้เรื่องเลย นี่เวลากรรมมันให้ผลสิ่งต่างๆ

บอกว่ามันจะไม่เกิดเลย มันก็เรื่องกรรมของสัตว์ แต่เวลาเรามีสติมีปัญญา เรารักษาของเรา นั่นน่ะเป็นมงคลชีวิต

นี่พูดถึงสัจธรรม พระธรรมๆ พระธรรมคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สิ่งนั้นสําคัญ เรามีพระพุทธ พระธรรมเป็นที่พึ่ง แต่พระธรรม ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว

แต่เวลาทางโลกเขาจะบ่นกันนะ ทําดีๆ ทุกคนก็ว่าทําดีทั้งนั้นน่ะ ทําดีแล้วทําไมมันทุกข์มันยากขนาดนี้

มันทุกข์ยากเพราะมีอวิชชาไง ทุกข์ยากเพราะมีกิเลสไง ทุกข์ยากเพราะเราไม่สามารถควบคุมหัวใจของเราได้ไง สังคมมันอุดมสมบูรณ์ เราก็ทุกข์ สังคมขาดแคลน เราก็ทุกข์ สังคมอย่างไรเราก็ทุกข์ เราทุกข์ทั้งนั้นน่ะ เพราะหัวใจเรามันทุกข์ ทุกข์เป็นสัจจะ

แต่ถ้ามีธรรมโอสถเข้ามารักษามันก็เป็นสัจจะ สรรพสิ่งในโลกนี้เป็นอนิจจัง สรรพสิ่งในโลกนี้ สรรพสิ่งในวัฏฏะ สรรพสิ่งในสามโลกธาตุมันแปรสภาพของมันตลอดเวลา มันไม่มีสิ่งใดคงที่ มันเป็นสมมุติบัญญัติ แล้วชีวิตเราล่ะ ชีวิตเราเป็นสมมุติอันหนึ่ง เกิดจริงตามสมมุติอันหนึ่งแล้วมันก็ต้องดําเนินไปตามชีวิตนี้อันหนึ่ง

แล้วถ้ามีพระธรรม มีสัจธรรม ธรรมโอสถๆ ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้แล้วไง เออ! จริงตามนั้นหมดเลย แต่เราไม่เห็นตามความเป็นจริงในธรรมนั้นต่างหาก จิตใจเรามันไปกีดไปขวาง ไปกีดไปขวาง ไปขัดขวางตามความเป็นจริง

ของจริงมันเป็นแบบนั้น แต่จิตใจของเราจะตรงข้ามหมดเลย มันอนิจจังก็อยากให้มันเป็นนิจจังซะ มันเป็นทุกข์ก็อยากให้มันเป็นสุข ถ้ามันไม่แน่นอนก็จะให้มันแน่นอน แล้วเราไปยึดมั่นถือมั่นฝั่งตรงข้ามกับสัจธรรมหมดเลย นี่ไง ก็ไปฝืนพระธรรมไง ฝืนธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง แต่ถ้าเราเห็นตามความเป็นจริง สัจธรรม ฉะนั้น ไอ้นี่พูดถึงว่า ถ้าเรามีสัจธรรม มีพระธรรมเป็นที่พึ่งอาศัยใช่ไหม

แต่ในชีวิตประจําวัน ซื้อรถใหม่ ไม่นิมนต์พระมาเจิมรถ แต่จะให้คุณพ่อเป็นคนเจิม จะเป็นสิริมงคลหรือไม่เจ้าคะ

เป็นสิริมงคล แต่ถ้าพ่อเขาเจิมให้ก็เจิม ถ้าพ่อเขาไม่ได้เจิมให้ก็ไม่เป็นไร จบกันไป เราถือว่าเราทําดีแล้ว ทําดีแล้ว ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เราทําดีแล้วเรารักษาสมบัติของเรา มันก็เป็นประโยชน์กับเรา

ไม่ต้องไปตื่นเต้นไปกับสังคม แล้วถ้าเวลาไม่ได้เจิมหรือเราไม่ได้ทําสิ่งใด พอเข้าไปในหมู่เพื่อน เพื่อนบอก เฮ้ย! เอ็งยังไม่ได้ทํานะ จะเป็นอย่างนู้น จะเป็นอย่างนั้น เดี๋ยวก็หวั่นไหวไปตามเขา

ไม่ต้อง วุฒิภาวะของเขา เขาไม่รู้ดีไปกว่าเราหรอก วุฒิภาวะแค่นั้น แล้วยิ่งไปถามเด็กๆ มันก็ชักนํากันไปวุ่นวายหมดน่ะ

แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่เป็นสัจจะนะ ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว เป็นความดีแล้ว เราซื้อมาก็เป็นสมบัติของเราแล้ว จบแล้ว เรารักษาของเรา

ไอ้ที่เขาทําๆ นั้นมันเป็นประเพณี ประเพณีที่เขาทํากัน เราก็ต้องทําให้ครบสูตรอย่างนั้น แล้วก็ทํากันอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วถึงเวลาก็ต้องคอยดูแล

แต่ของเราเป็นวิทยาศาสตร์ ทุกอย่างเราเป็นเจ้าของ เห็นไหม เราเป็นเจ้าของ เราเป็นคนซื้อมา เราเป็นคนมีสติปัญญา เราใช้ประโยชน์ของเราตามความสามารถของเรา นี่คือสมบัติของเรา จบ

ถาม : เรื่อง “ไม่มีคําถาม”

เนื่องจากไม่สามารถเดินทางไปวัดได้บ่อยเท่าที่ต้องการ จึงได้อาศัยฟังเทศน์จากเว็บไซต์ คําเทศน์ของหลวงพ่อมีคุณค่ามหาศาล และช่วยกํากับจิตให้มั่นคงต่อสภาพแวดล้อมในปัจจุบันได้เป็นอย่างดี ฟังแล้วนํ้าตาจะไหล ซาบซึ้งมากค่ะ กราบขอบพระคุณที่ท่านให้เมตตาโปรดสัตว์โลกผู้ยากไร้มาโดยตลอด

ตอบ : นี่คําชมมาไง คําชม เห็นไหม เขาบอกว่า “เนื่องจากไม่มีความสามารถเดินทางไปวัดได้บ่อยเท่าที่ต้องการ จึงต้องอาศัยฟังเทศน์จากเว็บไซต์”

ฉะนั้น ถ้าฟังเทศน์จากเว็บไซต์ สื่อมันมีประโยชน์ มีประโยชน์อย่างนี้ เวลาสื่อมันมีประโยชน์ ที่ใช้ประโยชน์จากสื่อ

แต่สื่อนั้นเวลาใครเป็นคนใช้ไง สื่อ สื่อที่เขาใช้กัน เวลาเขาปอกลอกกัน ดูเขาปอกลอกกัน เวลาพวกที่แก๊งคอลเซ็นเตอร์ที่มาหลอกเอาเงินกันน่ะ เขาก็ใช้สื่อ

ถ้าใช้สื่อนะ ถ้าเรามีสติมีปัญญา จะสื่อสิ่งใดที่เข้ามาถึงเรา เราไม่ไปเชื่อตามนั้น เราไม่ไปเชื่อตามนั้นแล้วไม่ต้องไปหวั่นไหวตามนั้น แต่คนของเรา จิตใจที่อ่อนแอมันหวั่นไหว แล้วมีคนพูดสิ่งใดก็จะไปเชื่อเขา ถ้าเรายังไม่ถึงกับเชื่อเขา

ไอ้นี่พูดถึงว่า เวลาเขาหาผลประโยชน์จากสื่อ เอาสื่อนั้นมาเที่ยวปอกลอก เที่ยวทําลายคน แต่ถ้าสื่อมันเป็นประโยชน์ สื่อมันก็เป็นสื่อ แต่สิ่งที่เข้าไปอยู่ในสื่อนั้นไง

เขาบอกว่า ในเมื่อไม่สามารถเดินทางไปวัดได้บ่อยตามที่ต้องการ

ตามที่ต้องการ มันก็บอก คนเรามันมีหน้าที่การงาน ต้องมีความรับผิดชอบ นี่ยังดีนะ เวลาคนเกิดมาอัตคัดขัดสน แล้วมีพ่อแม่ที่เจ็บไข้ได้ป่วย เวลาดูพ่อดูแม่ ต้องอดออม ต้องเก็บหอมรอมริบเพื่อคนในบ้านของเราที่เจ็บไข้ได้ป่วยนะ ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาเราต้องรักษา

แต่นี่มันเป็นปัญหาสังคม ปัญหาสังคม อย่างเช่นในเมืองไทยในสมัยปัจจุบันนี้มีเงินกู้การศึกษา เวลามีสวัสดิการ มีการบํารุงรักษา มันก็บํารุงรักษาเพื่อไม่ให้คนมันทุกข์มันยากจนเกินไป

ก่อนหน้านั้นคนไข้อนาถา คนไข้อนาถาเข้าไปโรงพยาบาล คนเขาไม่ดูแลเลย แต่ในปัจจุบันสิ่งที่ว่าเวลาเขามีสวัสดิการดูแลรักษา แต่ดูแลรักษา เวลาคนเขาไม่มีบัตร คนที่เขาเป็นคนไร้รัฐ มันมีความทุกข์ทั้งนั้นน่ะ เวลามองโลก มองโลกมันมองออกไป

เราบอกว่า เวลาคนมันทุกข์มันยาก คนมันขาดแคลนอย่างนั้นไง ฉะนั้น เขาต้องดูแลรักษาของเขา เขาต้องใช้ทรัพยากร ใช้ชีวิตทั้งหมดเพื่อความสุขในครอบครัว เพื่อเป็นความรับผิดชอบ

แต่เวลาบอกว่า “เนื่องจากไม่สามารถเดินทางไปวัดได้บ่อยตามที่ต้องการ”

ตามที่ต้องการ เห็นไหม เวลาถ้าจะวัด จะวัดหัวใจของเรา วัดหัวใจของเรา ถ้าเรามีหัวใจของเรา ที่ไหนก็ได้ เวลาจะทําบุญ วัดใกล้บ้านที่ไหนก็ได้ ถ้าเราไม่ลงใจ เราก็ให้คิดถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วทําบุญกับพระองค์นั้นไป มันก็เป็นประโยชน์กับเรา แต่ถ้ามันไม่ได้อย่างนั้น ไม่ได้อย่างนั้นมันก็ย้อนกลับมาบวชหัวใจของเราไง หัวใจที่มันเป็นจริง

ฉะนั้น มันเห็นใจตรงนี้ บอกว่า “ไม่สามารถไปวัดได้ตามต้องการ”

เวลาความต้องการมันก็อยากไปวัด ไปวัดไปวาอยากจะไปปฏิบัติ ไอ้คนที่มาปฏิบัติอยู่วัด ปฏิบัติแล้วก็ไม่ได้ผล มันก็อยากจะ เอ๊ะ! โลกมันมีอะไรน่าสนใจ

นี่ก็เหมือนกัน “อยากจะไปวัด ไม่มีความสามารถไปวัดได้ตามที่ต้องการ”

มันก็เป็นหน้าที่รับผิดชอบ เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราพูดบ่อย ทางของคฤหัสถ์เป็นทางที่คับแคบ คับแคบเพราะมันมีหน้าที่รับผิดชอบในชีวิตไง มันมีหน้าที่รับผิดชอบ

ยิ่งอยู่ในบ้านเรามีพ่อมีแม่มีพี่มีน้อง มันเป็นตระกูลของเรา ถ้าคนที่เขาไม่รับผิดชอบ มันก็เป็นภาระที่ให้เราต้องดูแลรักษา คนที่เขาเจ็บไข้ได้ป่วยแบบว่าเขามีเวรมีกรรมต่อตัวเขา เราก็ต้องเป็นคนที่รับผิดชอบ แล้วชีวิตของเรา เราก็ต้องรับผิดชอบชีวิตของเรา ความรับผิดชอบ หน้าที่การงานต่างๆ มันเอาเวลาเราไปหมดเลย ที่ว่าทางคับแคบ คับแคบตรงนี้ไง

แต่เวลาทางภิกษุ ภิกษุคือนักบวชเห็นภัยในวัฏสงสารแล้วสละความเป็นฆราวาสนั้น ภิกษุ ชีวิตต่างจากคฤหัสถ์ ชีวิตต่างจากโลก เวลาบวชมาแล้วเป็นนักรบๆ นี่ทางกว้างขวาง

กว้างขวางต้องกว้างขวางจริงๆ นะ กว้างขวางจริงๆ หมายถึงว่า ดูสิ พระปฏิบัติ เช้าขึ้นมาทําข้อวัตรปฏิบัติในศาลาแล้วออกบิณฑบาต บิณฑบาต ทําภัตกิจเสร็จแล้ว ทําภัตกิจเสร็จแล้ว ทําข้อวัตรเสร็จแล้วจะประพฤติปฏิบัติ นี่ทางกว้างขวาง ทางกว้างขวาง ๒๔ ชั่วโมงไง

เริ่มต้นฉันเสร็จแล้วภาวนาได้ตลอดเลย แล้วมันจะมีเวลาของสงฆ์ เวลาฉันนํ้าร้อนร่วมกัน ตอนนั้นมันก็เป็นเวลาที่ได้ทํากิจวัตร เสร็จแล้วก็ได้ภาวนาต่อไป นี่ทางกว้างขวาง

ทีนี้เวลาทางคฤหัสถ์เป็นทางที่คับแคบ คับแคบ คับแคบที่โอกาส คับแคบที่เวลา ไม่ใช่ว่าทางคับแคบแบบว่า สิทธิมนุษยชนนี่ แหม! ดูถูกเหยียดหยามกัน...ไม่ใช่ มันเป็นหน้าที่ มันเป็นหน้าที่ในวัฒนธรรมที่เราเกิดเป็นชาวพุทธไง นี่ทางของนักรบเป็นทางที่กว้างขวาง

ฉะนั้นบอกว่า “เนื่องจากไม่สามารถเดินทางไปวัดได้เท่าที่ต้องการๆ”

เพราะว่าเรามีหน้าที่รับผิดชอบ อย่าคิดจนเสียใจไง เราอย่าคิดขนาดนั้น หน้าที่รับผิดชอบเพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ ความรับผิดชอบอันนั้นเขาว่าเป็นธรรมเหมือนกัน ความรับผิดชอบเป็นหน้าที่การงานของเรา

ฉะนั้น เขาบอกว่าเขาถึงต้องได้อาศัยฟังจากเว็บไซต์

ถ้าได้อาศัยฟังจากเว็บไซต์มันก็เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์กับคนที่ว่าเขาเห็นประโยชน์ ทีนี้เขาว่าเห็นเป็นประโยชน์ เขาบอกเขาฟังแล้วมันซาบซึ้ง ฟังแล้วมันมีคุณค่ามหาศาล อันนี้พูดถึงว่าเวลาใจคนที่เป็นบวก

ใจที่เป็นลบ คนเขาฟังแล้วไม่รู้เรื่อง เขาบอกว่าไอ้บ้าหงบมันพูดอะไรก็ไม่รู้ ไอ้คนที่คิดลบนี่มหาศาลเลย แล้วยังบอกนะ โอ๋ย! เปิดเว็บไซต์ อยากดัง โอ๋ย! อยากให้คนรู้จัก

เราเสียตังค์นะ เสียค่าไฟด้วย เราต้องเสียตังค์ของเรา เราทําเพื่อประโยชน์กับเรา เราทําเพื่อประโยชน์กับเรา เพราะเราก็เคยเป็นฆราวาสมาก่อน เวลาเราบวชใหม่ๆ โอ้โฮ! มันแสนทุกข์แสนยาก คําว่า “แสนทุกข์แสนยาก” จะหาครูบาอาจารย์นี่แสนยาก

แล้วเวลาครูบาอาจารย์ที่ดีนะ อย่างครูบาอาจารย์ที่ดี วัดนี่แน่น มีแต่พระ แล้วพระไปแต่ละองค์ เช่น หลวงตา หลวงตาท่านตั้งเป้าของท่านว่าท่านจะออกปฏิบัติ ท่านจะไปหาหลวงปู่มั่น

เวลาไปหาหลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านพูดเองบอก “นี่ดีนะ เมื่อวานท่านเนตรออกไป มหาถึงได้อยู่ ถ้าท่านเนตรไม่ออกไป มหาไม่ได้อยู่ก็แล้วกันแหละ”

นี่เวลาเข้าไปนะ จะได้อยู่ไม่ได้อยู่นั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ เวลาเข้าไปแล้ว ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมๆ นะ คนที่จะเข้าไปอยู่กับครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมส่วนใหญ่แล้วก็ยอดคน คือคนที่จริงจัง คนที่อยากจะหลุดพ้น คนที่อยากประพฤติปฏิบัติ ที่เข้าไปอยู่กับหลวงปู่มั่นมีแต่คนที่ เราจะบอกว่า มันแบบว่าความจริงจัง คนพิเศษ ว่าอย่างนั้นเลย คือเอาไม่อยู่ เอายาก

ฉะนั้น เอายากหมายความว่าไม่ค่อยฟังใคร เพราะเขามีความรู้ความเห็นส่วนตัวเยอะ คือตัวตนเขา คนที่จะเอาจริงเอาจัง ตัวตนเขาก็ต้องมั่นคงของเขา เวลาตัวตนมั่นคงของเขา เขาก็ถือตัวตนของเขาเหมือนกัน

ไอ้คนที่เหลวไหล คนที่ไม่เอาไหนเลยมันก็สํามะเลเทเมา ไอ้คนที่เอาจริงเอาจังมันก็มีตัวตนนะ อย่างเช่นเวลาหลวงตาท่านขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น เวลาท่านภาวนาแล้วท่านติดขัดของท่าน ขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดสิ่งใด ท่านบอกว่า “เราพูดด้วยความเคารพ” คือตัวเองก็อยากได้ อยากเป็นความจริง ก็เคารพในตัวหลวงปู่มั่น แต่เราก็มีความเห็นของเรา

ท่านพูดเอง ท่านบอกว่า เวลาเราปฏิบัติไปเราก็รู้เราก็เห็นใช่ไหม มันก็แบบว่ามีความเห็นของตนน่ะ เวลามีความเห็นของตน มันก็ยึดถือความเห็นของตน ยึดถือความเห็นของตน เวลาท่านพูดอะไร ไอ้ความเห็นนั้นมันก็ต้องโต้แย้ง โต้แย้งด้วยความเคารพ โต้แย้งว่าจริงไม่จริงไง หาความจริงต่อกัน

แล้วถ้าความจริงต่อกัน โดยสัจจะ ในเมื่อความจริงของเรา เราเห็นจริงๆ แต่ความเห็นของเราไม่จริงหรอก แต่ของครูบาอาจารย์ท่านเคยผ่านอย่างนั้นมา เวลาเหตุผลของท่าน เวลาโต้แย้งกันแล้วแพ้ทุกที เวลาแพ้อย่างนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่า สิ่งที่เราแสวงหาตอนที่เราปฏิบัติใหม่ๆ มันก็แสวงหาอย่างนี้ แล้วเวลาเข้าไปหาครูบาอาจารย์แล้วครูบาอาจารย์ไปเจอ ที่หลวงตาท่านพูด เวลาท่านออกจากหลวงปู่มั่นมา ท่านออกไปวิเวกมา ท่านไปพักพิงตามครูบาอาจารย์น่ะ เวลาพูดอะไรออกมา เรามีการศึกษา เรามีการกระทํา เรามีความรู้ ว่าอย่างนั้นเถอะ แล้วเวลาคนพูดถูกๆ ผิดๆ เวลาคนพูดแล้วมันไม่เข้า หลวงตาท่านพูดเลย “ความรู้อย่างนี้หรือจะมาสอนเรา” เวลาคําพูดมันมีจุดบกพร่องไปทั้งหมดเลย มันไม่สมบูรณ์น่ะ

แต่เวลาเราไปหาหลวงปู่จวนอย่างนี้ เวลาไปหาหลวงตาอย่างนี้ หลวงปู่เจี๊ยะอย่างนี้ เวลาพูดออกมานี่หงายท้องทุกทีเลย มันเถียงไม่ขึ้น มันเถียงไม่ได้เลย คําพูดเป็นธรรมะนี่มันครอบคลุมหมดเลย คําเดียวเท่านั้นน่ะ แล้วเราเถียงไม่ขึ้นหรอก

แต่ไอ้ที่เถียงขึ้นๆ ไอ้เวลาคนที่เขาไม่เคารพบูชานะ เวลาพูดอะไรมาเขาเห็นไร้คุณค่า เขาเถียงด้วยทิฏฐิมานะของเขา เขาไม่ได้เป็นความเป็นธรรม

ความเป็นธรรม หมายถึงว่า เราปฏิบัติแล้วเรามีความสงสัย เราปฏิบัติแล้วเรามีความระแวง มีความวิตกกังวลในใจ เวลาเราไปเจอ เพราะมันเปิดรับอยู่แล้ว เวลาคําตอบของท่านมาเป็นธรรมะนี่ ผัวะ! มันครอบคลุมหมดทั้งข้อสงสัย ทั้งทิฏฐิมานะ ทั้งความเห็น มันครอบหมดเลย เราเถียงไม่ได้หรอก ถ้ามันเป็นธรรมนะ

แต่ไอ้คนที่จะเถียงๆ ส่วนใหญ่นี่เถียง เราได้ยินบ่อยๆ เวลาหลวงตา คนออกมาพยายามจะโจมตีถึงความบกพร่องของท่าน ไอ้นี่มันทิฏฐิมานะ ไอ้เถียงอย่างนี้เถียงแบบโลกๆ อวดรู้ ไอ้พวกอวดรู้ เหมือนนักกฎหมาย ไอ้พวกทนาย โอ๋ย! ข้อกฎหมายมันไปตีความ มันไปหาความบกพร่อง หาการตีความกฎหมายตามที่มันพอใจ นี่ไอ้พวกจะเถียง เถียงอย่างนี้

แต่ถ้าไม่เถียงนะ นี่พูดถึงว่า ตอนที่แสวงหาครูบาอาจารย์มันก็ทุกข์ยากเหมือนกัน เพราะมันทุกข์ยาก มันเห็นอย่างนั้น ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเราถึงได้ทําไง

ตอนที่หลวงตาอยู่ เราก็เฉยๆ อยู่ แต่พอหลวงตาท่านบั้นปลายชีวิต เว็บไซต์ เราถึงได้เปิดเว็บไซต์ของเรา เปิดขึ้นมา เปิดไว้เป็นสมบัติของสาธารณะ ใครเห็นว่าไอ้หงบมันบ้า เอ็งมองข้ามไป เอ็งไม่ต้องมายุ่ง

ฉะนั้น เวลาเขาพูด “เขาฟังทางเว็บไซต์ คําเทศน์หลวงพ่อมีคุณค่ามาก ฟังแล้วนํ้าตาไหล”

ไอ้นั่นเวลาคนคิดบวก ธรรมดาจริตนิสัยของคน ธาตุขันธ์ของคนมันก็ไม่เหมือนกัน ถ้าธาตุขันธ์ของคนไม่เหมือนกัน เข้ากันโดยธาตุ ธาตุที่บวกกับลบมันเข้ากันไม่ได้ มันเข้ากันไม่ได้ มันก็ต้องมีความเห็นว่า “ขาดตกบกพร่อง ไม่สมความปรารถนาของเรา ไม่สมบูรณ์ในความเห็นของเรา” ไอ้นั่นเรื่องของเขา

เราจะบอกว่า เวลามีคนชมอย่างนี้ มีคนชม มีคนเห็นประโยชน์ เราก็เห็นด้วย แต่ผู้ที่ไม่เห็นด้วย ผู้ที่เห็นขัดแย้งก็เยอะ ไอ้นั่นมันกรรมของสัตว์ ไอ้นั่นกรรมของสัตว์ เราไม่ใช่ว่ามีคนชมแล้วก็ โอ้โฮ! พวกเราก็ถูกต้องดีงามไปทั้งหมด

มันถูกต้องดีงามสําหรับสิ่งที่เป็นสัจจะ สิ่งที่เป็นธรรม สิ่งที่เป็นธรรมมันด้วยเหตุด้วยผลไง เราทุกคนเราแสวงหาความจริง เราแสวงหาของจริง ของจริงมันก็ต้องทดสอบต้องตรวจสอบทั้งนั้นน่ะ ตรวจสอบแล้วมันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริงล่ะ

ถ้ามันเป็นจริงหรือไม่เป็นจริง มันก็ต้องตรวจสอบด้วยความเป็นธรรม ตรวจสอบด้วยทางวิทยาศาสตร์ ด้วยสัจจะ ด้วยข้อเท็จจริง ผิดเป็นผิด ถูกเป็นถูก ไม่ใช่ตรวจสอบด้วยพวกเขาพวกเรา ถ้าพวกเขาพวกเรา ผู้ใดที่เข้าข้างพวกเรา อันนั้นถูก เวลามีสิ่งใดที่เห็นแย้งกับพวกเรา อันนั้นผิด อันนั้นเป็นพวกพ้อง

เวลาเทศน์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเทศน์แล้ว เทศน์ไม่ใช่เสียดสีใคร เทศน์ไม่ใช่กลั่นแกล้งใคร เทศน์ไม่ใช่ยกย่องพวกของเราเอง ไม่ใช่ เทศน์ความจริงก็ต้องเป็นความจริง ถ้าความจริง เทศน์เพื่อเป็นความจริงไง ความจริงเพื่อใคร ความจริงเพื่อคนที่เทศน์ด้วย เพราะคนที่พูดความจริง พูดความจริงเป็นสิ่งที่ไม่ตาย พอพูดความจริงมันก็จบไง ถ้าพูดเป็นสิ่งที่ไม่จริง เดี๋ยวไอ้คําพูดนั่นล่ะมันจะกลับมา กลับมาตรวจสอบไอ้คนที่พูดนั่นน่ะ

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่า เขามาวัดได้ไม่เท่าที่ความต้องการ

อันนี้เห็นใจ เห็นใจ เพราะอะไร เพราะเป็นทางโลกไง เป็นทางคฤหัสถ์ แล้วมีความรับผิดชอบ ฉะนั้น ถ้าเห็นใจด้วย หนึ่ง

สอง เห็นใจแล้วเขาก็ต้องรักษาอุดมการณ์อันนี้ไว้ ถ้าไม่รักษาอุดมการณ์อันนี้ไว้ ไปวัดไม่ได้ตามความต้องการ ก็เลยไม่ไป ไม่ไปแล้วพออยู่ทางบ้านก็เลยหลงระเริงทางโลกไป อย่างนี้เยอะมาก

ทีนี้เวลาฤดูกาลก็เปลี่ยนแปลง เวลาเกิดพายุฝนมันก็เปลี่ยนแปลง ศรัทธาของคนมันก็คลอนแคลน ถึงเวลามันคลอนแคลนมันก็หายหมดเลย

แต่ถ้าศรัทธาของคนนะ ศรัทธา อจลศรัทธา อจลศรัทธาคือเห็นกับชีวิตของเรา ชีวิตนี้มันทุกข์ทั้งนั้นน่ะ ถ้ามีสติมีปัญญานะ คนเรามันจะขวนขวาย คนเรามันจะหาทางพ้นจากทุกข์ ถ้าคนเรามันจะหาทางพ้นจากทุกข์ พ้นจากทุกข์มันก็ขวนขวาย

หน้าที่การงานนะ เราทําหน้าที่การงานของเราเสร็จ เสร็จแล้ววาง เวลาเข้าห้องพระหรือก่อนนอน หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าได้นั่งสมาธิได้ภาวนาเสียหน่อยเพื่อรักษาหัวใจไง

ดูสิ เวลาคนเขาออกกําลังกาย เช้าเขาก็ออกกําลังกายเพื่อสุขภาพกายของเขา ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สุขภาพจิต สุขภาพจิตถ้ามันได้ภาวนาเสียหน่อย มันทําให้จิตใจนี้เข้มแข็ง จิตใจนี้มันยังอยู่กับพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มันอยู่กับสัจธรรมอยู่ แล้วฝึกหัดๆ ขึ้นไป เวลามันดีขึ้นๆ

ไอ้ที่ว่า “เนื่องจากไม่สามารถเดินทางไปวัดได้เท่าที่ต้องการ”

ต่อไปเดี๋ยวเวลาแก่เวลาเฒ่าแล้ว เรามีวัดกลางหัวใจเลย ถ้าเรามีวัดกลางหัวใจ เราถึงเวลาแล้วก็อยากภาวนาของเรา ถึงเวลาเราก็สวดมนต์ไหว้พระแล้วก็ฝึกหัดภาวนา เพราะต่อไปอายุมากขึ้น หน้าที่การงานก็ต้องเบาบางลง พอเบาบางลง เวลาของเราก็จะมีมากขึ้น แล้วเราก็รักษาใจของเรา

แล้วอาศัยฟังจากเว็บไซต์นี่สบายเลย เว็บไซต์มันมีให้ฟังตลอด เพราะกดเมื่อไหร่มันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ วนอยู่อย่างนั้นน่ะ ฟังอยู่อย่างนั้น เพราะเรายังเปิดทีวีหลวงตา ฟังเทศน์หลวงตาอยู่ไง

เวลาเห็นภาพหลวงตานะ หลวงตาท่านเสียปี ๒๕๕๓ เวลาเห็นภาพหลวงตาจะบอกว่าท่านเสียไปแล้ว ๗ ปี ๘ ปี คอยเตือนนะ นึกว่าหลวงตายังอยู่ เวลาดูเทศน์หลวงตา ดูทีวี นึกว่าหลวงตาอยู่กับเรา ต้องเตือนตัวเองตลอดเลย ท่านเสียไป ๖ ปีแล้วนะ ท่านเสียไป ๗ ปีแล้วนะ แต่ก็ยังอยู่กับเรา เห็นไหม

ขนาดหลวงตาท่านเสียไปแล้วนะ คําเทศน์ของท่าน โครงการช่วยชาติฯ ของท่านยังออกทีวีอยู่ตลอดเวลา เราก็ระลึกถึงอยู่ตลอดเวลาเหมือนกัน เห็น เห็นอยู่อย่างนั้นน่ะ เราก็คิดนะ จากที่ว่าตอนท่านชราภาพท่านเจ็บไข้ได้ป่วย นี่เวลามันเป็นข้อเท็จจริงไง

นี่พูดถึงว่า สื่อมันมีประโยชน์อย่างนี้ไง เวลาสื่อ สื่อเรื่องอะไร สื่อธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เว็บไซต์หลวงตา ท่านก็เทศน์คําเทศน์ของท่าน คําเทศน์ของท่าน แล้วในทีวีหลวงตาก็เป็นคําเทศน์ของท่าน มันก็ยังเป็นประโยชน์กับเรา สื่อมันมีประโยชน์อย่างนี้ ถ้าเราใช้เพื่อประโยชน์นะ มันเป็นประโยชน์

ฉะนั้น คําถามว่า “ไม่มีคําถาม” ไม่มีคําถามนะ เราก็พูดถึงว่าเหตุผล ถึงจะไม่มีคําถาม แต่เวลาเขียนมานี่มันบอกถึงความจําเป็นของมนุษย์เลย “เนื่องจากไม่สามารถเดินทางไปวัดได้เท่าที่ต้องการ”

นี่มันก็บอกอยู่แล้วว่าในหัวใจมันว้าเหว่ ในหัวใจมันอยากมีที่พึ่ง ในหัวใจมันอยากจะชุ่มชื่น ในหัวใจมันอยากจะไปวัด ในหัวใจมันอยากจะปฏิบัติ แต่ “เนื่องจากไปวัดไม่ได้เท่าที่ต้องการ”

เท่าที่ต้องการ มันก็เป็นว่าเราต้องทําหน้าที่รับผิดชอบ เราเห็นด้วย เราต้องทําหน้าที่รับผิดชอบ แล้วมันก็เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์ที่ว่า เวลาเขามา เขามาทั้งครอบครัว มันเป็นประโยชน์ไง ไม่ใช่ว่าเวลาเราไม่ได้ไปวัดตามที่ต้องการ เราต้องการไปวัด เวลาสามีหรือที่บ้านเขาก็จะคิดเลย เอ๊ะ! ทําไมมันไปอย่างนั้น มันก็มีปัญหาเหมือนกัน ฉะนั้น ถ้าเขามีไปพร้อมกันถูกต้องดีงามก็ถูกต้อง

แล้วถ้ามันมาไม่ได้ ฟังจากเว็บไซต์ก็ยังเป็นประโยชน์นะ พอแต่ก่อนเวลาเสาร์อาทิตย์บางวันมันไม่มีถามตอบ ลูกศิษย์เขาจะมีโทรศัพท์มาเลยนะ “หลวงพ่อไปไหน หลวงพ่อไปไหน”

ไม่ได้ไปไหนหรอก มันไม่มีคําถาม

“ทําไมวันนี้หลวงพ่อไม่ตอบปัญหา”

เขียนมาสิ ทีนี้พอเขียนมาแล้ว เพราะอะไรรู้ไหม เพราะว่าเราสังเกตลูกศิษย์เวลาฟังเทศน์ๆ มันเหมือนเรา สําเนียงหลวงตานี่เราฟังรู้เลย ฟังรู้ว่านี่เป็นคําเทศน์หลวงตา สําเนียงของใคร ครูบาอาจารย์องค์ไหนเป็นขององค์นั้น

ไอ้ของเราก็เหมือนกัน เวลาคําถามสิ่งใดมา มันสําเนียง สําเนียงคือเทคนิคการจะตอบธรรมะของเรา เขารู้เลยนะ เวลาหลวงพ่ออ้าปาก รู้เลยว่าจะตอบเรื่องอะไร เพราะฟังทุกวัน ร่องสมองมีเท่านี้ไง

หลวงตาท่านบอกว่า สมมุติมีเท่านี้ สมมุติ ธรรมะมันกว้างขวางมาก ความรับรู้เรื่องสัจธรรม เวลาท่านบอกว่า เวลาหัวใจของท่านเวลาพ้นกิเลสไปเหมือนมังกร มันไปได้สามแดนโลกธาตุ สามแดนโลกธาตุ ธรรมะครอบสามแดนโลกธาตุ แต่สมมุติ ภาษาพูดมันมีเท่านี้

เวลาฟังเทศน์หลวงตา เราฟังสําเนียงไง สําเนียงหลวงตา คือมันจะมาร่องนี้ มันเหมือนร่องสมอง คือความชํานาญของเราจะออกอย่างนี้

นี่เทศน์ก็เหมือนกัน เราเห็นลูกศิษย์เวลาเขาฟังเขารู้เลย หลวงพ่อจะตอบขึ้นต้นอย่างนี้จะไปจบอย่างนั้น มันเป็นสําเนียง

แล้วก็มีคนเจตนาดีนะ เขาพยายามจะป้อนข้อมูลหนังสือให้เราฉะฉาน

เราบอกว่า หลวงตาท่านพูดนะ กรรมของสัตว์ ใครทําอย่างไร มาอย่างนั้น มันเป็นอย่างนั้น กรรมของสัตว์

เวลาเราฟังเทศน์หลวงปู่สิม เวลาเราฟังเทศน์ครูบาอาจารย์ รู้เลยจะออกไปอย่างนั้นๆ ท่านออกไปอย่างนั้น เวลาฟังเทศน์หลวงปู่สุวัจน์ เวลาฟังเทศน์หลวงปู่หล้า ในเสียงธรรมก็มี

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ฉะนั้นบอกว่า ถ้าฟังในเว็บไซต์มันเป็นประโยชน์ บางกัณฑ์เวลามันออกดีๆ มันก็ดี ถ้าบางกัณฑ์มันออกไม่ดีมันก็เป็นเรื่องของปริยัติ คือต้องเอาพระไตรปิฎกเป็นตัวตั้งแล้วเทศน์ไปตามนั้น

ถ้ามันแบบว่า หลวงตาท่านพูดว่า ใจของท่านเป็นนํ้าอมตะ อมฤต ตักไม่หมดไม่สิ้น

นี่ก็เหมือนกัน ธรรมะพูดได้ทั้งวันทั้งคืนไม่หมดไม่สิ้นหรอก แต่มันเป็นจังหวะอย่างที่ว่า เวลาหลวงปู่มั่นจะเทศน์ หลวงตาท่านบอกเลย ต้องไขก๊อกให้ได้ คือไปถามปัญหาให้มันถูกๆ ผิดๆ อย่างนั้นน่ะ ให้เข้าไปกระทบ กระทบกับธรรมะในใจนั้น

ถ้ากระทบกับธรรมะในใจนั้น ท่านบอกว่า ไม่ใช่! เท่านั้นน่ะ โอ้โฮ! ไหลพรูเลย บอก เออ! ถ้าอย่างนี้ฟังแล้วมันถึงใจ ถ้าถึงใจ นี่นํ้าอมตธรรม ไม่มีวันจบวันสิ้นหรอก แต่มันอยู่ที่จังหวะ ถ้าจังหวะที่มันเข้มข้น จังหวะที่มันดีๆ นะ โอ้โฮ! ออกมานี่เข้มข้น ถ้าโดยปานกลาง โดยทั่วไป ไอ้นี่เป็นธรรมะ ท่านบอกว่าธรรมะแกงหม้อใหญ่ ถ้าธรรมะแกงหม้อเล็กนั่นอีกเรื่องหนึ่ง เห็นไหม

นี่พูดถึงพระธรรม พระธรรมคือสัจธรรมความเป็นจริง แล้วใครจะเป็นคนสื่อเท่านั้น ความเป็นจริง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาแสดงธรรมๆ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม สัจธรรมๆ สัจจะความจริงอันนั้น แต่ใจอันใดมันเข้าถึงพระธรรมอันนั้นไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ กราบพระธรรมอันนั้น กราบพระธรรมคือข้อเท็จจริงที่ความเป็นจริง

ฉะนั้น ในการศึกษา ในการฟังธรรม ในการประพฤติปฏิบัติธรรมของเราขึ้นมา เราต้องการให้ใจเรามีสัจธรรม มีสัจจะความเป็นจริง มีสัจจะ มีอริยสัจจะในหัวใจ แล้วมันเป็นธรรมจริงๆ ในหัวใจของเรา นั้นเป็นที่พึ่งของชาวพุทธ เอวัง

เรากําหนดพุทโธของเราขึ้นไป
ใช้ปัญญาอบรมสมาธิของเราขึ้นไป
เราพิจารณาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป มันก็เป็นประโยชน์กับเรา
แล้วถ้าเป็นจริง พุทโธได้ดี

๔

พุทโธได้ดี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทิ้งงาน”

ขอบพระคุณหลวงพ่อในการตอบคําถามที่ผ่านมา เรื่อง “รู้ไม่ทันกิเลส” ผมยังภาวนาพุทโธมาอย่างต่อเนื่อง แม้นั่งสมาธิไปจะรู้สึกละเอียดปานใดก็ไม่ยอมให้พุทโธหาย เวลาสงบแล้วเกิดแสงสว่างมากก็ไม่สนใจ ยังคงอยู่กับพุทโธต่อไป ระหว่างวันช่วงไหนไม่ต้องคิดเรื่องงานก็จะอยู่กับพุทโธ รู้สึกว่าการคิดเรื่องอื่นไม่คู่ควรกับพุทโธ จนช่วงนี้ใจมันปลอดโปร่ง แต่ก็ยังไม่ทิ้งกรรมฐานให้กิเลสหลอกครับ เมื่อปฏิบัติมาจึงมีคําถาม

๑. มีครั้งหนึ่งผมนึกเรื่องเพศตรงข้ามที่ชอบใจ (ตอนนั้นไม่ได้นั่งทํากรรมฐาน) จู่ๆ ภาพที่เห็นคือกายเขาฉีกขาด เห็นไส้เป็นกอง ไอ้ที่คิดอยู่หยุดกึ๊กเลย นิมิตนี้ควรทิ้งไปหรือต่อยอดได้ครับ

๒. มีครั้งหนึ่งจิตเสื่อม พุทโธไม่อยู่ จึงใช้ปัญญาอบรมสมาธิ พยายามพิจารณาพลิกแพลงกับกิเลส จนมาถึงจุดหนึ่งใจบอกว่า “เนกขัมมบารมี” พอน้อมไปถึงตอนที่รักษาเนกขัมมะแล้วใจมันอิ่ม สงบลงมา อันนี้พอจะเอามาอาศัยการน้อมถึงบารมีที่ทําเพื่อให้สงบขั้นต้นได้ไหมครับ

๓. ช่วงที่ทํางานหนักมาก ก่อนทํากรรมฐาน ผมคลายเครียดก่อนโดยทําความรู้สึกตัว ไม่ไปยุ่งกับความคิด มันปล่อยวางอารมณ์ง่ายๆ เลย มันดูเหมือนว่างอย่างไม่มีเหตุผล จิตมันไปอยู่กับอายตนะ ๕ เว้นแต่ประตูใจ (มโนทวาร) เกิดเอ๊ะ! ขึ้นมา กรรมฐานต้องย้อนหดกลับมาที่จิต ถ้าทิ้งจิตหรือทิ้งกรรมฐานแล้ว คนที่ผมรู้จักก็ทําวิธีว่างแบบนี้กันเยอะ มันเหมือนทิ้งงาน ถามว่า ในบางครั้งคราวผมยังควรใช้วิธีคลายอารมณ์ไหมครับ

ตอบ : นี่คําถามนะ ๑ ๒ ๓ ๔ แต่เวลาคําถาม เวลาเมื่อก่อนถามถึงการภาวนา ถามถึงเหตุถึงผล

เรานี่เวลาใครที่ภาวนานะ แล้วมีความขัดข้อง แหม! มันอยากตอบ มันอยากตอบเพราะคนที่ปฏิบัติแล้วมันถามมาจากการปฏิบัติ ก็ตอบปัญหากันมาเยอะมาก โอ้โฮ! ตอบปัญหากันมา ปัญหาละเอียดลึกซึ้ง แต่เวลาภาวนาไป พอทํางานจนชํานาญแล้วนี่คําถามสั้นๆ คําถามสั้นๆ ง่ายๆ

แต่ถ้าเราเป็นผู้ปฏิบัติใหม่นะ อู้ฮู! มันเป็นวรรคเป็นตอนนะ แหม! เป็นขั้นเป็นตอน คุยกันครึ่งวันไม่รู้เรื่อง แต่พอเวลาปฏิบัติไปมากๆ เข้า คําถาม ๑ ๒ ๓ จบแล้ว ง่ายๆ แต่คําว่า “ง่ายๆ” พอปฏิบัติไปๆ เพราะเรายังไม่ได้ปฏิบัติมาเราก็อยากรู้อยากเห็น พออยากรู้อยากเห็น ปฏิบัติไป

เวลาหลวงปู่มั่นท่านสอน “จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก” มันเป็นได้ร้อยแปด แต่วุฒิภาวะเราอ่อนด้อย พอรู้เห็นสิ่งใดก็แหม! มหัศจรรย์ สุดยอดๆ สุดท้ายเดี๋ยวก็เสื่อมหมดน่ะ มันเป็นขี่ม้าชมทุ่ง มันเรื่องปลีกย่อยทั้งนั้นน่ะ เรื่องปลีกย่อย

เพราะเวลาหลวงตาท่านพูดไง เวลาปฏิบัติมียาก ยากอยู่ ๒ คราว คราวหนึ่งคือคราวเริ่มต้น กับอีกคราว คราวจะสิ้นกิเลส

ทีนี้คราวเริ่มต้นเขาก็ปฏิบัติกัน แล้วมีครูบาอาจารย์มากมายมหาศาลก็มีวิธีการแตกต่างหลากหลาย วิธีการแตกต่างหลากหลายก็วิธีการปฏิบัติพอเป็นพิธี

เพราะพิธี ครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติ ภาษาคําพูดเราเลย ภาษาเราเลยนะ ครูบาอาจารย์ที่ท่านสอนปฏิบัติท่านปฏิบัติไม่เป็น พอปฏิบัติไม่เป็นท่านก็สอนตามจินตนาการ ตามปรัชญาที่ตัวเองศึกษามา แต่ความจริงไม่มี ไม่มีหรอก

แต่ถ้ามันจะมี เวลาจะมีขึ้นมามันเรียบง่าย เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนถึงกรรมฐาน ๔๐ วิธีการ กรรมฐาน ๔๐ ห้อง อันดับหนึ่งคือพุทธานุสติ เวลาพุทโธๆ เวลาพุทโธๆ ถ้าพุทโธดีขึ้นๆ นะ พุทโธไปเรื่อยๆ จิตมันสงบเข้ามา เห็นไหม จากที่ขี่ม้าชมทุ่ง

เหมือนเรานั่ง เวลาแบบปัญหาสังคม ปัญหาสังคม สภากาแฟ เวลาทุกคนก็ไปนั่งร้านกาแฟแล้วก็นินทากันทั้งวันทั้งคืน นินทาตั้งแต่หนุ่มจนแก่มันยังนินทาไม่จบเลย สภากาแฟนั่นน่ะ มันก็เข้าร้านกาแฟทุกวัน แล้วก็ไปนั่งนินทากันครึ่งวัน แล้วก็ไปทํางาน พรุ่งนี้เช้ามานินทาอีกแล้ว นินทาตั้งแต่หนุ่มจนแก่ไม่จบ นี่สภากาแฟ

นี่ก็เหมือนกัน ปฏิบัติพอเป็นพิธี แล้วจิตมันก็รู้แตกต่างหลากหลาย รู้ไปหมด สุดท้ายพอเวลาปฏิบัติไปแล้วได้ผลอะไรมา พอไม่ได้ผลอะไรมา “อืม! เวลาปฏิบัติไปแล้วมันก็ไม่ได้ผลเนาะ เวลาปฏิบัติไปแล้ว ศาสนาพุทธมันไม่แน่นอนแล้วแหละ ศาสนาพุทธมันจะมีมรรคมีผลหรือไม่ กึ่งพุทธกาลแล้วมันจะมีหรือไม่” นี่ก็วิตกวิจารณ์กันไป วิตกวิจารณ์กันไปแล้วก็ล้มลุกคลุกคลานอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่พูดถึงปฏิบัติพอเป็นพิธี

แต่ถ้าเอาจริงเอาจังขึ้นมา พุทโธๆ สิ่งที่ว่าพอพุทโธแล้วได้ดี เวลาที่ปฏิบัติมามีปัญญามาก พิจารณาเป็นขั้นเป็นตอนเลย โอ้โฮ! เขียนมา นี่ตอบปัญหาไปเยอะมาก ครั้งสุดท้ายเขาบอกว่า ขอบคุณมากที่หลวงพ่อตอบเรื่อง “รู้ไม่ทันกิเลส”

“รู้ไม่ทันกิเลส” เรารู้อยู่ แต่กิเลสมันลึกซึ้งกว่า แล้วมันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ แต่ถ้าพุทโธๆๆ พุทโธไป มันเหมือนกับในหลวงท่านสอน ในหลวงท่านสอนเศรษฐกิจพอเพียงนะ เวลาเศรษฐกิจพอเพียง คนเรานี่นะ มีที่ดินเล็กน้อยก็ปลูกพืชผักสวนครัว ปลูกพออยู่พอกิน เสร็จแล้วถ้าเหลือก็ขาย

แต่การจะทําเศรษฐกิจพอเพียงพออยู่พอกิน เริ่มต้นต้องขุดสระนํ้าก่อน ต้องขุดสระนํ้าก่อนนะ ถ้ามีแหล่งนํ้า เวลามีที่ นี่ทฤษฎีใหม่ เวลามีพื้นที่ต้องแบ่งพื้นที่ที่อยู่อาศัย ที่ปลูกผักสวนครัว ที่เลี้ยงสัตว์ ที่ขุดสระ ขุดสระก็เลี้ยงปลา เลี้ยงปลาด้วยนํ้าใช้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราพุทโธๆๆ เหมือนขุดสระ ถ้ามันมีนํ้ามีท่านะ ทุกอย่างก็ใช้ประโยชน์ได้ ถ้ามีแหล่งนํ้าแล้วทําเศรษฐกิจพอเพียงนะ มันอยู่ได้ แล้วพอคนอยู่ได้แล้วนะ คนต้องขยันหมั่นเพียร เวลาขยันหมั่นเพียรขึ้นมาแล้วนะ

ในโลกนี้เขาต้องการความสะดวกสบายไง กดปุ่มหมดเลย ทุกอย่างจะกดปุ่มเอาสบายทั้งนั้นน่ะ นํ้าก็กดนํ้าประปาเทศบาล ไฟก็กดปุ่มเอา เขาจะเอาแต่สะดวกสบาย สิ้นเดือนก็ต้องจ่ายเงินๆๆ จ่ายค่านํ้า จ่ายค่าไฟ จ่ายค่าคนงาน จ่ายหมดเลย แล้วหามาไม่พอ จ่ายค่าสาธารณูปโภค

แต่ถ้าเราขุดบ่อนํ้าของเรา เราขุดสระนํ้า เรามีนํ้าใช้ของเราเอง ปุ๋ยเราก็ผสมเอง เราทําของเราเอง มันต้องเหนื่อยหน่อยหนึ่ง เราจะบอกว่า มันต้องเหนื่อยกว่าเขา มันต้องขยัน แล้วมีสติปัญญา มีความอดทน แล้วมันจะทําของเราขึ้นไปแล้ว แล้วพอทําจนอยู่ตัวแล้วมันจะประสบความสําเร็จ แล้วพอคนประสบความสําเร็จแล้ว “อื้อหืม! สุดยอดๆ ในหลวงท่านพูดจริงๆ พวกเรามันไม่เชื่อเอง”

แล้วพอทําขึ้นไป เห็นไหม แต่เพราะการทําปุ๋ย การขยันหมั่นเพียรมันได้สุขภาพมา สุขภาพที่แข็งแรง สุขภาพที่แข็งแรงมันไม่ต้องไปโรงพยาบาล มันไม่เสียค่ายา ไม่เสียค่าหมอ เพราะเราได้ออกกําลังกายไปในตัว สุขภาพร่างกายก็แข็งแรง แล้วทําจนนิสัยมันทําจนอยู่ตัว พออยู่ตัวขึ้นมาแล้วมีความสามัคคี มีต่างๆ กัน มันพออยู่พอกิน “โอ้โฮ! ในหลวงท่านพูดไว้แล้วแหละ แต่พวกเราไม่เชื่อ” เขาว่านะ พอมันได้ขึ้นมา เห็นไหม

นี่แหล่งนํ้า พุทโธๆๆ มันมีนํ้าใจ พุทโธๆ พุทโธจนดีขึ้น เขาว่าพุทโธๆๆ บริกรรมพุทโธไปเรื่อยๆ

แต่พวกเราอยากจะไบรต์ มีปัญญามาก ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา แล้วก็ปัญญาหลอกตัวเอง มีทฤษฎี มีเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นธรรม เห็นเทวดา เห็นอินทร์ เห็นพรหม เห็นนรกเห็นสวรรค์ เห็นหมดเลย

หลวงปู่ดูลย์บอกว่า เห็นจริงๆ เพราะมันเป็นอุปาทาน แต่ความเห็นนั้นไม่จริงหรอก มันไม่จริงเพราะเราคิดแบบโลกๆ เราคิดแบบสมองเรา เพราะจิตมันไม่สงบ จิตไม่สงบมันมีอวิชชา มันมีสมุทัยเจือมานอนเนื่องมากับความคิดมาตลอด มันไม่มีความคิดอันใดสะอาดบริสุทธิ์หรอก ความคิดมันเจือไปด้วยกิเลสทั้งนั้นน่ะ แล้วมันก็ไปรู้ไปเห็นทั้งนั้นน่ะ เพราะว่าจิตนี้มหัศจรรย์นัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก นี่มันเป็นไง

แต่ถ้าพุทโธๆ พุทโธไปเรื่อยๆ จะทําใจของเราให้เป็นสัมมาสมาธิ ทําใจของเราให้สะอาดบริสุทธิ์ สมุทัยมันก็เบาบางลง สมุทัย บางทีสมุทัยมันลืมไปเลยนะ สมุทัยมาไม่ทัน ปัญญาที่เกิดขึ้นมันจะเป็นปัญญาที่มหัศจรรย์ นี่ไง แหล่งนํ้า ถ้ามีแหล่งนํ้าแล้วนะ

คนถ้ามีแหล่งนํ้า ดูสิ ถ้ามีแหล่งนํ้าๆ คนปลูกบ้านอยู่แหล่งนํ้าสาธารณะเลย แต่มันขี้เกียจ มันไม่ทํามาหากินมันก็นอนเฝ้าแหล่งนํ้าอยู่นั่นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน พุทโธๆๆ ถ้าจิตใจมันสงบแล้ว จิตใจมันมีกําลังแล้ว เราจะใช้ประโยชน์ คนถ้ามีวาสนา ถ้ามีวาสนามันจะเอามาใช้ประโยชน์เป็นสัมมาทิฏฐิความถูกต้องดีงาม คนที่ไม่มีวาสนาเป็นมิจฉาสมาธิ สมาธิเกิดแล้วไปทําร้ายตัวเอง ทําลายตัวเอง

นี่ทําสมาธิได้แล้วมันยังต้องรู้จักใช้สอยให้เป็นประโยชน์ แล้วถ้าเป็นสมาธิแล้วมันจะมีความสุขความสงบของมันไง ถ้ามีสมาธินะ ถ้าจิตมันสงบนะ พุทโธนี่สําคัญมาก สําคัญสุดๆ เลย เหมือนที่ไหนมีแหล่งนํ้า ที่นั่นมีชีวิต ที่ไหนไม่มีแหล่งนํ้า ชีวิตอยู่ไม่ได้หรอก

นี่ก็เหมือนกัน เวลาภาวนาไปแล้ว ปฏิบัติไปแล้ว ปฏิบัติก็สํามะเลเทเมา ลัทธิศาสนาสอนปัญญาเลอเลิศ ปัญญาสุดยอด...ไม่เห็นมีใครภาวนาแล้วรู้จักกิเลสตัวเองเลย ไม่มีใครภาวนาแล้วชนะตัวเองได้เลย เว้นไว้แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรา

ครูบาอาจารย์ท่านพุทโธๆ ท่านสามารถเอาชนะตัวเองได้ เอาชนะตัวเองได้แล้วใครจะมาสรรเสริญเยินยอ ใครจะมาติฉินนินทาอย่างไรมันเรื่องข้างนอก เรื่องอยู่ไกลๆ นู่น

พูดไปเถอะ “ดิฉันสบาย”...ไร้สาระ เรื่องไร้สาระเลย ถ้าทําได้จริง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันอยู่ที่นี่ไง ขอให้พุทโธๆ เถอะ

เพราะว่าสิ่งที่เขาทํา เขาทํามา แต่เดิมมาเขาก็ทําความสงบของเขามา แต่ว่าด้วยอํานาจวาสนาบารมีก็ออกใช้ปัญญา ออกใช้ต่างๆ ก็ล้มลุกคลุกคลานมา แต่นี่เขาบอกว่าตอนนี้เขาฝึกหัดประพฤติปฏิบัติของเขา พยายามพุทโธอย่างเดียว พุทโธๆ ก็ไม่ยอมให้พุทโธหายด้วย แล้วถ้าจิตมันสงบเห็นสว่างไสว เห็นแสงสว่างขนาดไหนก็ไม่สนใจมัน

ไม่ต้องไปสนใจมัน พุทโธของเราไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธของเรา พุทโธหมือนกับเราขุดสระนํ้า เราเก็บกักนํ้าไว้ใช้ ถ้าเราเก็บกักนํ้าไว้ใช้ ที่ไหนเขาจะแห้งแล้ง ที่ไหนเขาจะมีความทุกข์ เราก็มีแหล่งนํ้าของเราแล้ว ในแหล่งนํ้านั้นก็มีปลาอยู่แล้ว ในแหล่งนํ้านั้นเดี๋ยวเราทําสวนครัว เราจะเอานํ้านั้นมารดผัก เราจะเอานํ้านั้นมาทําประโยชน์ของเรา

นี่พุทโธๆๆ พุทโธนี่สําคัญมาก พุทโธสําคัญมาก

สําคัญตรงไหน

สําคัญตรงเข้าสู่ปัญหานี่ไง “๑. มีอยู่ครั้งหนึ่งผมนึกถึงเพศตรงข้ามที่ชอบใจ (ตอนนั้นไม่ได้นั่งกรรมฐาน) จู่ๆ มันก็เห็นภาพ เห็นกายเขาฉีกขาด เห็นไส้เป็นกอง ไอ้ที่คิดอยู่หยุดกึ๊กเลย” มันมาจากไหนล่ะ นี่มันมาจากไหน

มันมาจากพุทโธๆ ที่เราทําพุทโธของเรานี่แหละ มันมาจากจิตใจที่มันมีพื้นฐานที่เป็นธรรมนี่

เหมือนมันมีแหล่งนํ้าอยู่ พอมันมีแหล่งนํ้าอยู่ มันมีปลา มีสิ่งต่างๆ มหาศาลเลย เรานั่งๆ อยู่เห็นปลาตัวหนึ่งมันโดดขึ้นมาจากสระนํ้า โอ้โฮ! ปลาตัวเบ้อเริ่มเทิ่มเลย ไม่ได้ตกปลา แต่ปลามันอยู่ในนํ้านั้นมันโดดลอยตัวขึ้นมาจากนํ้านั้น มันคะนองของมัน มันดีดตัวมันขึ้นมา เห็นตกใจเลย

นี่ก็เหมือนกัน “มันมีครั้งหนึ่งนึกถึงเพศตรงข้าม”

เวลานึกถึงมันจะเป็นต้นเหตุ ต้นเหตุ มโนกรรม เวลาต้นเหตุนึกถึงเพศตรงข้าม นี่ตรงข้ามที่ชอบใจ

“ตอนนั้นไม่ได้นั่งกรรมฐานด้วย”

เออ! ถ้านั่งกรรมฐานนะ โอ้โฮ! คงจะเขียนไปอีกแบบหนึ่งเลย “แหม! หลวงพ่อ ผมนั่งภาวนาอยู่ แหม! มันเกิดอสุภะ แหม! ผมตกใจเลย แต่นี่บังเอิญไม่ได้นั่ง ผมไม่ได้นั่ง มันเกิดเอง มันเกิดเอง”

เราบอกว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไง เวลาพระอัสสชิพูดกับพระสารีบุตรไง “ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ” มันต้องมีเหตุมีผลของมัน มันต้องมีที่มาที่ไป มันไม่ใช่หลุดมาจากก้อนเมฆ ลอยมาจากอากาศ ตกอยู่ตรงหน้าพอดี ไอ้นี่มันเป็นบุคลาธิษฐาน

สิ่งที่ว่าจู่ๆ นะ จู่ๆ เพราะอะไร เพราะเราคิดถึงเพศตรงข้าม จู่ๆ เราคิดถึงเพศตรงข้ามที่ชอบใจ นี่ไง มันจะเป็นอุปาทาน เป็นทางเข้าไปสู่ความทุกข์แล้วแหละ ถ้าคิดถึงเพศตรงข้าม เพศที่เราชอบใจ แล้วถ้ามันน้อมนําไปตามอารมณ์นั้นน่ะ มันก็ไปกระตุ้นให้หัวใจเราคิดจินตนาการไปให้เรามีความทุกข์ความยากแล้วล่ะ

แต่นี่ด้วยเราพุทโธๆ ของเรา เราทําของเรามาตลอดไง พอเราระลึกถึง ระลึกถึงเพศตรงข้าม นี่มันมีเหตุ มันจะชักจูงไปแล้ว พอมันชักจูงไป เราเคยพุทโธไว้ๆ นี่ธรรมไง เวลาธรรมขึ้นมา

จู่ๆ เลย จู่ๆ เลย เวลาคิดถึงเพศตรงข้าม จู่ๆ มันเป็นภาพขึ้นมาเลย เห็นภาพ คือเห็นภาพทันที กายนั้นฉีกขาดออก ไส้ไหลเป็นกองเลย ไอ้ที่คิดอยู่หยุดกึ๊กเลย ไส้ไหลเป็นกองเลย มันเป็นไส้ มันเป็นเลือดสาดเลย เลือดแดงเลย

สวยไหมล่ะ สวยไหม ไอ้ที่ว่าเพศตรงข้ามที่ชอบใจ สวยไหม มันไม่สวยเพราะอะไรล่ะ มันไม่สวย นี่ไง ที่ว่าเห็นอสุภะ เห็นกายๆ

ฉะนั้น สิ่งที่เขาบอกว่า “สิ่งนี้เอามาต่อยอดได้หรือไม่”

เราพูดไว้บ่อยมาก เวลาเราหัดภาวนาของเรา เราทําความสงบของใจของเรามา ถ้ามันจะเห็นนิมิต เห็นสิ่งใด ไม่เอาทั้งนั้นน่ะ เว้นไว้แต่กายไง เว้นไว้แต่เห็นกาย

แต่นี้เพราะเราไม่ได้ภาวนา ถ้ามันเห็นอย่างนั้น นั่นน่ะส้มหล่น พอส้มหล่น สิ่งนี้ประเสริฐมาก ทีนี้ประเสริฐมาก มันหล่นมานี่ สิ่งนี้มันเป็นธรรมผุด มันเป็นธรรมมาเตือน เวลาธรรมมาเตือน เราไม่ได้ภาวนา เราไม่ได้ตั้งท่า เราไม่ใช่ความพร้อมที่เราจะสู้กิเลส แต่ธรรมะนี่นะ จู่ๆ ผุดขึ้นมาเลย ให้เราสะอึกเลย

เวลาหลวงตาท่านบอกว่าเวลาท่านพิจารณาของท่านอยู่ ความว่าง สว่างไสว โอ๋ย! มันมหัศจรรย์ๆ จู่ๆ จู่ๆ ธรรมะเตือนเลย ไอ้ที่สว่างไสว ไอ้ที่เวิ้งว้างนั่นน่ะมันเกิดจากจุดและต่อม เป็นต้นเหตุ เป็นต้นเหตุให้หลวงตาได้สติแล้วมารื้อค้นค้นคว้าว่า ไอ้ความว่าง ไอ้แสงสว่าง ไอ้ที่ความเห็นมันเกิดจากอะไรไง มันต้องหาที่เกิด หาเหตุให้เจอ ถ้าหาเหตุเจอแล้ว แล้วจะไปแก้ไขที่ตรงนั้นไง

นี่ก็เหมือนกัน เราระลึกถึงเพศตรงข้าม ระลึกถึงเพศตรงข้ามเลย แล้วไม่ได้ภาวนา จู่ๆ ภาพที่เห็นคือกายฉีกขาด กายฉีกขาดเลย ไม่ใช่กายสวยๆ จู่ๆ เห็นกายมาอย่างกับนางฟ้าเลย สวยหมดเลย ก็ยังติดอยู่นะ เออ! สวย

นี่จู่ๆ เห็นภาพกายฉีกขาด

กายฉีกขาดมันก็เห็นเป็นอสุภะแล้ว เห็นไส้เป็นกองเลย ไอ้ที่คิดๆ อยู่น่ะเห็นอย่างนั้น นี่ไง สิ่งที่พระกรรมฐาน พระกรรมฐาน ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เวลาพระเรานี่พระกรรมฐานก็ไอ้พระชีวิตนี่ไง พระมีชีวิต พระบิณฑบาตกินอยู่นี่ นี่พระกรรมฐาน แต่เวลาพระกรรมฐานในความหมายของบาลี พระกรรมฐาน เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ กรรมฐาน กรรมฐาน ๕ เวลาพระกรรมฐาน เวลาพระกรรมฐานเกิดไง เวลาขอกรรมฐานๆ นี่ไง พระกรรมฐาน พระกรรมฐานเกิดกับเราแล้ว

ถ้าพระกรรมฐานเกิดกับเรา เพียงแต่ว่าเราไม่ได้ตั้งหน้าตั้งตาจะภาวนา เห็นไหม มันมา มันมาแบบไม่รู้ตัว เสร็จแล้วพอสํานึกได้มันก็หายไปโดยไม่รู้ตัว แต่มันมีรสชาติ มันมีรสมีชาติมาก รสชาตินี้มันฝังใจเลย แล้วเขาบอกว่า นิมิตนี้ควรจะต่อยอดได้หรือไม่

ควรอย่างมาก แต่ถ้าควรอย่างมากแล้ว เวลาหลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านเทศน์ไง ท่านบอกอะไรที่เป็นข้อสําคัญ ไฮไลต์ของมัน ท่านจะข้ามๆ ไป

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งใดที่มันสะเทือนใจก็อยากจะได้ตรงนั้นน่ะ ไอ้คําว่า “อยากได้” นี่กิเลสซ้อนกิเลสแล้ว

สิ่งนี้สิ่งที่มันเป็น สมควรที่จะมาต่อยอดหรือไม่

สมควรอย่างมาก แต่ถ้าเราไปคิดแต่ตรงนี้มันก็เป็นโทษเลย เห็นไหม เวลาธรรมเกิด โดยบาลีนะ โดยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาสิ่งที่มันเกิด เขาเรียกว่าธรรมเกิด

แต่หลวงตาท่านพูดเอง กิเลสเกิด กิเลสเกิดก็ตรงนี้ไง พอมันเกิดขึ้นมาแล้วมันดี พอมันดีก็อยากได้ อยากได้คือกิเลส พออยากก็คือกิเลส ก็เป็นกิเลสเกิดไง มันเกิดโดยกิเลส แล้วมันก็มาปลุกเร้ากิเลส มันควรจะเป็นธรรม เป็นธรรมคือเป็นประโยชน์กับเรา เลยกลายเป็นโทษ เป็นโทษที่ไหน เป็นโทษที่มันเป็นเครื่องล่อ เป็นโทษที่มันจะจูงให้เราหลงทางไง

แต่ถ้าเราวางมันได้ เราวางมันได้แล้วเราทําของเราโดยปกติ ถ้ามันจะเกิดอีกมันก็เป็นประโยชน์กับเรา ถ้ามันไม่ได้เกิดอีก สิ่งนั้นมันเป็นคติเตือนใจ เออ! อย่างนี้เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์ว่าเวลามันเกิดตามข้อเท็จจริงมันเป็นอย่างนั้นน่ะ เพราะไม่มีใครคาดใครหมาย มันเป็นไปโดยสัจจะ เป็นไปโดยข้อเท็จจริง เป็นไปโดยธรรม ไม่มีใครไปแต่งให้มันเป็น แต่เวลาคนที่จะไปแต่งให้มันเป็น ต้องการให้มันเป็น นั่นน่ะคือกิเลส เวลากิเลสแล้วมันจะไม่ได้ผลไง

ฉะนั้น เขาบอกว่า สิ่งที่อย่างนี้มันเป็นไปได้ไหม

ได้ เราบอกว่า สิ่งที่เราจะประพฤติปฏิบัติของเรา ถ้ามันไปเห็นเทวดา เห็นอินทร์ เห็นพรหม เห็นสิ่งต่างๆ เราไม่เอา เว้นไว้แต่เห็นกาย ถ้าเว้นไว้แต่เห็นกาย มันต้องพร้อมไง เวลาจิตสงบแล้วเห็นแล้ว ตั้งสติไว้ แล้วรําพึง รําพึงพิจารณาให้มันเป็นไปอย่างนั้น นี่เราต่อยอดได้ แต่ถ้ามันยังต่อยอดไม่ได้ เพราะอะไร เพราะเราไม่ได้ภาวนาอยู่ แล้วไม่ภาวนาอยู่ แล้วมันเริ่มต้นไม่ได้ไง

ถ้ามันจะเริ่มต้นได้นะ มันต้องจิตสงบแล้วมันเห็น เห็นแล้วมันพิจารณาพลิกแพลงไปด้วยสติสัมปชัญญะ นั่นน่ะวิธีการวิปัสสนา

แต่ไอ้อย่างนี้มันมาแบบจับพลัดจับผลูอย่างนี้ มันไม่ได้ แต่บอกว่า สิ่งนี้เอามาต่อยอดได้ไหม

ได้ แล้วควรด้วย เพียงแต่ทําให้ถูกต้อง แต่ถ้าบอกได้ แล้วพยายามจะบีบคั้นจงใจให้เป็นนะ ไม่ได้ เขาเรียกว่าสัญญาซ้อนสัญญา กิเลสซ้อนกิเลส กิเลสมันก็เป็นเรื่องที่หนักหนาสาหัสสากรรจ์อยู่แล้ว แล้วเราไปซ้อนมันเป็นสองชั้นสามชั้นมันยังทุกข์มากกว่านั้นอีก ฉะนั้น ต้องวางไว้ให้ตามความเป็นจริงไง แล้วเราพิจารณาของเราไป นี่ข้อที่ ๑.

“๒. มีครั้งหนึ่งจิตเสื่อม พุทโธไม่อยู่ จึงใช้ปัญญาอบรมสมาธิ พยายามพิจารณาพลิกแพลงกับกิเลส จนมาถึงจุดหนึ่งใจถึงบอกว่า เนกขัมมบารมี”

ไอ้นี่เนกขัมมบารมี อย่างข้อที่ ๑. ข้อที่ ๑. เวลาจิตมันสงบแล้วมันพิจารณา มันเห็นกาย แต่ข้อที่ ๒. “เนกขัมมบารมี” นี่มันเห็นธรรม ธรรมารมณ์ๆ อารมณ์ที่มันสงบไง อารมณ์ที่มันสงบแล้ว เวลามันผุดขึ้นมา นี่ก็ผุดขึ้นมา

มันก็เหมือนกับกายที่ฉีกขาดนั่นแหละ แต่กายที่ฉีกขาดมันเห็นเป็นอสุภะ ไปเห็นกาย แต่เวลาถ้าเราใช้ปัญญาอบรมสมาธิแล้วมันเกิดปัญญาขึ้น ปัญญาขึ้น มันเป็นที่นี่ไง

ที่เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอกว่าเวลาธรรมท่านเกิด ธรรมท่านเกิดเป็นภาษาบาลี แล้วภาษาบาลี ถ้าเวลาธรรมเกิดแล้วท่านอยู่ที่วัดหนองผือไง “นี่ธรรมเกิดแล้วแหละ เป็นภาษาบาลี แต่เก็บไว้ก่อน ยังไม่พูด รอมหามาก่อน” เวลามหามา “ใครเป็นมหาตอบเว้ย” ก็พูดไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลามันเกิดนี่ “เนกขัมมบารมี” เวลาหลวงปู่มั่นเกิดเป็นภาษาบาลี พอเกิดเป็นภาษาบาลีขึ้นมาท่านก็ตอบของท่านในหัวใจแล้วแหละ เพียงแต่ว่าท่านอยากจะเก็บไว้สอน อยากจะเก็บไว้เป็นมุขให้จุดประกายให้ลูกศิษย์มีปัญญาไง

เวลาอย่างเรา เราจะคิดปัญหาของเรา เราจะใช้ปัญญาของเรา สมองมันทึบ แล้วมันคิดอะไรไม่ออกไง เวลาครูบาอาจารย์ท่านก็จะมีโจทย์ให้ไง มีโจทย์ มีสิ่งใดกระตุ้นไง ท่านก็บอกเวลาบาลีมันเกิด “เก็บไว้ก่อน รอมหามาก่อน” พอมหามา “ใครเป็นมหาให้ตอบ” ท่านก็ตั้งบาลีของท่านเลย

หลวงตาท่านรู้เลยว่าหลวงปู่มั่นท่านเก็บไว้ฝากท่าน ท่านพูดเอง ท่านบอกว่า คนเราภาวนาแล้วมันมีปัญญา ท่านไม่ต้องการให้เราตอบหรอก เพราะปัญญาอย่างเราจะสู้อาจารย์ได้อย่างไร แต่อาจารย์ท่านมีของท่าน ท่านเข้าใจของท่านหมดแล้วแหละ แต่ท่านอนุเคราะห์ ท่านเอาไว้ให้ไปเป็นแนวทางให้เราได้จุดประเด็นให้เราได้บุกเบิกไง “อ้าว! ใครเป็นมหาเว้ย อ้าว! มหาตอบ” นั่นน่ะท่านจุดประเด็น

แต่พอท่านพูดบาลีปั๊บ หลวงตาท่านก็นั่งเฉยๆ ท่านรู้ว่าท่านตั้งประเด็น ท่านจะให้เป็นอุบาย เวลาพอท่านนั่งเฉยๆ แล้ว หลวงปู่มั่นท่านตั้งประเด็นเสร็จ “อ้าว! มหาตอบ” มหาไม่ตอบ หลวงปู่มั่นก็ตอบเอง ตอบเปรี้ยงๆๆ เลยนะ พอท่านฟังเสร็จแล้วบอก อู้ฮู! ซาบซึ้ง นี่ท่านเก็บเอาไว้ฝาก

เวลาลูกศิษย์ที่เป็นลูกศิษย์นะ ลูกศิษย์ที่เป็นพระนะ ควรจะรู้กาลเทศะ ควรจะรู้ถึงความมุ่งหมายของอาจารย์

ไม่ใช่ลูกศิษย์บ้าบอ อะไรก็จะแซงหน้า พออาจารย์พูดอะไร กูเก่งกว่าเลย กูแซงไปเลย กูนี่แน่กว่า อาจารย์สู้กูไม่ได้ กูนี่สุดยอด ไอ้นั่นไอ้ลูกศิษย์ที่โง่

แต่ลูกศิษย์ที่ฉลาด เวลาหลวงปู่มั่นท่านบอก “อ้าว! ใครเป็นมหา มหาตอบ” ใครเป็นมหา ก็มีมหาอยู่องค์เดียว “ใครเป็นมหาเว้ย” ก็มีมหาอยู่องค์เดียว จะมีใครอีกล่ะ

“อ้าว! มหาตอบ” มหาก็ไม่ตอบ เพราะมหามีปัญญา ท่านไม่ได้ให้เราตอบ ท่านไม่ได้ตั้งใจให้เราตอบ เพราะอะไร เพราะหลวงปู่มั่นท่านเป็นพระอรหันต์ ขณะนั้นท่านยังประพฤติปฏิบัติอยู่ เราจะเอาปัญญาอะไรไปตอบพระอรหันต์ เพียงแต่พระอรหันต์ท่านฉลาด ท่านก็เอาคติธรรม ธรรมที่มันผุดขึ้นในใจของท่านเอามาฝาก

นี่ไง แววของพระ แววของผู้ที่ปฏิบัติที่มีปัญญา ที่มีปัญญา เห็นไหม เวลาบอก “อ้าว! ใครเป็นมหา มหาตอบเว้ย” อ้าว! มหามีอยู่องค์เดียว มหาก็ไม่ตอบ พอไม่ตอบ ท่านก็ตอบเอง พอตอบเองนะ โอ้โฮ!

มันฟังแล้วนะ แหม! มันซึ้ง มันกินใจ ให้ตัวเองไปหาอยู่นะ ๕ ปียังไม่เจอรสชาติอย่างนี้เลย เวลาท่านบุกเบิกแล้วท่านใส่มา นี่ไง พูดถึงถ้าเป็นลูกศิษย์อาจารย์ที่มีวุฒิภาวะ ที่มีนํ้าใจต่อกัน มันเป็นประโยชน์อย่างนี้

ไม่ใช่ว่าลูกศิษย์ “ฉันเก่ง อาจารย์ยังสู้ฉันไม่ได้ อาจารย์โง่ๆ ฉันเก่งกว่าอาจารย์” นั่นน่ะตายทั้งนั้นน่ะ ไปไม่รอดหรอก ไอ้กิเลสออกหน้าอย่างนั้นน่ะ

แต่นี่ไม่อย่างนั้น นี่พูดถึงเวลาเขาบอกว่าเขาใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เพราะพุทโธไม่อยู่ เวลาพุทโธๆ ไปมันเกิดไง มันผุดขึ้นมา “เนกขัมมบารมี” พอน้อมไปถึงตอนนั้น รักษา พอน้อมไปตอนที่รักษาเนกขัมมะมันทําให้อิ่มใจ สงบลงมา และพอที่จะอาศัยการน้อมนํามาอย่างนี้มาเพื่อให้สงบขั้นต้นได้ไหมครับ

มันได้ทั้ง ๒ อันน่ะ อันทีแรกมันเห็นกาย ข้อที่ ๑. พุทโธๆๆ เราบอกว่าพุทโธนี้มหัศจรรย์ พุทโธนี้สุดยอดมากนะ พุทโธนี่ เวลาพุทโธๆ แล้วจิตใจมันมีหลักมีเกณฑ์แล้ว ถ้าเวลาเป็นประโยชน์มา เป็นประโยชน์อย่างนี้

แต่ถ้ามันไม่มีเลย เศรษฐกิจพอเพียง แล้วไปอยู่กลางทะเลทราย แล้วก็พอเพียงอยู่กลางทะเลทราย โอ้โฮ! ในหลวงหลอก เศรษฐกิจพอเพียงอะไร นํ้าสักหยดก็ไม่มี รอแต่ความชื้นตอนกลางคืน นํ้าค้าง นํ้าค้างปลูกอะไรก็ไม่ได้ นี่เศรษฐกิจพอเพียง พอเพียงแล้วก็อยู่กลางทะเลทราย

เศรษฐกิจพอเพียง มันก็ขุดสระสิ มีนํ้ามีท่าแล้วมันจะได้พอเพียง ถ้าพอเพียงขึ้นมา เดี๋ยวจะมีอยู่มีกิน นี่ก็เหมือนกัน พุทโธๆ ให้จริงสิ ถ้าพุทโธจริงๆ มึงจะรู้เลยว่าพุทโธมีคุณค่าแค่ไหน ถ้าไม่มีพุทโธมึงจะภาวนาอะไรกัน

กลางทะเลทราย แล้วก็บอกว่าพอเพียง พอเพียงเสร็จแล้ว ฉันก็ทําเศรษฐกิจพอเพียง กลับมานี่โดนแดดเผาซะแดงหมดเลย พอเพียงอย่างนี้ พอเพียงไหม้เกรียมหมดเลย ก็พอเพียงแบบมึงไง พอเพียงแบบโลกๆ ที่เขาทําปฏิบัติกันไง

แต่ถ้ามันพุทโธๆๆ โอ้โฮ! มีสระนํ้านะ แล้วถ้ามีสระนํ้ายังโง่อยู่นะ เดี๋ยววิทยากรเขามาแนะนํา ตาพองเลย อ๋อ! ต้องทําอย่างนี้เองหรือ นี่ถ้ามันมีนํ้า มันทําอะไรก็ได้ โง่ขนาดไหนมันก็ยังพอทําได้ถ้ามีแหล่งนํ้า

แต่ถ้ามันอยู่กลางทะเลทราย ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา อยู่กลางทะเลทราย เดี๋ยวขั้นตอนทีเดียวก็จบ ปฏิบัติ อู๋ย! รู้มาทุกอย่าง...ไร้สาระ

สิ่งที่มันเป็นสาระ เป็นสาระอย่างนี้ บอกว่า พอมันคิดถึงเนกขัมมบารมี พอเวลาคิดถึงเนกขัมมะ คิดถึง มันอิ่มเอมหัวใจ สิ่งนี้มันจะทําได้หรือไม่ได้

มันทําได้อยู่แล้วถ้ามันเป็นประโยชน์กับเรา

นี่พูดถึงว่า ข้อแรกเวลามันคิดถึงเพศตรงข้าม

เราจะบอกว่ามันมีพื้นฐาน พุทโธๆๆ เขาพุทโธมาตลอด พุทโธจนแสงสว่างอย่างไรก็ไม่เอา พุทโธไม่ให้หายด้วย ถ้าพุทโธหาย พุทโธหาย กิเลสมันเข้าข้างตัวเอง พุทโธๆๆ หายแล้วมันจะนอนกระดิกตีน มันจะไปอยู่กลางทะเลทราย เพราะอะไร เพราะไม่ดูแลรักษานะ ต้นไม้จะตายหมด สภาพแวดล้อมเดี๋ยวก็กลางทะเลทราย ไอ้ที่พุทโธหาย นั่นน่ะตายหมด

พุทโธๆ ไม่ให้หาย เวลาถ้ามันเป็นจริงของมันนะ โอ้โฮ! แหล่งนํ้ามันไปไหลรวมกันนะ โอ้โฮ! แล้วพืชพันธุ์ธัญญาหารมันอุดมสมบูรณ์ แล้วถ้าคนโง่มันก็อยู่นั่นน่ะ ถ้าคนฉลาดนะ สิ่งนั้นเป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ เป็นต้นทุนของเรา ฉะนั้น พุทโธแล้วได้ดี พุทโธแล้วเป็นประโยชน์มาก

นี่ก็เหมือนกัน พอพุทโธๆ ไม่อยู่ ไม่อยู่ก็ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ พอปัญญาอบรมสมาธิมันเกิดเป็นเนกขัมมบารมี มันเกิดเป็นธรรมขึ้นมา ถ้าพิจารณาของมัน อย่างนี้ใช้ได้ไหม

เราทําความสงบของใจเข้ามาแล้วพิจารณาไป มันจะเกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้น ถ้าเกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้น นั่นคือผลเกิดจากการกําหนดพุทโธ ผลจากการที่จิตของเรามั่นคง ผลเกิดจากจิตของเราที่มีมาตรฐาน

แต่เดิมมันไร้สาระบ้าบอคอแตก แล้วก็สิทธิความเป็นมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ ทําอย่างไรก็ได้ ไอ้นั่นมันโลกียปัญญา ปัญญาอ่อนด้อย ปัญญาโลกๆ น่ะ ถ้าใจเราจะพูด เราจะบอกว่าปัญญาขี้หมาเลย ปัญญาอย่างนั้นน่ะปัญญาขี้หมา

ปัญญาในพระพุทธศาสนาไม่เป็นปัญญาอย่างนั้น ปัญญาในพระพุทธศาสนา ปัญญาที่เอ็งเห็นอย่างนี้ เห็นกายที่มันฉีกขาด นี่ปัญญาเกิดอย่างนี้ หยุดกึ๊กเลย

นี่ก็เหมือนกัน พอเนกขัมมะขึ้นมา พอคิดถึงเนกขัมมะ ใจนี้อิ่มหมดเลย สงบระงับหมดเลย

นี่ถ้าปัญญาต้องปัญญาอย่างนี้ ปัญญาในพระพุทธศาสนา ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากพุทโธที่เอ็งพุทโธมาไง

แต่เดิมก่อนหน้านั้นมา โอ้โฮ! เขียนมานี่ แหม! เป็นชั้นเป็นตอน ไอ้เราก็ แหม! ถ้าภาวนามานะ เพราะว่าเราก็บ้าภาวนา ว่าอย่างนั้นเถอะ เราก็บ้าภาวนา

เวลาภาวนามามันจะเป็นอย่างนั้นน่ะ สงสัยไปหมด รู้ไปหมด แล้วมันรู้จากการภาวนา ไม่ใช่รู้จากตํารับตํารา แหม! ตอบกันฉะฉาน เป็นฉากๆ เลย สุดท้ายกลับไปพุทโธ

พอพุทโธแล้วเห็นกายฉีกขาดเลย เห็นไหม นี่เข้าสเต็ปแล้ว นี่แหละเข้าหลัก ถ้ามันจะเข้าหลัก มันจะเข้าหลักอย่างนี้ มันจะภาวนามาอย่างนี้ไง แล้วถ้าปัญญาอบรมสมาธิมันก็นี่ไง เกิดเนกขัมมบารมีไง

นี่ข้อที่ ๓. ข้อที่ ๓. นี่สําคัญ ข้อที่ ๓. มันจะกลับไปสู่สังคมโบราณ สังคมดั้งเดิมไง สังคมที่เขาบอกว่า แล้วคนที่ผมรู้จักเขาก็ทําวิธีนี้ไง วิธีว่าง วาง แล้วมันสบาย

วิธีเดิมๆ เขาทํากันอยู่อย่างนี้ มันไม่มีพุทโธ ไม่ทําพุทโธ บอกพุทโธเป็นงานของกรรมกร เป็นงานของคนที่หาเช้ากินคํ่า ไอ้พวกเราพวกเศรษฐี ถ้านิพพานก็นิพพานสําเร็จรูป สั่งเอาได้เลย คิดกันอย่างนั้น พูดกันอย่างนั้นน่ะ แล้วสังคมก็เชื่อ แต่ถ้าเราพุทโธๆ “ไอ้พวกนี้พวกนักปฏิบัติกรรมกร พวกปฏิบัติขี้ทุกข์” มันไม่ยอมทํา

ไม่ยอมทําก็ไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ชี้ทาง พวกเราต่างหากเป็นผู้ที่ปฏิบัติ ใครปฏิบัติขึ้นมาจะได้อย่างนั้น

นี่ไง ย้อนกลับไป ถ้าพุทโธๆ ไม่ให้พุทโธหาย พุทโธมันแสงสว่างขนาดไหน เราก็กลับมาพุทโธ ไม่ยอมทิ้งพุทโธ แล้วเวลามันจะเกิดขึ้นมา เกิดที่ร่างกายฉีกขาด เกิดที่ว่าเนกขัมมบารมี นี่มันเกิดขึ้นมา มันเกิดขึ้นมาจากจิตที่มีพื้นฐาน จิตที่สงบ จิตที่มีกรรมฐาน

มีกรรมฐานเพราะอะไร เพราะกําหนดพุทโธๆ จนจิตมันมีหลักมีเกณฑ์ของมัน มีหลักมีเกณฑ์ของมันก็เป็นประโยชน์กับมัน แล้วเราก็เอาตรงนี้เป็นหลักเป็นเกณฑ์ ก็กลับไปที่พุทโธๆ ไม่ทิ้ง พุทโธไม่ทิ้ง พุทโธไปเรื่อยๆ

แล้วเดี๋ยวที่มันเกิด ที่มันเห็น ที่มันเห็น ที่มันรู้มันเห็นขึ้นมา เห็นที่กายฉีกขาด เห็นเนกขัมมบารมี เห็นกายก็เห็นสติปัฏฐาน ๔ เห็นเนกขัมมบารมีก็ธรรม ธรรมารมณ์ อารมณ์ที่เกิดจากการกระทํา ถ้ามันมีสมาธิ มันมีหลักมีเกณฑ์ มันจะเข้าสู่อย่างนี้ นี่ไง ศีล สมาธิ ปัญญา

ศีล สมาธิ ปัญญา มรรค ๘ ไง นี่เป็นสิ่งที่สัมมาทิฏฐิ สัมมาทิฏฐิคือความเห็นที่ถูกต้องดีงาม ถูกต้องดีงามจากการกระทํา ถูกต้องดีงามจากผลงานที่การกระทําขึ้นมา ไม่ใช่ถูกต้องดีงามของกิเลสไง

ถ้าถูกต้องดีงามของกิเลสก็เข้าข้อที่ ๓. ไง “ช่วงที่ทํางานหนักมาก ก่อนที่ทํากรรมฐาน ผมคลายเครียด”

คลายเครียด ภาวนาคลายเครียด เห็นไหม นี่มันภาวนาแบบสมัครเล่นน่ะ ภาวนาแบบเรื่องสุขภาพจิต นี่ไง ที่ว่า “คลายเครียดก่อน ก็มีความรู้สึกตัว ไม่ไปยุ่งกับความคิดไง ปล่อยวางอารมณ์ง่ายๆ เหมือนดูว่ามันวาง แล้วดูว่ามันว่างอย่างที่ไม่มีเหตุผล”

คําถามเขาเขียนว่า “อย่างที่ไม่มีเหตุผล” อย่างที่ไม่มีเหตุผลนะ มันก็เป็นเรื่องการหลอกไง ถ้าเอ็งตั้งใจ เอ็งจงใจ เอ็งมีการกระทําขึ้นไป มันก็เป็นกิจจะลักษณะ มันก็จะเป็นหน้าที่การงานไง

แต่ถ้ามันว่างๆ ปล่อยวาง ว่างแล้วโดยที่ไม่มีเหตุผล ไม่ต้องทําอะไรเลย มันก็เป็นสํามะเลเทเมาใช่ไหม พอสํามะเลเทเมาแล้วมันก็สุขมันก็สบายใช่ไหม พอสุขสบายก็บอก “นี่ไง เป็นการปฏิบัติที่เรียบง่าย เป็นการปฏิบัติที่สะดวกสบายไง ไม่เหมือนกับพวกไอ้กรรมกรนั่น ไอ้พวกกรรมกรพุทโธๆๆ ไอ้พวกเดินจงกรมไอ้พวกกรรมกร ไอ้พวกเราพวกปัญญาชน”

ส่วนใหญ่โลกเป็นอย่างนี้ แล้วโลกเป็นอย่างนี้ เขาเป็นกันอยู่อย่างนี้ ถ้าเป็นอย่างนี้ก็ปล่อยเขาไป

เพียงแต่เวลาเขาถามเขาบอกว่าเขาทําอย่างของเขา ดูมันว่าง ดูมันวางไม่มีเหตุผล จิตมันก็ไปอยู่ที่อายตนะ ๕ เว้นประตูใจ มโนทวาร เลยเอะใจขึ้นมาว่ากรรมฐานต้องย้อนกลับหดเข้ามาที่จิต

นี่ไง มันพ้นจากจิตคือพ้นจากกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน สัมมาสมาธิไง

ภวาสวะคือภพ คนที่ไม่เป็นบอกว่า “สมาธิคือตัวตนนะ”

ก็มันตัวตน ก็มันเป็นภพ ก็เป็นเรา ทําไมไม่เป็นตัวตนล่ะ มึงเป็นเทวดามาจากไหนที่ไม่มีตัวตน เขาก็ต้องค้นหาตัวตนให้เจอ ถ้าไม่ไปแก้ไขที่ตัวตนจะไปแก้ไขที่ไหน ถ้าไม่ไปแก้ไขที่จิตจะไปแก้ไขตรงไหนล่ะ

จิตนี้เป็นหนี้ จิตปฏิสนธิจิต ถ้ามันแก้จิตไม่ได้ จิตก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ถ้ามันแก้ที่จิตได้ พอมันสะอาดบริสุทธิ์แล้วมันก็ไม่มีทางไปและทางมา ก็ต้องไปแก้กันที่นั่น ก็ต้องเข้าไปแก้กันที่จิตนั้นไง แล้วจิตมันสงบมันก็เข้ามา ถ้าจิตสงบไม่ได้มันก็เข้าถึงจิตไม่ได้

พอจิตสงบแล้ว สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ สมาธิแก้กิเลสไม่ได้เพราะสมาธิเป็นตัวตน แก้กิเลสไม่ได้ แต่ถ้าสมาธิมันมีปัญญาขึ้นมามันก็เป็นประโยชน์ไง ถ้าเป็นประโยชน์ขึ้นมา ปัญญาของใครล่ะ

ถ้าปัญญาในพระพุทธศาสนาก็วิปัสสนา วิปัสสนาคือปัญญาการรู้แจ้ง รู้แจ้งอย่างที่เอ็งเห็นอสุภะนั่นน่ะ รู้แจ้งไหม เห็นไส้ออกมาเป็นกอง รู้แจ้งไหม เห็นร่างกายนี้ฉีกขาด ไส้เป็นกองเลยน่ะ รู้แจ้งไหม

นี่ก็เหมือนกัน นี่แค่เห็นนะ พอเห็นแล้ว ดูสิ เวลาเห็นแล้วพิจารณานะ ถ้าจิตมันนั่งสมาธิอยู่นะ ถ้าจิตเห็นอย่างนั้นนะ แล้วจิตที่มีสตินะ ให้มันแปรสภาพนะ สิ่งที่มันเป็นเลือดเป็นนํ้าหนองมันจะเน่าเฟะ มันจะละลายออกไป มันจะผุพองกลายเป็นธาตุเดิมของมัน นํ้าระเหยไป มันจะมีขั้นตอนของมันไปนะ ขั้นตอนที่มันเป็นไตรลักษณะไง

ที่ว่าเป็นไตรลักษณ์ๆ พระกรรมฐาน พระไตรลักษณ์ เวลาสวดมนต์สวดพรอยากมีพระกรรมฐานกลางหัวใจ อยากมีพระไตรลักษณะ ผู้เห็นไตรลักษณ์ เห็นอนัตตา

นี่มันเข้าใจหมดน่ะ คําว่า “อนัตตา” ในพระพุทธศาสนา อยู่ในบาลี อยู่ในคําสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระไตรลักษณ์ ความเป็นอนัตตา พอจิตมันเป็นแล้วมันรู้หมดน่ะ มันเข้าใจหมดน่ะ มันเข้าใจถึงที่มาที่ไป ท่ามกลางที่มันเป็นอย่างไรเลย ถ้ามันเป็นอย่างนั้นแล้วก็จบไง แต่ถ้ามันไม่เป็นมันก็งงอยู่อย่างนี้ นี่ข้อที่ ๑.

ข้อที่ ๒. อันนี้เป็นพุทโธแล้วได้ดี

เราจะบอกว่า พุทโธแล้วได้ดี แต่ถ้าเวลาจะเอาสั้น มันแบบว่ามันย้อนศร เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนขึ้นจากโคนต้นขึ้นสู่ปลาย ตั้งแต่พุทโธๆ ตั้งแต่โคนต้น ขึ้นต้นไม้ จนถึงบนต้นไม้ เก็บดอกเก็บผลบนต้นไม้นั้นแล้วกลับลงมา แต่ถ้าพิจารณาของเขานะ เขาจะกระโดดขึ้นไปบนยอดไม้ ไปเก็บแล้วกระโดดลงไง ไม่ต้องปีนต้นขึ้นไปไง

นี่ปีนต้นไม้ เวลาปีนต้นไม้ขึ้นไป เรากําหนดพุทโธของเราขึ้นไป ใช้ปัญญาอบรมสมาธิของเราขึ้นไป เราพิจารณาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป มันก็เป็นประโยชน์กับเรา แล้วถ้าเป็นจริง พุทโธได้ดี

ถ้าทิ้งพุทโธนะ เราจะบอกว่า ภาวนาโดยกิเลสไง ให้กิเลสมันหลอก โดยที่เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วครูบาอาจารย์ของเราท่านปฏิบัติแล้วเป็นครูบาอาจารย์เป็นที่มั่นคง เป็นที่น่าเชื่อถือศรัทธา เราเห็นแล้วเราก็อยากจะทําตาม

แล้วเราก็ฟังของเรามา แล้วเราก็มาตัดตอนดัดแปลงของเราเองไง ต้องทําอย่างนั้น ทําโดยปรัชญา โดยตรรกะ คิดเองเออเอง แล้วคนที่มันด้อยวุฒิภาวะคิดเองเออเองแล้วก็สํามะเลเทเมาคิดว่ามันใช่ เราคิดว่ามันใช่

ฉะนั้น เวลาคิดว่ามันใช่ เวลาจิตมันลง เวลาจิตมันลง มันเข้าสู่สัญญาอารมณ์ เข้าสู่ต่างๆ มันเป็นของมันไป มันเป็นปัญญาโลกๆ ไง

ดูสิ ดูฌานสมาบัติสิ ฌานสมาบัติมันไม่ใช่อริยสัจ ถ้าอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค นี่เข้าสู่อริยสัจ มรรค ๘ เห็นชอบ งานชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ แล้วที่มันทําอยู่มันชอบธรรมหรือไม่

มันชอบธรรมโดยกิเลสไง ชอบธรรมโดยสังคมหมู่มากไง ชอบธรรมโดยปฏิบัติพอเป็นพิธีไง แต่มันไม่ชอบธรรมโดยธรรม ไม่ชอบธรรมโดยครูบาอาจารย์ของเราไง

เวลาครูบาอาจารย์เรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เราท่านประพฤติปฏิบัติมา ท่านทําความจริงของท่านขึ้นมา นี่เป็นประโยชน์

ฉะนั้น เราถึงบอกว่า พุทโธแล้วได้ดี ถ้าไม่พุทโธแล้วมันก็ไปสู่สํามะเลเทเมา คําว่า “พุทโธได้ดี”

เพียงแต่ว่า คําถามเวลาเขาเขียนมาถามถึงการภาวนา เราตอบเขาชัดเจนหมดนะ แต่วันนี้พอตอบอย่างนี้ไอ้คนฟังคงไม่รู้เรื่อง “เอ๊ะ! เมื่อก่อนหลวงพ่อตอบเข้าใจหมดเลย แต่วันนี้เวลาถาม หลวงพ่อพูดอะไรไม่รู้เรื่องเลย ทําไมวันนี้หลวงพ่อตอบไม่รู้เรื่องเลย”

ไม่รู้เรื่องอะไร ก็ไม่รู้เรื่องธรรมไง เพราะอะไร เพราะไอ้ที่ข้อ ๑. ข้อ ๒. มันเข้า มันเข้าสู่อริยสัจ เข้าสู่สัจจะนี่ไง เห็นกายฉีกขาด

เห็นอย่างนี้บอก “อ้าว! ก็ไม่ได้ภาวนา มันเห็นได้อย่างไรล่ะ”

มันเห็น ก็เอ็งพุทโธมาตั้งแต่ต้นไง พุทโธมาตั้งแต่ต้น แล้วพอเอ็งระลึกถึงเพศตรงข้าม นั่นแหละมันสะกิด

เวลาหลวงตาท่านพูดไง เวลาวัวมันอยู่ในคอกใช่ไหม ถ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใครเปิดคอกก่อน ไอ้วัวที่ปากคอกออกก่อน

นี่ก็เหมือนกัน พุทโธๆๆ จนจิตมันสมบูรณ์ไง เวลาสะกิดปั๊บ มันเพื้อ! เลย นี่เวลาธรรมมันเป็น เป็นอย่างนี้

นี่เวลาอย่างนี้ไม่เข้าใจ เวลาหลอกกันไปหลอกกันมาล่ะเข้าใจ เวลาถามหลอกๆ เวลาตอบหลอกๆ “แหม! หลวงพ่อตอบดี๊ดี” เวลาถามจริงๆ ตอบจริงๆ ไม่รู้เรื่อง “เอ๊ะ! หลวงพ่อพูดเรื่องอะไร ไม่รู้เรื่องเลยเว้ย”

แต่ถ้าถามหลอกๆ ตอบหลอกๆ นะ แหม! ผู้ชนะสิบทิศไง นิยายธรรมะฟังแล้ว แหม! ชื่นใจเชียว พอตอบจริงๆ ไม่รู้เรื่อง ไม่รู้เรื่องเพราะอะไร เพราะมันเข้าสู่อริยสัจ เข้าสู่สัจจะความจริง

ข้อ ๑. ข้อ ๒. นี่ใช่ นี้ข้อ ๓. มันแบบว่ามันเป็นปัญหาสังคมที่ว่าความว่าง เขาเวิ้งว้างเขาวางของเขา ไอ้นั่นเขาบอกว่าเขาก็ทําอย่างนี้เหมือนกันแต่มันไม่มีเหตุผล แล้วคนที่รู้จักก็ทํากันแบบนี้ แล้วสังคมก็ทํากันแบบนี้เยอะแยะ เขาบอกว่าเยอะแยะ

ก็โลกเป็นอย่างนี้ คนโง่มาก คนฉลาดมากไง ถ้าคนโง่ๆ ก็เป็นเหยื่ออย่างนั้นน่ะ ไปปฏิบัติกันอย่างนั้นน่ะ แต่คนฉลาดนะ กว่าจะปฏิบัติได้เกือบเป็นเกือบตาย แล้วพอปฏิบัติได้แล้ว

“วันนี้หลวงพ่อตอบไม่รู้เรื่องเลย”

เวลาจริงๆ แล้วไม่รู้เรื่องหรอก มันจะรู้เรื่องต่อเมื่อจิตมันเป็น จิตมันเป็น จิตมันชัดเจนขึ้นมา นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก กังวานกลางหัวใจเลย กังวานขึ้นกลางหัวใจ รู้กลางหัวใจของตน นั่นล่ะมันถึงจะเป็นความจริง ถ้าความจริง เราถึงบอกว่า พุทโธได้ดี

ไม่พุทโธแล้วมันก็จะไปว่างวางอย่างเขานั่นแหละ แล้วก็พอเป็นพิธีกรรม แต่ปฏิบัติกว่าจะเข้าสู่สัจธรรมได้นี่ทํามานาน เพราะว่าถามมาเยอะ แล้ววันนี้ถามมา พอเห็นคําถามมันแบบว่ามันสะเทือนใจเรา สะเทือนใจเราว่า ตั้งแต่เอ็งถามมานี่ ถามหลอกๆ ก็ตอบหลอกๆ วันนี้จริงๆ มา ตอบจริงๆ เอ็งไม่รู้ว่าจริงหรือหลอก เอวัง

ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา
พอมันวางหมด มันทั้งได้สารอาหารด้วย
ทั้งสดชื่นด้วย ทั้งรื่นเริงในหัวใจด้วย
ถ้ามันเป็นจริงนะ ถ้าเป็นจริงมันเป็นจริงอย่างนั้น

๕

ในสมาธิ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ความคิดในสมาธิ”

ขอเมตตาหลวงพ่ออธิบายครับ

๑. ขณะทําสมาธิได้ความสงบแล้ว ต่อมามีความคิดผุดขึ้น และเราเข้าไปยุ่งกับความคิดนั้น เป็นเรื่องธรรม เป็นเรื่องคําสอนที่เราได้ฟังจากแหล่งต่างๆ เราก็คิดอธิบายไปเรื่อยๆ แต่ถ้ามีความคิดที่ไม่ดี เป็นอกุศล สติมันจะเกิด เราจะตัดได้ครับ ผมมีปัญหากับความคิดที่เป็นธรรมะนี้มาก ไม่แน่ใจว่าเป็นวิตกหรือไม่ อยากจะตัดความคิดนี้ออกจากสมอง มันมากวน ขอวิธีแนวทางปฏิบัติครับ

๒. ธัมมวิจยะต่างจากความฟุ้งซ่านอย่างไร

๓. ผมเข้าใจว่าการคิดที่เราเข้าไปมีส่วนได้เสียคือต้นเหตุแห่งทุกข์ ผมจึงพยายามเตือนตัวเองว่าอย่าคิด แต่การเริ่มทําสมาธิประจําวัน ผมจะคิดนํา มันสุข เพราะมันได้สุขจริงๆ เป็นสิ่งที่ควรทําหรือไม่ เพราะเป็นการน้อมซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสว่าเป็นสาเหตุแห่งทุกข์

ตอบ : นี่คือคําถามเนาะ คําถามนี้กระชับเลย เพราะว่ามันเหมือนเมื่อวานนี้ คือคนถามเขาถามมาบ่อยๆ แล้วถามมาบ่อยๆ แล้ว สิ่งที่ตอบไปเมื่อวานนี้ เมื่อวานนี้ตอบไปเพราะมันมีเหตุมีผล มันมีสัจจะมีความจริง มีเหตุมีผลเพราะเขาบอกว่าเขาปฏิบัติมาอย่างนี้ แล้วสุดท้ายแล้วเขามาตัดสินใจเอาเองว่าทิ้งหมดเลย แล้วกลับไปพุทโธๆๆ แล้วผลที่มันเกิดมาอย่างที่เมื่อวานว่า “พุทโธแล้วได้ดี”

แต่วันนี้เขาบอกว่า สิ่งที่ทําสมาธิๆ แล้วความคิดมันผุดขึ้น แล้วเขาไปยุ่งกับความคิด อยู่กับความคิด

ไอ้ความคิดส่วนความคิดนะ แต่ถ้ามันแบบว่าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ คําว่า “ปัญญาอบรมสมาธิ” มันพุทโธไม่ได้ บางคนพุทโธไม่ได้ พุทโธแล้วมันอึดอัด

พุทโธแล้ว มันอยู่ที่วาสนา อย่างที่ว่าจริตนิสัย ถ้าจริตนิสัยมันไม่ได้สร้างสิ่งนี้มา พอมันไปทํา ส่วนใหญ่แล้วปัญญาชน พุทธจริต พุทธจริตส่วนใหญ่พุทโธไม่ได้ ผู้ที่พุทโธได้ส่วนใหญ่เป็นสัทธาจริต พวกสัทธาจริตจะมีศรัทธาความเชื่อ มีความเชื่อมั่น มีความเชื่อมั่นแล้วทําสิ่งใดทําได้

แต่ถ้าพวกพุทธจริตคือพวกที่มีปัญญา อย่างเช่นปัญญาชนเราบอกว่า พุทโธมันไม่มีเหตุผล พุทโธมันกําปั้นทุบดิน พุทโธมันคัดค้าน แต่ถ้าใช้ความคิดนี่ดี

แต่ความคิดถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาอบรมสมาธิ ความคิดต้องมีสติ ถ้าความคิดมีสติ คําว่า “ความคิดมีสติกับไม่มีสติ” ความคิดที่มีสติ มีสติระลึกว่าเราคิดอะไร

เราคิดอะไร เรานึกอะไร เราทําอะไร มีสติพร้อมกับความคิดแล้วปล่อยให้ความคิดมันคิดไป เพราะความคิดมันคิด มันทํางานของมัน มันทํางานแต่มีสติควบคุม ควบคุมไปๆ พอสติมันแก่กล้าขึ้น สติมันดีขึ้น ไอ้ความคิดนี้มันจะเบาบางลง เบาบางลงตรงที่ว่ามันมีเหตุมีผลไง

มีเหตุมีผลว่า เออ! มึงน่ะบ้า เพราะมึงคิดแบบคนบ้าไง มึงบ้าอยู่เรื่อยแหละ พอมันได้สติ มันหยุดเลย หยุดนี่แหละ นี่คือปัญญาอบรมสมาธิ ถ้ามีสตินะ ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธินี่ใช้ได้ แต่ถ้ามันคิดแบบมีสติ ปัญญาอบรมสมาธิ

คิดแบบโลก พอคิดแล้วเราคิดไง พอเราคิด เรามีรสมีชาติไง คิดเรื่องโกรธก็โกรธหัวทิ่มหัวตําเลย คิดเรื่องรักก็รักจนหมดเนื้อหมดตัวเลย คิดแล้วมันก็คิดไป คืออารมณ์กับเราเป็นอันเดียวกันไง อารมณ์กับเราเป็นอันเดียวกัน นี่คิดแบบโลก

แต่ถ้าปัญญาอบรมสมาธิมันก็คิดนี่แหละ คิดแบบโลกๆ นี่แหละ แต่มีสติ รักเขาเรื่องอะไร ไปรักกองขี้มันมีประโยชน์อะไร ว่าอย่างนั้นเลยนะ ไปรักกองขี้ เพราะร่างกายมันมีแต่ขี้ ถ้าไปรักกองขี้มันไม่เป็นประโยชน์ เห็นไหม ถ้ามันมีความคิดแบบนี้ ถ้ามันมีสติปัญญาตามความคิดไปมันจะเท่าทัน นี่คือปัญญาอบรมสมาธิ

แต่ถ้าเป็นทางโลก เราคิดแล้วพอใจ เรารักก็รักสุดๆ แต่ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ เอ็งจะไปรักกองขี้หรือ ขี้เหงื่อ ขี้ไคล ขี้ทั้งนั้นน่ะ มีสติปัญญามันก็หยุด มันก็หยุด นี่ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธินะ

เราจะบอกว่า สิ่งที่เขาบอกว่า “๑. ขณะที่ทําสมาธิ ขณะที่ทําสมาธิได้ความสงบแล้ว ต่อมาก็มีความคิดผุดขึ้น”

ไอ้ตรงนี้เป็นอีกประเด็นหนึ่ง ถ้าพูดถึงเวลาทําสมาธิแล้ว ทําสมาธิแบบไหน สมาธิแบบไหน สมาธิแบบว่าเราคิดว่าเราทําสมาธิ เราคิดว่าทําสมาธิคือไม่ได้ทําเลย เราคิดว่าทําสมาธิ นี่กิเลสมันหลอก

เราทําสมาธิไง เรากําหนดนู่นกําหนดนี่ กําหนดแล้วแต่เราพอใจไง นี่คือทําสมาธิหรือ นี่อ้าง กิเลสอ้างเล่ห์ ธรรมะบังเงา เวลานักปฏิบัติอยู่ในปัจจุบันนี้เป็นอย่างนี้ คิดว่าตัวเองปฏิบัติๆ ปฏิบัติอะไร จมอยู่กับความคิดตัวเอง ปฏิบัติอะไร

นี่ก็เหมือนกัน บอกว่าทําสมาธิ ทําสมาธิแนวทางอะไร ถ้าทําสมาธิต้องกรรมฐาน ๔๐ ห้อง พุทโธต้องพุทโธชัดๆ พุทโธ ธัมโม สังโฆ มรณานุสติ ทําอะไรต้องทําให้มันชัดเจน ถ้าชัดเจนอย่างนั้นน่ะมีคําบริกรรม

คําบริกรรม หมายความว่า จิตมันกําหนด มีวิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ องค์ของสมาธิ มันต้องมีวิตก วิจาร คือเราทํา เราเป็นคนวิตกขึ้น เราเป็นคนคิดขึ้น พุทโธ เขียนพุทโธแล้วแขวนไว้ กับเรา คนละเรื่องไม่เกี่ยวกัน

แต่ถ้าเราระลึกพุทโธ คําบริกรรม เราระลึกพุทโธ พุทโธที่เราแขวนไว้มันก็มาอยู่ที่หัวใจนี้ หัวใจนี้บริกรรมพุทโธๆๆ ต้องมีคําบริกรรมพุทโธ บริกรรมคือการกระทํา จิตมีการกระทํามันมีเหตุ มีเหตุขึ้นมาแล้ว ถ้ามันเป็นสมาธิขึ้นมามันก็จะเป็นสมาธิ แล้วถ้าเป็นสมาธิขึ้นมาแล้วสติมันอ่อนด้อย มันจะเป็นมิจฉาก็ได้ เป็นสัมมาก็ได้

เป็นมิจฉา หมายความว่า พอมันเป็นสมาธิ มันสงบแล้ว มันไปรู้ไปเห็นอะไรนั่นมันออกไปโดยขาดสติ แต่ถ้าเป็นสัมมา สัมมาคือสติสมบูรณ์ของมัน สมาธิแจ่มแจ้งชัดเจนของมัน จิตมันตั้งมั่น มันมีกําลังของมัน นี่คือสมาธิ

แต่เขาบอกว่า “ขณะที่ทําสมาธิแล้ว ได้ความสงบแล้ว ต่อมาความคิดมันผุดขึ้น”

ความคิดผุดขึ้น ถ้าความคิดมันผุดขึ้น ถ้าพุทโธๆ ถ้าความคิดผุดขึ้น ความคิดผุดขึ้นมา ความคิดมันเป็นคําๆ

เวลาหลวงปู่มั่น เวลาความคิดผุดขึ้นเป็นภาษาบาลี เวลาหลวงตาท่านบอก “ของเราเป็นภาษาไทย” เวลาความคิดมันผุดขึ้น มันผุดขึ้นในภาษาอะไร นั่นเป็นความรู้สึกอย่างไร นั่นน่ะธรรมเกิด ถ้าธรรมเกิดอย่างนั้นน่ะเราเอามาเป็นเครื่องเตือนใจได้

แต่บอกว่าความคิดมันผุดขึ้น ความคิดมันผุดขึ้น หรือว่าสิ่งที่ว่ามันเป็นไป แล้วเขาบอกว่าเขามีปัญหากับความคิดของเขา ถ้าความคิดเป็นธรรมะ เขาจะคิดของเขาเรื่อยไป มันมีความสุข แต่ถ้าบางทีมันเป็นอกุศลคือความคิดที่ไม่ดีไง ความคิดไม่ดี เขาบอกเขามีสติตัดเลย เขาบอกเขาตัดได้

ถ้าสติมันดี มันเท่าทัน มันก็ตัดได้ ถ้าสติมันไม่ดีนะ สติไม่ดีหมายความว่าคิดมันมีรสชาติ รสชาติเวลาคิดอะไรแล้ว คิดที่ผูกพัน มันติดพันมาก ติดพัน มันคิดไปจนเรื่องมันจบแล้วค่อยคิดได้ บางที ๓ วันนะ คิดเรื่องนี้ไปนะ พอผ่านไปอีก ๓ วัน อ๋อ! เมื่อ ๓ วันที่แล้วเราคิดไม่ดีเลย ๓ วันมันค่อยมีสติ ๓ วันมันค่อยคิดได้ว่าเราคิดเรื่องไม่ดี นี่ตัดได้หรือ

เวลาพูดนี่มันพูดได้ แต่เวลาเป็นจริง เป็นจริงหรือไม่เป็นจริงไง

นี่พูดถึงว่าเขาทําสมาธิ ทําสมาธิแบบไหน ทําสมาธิแล้วมันผุดขึ้น

ผุดขึ้นมันเป็นธรรมมันมาสอน ธรรมมันเกิด ถ้าธรรมเกิด ธรรมเกิดมันก็เกิดอยู่ที่จริตนิสัยของคน นี่พูดถึงว่าถ้าทําสมาธินะ ทําสมาธิมันต้องพุทโธ ธัมโม สังโฆ ต้องมีคําบริกรรม ไม่ก็อานาปานสติ ลมหายใจชัดๆ ลมหายใจชัดๆ หรือปัญญาอบรมสมาธิ เรารู้ว่ามันเป็นทําสมาธิ

สมาธิเป็นสมาธิ ถ้าไม่มีสมาธิ มรรคเกิดไม่ได้หรอก เขาเรียกโลกียปัญญา ปัญญาแบบสามัญสํานึก ปัญญาแบบโลกนี่ไง

แต่ถ้ามีสมาธิ มีสมาธิ จิตสงบแล้ว สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ แก้กิเลสไม่ได้เพราะว่ามันเป็นสมาธิ สมาธิทําให้จิตใจสดชื่น ทําให้จิตใจมีกําลัง แต่เวลาจะแก้กิเลสมันต้องแก้ด้วยปัญญา แต่ปัญญาถ้ามีสัมมาสมาธิ มันก็จะเข้าสู่มรรค

ถ้าไม่มีสัมมาสมาธิ มันก็เป็นโลกียปัญญา มันเป็นปัญญาจากสมุทัย ปัญญาจากจินตนาการ ปัญญาจากความเห็นของเรา ไม่ใช่ปัญญาเป็นธรรม ปัญญาเป็นอริยสัจ ไม่ใช่ นี่พูดถึงในการปฏิบัตินะ นี่ข้อที่ ๑.

นี่ว่าข้อที่ ๒. มันจะเข้าสู่ข้อที่ ๒. สําคัญ “๒. ธัมมวิจยะต่างจากความฟุ้งซ่านอย่างไร”

นี่ไง ถ้าธัมมวิจยะ การวิจัยธรรม มันอยู่ในสัมโพชฌงค์ สัมโพชฌงค์มีอินทรีย์แก่กล้า มีสติมีปัญญา มีศรัทธา มีความเพียร มีธัมมวิจยะ มีการพิจารณาธรรม ถ้าการพิจารณาธรรม ถ้าพิจารณาธรรมมันต้องจิตเป็นสมาธิ

จิตเป็นสมาธิแล้ว ถ้าจิตเป็นสมาธิ เราบอกว่า ถ้าจิตเราเป็นสมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา เอาง่ายๆ เลย มีศีล มีสมาธิ มีปัญญา ถ้ามีสมาธิขึ้นมา เวลาเกิดปัญญาขึ้นมามันจะเข้าสู่สัมโพชฌงค์ มันจะเข้าสู่ธัมมวิจยะ มันจะเข้าสู่สัจธรรม นี่ใช้ปัญญาของเรา นี่ถ้ามันเป็นธรรมไง

เพราะเวลาสัมโพชฌงค์เป็นทางรื้อค้น เป็นมรรค เป็นฝั่งที่พิจารณาเพื่อความหลุดพ้นได้ มันต้องมีอินทรีย์แก่กล้า มีศรัทธาที่มั่นคง ศรัทธาที่แก่กล้า มีปัญญินทรีย์ คือมีปัญญา มีปัญญาต่างๆ มันเกิดจากอะไร มันเกิดจากสัมมาสมาธิ ถ้ามีสัมมาสมาธิมันจะเข้าตรงนี้

ถ้าไม่มีสัมมาสมาธิ เขาบอก “ธัมมวิจยะกับความฟุ้งซ่านมันแตกต่างกันอย่างไร”

ความฟุ้งซ่าน ก็เราฟุ้งซ่านอยู่นี่ ความฟุ้งซ่าน ไม่ต้องมีอะไรมันก็ฟุ้งซ่าน คนไม่ตาย คนมีจิต คนมีจิต มีความรู้สึกนึกคิด คนมีความรู้สึกนึกคิด คนที่มีกิเลสหนา พอกิเลสหนามันก็ฟุ้งซ่านของมันไป มันก็คิดของมันไปตามกําลังของกิเลส กิเลสมีความคิดมากน้อยได้ขนาดไหนมันอยู่ที่สันดาน อยู่ที่สันดาน ดูสิ บ้าห้าร้อยจําพวกไง ไอ้บ้ารถเก่าก็รถเก่า ไอ้บ้านกเขาก็นกเขา ไอ้บ้าของเก่า บ้าห้าร้อยจําพวก

คําว่า “บ้าห้าร้อยจําพวก” หมายถึงว่าชอบ คําว่า “ชอบสิ่งใด” เวลามันชอบสิ่งใดมันก็คิดสิ่งนั้นไง นี่ความฟุ้งซ่าน ฟุ้งซ่านจากสันดานเดิมของตนนั่นแหละ จากความคิดที่มันกระตุ้นขึ้นมาจากหัวใจนั่นแหละ แล้วมันก็คิดของมันไป นี่ความฟุ้งซ่าน

แล้วธัมมวิจยะมันต่างกับความฟุ้งซ่านอย่างไร

ธัมมวิจยะมันต่างกับความฟุ้งซ่าน เพราะว่าถ้าเป็นธรรมนะ คําว่า “เป็นธรรม” จิตมันต้องสงบก่อน พอจิตสงบแล้วเวลาใช้ปัญญาไปแล้ว เพราะจิตสงบมันก็ได้รสของสมาธิอยู่แล้ว รสของความสงบของใจ

เวลามันฟุ้งซ่าน เวลามันทุกข์มันยากนี่เรื่องหนึ่งนะ รสชาติอย่างหนึ่ง เวลาจิตสงบมันมีความสุขนี่รสชาติอย่างหนึ่ง แล้วถ้าเกิดธัมมวิจยะ มันเกิดปัญญา เกิดพิจารณา มันพิจารณาไปแล้ว โอ้โฮ! พอมันมีสมาธิ เวลาพิจารณาไปมันจะปล่อย พิจารณาไปแล้วมันแบบว่ามันคมกล้า ที่บอกว่ามันเป็นดาบเพชรเลย ปัญญาญาณ พิจารณาไปแล้วมันปล่อย มันปล่อยมันวางของมัน โอ้โฮ! รสชาติ

เขาบอกว่ามันต่างกันอย่างไร

อู้ฮู! เพราะคนภาวนาเป็นแล้ว มันต่างกันแบบ...ภาษาเรา ของจริงกับของปลอม แบงก์จริงกับแบงก์ปลอม ว่าอย่างนั้นเลย แบงก์ปลอมไม่มีใครเอา แบงก์จริงมีคุณค่ามาก แบงก์ปลอม แบงก์กงเต๊กนี่นะ คนจีนอพยพมาไง เขาสะสมเงินจะเอากลับไปใช้เมืองจีน แล้วเขาประกาศเลิกใช้ กลายเป็นเศษกระดาษ แบงก์ปลอม แบงก์จริงนี่ โอ้โฮ! มันใช้ได้ทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เราจะบอกว่ามันเป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกนะ มันเป็นความจริงขึ้นมากลางหัวใจ ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมากลางหัวใจ สิ่งนี้สําคัญมาก เวลาที่ปฏิบัตินะ คําว่า “สําคัญมาก” เพราะมันเป็นความจริงไง

ธัมมวิจยะกับความฟุ้งซ่านมันแตกต่างกันมหาศาลเลย ทีนี้มันแตกต่างกันมหาศาลแล้ว เราจะย้อนกลับมา ย้อนกลับมาจากพื้นฐานที่จะเข้าสู่ตรงนี้ไง

มันมีนะ ตอนนี้มันมีหลายคน เพราะอะไร เพราะว่าวิทยุเสียงธรรมของหลวงตาก็เพื่อเผยแผ่ธรรมใช่ไหม วัดอื่น สํานักอื่น ที่ปฏิบัติอื่นเขาก็มีวิทยุ เขาก็มีโทรทัศน์ของเขาเผยแผ่ธรรมของเขาเหมือนกัน

แล้วก็มีคนมาถามปัญหาตรงนี้ “หลวงพ่อ นั่งสมาธิหลับตากับนั่งสมาธิลืมตา นั่งสมาธิลืมตามันต้องดีกว่านะ เพราะเขาบอกว่านั่งสมาธิหลับตามันจะเป็นพวกเกจิอาจารย์ เป็นพวกอภิญญา นั่งหลับหูหลับตาแล้วโง่เง่าเต่าตุ่น ถ้าสมาธิลืมตานี่ แหม! ปัญญามันแจ่มแจ้ง เพราะมันลืมตา”

โอ้โฮ! เรานี่ขํา ขําจนฟันจะหัก ลืมตาหรือหลับตามันก็เป็นแค่ลูกตา แต่สมาธิมันอยู่ที่จิต มันไม่เกี่ยวกับลูกตา

เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติทําสมาธิเดินจงกรมอยู่ หลับตาหรือเปล่า แล้วสมาธิในทางจงกรมมันก็ลืมตา แต่เวลานั่งเขาก็หลับตา

แต่เขาบอกว่า “หลับตาเป็นพวกฤๅษีชีไพร หลับตาแล้วไม่มีปัญญา ต้องนั่งลืมตา”

โอ้โฮ! ถ้านั่งลืมตานะ ไอ้พวกออทิสติกมันก็ลืมตาเฉยเลยนะ กูไม่เห็นมันมีปัญญาตรงไหนเลย ลืมตากับหลับตามันเกี่ยวอะไรกับปัญญา

นี่ไง พูดถึงถ้ามีสมาธิๆ “ไอ้พวกทําสมาธิไอ้โง่เง่าเต่าตุ่น ไอ้พวกหลับตานั่นน่ะ พวกเราต้องลืมตา” แล้วเขาก็มาถามนะ เขาบอกว่า “สมาธิหลับตานี่โง่เง่าเต่าตุ่น ถ้าสมาธิลืมตาเขาบอกว่านั่นน่ะศีล สมาธิ ปัญญา เป็นปัญญาของพระพุทธศาสนา”

บอกไอ้นั่นน่ะไอ้โง่ เพราะว่าสมาธิเป็นสมาธิ สมาธิมันเกี่ยวอะไรกับตา สมาธิมันเกิดที่ลูกตาหรือ สมาธิมันเกิดที่ใจ

ถ้าสมาธิมันเกิดที่ใจ จะลืมตาหลับตา ไอ้พวกที่นั่งหลับตา เวลาเขาเดินจงกรมเขาก็ลืมตา แต่เวลานั่ง มันเป็นสิ่งที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งสอน หลวงปู่มั่นท่านสอนให้หลับตาลงซะ ถ้าหลับตาลงแล้วมันไม่เห็นภาพ มันไม่เห็นสิ่งใดที่เข้ามาก่อกวน

พอหลับตาขึ้นมาแล้วนะ หลับตาแล้วมันก็มีภาพภายใน มันก็ตรึกขึ้นมา มันก็เป็นภายในไง แต่ภายในมันก็พอหลับตาแล้วน่ะ ยิ่งลืมตา หลับตามันยังคิดขนาดนั้น แล้วลืมตาจะคิดขนาดไหน ถ้าลืมตามันคิดแล้วมันจะเป็นสมาธิไหม

ไอ้คนที่ทําสมาธิไม่เป็นมันก็พูดอย่างนี้ “สมาธิหลับตา สมาธิลืมตา” ไอ้แค่นี้ก็เอามาเป็นจุดขายนะ แล้วจุดขายก็ออกไปเป็นสื่อ แล้วไอ้พวกที่ฟังๆ มามันก็มาถาม มีคนมาถามบ่อย “ไอ้พวกเราพวกสมาธิหลับตา”

หลับตามึงยังทําสมาธิไม่ได้เลย แล้วลืมตามึงจะทําได้หรือ

“อ้าว! ก็เขาไม่ได้ทําสมาธิ เขาใช้ปัญญา”

นี่ปัญญาอะไร ธัมมวิจยะ ปัญญาอย่างนั้นปัญญาอะไร เห็นว่าสอนปัญญาๆ มาทีไรก็เปิดตําราทันที หลวงตา หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยเปิดตําราเลย หลวงปู่ลีไปถามปัญหาท่าน ท่านเคยค้นตําราไหม

คนที่เขาเป็นความจริง สาธุนะ ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา พระไตรปิฎกเป็นคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรากราบไหว้บูชากันอยู่นี่ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันจะรู้จริงกลางหัวใจเรานี่ ถ้าคนที่รู้จริงแล้ว จะมาถามปัญหาแล้ว เขาถามปัญหาได้ที่นี่ไง

เวลาเราไปหาหมอ มีหมอคนไหนบ้างเขาเอาหนังสือมาเปิด เอาตํารามาเปิดรักษาคนไข้ หมอเขารักษาด้วยประสบการณ์ของเขา ไม่มีหมอคนไหนหรอกเวลาคนไข้มานะ นอนก่อนนะ ต้องเปิดตําราก่อน เอ๊! โรคนี้มันเป็นโรคอะไร

ไอ้นี่เหมือนกัน สมาธิลืมตา เวลาพูดเห็นเปิดพระไตรปิฎก พูดแต่ตามตําราน่ะ พูดแต่ตามตําราแสดงว่าไม่มีความรู้จริงอยู่เลยหรือ ถ้ามีความรู้จริงอยู่เลย ทําไมสมาธิหลับตาลืมตาอีก สมาธิจะหลับตาจะลืมตามันมีปัญญาขึ้นมาในหัวใจอันนั้น อันนั้นน่ะสําคัญ

นี่พูดถึงไง พูดถึงว่า เรื่องทําสมาธิแล้วติติงกันมาก “ไอ้พวกพุทโธ ไอ้พวกหลับหูหลับตาไม่มีการศึกษา ไม่มีปัญญา ปัญญาเกิดขึ้นไม่ได้”

เกิดขึ้นไม่ได้ ครูบาอาจารย์ของเราเป็นความจริง แล้วเวลาธรรม ธรรมกับโลกนะ ธรรมกับโลก เหรียญมีสองด้าน ของที่อยู่ด้วยกันแต่ไม่เหมือนกัน อันนี้แหละที่ทําให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงกับถอดใจ ถอดใจเลยว่า “จะสอนใครได้หนอ จะสอนใครได้หนอ”

คําพูดคําเดียวกัน ทุกข์เหมือนกัน แต่ทุกข์ของคนมันแตกต่างหลากหลายมาก แล้วทุกข์ในโลกกับทุกข์ในวัฏฏะ ทุกข์ในโลกคือทุกข์ทํามาหากิน ทุกข์เพราะความเจ็บชํ้านํ้าใจ ทุกข์ในวัฏฏะคือการเกิด แก่ เจ็บ ตาย แล้วการเกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นทุกข์อริยสัจเลย ชาติปิ ทุกฺขา ชาติการเกิดเป็นทุกข์อย่างยิ่ง แล้วเวลาไปละไปถอนกันที่นั่นมันจะหลับตาลืมตาอีกไหม คนที่เขาไปถอนที่นั่น ไอ้เรื่องนี้ ไอ้เรื่องที่ว่า สมาธิหลับตา สมาธิลืมตา

โยมมาถาม มันก็ฟังแล้วก็ขําๆ นะ แต่มันสะท้อนใจถึงเจ้าลัทธินั้นน่ะ ไอ้ที่ว่าสมาธิลืมตา เออ! มันคิดอย่างนั้นนะ

เวลาหลวงตาท่านเทศน์ถึงเทศน์ธัมมจักฯ นะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ

จักขุวิญญาณได้เกิดแล้ว จกฺขุํ อุทปาทิ ตาของใจได้เปิดแล้ว ตา จักขุทิพย์ จักขุวิญญาณ ปัญญาวิญญาณ นี่สิ่งที่เกิดขึ้น เกิดญาณ เกิดทัสสนะ เกิดความเห็น นั่นปัญญามันอยู่ตรงนั้น เวลาเกิดอย่างนั้นน่ะมันมหัศจรรย์

ไม่ใช่ว่าสมาธิหลับตา สมาธิลืมตา แล้วก็เอามาเป็นจุดขาย แล้วไอ้พวกเหยื่อ จะบอกประชาชนเป็นเหยื่อไง เพราะคนถามนี่พวกเจ๊กแป๊ะทั้งนั้นน่ะมาถาม “สมาธิลืมตาเขาว่าดีกว่าสมาธิหลับตา”

โอ้โฮ! ฟังแล้ว...

จะย้อนกลับมา “ธัมมวิจยะกับความฟุ้งซ่าน”

ถ้าธัมมวิจยะ ถ้าเกิดสมาธิ เกิดความจริง มันมีรสมีชาติ เวลาพิจารณาไปมันปล่อยมันวาง โอ้โฮ! สุขมาก พอสุขมากนะ คนเรานะ คนเรานอนไม่หลับ ทุกข์จะเป็นจะตาย แล้วมันปล่อยวางหมดเลย มันจะแตกต่างกันอย่างไร

หาบแต่ความทุกข์ความยาก แล้วมันสลัดออกหมดเลย เราจะโล่งโถง เราจะมีความอบอุ่น เราจะมีความสุขอย่างไร แค่นี้ก็ไม่ต้องถามแล้ว แต่ถ้ายังถามอยู่นี่ เราปฏิบัติใหม่ก็ต้องอย่างนี้

ฉะนั้นบอกว่า “ธัมมวิจยะกับความฟุ้งซ่านแตกต่างกันอย่างไร”

ฟ้ากับดิน จะบอกว่าฟ้ากับเหว คนละภพคนละชาติเลยล่ะ แต่อยู่ในใจเดียวกัน เดี๋ยวก็ฟุ้งซ่าน เดี๋ยวก็มีปัญญา เวลามีปัญญาขึ้นมาก็ดีหน่อยหนึ่ง เวลาฟุ้งซ่านก็มีแต่ความทุกข์ความยาก

นี่มันต่างกันอย่างไร

ต่างกัน มันมาจากว่า สติ สมาธิ ปัญญา แต่ถ้ามันฟุ้งซ่าน ฟุ้งซ่านโดยความหลงระเริงไปมันก็เป็นความฟุ้งซ่าน มันเป็นความฟุ้งซ่านอยู่แล้ว นี่พูดถึงธัมมวิจยะ ไอ้นี่มันพูดถึงในสัมโพชฌงค์ มันเกิดจากสัมมาสมาธิก่อน

เราจะบอกว่า ตั้งแต่คําถามเมื่อวานนี้กับคําถามนี้แก้กันด้วยกําหนดพุทโธเฉยๆ หายหมด พุทโธชัดๆ นี่แก้ได้หมดเลย พุทโธๆๆ พุทโธมันชัดๆ มันจะกลับสู่สัมมาสมาธิ ถ้าสู่สัมมาสมาธิแล้วมันจะปล่อยวางหมด

ที่มันจะเข้าสู่สมาธิไม่ได้คือว่ามันเห็นนิมิต มันติดนิมิต มันก็ส่งออกใช่ไหม ถ้าพุทโธชัดๆ มันอยู่ที่คําบริกรรม บริกรรมไว้นี่หายหมด ไอ้พวกปัญหานี้หายหมดเลย แล้วหายหมดแล้วนะ พอหายหมดแล้ว พอมันสงบแล้วสังเกตเอา

สังเกตว่า จิตเห็นอาการของจิตมันจะเสวย คือมันจะออกรับรู้น่ะ โดยธรรมชาติของมันต้องออกรู้โดยธรรมชาติของมัน ทีนี้ออกรู้โดยธรรมชาติของมัน มันก็ทํางานโดยธรรมชาติของมันอยู่แล้ว แต่เราไม่มีสติปัญญาสามารถรู้เท่าทันได้ พอมีสัมมาสมาธิ พอสัมมาสมาธิตั้งมั่นแล้วเดี๋ยวจะเห็น ถ้ามีปัญญานะ พอเห็นขึ้นมาแล้ว ไอ้ที่ว่าหลับตาลืมตา ไอ้ที่เขาว่าน่ะจบหมด

ไอ้นั่นมันเป็นอุปาทานของคนทั้งนั้นเลย ไม่มีความจริงแม้แต่นิดเดียวเลย มันเป็นเรื่องจริตนิสัยทั้งนั้นเลย แล้วพอเป็นความจริงมันเข้าสู่อริยสัจ ถ้าเข้าสู่อริยสัจ จบเลย

เพราะว่านี่ไง จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ พระอรหันต์ทุกองค์ พระอริยเจ้าทุกๆ พระองค์ต้องกลั่นออกมาจากอริยสัจ จิตนี้ต้องกลั่นออกมาจากอริยสัจ แล้วพอจิตมันได้กลั่นออกมาจากอริยสัจ ทําไมมันจะไม่เข้าใจเรื่องอริยสัจ ก็จิตมันกลั่นออกมาจากอริยสัจจะไม่รู้เรื่องอริยสัจได้อย่างไร

แต่นี่มันพูดกัน อู้ฮู! นํ้าไหลไฟดับ ลืมตาหลับตา มันไม่เข้าสู่อริยสัจเลย มันไม่เกี่ยวอะไรกับอริยสัจเลย มันเป็นเรื่องสามัญสํานึกของมนุษย์ มันเป็นเรื่องอิริยาบถของมนุษย์ ไม่เกี่ยวอะไรกับอริยสัจ แล้วไปสอนอะไรกันน่ะ มันไกลมาก มันห่างไกลจากอริยสัจมหาศาลเลย

ถ้ามันเอาจริง มันต้องเอาจริงเข้าสู่อริยสัจอันนี้มันถึงเป็นความจริง

นี่พูดถึงว่า “ธัมมวิจยะต่างกับความฟุ้งซ่านอย่างใด”

เพราะมันมีคนมาถามดักปัญหานี้ไว้เยอะไง เรื่องลืมตาหลับตา เรื่องการพิจารณา พอคําที่ถามมามันก็เลยผสมโรงกันไปหมดเลย จบ

“๓. ผมเข้าใจว่าการคิดที่เราเข้าไปมีส่วนได้เสียคือต้นเหตุแห่งทุกข์ ผมจึงพยายามเตือนตัวเองว่าอย่าคิด แต่การเริ่มทําสมาธิประจําวัน ผมจะคิดว่ามันสุข เพราะมันได้สุขจริงๆ เป็นส่วนที่ควรทําหรือไม่ มันเป็นการน้อมที่พระพุทธเจ้าตรัสว่าเป็นสาเหตุแห่งทุกข์”

นี่ไง ต้นเหตุแห่งทุกข์ ไอ้นั่นก็ต้นเหตุแห่งทุกข์ ชาติปิ ทุกฺขา ต้นเหตุแห่งทุกข์ การเกิดเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์

แต่ถ้าเรากําหนดพุทโธของเรา เราพุทโธชัดๆ ไปเลย ถ้าใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ใช้ความคิดๆ ความคิดก็ส่วนความคิด ถ้ามันมีสมาธิ ความคิดนั้นก็จะเป็นประโยชน์ ถ้าไม่มีสมาธิ มันต้องมีสติให้สมบูรณ์ขึ้นมา ทําปัญญาอบรมสมาธิ

ฉะนั้น เขาว่ามันเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์

ต้นเหตุแห่งทุกข์ เวลาทําสมาธิแล้วถ้าไม่ใช้ปัญญา การใช้ปัญญาก็เป็นความคิด แต่ความคิดที่มีสมาธิแล้วมันก็จะเป็นศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าเป็นศีล สมาธิ ปัญญาก็เป็นมรรค เป็นมรรค สิ่งที่เป็นมรรคที่เข้าไปพิจารณา นั่นเป็นการปฏิบัติ

แต่ถ้ามันไม่มีสมาธิมันก็เป็นความฟุ้งซ่าน ถ้าความฟุ้งซ่าน เรากลับมาพุทโธดีกว่า เรากลับมาพุทโธเลย ถ้ากลับมาพุทโธ เอาให้จริงๆ จังๆ ขึ้นมา มันก็จะเป็นความจริงๆ จังๆ ขึ้นมา

เอาจริงๆ ปฏิบัติจริงๆ พุทโธจริงๆ อยู่กับพุทโธๆๆ ชัดๆ ไอ้พวกที่ว่าสงสัยๆ มันจะเบาบางลง อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธไม่เสีย ถ้าอยู่กับอย่างอื่นน่ะเสีย นี่พูดถึงนะ พูดถึงว่าถ้าเสีย เสียเพราะตัวเรานั่นแหละ เสียเพราะความคิดของเรา จบ

ถาม : เรื่อง “ขอความกรุณาหลวงพ่อช่วยตอบด้วย”

กราบนมัสการพ่อแม่ครูอาจารย์ครับ กระผมเป็นโยมธรรมดา เดิมเคยโลดโผนชอบศึกษาธรรมะและอวดดีถือตน เพราะเป็นคนมีบุคลิกชอบการจดจํา ไม่ว่าจะได้ฟังหรือสิ่งใดที่ได้รับรู้มาทั้งดีไม่ดีก็จะสามารถนําสิ่งที่จําได้มาเล่า แต่ไม่ใช่เพื่ออวดภูมิ แต่จะพูดสิ่งใดจะบอกก่อนว่านี้คือสิ่งที่ได้ฟังมานะ นํามาเล่าต่อ อาจมีผิดนะ บางอย่างอาจไม่ถูก นิสัยตรงนี้เกิดจากแต่เดิมกระผมเป็นเด็กชอบโกหกเพื่อจะได้ไปเล่นสนุกกับเพื่อน

แต่มีเรื่องแปลกขอรับ ไม่ทราบว่าเกิดจากสภาวะใจอะไร คือตกคํ่าจะหลีกเร้นนั่งกระซิกร้องไห้ จนบ่อยๆ แม่มาเห็นถึงกับต้องนั่งถามว่าใครแกล้ง พูดมา ก็บอกตามตรงไปว่าผมไม่อยากตาย ทําไมเราต้องตายหรือ

โดยข้อเท็จจริงเท่าที่จําได้จะมีบ่อยๆ ที่มีความคิดว่ากลัวการพลัดพราก แต่พอโตขึ้นมาขี้เล่น แต่จะหยาบคายแค่ไหนก็ไม่กล้าก้าวล่วงแม้แสดงความคิดในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เพราะถือว่าลงใจในศาสนา และส่วนตัวเอง หลวงพ่อตบกลิ้ง เป็นวัวโง่ๆ ตัวหนึ่งแล้ว

ครั้งหนึ่งเคยเจริญ ตอนนี้เสื่อมแต่ก็ยินดีว่าได้เห็นทั้งการไปและจะไปต่อได้ แบบหลวงพ่อว่า “ตอนนี้มึงอมอาหารแล้วยังสุขขนาดนี้ นิมิตมีร้อยแปด ไปพุทโธชัดๆ โยกๆ คลอนๆ ก็นิมิต ตอนนี้ได้อมอาหารแล้ว มึงจะมีปัญญากลืนได้หรือไม่” และก็ทํามาครึ่งๆ กลางๆ แต่ว่างเป็นไม่ได้ พุทโธมันทํานู่นทํานี่แบบหลวงพ่อว่า

จนมาได้ฟังครูบาอาจารย์ที่ศรัทธาในปฏิปทาท่านเพราะใจชอบ และทําบุญก็จะอธิษฐานตามนั้น ท่านสอนการทําอานาปานสติกรรมฐาน ก็ลองทํา ทําไปทํามาจะว่าอุปาทานไหมก็ไม่ทราบ แน่นอน สติดี ลมไม่ไปฐานไหนหรอกครับ เอาให้รู้ชัดๆ ตรงจมูกได้ มึงก็แน่แล้ว บอกกับตัวอย่างนั้น

สุดท้ายอยากให้พ่อแม่ครูอาจารย์อธิบายในอารมณ์หรือสติตามที่ระลึกซึ่งอานาปานสติสักหน่อยครับ เพราะรู้ตัวว่าได้แต่อมอาหาร กลืนไม่เป็น มันดันล้มไม่เป็นท่าก่อน ประกอบกับตอนนี้กระผมไม่สบาย พักรักษาตัวลําพังก็ถือว่าดีกว่าหายใจทิ้ง

ปล. คําว่า “ไม่อยากตาย” เมื่อยังครั้งเด็กไม่มีแล้วครับ เผลอๆ เบื่อมาก อยากไปๆ จากคนวุ่นวายมากกว่า แต่คําว่า “กลัว” อาจพูดไปเพราะมันยังไม่มาถึงตัว แต่ในใจจืดจริงๆ กับอารมณ์กลัวแบบนี้ เพราะหลวงพ่อเทศน์บ่อยจริงๆ จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสารไม่มีต้นไม่มีปลาย ฟังหลวงพ่อบ่อยๆ จนใจมันไม่กลัวจริงๆ ครับ

ตอบ : ไอ้นี่คําถามเนาะ มันเป็นอารัมภบทจากตัวเขาเองว่าแต่เดิมเขาคงเคยมาหาเราแล้วถึงบอกว่า เพราะคําพูดอย่างนี้ “มึงอมอาหารยังมีความสุขขนาดนี้ นิมิตมีร้อยแปด ให้ไปพุทโธชัดๆ ซะ” ไอ้นี่คือคําของเราไง ไอ้คําของเรา เวลาเขามาพูดถึงความรู้ความเห็น ถ้าพูดถึงความรู้ความเห็นต่างๆ ถ้าเขารู้จักภาคปฏิบัติ มันก็เหมือนกับอมไว้

คนเราไม่เคยอมนํ้า ไม่เคยอมอาหารเลย มันก็ไม่มีรสมีชาติ ถ้าคนเคยอมเคยอะไร อมหมายความว่ามันพูด พูดออกมาจากหัวใจได้ ถ้าพูดออกมาจากหัวใจได้ แต่พูดออกมาจากหัวใจได้มันก็แค่นั้นน่ะ ถ้าแค่นั้นนะ

เวลาคําตอบของเรา ให้ไปพุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ เข้าสู่สัมมาสมาธิ ถ้าเข้าสู่สัมมาสมาธิ ปากของเราถ้ามันสมบูรณ์ อาหารเข้ามา มีสติสัมปชัญญะ เราเคี้ยว เราเคี้ยวเราก็กลืนได้มันก็จบใช่ไหม

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าทําสมาธิได้ พอทําสมาธิได้ มันมีสมาธิแล้ว ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญา มันเข้าสู่สติปัฏฐาน ๔ มันก็ใช้ปัญญา มันก็เป็นวิปัสสนา วิปัสสนามันพิจารณาไปแล้วมันก็ปล่อยวางเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป นี่พูดถึงหลักของอริยสัจ สัจจะความจริงเป็นแบบนี้ ถ้าเป็นแบบนี้ เวลาเขามาถามเรา เราก็บอก เราก็อธิบายตามแต่ที่เขาจะเป็นไง

เขาถึงบอกว่า “เคยมาหาหลวงพ่อ หลวงพ่อตบกลิ้งเลย บอกว่าแค่มึงอมอาหารอยู่ก็มีรสชาติขนาดนี้แล้ว แต่มึงทําไม่ได้ ให้ไปฝึกพุทโธชัดๆ” แต่เขาบอกว่า จนเขาไปเจออาจารย์ที่เขาศรัทธา เขาบอกว่าให้ทําอานาปานสติ อานาปานสติก็ลงฐาน อานาปานสติ ฐานอยู่ที่สะดือ อยู่ที่กลางอก นี่ฐานของเขา เขาก็ไปทําของเขาอย่างนั้น

ถ้าทําของเขาอย่างนั้น ทําสมาธิก็เป็นสมาธิไง แต่สมาธิถ้าทําอย่างนั้น เขาทําอานาปานสติ แล้วกําหนดรู้ตัวทั่วพร้อม ใช้ปัญญาไปแล้ว นั่นก็เป็นวิธีการของเขา

แต่ถ้าอานาปานสติ กําหนดอานาปานสติเพื่อความสงบของใจก็ทําสมาธิเหมือนกัน ลมจะหยาบ ลมจะละเอียด ลมจะหายไปต่างๆ มันมีสติพร้อมของมัน ถ้าพร้อมแล้วมันก็ต้องฝึกหัดใช้ปัญญาเหมือนกัน

แต่ปัญญาที่เราฝึกหัดแบบกรรมฐาน ปัญญาเกิดจากสมาธิ สมาธิเป็นสมาธิแล้วเราถึงใช้ปัญญาใช่ไหม

แต่ถ้าเป็นอานาปานสติที่กําหนดรู้ตัวทั่วพร้อม เขารู้ตัวทั่วพร้อม เขาใช้ปัญญาไปพร้อมกับลมหายใจ พอลมหายใจมันพร้อมแล้วก็รู้ความเคลื่อนไหว รู้พร้อมหมดเลย ก็เลยใช้คําว่า “สตัฟฟ์จิต” ก็เลยไปว่าง วางอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วก็อยู่อย่างนั้นน่ะ เพราะอะไร เพราะมันไม่เกิดภาวนามยปัญญาไง มันเกิดปัญญาจากวิธีการประพฤติปฏิบัติโดยแนวทางของกลุ่มชน ของผู้ที่เขามีทิฏฐิอย่างนั้น

แต่ถ้าเป็นกรรมฐาน อานาปานสติก็คืออานาปานสติ มันเป็นกรรมฐาน ๔๐ ห้อง ทําความสงบก็คือทําความสงบไง สงบแล้วก็ฝึกหัดใช้ปัญญาไง เพราะโลกียปัญญากับโลกุตตรปัญญามันแตกต่างกันไง

โลกียปัญญาก็ปัญญาแบบโลกๆ ปัญญาที่เราคิดกันอยู่นี่ เราก็ใช้สติปัญญาเป็นปัญญาอบรมสมาธิ ให้มันเป็นสมาธิเข้ามา ถ้าเป็นสมาธิเข้ามาแล้ว เวลามันใช้สติปัญญามันถึงเป็นปัญญาของมันไป นี่พูดถึงหลักอริยสัจ เมื่อกี้ถึงบอกว่าไม่เข้าสู่อริยสัจ ถ้าเข้าสู่อริยสัจมันจะเป็นอย่างนี้ไง

แต่นี่ไม่เข้าสู่อริยสัจ แต่เวลาเขาบอกว่า ที่ว่าเขาบอกเขาเคยทําของเขาได้ แล้วมาหาเพราะว่าเอาคําตอบไง บอกว่า สิ่งที่บอกว่าตอนนี้เอ็งอมอาหารไว้ ถ้าอมอาหารไว้

เพราะว่าอมอาหารไว้ เราจะบอกให้เห็นว่า ถ้ามันตรึกในธรรม ตรึกในธรรมมันก็มีรสชาติอย่างนี้แล้ว อมอาหาร อมอาหารก็คืออมไว้เฉยๆ ก็ได้รสได้ชาติ

แต่ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา พอมันวางหมด มันทั้งได้สารอาหารด้วย ทั้งสดชื่นด้วย ทั้งรื่นเริงในหัวใจด้วย ถ้ามันเป็นจริงนะ ถ้าเป็นจริงมันเป็นจริงอย่างนั้น

ไอ้นี่พูดถึงว่า เขาพูดถึงเวลาที่ว่าให้พูดถึงอานาปานสติ

อานาปานสติมันก็มีเยอะแยะของมันไปใช่ไหม คําว่า “มีเยอะแยะ” คือจริตนิสัยนะ จริตนิสัยคนแตกต่างกัน แต่โดยอริยสัจมีหนึ่งเดียว อานาปานสติ ถ้าทําสมาธิก็ได้หนึ่งเดียวเหมือนกัน แต่การกําหนดอานาปานสติ กําหนดรู้ตัวทั่วพร้อม นั่นมันแยกย่อยในความเห็นของเขา ถ้ามันเป็นความเห็นของเขานั่นมันเรื่องของเขา แต่ถ้าเป็นความจริงมันเป็นความจริงอย่างนี้ นี่พูดถึงจริตนิสัย

ฉะนั้น เขาบอกว่า ที่ว่ากลัวความตาย กลัวต่างๆ สิ่งต่างๆ

มันเป็นจริตนิสัย ถ้าจริตนิสัยนะ เพราะจริตนิสัย ดูสิ ในสมัยพุทธกาล องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่าเอตทัคคะ ๘๐ วิธีการ เอตทัคคะ ๘๐ จริตนิสัยนั่นน่ะ นิสัยมันส่วนนิสัย ถ้าความจริงเป็นความจริงอย่างนี้

นี่พูดถึงว่า เขาบอกว่าตอนนี้เขาพักรักษาตัว เขาจะภาวนา ไม่อยากให้หายใจทิ้งเปล่าๆ

ถ้าไม่หายใจทิ้งเปล่าๆ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ นั่นถูกต้องแล้ว แล้วพุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ ไว้ ให้มันเกิดความสงบให้ได้ก่อน

ถ้าจิตมันฟุ้งซ่าน จิตอย่างนี้จิตมันไม่มีสติมีปัญญา แล้วในปัจจุบันนี้ กรมสุขภาพจิต ประชากรไทย ๓๐ เปอร์เซ็นต์ป่วยเป็นเรื่องจิตเภท สุขภาพจิตๆ ถ้าสุขภาพจิตมันไม่สมบูรณ์เวลาไปภาวนามันก็ส่งออกหมดน่ะ เพราะโดยธรรมชาติของพวกจิตเภทหูแว่ว ได้ยินเสียงต่างๆ มันคิดจินตนาการของมันไป แล้วถ้ามันมาภาวนา โอ๋ย! มันไปใหญ่เลย

แต่ถ้าเอาแต่ความสงบ

คนที่ผิดปกติ ๓๐ เปอร์เซ็นต์ของประชากรไทย กรมสุขภาพจิตเขาทําวิจัย เขาบอกเลย ประชากรไทย ๓๐ เปอร์เซ็นต์มีปัญหาเรื่องสุขภาพจิต ถ้ามีปัญหาเรื่องสุขภาพจิต เวลาภาวนาไปมันจะมีปัญหาไปร้อยแปด

แต่ถ้าจะแก้ไข แก้ไขโดยธรรมโอสถ พุทโธชัดๆ หายใจๆ อยู่กับลมหายใจชัดๆ ไม่ต้องไปยุ่งสิ่งใดเลย ธรรมโอสถจะไปสํารอกไปคายให้หัวใจปลอดโปร่ง ให้สิ่งที่ว่าสุขภาพจิตต่างๆ สุขภาพจิตที่แข็งแรง สุขภาพจิตที่มันอ่อนแอ สุขภาพจิตที่มีปัญหา ให้มันคายทิ้งหมดเลย อยู่กับพุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ เวลาเข้ามาสัมมาสมาธิ กลับมาสู่ปกติ แล้วถ้าจะภาวนา จะวิปัสสนา นั่นเป็นขั้นตอนต่อไป

แต่นี่ไม่อย่างนั้น “ธรรมะบอกว่าอย่างนั้น ตําราบอกว่าอย่างนั้น เวลาฉันทําไปนี่เห็นหมดเลย”

อ้าว! ก็จิตเภท มันก็เป็นอย่างนั้นน่ะ มันเห็นของมันอยู่แล้ว ถ้าจะให้เป็นความปกตินะ เราวางให้หมดเลย แล้วเราพุทโธของเราชัดๆ พุทโธชัดๆ แล้วพุทโธชัดๆ เพราะพุทโธชัดๆ นะ ถ้ามันผิดปกติ กว่ามันจะเป็นปกติได้มันต้องสู้กันรุนแรงมาก สู้กันรุนแรงเพราะอะไร นั่นน่ะจริต จริตมันเป็นเรื่องนามธรรมที่เรื่องหัวใจที่เวรกรรมมันสร้างของมันมา ถ้ามันถอนทิฏฐิอันนั้น มันปลดทิฏฐิอันนั้นได้ มันจะเข้าสู่สัมมาสมาธิ

ถ้ามันเข้าสู่สัมมาสมาธิ จิตกลับมาเป็นปกติ แล้วถ้ามันคลายออกมาแล้วมันก็เป็นเรื่องสามัญสํานึกเหมือนเดิมนั่นแหละ แล้วก็พยายามเข้าสมาธิให้บ่อยครั้งเข้าจนเข้มแข็ง พอเข้มแข็งขึ้นมา มันกลับมาสู่จิตปกติ สัมมาสมาธิตั้งมั่น พอตั้งมั่นแล้วค่อยยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าวิปัสสนาได้ อันนั้นถึงจะเป็นความจริงได้

นี่ไง ความคิดในสมาธิ ความเกิด เกิดจากสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิ เห็นไหม

เวลาพูดถึงที่ว่าสมาธิลืมตาหลับตานั่นน่ะ เขาก็ยังดูถูกนะ บอกว่า “ถ้าสมาธิมันก็เป็นพวกฤๅษีชีไพร พวกไสยศาสตร์ ถ้าสมาธิลืมตาจะเป็นปัญญา”

อันนั้นมันก็เป็นโลกเกินไป แต่ถ้ามันจะเป็นความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริงของเรา ถ้าจิตมันสงบระงับขึ้นมาแล้วกลับมาเป็นปกติ กับอาการที่เป็นอยู่นี่มันแตกต่างกัน ตอนที่มันเป็นอยู่อย่างนี้เราอยู่ในอารมณ์อย่างนี้เหมือนคนที่ขาดสติ คนที่เขาจะส่งโรงพยาบาล คนไม่กล้าเข้าไปจับหรอก เพราะเขาขาดสติ แล้วขาดสติแล้วกฎหมายไม่เอาเรื่องด้วย เขาคุ้มครองด้วย

แต่ถ้าเป็นเรื่องส่วนตัวของเราล่ะ เรื่องส่วนตัวของเรามันอยู่ภายในของเรา เราจะปกปิดไว้อย่างไรมันก็เป็นเรื่องของเราทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้าพอเราจะมาพิจารณาของเรา เราจะปฏิบัติของเรา ธรรมโอสถ มีสติแล้วบริกรรม ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ กลับมาให้มันสงบระงับ ถ้าสงบระงับได้ พอมันคลายออกมา เพราะมันเป็นจริต มันเป็นนามธรรมในหัวใจไง

เวลาเข้าไปแล้วมันก็ผ่อนคลาย พอออกมาแล้วไอ้กรรมเก่ามันก็ยังมีของมันอยู่ แต่ต้องชํานาญในวสี ทําให้มันคล่องแคล่วขึ้นมา พอคล่องแคล่วขึ้นมาจนมันมั่นคงของมัน พอมั่นคงของมันแล้วค่อยฝึกหัดใช้ปัญญาของเรา ฝึกหัดใช้ปัญญา มันก็จะเข้าสู่อริยสัจ

มันจะไม่เข้ามาสู่คําถามที่ว่า “เคยไปหาหลวงพ่อ หลวงพ่อสอนว่า มึงอมอาหารแล้วก็ยังสุขขนาดนี้ นิมิตมีร้อยแปด ไปพุทโธชัดๆ โยกๆ คลอนๆ ก็นิมิต โยกๆ คลอนๆ”

นี่เราพูดไว้ตั้งแต่เขาเคยมา เขาเคยมาแล้ว ถ้าเขาจะทําอย่างไร เพราะว่าถ้าเคยมาแสดงว่าได้คุยกัน

ถ้าคุยกันนะ เวลาเราคุยกัน มันเหมือนกับเด็กอนุบาล เด็กเพิ่งฝึกหัดใหม่ ทําอย่างไรก็ได้ขอให้จิตเขาสงบมาก่อน เขาจะภาวนา เขาจะรู้เห็นสิ่งใดนี่เป็นความเชื่อของเขา

แต่โดยความเห็นของเรา เราว่ามันเป็นเรื่องไร้สาระทั้งนั้นน่ะ คําว่า “ไร้สาระ” คือว่า เราจะต้องทําความสะอาดบ้านของเรา บ้านของคน ถ้ามันอยู่บ้านโดยที่ไม่เคยทําความสะอาดเลย บ้านจะสกปรกมาก จิตของคนจะภาวนาขึ้นมามันก็ต้องทําให้จิตของคนให้สะอาดก่อน

ทีนี้พอคนที่บ้านสกปรก บ้านที่มีปัญหามาก เวลาเขาเข้าไปทําความสะอาดในบ้านเขา ปัญหาเขาร้อยแปด ฉะนั้น ร้อยแปด เราก็ให้อุบาย “มึงอมอาหารขนาดนี้มึงก็มีความสุขขนาดนี้แล้ว แล้วมึงปฏิบัติไปนิมิตร้อยแปด โยกๆ คลอนๆ ก็เป็นนิมิต นิมิตก็เอ็งเห็นร้อยแปดนั่นน่ะ ถ้ากลับมาพุทโธชัดๆ มันก็หายไง”

นี่เป็นคําที่เราให้การบ้าน ให้ทุกคนฝึกหัด ให้ทุกคนพัฒนาขึ้นมาให้มันกลับไปสู่ความปกติ ถ้าเขาทําอย่างนี้ได้มันก็เป็นประโยชน์กับเขา ถ้าเขาทําไม่ได้มันก็เป็นกรรมของสัตว์

เราบอกว่า เรื่องที่ว่ามันเป็นเรื่องปลีกย่อย เรื่องของคนปฏิบัติ การปฏิบัติใหม่ๆ เป็นอย่างนี้ทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าปฏิบัติเข้ามาแล้ว จิตมันสงบแล้ว จิตสงบ จิตมีกําลังแล้ว เราฝึกหัดใช้ปัญญาของเรา ถ้าใช้ปัญญาของเรา มันก็เหมือนกับสิ่งที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านวางข้อวัตรไว้ให้เราประพฤติปฏิบัติ แล้วถ้าเรามีครูบาอาจารย์คอยชี้ทางให้เขา คอยชี้ทาง คอยบอกทาง คอยนําทางผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ วงกรรมฐานเรามันก็จะยั่งยืนไง

แต่วงกรรมฐานเรา ไอ้พวกชี้ทาง ไอ้พวกตํารวจจราจรมันไม่มีไง มันมีแต่จราจรแอบตามพุ่มไม้ไง มันแอบตามพุ่มไม้มันคอยจับรถ มันคอยจะปรับเอาตังค์เขาน่ะ มันไม่ได้คอยบอกชี้ทางเขา

ไอ้คนจราจรชี้ทางมันก็บอกทางเขานะ ไอ้จราจรที่ไปซุ่มตามพุ่มไม้ มึงมาเถอะ กูไถเงินอย่างเดียว นี่ไง กรรมฐานเรามันเป็นอย่างนี้ มันไม่มีคนคอยชี้ทางคอยบอกทางมันก็ลุ่มๆ หลงๆ กันไปไง

นี่พูดถึงว่าในความเห็นของเขาไง ไอ้นี่คําถาม คําถามมันไม่ใช่คําถาม อารัมภบทมา ทีนี้อารัมภบทมา มันไปบอกตั้งแต่ต้นไง “ตั้งแต่ผมเป็นเด็ก ผมชอบโกหกครับ ผมเก็บอะไรมา” มันบอกมาตั้งแต่นู่น พอบอกมาตั้งแต่นู่นก็มาถึงตรงนี้ มาถึงตรงนี้ เพียงแต่มาสุดท้ายลงไง “ตอนนี้กระผมไม่สบาย พักรักษาตัวลําพัง ถือว่าดีกว่าหายใจทิ้งเปล่าๆ”

ตอนนี้ไม่สบาย ตอนนี้ป่วยไข้ แล้วตอนนี้ก็มาระลึกถึงสิ่งที่ทํามาๆ ทั้งนั้นน่ะ คนเรานะ เวลาระลึกถึงสิ่งที่เราทํามาทั้งบุญและบาป ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง “สิ่งใดที่ทําแล้วนึกเสียใจย้อนหลัง สิ่งนั้นไม่ดีเลย”

เราทําไปแล้ว แล้วมาระลึกได้ทีหลัง เสียใจภายหลัง สิ่งนั้นไม่ดีเลย นี่ก็เหมือนกัน “ตอนนี้ผมไม่สบาย กําลังพักรักษาตัว ไม่อยากหายใจทิ้งเปล่าๆ”

สิ่งที่ผ่านมาแล้วก็ให้มันผ่านไป แต่สิ่งที่จะประพฤติปฏิบัติ พุทโธชัดๆ ปัญญาอบรมสมาธิ เอาจิตใจให้เข้มแข็ง แล้วถ้าเข้มแข็งแล้วนะ ฝึกหัดใช้ปัญญา นั้นยังต้องฝึกหัดใช้ปัญญาต่อไป ถ้าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่ปฏิบัติ เอวัง