คํานํา

การสร้างวัดป่ากรรมฐานแท้ๆ ไว้เป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมเพื่อมรรค ผล นิพพาน ตามข้อเท็จจริง ตามปฏิปทาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น สร้างได้ยากมาก แต่การรักษากลับยากยิ่งกว่า

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต สงวนรักษาวัดไว้ให้ทําบุญ ฟังธรรม เน้นปฏิบัติธรรม สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี วัดจึงเงียบสงัดร่มเย็น เรียบง่ายไม่หรูหรา ไม่ก่อสร้าง ไม่เรี่ยไรกวนบ้านกวนเมือง ไม่ให้มีสะพานบุญ ทําทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิได้หนหนึ่ง ไม่สร้างกลุ่มอิทธิพลหาผลประโยชน์ ไม่ให้เอาของเข้าครัววัด ไม่แซงหน้าแซงหลังสอนธรรมกันเองอย่างผิดๆ เช่น ไม่ต้องพุทโธ ใช้ปัญญาไปเลย ซึ่งพุทโธทําความสงบใจก่อนเป็นพื้นฐานสําคัญมาก แต่ทํากันไม่ได้ เพื่อความสงบเรียบร้อยทางวัดจึงมีกติกาไว้ป้องกันรักษาวัด ผู้เจตนาฝ่าฝืนทําผิดอุปมาผู้ติดโควิดต้องถูกขับออกจากวัด ผู้มาวัดปฏิบัติให้เอาหัวใจมาปฏิบัติ

ในการปฏิบัติ ธรรมอยู่ฟากตาย ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน อริยสัจมีหนึ่งเดียว ต้องมีสติปัญญา ไม่ใช่ปฏิบัติแบบหมอดูทํานายทายทัก ส่วนผิดถูกตามข้อเท็จจริง ฆราวาสปฏิบัติเพื่อความสุขสงบ แต่พระปฏิบัติต้องเข้าสู่อริยสัจ ถ้ามีวาสนาจะยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ ต้องมีสมุจเฉทปหาน มีขณะจิตคือนิโรธ ดับทุกข์ในใจได้จริงๆ เป็น ปจฺจตฺตํ สนฺทิฏฺฐิโก

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๖๗

นํ้านิ่งแต่ไหลเป็นสัมมาสมาธิ
ยกขึ้นสู่วิปัสสนาคือวิธีการปฏิบัติในมรรค ๘
มรรคสามัคคีรวมลง นี่รวมลง ทุกอย่างจบสิ้น
นิโรธดับหมด นั่นถึงจะเป็นธรรม
เป็นธรรมไม่มีทวนกระแส ไม่มีไหล
มีไหล มีทวนกระแส เป็นไปไม่ได้
มันถึงข้อเท็จจริงไง
ตามข้อเท็จจริง ธรรมะเป็นเรื่องธรรมดา
เป็นสัจจะเป็นความจริง

๑

ทางเรียบ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๓ เมษายน ๒๕๖๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “กําหนดสติในชีวิตประจําวัน”

การกําหนดสติในชีวิตประจําวัน เช่น ก้าวเท้าเดินก็กําหนดรู้ตามซ้ายขวาของเท้าที่ก้าว ดูกายเคลื่อนไหว เมื่อไม่ได้เดินก็บริกรรมหายใจเข้าภาวนาพุท หายใจออกภาวนาโธ เมื่อทําไปเรื่อยๆ พอนอนจะเคลิ้มหลับแล้วมีความคิดปรุงเเต่งยังไม่เป็นเรื่องเป็นราว ใจมันบอกว่ามันคิดฟุ้งซ่าน

ใจที่บอกเตือนขณะใกล้หลับก็สติอ่อน คืออะไร การกําหนดรู้ขณะเดินและบริกรรมดังที่กล่าวมาควรทําต่อไปเช่นเดิมหรือไม่เจ้าคะ จะเป็นโรคจิตหลอนไหมคะ

ตอบ : ถ้ามันจะเป็นโรคจิตหลอนไหมคะ ต้องไปโรงพยาบาล ไปหาหมอให้หมอเช็กเลย ไปหาจิตแพทย์ เพราะว่าเวลาตอนนี้ ๓๐ เปอร์เซ็นต์เป็นซึมเศร้า จิตเภทมากมายมหาศาล แต่จะเป็นมากเป็นน้อยนั้นอีกเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้น คนที่เป็นปกติเป็นธรรมดาเวลาภาวนาแล้วไม่วิตกวิจารณ์ ภาวนาแล้วมันจะมีความสงบระงับเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป

คนที่มีความผิดปกติทางหัวใจเป็นโรคจิตอ่อนๆ โดยที่เจ้าตัวก็รู้อยู่ แต่ไม่มีใครวินิจฉัยและไม่มีใครให้ยา ถ้ามันจะเป็นจิตหลอนหรือไม่ควรไปหาแพทย์ จิตแพทย์ แล้วไปให้เขาตรวจ ตรวจแล้วปรึกษากับเขา แล้วถ้าจะกลับมาฝึกหัดภาวนาแล้วค่อยกลับมาฝึกหัดภาวนา

ถ้าฝึกหัดภาวนาไปพร้อมกับว่าจิตนี้มันผิดปกติ แล้วภาวนาไปแล้วเวลามันมีอาการที่ไปรู้ไปเห็นสิ่งต่างๆ ก็คิดว่ามันเป็นวิปัสสนาๆ

มีลูกศิษย์มากมาย เมื่อก่อนมาหาเรา เวลาแก้นะ จิตจะเป็นอย่างนั้นๆ เราก็แก้ไปเรื่อย

“ดิฉันกินยาอยู่ค่ะ”

อย่างนั้นหยุดหมด พุทโธอย่างเดียว พุทโธๆ พุทโธให้จิตมันสงบเข้ามา เราต้องการความสงบ เราต้องการการมีกําลังเท่านั้น แล้วถ้าจิตมันสงบระงับเข้ามา มันจะกลับมาเป็นปกติ

จิตที่ผิดปกติ จิตที่มีอาการ เวลาภาวนา ภาวนาได้ ภาวนาเป็นสมถกรรมฐานคือความสงบสุขของใจเท่านั้น แต่มันเป็นไปได้ยาก

เพราะเวลาคนที่เป็นปกติ จริตนิสัยของคนมันแตกต่าง มันยังจะเอาความสงบได้ยาก แล้วถ้าจิตมันเป็นปกติ จิตที่มันเป็นปกติแล้วไม่มีกําลัง กิเลสมันพลิกมันแพลง มันชักลากไปก็ทุกข์ยากพอสมควรอยู่แล้ว

ถ้าจิตมันผิดปกติอีกด้วย คือจิตมันบกพร่องแล้วมากําหนดพุทโธๆ มันไปรู้ไปเห็นร้อยแปดพันเก้า แล้วร้อยแปดพันเก้า เวลาเป็นสัญญาอารมณ์ เป็นภาษาพูด “วิปัสสนาๆ” แล้ววิปัสสนาไปๆ ทําไมมันเสียหายไปหมดล่ะ

ฉะนั้นว่า “มันจะเป็นจิตหลอนหรือไม่เจ้าคะ” ถ้ามันจะเป็นจิตหลอน เห็นไหม

เพราะมันเกี่ยวโยงกับทะลุสามโลกธาตุไง จะทะลุสามโลกธาตุ มันไปพลิกควํ่าอวิชชา มันเป็นสังโยชน์ ๑๐ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา มันเป็นสังโยชน์เบื้องบน สังโยชน์เบื้องบนที่คนไม่เคยภาวนาหรือภาวนาแล้วไม่เคยรู้ไม่เคยเห็น เพราะถ้าจะรู้จะเห็นมันจะต้องถึงที่สิ้นสุดแห่งทุกข์ บุคคลคู่ที่ ๔ เป็นความมหัศจรรย์ นี่ก็จะทะลุสามโลกธาตุ

ทะลุสามโลกธาตุ ถ้ามันทะลุ มันเป็นข้อเท็จจริง เวลาจิตมันเป็นปกติมีสัมมาสมาธิ เป็นมหาสติ มหาปัญญา เป็นปัญญาญาณอันลึกซึ้งเข้าไปชําระล้างไปขุดคุ้ยค้นคว้าจนเห็นเจ้าวัฏจักรคือตัวอวิชชา

อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราฯ อิทปฺปจฺจยตาฯ ความนอนเนื่องของกิเลส ของสมุทัยที่มันนอนเนื่องไปในกิเลสในหัวใจ ถ้าจะทะลุสามโลกธาตุ มันจะไปทะลุสามโลกธาตุที่นู่น

ไอ้นี่เริ่มต้นปฏิบัติ “มันจะเป็นจิตหลอนหรือไม่เจ้าคะ”

ถ้ามันจะเป็นจิตหลอนนะ โดยความเป็นคุณประโยชน์กับเรา แวะไปหาจิตแพทย์ เราให้จิตแพทย์พิสูจน์ตรวจสอบ แล้วถ้าเป็นปกติแล้วเราค่อยกลับมาภาวนา

จะซ้ายหนอขวาหนอ อะไรก็แล้วแต่ ในการประพฤติปฏิบัติ แนวทางการปฏิบัติ วิธีการปฏิบัติหลากหลายนัก แล้วเวลาปฏิบัติแล้ว ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก ถ้ามันรู้ รู้จําเพาะตน เห็นไหม แล้วเวลาเอาจริงเอาจังขึ้นมาแล้ว กาลามสูตร อย่าเชื่อ ห้ามเชื่อใครทั้งสิ้น เอาหัวใจนี้

ทีนี้เวลาพูด ผู้ที่ปฏิบัติ เวลาเราปฏิบัติเอง จิตหลอน เราเห็นเยอะนะ เวลาถ้ามันผิดปกติ แล้วถ้าเริ่มต้นแล้วคิดว่ามันเป็นวิปัสสนา คือกิเลสมันซ้อน พอกิเลสมันซํ้าซ้อน อุบัติเหตุซํ้าซ้อนน่ะ อุบัติเหตุก็เป็นสิ่งที่ไม่ดีอยู่แล้ว อุบัติเหตุซํ้าซ้อนมันทุกข์มันยาก

ไอ้นี่เราจะแก้กิเลสของเราโดยซึ่งๆ หน้าโดยความเป็นจริง แล้วมันยังมีปัญหากิเลสซํ้าซ้อนอย่างนี้ แล้วแวะไปหาหมอ จบ ไปหาหมอ ให้หมอเช็กเลย

แล้วเวลามาประพฤติปฏิบัติมันเป็นข้อเท็จจริง ไม่ต้องว่าทะลุสามโลกธาตุ มันเหนือโลก มันเป็นสิ่งมหัศจรรย์อีกยาวไกล แค่สัมมาสมาธิพื้นฐานยังทํากันไม่ได้

สัมมาสมาธิพื้นฐาน สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ คือสัตว์โลก คือสัตตะผู้ข้องนั้น แล้วไม่มีสัจจะไม่มีความจริง ไม่มีสมถกรรมฐานเป็นที่ตั้งแห่งการงาน งานเริ่มต้นจากบุคคลคู่ที่ ๑ นะ นี้แค่ฝึกหัดปฏิบัติเริ่มต้นเท่านั้น ถ้ามันจะถูกต้องชอบธรรม

ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมๆ ทําความสงบของใจเข้ามาก่อนๆ สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งคือภวาสวะ คือภพ คือจิตดวงนั้น คือชีวิตนั้น แล้วภาวนาไป บุคคล ๔ คู่ยังอีกยาวไกล

พื้นฐานเริ่มต้นถ้ามันถูกนะ ต้นตรงแล้วมันจะก้าวหน้าไปเจริญงอกงาม

ต้นคด ต้นแส่ส่าย ต้นสะเพร่า ต้นจิตเภท ต้นซึมเศร้า “มันจะเป็นจิตหลอนหรือไม่เจ้าคะ”

ไปหาหมอ จบ

ถาม : เรื่อง “ปัญญาอบรมสมาธิหรือสมาธิอบรมปัญญา”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ระหว่างที่ท่านศึกษาธรรมะอยู่กับพระอาจารย์จวน หลวงตาพระมหาบัว และหลวงปู่เจี๊ยะนั้น ท่านเน้นภาวนาในรูปแบบไหน ปัญญาอบรมสมาธิหรือสมาธิอบรมปัญญา และใช้สติปัฏฐาน ๔ ข้อใดเป็นหลัก (กาย เวทนา จิต ธรรม) ขอความเมตตาเพื่อเป็นวิทยาทานครับ

ตอบ : แล้ววิทยาทานใครล่ะ มันเป็นเรื่องการภาวนาคือเรื่องการภาวนา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “ท่านอยู่กับพระอาจารย์จวน พระมหาบัว หลวงปู่เจี๊ยะ”

นั้นมันก็เป็นสายบุญสายกรรม มันเป็นอํานาจวาสนา เพราะอะไร เพราะเวลาเราก็เที่ยวธุดงค์มาทั่วเหมือนกัน แต่ไปอยู่กับใครแล้วนะ ไปไหนมา สามวาสองศอก พูดอะไรแล้วมันพรํ่าเพ้อ พรํ่าเพรื่อ ไม่มีจุดยืน

เวลาเราไปเจอหลวงปู่จวนท่านพูดเนื้อๆ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ชัดๆ

แล้วคนภาวนาเป็นเขาเห็นช่องทางหมด เขารู้ถึงอาการของจิต รู้ถึงวิธีการทั้งสิ้น รู้ถึงมารยาสาไถยเล่ห์กลของกิเลสที่มันจะปลิ้นมันจะปล้อนน่ะ แล้วท่านปิดหมดเลย พอมันปิดแล้ว เวลาผู้ที่ปฏิบัติ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ ระหว่างลูกศิษย์กับอาจารย์น่ะ เวลาแก้ไข หลวงปู่มั่นแก้จิตๆ นี่ไง

หลวงปู่มั่นท่านเป็นห่วงหลวงปู่จวนเพราะอะไร เพราะท่านรู้ว่ามีอํานาจวาสนา มีอํานาจวาสนาแล้วจิตมันคึกมันคะนอง มันต้องมีครูบาอาจารย์ที่ควบคุมดูแลได้ ถึงได้ฝากหลวงปู่จวนไว้กับหลวงปู่ขาว หลวงปู่ขาวเป็นพระอรหันต์

หลวงตาพระมหาบัวท่านควบคุมดูแลเอง หลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่มั่นอบรมบ่มเพาะมา นี่ไง มันมีสาแหรก มันมีรากเหง้า มันมีที่มาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันมีพุทธะ มันมีพระรัตนตรัย มันมีข้อวัตรปฏิบัติ มันเป็นผู้วางข้อวัตรปฏิบัติในวงกรรมฐาน เป็นครูบาอาจารย์ที่ดีงาม ดีงามในทางธรรม

แต่ในทางโลก เวลาว่าหลวงปู่มั่นๆ ถ้าทางโลกเหมือนผ้าขี้ริ้ว ไม่มียศถาบรรดาศักดิ์ ไม่มีสิ่งใดทางโลกเชิดชูบูชาเลย แต่ในวงกรรมฐานที่ต้องการทําตามเชิดชูบูชาท่านมาก

ถ้าในทางโลกเหมือนเศษผ้าขี้ริ้ว ไม่มีคุณค่าทางโลกเลย

แต่ในทางธรรม เศรษฐีธรรม กองทัพธรรม ลูกศิษย์ที่ท่านผลิตมา หลวงปู่จวน หลวงตาพระมหาบัว หลวงปู่เจี๊ยะ

“แล้วมันรูปแบบไหนเจ้าคะ มันเป็นปัญญาอบรมสมาธิหรือเป็นสมาธิอบรมปัญญา”

ปัญญาอบรมสมาธิ เริ่มต้นมาจากหลวงตาพระมหาบัวท่านเขียนไว้เลย ปัญญาอบรมสมาธิ เพราะเวลาท่านปฏิบัติ วิธีการปฏิบัติที่จิตมันกว้างขวางขึ้น มันพัฒนาขึ้น

ใบไม้ในกํามือคือตู้พระไตรปิฎก ใบไม้ในป่าคือป่าทั้งป่า คือโลกทั้งใบ คือสัจธรรมทั้งนั้น ฉะนั้น เวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านถึงได้เทศน์เรื่องปัญญาอบรมสมาธิ

ฉะนั้น เวลาปัญญาอบรมสมาธิมันใช้ปัญญาๆ ไง แล้วครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติท่านก็ใช้ปัญญาของท่าน แต่ท่านใช้ว่าดูจิตๆ ดูก็ดูนั่นแหละ แต่ดูด้วยปัญญา

ทีนี้พอมันพูดไปแล้ว เวลาคนปฏิบัติไปมันแถออกหมดเลย มันไปตามกิเลสเพราะอะไร เพราะกิเลสมันชักจูง มันจูงไปไง มันถึงได้ไม่มีหลักไม่มีเกณฑ์ไง ไม่มีหลักไม่มีเกณฑ์คือไม่มีขอบระหว่างทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ มันไม่เข้าอริยสัจไง มันไปเข้ากับพญามาร มันไปเข้ากับความพอใจของตน มันก็อีลุ่ยฉุยแฉกไปไง

ฉะนั้นว่า ปัญญาอบรมสมาธิ สมาธิอบรมปัญญา เป็นอย่างไร

ปัญญาอบรมสมาธิมันก็แบบว่าเป็นปัญญาวิมุตติ สมาธิอบรมปัญญาเป็นเจโตวิมุตติ

แต่เวลาครูบาอาจารย์ ถ้าส่วนใหญ่แล้วถ้าเป็นเจโตวิมุตติ หลวงปู่ชอบ หลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่ขาว ครูบาอาจารย์ต่างๆ นี่คือเจโตวิมุตติ คือเอาสมาธินํา

แต่ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติ หลวงตาพระมหาบัว หลวงปู่ดูลย์ นี่ปัญญาวิมุตติ ปัญญาวิมุตติเอาปัญญานํา เวลาปฏิบัติไปแล้วใช้ปัญญาตัดไปเรื่อย ปัญญาพิจารณาไปเรื่อย มันก็ปล่อยไปเรื่อยๆ เวลามันหยุด หยุดคิด หยุดคิดนั่นคือสมาธิ

คิดเท่าไรก็ไม่รู้หรอก ต้องหยุดคิด แต่ก็ต้องใช้ความคิด นี่ไง เพราะมันใช้ปัญญา คนถ้าปัญญาๆ มันมีหลัก มันมีหลักมีเกณฑ์ มีความถูกต้องชอบธรรม มันเป็นของมันไปตามธรรมชาติของมัน

ฉะนั้นบอกว่า “เวลาหลวงพ่อไปอยู่กับหลวงปู่จวน อยู่กับหลวงตาพระมหาบัว อยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะ เป็นปัญญาอบรมสมาธิหรือเป็นสมาธิอบรมปัญญา พูดไว้เป็นวิทยาทาน”

ชาวประมงเขาออกประมงของเขา นั่นเขาหาสัตว์นํ้า สิ่งที่ว่าคนที่ทําไร่ไถนาเขาก็ทําไร่ไถนาอยู่บนพื้นดินบนบกของเขา มันเป็นอาชีพ แล้วชาวประมงเขาออกเรือเพื่อหาสัตว์นํ้าเพื่อเป็นอาหารของเขา เวลาเขาขึ้นฝั่งเขาก็ไปทํานาด้วย เพราะเขาก็อยากมีข้าวในยุ้งในฉางให้ข้าวเต็มในข้าวของเขา

เขาก็เป็นชาวประมงก็ได้ เขาก็เป็นชาวนาก็ได้ ในบุคคลคนเดียวเป็นทั้งชาวนา เป็นทั้งชาวประมง แล้วแต่จังหวะและโอกาสที่ฤดูกาลที่จะทําไร่ไถนาหรือจะเป็นชาวประมง

นี่ก็เหมือนกัน “หลวงพ่อใช้ปัญญาอบรมสมาธิหรือสมาธิอบรมปัญญา แล้วมันเป็นรูปแบบแบบใด แล้วพวกผมจะได้จดจําไป”

หลวงปู่มั่นเวลาท่านเทศน์นะ ท่านบอก อะไรที่มันเป็นความสําคัญๆ น่ะข้ามไป

อันนี้ก็เหมือนกัน สิ่งที่เป็นมันจะรู้ได้ต่อเมื่อแก้จิตๆ เวลาเกิดอุปสรรค เวลาลูกศิษย์ลูกหาติดขัดนี่รู้ไหม เวลาเทศนาว่าการ เวลาครูบาอาจารย์ท่านมีธรรมๆ คนฉลาดแกล้งโง่มันดูแล้วมันสวยงาม

ไอ้คนโง่อวดฉลาดนี่จบครับ เพราะมันเปิ่นตลอด มันปล่อยไก่ตลอด มันพูดผิดตลอด แต่ถ้าคนฉลาดแกล้งโง่นี่ จะโง่เง่าเต่าตุ่นอย่างไรนะ มันก็เป็นคนฉลาด มันทําอย่างไรมันก็ฉลาด ไอ้คนโง่อวดฉลาดจบหมดน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา มันจะเป็นจริงเป็นจังของมันขึ้นมา

ฉะนั้นถึงว่า เวลาหลวงปู่จวนท่านก็เป็นพระอรหันต์ หลวงตาพระมหาบัวท่านก็เป็นพระอรหันต์ หลวงปู่เจี๊ยะท่านก็เป็นพระอรหันต์ เราไปศึกษาเราไปค้นคว้า เราเป็นลูกศิษย์ลูกหา

นี่เวลาอยู่กับท่าน อยู่กับหลวงตาพระมหาบัวบนศาลา ถ้าตั้งแต่สร้างวัดบ้านตาดมา ไอ้คนที่จะโดนด่ามากที่สุด เราว่าไม่น่าจะเกินเรา ด่าเช้ากลางวันเย็น ด่าทุกวันน่ะ คนที่อยู่ในสมัยเดียวกัน รุ่นเดียวกันจะเห็นหมดทุกวัน

อันนั้นน่ะถ้าเป็นทางโลกมันก็มอง โอ้โฮ! จนมีพระถาม “หงบ เฮ้ย! มึงทําอะไรผิดวะ โดนด่าแล้วโดนด่าอีก”

เราพูดไปมันก็ไม่มีใครรู้และไม่มีใครเข้าใจ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน บอกมาเป็นวิทยาทาน เป็นวิทยาทานขนาดไหนมันก็เป็นดาบสองคม

นี่ไง เวลาเขาบอกว่า “โอ๋ย! โดนด่าเช้ากลางวันเย็นแล้วโดนด่าติดต่อต่อเนื่อง เฮ้ย! เอ็งอยู่ได้อย่างไรวะ”

แต่ในใจเรานะ นี่แหละจากใจดวงหนึ่งสู่ใจดวงหนึ่ง นี่แหละดาบอาญาสิทธิ์ ให้ดาบอาญาสิทธิ์ทุกวันเลย ฟาดฟันกิเลสในใจน่ะ ไอ้เรา เราคิดอย่างนี้ แต่พูดออกไปใครจะเชื่อ พูดออกไปใครจะยอมรับ

“พูดอะไรก็ยกย่องตัวเอง ยกก้นลอยทุกวัน คนอื่นเลวหมด ตัวเองถูกอยู่คนเดียว”

แต่ถ้ามันกําลังสู้กับกิเลสนั่นน่ะ คนเราล้มลุกคลุกคลาน อดอาหาร อดนอน ๒๔ ชั่วโมง ภาวนา ทางสมณะทางกว้างขวาง เราทั้งอดนอนทั้งอดอาหาร ๒๔ ชั่วโมงครับ ภาวนาทั้งวันทั้งคืนครับ แล้วเวลาขึ้นไปบนศาลาอย่างนี้ โอ๋ย! ท่านใส่เปรี้ยงๆ นั่นคืออะไรครับ

เวลามันรู้กันระหว่างเรากับท่านเท่านั้น คนอื่นไม่เกี่ยว คนอื่นเห็น เห็นไหม นี่ไง หลวงปู่มั่นไง ถ้าทางโลกเหมือนกับผ้าขี้ริ้ว ถ้าทางธรรม เศรษฐีธรรม

นี้ทางโลกก็เศษคน คนอะไรเลวทรามตํ่าช้ามาก โดนด่าทั้งเช้ากลางวันเย็น ด่าซํ้าด่าซาก ด่าอยู่ตลอดเวลา นี่ทางโลกที่คนเขาเห็น

ทางธรรมระหว่างเรากับท่านเท่านั้น นี่แหละดาบอาญาสิทธิ์ นี่แหละจะเท่าทันกิเลสในใจตน เพราะ ๒๔ ชั่วโมงอยู่ในทางจงกรมช่วยตัวเองไม่ได้ ขึ้นมาท่านก็มอบอาวุธเลย

ที่ท่านพูดไง “เรามีนิวเคลียร์นิวตรอนอยู่ในย่ามนะ ไปไหนไม่เคยใช้เลย เพราะไม่มีใครรู้จักมัน ไม่มีใครต้องการไง”

แต่เวลาเราอยู่บ้านตาด ทั้งนิวเคลียร์นิวตรอนทิ้งบอมบ์ๆ เรากับท่านเท่านั้น นิวเคลียร์นิวตรอนบอมบ์ๆ อยู่นั่นน่ะ นี่อยู่ที่ผู้ที่ทําได้ ผู้ที่ทําได้ก็คือทําได้ ฉะนั้น เวลาที่เป็นข้อเท็จจริงระหว่างบุคคล

นี่เหมือนกัน จะเป็นวิทยาทาน วิทยาทานของใคร ใครภาวนาได้อย่างนี้ ใครมีหลักมีเกณฑ์บ้าง ถ้าไม่มีหลักมีเกณฑ์เลยนะ มันก็ทางโลกไง เศษคน ไร้สาระ ไม่มีคุณค่า มองข้ามหมด

แต่คนที่เป็นสาระนั่นน่ะนิวเคลียร์นิวตรอน ท่านพูดไง ในย่ามมีนิวเคลียร์นิวตรอนตลอดเวลา มันไม่มีใครสนใจ มันไม่มีใครต้องการใช้

ไอ้สําหรับเราท่านทิ้งใส่ตูมๆๆ เลยล่ะ นั่นน่ะเวลาแก้จิต นั่นน่ะวัดปฏิบัติที่เราอยู่กับหลวงปู่จวน หลวงตาพระมหาบัว หลวงปู่เจี๊ยะ นั่งกันต่อหน้าๆ ซัดกันทั้งคืน สมาธิเป็นอย่างไร ใส่กันทั้งคืนน่ะ

เวลาอยู่กับครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงมันมีใครกล้าสู้หน้าบ้างล่ะ หนีทั้งนั้น แอบหลบทั้งนั้น แต่อ้างว่าเป็นลูกศิษย์ๆ เอาแบรนด์ของท่านไปขาย

ไอ้เรานี่ซึ่งๆ หน้าน่ะ บอมบ์ๆ ตลอดเวลา นั่นน่ะข้อเท็จจริง จบ

ถาม : เรื่อง “เมตตาขอความกระจ่าง”

กราบเรียนหลวงพ่ออย่างสูง โยมได้ฟังหลวงพ่อเทศน์บ่อยว่า จับตัวเหี้ยนั้น โยมไม่กระจ่าง

๑. เมตตาหลวงพ่ออธิบายแนวทางปฏิบัติให้กระจ่างว่า วิธีจับอย่างไรเจ้าคะ

๒. ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ มันงงค่ะหลวงพ่อ เหมือนจะเข้าใจแต่ไม่เข้าใจ

หลวงพ่อเมตตาให้ความกระจ่างด้วยเจ้าค่ะ

ตอบ : เหมือนกัน ความเห็นของโลกไง นี่ไง เวลาฟังเทศน์หลวงพ่อ ให้จับเหี้ยตัวนั้นๆ

เหี้ยตัวนั้นคืออวิชชา มันอยู่ในพระไตรปิฎก

เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติมา ถ้าใจมันเป็นธรรมเวลามันอ่านพระไตรปิฎกหรือศึกษาธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันชัดมันเจนของมันไง ถ้ามันชัดมันเจนของมันแล้วตัวเองทําได้อย่างนั้นด้วยไง

เวลาคนทํานาๆ เวลากรมวิชาการเขามาสอนวิธีการทํานาน่ะชื่นใจมาก แต่เขาทํานาเป็นของเขาอยู่แล้ว เขาถึงว่าควรจะทําอย่างไรๆ

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาที่ว่า สิ่งที่ว่าจับเหี้ยตัวนั้น เหี้ยตัวนั้นน่ะ เวลาชาวนาที่มันไถนาๆ อยู่นั่นน่ะ มันเห็นแย้ เห็นพวกศัตรูพืชร้อยแปดพันเก้า แล้วถ้ามันแก้ไขของมัน ไร่นานั้นจะอุดมสมบูรณ์

นี่เวลาผู้ที่ปฏิบัติๆ ไง เวลาเห็นอวิชชาไง เวลาเห็นกิเลส ครอบครัวกิเลสนะ มันเห็นเหี้ยตัวนั้นไง ถ้าเหี้ยตัวนั้นมันก็เป็นความเห็นส่วนตัวไง แต่เวลาไปอ่านพระไตรปิฎกน่ะ มันอยู่ในพระไตรปิฎก โปฐิละใบลานเปล่าๆ มันชัดเจน

นี่เวลาศึกษามา ศึกษามาด้วยใบลานเปล่าๆ เวลาจะไปปฏิบัติสํานักปฏิบัติธรรมกถึก ไปถึงอาจารย์ อาจารย์เป็นพระอรหันต์บอกว่าไม่มีวาสนา เพราะอะไร เพราะว่าอยู่ในป่าในเขาไม่มีชื่อเสียงไง ไอ้คนที่ลูกศิษย์ลูกหา ๕๐๐ ไปไหนลูกศิษย์ล้อมหน้าล้อมหลังเลย ใบลานเปล่าๆ ไง

เวลาหัวหน้าพระอรหันต์บอกว่าไม่มีอํานาจวาสนาก็ส่งต่อมา พระอรหันต์ทั้งหมดเลยนะ ไปจนสามเณรน้อยก็เป็นพระอรหันต์น่ะ

พระอรหันต์นะ สติสมบูรณ์เหมือนกัน ไม่อย่างนั้นเป็นพระอรหันต์ไม่ได้ แม้แต่เจ้าอาวาสเป็นพระอรหันต์ สามเณรน้อยพระอรหันต์ก็มีสติมีปัญญาเหมือนกัน เพราะอะไร เพราะเป็นพระอรหันต์เหมือนกัน

ฉะนั้น เวลาสามเณรน้อยจะเป็นอาจารย์สอน นี่ไง ก็ลดทิฏฐิมานะ เสร็จแล้วก็บอกเลย “ร่างกายนี้เหมือนจอมปลวก ปิดตา หู จมูก ลิ้น กาย เปิดใจไว้ จับเหี้ยตัวนั้น”

เราจะยืนยันว่ากิเลสมันมีอยู่จริง แล้วคนที่ปฏิบัติมันจับกิเลสได้จริงๆ แล้วถ้ามันจับกิเลสได้จริงๆ มันถึงจะประพฤติปฏิบัติตามแนวทางสติปัฏฐาน ๔ จริง

ประพฤติปฏิบัติตามแนวทางสติปัฏฐาน ๔ กาย เวทนา จิต ธรรม แต่เขาจับเหี้ยตัวนั้นได้จริงๆ

แต่พวกเราน่ะ ทุกคนมีอวิชชา มีพญามาร มีเหี้ย เหี้ยนี่นะมันกินแต่ของอาหารของมันพวกของเสีย เวลามันขับมันถ่ายเหม็นคลุ้งไปทั่ว ที่ไหนมีเหี้ย แหล่งนํ้าจะเสีย แหล่งนํ้าจะเป็นนํ้าเน่าไปหมดน่ะ เพราะอะไร เพราะการขับถ่ายความอยู่ของมัน

แต่ไอ้นี่มันอยู่กลางหัวใจของเรานี่ เฮ้ย! มึงไม่รู้จักมันเลยหรือวะ เหี้ยมันอยู่กลางหัวใจนี้ มึงไม่รู้ไม่เห็นมันเลยหรือวะ แล้วมึงปฏิบัตินี่มึงบอกว่ามึงบรรลุธรรมๆ มึงไม่รู้จักเหี้ยเลยหรือวะ

นี่ที่ยืนยัน ยืนยันอย่างนี้ ยืนยันว่าปฏิบัติ ชาวไร่ชาวนาที่เขาทําของเขา วัชพืชต่างๆ เขารู้ของเขา เขาเห็นของเขา นาแล้ง นํ้าท่วม เขารู้ของเขา เขาแก้ไขของเขา เขาถึงเป็นชาวนาที่มีประสบการณ์

แล้วเวลากรมวิชาการ คือพระไตรปิฎกยืนยันมาไง เรายืนยันเรื่องเหี้ยตัวนั้น เรื่องจิตเป็นวัตถุ สิ่งใดๆ เป็นวัตถุ ถ้าจับต้องได้ เวลาหลานพระสารีบุตรไง ที่ถํ้าเขาคิชฌกูฏ ถํ้าที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจําพรรษาน่ะ เวลาไปต่อว่าๆ นะ

“ถ้าเธอไม่พอใจสิ่งต่างๆ เธอต้องไม่พอใจอารมณ์ของเธอด้วย เพราะอารมณ์ของเธอก็เป็นวัตถุอันหนึ่ง”

มันจับได้ นี่มันจับได้ไง

นี่พูดถึงว่า โยมฟังหลวงพ่อเทศน์ว่าจับเหี้ยตัวนั้นน่ะ โยมไม่กระจ่าง

มันจะไปกระจ่างอะไร เหี้ยมันก็อยู่ในสวนลุมฯ ไง เหี้ยมันก็อยู่ในแม่นํ้าลําคลองนู่น เหี้ยในใจใครจะไปรู้ไปเห็นมันไง

นี่พูดถึงว่า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

“๑. เมตตาหลวงพ่ออธิบายวิธีการให้กระจ่าง วิธีจับอย่างไรเจ้าคะ”

วิธีจับ จิตเห็นจิตเป็นมรรค นี่คือจับได้ หลวงปู่ดูลย์ท่านยืนยันไง

เห็นไหม ชาวนากับชาวนาด้วยกันเขาเห็นเขารู้ แค่กิริยาเคลื่อนไหวก็รู้ว่าทํานาเป็นไม่เป็น แค่จับเครื่องมือก็รู้แล้ว จับคันไถจับเป็นหรือเปล่า ควายมึงน่ะผูกเข้าแอกถูกไหม ควายมึงน่ะเดินเป็นไหม

เหมือนกัน นี่ไง จิตเห็นจิตเป็นมรรค แล้วจะเห็นอย่างไรล่ะ

นี่วิธีจับไง วิธีจับมันสรุปโดยโศลกธรรมของหลวงปู่ดูลย์

ความคิดทั้งหลายเป็นสมุทัย ผลของมันคือทุกข์ จิตเห็นจิตเป็นมรรค ผลจากจิตเห็นจิตเป็นนิโรธ นี่อริยสัจของหลวงปู่ดูลย์

นี่ไง ถ้ามันเป็นจริงๆ ชาวนาด้วยกัน ควายก็เลี้ยงมาด้วยกัน ไถคันไถก็ไถมาด้วยกัน เหมือนกัน ถ้าเป็นความจริงไง

วิธีจับ วิธีจับหลากหลายมาก ข้าวไร่ก็ได้ ข้าวนาปีนาปรัง ข้าวอายุสั้นอายุยาว เอาสิ ที่ลุ่มที่ดอน นาลุ่มนาดอน มันหลากหลายนักวิธีจับ จิตเห็นจิตเป็นมรรค นี่คือวิธีจับ

“๒. ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ งง เหมือนเข้าใจแต่ไม่เข้าใจ”

ก็ไม่เข้าใจ ไม่เข้าใจอยู่แล้ว ถ้าเข้าใจจะถามทําไม ทุกข์ก็เป็นทุกข์ หลวงตาพระมหาบัวท่านพูด เป็นกับเป็นมันฟัง เห็นไหม เวลากิเลสมันขี้ใส่หัวใจไว้แล้วมันก็กลับไปนอนหลับ ไอ้เราเพิ่งรู้ว่าทุกข์ๆๆ

ทุกข์นี้มันวิบาก เศษทุกข์ไง ทุกข์ที่สมบูรณ์แล้ว ทุกข์ที่มีเชื้อ ทุกข์ที่มีเหตุ ปลุก ทําให้มันตื่นขึ้นมาแล้ว ทุกข์ที่เหตุมันสร้างให้สมบูรณ์แล้วเราค่อยรู้สึก เพราะเรารู้ที่อารมณ์ นี่ปุถุชน คนทั่วไปรู้อะไรไม่ได้หรอก รู้แต่อารมณ์ของตัวนี่ เครียด ทุกข์ฉิบหายเลย แต่ไม่รู้ว่าเกิดจากอะไร ไม่รู้หรอก

เกิดจากสมุทัยตัณหาความทะยานอยาก

นี่เวลาครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติแล้ว ชัดๆ กว่ามันจะชัดๆ เพราะว่าได้จับได้ นี่ไง จิตเห็นจิตเป็นมรรค วิปัสสนามันแยกไง กายเป็นกาย จิตเป็นจิต ทุกข์เป็นทุกข์ แยกออกจากกันหมดเลยเป็น ๓ ทวีป

หลวงตายืนยันว่าเป็น ๓ ทวีป กายเป็นทวีปหนึ่ง จิตเป็นทวีปหนึ่ง ทุกข์เป็นทวีปหนึ่ง แล้วมันจะกลับมาเข้ามาหากันอีกไม่ได้เลย ๓ ทวีปแยกออกจากกันเป็นอนันตกาลเพราะบรรลุธรรม มันรู้เห็นหมดน่ะ

ฉะนั้น โดยข้อเท็จจริงมันไม่เห็นมีอะไรแปลกประหลาดเลย มันเป็นธรรม ธรรมชาติ เป็นสัจธรรมที่มีอยู่แล้ว แล้วคนที่ปฏิบัติไม่รู้ไม่เห็นแล้วก็โง่บ้าเซ่อเพ้อเจ้อ

แต่ถ้าเป็นจริง ทุกข์ควรกําหนด สมุทัยควรละ

ทุกข์ควรกําหนด สมุทัย ‘ต้อง’ ละ

นิโรธ ขณะคือละ ดับทุกข์

ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ ชัดเจน นี่คือผลของการปฏิบัติ จะเอาอะไรชัดเจนกว่านี้ จะเอาอะไรให้มันชัดเจน

ภาษาเรานะ ไอ้นี่มันเบสิก มันพื้นฐาน ไม่เห็นมีอะไรเลย นี่มันเป็นธรรมดา มันเป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องของพระพุทธศาสนา ผู้ปฏิบัติมันเป็นธรรมดา ก็มันจริงๆ ของมันน่ะ แล้วมีอะไรอีก

แต่ไอ้คนไม่เป็นนะ ฟังแล้วเข้าใจ ทําแล้วเข้าใจ เหมือนจะเข้าใจแต่ไม่เข้าใจ จับไอ้เหี้ยตัวนั้นๆ ฟังแล้วเหมือนรู้...ไม่รู้

ไอ้ที่รู้ๆ รู้ทฤษฎีไง ๙ ประโยคไง รู้ธรรมะพระพุทธเจ้าไง แต่ไม่เคยปฏิบัติ ปฏิบัติไม่เป็น รู้ไม่ได้ จะเอาอะไรมารู้

ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก รู้จริงเห็นจริง แล้วคนจริงเขารู้จริงเป็นความจริงในหัวใจผู้นั้น จบ

ถาม : เรื่อง “นํ้าไหลนิ่ง”

นํ้าไหลนิ่งคือสมาธิ บรรลุธรรมคือนํ้าหยุดไหลหรือไหลทวนนํ้าคะ

ตอบ : วันนี้ปริศนาธรรมทั้งนั้นเลยนะ มีแต่นักธรรมะ ธรรมะฝ่ายปฏิบัติเสียด้วย ไม่ใช่ธรรมะลุ่มๆ ดอนๆ นะ นี่ธรรมะฝ่ายปฏิบัติเลยล่ะ

“นํ้านิ่งแต่ไหล นํ้านิ่งคือสมาธิ”

เออ! ใช่ นํ้านิ่งคือสมาธิ

“บรรลุธรรมคือนํ้าหยุดไหลหรือไหลทวนกระแส”

ไร้สาระ ถ้าบรรลุธรรมนํ้าไหลมันก็ยังมีไหลอยู่ไง แล้วบรรลุธรรมอย่างไรล่ะ บรรลุตรงไหนล่ะ บรรลุกิเลสมันขาดไปแล้วเอาอะไรมาไหล ไม่มีไหล ไม่มีทวนกระแส

ไอ้ทวนกระแสๆ นี้คือภาวนามยปัญญา ปัญญาในพระพุทธศาสนาคือทวนกระแสกลับเข้าไปสู่ภวาสวะ ภพ เข้าไปสู่จิตเดิมแท้ของแต่ละบุคคล

นี่ถ้าไหลออก ส่งออก ไหลเข้านั้นคือกิริยา คืออาการ คือการกระทํา กําลังมุมานะ แต่ถ้ามันจบแล้วจะมีอะไรไหลหรือไม่ไหล ไม่มี

“นํ้าไหลนิ่งคือสมาธิ บรรลุธรรมคือนํ้าหยุดไหล”

นํ้าหยุดไหลก็นํ้าเน่าไง นํ้านิ่งแล้วมันไหลเป็นสมาธิ แล้วเวลามันเสื่อมมันก็เป็นนํ้าหยุดไง นํ้าหยุดก็เป็นสมาธิเสื่อม สมาธิเสื่อมมันก็เป็นนํ้าเน่า นํ้าเน่ามันก็เป็นความทุกข์ นํ้าเน่าแล้วมันก็จะทับถมหัวใจ “บรรลุธรรม”

มันเป็นปริศนาธรรม คือคิดเอาเองเออเอาเอง

นี่ก็เหมือนกัน ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝ่ายมหายาน ปริศนาธรรมๆ เขาพูดให้คิด พูดให้ฝึกหัดใช้ปัญญา แล้วปัญญามันใช้เป็นหรือใช้ไม่เป็น แล้วปัญญาที่ใช้ปัญญาของกิเลสทั้งนั้น แล้วถ้าใช้ปัญญา ปัญญาของกิเลสทั้งนั้น ถ้ามีสติมันจะเป็นปัญญาอบรมสมาธิไง เห็นไหม จะกลับมาที่ปัญญาอบรมสมาธิแล้ว ถ้ามีสติมีปัญญา

ฉะนั้น “นํ้านิ่งแต่ไหล นํ้าหยุดไหลคือทวนกระแส นํ้าหยุดไหลคือบรรลุธรรม”

คิด คิดวิปัสสนา ใช้สติ มันเป็นไปได้จริงไหม มีนํ้าอะไรหยุดไหล มีนํ้าอะไรทวนกระแส มีมาจากไหน สติ มหาสติเป็นอย่างไร

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าฟังธรรมแล้วมันไปวิเคราะห์วิจัย พอฟังแล้วมันก็เอาไปขยายความ นี่ถ้ามันเป็นปริศนาธรรม มันดีอย่างเดียวเท่านั้นน่ะ มันดีที่ว่า แสดงธรรมแล้วมันมีคนเก็บไปคิด ไปขบไปคิด ไปขยายความ ไปวิเคราะห์วิจัย นี่เป็นประโยชน์ตรงนี้ เราเห็นประโยชน์ตรงนี้

แต่ถ้าเป็นว่ามันเป็นจริงไม่จริง...ไม่จริง ไม่จริงทั้งสิ้น

เวลามันเป็นจริง เอ๊อะ! เอ๊อะ! มันไม่มีข้อโต้แย้งใดๆ ทั้งสิ้น แต่ถ้ามันเป็นจริง เห็นไหม

“นํ้าไหลนิ่งคือสมาธิ บรรลุธรรมคือนํ้าหยุดไหลหรือไหลทวนนํ้า”

แล้วนํ้าวนล่ะ นํ้าวนมันคืออะไรล่ะ วังวนไง มันยังมีนํ้าวนนะ มันยังมีนํ้าดูดนะ นํ้าวนแล้วมันก็ดูดนะ สะดือทะเลน่ะ สะดือทะเลมันดูดไปทั้งหมดเลยนะ ถ้ามันเป็นอวกาศก็เป็นหลุมดําไง นํ้าหยุดไหลคือหลุมดํา มันดูดไปหมดเลยน่ะ แล้วถมไม่เต็มนะ มันจะเป็นหลุมดํา

นี่มันเป็นปริศนาธรรม นี่พูดถึงว่าคนที่ได้ยินแล้ววิเคราะห์วิจัยฝึกหัดมันก็เป็นโอกาสของคนเป็นชาวพุทธไง กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อ ฟังแล้วอย่าเชื่อ ถ้าเชื่อแล้วนะง่อยเปลี้ยเสียขา ไม่เป็นอิสรภาพได้ อย่าเชื่อ คิด วิเคราะห์ วิจัย แล้วหาหนทางของตน ถ้าสติปัญญายังไม่เท่าทันมันรู้รอบไม่ได้

ความรู้รอบ เห็นไหม ศีล สมาธิ ปัญญา มรรค ๘ เวลามรรค ๘ ดําริชอบ งานชอบ เพียรชอบ วิริยอุตสาหะด้วยความชอบธรรม ด้วยความชอบธรรมมันเห็นงานชอบ งานในอะไร งานในการขุดคุ้ยค้นคว้า งานในการวิปัสสนาแยกแยะ งานในการรู้แจ้ง งานอะไร วิปัสสนาไปมันถึงจะรู้

ไอ้นี่เดาน่ะ สันนิษฐาน ได้ไม่ได้ กูสันนิษฐานว่า กูสันนิษฐานเอาเลย

ฉะนั้น ฝึกหัด ฝึกหัดไปเรื่อยไม่เสียหาย ทําคุณงามความดีของเราไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า นํ้านิ่งแต่ไหลคือสมาธิ...นี่ถูก

บรรลุธรรมนํ้าไหลหรือทวนกระแส...ไม่มี

ถ้ามันยังไหลมีกระแสคือมันมีกิริยา มีการกระทําอยู่นี่มันเสร็จไม่ได้ งานเสร็จคือเสร็จจากงาน

นํ้านิ่งแต่ไหลเป็นสัมมาสมาธิ ยกขึ้นสู่วิปัสสนาคือวิธีการปฏิบัติในมรรค ๘ มรรคสามัคคีรวมลง นี่รวมลง ทุกอย่างจบสิ้น นิโรธดับหมด นั่นถึงจะเป็นธรรม เป็นธรรมไม่มีทวนกระแส ไม่มีไหล มีไหล มีทวนกระแส เป็นไปไม่ได้ มันถึงข้อเท็จจริงไง

ตามข้อเท็จจริง ธรรมะเป็นเรื่องธรรมดา เป็นสัจจะเป็นความจริง แต่เราคิดว่ามันวิเศษวิโสมหัศจรรย์ เพิ่มค่าโดยสติปัญญาของตน เก่งกว่าพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าสู้ไม่ได้นะ ปัญญาไม่เท่าเราอีกนะ...ไอ้บ้า เอวัง

หวังว่าอยากเป็นคนดี
อยากจะเข้าไปอยู่ในกฎกติกาอย่างนั้น
เริ่มต้นเข้าไปอยู่ก็ว่ามันดีๆ นั่นแหละ
แต่พอกิเลสมันดิ้นรนในหัวใจขึ้นมา
มันอยากจะแสดงออกแล้ว มันอยากจะบิดจะพลิ้ว
มันอยากจะแซงหน้าแซงหลัง
จะบอกว่าหลวงปู่มั่นสอนผิด พระพุทธเจ้าสอนผิด
กูนี่มีศักยภาพมากกว่า
กูนี่นะยิ่งใหญ่กว่า กูนี่เข้าใจทุกเรื่องเลย
พระสงบอะไรก็พุทโธๆ ชักช้า
กูจะสอนปัญญาเลย
กูจะสอนให้ทะลุปรุโปร่งให้เป็นพระอรหันต์เลย
...ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง

๒

โควิด

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๗ เมษายน ๒๕๖๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “สงสัยมานานจนตัดสินใจถามค่ะ”

โยมไม่ได้ไปปฏิบัติที่วัดหลวงพ่อเลย ไปแค่สองสามครั้ง ส่วนมากมาใส่บาตรแล้วกลับ และมีคนขอติดมาด้วย แต่พอมาวันหนึ่งมีคนมาบอกโยมว่าห้ามมาวัดหลวงพ่อแล้ว ก็ยังงงๆ จนวันหนึ่งได้ไปวัดหลวงพ่อก็ถูกคนไล่แบบน่ากลัวมาก โยมตกใจ ตั้งสติว่า เราผิดอะไร

เมื่อก่อนคิดว่าถ้าโยมพร้อมแล้วโยมจะไปภาวนาที่วัดหลวงพ่อ อยากภาวนาเป็น และฟังธรรมหลวงพ่อพอเข้าใจบ้างแล้ว แต่ก็หมดหวังที่จะไปวัดหลวงพ่อ และโยมนึกถึงคําคนหนึ่งว่า โยมมาหยามหลวงพ่อ โยมไม่เคยคิดแบบนั้นเลย โยมขอความเมตตาจากท่านด้วยเจ้าค่ะ

ตอบ : อันนี้ “สงสัยมานานจนตัดสินใจถามค่ะ”

คําตอบ “โยมไม่ได้มาปฏิบัติที่วัดหลวงพ่อเลย มาแค่สองสามครั้ง ส่วนมากมาใส่บาตรแล้วกลับ”

นี่เวลาคนจะมาปฏิบัติที่วัดๆ เราเคยเป็นพระผู้น้อยมา เที่ยวมาทั่ว เห็นเวลาคนที่ไปปฏิบัติที่วัดแล้ว คนที่เป็นธรรมก็เป็นธรรมดีมาก คนที่ไปเห็นแต่ผลประโยชน์ ไปตักตวงผลประโยชน์ ไปเอาอิทธิพลเอาความยิ่งใหญ่ก็เยอะแยะไปหมด

ฉะนั้น เราเห็นมามาก แล้วเวลามาอยู่วัดป่าบ้านตาด หลวงตาท่านไม่ให้อยู่วัดเลย ถ้าเข้ามาให้เจ็ดวันออกๆ เท่านั้น เพราะว่ามาอยู่แล้วพอมันรากมันงอกแล้วมันมีปัญหา

ทุกที่ในฝ่ายปฏิบัติของผู้หญิงจะมีปัญหาไปทั้งสิ้น ฉะนั้น เวลาวัดสร้างใหม่ หลวงตาท่านไปเยี่ยมท่านบอกว่า “ห้ามมีครัวนะ ห้ามมีครัว”

เพราะครัวนั่นแหละเป็นต้นเหตุแห่งการทะเลาะเบาะแว้ง ครัวนั่นแหละเป็นต้นเหตุแห่งการขัดแย้ง การชิงดีชิงชั่ว แล้วไอ้คนที่เห็นแก่ตัวๆ มันก็ว่าครัวนี่ของมัน แล้วมันก็เที่ยวไปหาผลประโยชน์มาในครัว

เรามาตั้งที่วัดนี้ใหม่ๆ มีนเรศเขาเป็นคนขอว่าเขาจะเอาวัตถุดิบเข้ามาทั้งหมด ดูแลให้ทั้งหมด แล้วคนนู้นก็จะมา คนนี้ก็จะมา บอกไม่รับๆๆๆ เขาก็พยายามตั้งทีมกันนะ มาเจ้าเล่ห์แสนงอน จะเอาของเข้าครัวให้ได้ แล้วจะยํ่ายี

ไอ้นี่คือกฎกติกานะ ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ข้อวัตรปฏิบัติของวัดนั้นมันเป็นกติกาของวัดนั้น ถ้าเอ็งอยากไปปฏิบัติที่วัดนั้น แล้วเอ็งจะไปล้มกติกาของเขา เอ็งจะไปหยามหมิ่นกติกาของเขา เอ็งจะไปลูบคมกติกาของเขาด้วยทิฏฐิมานะ

เฮ้ย! นั่นคืออะไรวะ อันนั้นคืออะไร โลกๆ ทั้งนั้น

วัด ถ้าวัดที่ทั่วไปนะ หมามันก็ยังไม่มอง อย่าว่าแต่คน วัดทั่วไปปล่อยปละละเลยนะ จนพระที่อยู่วัดไม่มีอยู่มีกินต่างๆ หลวงตาท่านไปเยี่ยมไปเยียน ท่านเอาไปส่งเสียไปดูไปแลทั้งนั้นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน วัดทั่วไปมากมายมหาศาล สิ่งที่รอคนที่อุปัฏฐากอุปถัมภ์ เอ็งไปนั่นเลย แล้ววัดที่เขามีกติกาของเขา วัดที่เขาเห็นว่าในการปฏิบัติที่เหลวไหลแหลกลาญที่ไม่เป็นประโยชน์มันมากมาย เวลาเขาจะตั้งกติกาขึ้นมาน่ะ แล้วเอ็งว่าเอ็งจะมาปฏิบัติที่วัดกัน เอ็งรับกติกาอย่างนี้ไม่ได้หรือ ศีล ๕ ไอ้นี่มันศีล ๕

เอ็งแค่เอาหัวใจมาปฏิบัติ มาอยู่วัดนะ แล้วนั่งสมาธิภาวนา ให้ภาวนาให้เป็นขึ้นมา กูจะสาธุๆ เลยล่ะ

ทําทานร้อยหนพันหนไม่เท่าถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิได้หนหนึ่ง ทําสมาธิได้ร้อยหนพันหนไม่เท่าเกิดภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่ง

ภาวนามยปัญญาๆ ถ้าปัญญาอย่างนั้นมันจะเกิดขึ้นน่ะ ไอ้เรื่องปลีกย่อย ไอ้เรื่องที่ว่าจะเอาของมาเข้าครัวแล้วก็จะเอาทิฏฐิมานะจะมาข่มขี่คนที่คุ้มครองดูแล คนที่เขารักษาความสงบเรียบร้อยจะต้องเปิดประตูให้เขาเอาอะไรเข้ามาก็ได้ จะยํ่ายีอย่างไรก็ได้

จะไปภาวนาที่วัดหรือ จะไปภาวนาที่วัด เคยไปแค่สองครั้งสามครั้งเท่านั้น แล้วเขาว่าโดนไล่ออกก็เลยยังงงๆ อยู่นี่

ถ้าเป็นธรรมิกาทั้งหมด ออกไป ธรรมิกาทั้งหมดเข้ามาไม่ได้

มันไม่ใช่แค่นี้นะ เดี๋ยวมีคําถามต่อไปเลวร้ายกว่านี้

ออกไปซะ สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิดแก่เจ็บตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น เป็นสุขๆ เถิด วัดที่จะหาที่ภาวนาเยอะแยะ คนที่วัดปฏิบัติเขาเรียกร้องเขาประชาสัมพันธ์ ใครปฏิบัติเชิญที่นั่นๆ เชิญตามสบายเลย ไม่ต้องมาคิดว่าจะเข้ามาช่วยเชิดชูบูชา ไม่ต้อง

ถ้าจะเชิดชูบูชา เขาตั้งกติกา เอ็งต้องเคารพ ถ้าเคารพตรงนั้น นั่นแหละมีสัจจะ

คนตรงไปตรงมา กิเลสมันจะมาพลิกแพลงได้น้อยหน่อย แต่มันก็มีอยู่ แต่ถ้าเรากะล่อนเราปลิ้นเราปล้อน เราหลบเราหลีก เขาตั้งกติกาอย่างนั้นก็จะเหยียบยํ่าของเขา จะพลิกจะแพลง นั่นน่ะคือการหน้าไหว้หลังหลอก อย่างนี้มีศีลไหม

แล้วจะมีสมาธิได้อย่างไรในเมื่อตัวเองก็หลอกตัวเองอยู่ตลอดเวลา กติกาเขาตั้งเอาไว้แล้วก็ลบหลู่เขา ก็ยํ่ายีเขา ก็ทําลายเขา แล้วตัวเองจะตั้งมั่น จะทําสมาธิ มันขัดแย้งกันไปหมดเลยน่ะ

ฉะนั้น ที่ว่า เคยไปปฏิบัติที่วัดสองครั้งสามครั้ง แล้วก็ไม่ได้ไปอีกเลย

ถ้าเป็นชาววัด ชาวบ้านๆ ชาวบ้านนิสัยของโลกชิงดีชิงชั่วแข่งขันกันน่ะ นั่นเป็นนิสัยของชาวบ้าน

ถ้าเป็นชาววัดๆ ชาววัดเขาก็ต้องมีศีลมีธรรมของเขา เขาต้องซื่อสัตย์สุจริต คําว่า “ซื่อสัตย์สุจริต” มันเป็นรั้วรอบขอบชิดไม่ให้กิเลสมันรังแกหัวใจดวงนั้น หัวใจดวงที่จะมาประพฤติปฏิบัติไม่ให้กิเลสมันเข้ามารังแก แล้วพยายามฝึกหัดปฏิบัติของเราขึ้นมาให้มันเป็นธรรมขึ้นมา

หลวงตาพระมหาบัวท่านบอก ต้องการให้ภาคกลางมีวัดปฏิบัติบ้าง แล้วเวลามาท่านรับถวายที่ “ถ้าไม่มีตัวแทน ไม่มีผู้ดูแล เราไม่รับ แต่นี่มีผู้รับผิดชอบแทนเรา” ท่านถึงรับ

ไอ้ ๙ วัด ที่เขาถวายหลวงตาทั้งนั้นเลย แล้วหลวงตาท่านรับไว้ บอกให้ไอ้บ้านี่เป็นคนดูแลรักษา “มีตัวแทนเรารับผิดชอบ เราถึงรับที่นั้น แล้วเราจะสร้างขึ้นมาให้มันเป็นสํานักปฏิบัติ สํานักกรรมฐาน”

แล้วสํานักกรรมฐานมันก็ต้องมีศีลมีธรรม มีข้อวัตรปฏิบัติของเขา ถ้ามีข้อวัตรปฏิบัติของเขา ถ้าเราเคารพบูชา เราจะรู้ เราจะเซ่อ เราจะไม่มีปัญญาอะไรเลย ถ้าทําตามกติกานั้นมันจะเป็นคนดีขึ้นมาได้บ้าง มันปฏิบัติขึ้นมามันจะมีหนทางของมันบ้าง

ไอ้นี่ชาวบ้าน ชาวบ้านเคยอยู่บ้านน่ะยิ่งใหญ่ ทุกคนเคารพนับถือ เป็นผู้มีกิตติศัพท์ในสังคม แล้วมาถึงก็ทุกคนต้องหันหน้ามามองเรา ถ้าใครไม่มองเรา มันไม่พอใจแล้ว มันจะหาทางทิ่มหาทางแทงแล้ว แล้วมันจะเอาความยิ่งใหญ่ของมัน

ที่คนมาปฏิบัติที่วัดทุกคนไม่มีสิทธิอะไรเลย พระสงบเป็นหัวหน้ารับไว้ให้ปฏิบัติเท่านั้น รับไว้ฝึกหัดให้เดินจงกรม ให้นั่งสมาธิภาวนา ให้ฝึกหัดหัวใจของคนให้เข้มแข็งขึ้น

ถ้ามอบหน้าที่ให้แล้วทําผิดก็ยกเลิกๆ ถ้ามีหน้าที่ เราจะลงโทษ ๑๕๗ ผู้มีหน้าที่ผิดตามหน้าที่

ผู้ไม่มีหน้าที่คอยยุคอยแหย่ คอยทิ่มคอยตํา คอยพลิกคอยแพลง คอยหลอกคอยหลอน

จะไปปฏิบัติที่วัดหรือ ไปวัดอื่นเถอะ

“พอมาวันหนึ่งมีคนมาบอกโยมว่าห้ามมาวัดหลวงพ่อแล้ว ยังงงๆ วันหนึ่งไปวัดหลวงพ่อ ถูกคนไล่แบบน่ากลัวมาก โยมตกใจจนตั้งสติผิดเลย”

โควิด เขาต้องกักตัว เขาไม่ให้คลุกคลีกัน ฉะนั้น เวลาโควิดเขาฉีดวัคซีน ผู้ที่ฉีดวัคซีนมือเขาเบา เขาฉีดแล้ว เสร็จแล้วหรือ ไม่เห็นรู้เลย ไอ้เวลาฉีดแล้วเจ็บน่าดูเลย ไอ้พวกมือหนัก

ไอ้คนที่เขาไปไล่นั่นน่ะ นั่นเขาเป็นคนฉีดวัคซีน เขาเป็นเจ้าหน้าที่ เขาคิดว่าจะช่วยดูแลวัด เขาก็ไปบอกให้รู้ว่าเอ็งติดโควิด

โควิดๆ โควิดมันเป็นเชื้อไวรัส เอ็งไปติดเชื้อมาจากไหนก็ไม่รู้ ถ้าเอ็งติดโควิดแล้วก็คือโควิด โควิดกับคนฉีดวัคซีนคนละเรื่องกัน ไอ้คนไปไล่เขาเป็นเจ้าหน้าที่ฉีดวัคซีน มือเขาหนักมือเขาเบามันอยู่ที่ความชํานาญของเขา

โควิดๆ เอ็งเป็นกลุ่มของคนที่เข้ามาแล้วมีปัญหา แล้วพระสงบเป็นคนประกาศเองว่า ธรรมิกาทั้งหมด เว็บไซต์ของเขา ทั้งไลน์ของเขา แล้วไลน์กลุ่มซ่อมถนนสร้างถนน กลุ่มไลน์ที่ว่าเที่ยวไปเรี่ยไรน่ะ...ไล่ออกหมด ไล่ออกหมด ไอ้พวกเรี่ยไร เพราะเอ็งไม่มีหน้าที่

วัดของพระสงบ วัดป่าสันติพุทธาราม หลวงตาพระมหาบัวท่านรับบริจาคจากญาติโยมไว้แล้วให้พระสงบเป็นผู้ดูแล ไม่ได้ให้พวกโยมดูแล ไม่ให้โยมเข้ามาบริหาร หลวงตาไม่เคยสั่ง หลวงตาสั่งพระสงบไว้

แล้วใครมาตั้งกลุ่มไลน์เรี่ยไรกัน ตั้งกองผ้าป่า...เขาไม่ให้นะ

หลวงตาท่านสั่งไว้เลย อย่ากวนบ้านกวนเมือง ห้าม

ไอ้เรี่ยไรๆ โครงการช่วยชาติฯ นั้นมันเป็นวิกฤติของชาติ เป็นการช่วยชาติ วัดทุกวัดท่านไปดูแล้ว โกโก้ กาแฟ อาหารการกินมันจะท่วมปอดตาย ของมันอุดมสมบูรณ์

เขาไม่ได้ตั้งให้ใครมีหน้าที่ไปรับบริจาคเรี่ยไรเพื่อมาส่งเสริมพระพุทธศาสนา ไม่เคยมี ไม่มี แล้วไปเรี่ยไรอะไรกัน

ฉะนั้น เจ้าหน้าที่เขาถึงควบคุมไง ฉะนั้น เขาจะมือหนักมือเบานั่นเป็นเรื่องของเจ้าหน้าที่ ไม่เกี่ยวกับวัด ไม่เกี่ยวกับพระสงบ

ไอ้พวกติดโควิดๆ น่ะ เอ็งบอกว่า ไล่ออกไม่รู้เรื่องเลย

สอบสวนเชื้อโรค สอบสวนการติดเชื้อ เอ็งไปไหนมา มันเป็นวิทยาศาสตร์หมดน่ะ

“เขาไล่ออกก็ไม่รู้เลย”

มันแบบว่ามันมายาเกินไป มันเรื่องไร้สาระ เอาสาระความเป็นจริงดีกว่า

ฉะนั้น ไอ้ที่ว่า ไล่ออกโดยไม่รู้เรื่องเลย ไล่อีกแล้ว

ก็เอ็งติดเชื้อมา ติดเชื้อมาจากธรรมิกา ไอ้พวกกลุ่มไลน์ที่เที่ยวมาล้มข้อวัตรล้มกติกาของกรรมฐาน แล้วเอาแต่ความรู้ความเห็นของตนแล้วอวดดิบอวดดี แหม! เป็นผู้เลอเลิศ...มันไร้สาระมากๆ นะ นี่เก็บอารมณ์เต็มที่แล้วนะ

ฉะนั้นจะบอกว่า โอ๋ย! เขาไล่ด้วยความรุนแรง ตกใจ

อันนี้เป็นนิสัยของคน มันก็ไม่เกี่ยวกับความที่การทําลายล้าง การบิดพลิ้ว การทําลายข้อวัตรปฏิบัติ การเห็นแก่ตัว การสร้างอิทธิพลขึ้นมาในกลุ่มของตน จบ

“เมื่อก่อนคิดว่า ถ้าโยมพร้อมแล้วโยมจะไปภาวนาที่วัดหลวงพ่อ อยากภาวนาเป็นและฟังธรรมหลวงพ่อเพิ่งเข้าใจบ้างแล้ว แต่ก็หมดหวังที่จะไปวัดหลวงพ่อแล้ว โยมนึกว่า คําของเขาว่ามีคนมาหยามๆ มาหยามหลวงพ่อ โยมไม่เคยคิดอย่างนั้นเลย”

ไอ้ที่เขียนมานี่บอกว่า “ไม่รู้เรื่องเลย ไม่เข้าใจเลย”

นี่แหละหยาม เอ็งคิดว่าคนอื่นไม่รู้หรือ คนอื่นไม่เข้าใจหรือ

วัดมันสะเทือนขนาดไหน เขาพยายามสร้างตึกสร้างแสนยาก ไอ้ทําลายตึกระเบิดลูกเดียวหมดเลย เขาสร้าง เขามีศีลมีธรรม กลิ่นของศีลกลิ่นของธรรมมันหอมทวนลม กลิ่นของศีลกลิ่นของธรรม แล้วเขาก็ไม่สนใจด้วย เพราะอะไร เพราะมันเป็นกลิ่นของศีลกลิ่นของธรรม

ไอ้คนที่ประพฤติปฏิบัติเขาปฏิบัติเพื่อผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เขาปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาปฏิบัติเพื่อบูชาหัวใจของเขา

แล้วบอกว่า จะไปภาวนาที่วัด ฟังธรรมหลวงพ่อเข้าใจด้วย

หลวงปู่มั่นท่านบอก ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลังมากมายมหาศาล ไอ้พวกเดินตามไง เดินตามคืออยู่ในข้อวัตรปฏิบัติ อยู่ในกฎในกติกา กฎกติกานี้มันจะหล่อหลอมคนให้เป็นคนดีขึ้นมา

แล้วก็หวังว่าอยากเป็นคนดี อยากจะเข้าไปอยู่ในกฎกติกาอย่างนั้น เริ่มต้นเข้าไปอยู่ก็ว่ามันดีๆ นั่นแหละ แต่พอกิเลสมันดิ้นรนในหัวใจขึ้นมา มันอยากจะแสดงออกแล้ว มันอยากจะบิดจะพลิ้ว มันอยากจะแซงหน้าแซงหลัง จะบอกว่าหลวงปู่มั่นสอนผิด พระพุทธเจ้าสอนผิด กูนี่มีศักยภาพมากกว่า กูนี่นะยิ่งใหญ่กว่า กูนี่เข้าใจทุกเรื่องเลย พระสงบอะไรก็พุทโธๆ ชักช้า กูจะสอนปัญญาเลย กูจะสอนให้ทะลุปรุโปร่งให้เป็นพระอรหันต์เลย...ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง

คนเดินตามมันก็มีแต่มันน้อย เพราะเดินตามมันต้องฝืนกับกิเลสของตน เพราะกิเลสพอขีดวงแล้วมันดิ้นมันรนทั้งนั้นน่ะ

ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลังมันอยากเป็นเจ้าแม่ พอเป็นเจ้าแม่แล้วมันก็จะเป็นแม่มด พอแม่มดแล้วมันก็อวดอ้างคุณงามความดี มันโง่บัดซบ

คนฉลาดเขาฉลาดอารมณ์ตัวเอง ฉลาดเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลังน่ะ “อยากจะไปปฏิบัติที่วัด อยากฟังเทศน์หลวงพ่อ”

เดี๋ยวมันจะบอกว่าหลวงพ่อสอนผิด อะไรๆ ก็พุทโธ อะไรๆ ก็พุทโธ

เอ็งยังพุทโธไม่ได้ เอ็งยังภาวนาเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้ ถ้าเอ็งยังพุทโธไม่ได้ เอ็งยังทําสมาธิไม่ได้ มันก็เป็นจินตนาการ เป็นเรื่องของโลกทั้งสิ้น

แล้วกิเลสมันพลิกมันแพลง มันเหนียวแน่น มันแก่นกิเลส เดี๋ยวก็ดีเดี๋ยวก็ร้าย อารมณ์ดีมันก็อยู่ในแนวทางพระพุทธศาสนา อารมณ์มันร้ายนะ พระพุทธศาสนาเป็นหนทางหาผลประโยชน์เลย มันจะยิ่งใหญ่เพราะมีอํานาจ มีอํานาจเงินทองก็ไหลมาเทมา พอเงินทองไหลมาเทมา มันก็พากันเป็นไอ้พวกแม่มด พวกแม่มดพวกปีศาจ แล้วมันไปไหนล่ะ

เพราะเราไม่เห็นแก่ผลประโยชน์ไง มีตั้งแต่มาสร้างวัดสันติธรรมารามที่โพธารามแล้ว คนในตลาดเขาเอาเงินมาให้สองล้านสามล้านว่าจะให้สร้างวัดน่ะ เราบอก “เฮ้ย! เอ็งเอาเผาไฟทิ้งให้กูดูทีสิวะ เอ็งจุดไฟเผาทิ้งเลย เงินสดๆ นี่จุดไฟเผาทิ้งซะ”

อย่าเอาเงินมาฟาดหัว อย่าคิดว่ามีเงินแล้วจะเข้ามาครอบงําวัดเราได้ ตั้งแต่สมัยสร้างวัดสันติธรรมารามไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลย เขามาเสนอเงินเลยสองล้านสดๆ นะ ยกให้เลย บอก “เอ็งเผาทิ้งให้กูดูที เผาทิ้งเลย” หน้าม้านกลับไปเลย

เริ่มต้นเตาะแตะๆ ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันมาน่ะ สิ่งนี้เรายังมองเป็นของไร้สาระ แล้วพอมันตั้งมานี่ วัดสันติธรรมาราม วัดป่าสันติพุทธาราม วัดป่าโพธาราม วัดป่าสมสงัด แล้วกําลังจะสร้างวัดอีกสี่วัดห้าวัด มันจะเป็นวัดไปหมดแล้ว มันยั่งยืน มันอยู่โดยสุขโดยสบายอยู่แล้วโดยทางวัตถุโดยทางปัจจัย ๔

หน้าที่ของเราก็หน้าที่รักษาหัวใจของเรา รักษาประพฤติปฏิบัติของเราให้หัวใจเราเป็นธรรม ให้เป็นธรรมที่ว่าให้สมกับชาวพุทธ ให้ศรัทธาที่เขาเรี่ยไรเงิน เขาออกเงินซื้อที่ถวายหลวงตา

หลวงตาพระมหาบัวท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านต้องการให้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้มีศีลมีธรรมขึ้นมา ให้มันเพื่อเป็นเพชร เป็นสิ่งมีคุณค่าจรรโลงในพระพุทธศาสนา

เวลาของเราคือเวลาประพฤติปฏิบัติ เวลาของเราไปเอาความจริง จะมาตั้งกลุ่มตั้งแก๊ง จะเป็นแม่มดพ่อมด จะหาผลประโยชน์ขึ้นไป แล้วบอก “ฟังธรรมหลวงพ่อชักรู้เรื่องแล้วแหละ” พอสักสองวันนะ “หลวงพ่อเทศน์ผิดแล้วแหละ ดิฉันเก่งกว่าหลวงพ่อแล้วเจ้าค่ะ หลวงพ่ออะไรก็พุทโธๆ”

ก็เอ็งยังภาวนาอะไรกันไม่เป็น มันไม่มีโรคภัยไข้เจ็บจะรักษา มันจะไปพูดอะไร เอ็งประพฤติปฏิบัติขึ้นมา บุคคล ๔ คู่ ถ้าเอ็งผิดพลาดตรงไหน เอ็งชํารุดเสียหายตรงไหน ตรงไหนเอ็งทําไม่ได้ ถ้าหลวงพ่อแก้ไขเอ็งไม่ได้แสดงว่าหลวงพ่อเป็นหมอเถื่อน หมอเถื่อนคือไม่รู้จักการรักษาโรค

แต่ถ้าหลวงพ่อเป็นหมอรักษาคนได้ คนเจ็บคนป่วยรักษา จะเปลี่ยนหัวใจก็ได้ จะเปลี่ยนไตก็ได้ จะควักลูกตา เปลี่ยนลูกตาก็ได้ จะเปลี่ยนอะไรก็ได้ เอ็งทํามาสิ

“อะไรๆ ก็พุทโธๆ”

ก็เอ็งยังพุทโธไม่เป็น เอ็งยังทําสมาธิไม่เป็น เอ็งยังไม่มีพื้นฐานใดๆ เลย สัมมาสมาธิเป็นพื้นฐาน สมถกรรมฐานเป็นฐานแห่งการเริ่มประพฤติปฏิบัติ

คนเราไม่มีฐานที่ปฏิบัติ คนเราไม่มีสัญชาติจะต้องเป็นต่างด้าว ต้องเสียค่าเหยียบแผ่นดิน ถ้าเอ็งเป็นชนชาตินี้ เอ็งทําสมถกรรมฐานได้ เอ็งเป็นชาวพุทธโดยอุบาสก อุบาสิกา แล้วถ้าเอ็งเป็นชาวพุทธ เอ็งมีสมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน มีพื้นมีฐาน มีชาติ มีพุทธะที่เจริญเติบโตขึ้นไป ตอนนั้นสิ เราถึงว่ามันจะพุทโธหรือไม่พุทโธ

พุทโธนั้นมันเบสิก มันเป็นพระพุทธศาสนา เป็นการหาพุทธะในใจของตน

มันเรื่องไร้สาระน่ะ

เวลาหลวงตาท่านพูดไง ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นไอ้แซงหน้าแซงหลังมันเยอะ ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นดีก็มี ชั่วก็มาก ยิ่งเข้ามาหาพระสงบ ดีหาแทบไม่เจอเลย แผลเต็มตัวนะ

ฉะนั้น ไล่ออกไปแล้วคือออกไป ไอ้ที่ว่า เขาหาว่ามาหยามหลวงพ่อ

นี่แหละหยาม หยามคือมาปลิ้นปล้อนมาหลอกลวง อย่ามาเหยียบในนี้ ห้ามเด็ดขาด จบ

ถาม : เรื่อง “พระอรหันต์ที่พระธุตังคเจดีย์วัดอโศฯ”

๑. ทําไมหลวงตามหาบัวจึงตั้งใจจําเพาะให้หล่อ ๒๗-๒๘ องค์นี้ครับ หรือเป็นผู้ที่ผูกพันมากับท่านพ่อลี

๒. หนังสือประวัติพระอรหันต์ที่มูลนิธิพระสงบพิมพ์มาจะครบทั้ง ๒๘ องค์นี้ หรือมีที่นอกเหนือจากพระธุตังคเจดีย์ไหมครับ (เท่าที่ดูมา อย่างน้อยก็มี เช่น ท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ)

๓. เท่าที่สังเกต จุดสําคัญของหนังสือประวัติครูบาอาจารย์พระอรหันต์ที่มูลนิธิพระสงบพิมพ์ออกมาแตกต่างจากหนังสือที่อื่นคือสาระช่วงการปฏิบัติธรรมข้ามกิเลสในขั้นต่างๆ ตรงจุดนี้คิดว่าพระอาจารย์คงต้องการให้ไม่เกิดการมั่วประวัติการภาวนาของครูบาอาจารย์ใช่ไหมครับ

ตอบ : “๑. ทําไมหลวงตามหาบัวจึงตั้งใจจําเพาะให้หล่อ ๒๗-๒๘ องค์นี้ครับ หรือเป็นผู้ที่ผูกพันมากับท่านพ่อลี”

ท่านพ่อลีเป็นพระที่หลวงปู่มั่นท่านเมตตา หลวงปู่มั่นท่านเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมาที่มีอํานาจวาสนา ท่านพยายามสรรหาค้นหาธรรมทายาทเพื่อจรรโลงพระพุทธศาสนาต่อเนื่องๆ ไป

ถ้ามีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นแล้วท่านนิพพานไปแล้วจบ ศาสนาก็เจริญรุ่งเรืองหรือเป็นที่พึ่งของพุทธศาสนิกชนเท่านั้น ถ้ามันต่อเนื่องๆ ไป มันก็จะเป็นธรรมทายาท เป็นศากยบุตรพุทธชิโนรสที่ได้ฝึกหัดปฏิบัติไป

หลวงปู่มั่นท่านถึงเจาะจงพระที่จะเป็นหลักเป็นเกณฑ์ เช่น ท่านบอก “หลวงปู่ขาว หลวงปู่ขาวได้คุยกับเราแล้วนะ” “ท่านมหาดีทั้งนอกทั้งใน” นี่ท่านสั่งเสียไว้เลย เวลาองค์ไหนที่ต่อไปในอนาคตจะเป็นธรรมขึ้นมา ท่านจะไปโดยธรรมน่ะ

หลวงปู่ขาวท่านเล่าให้หลวงตาฟังว่า เวลาท่านวางบาตร ท่านจัดเก็บบริขารไม่ถูกที่ถูกทาง คืนนั้นเวลาหลวงปู่ขาวนั่งภาวนา หลวงปู่มั่นจะมาในจิตเลย “ท่านเป็นพระผู้ใหญ่ ท่านจะเป็นแบบอย่าง ทําไมท่านทําตัวอย่างนี้ การทําของท่านมันจะเป็นประโยชน์กับพระที่เป็นลูกศิษย์ลูกหาเขาได้ดูท่านเป็นแบบเป็นอย่าง ทําไมท่านทําอย่างนี้ๆ” ท่านจะโดนหลวงปู่มั่นมาติเตียนทันทีถ้าท่านทําผิด

หลวงตาพระมหาบัวเวลาทําสิ่งใดมา ไปเผยแผ่ จะไปสร้างวัดที่นํ้าตกพลิ้วที่เมืองจันท์ฯ ให้พระออกไปบิณฑบาตทางข้างนอก ท่านบิณฑบาตอยู่ใกล้ๆ วัด วันหนึ่งฝนมันตกหนัก พระที่ไปด้วยกลับมา สะพานในสวนมันเป็นไม้ท่อนเดียว เหยียบแล้วลื่นตกไปเปียกทั้งตัว บาตรนี่ควํ่าหมดเลย

คืนนั้นหลวงตาพระมหาบัวท่านบอกเลย หลวงปู่มั่นมาทันที “เป็นพระผู้ใหญ่เอาเปรียบพระเด็กๆ พระเด็กๆ มันก็ยังไม่รู้เหนือรู้ใต้ ปล่อยให้มันออกไปหาอยู่หากิน ไอ้พระที่มีกําลัง พระที่มีสติปัญญามันรักสะดวก มันเอาใกล้ๆ น่ะ”

ตั้งแต่นั้นมาหลวงตาท่านเปลี่ยนหมดเลย ไปสายไกลที่สุด ไปสายยากที่สุดสําหรับผู้นํา ผู้นําจะเป็นอย่างนั้น นี่หลวงตาท่านเล่าเอง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า เวลาหลวงปู่มั่นท่านรู้ว่าองค์ใดมีอํานาจวาสนา องค์ใดเป็นพระที่แท้จริง เป็นแบบอย่าง ท่านจะคอยเตือน คอยคุ้มครองดูแลให้เป็นเสาหลักในวงกรรมฐาน

ฉะนั้น “ทําไมหลวงตาพระมหาบัวจึงตั้งใจเฉพาะ ๒๗-๒๘ องค์นี้ หรือว่าเป็นผู้ที่ผูกพันกับท่านพ่อลี”

ท่านพ่อลีก็เป็นองค์หนึ่งในรูปหล่อนี้ ฉะนั้น ยุคของท่านพ่อลี ท่านพ่อลีท่านเป็นพระที่มีอํานาจวาสนาบารมี เป็นเสาหลักในกรรมฐาน ท่านมาสร้างวัดอโศฯ เป็นที่พักของพระกรรมฐาน เป็นให้ชาวกรุงเทพฯ ได้รู้จักพระกรรมฐาน ท่านมีอํานาจวาสนาบารมีแต่ท่านอายุเท่านั้น

หลวงตาพระมหาบัวท่านถึงว่าท่านก็เป็นเสาหลักในกรรมฐาน ท่านก็ทํามารักษาผลประโยชน์ รักษาสิ่งที่เป็นแบบอย่างไว้ให้กับชาวพุทธเรา ก็หล่อพระที่เป็นพระที่แท้จริง ๒๗-๒๘ องค์นี้ก็จบ

“๒. หนังสือประวัติพระอรหันต์ที่มูลนิธิพระสงบพิมพ์มาจะครบทั้ง ๒๘ องค์นี้ หรือมีนอกเหนือจาก ๒๘ องค์นี้หรือไม่ครับ เท่าที่ดูมาอย่างน้อยก็มีท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ”

เราทําเจ้าคุณอุบาลีฯ เพราะเราก็ได้ศึกษามาจากครูบาอาจารย์นี่แหละว่า หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเวลาการประพฤติปฏิบัติมันทุกข์มันยากขนาดไหน แล้วเวลาทุกข์ยากขนาดไหน เวลาศึกษา ศึกษาค้นคว้า

ท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านก็มีอํานาจวาสนา แต่ท่านได้เข้ามาอยู่กรุงเทพฯ ก่อน ท่านได้มาศึกษาทางวิชาการจนเป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิตของกรุงสยามเลย

แล้วเวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่าน สิ่งที่ทางวิชาการก็ตรวจสอบ ต่างคนต่างตรวจสอบ ต่างคนต่างชักจูงกัน ต่างคนต่างปรารถนาดี ต่างคนต่างเป็นบัณฑิต จนท่านเป็นพระอรหันต์ทั้งหมดน่ะ

เราเห็นคุณค่า ฉะนั้น หนังสือท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ มันจะมีเวอร์ชันต่อไป เวอร์ชันนี้จะจบลง แล้วกําลังจะพิมพ์เวอร์ชันใหม่ที่มีเคล็ดมีเกร็ดในการประพฤติปฏิบัติอีกมากมายเลย นี่ยังทําต่อเนื่องไป

นี่คืออะไร นี่ก็เป็นเพื่อสิ่งที่ว่าเป็นประโยชน์กับชาวพุทธ พุทธบริษัท ว่าความจริงในพระพุทธศาสนามันมีอยู่จริง

หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกว่า ใครไม่มีอํานาจวาสนาจะไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนา

ใครไม่มีอํานาจวาสนาจะประพฤติปฏิบัติเป็นบุคคล ๔ คู่ไปแสนยาก แต่คนมีอํานาจวาสนาประพฤติปฏิบัติขึ้นไปตามความเป็นจริงขึ้นมานะ นั่นก็เป็นอํานาจวาสนาของบุคคลคนนั้น อํานาจวาสนาที่เขาได้สร้างของเขามา แล้วเขาได้พบครูบาอาจารย์ที่ดีงาม

ครูบาอาจารย์ที่ดีงามเป็นแบบอย่าง แล้วครูบาอาจารย์ที่ดีงามเป็นผู้คอยแก้จิต แก้ไขจิตที่เวลากิเลสมันพลิกมันแพลง กิเลสมันบอกมันเก่งกว่าอาจารย์ทั้งนั้นน่ะ มันยอดเยี่ยมทั้งนั้นน่ะเวลากิเลสที่มันพลิกแพลงน่ะ

ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ดีท่านจะกําราบ กําราบกิเลสที่มันฟูขึ้นมานั่นน่ะ แล้วทําให้มันเป็นธรรมๆ ขึ้นมา นั้นน่ะมันจะเป็นประโยชน์กับพระพุทธศาสนา จบ

“๓. เท่าที่สังเกต จุดสําคัญของหนังสือประวัติครูบาอาจารย์พระอรหันต์ที่มูลนิธิพระสงบพิมพ์แตกต่างจากหนังสือที่อื่นคือช่วงการปฏิบัติธรรมข้ามกิเลสในแต่ละชั้นต่างๆ ตรงจุดนี้คิดว่าอาจารย์คงต้องการให้ไม่เกิดการมั่วประวัติครูบาอาจารย์”

ประวัติครูบาอาจารย์เป็นประวัติครูบาอาจารย์ หลวงตาพระมหาบัวท่านพูดประจํา ไม่รู้เขียนไม่ได้

เราไม่รู้ถึงวิธีการ ไม่รู้ถึงการกระทํา เอ็งจะเขียนประวัติอะไร ก็เป็นการเล่านิทานแค่การบอกเล่า บอกเล่าถึงชาติถึงตระกูลเท่านั้นแหละ แต่ในการประพฤติปฏิบัติมันเป็นนามธรรม แล้วมันเป็นข้อเท็จจริง

ไม่รู้เขียนไม่ได้ ไม่รู้น่ะฟังเขาเล่าว่า แล้วก็เล่านิทานกันน่ะ มันก็เป็นภาษาโลกๆ นั่นแหละ

แต่ถ้ามันเป็นธรรมๆ ฉะนั้นบอกว่า แต่ละองค์ๆ เป็นความมหัศจรรย์ การบรรลุธรรม บรรลุธรรมแต่ละคน จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ บุคคล ๔ คู่แต่ละคู่ไม่เหมือนกัน อํานาจวาสนาคนไม่เหมือนกัน สร้างมาแตกต่างกัน วิธีการเหมือนกัน แต่การเกิดขณะจิต การดับทุกข์ นิโรธคือขณะ นั่นล่ะสําคัญ

ฉะนั้น วงกรรมฐานที่เวลาเขาธมฺมสากจฺฉา คุยธรรมะกันเขาก็คุยตรงนี้แหละ หลวงตาพระมหาบัวขึ้นไปหาหลวงปู่แหวนก็เรื่องนี้แหละ แล้วหลวงตากับหลวงปู่แหวนท่านก็ได้คุยกัน เห็นไหม บุคคล ๔ คู่เสร็จสิ้นสมบูรณ์ หลวงตาถึงได้เคารพหลวงปู่แหวนไง

เวลากรรมฐานเขาคุยกัน เขาคุยกันตรงขณะนี่แหละ ตรงนิโรธ ตรงดับทุกข์นี่ แล้วแต่ละองค์มันไม่เหมือนกัน จะเอาหลักอริยสัจแล้วไปให้ทุกๆ องค์เป็นอย่างนี้มันไม่มี มันเป็นไปไม่ได้ มันถึงว่าต่างองค์ต่างเป็น ต่างองค์ต่างถนัด ต่างองค์ต่างแก้ไขแต่ละบุคคล ฉะนั้น ให้เห็นว่ามันหลากหลาย มันแตกต่าง แล้วการกระทํานั้นน่ะให้มันเป็นข้อเท็จจริง

มันถึงบอกว่า ทํามาเพื่อไม่ให้ประวัติมันมั่วใช่ไหม

ไม่ใช่ ทํามาเพื่อให้มันข้อเท็จจริง ก็มันเป็นข้อเท็จจริง แล้วถ้าข้อเท็จจริงมันเป็นจริงขึ้นมา มันเป็นสมบัติของชาติ มันเป็นสมบัติของชาวพุทธ มันเป็นสมบัติของประเทศไทยที่พระอรหันต์แต่ละองค์ที่ท่านบรรุลธรรมแต่ละชั้นแต่ละตอน มันเป็นความมหัศจรรย์ในฝ่ายวิปัสสนาธุระ เราถึงอยากทําไว้ให้มันเป็นสมบัติของพระพุทธศาสนา จบ

ถาม : เรื่อง “อุบายคิดลดความฟูของใจ”

กราบนมัสการหลวงพ่อค่ะ หนูสังเกตว่าใจของหนูมีความฟูเกิดขึ้นเป็นประจําเวลาทานของอร่อยหรืออาหารที่ชอบทาน โดยเฉพาะไปทานตามร้านอาหาร หนูว่ามันเป็นกิเลสอย่างหนึ่งต่อการปฏิบัติธรรมใช่ไหมคะ ขอเมตตาหลวงพ่อช่วยแนะนําด้วยค่ะ

ตอบ : ก็ตั้งสติไว้มันก็จบน่ะ ไอ้นี่มันเป็นปัญหาปลีกย่อยในการประพฤติปฏิบัติของแต่ละบุคคล แล้วมันอยู่ที่จริตนิสัยของคน ถ้าจริตนิสัยของคนมันชอบอะไรมันก็ว่าอย่างนั้นน่ะเป็นประโยชน์ ถ้ามันไม่ชอบสิ่งใดมันก็ปฏิเสธสิ่งนั้น

ฉะนั้น สิ่งนี้มันก็อยู่ที่จริตนิสัย ชอบ ปรารถนาแตกต่างกันไป ถ้ามันถูกใจชอบใจมันก็มีความสุข ถ้ามันขัดใจมันก็มีความทุกข์

เราก็ตั้งสติของเราสิ พิจารณาของเรา แล้วเตือนสติของเราแล้วฝึกหัดภาวนาต่อเนื่องไป พอภาวนาต่อเนื่องไป ไอ้นี่เป็นเรื่องเล็กน้อยมาก แล้วมันจะผ่านเรื่องนี้ไป จบ

ถาม : เรื่อง “สงสัยในการภาวนา”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ผมมีข้อสงสัยในการภาวนา ขอกราบเรียนถามดังนี้

๑. ในการภาวนา ผมมีความเห็นว่า เมื่อจิตสัมผัสกับสัญญาจึงเกิดความเห็นขึ้นว่าเป็นเรา แต่ผมมีความสงสัย คืออารมณ์ความรู้อันละเอียดนั้นมันเกิดขึ้นมาพร้อมกับความเห็นที่เป็นเรา หรือว่าเกิดหลังจากสังขารปรุงแต่งไปแล้วครับ

๒. ผมมีความเห็นว่า อารมณ์ความรู้สึกทั้งหมดมันเป็นเพียงอาการที่เกิดจากการปรุงแต่งของสังขาร ซึ่งมีเหตุมาจากกิเลสที่อยู่ในจิต ดังนั้น เราต้องทําอย่างไรกับกิเลสนี้ครับ

ตอบ : เวลาเราใช้ เราอยากฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ เป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ ครูบาอาจารย์ท่านบอกว่า การปฏิบัติยากอยู่ ๒ คราว คือคราวเริ่มต้นและคราวที่จะสิ้นกิเลส

คราวเริ่มต้นก็เริ่มต้นอย่างนี้ ถ้าให้พุทโธๆๆ มันก็พุทโธไม่ได้ หรือพุทโธแล้วมันไม่เป็นสมาธิ มันก็เป็นจินตนาการไป

แล้วว่าเวลาใช้ปัญญาไปๆ มันก็เกิดเป็นคําถามข้อที่ ๑. สงสัยว่าอารมณ์มันจะเกิด มันเกิดจากสัญญา มันจะละเอียดมันจะหยาบ

ถ้ามีสติปัญญานะ ฝึกหัดใช้ปัญญานี่ได้ แต่ปัญญาอย่างนี้มันเป็นปัญญาสมมุติ ปัญญาที่เกิดจากจิต เป็นปัญญาจากสัญญาอารมณ์ มีสติเท่าทันมันไป มันจะเป็นปัญญาอบรมสมาธิ

ที่ว่าความเห็นของเรามันเป็นอารมณ์อันละเอียด ที่ว่ามันเป็นเราเพราะมันเกิดจากการปรุงแต่งของสังขาร

ถ้ามีสติปัญญาตามไปเรื่อยๆ เดี๋ยวมันหยุดหมดน่ะ มันเป็นสังขาร เท่าทันสังขารก็ดับ มันจะเป็นสัญญา เท่าทันสัญญามันก็ดับ มันจะเป็นอะไรก็แล้วแต่ ถ้าสติปัญญามันทัน มันดับหมดน่ะ แล้วมันดับ มันคืออะไรน่ะ

โอ้! มันเป็นสัญญาอันละเอียด โอ๋ย! มันละเอียดจนเป็นฝุ่นเป็นผงเลย จนเป็น PM ๒.๕ เลย ละเอียดอยู่ในอากาศเลย

มันก็คิดของมันไปไง ถ้าสติปัญญามันทันมันจะเป็นปัญญาอบรมสมาธิ เห็นไหม

ว่าพุทโธๆๆ พุทโธเพื่อความสงบ เพื่อเป็นสัมมาสมาธิ ปัญญาอบรมสมาธิก็คือสติปัญญาที่เท่าทันความคิด เท่าทันความคิดที่มันคิดหลอกคิดหลอน คิดหลอกคิดลวง คิดร้อยแปดนี่ แล้วถ้าสติปัญญาไม่เท่าทัน “โอ้โฮ! บรรลุธรรมๆ”

แต่ถ้ามีสติปัญญามันหยุดหมดเลย ไม่เห็นบรรลุอะไร มันแค่หยุดมันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ เห็นไหม

ข้อ ๒. ก็เหมือนกัน มันละเอียด มันอะไร

ตามไปมันจะรู้ทันหมด อย่างมากมันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ อย่างน้อยมันก็เตลิดเปิดเปิงไปร้อยแปดพันเก้า

ตั้งสติไว้แล้วใช้ปัญญาอบรมสมาธิ เรื่องแบบนี้จะหยุดหมด แล้วเข้าใจหมด แล้วราบรื่นไปหมดในการประพฤติปฏิบัติ จบ

ถาม : เรื่อง “สะพานบุญ”

กราบเรียนพ่อแม่ครูอาจารย์ ขอเรียนถามว่า สังคมตอนนี้มีผู้เป็นสะพานบุญจํานวนมาก เช่น ถ้ามีงานบุญใหญ่ใครจะทําโอนเงินมาแล้วจะไปซื้อของไปทําให้ หรือไปวัดทุกวันอยู่แล้ว โอนเงินมาจะเป็นการถวายอาหารให้ ประมาณนี้ ขอเรียนถามว่า การฝากทําบุญแบบนี้ อยากให้ครูอาจารย์ให้ข้อคิดเจ้าค่ะ

ตอบ : เราทําบุญเราก็ทําบุญของเราอยู่แล้ว ทําทานร้อยหนพันหนไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับภาวนามยปัญญาขึ้นมาหนหนึ่งนะ นี่เราพูดทุกวัน พระพุทธศาสนาเรียบง่าย

ในมหายานเขาบอกว่า เรื่องทําทานๆ เขาไม่สนใจเลยนะ มหายานเขาว่าทานไม่มีผลด้วย เขาให้ภาวนาไปเลย

เราบอกว่า อย่างนั้นก็ไม่ได้ เพราะอะไร เพราะคนเกิดมาจิตใจมันหยาบมันช้า จิตใจมันเห็นแก่ตัว การทําทานๆ มันเป็นการละความตระหนี่ถี่เหนียว การยึดมั่นถือมั่นในใจว่าข้ายิ่งใหญ่ ข้าตัวตนนี้ยิ่งใหญ่นัก ทานมันจะทอนไอ้เรื่องอย่างนี้ แล้วพอทานแล้วมันมีศีล มันเป็นสามเส้า สามเส้า การประพฤติปฏิบัติมันจะเข้มแข็งขึ้น

แต่ถ้ามันสองเส้า ตั้งหินสองก้อน มีศีลแล้วก็ภาวนา ทาน ศีล ภาวนา ทานตัดทิ้ง มหายานเขาตัดทิ้งเลยนะ เรื่องทานๆ นี่ เขาว่ามันเป็นการลวงโลก เป็นการหลอกลวง เป็นไอ้พวกเห็นแก่ผลประโยชน์

แต่พระพุทธศาสนาเถรวาทเรา ทาน ศีล ภาวนา แต่ทาน ศีล ภาวนา ทานก็ทานในพระพุทธศาสนา ทานก็ต้องมีปัญญาไง ก็เงินของกู ก็กูหามา กูทําบุญกูต้องพอใจสิ จะให้เขามากรอกหูเป็นสะพานบุญๆ จะมาควักกระเป๋า ล้วงให้มันทําไม แล้วสะพานบุญที่ไหน แล้วมันเป็นอย่างนี้ไปหมดเพราะอะไร

เพราะคนเวลาบวชพระหรือว่าเป็นชาวพุทธแล้วถือสิทธิ์ว่าจะเป็นผู้ที่รวบรวมบุญกุศล จะเป็นสายบุญสายกรรม

มันเป็นอะไร ไอ้นั่นมันเป็นระดับของทาน ถ้าระดับของทานมันก็เรื่องของเขา ถ้าทําทานแล้วสังคมร่มเย็นเป็นสุข สังคมไม่เอารัดเอาเปรียบกันไง แต่ไอ้พวกสิบแปดมงกุฎมันก็ไปหลอกลวงกันไง

อยู่ในพระไตรปิฎกนะ ชาวบ้านในราชคฤห์ ชาวบ้านต่างๆ เห็นวัวเห็นควายมาวิ่งหนีเลย คิดว่าพระมาเรี่ยไร ในพระไตรปิฎกนะ

แล้วเวลาเราพูดกับพระว่า เขาไม่ใช่ญาติ เขาไม่ใช่ปวารณา ไปขอเขาได้อย่างไร ไอ้พวกปัญญาอ่อนน่ะ “อ้าว! ก็เราเอาบุญไปให้เขาถึงบ้านนะ เราทําคุณงามความดี”

ไปถามข้าราชการ มันหักสิ้นเดือน มันพอใจไหม หักจนหมดเงินเดือนนั่นน่ะ

เอาบุญไปให้เขา เวลาคนสะพานบุญมันจะเอามันอ้างหมดน่ะ แต่ถ้าไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณาล่ะ พระนี่ถ้าไม่ใช่ญาติ ไม่ใช่ปวารณา เขาห้ามขอนะ แล้วถ้าปวารณา ปวารณาเท่าไร

จนเขาต้องออกกฎกติกาห้ามเรี่ยไร ใครจะเรี่ยไรต้องไปขออนุญาตนะ แล้วเอ็งเป็นสะพานบุญ เอ็งขออนุญาตทางราชการหรือยัง

หลวงตาพระมหาบัวท่านสอนเลย ห้ามกวนบ้านกวนเมือง

พระเราถ้าปฏิบัตินะ ปัจจัย ๔ มันเหลือล้น มันล้นวัด หลวงตาท่านบอกว่ามันจะท่วมปอดตายอยู่แล้ว เพียงแต่ท่านคอยเตือนว่า ให้มักน้อยนะ ให้สันโดษนะ ให้ปฏิสังขาโยนะ ให้ฉันแต่พอประมาณ ไม่อย่างนั้นมันจะนั่งสัปหงกโงกง่วง

มันไม่เกี่ยวเลยน่ะ ฉะนั้น เราถึงไม่ให้ทําไง เราไม่ให้ทําเลย ตั้งแต่บวชมา กล้าพูด ไม่เคยบอกบุญใครแม้แต่คนเดียว ที่นี่เขาจะมาขอทําถนนสองสามเจ้าแล้ว มีคนบอกว่าจะทําเพดานนี้ใหม่ มันเก่า

เราบอก ไม่ได้ มันวุ่นวาย

“วุ่นวายอะไร พระไม่ต้องทํา แค่คุม”

คุมนั่นแหละมันวุ่นวายแล้ว

มีคนมาขอเปลี่ยนนะ มีคนมาขอทํานู่นทํานี่เยอะแยะ มีคนมาขอจะกรุกระจกให้ เขามาถามว่า “หลวงพ่อไม่มีวาสนาเลยหรือ ไม่มีใครช่วยหลวงพ่อเลยเนาะ ดิฉันจะมาทําห้องกระจกให้ค่ะ” เขาจะทํากระจกให้เลยนะ แล้วติดแอร์ให้ สองเจ้าแล้ว

ไม่เอา ห้ามเด็ดขาด

ธรรมะเป็นธรรมชาติ เราต้องอยู่กับธรรมชาติ อัพโภกาสิกังคะ อยู่ในเรือนว่าง ปลอดโปร่ง ร้อนก็คือร้อน เย็นก็คือเย็น หนาวก็คือหนาว เราอยู่กับสัจธรรม เราจะปฏิบัติธรรม

ไม่เอา มีคนมาขอ พูดอย่างนี้เลยนะ สองเจ้า พูดเลยนะ “หลวงพ่อ ไม่มีใครช่วยหลวงพ่อเลยหรือ ดิฉันจะขออนุญาตจะมากุกระจกเป็นห้องเลย แล้วจะติดแอร์ให้ จะขอหลวงพ่อ”

ไม่เอา ไม่เคยบอกบุญใคร ไม่เบียดเบียนใคร ใครเอามาให้ก็ไม่เอา

ใครเอาหัวใจมาแล้วอยากเดินจงกรม อยากนั่งสมาธิ อยากจะไปเฝ้าพระพุทธเจ้า อยากจิตสงบ เราอยากได้อย่างนี้ เราอยากได้คนที่เอาหัวใจมาแล้วประพฤติปฏิบัติ

แล้วอย่าให้กิเลสมันแซงหน้าแซงหลังว่าหลวงพ่อสอนผิด ถ้าหลวงพ่อสอนผิด เอ็งก็ไปหาวัดที่สอนถูกนั้นเถิด วัดที่ไหนสอนถูก เอ็งไปหาที่วัดนั้น

แต่ถ้าเอ็งมาที่นี่ เอ็งเอาหัวใจมา เอาร่างกายมาแล้วฝึกหัดปฏิบัติเพื่อสติ เพื่อสมาธิ เพื่อปัญญา แล้วถ้าจิตมันเป็นอย่างนั้น พระพุทธศาสนาเรียบง่าย แวววาว มีคุณค่า สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเป็นสะพานบุญๆ มันเรื่องของเขา เงินของเรา ทีนี้มันเป็นเรื่องสังคมไง เพื่อนฝูงกันก็มาบีบบี้สีไฟจะไถเงินเพื่อจะทําบุญไปถวายพระ แล้วพอทําบุญไปถวายพระมันก็ไปเอาหน้าไง “ดิฉัน โอ้โฮ! ศรัทธามากเลยค่ะ ดิฉันรักหลวงพ่อเหลือเกิน”...เงินคนอื่นทั้งนั้น ดูกิเลสสิ แล้วไปทําทําไม

เห็นเขาทําบุญนะ แล้วอนุโมทนาไปกับเขา เช้าเราตักบาตรไม่ทัน เห็นใครตักบาตรแล้วเราก็อนุโมทนาไปกับเขามันก็เป็นบุญไง พระพุทธศาสนา ถ้ามีปัญญานะ ขยับก็เป็นบุญไปทั้งนั้นน่ะ

เห็นพ่อแม่ลูกรักกัน เราก็อนุโมทนานะ โอ้โฮ! ชื่นใจมากเลย เห็นพ่อแม่ลูกทะเลาะกัน แย่มากเลย เราอย่าไปอนุโมทนากับเขา อันนี้บาป ไม่เอา แต่ถ้าบุญนะ เห็นพ่อแม่ลูกเขามีความสุข เขารื่นเริงนะ โอ้โฮ! ชื่นใจ นี่มันเป็นความสุขไหม

นี่พระพุทธศาสนา ไม่ต้องไปแจกเงินใคร แจกเงินมันหน้าที่ของรัฐบาล คนละหมื่นนั่นน่ะเดี๋ยวมันแจก เราไม่ใช่รัฐบาล เราทําบุญของเราโดยที่เรามีสติปัญญา เราฉลาด

ฉะนั้น เราถึงไม่อยากให้ทํา เพราะตรงนี้มันเป็นจุดต้นเหตุให้คนที่มันมักมากใฝ่สูงเอาสิ่งนี้ไปแสวงหาผลประโยชน์ แล้วแสวงหาผลประโยชน์แล้วก็เรี่ยไรจากที่นี่แล้วไปทอดกองผ้าป่าจากวัดอื่น แล้วยังบอกว่า “หลวงพ่อเห็นแก่ตัว หลวงพ่อปิดกั้นบุญกุศล”

มึงโยนทิ้งหัวใจมึงแล้วล่ะ

หัวใจมึงไม่ต้องการอะไรเลย ต้องการสติกับคําบริกรรมเพื่อหัวใจนั้นมีความสงบสุข ทําทานร้อยหนพันหนนั้นน่ะไม่เท่ากับถือศีลบริสุทธิ์หนหนึ่ง ถือศีลบริสุทธิ์ร้อยหนพันหนไม่เท่ากับทําสมาธิได้หนหนึ่ง ถ้าเอ็งทําสมาธิได้ เอ็งได้บุญกุศลเป็นแสนครั้งเลยที่เอ็งไปทอดผ้าป่ากันนั่นน่ะ เป็นแสนๆ ครั้งเลยถ้าจิตมันสงบได้

แล้วเอ็งทิ้งความเป็นสมาธิ จิตจะเป็นสมาธิเพื่อความสงบ แรด เรี่ยไร เบียดเบียนคนอื่น แล้วจะเอาเงินของคนอื่นไปเที่ยวสนองตัณหา ไปบริจาคให้พระ ไปเอาหน้ากับพระว่ามึงเป็นคนยิ่งใหญ่ มึงคิดกันอย่างนั้นใช่ไหม

“อยากจะไปภาวนาที่วัดค่ะ”

ห้ามมาเด็ดขาด จบ

ถาม : เรื่อง “นํ้านิ่ง”

ตอบ : ถ้านํ้านิ่งนี่นะ ต้องไปถามประปา ไปถามประปานครหลวง ประปาส่วนภูมิภาค ประปาที่จังหวัด ว่านํ้าที่บ้านมันนิ่ง มันไม่ไหล เอ็งต้องไปถามประปา ไม่ใช่ไปถามพระ พระเขาตอบเรื่องธรรมะ เขาไม่ได้ตอบว่านํ้านิ่ง นํ้าขุ่น นํ้าไหล นํ้านิ่งไปถามการประปานครหลวงนู่น จบ

ถ้ามันเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติไง ผู้ที่ไม่มีอํานาจวาสนาไง
มันเป็นการทํานายทายทัก
ไอ้นี่มันเป็นการคาดหมายทั้งนั้นน่ะ
มันเป็นอารมณ์ความรู้สึกทั้งนั้นน่ะ มันไม่จริงหรอก
จิตเห็นจิต เราฟังมาเยอะ แล้วเราฟังมานาน
มันเป็นอุปาทานหมู่น่ะ
ครูบาอาจารย์พูดอย่างไรมันก็ว่าเป็นอย่างนั้น
แล้วเวลาเป็นที่ว่าเป็นที่กิเลสของตัวเองนะ
พอมีความรู้สึกนึกคิดอะไรขึ้นมา
“นี่อาจารย์ทักมาแล้วแหละ หลวงปู่ดูลย์ท่านแก้จิต”
...ใกล้บ้าเต็มทีแล้ว

๓

ทํานาย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๘ พฤษภาคม ๒๕๖๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “จิตเห็นจิต”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพยิ่ง เรียนถามดังนี้ เวลาภาวนาเคยอยู่ไม่กี่ครั้งที่ผู้รู้เห็นคิดว่าเป็นจิต มันอยู่ตรงนั้น มันมีที่อยู่ ถ้าจะทําลายอวิชชา ทําลายที่ภพของจิต หรือที่ตัวจิต หรือตัวรู้ กราบน้อมนมัสการหลวงพ่อ

ตอบ : ไปหาหมอจิตแพทย์ถามเขาว่า ที่ภาวนาจิตเห็นจิตมันถูกต้องหรือไม่ ไปหาจิตแพทย์นะ จิตแพทย์เขาจะขุดเขาจะตรวจสอบว่ามันเป็นหูแว่วหรือมันเป็นความวิตกกังวล หรือมันมีอะไรผิดปกติ

เพราะการภาวนาๆ เรามีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนา เวลาภาวนาๆ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน

มันอยู่ที่จริตนิสัยของคน ถ้าอยู่ที่จริตนิสัยของคนนะ ทีนี้จะบอกว่า จิตเห็นจิตมันเป็นเอกลักษณ์ของหลวงปู่ดูลย์ หลวงปู่ดูลย์ท่านเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านยกย่องเชิดชูหลวงปู่ดูลย์ด้วยว่าหลวงปู่ดูลย์เป็นพระที่ดีงาม

แต่ความเป็นพระที่ดีงามของท่าน ท่านก็ได้สร้างอํานาจวาสนาของท่านมา เวลาท่านบอกว่า การดูจิต การพิจารณาจิต

หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกว่า การใช้ปัญญาอบรมสมาธิมันก็ต้องใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาอบรมสมาธิมีสติปัญญาเท่าทันความรู้สึกนึกคิด เวลาทันความรู้สึกนึกคิดมันก็หยุดคิด

หลวงปู่ดูลย์บอกดูจิตๆ ดูจิตจนมันหยุดคิด ถ้ามันหยุดคิด ถ้ามันหยุดแล้วมีสติปัญญาเท่าทันมัน นั่นตัวจิต ถ้าตัวจิตๆ ถ้าจิตเห็นจิตเป็นมรรค

เวลาหลวงปู่ดูลย์ท่านพิจารณาของท่านนะ จิตนอก จิตนอกคืออารมณ์ความรู้สึก ขันธ์ภายนอกนี่จิตนอก ท่านพิจารณาของท่านเวลามันชําระล้าง เวลามันขาด นี่จิตนอก บุคคลคู่ที่ ๑

เวลาพิจารณาต่อเนื่องไป ดูจิตจนจิตมันเห็นจิตใน จิตใน เห็นไหม ท่านพิจารณาของท่านจนถึงที่สุดแล้วท่านเป็นบุคคลคู่ที่ ๒

ท่านพิจารณาจิตของท่าน ปัญญาอบรมสมาธิ ดูจิต ดูจิตจนจิตมันสงบเข้าไปน่ะ เวลามันจิตถอด จิตถอด นั่นคู่ที่ ๓

เห็นปฏิจจสมุปบาทคือจิตเห็นตัวจิตนั่นน่ะ นั่นน่ะคู่ที่ ๔ นี่ความเป็นจริงของท่าน

ความเป็นจริงของท่าน หลวงปู่มั่นท่านยังชื่นชมว่าเป็นลูกศิษย์ของท่าน นี่มันเป็นเอกลักษณ์ของหลวงปู่ดูลย์ท่าน แล้วท่านทําของท่านในการประพฤติปฏิบัติของท่าน ลูกศิษย์ลูกหาเยอะแยะไปหมดน่ะ

ทีนี้หลวงปู่ดูลย์ มันเป็นอํานาจวาสนาไง ท่านไม่ดุ ท่านมีแต่นั่งยิ้มๆ ใครจะพูดอย่างไรก็เรื่องของคนนั้น แต่จริงเท็จบุคคลคนนั้นจะรู้ บุคคลคนนั้นเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาแล้วถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา จิตมันสงบระงับนะ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี พอจิตสงบนั่นน่ะ จิตนอก จิตนอก

แต่ของเรามันไม่ใช่ มันนอกจิต มันไม่มีจิต มันเป็นอารมณ์ความรู้สึกทั้งสิ้น สามัญสํานึกของมนุษย์ สามัญสํานึกของมนุษย์นี่ความรู้สึกนึกคิด อารมณ์ความรู้สึก

แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการนั่นก็เป็นเรื่องหนึ่ง หลวงปู่ดูลย์เวลาท่านสอนก็เรื่องหนึ่ง เพราะบุคคลที่ประพฤติปฏิบัติได้ตามความเป็นจริงท่านมีเนื้อหาสาระ ท่านมีจิต ท่านมีขันธ์นอกจิต ขันธ์ที่มันครอบงํา นี่ท่านพิจารณาของท่าน

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง “เราเป็นไก่ตัวแรกที่เจาะฟองอวิชชาออกมา”

แล้วฟองอวิชชา กิเลสมันอยู่ที่ไหนล่ะ เรารู้อะไรล่ะ มันไม่มีเนื้อหาสาระ ฉะนั้นบอกว่า เคยปฏิบัติอยู่ จิตเป็นผู้รู้ จิตที่มันอยู่ตรงนั้นมันอยู่ตรงนี้

ไปหาหมอนะ หมอจิตแพทย์น่ะ แล้วเล่าอาการให้เขาฟัง มันเป็นวิทยาศาสตร์นะ อารมณ์ความรู้สึกมันจับต้องได้ทั้งนั้นน่ะ จิตแพทย์เขาขุดได้ เขาฟังนี่เขารู้

มันเป็นอารมณ์ความรู้สึกของคนที่มันส่งออก อารมณ์ความรู้สึกส่งออกมันเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์ มนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ เวลาเกิดเป็นเทวดามีขันธ์ ๔ เวลาเกิดเป็นพรหมเป็นขันธ์ ๑ ตกนรกอเวจีมันก็มีเวรมีกรรมของมัน ถ้ามีเวรมีกรรมของมัน ชาติในปัจจุบันนี้เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดเป็นมนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ แล้วจิตอยู่ไหน

ดูจิต ดูจิตจนจิตมันสงบ จิตเห็นจิต จิตนอก จิตนอกคือจิตมันเป็นหลักเป็นเกณฑ์ นอก นอกคือตัวจิต จิตที่มันตั้งมั่นคือจิตเป็นสัมมาสมาธิแล้วจิตมันจะศึกษาค้นคว้าของมัน เราศึกษาค้นคว้าด้วยสติด้วยปัญญานะ จิตมันเห็น จิตนอก จิตใน จิตถอด จิตในจิต นี่ของหลวงปู่ดูลย์ ชัดเจน แล้วไม่มีใครคัดค้าน

เพียงแต่หลวงปู่ดูลย์ท่านเป็นคนแบบว่านุ่มนวลอ่อนหวานยิ้มอย่างเดียว ใครจะมาแอบอ้างถากถาง แอบอ้างเอาไปเป็นสินค้า ท่านก็ยิ้มอย่างเดียว แต่ท่านรู้ ไม่รู้เป็นอริยบุคคลขึ้นมาไม่ได้

ฉะนั้น สิ่งที่เป็นจริงเป็นจังขึ้นมา สิ่งที่ว่าคําถามไง จิตมันอยู่ตรงนั้น จิตมันอยู่ตรงนี้ ถ้าจะทําลายอวิชชา จะทําลายที่ภพของจิต หรือที่ตัวจิต หรือที่ตัวผู้รู้

ไปหาหมอจิตแพทย์ แล้วถ้าจิตแพทย์นั่นเขาเป็นทางวิชาการ แล้วเขามีองค์ความรู้ แล้วเขาขุดนะ เขาแก้ไข

แต่ถ้ามันเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติไง ผู้ที่ไม่มีอํานาจวาสนาไง มันเป็นการทํานายทายทัก ไอ้นี่มันเป็นการคาดหมายทั้งนั้นน่ะ มันเป็นอารมณ์ความรู้สึกทั้งนั้นน่ะ มันไม่จริงหรอก

จิตเห็นจิต เราฟังมาเยอะ แล้วเราฟังมานาน มันเป็นอุปาทานหมู่น่ะ ครูบาอาจารย์พูดอย่างไรมันก็ว่าเป็นอย่างนั้น แล้วเวลาเป็นที่ว่าเป็นที่กิเลสของตัวเองนะ พอมีความรู้สึกนึกคิดอะไรขึ้นมา “นี่อาจารย์ทักมาแล้วแหละ หลวงปู่ดูลย์ท่านแก้จิต” ...ใกล้บ้าเต็มทีแล้ว

เวลาเป็นจริงเป็นจังนี่ไง เวลาครูบาอาจารย์ที่เป็นหลักเป็นเกณฑ์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ให้หัดพุทโธๆๆ ของตน

ถ้าพุทโธแล้ว ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ เวลาเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา จิตสงบหรือไม่สงบ จิตเป็นอย่างไรๆ แล้วถ้าจิตมันเห็น เห็นไหม มันก็เหมือนหลวงปู่ดูลย์น่ะ จิตเห็นจิตเป็นมรรค

จิตเห็นอาการของจิต นี่จิตนอก จิตนอกเพราะจิตมันมั่นคง จิตมันมีสติสัมปชัญญะ แล้วสิ่งที่ว่าจิตนอกที่มันนอกจากจิตไปนั่นน่ะคืออาการทั้งสิ้น

จิตในก็เหมือนกัน จิตในถ้ามันมั่นคงแล้วมันเห็นของมัน เห็นไหม จิตใน

สิ่งที่ว่าถ้าพิจารณาไปแล้วด้วยวิปัสสนาญาณ นี่จิตนอก จิตใน จิตถอด แล้วจิตเห็นจิต นั่นน่ะเป็นตัวจริง ความเป็นจริงของท่าน

แต่พวกเราไอ้พวกทํานายทายทัก ได้ยินได้ฟังแล้วมันสะเทือนใจ แล้วมันเป็นการที่ว่าใครจะนึกใครจะคิดอย่างไรก็ได้ ใครจะคาดใครจะหมายอย่างไรก็ได้ มันเลยกลายเป็นการทํานายทายทักไง

ถ้าเจ็บไข้ได้ป่วยก็ไปหาหมอจิตแพทย์ ถ้าภาวนาเราก็เป็นหมอดูไง เป็นการทํานายทายทัก แล้วทํานายทายทักจะผิดหรือถูกก็ยังไม่รู้ แล้วตัวเองก็ทํานายทายทักตัวเองก็ไม่ได้ การประพฤติปฏิบัติไม่มี

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบอกให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ข้อวัตรปฏิบัติเป็นเครื่องอยู่ของจิต จิตมันต้องมีเครื่องอยู่ของมัน มันต้องยึดมั่นของมัน เวลาบริกรรมพุทโธๆ ตัวมันต้องบริกรรม ถ้าบริกรรมพุทโธๆ จนพุทโธกับจิตเป็นอันเดียวกันแล้วมันราบรื่นไง พุทโธๆ จนพุทโธไม่ได้เลย

ถ้าพุทโธๆ จิตกับพุทโธเป็นอันเดียวกันมันราบรื่น ขณิกสมาธิมันมีความสุขความสงบของมัน ถ้าเป็นอุปจาระขึ้นมามันวางของมันนะ พุทโธๆ แล้วมันวางพุทโธ ถ้ามันไปเห็นสติปัฏฐาน ๔ นั่นน่ะอุปจารสมาธิเวลามันออกใช้สติใช้ปัญญา เวลาใช้สติใช้ปัญญา นี่มาตรฐานของจิต

จิตมีกําลังมากน้อยขนาดไหน

ถ้าปุถุชนคนหนามันหนาไปด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก มันตรึกในธรรมๆ ถ้ามีสติปัญญามันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ

ถ้ามันไม่มีสติไม่มีปัญญามันก็เป็นการทํานายทายทัก มันก็เป็นหมอดู มันเป็นหมอดูหมอเดา หมอด้นเดา เดาจิตของตัวเอง มันเดาจิตของตัวเองแล้ว แล้วมันก็ล้มลุกคลุกคลานไง ไร้สาระ จิตเห็นจิตนี่

แล้วถ้าไปที่อื่นมันก็จบไง ถ้าตอบแล้วอย่าเขียนมาอีกนะ เขียนมาฉีกทิ้งลงตะกร้าหมด พอกันที จับปลานอกสุ่มน่ะ แล้วก็ตะเกียกตะกาย จิตเห็นจิตเชียว

“พอจิตเห็นจิต แล้วจะทําลายที่ไหน ภพของจิต หรือตัวจิต หรือผู้รู้”

เอ็งรู้จักมันจริงๆ หรือ เอ็งรู้จักจิตด้วยหรือ มันจะเป็นไปได้อย่างไร จะทําลายอย่างไร เอาอะไรไปทําลายมัน

เวลาเขาสอนไง เอาปืนยิงมันเลย ปาระเบิดใส่มัน ฟังแล้วขําน่ะ สิ่งที่เป็นนามธรรมระเบิด จะไประเบิดอะไรมัน จะเอาปืนไปยิงที่ไหน เห็นผี เอาระเบิดปรมาณูระเบิดใส่ผี ผียังไม่กลัวเลย จะเอาอะไรไปทําลายมัน

แหม! จะทําลายที่ภพ จะทําลายที่จิต หรือจะทําลายที่ผู้รู้ ...เอาอะไรไปทําลาย

มันเป็นการทํานายทายทัก มันเป็นเรื่องเหลวไหลมากๆ พอเป็นเรื่องเหลวไหลแล้ว เวลาการประพฤติปฏิบัติ เวลาฝึกหัดศีล สมาธิ ปัญญา มันต้องมีศีลของมันก่อน ถ้ามีศีลแล้ว ศีลมันเป็นความปกติ ถ้าทําความสงบได้มันก็เป็นสัมมาสมาธิ

ถ้ามันทุศีล ถ้ามันกะล่อนปลิ้นปล้อน มันก็ทําความสงบของใจบ้าง แต่มันเป็นมิจฉาไง มิจฉาพอมันเป็นสมาธิขึ้นมามันก็จะออกรู้ ส่งออก ออกรู้ร้อยแปดพันเก้า แล้วก็จะเอาสิ่งที่รู้ที่เห็นมาอบรมบ่มเพาะจะมาสอนกัน

แล้วเวลาไอ้คนที่ประพฤติปฏิบัติมันก็ทําสมาธิแล้วมันจะออกไปรู้ไปเห็นเหมือนกันมันก็เป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้เพราะกําลังของจิตมันแตกต่างกัน เวรกรรมของสัตว์มันก็แตกต่างกัน สิ่งที่ทําทั้งหมด จิตมันส่งออกทั้งสิ้น

แต่ถ้ามันทําความสงบของใจได้มันสงบระงับเข้ามา มันไม่ส่งออกไป ตัวจิตนี้เป็นสัมมาสมาธิ ถ้าตัวจิตเป็นสัมมาสมาธิ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี พอจิตสงบแล้วถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนาได้มันจะเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง เวลามันเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงนี่ไง นี่จิตนอก จิตที่มันเข้มแข็ง จิตที่มันมีกําลังของมันน่ะ จิตนอก

จิตนอกเพราะกิเลสมันตัวเล็กๆ ไง มันเป็นเหลนเป็นหลานของอวิชชาไง นี่มันจิตนอกๆ มันอยู่ภายนอก มันอยู่วงนอก ถ้าอยู่วงนอก ถ้ามันจับต้องได้ มันพิจารณาได้ มันพิจารณาของมัน ถ้าเป็นปัญญาขึ้นมา ไอ้คําถามนี้จะขําตัวเองหมดล่ะถ้ามันเป็นจริง ถ้ามันเป็นข้อเท็จจริง มันเป็นจริงของมัน

ฉะนั้น กรณีหลวงปู่ดูลย์ เราไม่ปฏิเสธ เรายกย่องบูชา เราเคารพท่านด้วย แต่เวลาอํานาจวาสนาของคนมันแตกต่างกัน อีกคนคนหนึ่งมีเชาวน์มีปัญญา มีความรอบคอบรู้จับต้องได้สิ่งใดได้ เห็นตามข้อเท็จจริง อีกคนหนึ่งไม่มีเชาวน์ไม่มีปัญญาแต่ก็จะเอาตามเขาไง นี่ไง เห็นบิลล์ เกตส์มันรวยก็อยากจะรวยเหมือนมันไง เอ็งทําอีกร้อยชาติเอ็งก็รวยเท่าบิลล์ เกตส์ไม่ได้หรอก

นี่ก็เหมือนกัน หลวงปู่ดูลย์ท่านเป็นพระอรหันต์ไปแล้ว ท่านสําเร็จของท่านไปแล้ว ท่านทําด้วยอํานาจวาสนาบารมีของท่าน แล้วท่านก็อบรมบ่มเพาะ ท่านก็สอนด้วยจริตนิสัย ด้วยความชํานาญของท่าน

แล้วไอ้เราไอ้คนด้อยค่า ไอ้คนที่เข้าไอทียังไม่เป็นเลย จะจิตเห็นจิตเชียว

บิลล์ เกตส์มันเป็นคนคิดขายพวกมึงด้วย มึงไปซื้อมันมาใช้ไง แล้วมึงว่าจะรวยเหมือนมัน นี่ไง จะมีความรู้เท่าหลวงปู่ดูลย์ จะมีความเห็นนะ...อีกร้อยชาติ ฉะนั้น ทําความสงบใจของตัวให้ได้

โดยพื้นฐาน บิลล์ เกตส์จะรํ่ารวยมากมายขนาดไหนเขาก็เป็นคน ไอ้เราจะเป็นชาวไร่ชาวนาของเราก็เป็นคน สิทธิมนุษยชน คนมีอํานาจวาสนาเหมือนกัน การเกิดมาเป็นมนุษย์เป็นอริยทรัพย์ เราจะทําคุณงามความดีของเรา เราจะฝึกหัดปฏิบัติของเรา เราจะทําความสงบฝึกหัดสมถกรรมฐาน จะด้วยวิธีการใด กรรมฐาน ๔๐ ห้องได้ทั้งนั้น เราจะทําของเรา ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังก็อํานาจวาสนาของเรา

ไม่ใช่ว่าเราเกิดเป็นคนแล้วเราจะไม่มีสิทธิเหมือนเศรษฐี เศรษฐีเขาประสบความสําเร็จของเขา เขามีสติปัญญาของเขา เขามีโอกาสของเขา เขามีอํานาจวาสนาของเขา เขาทําของเขาประสบความสําเร็จของเขา

หลวงปู่ดูลย์ท่านมีอํานาจวาสนาของท่าน ท่านทําของท่านด้วยความชอบธรรมของท่าน มันจะผิดไปที่ไหน มันก็ไม่ผิด สิ่งที่ไม่ผิดก็ด้วยอํานาจวาสนาของท่านไง

ไอ้เราก็เกิดมาเป็นคนเหมือนกัน เราก็มีอํานาจวาสนาเหมือนกัน เราจะปฏิบัติเหมือนกัน แต่ถ้าเราปฏิบัติ จิตเห็นจิตแล้วจะไปแก้มันที่ไหน แล้วจะไปทําลายมันอย่างไร แล้วจะทําลายที่ภพของจิต หรือทําลายที่ตัวจิต หรือจะทําลายที่ผู้รู้

มันเป็นทํานายทายทัก ไอ้นี่มันจะเป็นหนังอวตาร จะสร้างหนังใช่ไหม ส่งเรื่องมาสิ จะอนุมัติไม่อนุมัติทุนไปสร้างไง ถ้าจะสร้างจินตนาการของตนก็ไม่ต้องถามอีกนะ จบแล้ว จบ

ถาม : เรื่อง “ขออาราธนาธาตุขันธ์พ่อแม่ครูจารย์”

ตอบ : เขียนมาเสียยาวยืดเชียว อันนี้ก็เหมือนกัน อย่าเขียนมาอีกนะ อย่าเขียนมา

“อาราธนาธาตุขันธ์”

ธาตุขันธ์อะไรของเอ็ง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังปรินิพพาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หมอประจําพระองค์คือหมอชีวกโกมารภัจจ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนกรรมฐาน ๔๐ ห้อง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนมรณานุสติ กําหนดระลึกถึงตายๆๆ ตลอดเวลา

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามพระอานนท์ “อานนท์ ระลึกถึงความตายวันละกี่หน”

พระอานนท์บอกว่า “ระลึกถึงความตายตลอดเวลา”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “เธอนี่ประมาทมากนะ ให้ระลึกถึงความตายทุกลมหายใจเข้าออก”

นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังสอนพระอานนท์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังระลึกถึงความตาย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเจ็บไข้ได้ป่วยยังมีหมอชีวกโกมารภัจจ์เป็นผู้ที่รักษา

เอ็งเป็นใคร มาอาราธนาอะไร เขียนมาเพ้อเจ้อ อย่าเขียนมานะ จะอาราธนาอย่างนู้น อู๋ย! เศร้าหมอง จะอาราธนาให้อยู่ยั่งยืน

โฮ้! น่าเบื่อเว้ย อาราธนาอย่างไรมันก็เป็นเรื่องอาราธนา มันเป็นเรื่องประเพณี มันเป็นเรื่องวัฒนธรรม เป็นเรื่องความปรารถนาดี แต่ขอให้มีวุฒิภาวะให้เติบโตขึ้นมา ในเมื่อก็เป็นลูกศิษย์พระกรรมฐานไง พระกรรมฐานมรณานุสติ ระลึกถึงความตายๆ

คนที่มันเหิมเกริมจองหองพองขนจะครองโลกนั่นน่ะ ให้ระลึกถึงความตายๆ มึงก็ต้องตายทั้งนั้นน่ะ เอ็งจะไปยึดครองโลกขึ้นมา แล้วพอตายแล้ว โลกใครจะครองมันน่ะ ใครจะบริหารจัดการโลกล่ะ ถ้าระลึกถึงความตายแล้วมันธรรมสังเวชไง มันสงบมันระงับ มันไม่เพ้อเจ้อ

ฉะนั้น เวลาเขียนมานี่ โอ้โฮ! อาราธนาจะเป็นอย่างนั้นจะเป็นอย่างนี้ เพ้อเจ้อเพ้อพก

หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หัดภาวนา เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาแล้วฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ ถ้ามันเป็นไปได้จริง ถ้ามันเป็นไปไม่ได้จริงเราก็ทําคุณงามความดีของเรา

ครูบาอาจารย์ท่านก็เป็นครูบาอาจารย์ของท่าน เวลาครูบาอาจารย์ของท่าน ท่านมีศีลมีธรรมของท่าน ไอ้เรื่องอย่างนี้มันเป็นเรื่องเล็กน้อย มันเป็นเรื่องข้อเท็จจริงไง ชีวิตนี้มีการพลัดพรากเป็นที่สุด คนเกิดมามันต้องตายทั้งสิ้น ไม่มีใครอยู่คํ้าฟ้าหรอก

เพียงแต่ว่ามันเป็นจริตเป็นนิสัย เป็นอํานาจวาสนา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอตทัคคะ ๘๐ องค์ ใครมีความถนัดอย่างไร ใครมีความรู้ความเห็นอย่างไร นี่ด้วยความถนัดของท่าน

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน วาสนาของคน เห็นไหม มีพระ (จําชื่อไม่ได้) เกิดมาไม่เคยเจ็บไข้ได้ป่วยเลย เวลาถึงที่สุดแล้วก็นิพพานไป นี่ด้วยอํานาจวาสนาของเขา เวลาตั้งแต่เขาสร้างสมบุญญาธิการมา เขาได้เสียสละ ได้ทําคุณงามความดีของเขา ได้ดูแลคนเจ็บคนป่วยมา เวลาเขามาเกิดเป็นชาติสุดท้ายเขาไม่เจ็บไม่ป่วยเลย

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปตรวจวัด เห็นพระป่วย พระป่วยที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปชําระล้าง แล้วเทศนาว่าการถึงที่สุดเขาก็เป็นพระอรหันต์ไป

พวกพระเขาถามว่า เขามีอํานาจวาสนา เพราะพระอรหันต์นะ แสนกัป คําว่า “จะเป็นพระอรหันต์” นะ เขาจะทึ่งมากว่า คําว่า “พระอรหันต์” เขาได้สร้างบุญญาธิการมามากขนาดไหนถึงเป็นพระอรหันต์ ฉะนั้น เวลาที่จะเป็นพระอรหันต์เขาต้องมีอํานาจวาสนาของเขา ถ้ามีอํานาจวาสนาของเขา

เวลาจะนั่งภาวนาก็ทนไม่ได้ เวลาจะเกิดสติจะเกิดปัญญา โอ้โฮ! ล้มลุกคลุกคลาน ถ้ามีสติมีปัญญามันจะต่อสู้

ฉะนั้น เวลาคนเจ็บไข้ได้ป่วยขนาดนั้นจนไม่มีคนดูแล ทิ้งไว้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเดินตรวจวัด ไปเห็นคนเจ็บไข้ได้ป่วย ไปชําระล้าง พระเห็นก็เข้าไปช่วยกันเต็มที่เลย

แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บอกว่า “ถ้าเธอจะอุปัฏฐากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เธอจงอุปัฏฐากภิกษุไข้เถิด”

แต่ก็มีพ่วงไว้ว่า “ถ้าภิกษุที่งอแง ภิกษุที่อ่อนแอ ภิกษุที่กลั่นแกล้ง ภิกษุที่มีมายา ไม่ต้องไปดูแลเขา”

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าไปดูแลภิกษุไข้ ไอ้คนที่ออเซาะฉอเลาะมันก็จะมาให้เราดูแลไง ไม่มีใครดูแลมันก็จะมาออดอ้อน “ถ้าดูแลเราเท่ากับดูแลพระพุทธเจ้า” โอ๋ย! เข้ามากันใหญ่เลย

แต่พระพุทธเจ้าบอกว่า “ถ้ามันออเซาะฉอเลาะ ไม่ฟัง ให้กินยาก็ไม่กิน ไม่ต้องไปดูแลเขา” ก็ยังมีไว้อีกว่า ถ้ามันเป็นกลมายา อย่าไปส่งเสริม

แต่ถ้ามันเป็นความจริงๆ ไง ถ้าเป็นความจริง เราดูแล แล้วเวลาดูแลแล้ว ถึงที่สุดแล้วสิ้นกิเลสไปพร้อมกับสิ้นชีวิตไป นี่เวลาพระเจ็บไข้ได้ป่วย

เขาก็ไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง “เขามีอํานาจวาสนาจนถึงว่าได้เป็นพระอรหันต์ ทําไมถึงเจ็บไข้ได้ป่วยขนาดนี้ล่ะ แล้วทําไมไม่มีอํานาจวาสนา ไม่มีคนมาดูแลเลย”

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “อดีตชาติเขาทําอย่างนั้นไว้”

เห็นไหม นี่มันอยู่ที่ว่าใครทําไว้ ใครทําเวรกรรมสิ่งใดไว้ กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าจะดูแลรักษา ที่มาออดมาอ้อนจะอาราธนาน่ะ อีกร้อยชาติพันชาติ จบนะ

เราเห็นตั้งแต่สมัยหลวงตา เห็นแล้วมันน่าสะอิดสะเอียนน่ะ แหม! ดอกไม้ธูปเทียนเข้าเช้า เข้ากลางวัน เข้าบ่าย เข้าเย็น กลายเป็นธุรกิจไปเลย ธุรกิจอาราธนาให้ดํารงชีวิตอยู่ต่อไป เป็นธุรกิจแขนงหนึ่ง

นี่ก็เหมือนกัน ไม่ต้อง

เราเป็นปุถุชนคนหนา เราจะปรารถนาคุณงามความดี ถ้าเราทําได้นะเราเป็นกัลยาณชน ถ้าเป็นคนคู่ที่ ๑ คู่ที่ ๒ คู่ที่ ๓ คู่ที่ ๔ มันก็เป็นอํานาจวาสนาของคน ครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติแล้ว ถ้าจิตใจท่านเป็นธรรมแล้วท่านจะมาออเซาะฉอเลาะเรื่องเกิดเรื่องตายนี่มันเรื่องมารยาสาไถย มันเรื่องไร้เดียงสา

ถ้าเป็นธรรมในใจนะ ถ้าธรรมมันเกิดจริงนะ เรื่องอย่างนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามรณานุสติ ให้ระลึกถึงความตายตลอดเวลา ถ้าระลึกถึงความตายแล้วมันไม่ตายหรอก เพราะระลึกถึงความตายมันระวังตัวเลย เต็มที่เลย

โธ่! เวลาหลวงตาที่หนองผือที่ท่านว่าท่านจะตายๆ ไง เวลาจิตจะออก พอระลึกถึงพุทโธ ชัดเจนเลย

นี่ก็เหมือนกัน มันจะเป็นมันจะตายมันอยู่ที่เขาทํามา พระโมคคัลลานะมีฤทธิ์ขนาดนั้นน่ะ ถึงเวลาโจรมาทุบตาย นั่นก็เศษกรรมของท่าน

นี่ก็เหมือนกัน มันจะพยากรณ์ได้อย่างไรว่าจะตายอย่างไร จะตายเมื่อไหร่ แล้วจะตายไปที่ไหน ช็อกตายตอนนี้ก็ยังได้เลย วูบตายเดี๋ยวนี้จบแล้ว จะเป็นจะตายมันเรื่องกุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา

แหม! จะมาออเซาะฉอเลาะอาราธนาเชิญชวนเป็นธุรกิจค้าความตายหรือ จบ

ถาม : เรื่อง “การอาราธนา”

ตอบ : เหมือนกัน อาราธนาอีกแล้ว

ไอ้เรื่องการเจ็บไข้ได้ป่วยมันเรื่องธรรมดา ไอ้ความเจ็บไข้ได้ป่วยมันก็เจ็บไข้ได้ป่วย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เจ็บไข้ได้ป่วย หมอชีวกโกมารภัจจ์พอกแผลไว้ เป็นแผลที่เท้าแล้วพอกแผลไว้ แล้วหมอชีวกก็ไปรักษาคนนอกราชวัง กลับมาไม่ทันไง โอ๋ย! นั่งวิตกกังวลอยู่ข้างนอก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยอนาคตังสญาณนะ หมอชีวกเป็นทุกข์เป็นยากมากว่าได้พอกเท้าพระพุทธเจ้าไว้ ถ้าไม่ได้แกะออกมันจะดูดน่ะ มันจะเจ็บปวดมาก แล้วคืนนี้เรากลับมาไม่ทัน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอนาคตังสญาณว่าหมอชีวกทุกข์เพราะเรื่องอะไร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแกะออกเองเลย

เช้าขึ้นมาหมอชีวกเข้าไปเฝ้า บอก “ชีวก ว่าอย่างไร”

“โอ๋ย! ข้าพเจ้านอนเป็นทุกข์ทั้งคืนเลย กลัวว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปวดเท้า” เพราะมันจะเป็นบาปเป็นกรรมไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก “ชีวก เราถอดเองก็ได้”

อยู่ในพระไตรปิฎก

ความเจ็บไข้ได้ป่วยมันเรื่องธรรมดา คนที่ไม่เจ็บไข้ได้ป่วยเลยคือคนที่ได้สร้างอํานาจวาสนาบารมีมา ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ เป็นลาภของบุคคลนะ ถ้าไม่เจ็บไข้ได้ป่วย ถ้าเจ็บไข้ได้ป่วยเราก็รักษาตามอาการนั้นไป ถ้าคนมีเวรมีกรรมก็เป็นอย่างนั้นแหละ ถ้าเป็นอย่างนั้นแล้วมันก็เป็นเรื่องธรรมดา

ถ้าเป็นถึงครูบาอาจารย์ เรื่องอย่างนี้เอ็งไม่รู้เอ็งมาสอนมนุษย์ได้อย่างไรวะ มนุษย์เขายังรู้เลย เจ็บไข้ได้ป่วยเขายังไปโรงพยาบาลไปหาหมอ แล้วนี่เจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาต้องให้คนนู้นมาอย่างนี้...โฮ้! พอนะ เรื่องอย่างนี้ให้จบ จบ

ถาม : เรื่อง “เริ่มต้นสวดมนต์บทใด”

กราบนมัสการหลวงพ่อด้วยใจบูชาอย่างสูงค่ะ ลูกไม่ค่อยชอบสวดมนต์เพราะไม่ค่อยรู้คําแปล ไม่รู้ความหมาย จึงไม่เข้าใจว่าสวดอะไรอยู่ แล้วก็สงสัยด้วยว่า ก่อนการนั่งสมาธิจําเป็นจะต้องสวดมนต์หรือไม่ และถ้าต้องสวดมนต์จะต้องสวดบทใดจึงจะถูกต้อง ลูกจึงเข้าไปหาข้อมูลตามช่องทางออนไลน์ต่างๆ มีการแชร์ข้อมูลหลากหลายจนสับสนไม่รู้จริงหรือเท็จ และไม่รู้สึกเชื่อถือ ดังนั้น ลูกจึงใคร่ขอความเมตตาจากหลวงพ่อขอถามดังนี้ค่ะ

๑. การสวดมนต์ก่อนทําสมาธิจําเป็นหรือไม่เจ้าคะ และต้องสวดบทใดจึงจะถูกต้อง

๒. สําหรับคนธรรมดาที่ต้องเหนื่อยกับการทํามาหากินในแต่ละวัน แต่อยากสวดมนต์ ต้องสวดมนต์บทใดจึงจะเหมาะสม และสามารถใช้บทเดียวกับคําถามในข้อที่ ๑. หรือไม่

๓. การแผ่เมตตา การอุทิศส่วนกุศล เป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่ สามารถใช้เป็นคําพูดง่ายๆ ตามความตั้งใจและความเข้าใจของเราโดยไม่ต้องใช้บทสวดได้ไหมเจ้าคะ (เพราะไม่รู้คําแปลและบทสวดแต่ละบท)

น้อมกราบถวายหลวงพ่อให้เป็นที่ยึดเหนี่ยวเจ้าค่ะ

ตอบ : สวดมนต์ๆ พูดถึงโดยทั่วไป การสวดมนต์มันก็เหมือนคําบริกรรมนี่แหละ การสวดมนต์ๆ ถ้าเราสวดมนต์ผิดพลาด ถ้าเราสติไม่ดี สวดมนต์มันก็ผิด ถ้าเราตั้งสติ การสวดมนต์ก็ถูก พุทโธๆๆ ถ้าเราตั้งสติไว้ พุทโธมันก็ชัดเจน ถ้าเราเผลอไผล พุทโธมันก็จางหายไป

ฉะนั้น ถ้าสวดบทใดๆ มันก็อยู่ที่จริตนิสัย แล้วอยู่ที่ครูบาอาจารย์ที่ท่านชื่นชอบ มันเป็นจริตของแต่ละบุคคล

ไอ้เรา ถ้าเราจะสวดมนต์ เราจะสวดมนต์บทใด

สวดมนต์บทใด เห็นไหม เรากําหนดทําวัตร ในทางโลกเขาแบบว่าจะให้มันเรียบง่าย เขาก็จะสอนนะ เป็นคาถาเศรษฐี เป็นคาถา มันก็คัดลอกมาจากพระไตรปิฎกทั้งสิ้น

ฉะนั้น ถ้าเราจะสวดมนต์เราก็สวด เหมือนทําวัตร อิติปิโส ภควาฯ พุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ สวดบทใดก็ได้บทหนึ่ง แล้วถ้าสวดแล้วฝึกหัดให้มันเป็นการนอบน้อมสู่พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

ถ้านอบน้อมสู่พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เห็นไหม พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นรัตนตรัยที่เป็นที่พึ่งที่พาที่อาศัย จิตเราไม่เคว้งคว้าง จิตเรามันมีที่พึ่งที่อาศัยยึดพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง แล้วเราก็ฝึกหัดนั่งสมาธิภาวนา

เพราะเวลาพุทโธๆ พุทโธจนใจมันเป็นพุทโธ เห็นไหม พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน พระพุทธเจ้าสถิตกลางหัวใจของเราเลย

หัวใจของเรา จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันสร้างเวรสร้างกรรมของมันมา มันไม่มีที่พึ่งที่อาศัยของมัน มันก็ว้าเหว่ มันก็เที่ยวให้กิเลสมันครอบงําแล้วให้กิเลสมันชักจูงของมันไปตามอํานาจของกิเลส

แต่เราได้เกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาชนะมาร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเย้ยมาร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทําลายมาร มารที่ทําให้ประชาชน ทําให้ชาวพุทธทุกข์ยาก ทําให้ชาวพุทธล้มลุกคลุกคลาน พระพุทธศาสนาชําระล้างกิเลส ชําระมาร

แต่ของเรา เรายังมีมารอยู่ เรามีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เรามีอวิชชาคือความไม่รู้ ความไม่รู้ในใจของเรานั่นแหละคือพญามาร ทีนี้พญามารอยู่ในหัวใจของเรา แต่เราได้เกิดเป็นมนุษย์ไง เราได้เป็นอุบาสก อุบาสิกาในพระพุทธศาสนา ถ้าพระพุทธศาสนา เรามีความเชื่อมั่นในพระพุทธศาสนา อย่างเช่น แค่เขียนคําถามมานี่ว่าอยากจะเป็นชาวพุทธที่ดีงามก็เป็นวาสนาของเราแล้ว

คนที่เกิดมาพบพระพุทธศาสนาเขาไม่สนใจ เขาไม่ใส่ใจ เขาไม่ต้องการ เขาต้องการให้สมตามแต่มารมันบงการ มารมันบอกว่าต้องมีเงินห้าร้อยล้าน ต้องมีคอนโดห้าร้อยชั้น ต้องครองโลกอย่างนี้ ก็เชื่อมัน แล้วก็วิ่งจะหามาให้สมกับที่มัน...แล้วเราตายก่อน เราทํางานจนตายเลย ไม่สมความปรารถนาใดๆ ทั้งสิ้น แต่เราก็ทําหน้าที่การงานหาปัจจัยดํารงชีวิตดํารงชีพ

เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์แล้วไง แล้วเรามีวาสนาด้วย เรามีศรัทธา เราจะฝึกหัดสวดมนต์แล้วฝึกหัดนั่งสมาธิภาวนา ถ้าเราเข้าไปถึงพุทโธ พุทธะ จิตใจที่เป็นพุทโธที่มันตื่น มันเบิกบาน นั่นมันเป็นวาสนาของคน แล้วถ้าจิตใจดวงนั้นมันยกขึ้นสู่วิปัสสนา คือรู้แจ้งแทงตลอดกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตน นี่กิเลสมันจะตายๆๆ ตายไปจากใจเราไง ใจเราจะประเสริฐ นี่คือเป้าหมาย

“แต่หนูจะทําอย่างไรล่ะ หนูจะสวดมนต์ สวดมนต์บทไหน”

บทที่เราถนัด บทที่ถูกต้อง แล้วเราสวดโดยความสวยงามความพองามพอ ไม่ต้องว่าจะต้องสวดบทนั้นๆ จะต้องสวดที ๕ ชั่วโมง ๗ ชั่วโมง ไม่ใช่

หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ประเสริฐกว่าเยอะมาก การหายใจพร้อมกับสติสัมปชัญญะ จิตมันจะปล่อยวาง จิตมันจะอยู่กับพุทโธ

อารมณ์ที่มันเครียด อารมณ์ที่มันทุกข์ยากมันบีบๆๆ บีบหัวใจ หายใจลึกๆ พุท หายใจออกโธ จิตมันจะคลายความบีบคั้นของกิเลส มันปลอดโปร่งขณะหายใจ เห็นไหม หายใจเข้าลึกๆ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกโธ อยู่ของเราประมาณนี้ นี่มันสําคัญกว่าการสวดมนต์ด้วย

แต่สวดมนต์ก็จําเป็น สวดมนต์ก็เป็นบาทเป็นฐาน เป็นการเริ่มต้นของเรา สวดมนต์ก็นึกถึงพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ

“๑. การสวดมนต์จําเป็นหรือไม่เจ้าคะ และต้องสวดบทไหนเจ้าคะ”

การสวดมนต์ ถ้าไม่จําเป็นเลยมันจะไม่มีหนทาง มันจะไม่มีหลักยึดไง

แต่เราเคยออกประพฤติปฏิบัติในสายของหลวงปู่ฝั้น ท่านจะทําวัตรแล้วนั่งสมาธิ เมื่อก่อนหลวงปู่จันทร์เรียนท่านก็นั่งทีหนึ่ง ๗-๘ ชั่วโมง

เวลามาอยู่บ้านตาดท่านไม่ทํา ท่านบอกให้ปฏิบัติใครปฏิบัติมัน สวดมนต์ใครสวดมนต์มัน เพราะท่านบอกว่า เวลาจิตมันจะลงมันไม่เหมือนกัน

ฉะนั้น เวลามานั่งทําวัตรแล้วนั่งสมาธิที่ศาลามันจะเป็นประโยชน์กับภิกษุบวชใหม่ ภิกษุบวชใหม่เริ่มต้นมันจะก้าวเดินไม่เป็น มันก็จะอาศัยหมู่คณะชักลากไป แต่พอนั่งไปๆ นานๆ พอจิตมันจะสงบ อย่างเช่น ไม่ใช่อวดนะ เราอยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ เวลานั่งสมาธินี่คอยระวังไว้ กลัวมันลงอย่างเดียว เพราะลงแล้วเดี๋ยวเขาลุก เราลุกไม่ทันเขา เขาจะหาว่าแอ็กชัน

อยู่ในวงพระนี่ต้องทําตัวให้เล็กๆ อ่อนน้อมถ่อมตน นี่ฝึกหัดปฏิบัติ จนไม่มีใครรู้ว่าไอ้หงบภาวนาเป็นน่ะ ไม่มีใครเชื่อนะว่าไอ้เจ๊กบ้านี่ภาวนาได้เหมือนกันหรือวะ กูเห็นมันเหมือนคนบ้าเลย นี่ระวังตัวเต็มที่ ไปอยู่กับหลวงตา ต่างคนต่างประพฤติปฏิบัติ

ฉะนั้นบอกว่า สวดมนต์จําเป็นหรือไม่จําเป็น

มันอยู่ที่จริตนิสัย สายหลวงปู่ฝั้นสวดมนต์ทําวัตรแล้วนั่งสมาธิต่อเนื่องไป หลวงปู่เจี๊ยะเหมือนกัน หลวงปู่เจี๊ยะจนแบบว่าสวดมนต์ทําวัตรแล้วนั่ง เรานั่งกับท่านตัวต่อตัว “ทําไมมึงนั่งอย่างนั้น ทําไมมึงนั่งอย่างนั้น” โอ๋ย! ซัดตลอดเวลาเลยล่ะ เราอยู่กับท่านน่ะ แต่อยู่กับหลวงตาไม่มี

อาจารย์สิงห์ทองเป็นคนพูดเองว่าครูบาอาจารย์มหาบัวไม่พาทํา เพราะอะไร เพราะถ้ามันจะเอาแบบว่าส่วนที่ละเอียดกว่า จิตมันจะลง ลงไม่ลง ลงแล้วมันจะถอนตอนไหน

ฉะนั้น หลวงตาท่านถึงสอนว่า ถ้าจิตลงสมาธิแล้วอย่าไปลุกพรวดพราดออก ถ้าออกแล้ววันหลังจะเข้าได้ยาก

เห็นไหม คนที่ภาวนาเป็นอาชีพนี่นะ พระอาชีพ ไม่ใช่อาชีพพระ เวลาเขาทําของเขามันต้องทําต่อเนื่องมามันถึงจะรู้ว่าสมาธิเป็นอย่างไร ชํานาญในวสี ชํานาญในวสีการเข้าและการออก

ไอ้คนภาวนาไม่เป็น “เฮ้ย! สมาธิมีออกมีเข้าด้วยหรือ” แสดงว่าไอ้นี่มันภาวนาไม่เป็น มึงไม่เคยเข้าสมาธิเลย เพราะไม่เคยเข้าและไม่เคยออกมันถึงบอกว่าไม่ต้องมีการเข้าและการออกไง เวลาคนมันพูดมันจะรู้เลยว่าคนคนนี้เคยทําอย่างไร “โอ๋ย! สมาธิมีการเข้าการออกด้วยหรือ เฮอะ! มีประตูด้วยเนาะ”

เวลาจิตมันละเอียด แล้วมันคลาย คลายออกอย่างไร ถ้าลุกพรวดพราดออก วันหลังเข้าติดขัดเลย นี่หลวงตาท่านสอนประจํา

แล้วเดินจงกรมนะ เดินโดยการขาดสติ ท่านบอกว่า เห็นแล้วตาจะแตก มันจะเป็นสมาธิได้อย่างไรนั่นน่ะ จิตมันแตกหมดน่ะ จิตมันกระจายออกหมดแล้วมันจะเป็นสมาธิได้อย่างไร เวลาหลวงตาท่านกระหนาบเลยนะ

ฉะนั้น จะทําอะไรต้องทําให้จริงจัง เดิน เดินให้สํารวมระวัง ทําให้ดีงาม แล้วถ้ามันเป็น

ขนาดเริ่มต้นกิริยา ปฏิบัติพอเป็นพิธี ขนาดพิธีปฏิบัติมันยังเหลวแหลก ปฏิบัติเป็นพิธีมันยังเอาพิธีปฏิบัติมาหลอกลวงชาวโลก แล้วมันจะเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาได้อย่างไรล่ะ

นี่พูดถึงว่า จําเป็นหรือไม่ ต้องสวดมนต์หรือภาวนาไปเลย

อยู่ที่เราชอบ อยู่ที่จริตนิสัย แล้วลองดูกับตัวเองว่ามันเข้ากับตัวเองได้หรือไม่ได้ นี่ข้อที่ ๑.

“๒. สําหรับคนธรรมดาที่เหนื่อยจากการทํามาหากินแต่ละวันแล้วต้องสวดมนต์ แล้วต้องสวดบทไหน ใช้บทเดียวกับข้อที่ ๑. ได้หรือไม่”

อันนี้มันเสมอกันด้วยความเป็นมนุษย์ ในพระไตรปิฎกทุกข้อ ทางของคฤหัสถ์เป็นทางคับแคบ ทางของสมณะเป็นทางกว้างขวาง ในวินัยทุกข้อ ไปเปิดดูได้ แล้วเวลาข้อสุดท้าย คฤหัสถ์ต้องทํามาหากิน ต้องมีหน้าที่การงาน ไม่เหมือนนักบวช ไม่เหมือนพระ

เราปฏิบัติ ๒๔ ชั่วโมงจริงๆ อยู่บ้านตาดนี่แหละ อดอาหาร อดนอน เนสัชชิก ๒๔ ชั่วโมงเลย แล้วไม่ใช่วันเดียว เป็นปีๆ ไม่อย่างนั้นหลวงตากับเราทําไมถึงเป็นเนื้อเดียวกันได้ ไม่อยากจะพูดอย่างนี้เลย

หลวงตาท่านเวลามาโพธารามน่ะ ใจสู่ใจ ใจถึงใจ เพราะมันเห็นกันมา มันทํามาด้วยกัน ท่านควบคุมเรามา ใครจะไปแหกตาท่านได้

ฉะนั้น คนอื่นบอกว่า “เอ๊ะ! เอ็งทําอย่างไรวะ”

เอ็งมาถามนี่มันก็เป็นอดีตไปหมดแล้ว ตอนที่อยู่กับท่าน อบรมอยู่กับท่านทําไมไม่ฝึกหัด ทําไมไม่ทําตัวให้ดีงาม เวลาออกจากท่านมาแล้วจะให้ท่านมาเยี่ยมๆ แต่เราโพธาราม ท่านมาตลอด ใจถึงใจ อันนี้พูดถึงว่าเวลาถ้ามันเป็นข้อเท็จจริงไง

ฉะนั้นบอกว่า เราเป็นคนธรรมดาหากิน แล้วจะสวดบทใด

ทางคฤหัสถ์มันเป็นแบบนี้ มันเสมอกันโดยความเป็นมนุษย์ ฉะนั้น เราเกิดเป็นมนุษย์แล้วเรามีศรัทธามีความเชื่อในพระพุทธศาสนา แล้วเราอยากปฏิบัติ อันนี้เราถือเป็นบุญแล้วแหละ แต่เวลาการปฏิบัติก็ปฏิบัติพอกับอํานาจวาสนาของตน ปฏิบัติเพื่อให้จิตสงบระงับ ปฏิบัติเพื่อให้มีการผ่อนคลาย ปฏิบัติเพื่อให้มีความสุขในชีวิตประจําวันน่ะ

ไม่ต้องไปเครียด ไม่ต้องไปปฏิบัติแล้วจะเป็นพระอรหันต์ ใครเริ่มนั่งสมาธิก็เป็นพระอรหันต์ ใครเกิดเป็นมนุษย์พบพระพุทธศาสนา ถ้ามีศรัทธาความเชื่อปฏิบัติแล้วเป็นพระอรหันต์

พระสี่ห้าแสนองค์ยังไม่ได้เป็นน่ะ ถ้าโยมปฏิบัติเป็นพระอรหันต์ พระบวชมาเป็นพระนี่สามแสนกว่าองค์ครับ นั่งสมาธิเป็นพระอรหันต์หมดเลย เป็นไหม

มันอยู่ที่ข้อเท็จจริง มันอยู่ที่การปฏิบัติตามความเป็นจริง แต่ที่ว่าให้ปฏิบัติไม่ต้องคาดหมายว่าจะเป็นพระอรหันต์หรอก ปฏิบัติเพื่อความสุข ปฏิบัติเพื่อชีวิต ปฏิบัติเพื่อให้จิตใจปลอดโปร่ง ปฏิบัติตัวเองให้เท่าทันกิเลส แค่นี้เราก็สาธุแล้ว ตั้งใจเท่านี้พอ

“๓. แผ่เมตตากับการอุทิศส่วนกุศล เป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่เจ้าคะ”

แผ่เมตตา มันเป็นผู้ที่เวลาเราทําคุณงามความดีแล้วเราแผ่เมตตา เหมือนเราเป็นคนที่สูงกว่าดึงคนที่ตํ่ากว่า การอุทิศส่วนกุศล ใครๆ ก็อุทิศส่วนกุศล ที่เรามีอํานาจวาสนาแค่นี้ ในการแผ่เมตตา เราก็แผ่เมตตาของเรา

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา หลวงตาพระมหาบัวเวลาท่านบอกว่า ทุกเช้าท่านจะแผ่เมตตาครอบโลกธาตุ ครูบาอาจารย์ของเรานะ ท่านมีอํานาจวาสนาท่านก็แผ่เมตตาของท่านเพื่อปกป้องคุ้มครองดูแลไง เพื่อความสงบสุขไง

สมัยโบราณนะ ถ้าพระมหากษัตริย์อยู่ในศีลในธรรม ฝนฟ้าจะตกต้องตามฤดูกาล ครูบาอาจารย์ที่เป็นศีลเป็นธรรมไปอยู่ที่ไหนสังคมนั้นจะร่มเย็นเป็นสุข สังคมนั้น สิ่งที่เป็นนามธรรมเขาจะคุ้มครองดูแลเพื่อประโยชน์สุขของเขา

เพราะทุกคนก็ปรารถนาบุญ เราก็อยากปรารถนาบุญ เราไปวัดไปวาไปทําบุญกุศลเราก็อยากได้บุญ เทวดา อินทร์ พรหมเขารู้ของเขา ทําไมเทวดา อินทร์ พรหมต้องมาฟังเทศน์หลวงปู่มั่น เพราะอะไร เพราะจิตของหลวงปู่มั่นสว่างไสวครอบโลกธาตุ พอเขาหลับตาเขาก็เห็น เขาลืมตาเขาก็เห็นน่ะ ไอ้เราพยายามเอาพระอาทิตย์มาผูกไว้ที่ตัวเลย มันยังไม่สว่าง มันยังสว่างไม่ได้เลย

แต่ใจท่านเป็นธรรมท่านสว่าง คนที่เป็นธรรมๆ ไปอยู่ที่ไหนสังคมร่มเย็นเป็นสุขไง เขาก็เชิดชูบูชา นี่พูดถึงว่า แผ่เมตตา

แต่ของเราอุทิศส่วนกุศล เราก็อุทิศส่วนกุศลของเรา เรามีคุณงามความดีมากน้อยขนาดไหนก็ขอให้พวกจิตวิญญาณทั้งหลาย เจ้ากรรมนายเวรทั้งหลายที่มีเวรมีกรรมด้วยกันไง เรามีคุณงามความดีอุทิศส่วนกุศลของเราให้ทั้งสิ้น

ครูบาอาจารย์ที่ท่านมีธรรมของท่าน ท่านก็แผ่เมตตาของท่านเพื่อให้สิ่งที่คุ้มครอง คุ้มครองดูแลโลก สิ่งที่เป็นจักรวาล สิ่งที่ ๓ โลกธาตุให้ร่มเย็นเป็นสุขไง แล้วร่มเย็นเป็นสุขมากน้อยขนาดไหนมันก็อยู่ที่อํานาจวาสนาของคนไง นี่พูดถึงว่าแผ่เมตตาหรืออุทิศส่วนกุศล แต่เราก็ฝึกหัดปฏิบัตินะ

เวลาถามมานี่เป็นคําถามเริ่มต้น แต่เราก็ยังชื่นใจ ชื่นใจว่ายังใฝ่ดี ยังอยากประพฤติปฏิบัติ ยังขวนขวายทําคุณงามความดี แค่มีศรัทธาในพระพุทธศาสนา แค่นี้เรายังชื่นใจเลย

แต่เวลาจิตเห็นจิต...ไอ้นี่มันทํานายทายทัก มันเป็นเรื่องขวนขวายจะเอาตามกิเลสมันต้องการน่ะ แต่โดยเบสิกโดยพื้นฐานมันยังภาวนาไม่เป็นน่ะ มันไม่รู้เรื่องอะไรเลยแต่มันจะเอา

แต่คนที่เขาเริ่มต้นเขายังใฝ่ดีคิดดี ปรารถนาคุณงามความดี นี่ให้มันเป็นสัมมาทิฏฐิความถูกต้องชอบธรรม สาธุ เอวัง

จิตเกิดมาแล้วมันมีบุญมีบาปเป็นอาหารของจิตใจไง
มันมีบุญกุศลขึ้นมาก็เป็นประโยชน์กับจิตของเรา
เราทําเพื่อประโยชน์ของเรา ทําเพื่อหัวใจดวงนี้
ประพฤติปฏิบัติในตามแนวทางของตน
แล้วฝึกหัดปฏิบัติ ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก

๔

โลกธรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๖๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “รอยพระพุทธบาท”

กราบครูบาอาจารย์สงบ ลูกศิษย์ขอเรียนถามท่านอาจารย์เกี่ยวกับรอยพระพุทธบาทที่พระพุทธองค์แสดงไว้เพื่อเป็นสัญลักษณ์ไว้ให้พุทธมามกะระลึกถึงพระพุทธองค์เป็นสรณะ แต่ลูกไม่ค่อยได้ยินว่ามีการทิ้งรอยมือไว้เป็นสรณะ คําถาม

๑. หลวงพ่อเคยได้ยินว่ามีการทิ้งรอยมือไว้เป็นสรณะบ้างไหมคะ

๒. ถ้าไม่มี พอจะคาดเหตุผลว่าทําไมพระองค์จึงเลือกทิ้งรอยเท้าไว้เป็นส่วนมาก

ขอบพระคุณค่ะ

ตอบ : ไอ้นี่มันเป็นความสนเท่ห์ เป็นความรู้สึกนึกคิดของคนไง เวลามนุษย์ แล้วเทวดา อินทร์ พรหม คนที่มีความรู้สึกนึกคิดมันแตกต่างหลากหลายไปร้อยแปดพันเก้า ฉะนั้น เวลาเขียนรัฐธรรมนูญในประเทศไทย สิทธิความเป็นมนุษย์ ความเห็นต่างเราเห็นได้

แต่ความคิดมันเป็นนามธรรม ความคิดมันอยู่ในร่างกายของเรา ความคิดมันก็เป็นความคิดไง แต่ถ้ามันมีการกระทํา มีต่างๆ ไป เห็นไหม ในวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นอาบัติๆ อาบัติความคิดไม่มีไง อาบัติมันเกิดจากการกระทํา วจีกรรม กายกรรม มโนกรรมมันไม่มี

แต่ความเป็นจริงๆ ภาคปฏิบัติ มโนกรรมนี่สําคัญที่สุด เพราะมโนกรรม ความรู้สึกนึกคิดนี่แหละตัวสําคัญมาก มันสําคัญเพราะอะไรล่ะ เพราะมโนกรรมมันมีความคิดไง

เวลาเราพูดประจํา เพราะอ่านมาจากพระไตรปิฎก มนุษย์เป็นสัตว์ประหลาด คิดอย่างหนึ่ง พูดอย่างหนึ่ง ทําอย่างหนึ่ง

เวลามันคิดน่ะ เพราะความคิดมัน โอ้โฮ! มันลึกลับซับซ้อนจนไม่กล้าพูดให้ใครฟังน่ะ แต่เวลาพูด วจีกรรมก็พูดสละสลวย พูดด้วยมารยาท กายกรรมผิดนี่อาบัติ ถ้าเป็นอาบัติๆ อาบัติคือว่าความชั่วร้ายของพระ ต้องปลงอาบัติ

นี่พูดถึงในความรู้สึกนึกคิด “ท่านอาจารย์เคยเห็นรอยมือของพระพุทธเจ้าหรือไม่”

ถ้าบอกว่าถ้าไม่เห็นนะ เกิดถ้าไปเห็นเข้าทีหลังมันจะตะลึงเลยล่ะ ทีนี้ว่ารอยมือมันไม่มี มันมีแต่รอยพระพุทธบาท แล้วเห็นไหม พระพุทธบาท ๔ รอย พระพุทธบาท ๔ รอยนะ แล้วสุดท้ายจะมีรอยที่ ๕ มาทับรอยพระพุทธบาท ๔ รอยนั้น รอยสุดท้ายคือพระศรีอริยเมตไตรยจะยิ่งใหญ่กว่านั้น

ถ้าบอกว่า มีแต่รอยพระพุทธบาทขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นรอยที่ ๔ ในพระพุทธบาท ๔ รอย นี่รอยที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ เล็กที่สุดไง แล้วสุดท้ายเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไง “เราวาสนาน้อย เราวาสนาน้อยเพราะอายุเราแค่ ๘๐ ปี พระศรีอริยเมตไตรยข้างหน้าจะ ๘๐,๐๐๐ ปี”

รอยพระบาทจะใหญ่กว่านี้ ถ้าใหญ่กว่านี้ แล้วรอยที่ ๕ มากลบทั้ง ๔ รอย เป็นรอยพระพุทธบาท ๔ รอยก็จะเป็นรอยที่ ๕ มายิ่งใหญ่กว่า นี่เพราะอะไร

กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแต่ละพระองค์สร้างบุญญาธิการมาไม่เท่ากัน แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์จะมาตรัสรู้ด้วยอริยสัจ ๔ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ มันเป็นข้อเท็จจริงไง มันเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ไง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

พระธรรมๆ พระธรรมที่ยิ่งใหญ่อันนี้ ถ้าพระธรรมที่ยิ่งใหญ่อันนี้มันอยู่ในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ ไง

ฉะนั้น “๑. หลวงพ่อเคยได้ยินมาว่ามีการทิ้งรอยมือไว้เป็นสรณะบ้างไหมคะ”

อันนี้ไม่เคยเห็น แต่เวลาของเราในกึ่งพุทธกาลนี้ สิ่งที่ว่าหลวงตาพระมหาบัวท่านพูดไว้น่ะ “รอยมือของศิษย์อาจารย์แทนกันได้” นี่เวลาท่านพูด เราคิดว่าอันนี้มันเป็นเมตตาธรรมที่ยิ่งใหญ่มาก ให้บริษัท ๔ ให้เชื่อฟังกันไง

แต่ “รอยมือของอาจารย์กับรอยมือของลูกศิษย์” เราได้ยินบ่อยมากว่าแทนกันได้ๆ แทนกันตรงไหน

แทนกันมันต้องมีศีล มีสมาธิ มีปัญญา มีปัญญาที่เสมอภาค มีปัญญาที่สร้างคุณประโยชน์

แค่กตัญญูกตเวที เราเห็นแล้วเรายังเศร้าใจเลย ทางโลกๆ เขา เขายังมีกตัญญูกตเวทีกับพ่อแม่ครูบาอาจารย์ของเขา แล้วนี่เป็นลูกศิษย์กับอาจารย์ รอยมือแทนกันได้ๆ แทนกันได้จริงหรือ

แต่เวลาแทนกันได้ แทนกันได้ด้วยความเมตตาธรรมของท่าน ท่านพูดไว้ให้เป็นหลักยึดให้ศิษย์ของหลวงตาพระมหาบัวได้ทดแทนกัน ได้อยู่ร่วมกันได้ แต่ความจริงมันแทนกันจริงหรือไม่

ถ้ามันจริงนะ หลวงตาพระมหาบัวท่านสั่งสิ่งใดไว้ต้องเป็นอย่างนั้น สั่งไว้ สั่งไว้กับใคร สั่งไว้กับผู้ที่เชื่อถือได้คือหลวงปู่ลี หลวงปู่ลีเป็นพระอรหันต์ หลวงตาท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านสั่งพระอรหันต์ไว้

โลกมันไม่เชื่อ มันย้อนศรทั้งนั้นน่ะ มือลูกศิษย์กับมืออาจารย์ใช้แทนกันได้ แทนกันได้ด้วยความเป็นอึ่งอ่างใช่ไหม อึ่งอ่างๆ มันร้องน่ะ

แต่ถ้าเป็นมนุษย์เขามีกตัญญูกตเวทีนะ ข้าวนํ้าที่เราได้ร่วมฉันที่ครูบาอาจารย์ท่านเป็นร่มโพธิ์ร่มไทร มันจะมียาง มันจะมีกตัญญูกตเวที มีการเคารพบูชาอาจารย์ของตน อาจารย์ของตนสั่งสิ่งใดไว้ว่า จะไม่ย้อนศร จะไม่เถลไถล

นี่พูดถึง เพราะคําถามมันมีเลศนัยไง “หลวงพ่อเคยได้ยินไหมว่า สิ่งที่ว่าทิ้งรอยมือไว้เป็นสรณะมีบ้างหรือไม่คะ”

เพราะ “มืออาจารย์กับมือลูกศิษย์” เป็นคําพูดของหลวงตาพระมหาบัวท่านเทศน์ไว้ แล้วลูกศิษย์ลูกหาของท่านก็เอาคํานี้ไปแอบอ้างไว้เยอะแยะว่ามือของอาจารย์กับมือลูกศิษย์

คือพยายามจะพูดว่าตัวเองมีวุฒิภาวะเท่ากับอาจารย์ของตน เป็นที่น่าเลื่อมใสน่าศรัทธา ให้ประชาชนเลื่อมใสศรัทธาเรา เราคิดว่าเวลาพูดจะพูดเพื่อหวังผลประโยชน์อย่างนั้น

แต่เวลาความหมายของหลวงตา หลวงตาท่านพูดไว้เพื่อให้ความเป็นปึกแผ่น เพื่อความร่วมมือกันในลูกศิษย์ลูกหาของท่านต่างหาก นี่เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านพูด ท่านพูดเพื่อประโยชน์

แต่เวลาคนที่มีปัญหาๆ มันเป็นปัญหาไหม ถ้ามีปัญหาน่ะ สิ่งที่เป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เป็นจริงเป็นจังถามว่า “หลวงพ่อเคยได้ยินไหมว่าทิ้งรอยมือไว้เพื่อเป็นสรณะบ้างไหมคะ”

ถ้าเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระบาท ๔ รอย แล้วจะมีรอยที่ ๕ จะยิ่งใหญ่กว่า นี่เพื่อเป็นที่เคารพสักการะระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ไอ้รอยมือๆ ก็เป็นคําพูดของหลวงตาที่ท่านพูดไว้ แล้วสิ่งที่เขาเอาไปเพื่อเป็นประโยชน์กับเขา เขาก็พูดของเขากันไป

แต่ถ้าคนที่มีคุณธรรมในใจเขาเคารพบูชาที่ใจ ไม่มีครูบาอาจารย์เขาก็แสวงหานะ แสวงหาครูบาอาจารย์ที่ดีงาม แล้วครูบาอาจารย์ที่ทําสิ่งใดไว้ เราก็จะเชื่อฟังท่าน ทําเพื่อประโยชน์กับตัวเองให้เป็นคุณงามความดีขึ้นมาในใจ นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ถ้าไม่มี เหตุใดพระองค์จึงเลือกทิ้งแต่รอยเท้าไว้เป็นส่วนมาก”

เพราะว่า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้วระลึกถึงไงว่าพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ท่านทําอย่างไร เทวดามาถวายบาตรสี่ใบ อธิษฐานให้เหลือใบเดียวแล้วออกบิณฑบาตเลี้ยงชีพ เป็นประเพณีของพระอริยเจ้า เป็นประเพณีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่เป็นประเพณี

ฉะนั้น เป็นประเพณีตั้งแต่พระพุทธเจ้าองค์ก่อนมาถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถึงทิ้งรอยพระบาทไว้ นี้เป็นประเพณีของพระพุทธเจ้า เป็นสมบัติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แล้วไปสงสัยทําไม ทําไมถึงสงสัย สงสัยว่าตัวเองเก่งกว่าพระพุทธเจ้าใช่ไหม อยากมีความรู้เหนือพระพุทธเจ้าหรือ ถ้าไม่มีแล้วอย่าคิดนอกเรื่องนอกราว

ให้ระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ให้เห็นคุณงามความดีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมตตาธรรม ปัญญาธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามหัศจรรย์ คําว่า “มหัศจรรย์” คือศีล สมาธิ ปัญญา มันแก้กิเลสได้

แต่เราไม่มีศีล ไม่มีสมาธิ ไม่มีปัญญาอย่างนี้ เรามีแต่ปัญญาของกิเลส ปัญญาเห็นแก่ตัว ปัญญาของเรา แล้วเราก็คิดว่ายิ่งใหญ่ แล้วก็ไปสงสัยพระพุทธเจ้า นี่จบ

ถาม : เรื่อง “หลังจากจิตสงบจากวิตก วิจาร ปีติ สุขแล้วทําอย่างไรต่อคะ”

กราบเรียนถามหลวงพ่อค่ะ หนูเคยนั่งสมาธิกําหนดพุทโธพร้อมดูตามหายใจที่กระทบปลายจมูกลงไปสู่ท้องจนถึงสว่างนวลตา เย็นโล่งสบาย แล้วสงบอยู่ มืดอยู่ แล้วรู้สึกเวิ้งว้างเหมือนอยู่ในอวกาศ รู้อยู่อย่างนั้น ไม่มีอะไรต่อ ลูกต้องทําอย่างไรต่อคะ (หนูนึกวิปัสสนาไม่เป็น นึกถึงผม ขน เล็บ ฟัน หนัง ก็เหมือนคิดเอา หรือหนูจําเป็นต้องคิดคะ มันจะเป็นเองไหมคะ) กราบขอบพระคุณค่ะ

ตอบ : ในการประพฤติปฏิบัติๆ เวลาครูบาอาจารย์ของเราที่ท่านประพฤติปฏิบัติมาแล้ว กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญจากหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติตั้งแต่เริ่มต้น หลวงปู่เสาร์ท่านเอาหลวงปู่มั่นออกประพฤติปฏิบัติ ออกพรรษาแรกออกธุดงค์ไป หลวงปู่มั่นล้มลุกคลุกคลาน ล้มลุกคลุกคลานขนาดไหน

กลับมาเยี่ยมบ้านมาเจอเพื่อนเจอฝูง หลวงปู่มั่นมีเพื่อนฝูงมาสนทนา หลวงปู่เสาร์ท่านเห็นท่าไม่ดี ท่านพาหลวงปู่มั่นออกป่าอีกแล้ว ออกไปฝึกหัดประพฤติปฏิบัติกว่าจะทําความสงบของใจได้เกือบเป็นเกือบตาย

เวลาเกือบเป็นเกือบตายแล้ว ถ้ามันสงบของมันได้ พอสงบได้ขึ้นมาแล้ว หลวงปู่มั่นท่านฝึกหัดปฏิบัติ ปฏิบัติอย่างไร ใช้ปัญญา ปัญญาอย่างไร ล้มลุกคลุกคลาน แต่สิ่งที่เป็นหลักชัย สิ่งที่เป็นสิ่งที่ตรวจสอบได้ที่ประเสริฐที่สุดคือเจ้าคุณอุบาลีฯ

เจ้าคุณอุบาลีฯ กับหลวงปู่มั่น กับหลวงปู่เสาร์ ท่านเป็นคนบ้านเดียวกัน แล้วเวลาเริ่มต้นจากกึ่งพุทธกาลไง กึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง

หลวงปู่มั่นท่านบอกเจริญตั้งแต่สมเด็จพระจอมเกล้าฯ ท่านออกฝึกหัดออกประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ท่านพยายามฟื้นฟูเรื่องปริยัติ ฟื้นฟูเรื่องทฤษฎี แต่ท่านก็ออกธุดงค์เหมือนกัน แล้วท่านก็สึกหาลาเพศไปเป็นสมเด็จพระจอมเกล้าฯ การฝึกหัดๆ เวลาฝึกหัดไปแล้วเผยแผ่ไป สิ่งที่เป็นธรรมยุติกนิกายนี่แหละ

สุดท้ายแล้วเจ้าคุณอุบาลีฯ ท่านก็ศึกษาของท่าน ท่านศึกษาในเชิงปริยัติ ในเชิงวิชาการ ท่านเป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิต หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านฝึกหัดปฏิบัติของท่าน แล้วท่านฝึกหัดปฏิบัติของท่านในภาคปฏิบัติ เวลาปฏิบัติไป ปฏิบัติตามความเป็นจริงในหัวใจของตน ปฏิบัติตามความเป็นจริง ภาคปฏิบัติๆ

ภาคปริยัติคือการศึกษา ศึกษาคือธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาท่านล้มลุกคลุกคลานขึ้นมา สิ่งที่เป็นที่พึ่งที่ปรึกษา หลวงพ่อหนู แล้วก็มาเจ้าคุณอุบาลีฯ

เราจะบอกว่า ภาคปริยัติ ธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นการตรวจสอบ เป็นหลักชัยที่ว่าทําแล้วมันจะเป็นจริงเป็นจังหรือไม่ ถ้าไม่เป็นจริงไม่เป็นจังขึ้นมามันก็เข้าข้างตัวเอง มันก็หลงใหลได้ปลื้ม แล้วมันจะเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาไม่ได้

ฉะนั้น เวลาคําถามไง “หนูนั่งสมาธิกําหนดพุทโธพร้อมดูลมหายใจที่ปลายจมูก จนมันสว่างนวลตา โล่งเย็นสบาย สงบ มืดอยู่ และรู้สึกเวิ้งว้างเหมือนอยู่ในอวกาศ รู้อยู่อย่างนี้ ไม่มีอะไรต่อ หนูต้องทําอย่างไรต่อคะ”

รู้อยู่อย่างนี้ โดยธรรมชาติๆ ไง ครูบาอาจารย์ของเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้สอนสมาธิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเรื่องอริยสัจ มันต้องมีภาวนามยปัญญา

ฉะนั้น สิ่งที่ภาวนามยปัญญามันจะเกิดขึ้น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบอกให้ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน

ถ้าไม่ทําความสงบของใจเข้ามาหรือทําความสงบของใจไม่เป็น ขณะที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นออกประพฤติปฏิบัติใหม่ๆ ล้มลุกคลุกคลานไปกับกิเลสตัณหาความทะยานอยากทั้งนั้นน่ะ มันจับต้นชนปลายอะไรไม่ได้หรอก จนถึงที่สุดก็สงสัยอยู่อย่างนั้นน่ะ

สุดท้ายแล้ว ถ้าปรึกษาจะมาปรึกษาเจ้าคุณอุบาลีฯ จะมาปรึกษา จะมาทดสอบกันอยู่ตลอดเวลากับภาคปริยัติ กับธรรมและวินัย กับข้อเท็จจริง ให้มันเข้ากัน ลงกัน

เพราะเวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านไปฝึกหัดกับหลวงปู่มั่น “มหา มหาเรียนจบถึงมหามาเนาะ เราไม่ได้ดูถูกดูแคลนการศึกษานั้น การศึกษานั้นให้ใส่ลิ้นชักสมองไว้ แล้วลั่นกุญแจมันไว้อย่าให้มันออกมา แล้วเวลาฝึกหัดประพฤติปฏิบัติไป ถ้าฝึกหัดประพฤติปฏิบัติไปเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกตามข้อเท็จจริงแล้ว ปริยัติกับปฏิบัติจะเป็นอันเดียวกัน”

ปริยัติกับปฏิบัติเหมือนกันเลย ปริยัตินี่คือชื่อ ปฏิบัติคือข้อเท็จจริงที่ผู้ปฏิบัติค้นคว้าขึ้นมา เพราะอะไร

เพราะปฏิบัติขึ้นมาตามข้อเท็จจริงแล้วให้ชื่อไม่เป็นนะ ไอ้นี่มันคืออะไรเนี่ย ไอ้นี่มันคืออะไรเนี่ย มันนวลตา มันโล่ง มันเวิ้งว้าง แล้วนี่มันคืออะไร

นี่ไง พระปัจเจกพุทธเจ้าไง รู้ได้แต่สอนไม่ได้ไง แต่นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล สมาธิ ปัญญา มันต้องมีศีล ถ้ามีสมาธิก่อน สมาธิคือสมถกรรมฐาน สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐานเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่มีสมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐานไม่มี มันเป็นโลกียะหมด มันเป็นสัญชาตญาณ มันเป็นความรู้สึกนึกคิดธรรมดาเรานี่แหละ

เป็นความรู้สึกนึกคิดขณะที่เขามีการศึกษาจบ ๙ ประโยค ๙ ประโยคนี่มีปัญญาแตกฉานขนาดไหน แต่ให้เขาทําสมาธิให้ดูหน่อยสิ ทําสมาธิเป็นไหม

ภาคปริยัติคือปริยัติล้วนๆ ภาคปฏิบัติคือปฏิบัติล้วนๆ แต่เวลาภาคปฏิบัติปฏิบัติเป็นข้อเท็จจริงแล้ว ปริยัติ ปฏิบัติจะเป็นอันเดียวกัน อันเดียวกันคือ ๙ ประโยคที่ศึกษามานั้นน่ะมันจะเป็นตามนั้น

แต่ ๙ ประโยคศึกษาจบแล้วไม่รู้ ศึกษาจบแล้วนะ ปัญญาแตกฉานนะ รู้ไปทุกเรื่องนะ แต่ไม่รู้เรื่องใจของตัว ไม่รู้กิเลสหรอก

ภาคปฏิบัติไม่รู้ปริยัตินะ แต่ปฏิบัติตามความเป็นจริงไง ศีล สมาธิ ปัญญา ทําความสงบของใจเข้ามาๆ

ฉะนั้น สิ่งที่บอกว่าที่มันเป็นนวลๆ มันเวิ้งว้างอย่างอวกาศมันคืออะไร มันคืออะไร

เพราะว่ามีสติไง ถ้าสัมมาสมาธิมันจะมีสติสัมปชัญญะว่ามันคืออะไร จิตเป็นอย่างไร ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ สมาธิเป็นสมาธิ แก้กิเลสไม่ได้ ไม่มีสมาธิ ไม่มีสมถกรรมฐาน วิปัสสนาไม่มี เป็นนิยายธรรมะทั้งหมด เป็นอารมณ์ความรู้สึกนึกคิด จะบอกว่าเป็นอึ่งอ่างๆ ก็ได้

อึ่งอ่างๆ ไปโดยสัญชาตญาณ โดยสัญชาตญาณของสัตว์ โดยธรรมชาติของอึ่งอ่างมันก็อึ่งอ่างๆ ความคิดมันเป็นธรรมชาติของจิต คนเกิดเป็นมนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ คือความคิด มันมีโดยธรรมชาติ แล้วมันก็ไหลไปโดยธรรมชาติ แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทวนกระแสกลับ คือทวนธรรมชาติอันนี้กลับเข้ามาในจิตของตน

ทําความสงบของใจเข้ามาๆ กําหนดพุทโธๆ จนมันแบบว่าสว่างนวลตา สบายใจ เวิ้งว้าง รู้อยู่อย่างนั้น

รู้อยู่อย่างนั้นคือมีสติ มีสติสัมปชัญญะเป็นเจ้าของสมาธิ เป็นผู้ดูแลสมาธิ จิตมันเป็นสมาธิ

แล้ววิปัสสนาจะเป็นอย่างไรล่ะ ให้นึกถึงผม ขน เล็บ ฟัน หนัง มันนึกอยู่แล้วมันก็เหมือนกับว่าเหมือนหนูต้องคิดไหม ต้องเป็นไหม

ทําความสงบของใจเข้ามาแล้วน้อมจิตไป น้อมจิตไป

นี่ความรู้สึกในสมาธิ เห็นไหม เพราะมันนวลตา มันเวิ้งว้าง มันเหมือนอวกาศไง เราก็ต้องมีความสงบของใจ แล้วเวลามันคลายออกมาฝึกหัดให้มันมีกําลัง ถ้ามีกําลังแล้วน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม

ถ้ามันไม่เห็น ถ้ามันไม่เห็นมันก็ต้องนึกอย่างที่วงเล็บ “หนูนึกวิปัสสนาไม่เป็นค่ะ หนูนึกวิปัสสนาไม่เป็น นึกถึงผม ขน เล็บ ฟัน หนัง มันก็เหมือนคิดเอา”

คิดเอามันก็ต้องเริ่มต้น เห็นไหม สารตั้งต้น สารตั้งต้นถ้าจิตสงบแล้วมันไม่รู้ไม่เห็น เราก็ฝึกหัด เวลาหลวงตาพระมหาบัวท่านสอนไง ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญามันเป็นวิปัสสนาอ่อนๆ วิปัสสนาอ่อนๆ คือการฝึกหัด ภาวนามยปัญญามันจะเกิดจากสมถกรรมฐาน

ปัญญาที่เกิดขึ้น ปัญญาที่เกิดขึ้นที่ไบรต์มากจบ ๙ ประโยค จบการศึกษามามากมายมหาศาล นั้นคือการทรงจํา เป็นการศึกษาโดยสุตมยปัญญา ศึกษาค้นคว้าโดยสัญชาตญาณ จากอวิชชา จากกิเลส จากพญามาร

ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ถ้าใจสงบคือพญามารสงบตัวลง มันถึงเวิ้งว้างแล้วมีความสุขด้วย เวิ้งว้างนี้มหัศจรรย์ นี่ไง พุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

“มันเหมือนอยู่ในอวกาศ มันเวิ้งว้าง มันนวลตา”

มันไม่ใช่หลับ ว่างๆ ว่างๆ ไม่มีสติ ทําสมาธิๆ ใครๆ ก็ทําสมาธิได้ ทําสมาธิแล้วจะมีความสุข ทําสมาธิมันคืออะไร สมาธิมันคือพูดไม่ได้ สมาธิคือไม่รู้เรื่องอะไรเลย สมาธิคือเวิ้งว้างว่างๆ ว่างๆ

ว่างๆ อะไร ว่างๆ คือคําพูดไง นิยายธรรมะไง แต่จิตมันไม่ได้เป็น ถ้าจิตมันเป็นนะ คําพูดนั้นเรื่องหนึ่งนะ แต่ตัวจิตมหัศจรรย์ นี่พูดถึงว่าถ้ามันสงบไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า แล้ววิปัสสนาเป็นอย่างไรล่ะ แล้วทําอย่างไรล่ะ

พระกรรมฐานทั้งหมดตายตรงนี้หมดเลย วิปัสสนาไม่เป็น วิปัสสนาไม่ได้ มันได้แต่ทําสมาธิ ทําความสงบ แล้วถ้าขาดสติปัญญา มันก็เป็นฌาน เป็นเรื่องฌาน เป็นฌานโลกีย์ เป็นอึ่งอ่าง เป็นสิ่งที่ตรึกขึ้นมาแล้วคาดการณ์ไป ไม่เข้าสู่วิปัสสนา ถ้าเข้าสู่วิปัสสนา เขาไม่พูดแบบที่พูดกันอยู่นี่หรอก

เพราะคําพูดที่พูดกันอยู่นี้ หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกนะ ผู้รู้มี ผู้ที่ปฏิบัติเป็นมี คนที่ปฏิบัติเป็นเขารู้เลยว่าพูดแค่นี้จิตอยู่ตรงไหน แล้วพูดมานี่ใช่หรือไม่ใช่

ฉะนั้น มันไม่ใช่ ถ้ามันใช่ เหมือนคําถามนี้ คําถามนี้เวลาทําแล้วมันเป็นของมันแล้ว แต่ยกขึ้นสู่วิปัสสนาไม่ได้ เพราะทําแล้วมันเหมือนกับมันนึกเอา

ถ้านึกเอาแสดงว่าจิตใจเรามันไม่เห็นชัดเจนขึ้นมา มันก็ไม่มีรสไม่มีชาติไง แต่ถ้าเวลาฝึกหัดนึกเอา วิปัสสนาอ่อนๆ ก็เริ่มต้น สารตั้งต้น เราจะฝึกหัดให้รู้ให้เห็นขึ้นมาให้ได้

แล้วถ้าทําแล้วมันแบบว่ามันจืดมันชืด มันเหมือนกับคิดเอา...วาง แล้วกลับไปพุทโธต่อเนื่อง พุทโธ ทําความสงบให้เป็นบาทเป็นฐานแล้วก็ฝึกหัดยกขึ้นมาวิปัสสนา ถ้ามันเป็นไปไม่ได้ก็คือว่าไม่มีวาสนา

คนที่ประพฤติปฏิบัติมันต้องมีวาสนา กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา สายพันธุ์ไง ทุเรียนมีกี่ร้อยสายพันธุ์ เงาะมีกี่ร้อยสายพันธุ์ มนุษย์มีเป็นล้านๆ สายพันธุ์ แล้วเวลาความเป็นจริงขึ้นมาทําอะไรมา นี่ไง มันถึงกลับมาที่ทาน ศีล ภาวนา

ถ้ามันเป็นไปไม่ได้ เราก็ฝึกหัดของเรา ถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ดีงามนะ พยายามจะน้อมไปให้ได้ ถ้าน้อมไปได้ ถ้ามันขึ้นสู่ภาวนามยปัญญา ปัญญามันเกิดขึ้น นั่นล่ะถูกต้อง แล้วมันมหัศจรรย์อย่างนั้น

นี่คือคําถามไง คําถามว่า “เวลาทําสมาธิแล้วหลังจากจิตสงบจากวิตก วิจาร ปีติ สุขแล้วทําอย่างไรต่อคะ”

ก็ฝึกหัดของตน ต้องฝึกหัดมีการกระทําของตน ถ้าฝึกหัดได้มันจะเป็นวิปัสสนาอ่อนๆ อ่อนๆ ฝึกหัด อ่อนๆ แล้วก็เข้มแข็งแก่กล้า แก่กล้าขึ้นไปเรื่อย ทําแล้วทําเล่าๆ นี่ไง ผลของการปฏิบัติ เขาปฏิบัติกันอย่างนี้ ปฏิบัติเพื่อสัจจะเพื่อความจริงในหัวใจของตน ถ้ามันเป็นไปได้มันก็เป็นไปโดยข้อเท็จจริง

ไม่มีสิ่งใด พระพุทธศาสนาไม่มีของฟรี ไม่มีสิ่งใดตกมาจากฟ้า ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ปฏิบัติผิดก็ผิดต่อไป ปฏิบัติผิดแล้วฝึกหัดแก้ไขดัดแปลงให้เข้าสู่ความถูกต้อง ถ้าความถูกต้อง ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน จบ

ถาม : เรื่อง “สวดมนต์แล้วนํ้าตาไหลอัดอั้นตันใจ”

กราบถามหลวงพ่อค่ะ ปีติต้องมีอาการโปร่งเบาสบายด้วยใช่ไหมคะ บางครั้งหนูสวดมนต์อธิษฐานจิต นํ้าตาไหลแต่ไม่เบาสบาย มีความรู้สึกทางใจเข้ามาแบบอัดอั้นตันใจไม่ทราบสาเหตุค่ะ เป็นอยู่สองครั้ง ตอนคุณแม่เสียแล้วสวดมนต์อยู่ในวัด กับตอนสวดทําบุญให้เด็กที่ถูกทําแท้ง (หนูไม่เคยทําแท้ง แค่อยากทําบุญให้ค่ะ) แต่ทั้งสองครั้งหนูไม่ได้รู้สึกเศร้า แต่ความรู้สึกและนํ้าตามันออกมาเอง ไม่ทราบว่าเกิดจากเหตุใดคะ กราบขอบพระคุณหลวงพ่อค่ะ

ตอบ : นี่คําถามนะ สวดมนต์แล้วนํ้าตาไหล

เวลาสวดมนต์ เวลาทําคุณงามความดี เวลาความซาบซึ้ง นี่มันเป็นพันธุกรรมของจิต มันเป็นจริตนิสัย คําว่า “จริตนิสัย” นะ คนที่มีอํานาจวาสนามีศรัทธามีความมั่นคง เขาจะไม่หลั่งนํ้าตาให้ใครเห็นเลย เขามีสัจจะมีความจริงในใจของเขา

แต่เวลามันตื้นตันใจ เวลาคนที่รักชอบพลัดพรากจากกันไป เวลามาเจอกันใหม่ๆ นํ้าตาไหลพราก มันตื้นตันใจไง เวลาคนทุกข์คนยากคนเสียใจก็นํ้าตาไหล นํ้าตามันก็คือนํ้าตา ธาตุ ๔ ไง มันเป็นธาตุ ๔ ดิน นํ้า ลม ไฟอยู่ในร่างกายของเรานี้ แต่เวลาจิตใจที่มันสะเทือนน่ะ จิตใจเวลามันสะเทือนใจ ถ้ามันสะเทือนใจในรูปแบบของอะไร

ถ้าในรูปแบบของความทุกข์ความยากก็นํ้าตาไหล มันสะเทือนใจ เห็นไหม สิ่งที่รักพลัดพรากจากกันมานานแล้วมาเจอกัน มันมีความสุขมีความปลาบปลื้ม มันมีความตื้นตันใจก็นํ้าตาไหล

ฉะนั้น คําว่า “นํ้าตา” มันถึงเป็นกลางไง นํ้าตามันเป็นกลาง นํ้าคือนํ้า แต่มันสะเทือนใจโดยสุขหรือโดยทุกข์ล่ะ โดยสุขก็นํ้าตาไหล โดยทุกข์ก็นํ้าตาไหล โดยความเจ็บไข้ได้ป่วยมันก็นํ้าตาไหล

ฉะนั้น นํ้าตาไหลมันคืออะไรล่ะ

ต้องไปถามจักษุแพทย์ เราไม่ใช่จักษุแพทย์ เราไม่รู้ แต่เราพูดถึงธรรมะ ถ้ามันสวดมนต์ สวดมนต์แล้วมันสะเทือนใจ สะเทือนใจเพราะอะไร เพราะสิ่งที่มันเป็นความสมดุลความพอดีของมัน เห็นไหม

สวดมนต์ครั้งแรกที่นํ้าตาไหลเพราะแม่เสีย พอแม่เสียแล้ว แม่เสีย แม่เป็นผู้มีพระคุณ แล้วผู้มีพระคุณ เราต้องพลัดพรากจากไปแล้ว เราทําคุณงามความดีเพื่อแม่ของเรา

เวลาพ่อแม่อยู่กับเรา เราก็ยังไม่ได้ดูแลพ่อแม่ได้สมความปรารถนา เวลาเรามาคิดได้ พ่อแม่ก็เสียไปแล้ว นํ้าตาไหลเพราะอะไร เพราะพ่อแม่เสียไปแล้วจะกลับคืนมาอีกไม่ได้ จะมาสร้างคุณงามความดีหรือทําความชั่ว พ่อแม่ก็ตายไปแล้ว แต่เวลาพ่อแม่อยู่กับเรา เราจะทําคุณงามความดีขนาดไหน เรายังมีโอกาสได้ทดแทนบุญคุณพ่อแม่ของเรา ถ้ามันนํ้าตาไหลคือว่ามันจบแล้ว มันก็สะเทือนใจ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาอีกครั้งหนึ่ง เวลาทําบุญกุศลเพื่อเด็กที่เขาโดนปิดโอกาสการเกิดของเขาไง ก็มีความเมตตากับเขา เวลาสวดมนต์ก็นํ้าตาไหล

นํ้าตาไหลก็คือนํ้าตาไหล เวลามันสะเทือนใจไง สิ่งที่สะเทือนใจก็คือใจของเรา มันเป็นจริตนิสัย เขาเรียกว่า บางคนจิตใจนุ่มนวลอ่อนหวาน จิตใจแข็งกระด้าง จิตใจต่างๆ จิตใจของคนมันร้อยแปดพันเก้า แล้วในใจดวงเดียวนั่นแหละ เดี๋ยวมันก็แข็งกระด้าง เดี๋ยวมันก็อ่อนแอ เดี๋ยวมันก็ดิ้นรนขวนขวายของมันไป นั่นมันคืออะไรล่ะ

นี่เวลาเราฝึกหัด ฝึกหัดขึ้นมาก็ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เข้มแข็งทั้งร่างกายและจิตใจ ถ้าจิตใจมันเข้มแข็งขึ้นมา เข้มแข็งไม่ได้เข้มแข็งด้วยตัวมันเอง เข้มแข็งด้วยสติด้วยปัญญา ด้วยปัญญาอบรมบ่มเพาะ ด้วยความคิดไง อันนั้นไม่ถูก ไม่ควรกระทํา อันนั้นสิ่งที่ดีงาม เราจะฝึกหัดของเรา สร้างสมของเราขึ้นมานะ ให้จิตใจเราเข้มแข็งขึ้นมาด้วยเหตุด้วยผล ฝึกหัด

นี่ไง พันธุกรรมของจิตๆ ไง แต่ละภพแต่ละชาติไง บุพเพนิวาสานุสติญาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย้อนไป สร้างสมบุญญาธิการมามากมายขนาดไหนถึงมาตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ไอ้เราเกิดมาเป็นนายหมูนายหมานี่ มีบุญมีบาปแค่ไหนก็แล้วแต่ เราก็จะมาทําของเราปัจจุบันนี้ ถ้าเราสร้างคุณงามความดีของเรา สร้างคุณงามความดี ถ้ามีวาสนาขึ้นมานะ วาสนาชาตินี้ปฏิบัติเดี๋ยวนี้ให้เป็นพระอรหันต์เดี๋ยวนี้เลย ถ้ามีวาสนา

วิมุตติสุขๆ ไม่เอาหรือ ความดีเหนือโลกไม่สนใจใช่ไหม เยี่ยม เอาเดี๋ยวนี้เลย ไม่ต้องไปทุกข์ไปยากกระเสือกกระสนกับใครอีกแล้ว ใครจะกระเสือกกระสนจะทุกข์จะยากเรื่องของเขา เราจะสิ้นกิเลส วิมุตติเดี๋ยวนี้ ทําได้เดี๋ยวนี้เลย

แต่มันทําแล้วมันไม่ได้ไง ก็อยากจะทําอย่างนั้นเพราะเราเป็นชาวพุทธเราก็ศึกษาอย่างนี้ แต่ทําแล้วมันไม่ได้ นั่งสมาธินะ ครูบาอาจารย์เรา ๒๔ ชั่วโมง ธรรมะอยู่ฟากตาย เวลาไปถึงตัวมันน่ะมันบอก มึงตายนะ ทําแล้วพรุ่งนี้ทํางานไม่ได้ เดี๋ยวจะเป็นจะตายนะ...เลิกดีกว่า จบครับ

ธรรมะอยู่ฟากตาย ครูบาอาจารย์นะ ถ้าจะตาย อะไรตายก่อน ขอดู เราเวลาปฏิบัตินะ จะเป็นจะตายอย่างไรไม่สน ตายเลย จะเป็นจะตายด้วยอุบัติเหตุ จะเป็นจะตายด้วยกิเลสหลอก เรานี่โดนมาตลอด กิเลสมันหลอกเลย กินข้าวไม่ได้ ห้ามกิน จะกินข้าวทีไรอาเจียนทุกทีเลย

จนใช้ปัญญาตะล่อมตลอดจนกว่ามันจะบอกว่า ถ้ามันรังเกียจนัก นี่เวลามันคิดนะ ถ้ามันรังเกียจอาหารนัก อดอาหาร อดอาหารจนมันตีกลับน่ะ ฉันอาหารไม่ได้ นึกถึงว่าจะฉันอาหารจะอ้วกแตกทันที อาเจียนพุ่งเลย โอ้โฮ! เป็นอยู่หลายวัน

ก็มาพิจารณา คิดเลย รังเกียจอะไรเขา ถ้าไม่ฉันมันก็ตาย มันเป็นวิทยาศาสตร์อยู่แล้ว ไม่มีอาหารตกเข้าร่างกาย ร่างกายจะอยู่ได้อย่างไร แล้วเราจะทําอย่างไรล่ะ ถ้ารังเกียจ พรุ่งนี้ฉันข้าวเปล่าๆ ได้ไหม พรุ่งนี้เราไปบิณฑบาตกันเนาะ แล้วกลับมาแล้วไม่เอาอะไรเลย เอาข้าวเปล่าๆ ยอมไหม ถ้าไม่ยอมมันจะอ้วกเลย อาเจียนพุ่งทันที

แล้วค่อยตะล่อมๆ จนจิตมันเบาลงๆ อย่างนี้ก็ได้ๆ อย่างนี้ก็ได้ก็เตรียมบาตร เพราะเวลาอดอาหาร บาตรเก็บไว้เลย เวลาจะออกบิณฑบาตต้องเช็ดบาตรเตรียมพร้อม พอเตรียมแล้วพรุ่งนี้ออกบิณฑบาตได้ นี่เรารอดตายมาหลายที จะเป็นจะตายมาเยอะแยะ

ธรรมะอยู่ฟากตาย เพราะอะไร เพราะทุกคนมันสงวนรักษาชีวิต “นั่งสมาธิแล้วเดี๋ยวพรุ่งนี้ไม่สบาย เดี๋ยวร่างกายมันจะเป็นพิการ เดี๋ยวมันจะ...” ร้อยแปด

ไอ้ของเรานี่มันอดอาหารไม่ให้กินเลย ความคิดตัวเอง แล้วพอมันจะต่อต้านนี่มันเกิดปฏิกิริยาทางร่างกาย โอ้โฮ! ร้อยแปด ผ่านมาแล้ว แก้ไขมาด้วยจิตของตน แก้ไขมาด้วยตัวของตัว ฉะนั้นบอกว่า ธรรมะอยู่ฟากตาย การประพฤติปฏิบัติเขาลุยไฟกันมาขนาดไหนถึงจะได้มรรคผลกันมาบ้าง

ไม่ใช่ว่า อึ่งอ่างๆ ตื่นขึ้นมาบรรลุธรรม

นั่งสมาธิแค่ทําความสงบน่ะนะ มันเป็นไสยศาสตร์ด้วย กว่ามันจะสงบนะ มันเป็นฌาน เป็นอภิญญาน่ะ มันเป็นเรื่องโลกๆ เรื่องฤๅษีชีไพร มันยังไม่เข้าพระพุทธศาสนาเลย

จะเข้าพระพุทธศาสนามันต้องเป็นสัมมาสมาธิ คือสมาธิที่มีศีลมีธรรม สมาธิถูกต้องชอบธรรม แล้วพอเป็นสมาธิแล้ว “นวลตา เวิ้งว้าง แต่วิปัสสนาไม่เป็นเจ้าค่ะ”

กว่าจะยกวิปัสสนา นี่อํานาจวาสนาของคน อํานาจวาสนาของจิต จิตที่มีอํานาจวาสนาแสวงหาครูบาอาจารย์ที่ดีงาม

ครูบาอาจารย์ที่ดีงามนะ ท่านฟังท่านรู้ว่าควรเป็นอย่างไร ควรทําได้แค่ไหน แล้วทําแล้วมันก็เป็นอํานาจวาสนาไง

นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า “เราวาสนาน้อย” นี่เป็นพระพุทธเจ้านะ ยังว่าวาสนาน้อย พระบาท ๔ รอย รอยเล็กที่สุดน่ะ พระศรีอริยเมตไตรยจะมาใหญ่กว่านั้น เพราะเขา ๑๖ อสงไขย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔ อสงไขย เขา ๘ อสงไขย เขา ๑๖ อสงไขย เขาสร้างมามากมายขนาดไหน

นั่นมันเป็นวิทยาศาสตร์ ใครทํามากได้มาก ใครทําน้อยได้น้อย ไม่ต้องมาเถียงกัน แต่อริยสัจหนึ่งเดียว ถ้าทําได้จริง

วาสนามากน้อยขนาดไหน นี่เราฝึกหัดไง ฉะนั้นบอกว่า “เวลาสวดมนต์แล้วนํ้าตาไหล”

นํ้าตาไหลมันก็เป็นจริตนิสัย ไม่มีอะไรแปลกประหลาดหรอก แล้วก็ไม่ต้องไปตกใจสะเทือนใจอะไรทั้งสิ้น เราก็ฝึกหัดของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา เราจะมีศีล มีสมาธิ มีปัญญาฝึกหัดใจให้มันประเสริฐ ประเสริฐดีขึ้น แล้วปฏิบัติของเราให้เข้มข้นขึ้น

ถ้ามันเป็นไปนะ ก็พันธุกรรมของจิตนี่ไง ถ้าจิตมันดีงาม ทําสมาธิก็ได้สมาธิ ฝึกหัดปฏิบัติก็ได้ปฏิบัติไง ปฏิบัติเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาในพระพุทธศาสนาไง

ไม่ใช่เกิดปัญญากิเลสไง “รู้นั่นบรรลุธรรม”

บรรลุโดยที่ไม่มีเหตุไม่มีผล เอ็งเชื่อหรือ พระพุทธเจ้าสอนอย่างนั้นหรือ เก่งกว่าพระพุทธเจ้าใช่ไหม พระพุทธเจ้า มรรค ๔ ผล ๔ บุคคล ๔ คู่ เป็นสัจจะเป็นความจริง แล้วปฏิบัติให้มันเป็นความจริงขึ้นมา

นี่พูดถึงถ้ามันสวดมนต์แล้วนํ้าตาไหล ก็ไหลตอนที่สวดมนต์นั่นแหละ ถ้าบอกว่าเป็นปีติก็ว่าเป็นปีติ เป็นปีติก็เป็นอาการของจิต

จิตเกิดมาแล้วมันมีบุญมีบาปเป็นอาหารของจิตใจไง มันมีบุญกุศลขึ้นมาก็เป็นประโยชน์กับจิตของเรา เราทําเพื่อประโยชน์ของเรา ทําเพื่อหัวใจดวงนี้ ประพฤติปฏิบัติในตามแนวทางของตน แล้วฝึกหัดปฏิบัติ ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก รู้ก่อน

คนจะถามนี่มันต้องรู้ขึ้นมาก่อนแล้วถึงถามมา ถ้าไปอ่านหนังสือ ไปฟังเขาเล่าว่าแล้วจะมาถามนะ เบื่อ เอวัง

สิ่งที่ว่า “ผิดถูกยอมรับ”
เวลาภาวนาแบบฆราวาสเขาจะทําอะไรก็ได้
มันภาวนาเพื่อความสุขสงบในใจ
เพราะเขาเป็นฆราวาส เป็นปุถุชน
แต่จากฆราวาสภาวนาเพื่อสังคม
ภาวนาเรื่องโลกๆ เรื่องความสุขความสงบ
แต่ถ้าเป็นนักรบมันภาวนามันต้องเข้าสู่อริยสัจ
ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์
นิโรธคือดับทุกข์
มึงดับหรือเปล่า มีจริงหรือเปล่า
นี่มันคนละสถานะกัน
ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านถึงวงการปฏิบัติไง

๕

ผิดถูก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๘ มิถุนายน ๒๕๖๗

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “นั่งสมาธิหลังค่อม”

หลวงพ่อที่เคารพครับ เวลานั่งสมาธิสามารถนั่งหลังค่อมได้ไหมครับ ขอบพระคุณอย่างสูง

ตอบ : เวลาเราทําความดี เราก็อยากได้ความดีสมความปรารถนา แต่ความดีของเรา ความดีของเรามันยังอีกยาวไกล เพราะอะไร เพราะความดีอย่างนี้เป็นความดีแบบโลกๆ

ถ้าความดีแบบธรรมนะ โอ้โฮ! มันมหัศจรรย์กว่านี้เยอะแยะมากมายมหาศาล แล้วผู้ที่ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงต้องทําอย่างนั้น เพราะอริยสัจมีหนึ่งเดียวเท่านั้น

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นองค์ที่ ๔ พระศรีอริยเมตไตรยจะเป็นองค์ที่ ๕ ตรัสรู้อันเดียวกันหมด ฉะนั้น ถ้าประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริง อริยสัจจะเป็นอันเดียวกัน ไม่แตกต่างกันเด็ดขาด

แต่ถ้ามันเป็นสังคมโลกๆ ไง เวลาเราเป็นชาวพุทธ เวลาชาวพุทธเราเกิดมาเรามีความทุกข์ความยากในหัวใจของตน เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง มีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนา นี่ระดับของทาน ถ้าทาน เราทําคุณงามความดีของเรามันเป็นประเพณีวัฒนธรรมเพื่อให้สังคมร่มเย็นเป็นสุขไง ถ้าสังคมร่มเย็นเป็นสุข เห็นไหม

ถ้าผู้ที่ไม่สนใจในพระพุทธศาสนาก็คือขาดศีลขาดธรรม เวลาขาดศีลขึ้นมาจะเอารัดเอาเปรียบ จะทําลายใครก็ได้ แล้วทําลายใครไปแล้วจะว่าเป็นความสุข...ไม่หรอก เป็นความทุกข์ทั้งสิ้น เป็นความทุกข์เพราะอะไร เพราะทําผิดกฎหมายมันผิดกฎหมาย มันเป็นบาปเป็นกรรม พ่อแม่ก็เดือดร้อน สังคมก็เดือดร้อน ทุกคนเดือดร้อนไปหมดจากการขาดศีลขาดธรรม

แต่ถ้ามีศีลมีธรรมขึ้นมา พ่อแม่ก็เป็นสุข สังคมก็ร่มเย็นเป็นสุข สิ่งที่ตัวเองทําแล้วเป็นคุณงามความดี จิตมันก็สงบระงับ มันก็มีความสุข มันก็สะดวกสบาย มันไม่หวาดไม่ระแวง ไม่เป็นความทุกข์ความยาก นี่พูดถึงว่าถ้าอยู่ในศีลในธรรม ถ้าอยู่ในศีลในธรรมมันเป็นสิ่งที่ดีงามทั้งสิ้น

ถ้าสิ่งที่ดีงามแล้ว เห็นไหม เวลาเราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา มันเป็นลาภอันประเสริฐ แล้วได้สนใจในพระพุทธศาสนา เวลาอยากฝึกหัดประพฤติปฏิบัตินี่เป็นบุญเป็นกุศลทั้งสิ้น เป็นคุณงามความดีทั้งสิ้น แล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เพราะอะไร

เพราะโดยทางโลก “ปฏิบัติไม่ได้นะ นั่งสมาธิแล้วเดี๋ยวเป็นบ้า ไม่มีครูบาอาจารย์นะ คอยควบคุมดูแล”

อันนั้นมันเป็นเรื่องไสยศาสตร์ มันเป็นเรื่องไสยศาสตร์ มันเป็นเรื่องฌานโลกีย์ มันเป็นเรื่องทางโลกๆ ไง เห็นไหม เวลามีศึกมีสงครามเขาก็มีตะกรุด มีพระ มีสิ่งต่างๆ เพื่อเป็นเครื่องรางของขลัง ถ้าเรื่องเครื่องรางของขลังแล้ว เวลาถ้าเป็นทางมิจฉาทิฏฐิจะมีคุณไสย จะปล่อยควายธนูให้เข้าท้องเลย นั่นน่ะมันเป็นเรื่องโลกๆ มันไม่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาเลย

แต่เวลาสังคมเวลาฝึกหัดจะประพฤติปฏิบัติขึ้นไปแล้วนะ “ปฏิบัติไม่ได้ เดี๋ยวมันจะบ้า ปฏิบัติไม่ได้”

เอ็งจะเรียนไสยศาสตร์หรือ เอ็งจะปล่อยควายธนูใช่ไหม ก็ไม่เห็นมี แต่โลกมันคิดกันอย่างนั้นเพราะคิดแบบโลกๆ ไง เพราะความคิดมันห้ามกันไม่ได้ เวลาห้ามกันไม่ได้มันก็เป็นแบบนั้น

ฉะนั้น เวลาถ้าเราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา สิ่งที่ดีงามสิ่งนี้เป็นสิ่งที่ดีงาม มันเป็นเรื่องบุญกุศลของตนๆ เห็นไหม

คนเราเวลามีความเห็นผิด มีความคิดผิด ใช้ชีวิตแบบผิดๆ ใช้ชีวิตแบบทางโลกไง สํามะเลเทเมาแล้วบอกว่ามีความสุข เล่นการพนัน เล่นหวย เล่นทุกอย่าง แล้วหวังว่ามันจะได้ลาภลอย มันจะลาภมา มันเป็นบุญ ทําสิ่งใดแล้วมันจะเป็นของที่เป็นของประเสริฐ...ประเสริฐของกิเลสไง

แต่ถ้าประเสริฐของธรรม เห็นไหม โควิด ตู้ปันสุข เขาช่วยกัน เขาเจือจานกัน ใครมีกําลังก็ช่วยคนที่มีกําลังน้อย ใครมีกําลังน้อยก็ดูแลเขาปกป้องเขา ใครรังแก ถ้าเราช่วยเหลือได้เราจะช่วยเหลือเขา อย่างนี้มันเป็นธรรม นี่แหละสังคมร่มเย็นเป็นสุข นี่สติปัญญา มันต้องมีสติ มันมีปัญญาของมันขึ้นมามันถึงจะเป็นชาวพุทธที่ถูกต้องชอบธรรมในพระพุทธศาสนา

ในพระพุทธศาสนานะ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ ไง ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา อุบาสก อุบาสิกา เวลาฝึกหัดประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจะเอาความจริง

“นั่งสมาธิสามารถนั่งหลังค่อมได้ไหมครับ”

ถ้าเป็นคนพิการหลังค่อมนั่งได้เลย นอนภาวนาก็ได้ คนเจ็บไข้ได้ป่วยขึ้นมาเขาช่วยตัวเองไม่ได้เขาจะภาวนาได้ไหม ได้ทั้งนั้นน่ะ

นั่งหลังค่อมได้ไหม

ถ้าเป็นคนหลังค่อม ได้ แต่ถ้าเป็นคนหลังไม่ค่อม หลังตรง เวลานั่งไปแล้ว พอนั่งไปแล้วจิตมันเริ่มเผลอ จิตมันเริ่มแบบว่าโดนควบคุมแล้วมันดีดมันดิ้นไง นั่งจะหลังงออย่างนี้ นั่งเอียงซ้ายเอียงขวา คนถามมาเยอะแยะ “เวลานั่งทําไมเอียงทางซ้าย เอียงๆ ไป”

เราบอก ถ้าเอียงไป เอ็งตั้งสติดึงกลับมาก็จบ

“มันทําไม่ได้ มันทําไม่ได้”

ทําไม่ได้ ทําไมพูดได้ล่ะ

“เออ! ได้”

“เวลานั่งไปแล้วนะ โอ๋ย! มันเอนไปข้างหลัง มันจะล้มอย่างนี้”

ล้ม เอ็งก็ตั้งสติดึงกลับมาก็จบไง

“มันทําไม่ได้” ถ้าทําไม่ได้ มันเผอเรอไง นิวรณธรรมไง เวลานิวรณ์มันเหลวไหลมันเฉไฉไปตามกิเลสไง สู้มันไม่ได้หรอก นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นเรื่องของจิตไง

ทีนี้เวลาภาวนาๆ ควรภาวนาไหม

หลวงตาพระมหาบัวท่านพูดเลย เวลาไปวัดป่าบ้านตาด ท่านบอกว่า นี่มารถเปล่าๆ นะ เวลากลับให้พุทโธเต็มรถไปเลย

ให้หัดพุทโธไว้ เพราะอะไร พุทธานุสติ

เวลาเราพูด พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ

เวลาคนถามปัญหามามากมายมหาศาล ต้องตอบนะ ต้องมีศรัทธาก่อน ศรัทธาแล้วต้องศึกษากรรมฐาน ๔๐ ห้อง แล้วหายใจ ลมหายใจ ตั้งสติไว้ นี่เป็นอานาปานสติ พุทโธๆ คําบริกรรม เราระลึกถึงพุทโธๆ มันอธิบายไปสองสามกิโล

แต่ถ้าบอก “พุทโธชัดๆ” นี่จบเลยนะ เพราะสติมาก่อน สติชัดเจนมันจะนึกพุทโธๆ ได้ชัดเจน ถ้าพุทโธชัดๆ มันสมบูรณ์ด้วยสติ สมบูรณ์ด้วยพุทธานุสติ แล้วเราก็พุทโธของเราไปจนจิตมันสงบ มันดีขึ้น มันก็จะดีขึ้น

แล้วถ้าฝึกหัดปฏิบัตินะ เราเกิดเป็นมนุษย์นะ เกิดมาพบพระพุทธศาสนานะ เป็นบุญเป็นกุศลนะ แต่กิเลสมันบีบมันคั้นไง “ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําบุญกุศลไม่เห็นได้อะไรเลย” นี่มันคาดหมายของมันไป “ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําบุญกุศลก็ไม่เห็นได้บุญกุศลอะไร”

กรรมเก่ากรรมใหม่ กรรมเก่าๆ เห็นไหม เทวทัตกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นการเกิดร่วมสหชาติมาตั้งแต่สมัยไหน เป็นสิ่งที่จองเวรจองกรรมกันมาตลอด ถึงสุดท้ายมาเกิดเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นั่นไปเกิดเป็นเทวทัต เป็นพี่เป็นน้องกัน พระเจ้าสุปปพุทธะกับพระเจ้าสุทโธทนะเป็นพี่ชายกับน้องชาย คนหนึ่งเกิดลูกพี่ชาย คนหนึ่งเกิดน้องชาย เป็นลูกพี่ลูกน้องกัน แล้วมาบวชเป็นพระ เป็นอาจารย์กับลูกศิษย์ กรรมเก่ากรรมใหม่

เพราะกรรมเก่ากรรมใหม่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา ประพฤติปฏิบัติจนเป็นพระอรหันต์ เป็นศาสดา เทวทัตได้ฌานโลกีย์ไง ได้เรื่องโลกๆ ไง นี่กรรมเก่าไง กรรมเก่ามันปิดมันกั้นมาถึงที่สุด แต่เวลาที่สร้างมาๆ มันก็ทําฌานโลกีย์ ทําสมาธิได้ จิตเป็นหนึ่งจะเกิดเป็นพรหม มันก็เป็นกุศลอันหนึ่ง อาฆาตมาดร้ายจองเวรจองกรรมนี่เป็นมาร เป็นบาปอันหนึ่ง ฉะนั้น เวลาที่ทํามามันก็มีบุญและบาปเสริมมาในใจของเทวทัต

ทีนี้เทวทัตพอจองเวรจองกรรม แต่ถึงที่สุดแล้วสํานึกได้ พอสํานึกได้จะมาขอขมาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “เทวทัตจะไม่ได้เห็นหน้าเราอีกแล้ว ไม่ได้เห็นหน้าหรอก”

มาแล้วๆ มาถึงหน้าเชตวันธรณีสูบไปเลย พอสูบไปถึงคาง ถวายกรามกับพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าพยากรณ์ไว้ว่า ถ้าเขาพ้นจากนรกอเวจีอันนั้นน่ะ ถ้าพ้นจากนรกอเวจีอีกนานแสนนาน ถ้าพ้นขึ้นมาแล้วนะจะได้ตรัสรู้เป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า เพราะเขาทําฌานโลกีย์ เขาได้สร้างความดีมากับสิ่งที่มารมันจองล้างจองผลาญเหมือนกัน

นี่เหมือนกัน “ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําดีไม่ได้ดี”

ทัศนคติ แนวคิด นี่ของเก่าทั้งนั้นน่ะ พันธุกรรมของจิตๆ ไอ้คนที่มีความรู้สึกนึกคิดอย่างนั้นน่ะ ของเก่าของเขามาอย่างนั้นน่ะ ดัดแปลงอย่างไรนะ ถ้ามีอํานาจวาสนา นี่ไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาเจอ คนนี่เดินหนีเลย เพราะพูดไปเถอะ สีซอ ควายมันยังดี มันยังอือๆ มันยังร้องบ้าง ไอ้นี่พูดมันไม่ฟังเลย นี่พูดถึงว่ากรรมเก่าไง

“ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําดีไม่เห็นได้ดี”

ดีอะไร เอ็งทําอะไรดี เอ็งคิดอะไร ทัศนคติอย่างนั้นไง

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระโพธิสัตว์เสียสละมามากมาย ทําคุณงามความดีมากมาย อะไรทําแล้วเป็นเรื่องธรรมดา ไม่เห็นบอกทําดีแล้วไม่ได้ดีเลย ถ้าทําดีแล้วไม่ได้ดีนะ สหชาติ ๑๐ ชาติไม่ได้เป็นพระโพธิสัตว์ ทําดีแล้วไม่ได้ดี ไม่ได้ทํามาจนมาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ

ทําดีมันได้ดีมาแล้วล่ะ แล้วถ้าดีปัจจุบันนี้ล่ะ อาสวักขยญาณทําลายอวิชชาในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ้นไป

นี่พูดถึงทําดีแล้วได้ดีหรือไม่

แต่ถ้าเป็นทัศนคติแบบนั้นไง ดิ้นพราดๆ เชียว “ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําดีแล้วไม่ได้ดี” ทัศนคติไง อ่อนแอ ไม่เข้มแข็ง แล้วไม่มีสัจจะ ทําอะไรไม่ได้หรอก เป็นอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่พูดถึงว่าสังคมนะ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าสังคมแล้ว เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราทําคุณงามความดีของเราแล้ว ถ้าทําคุณงามความดีของเรา ถ้าจะฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ ปฏิบัติในแนวทางพระพุทธศาสนาแบบฆราวาส แบบโลก

หลวงตาพระมหาบัวท่านชื่นชมมาก ใครฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง สั่งพระอานนท์ไว้เลย “ให้เขาปฏิบัติบูชาเราเถิด” เพราะการปฏิบัติบูชามันมีโอกาสได้สร้างสมสะสมเป็นจริตนิสัยให้จิตดวงนั้นมีอํานาจวาสนา

“ให้ปฏิบัติบูชาเราเถิด ปฏิบัติบูชาเราเถิด”

ฉะนั้น ในการประพฤติปฏิบัติของฆราวาส ของทางโลก ของสังคม ทําอะไรก็ได้ ปฏิบัติอย่างไรก็ได้ ทําเถอะ ขอให้ทํา เพราะทําแล้ว เพราะอะไร หนึ่ง มันมีศรัทธา ศรัทธานี่มันถึงทํา ศรัทธาคืออยากทําไง คือเชื่อแล้วทําไง

แต่ถ้าโดนเขาชักจูงนั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ โอ้โฮ! เป็นสายบุญสายกรรมเขาชักจูงกันไปใหญ่เลย นั่นเรื่องของสังคมๆ

แต่ถ้าทําแล้วมันมีที่พึ่ง เราเห็นใจมากนะถ้าใครสร้างบุญสร้างกุศลทําคุณงามความดีของเราแล้วได้อะไรล่ะ มันได้หัวใจดวงนี้มานะ มันได้ ถ้าเป็นธรรมมันจะได้ทัศนคติที่ถูกต้องชอบธรรม ทัศนคตินี่สําคัญมาก สําคัญเพราะอะไร เพราะมันเปลี่ยนชีวิตคนไง

คนถ้ามันพาล ทําดีแล้วไม่ได้ดี กูก็ทําพาลไง ทําดีแล้วไม่ได้ดี มันก็ทําตามใจมันไง ทําดีแล้วไม่ได้ดี มันก็ทําสังคมเลวร้ายไปหมดไง เพราะมันจะเอาสิ่งที่มันคิดแล้วสมความปรารถนามันไง แล้วได้ไหม ไม่ได้หรอก เพราะเอ็งเป็นคนทํา

แต่มันมีคู่ไง ผลที่ทํา คนอื่นเขาจะชมหรือเขาจะติเรา ไม่เกี่ยว เอ็งคิดคนเดียว คิดฝ่ายเดียว คิดข้างเดียว เอ็งคิดไปเถอะ แต่คิดแล้วผลตอบสนองมีหรือเปล่า จริงหรือเปล่า...มันเป็นไปไม่ได้

แต่ถ้าทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว แล้วเราฝึกหัด เราเชื่อมั่นในพระพุทธศาสนา แล้วเราฝึกหัดภาวนานะ หลังค่อมๆ ก็นั่งได้ แต่ถ้าหลังเราเป็นคนไม่พิการ มันนั่งตรง ท่ามาตรฐานคือท่านั่งสมาธิ คือเป็นท่าที่มนุษย์นั่งได้ดีที่สุดและนานที่สุด และเป็นสิ่งที่จะไปเผชิญกับกิเลสในใจของตนได้ แต่ถ้าคนเรามันนอนก็ได้ ยืนก็ได้ ทุกอย่างได้หมด แต่ถ้าคนพิการค่อมก็ทําได้ ทําเพื่อความสงบสุข

เราชื่นชมนะ เราชื่นชมที่ว่า ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติแล้วถ้าเป็นข้อเท็จจริง เป็นสัมมาทิฏฐิถูกต้องชอบธรรม มันจะเป็นความสงบสุข ความสงบสุขของความเป็นมนุษย์ ไม่ต้องไปเป็นผู้วิเศษ ไม่ต้องเป็นผู้ยิ่งใหญ่ ไม่ต้องไปเป็นผู้รู้เห็นให้กิเลสมันลากหลอกลวงไปหรอก ไร้สาระ

ทําให้มันเป็นจริงขึ้นมานั่นน่ะ นั่นแหละฆราวาสธรรม เป็นบริษัท ๔ ที่เป็นชาวพุทธ แล้วมีโอกาสได้ฝึกหัดปฏิบัติเป็นจริตเป็นนิสัย นี่พูดถึงฆราวาส

ถูก ทําอย่างไรก็ได้ ถูก เพราะทําอย่างไรก็ได้ ทําให้มีสติ ทําให้มีปัญญา ทําให้เป็นคนที่หัดคิดเป็น หัดคิด รู้คิด นี้คือฆราวาส จบ

ถาม : เรื่อง “ผิดถูกขอน้อมรับ”

พุทโธไม่ใช่ตัวรู้ พุทโธเพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้ พุทโธถี่ๆ ตัวรู้จะเด่นชัด ความทุกข์จะมาจากไหนในเมื่อตัวรู้เด่นชัด ถ้ายังทุกข์อยู่แสดงว่าสังขารไม่แยกออกจากตัวรู้

ตอบ : ผิด!

ถ้าเป็นฆราวาสทําอะไรก็ได้เพื่อความฉลาดของเขา แต่นี่ “ผิดถูกขอน้อมรับ” เพราะนี่เป็นผู้ที่ปฏิบัติ เป็นพระที่ถามมาว่า “พุทโธๆ ไม่ใช่ตัวรู้”

พุทโธนี่สมมุติขึ้นมา นี่ถ้าปฏิบัตินะ ปฏิบัติตามความเป็นจริงนะ ตามข้อเท็จจริงนะ เวลาเป็นจริง ข้อเท็จจริง เพราะเราบวชมา มนุษย์เป็นปุถุชน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านบวชแล้ว แล้วท่านฝึกหัดปฏิบัติของท่านจนท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านมีอํานาจวาสนาท่านถึงวางข้อวัตรปฏิบัติไว้ เพราะท่านมีอํานาจวาสนาท่านถึงฟื้นฟูภาคปฏิบัติ ฟื้นฟูพระกรรมฐานขึ้นมาในประเทศไทย

ฉะนั้น เวลาฟื้นฟูพระกรรมฐานขึ้นมาในประเทศไทย ท่านวางข้อวัตรปฏิบัติไว้เป็นเครื่องอยู่ของใจๆ คําว่า “เครื่องอยู่ของใจ” เห็นไหม ยังไม่ได้พุทโธเลย เพราะเครื่องอยู่ของใจมันเป็นสมณสารูป มันเป็นกิริยาของนักรบ มันเป็นกิริยาของพระ

ฆราวาสๆ สิทธิเสรีภาพ มีสิทธิตามรัฐธรรมนูญ ใครอย่ามารอนสิทธิ์ ไม่มีใครมารอนสิทธิ์ของใครได้

มาบวชเป็นพระ เอ็งละจากฆราวาสมาบวชเป็นพระ เป็นพระเป็นภิกษุ ภิกษุยกเข้าหมู่ มีศีล ๒๒๗ มีเสขิยวัตร มีอาวุโส มีภันเต มีวินัยบังคับไว้ ๒๒๗ แล้วถ้าไปเรียนภาคปริยัติก็เรียนธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นั้นเป็นพระบ้าน

ถ้าพระปฏิบัติๆ ไง พอปฏิบัติขึ้นมาก็มีข้อวัตรปฏิบัติไว้เป็นเครื่องอยู่ของใจ

เห็นไหม เขาไปเรียนหนังสือก็ไปเรียนธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาศึกษา ธรรมะนั้นก็กล่อมเกลาให้เขาอยู่ในสถานะของความเป็นสมณะ ความเป็นพระ

พระปฏิบัติๆ เวลาปฏิบัติ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านวางข้อวัตรปฏิบัติไว้ ท่านวางแนวทางไว้ ในกึ่งพุทธกาลศาสนาจะเจริญอีกหนหนึ่ง เจริญขึ้นมาด้วยภาคปฏิบัติ เจริญมาด้วยข้อเท็จจริง เจริญขึ้นมาด้วยพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

พระธรรมๆ พระธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติมาแล้วท่านมีคุณธรรมในหัวใจของท่าน ท่านระลึกถึงพุทโธ พุทธะคือพระพุทธเจ้า ธรรมในหัวใจของท่าน ท่านเป็นพระสงฆ์ สงฆ์ที่ประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงมีข้อเท็จจริง ถึงวางข้อวัตรปฏิบัติไว้ให้เป็นเครื่องอยู่ของใจไง

แล้วถ้าเครื่องอยู่ของใจ ถ้าฝึกหัดประพฤติปฏิบัติ ท่านถึงว่า ถ้าปฏิบัติให้หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

ให้ ให้หมายความว่านึกเอา วิตก วิจาร พุทโธคือนึกขึ้น ไม่นึกพุทโธ พุทโธไม่มี พุทโธก็เป็นตัวหนังสือเป็นตัวอักษรอยู่ข้างนอก ไม่เกี่ยวกับใจ ลมมีอยู่ทั่วจักรวาล เราก็หายใจอยู่ แต่ถ้าไม่เอาจิตไปกําหนดลม ไม่เป็นอานาปานสติ

อานาปานสติคือการกําหนดลมหายใจเข้าและลมหายใจออก ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกของใคร ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกของผู้นั้น ผู้นั้นคือมนุษย์ มนุษย์มีจิต จิตกําหนดลมหายใจถึงเป็นอานาปานสติ

ถ้ากําหนดพุทโธๆ พุทโธไม่ใช่ตัวรู้

รู้ได้อย่างไร พุทโธก็พุทโธ ตัวรู้ก็ตัวรู้ เกี่ยวอะไรกัน พุทโธนี่นึกเอาใช่ไหม พุทธานุสติ พุทโธๆ นี่นึกเอา

เขาถามว่า พุทโธไม่ใช่ตัวรู้

แล้วมันใช่ที่ไหนล่ะ แล้วพุทโธๆ ปฏิบัติเป็นหรือเปล่า ถ้าปฏิบัติเป็นตามข้อเท็จจริงไง

แต่ถ้าเป็นประชาชน เป็นชาวพุทธ เขาทําอะไรก็ได้ตามจริตนิสัย ตามอํานาจวาสนา ตามทัศนคติที่เขามีอํานาจวาสนา เขายังใฝ่ใจอยากจะประพฤติปฏิบัติ ถ้าเขาประพฤติปฏิบัติก็เป็นจริตเป็นนิสัยของเขาเท่านั้น

แต่ถ้าเป็นพระแล้วจะฝึกหัดปฏิบัติ นี่ “น้อมรับทุกประเด็น” ถ้าน้อมรับทุกประเด็น

พุทโธ พุทโธนี้คือวิตก วิจาร นึกขึ้นจากใจ มันเป็นตัวรู้ที่ไหน

ตัวรู้เป็นตัวรู้ แต่ตัวรู้โดนครอบงําโดยกิเลส ตัวรู้โดนครอบงําโดยความเป็นปุถุชนก็นึกไปร้อยแปดพันเก้า นี่ปุถุชนคนหนา

ทีนี้เวลาจะฝึกหัดปฏิบัติไง ถ้าฝึกหัดปฏิบัติเพราะมีศรัทธาไง ถ้ามีศรัทธาแล้ว ฉะนั้น นึกพุทโธ พุทโธคือพุทธานุสติ พระกรรมฐาน พุทโธนี้เป็นอันดับหนึ่ง ธัมโม สังโฆ มรณานุสติ เทวตานุสติ มันเป็นแนวกรรมฐานไง

“พุทโธไม่ใช่ตัวรู้”

ก็ไม่ใช่ พุทโธเป็นชื่อ นึกพุทโธก็เป็นอารมณ์ อารมณ์นึกขึ้นมา พุทโธๆๆ ทีแรกพุทโธจะเป็นจะตาย มันขัดแย้งทั้งนั้นน่ะเพราะกิเลสมันเป็นเจ้าพ่อ อีโก้มันยิ่งใหญ่ มันยอมใครที่ไหน มันใหญ่กว่า

แล้วเราเป็นชาวพุทธ เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อันนั้นก็อารมณ์ ศรัทธาเชื่อกันไป แต่เวลามีศรัทธามั่นคงจะฝึกหัด จะพุทโธ พุทโธก็นึกขึ้น วิตก วิจาร แล้ววิตก วิจาร จากใครล่ะถ้าตัวรู้มันไม่กําหนดขึ้น

ตัวรู้เป็นตัวรู้ไง แต่พุทโธมันเป็นสัญญาอารมณ์ไง เกิดจากจิตไง แต่เรามีศรัทธาความเชื่อ เราก็ใช้สัญญาอารมณ์ระลึกขึ้นๆ วิตก วิจาร ตัวรู้คือตัวรู้ไง

ฉะนั้น “พุทโธๆ เพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้”

เอ็งรู้ได้อย่างไร พุทโธๆ เขาพุทโธเพื่อสงบ ถ้าจิตสงบนะ พุทโธๆ เริ่มต้นพุทโธมันขัดมันแย้ง เวลาพุทโธมันขัดมันแย้งอยู่แล้ว แต่ถ้ามีศรัทธามีความเชื่อ มีการบังคับ เวลาครูบาอาจารย์ ผู้ที่ฝึกหัดปฏิบัติใหม่ให้บังคับ ให้นึกพุทโธชัดๆ พุทโธให้ได้

แต่นึกได้พักเดียวเดี๋ยวก็อ่อน เดี๋ยวก็เผลอ มันมีปัญหาอยู่ตลอดเวลาอยู่แล้ว เพราะอะไร เพราะว่ากิเลสมันขัดมันแย้งไง กิเลสมันพลิกมันแพลงไง

ฉะนั้น “พุทโธเพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้”

ไม่ใช่ ไม่ใช่ พุทโธๆ พุทโธจนกลมกลืน พุทโธๆ จนมันพุทโธไม่ได้ ถ้าพุทโธไม่ได้ ตัวมันเป็นพุทโธเองไง ตัวรู้น่ะคือตัวพุทธะ

แต่ถ้ายังฝึกหัด “พุทโธไม่ใช่ตัวรู้”

อันนั้นตัวรู้ไม่เห็นเลย เห็นแต่อารมณ์ อารมณ์ตัวเองทั้งนั้น ไม่เห็นจิต

บอก “ดูจิตๆ” ไร้สาระ ดูจิตๆ ถ้าเป็นข้อเท็จจริงมันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ เดี๋ยวจะพูดอธิบายอีกแนวทางหนึ่ง

ฉะนั้น ถ้า “พุทโธๆ พุทโธเพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้”

นี่เพราะมันมีความรู้มากเกินไปไง ปฏิบัติไปโดยสัญญาอารมณ์ของตนไง ตนเขียนโครงการเอาไว้แล้วจะปฏิบัติตามโครงการที่ตัวรู้ตัวเข้าใจไง

พุทโธๆ เพื่อแยกกับตัวรู้ แยกแล้วตัวรู้มันจะมีสติมีปัญญา มันจะเป็นพระอรหันต์ไปนู่น...คิดไปเอง เพราะศึกษามาก ฟังมาก แล้วงงไง

เขาพุทโธเพื่อให้จิตสงบ จิตสงบแล้วมันไม่ส่งออกมันก็ไม่ไปอยู่ที่พุทโธไง มันอยู่ที่ตัวพุทธะเองไง มันอยู่ที่ตัวมันเองไง มันไม่ส่งออกไปที่พุทโธไง

แต่ธรรมชาติจิตมันส่งออกอยู่แล้ว จิต ธาตุรู้ สิ่งที่ถูกรู้คือขันธ์ ๕ คืออารมณ์ สิ่งที่ถูกรู้ แล้วเวลาคนนอนหลับ นอนหลับสนิทไม่มีความคิด นอนหลับยังเพ้อเจ้ออยู่ไง นี่มันส่งออกโดยธรรมชาติของมันไง

ฉะนั้น “พุทโธเพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้”

ไม่ใช่ เป็นไปไม่ได้ แต่ถ้าพุทโธๆ จนพุทโธมันเป็นอิสระ ใช่ ไม่ใช่แยก มันเป็นอิสระโดยสมถกรรมฐาน โดยจิตสงบตัวลง ไม่ใช่วิปัสสนา ยังไม่มีวิปัสสนาเลยนะ ยังไม่เกิดจากวิปัสสนาเลย

นี่ไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงอบรมบ่มเพาะไว้ไง ต้องศีล สมาธิ ปัญญา ศีลคือความปกติ คือรั้วรอบขอบชิด พุทโธๆ จนจิตสงบนี่เป็นสมาธิ ปัญญาจะเกิดข้างหน้า ยังไม่เกี่ยว

ฉะนั้น “พุทโธไม่ใช่ตัวรู้ พุทโธเพื่อให้แยกสังขารออกจากตัวรู้”

สับสนอลหม่าน สับสนจับต้นชนปลายไม่ได้ วางโครงการจะประพฤติปฏิบัติแล้วก็จะปฏิบัติตามโครงการที่ตัวเชื่อ ตัวรู้ ตัวเข้าใจ มันก็เลยขัดแย้ง มันขัดมันแย้ง เห็นไหม

หลวงตาพระมหาบัวท่านไปหาหลวงปู่มั่นครั้งแรกไง ท่านบอกว่า “มหา มหาเรียนจนเป็นมหาใช่ไหม ถ้ามหาเรียนจนเป็นมหา มหามาหามรรคผลนิพพานใช่ไหม มรรคผลนิพพานไม่อยู่ในตํารา ไม่อยู่ในทฤษฎีใดๆ ทั้งสิ้น นิพพานๆ นิพพานมันอยู่ที่หัวใจของคนไง

มหาเรียนถึงเป็นมหามานะ ถ้าจะประพฤติปฏิบัติ เอาความรู้ทั้งหมดใส่ลิ้นชักสมองไว้แล้วลั่นกุญแจมันไว้ อย่าให้มันออกมานะ แล้วถ้ามหาปฏิบัติไปๆ ถ้าถึงที่สุดแล้ว ปริยัติ พุทธะ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน วิปัสสนาญาณ ทุกอย่าง ภาคปริยัติ ปฏิบัติ ปริยัติคือทฤษฎี คือธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาปฏิบัติถ้ามันเป็นความจริงแล้วนะ มันเป็นอันเดียวกันเลย มันเป็นอันเดียวกันเลย”

ที่ว่า “ผู้รู้ไม่รู้” มันเป็นอันเดียวกันเลย แล้วมันชัดแจ้งรู้แจ้ง รู้ครบวงจรทั้งสิ้น

แต่นี่ไม่รู้อะไรเลย ตั้งโครงการไว้แล้วปฏิบัติไป นี่ไง ที่หลวงปู่มั่นบอกมันจะเตะมันจะถีบกันไง ตอนนี้มันกระทืบผู้ถามจนงงน่ะ กิเลสมันกระทืบจนตาลอยไปไหนไม่ถูกแล้ว

ฉะนั้น “พุทโธเพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้ใช่ไหม”

ไม่ใช่

“พุทโธถี่ๆ ตัวรู้จะชัดเจนขึ้น”

พุทโธๆ นั่นคือสมมุติ นั่นคือระลึก ระลึกขึ้นมา จิตเวลามันคิดไปร้อยแปดพันเก้า เราบังคับไม่ให้มันคิดไปที่อื่น ให้มันคิดเฉพาะพุทโธ คิดถึงธรรมะ คิดเป็นพุทธานุสติๆ คิดๆๆๆๆ นี่ไง พุทโธถี่ๆ ไง พุทโธมันเด่นชัดขึ้น มันเริ่มกลมกลืนกัน

“ความทุกข์จะมาจากไหน”

นั่นแสดงว่าจิตสงบแล้ว สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี จริงไหม

“พุทโธถี่ๆ ขึ้นจนมันรู้เด่นชัด ความทุกข์จะมาจากไหนในเมื่อตัวรู้มันเด่นชัด”

นี่สัมมาสมาธิ จิตสงบตัวลง ถ้ามันคล่องตัวขึ้น มันดีขึ้น มันจะเป็นอย่างนี้ชัดๆ อยู่แล้ว นี่ข้อเท็จจริง นี่ภาคปฏิบัติ

“ถ้ายังทุกข์อยู่ แสดงว่าสังขารยังไม่แยกจากตัวรู้”

แล้วมันจะแยกตรงไหนล่ะ เพราะสมถะไง สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ไง แต่ถ้าไม่มีสมาธิ ไม่พุทโธถี่ๆ จนมันเด่นชัด ทุกข์มันมาจากไหนเราก็รู้ เพราะสุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ในเมื่อผู้รู้มันเด่นชัดไง

“ถ้ายังทุกข์อยู่ แสดงว่าสังขารยังไม่แยกจากตัวรู้”

แล้วแยกตรงไหนล่ะ แล้วแยกอย่างไรล่ะ

จิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นี่เห็นกิเลส แล้ววิปัสสนาคือใช้ปัญญา ภาวนามยปัญญาจะเกิดขึ้นจากจิตที่มันสงบแล้ว

ที่ว่า จิตที่มันเด่นชัด จิตที่ทุกข์มันไม่มาจากไหน

นั่นน่ะแค่สมาธิ แล้วสมาธินะ จะเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงหรือไม่ ถ้ามันเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงนะ นี่ไง ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ไง ถ้าขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ มันไม่ใช่เพราะอะไรล่ะ

ไอ้นี่เหมือนกัน นี่ไง “ถ้ายังทุกข์อยู่ แสดงว่าสังขารยังไม่แยกจากตัวรู้”

แล้วมันทุกข์หรือเปล่าล่ะ แล้วถ้ามันแยก มันแยกอย่างไร ไอ้ที่ว่ามันจะแยก มันจะคิดให้แยกมันเป็นไปไม่ได้ พอจิตสงบแล้วมันจะให้ตามความรู้ความเป็นจริงเป็นไปไม่ได้

แต่ถ้าจิตเห็นสติปัฏฐาน ๔ แล้วมันใช้วิปัสสนา ตทังคปหานคือรู้แจ้งปล่อยวางเป็นครั้งเป็นคราว เวลามันสมุจเฉทปหานนะ ขณะ นิโรธ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕

มันจะแยกไม่ได้ แต่ถ้าสักกายทิฏฐิมันขาด วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส สังโยชน์ ๓ สังโยชน์ ตัวสังโยชน์ต่างหากที่มันผูกมัดไว้ ตัวสังโยชน์ต่างหากที่มันรัดคอจิตไว้ ตัวสังโยชน์ ๑๐ มันรัดหัวใจไว้แล้วไม่รู้จักวิธีแก้ไข ไม่รู้จักวิธีลดละ ไม่รู้จักวิธีปลดเปลื้อง ไม่รู้หรอก เพราะภาวนาไม่เป็นไง มันไม่มี

แต่ถ้าเป็นข้อเท็จจริง นี่พูดถึงข้อเท็จจริงนะ ฉะนั้นถึงบอกว่า สิ่งที่ว่า ถ้าเขานั่งสมาธิ นั่งอะไร ทําอะไรก็ได้ นั่นเขาเป็นฆราวาส เขาเป็นสังคม เขาเป็นโลก แค่มีศรัทธาความเชื่อในการปฏิบัติมันก็มีสติมีปัญญาแล้ว แล้วถ้าจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันจะเป็นจริตเป็นนิสัย เป็นความสุขร่วมของสังคมเขา แต่ถ้าปฏิบัติมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก นี่สันทิฏฐิโก อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน แล้วตนรู้อะไร

ฉะนั้น เวลาพูด เวลาเข้าใจอย่างนี้ ถ้าเป็นข้อเท็จจริงนะ เป็นที่หลวงตาท่านอบรมบ่มเพาะไว้ไง นี่มันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ

เวลาพุทโธ เราพุทโธตลอดเวลา ผู้ที่ปฏิบัติกรรมฐานสัทธาจริตไง เวลาพุทโธแล้วมันแฉลบ พุทโธแล้วมันแลบ พุทโธแล้วมันเครียด พุทโธอะไรไม่ได้เลย

ไอ้นี่เหมือนกัน ถ้าพุทโธๆ ถ้ามันจะใช้ปัญญาอย่างนี้มันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ ปัญญาพอเข้าใจไง นี่ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ ผู้รู้ สิ่งที่อารมณ์ความรู้สึกถูกรู้ แล้วถ้ามันมีสติมีปัญญา มันพิจารณา มันจะปล่อยอันนี้ มันปล่อยสิ่งที่ถูกรู้ไง

พุทโธๆ มันเป็นสมมุติที่เราสมมุติ เราตั้งขึ้นมา เราวิตก วิจาร ให้มันเป็นข้อเท็จจริง ให้จิตมันอบรมมันบ่มเพาะมันให้มันเป็นจริงขึ้นมา

ถ้ามันพุทโธไม่ได้ มันเครียด พุทโธแล้ว “พุทโธเพื่อแยกสังขารออกจากตัวรู้”

แยกตรงไหน สมาธิเป็นสมาธิ มันไม่ใช่วิปัสสนา สมาธิมันไม่ใช้ปัญญา เวลาไม่ใช้ปัญญา ปัญญามันแยกแยะมันไม่เป็น

โดยอภิธรรมไง “สมาธิแก้กิเลสไม่ได้ๆ เราต้องใช้ปัญญา”

แล้วปัญญาอย่างเขา ปัญญาอย่างนั้นน่ะมันเป็นปัญญาแบบทฤษฎี ปัญญาแบบอภิธรรม ปัญญาแบบโลก ปัญญาแบบตํารา ปัญญาแบบนักวิทยาศาสตร์วิเคราะห์วิจัย มันไม่มีสมาธิ

แต่ถ้าเราพุทโธๆ จนมันเป็นสมาธิหรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ แล้วถ้าจิตมันเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงแล้วมันพิจารณาไป ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕

นี่ไง เวลาพิจารณาไป ขันธ์ ๕ ไม่ใช่เรา เราไม่ใช่ขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ไม่ใช่ขันธ์ ๕ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา ๒๐ เวลามันขาด เวลามันขาดมันข้อเท็จจริงอย่างนั้น ขาดคือขณะ ถ้ามันเป็นข้อเท็จจริงไง ถ้ามันมีข้อเท็จจริง

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติไปแล้ว พุทโธๆ มันเป็นพุทธานุสติ แล้วไอ้ที่ใช้ปัญญาๆ ปัญญามันเป็นปัญญาอบรมสมาธิคือปัญญาแบบโลก ปัญญาแบบวิทยาศาสตร์ ปัญญาแบบการศึกษา สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญาไม่เกิด ถ้าภาวนามยปัญญามันเกิด ทําความสงบเป็นไหม เป็นสมาธิไหม

ถ้าสมาธิ เพราะสมาธิคืออะไร สมาธิคือจิตตั้งมั่น จิตที่มีกําลัง เวลามันน้อมไป โอ้โฮ! มันสะเทือนนะ มันเห็นกิเลส มันเห็นการร้อยรัด มันเห็นถึงความผูกพัน

แล้วถ้าเวลาใช้ปัญญาไปๆ นี่ไง สิ่งที่ว่าดูจิตๆ ดูจิตดูที่ไหน ดูอารมณ์ ดูไม่เป็น แต่ถ้าเป็นข้อเท็จจริงไง ดูจิตคือปัญญาอบรมสมาธิ เวลามันเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นจิตตามความเป็นจริง

เวลาหลวงปู่ดูลย์ว่าจิตเห็น เวลาจิตพิจารณาไป พิจารณากิเลส กาย เวทนา จิต ธรรมนี่แหละ เวลามันขาด นิโรธ จิตนอก แล้วถ้าจิตสงบขึ้นมาถ้ามันเห็นกิเลสจากภายใน เวลามันชําระ จิตใน ถ้าเห็นอสุภะนี่จิตถอด เวลาเห็นอวิชชาไง จิตในปฏิจจสมุปบาท จิตในจิตน่ะ นี่มันเป็นข้อเท็จจริง ข้อเท็จจริง มรรค ๔ ผล ๔ นี่ถ้ามันทําเป็นไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “ผิดถูกยอมรับ”

เวลาภาวนาแบบฆราวาสเขาจะทําอะไรก็ได้ มันภาวนาเพื่อความสุขสงบในใจ เพราะเขาเป็นฆราวาส เป็นปุถุชน แต่จากฆราวาสภาวนาเพื่อสังคม ภาวนาเรื่องโลกๆ เรื่องความสุขความสงบ

แต่ถ้าเป็นนักรบมันภาวนามันต้องเข้าสู่อริยสัจ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ นิโรธคือดับทุกข์ มึงดับหรือเปล่า มีจริงหรือเปล่า นี่มันคนละสถานะกัน ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านถึงวงการปฏิบัติไง

ถ้าปฏิบัติพอเป็นพิธี ปฏิบัติแบบโลกก็สาธุ ปฏิบัติเพื่อความร่มเย็นเป็นสุข เชิญ ชีวิตเรามันทุกข์ยากแสนยาก เพื่อความสงบสุข ได้แค่นั้นแหละ สังคมโลกปฏิบัติอยู่กันได้แค่นี้จริงๆ แล้วมันก็เป็นพื้นฐานของวัฏฏะ เป็นพื้นฐานของโลก รู้กันได้แค่นี้

แต่ถ้าจะปฏิบัติแบบบรรลุธรรมเห็นธรรมน่ะ ดูจิตๆ ถ้าเป็นข้อเท็จจริงมันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ หมายความว่า คนมีสติปัญญามีสติสัมปชัญญะทําอะไรก็ไม่ผิดพลาด

แต่ถ้ามันเป็นโลกียะเป็นเรื่องโลก มันเห็นอะไรมันตู่หมดเลยว่ามันรู้มันเห็นมันเข้าใจ...แล้วรู้จริงหรือเปล่า

รู้จริงนะ สันทิฏฐิโกน่ะ ให้มาจากสวรรค์ชั้นไหนก็ได้ มาเถอะ หลวงตาท่านไม่เคยกลัวอะไรเลย เทวดา อินทร์ พรหมไหน เชิญ เทวดา อินทร์ พรหมยังไม่รู้เรื่องธรรมะ

ไอ้นี่มันไม่รู้อะไรเลย แล้วก็พายเรืออยู่ในอ่าง ดูจิตๆ ก็ดูแบบโลกๆ ดูแบบวิทยาศาสตร์ ดูแบบโลก มันไม่ใช่ดูแบบธรรม

ถ้าดูแบบธรรมนะ หลวงปู่ดูลย์ ดูจิตๆ คิดเท่าไรก็ไม่รู้ ดูจิตๆ ความคิดทั้งหลายเป็นสมุทัย ดูจิตๆ นี่ ความคิดทั้งหลายคือสังขาร คืออารมณ์ ความคิดทั้งหลายทั้งหมดเป็นสมุทัย ผลของมันเป็นทุกข์นี่ไง

แล้ว “ทุกข์แยกออกจากสังขาร ออกจากตัวรู้” นี่แยกยังไง ถ้าสงบชั่วคราวมันเผอเรอเผลอไผล มันอ้างอิงว่าใช่ แต่ความจริงไม่ใช่

เพราะปฏิบัติไปมันจะรู้มันจะเห็นหมดเลย ความคิดทั้งหลายทั้งหมดเป็นสมุทัย ผลของมันเป็นทุกข์ จิตเห็นจิต

จิตนอก นี่สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ขาด

จิตใน ขันธ์อย่างกลางขาด

จิตถอด ถอดขันธ์ ๕ ทั้งหมด เหลือจิตล้วนๆ

จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้ เห็นไหม จิตเห็นจิตในปฏิจจสมุปบาท นั่นน่ะ จิตนอก จิตใน จิตถอด จิตทําลายจิต นี่ของหลวงปู่ดูลย์ ถ้ามันเป็นข้อเท็จจริง

แล้วมันเป็นอย่างไรวะ แล้วมันเป็นอย่างไรล่ะ

จิตนอก สังโยชน์ ๓

จิตใน กามราคะปฏิฆะอ่อนลง

จิตถอด กามราคะปฏิฆะขาดไป

สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส กามราคะปฏิฆะขาดไป สังโยชน์เบื้องตํ่า

จิตเห็นจิต จิตในจิต รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา ขาดหมด ทําลายหมด

สังโยชน์เบื้องตํ่าขาดไป จิตเห็นจิตเป็นมรรคแล้วทําลายตัวจิต ทําลายสถานที่ ทําลายที่อยู่ สังโยชน์เบื้องบน รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ มันจะอยู่บนอะไรล่ะ ว่ามันขาดไป มันทําลายไปหมด นี่พูดถึงว่าถ้าปฏิบัติตามข้อเท็จจริงไง

ฉะนั้น คําถามว่า “ผิดหรือถูกยอมรับทั้งสิ้น” มันถึงเป็นปัญหาไง

เวลาประชาชนเขาประพฤติปฏิบัติถูก ถูกทั้งนั้นน่ะ ทําอะไรก็ได้ขอให้ร่มเย็นเป็นสุข แต่ถ้าเป็นพระ เป็นนักปฏิบัติต้องตามความเป็นจริง ต้องตามข้อเท็จจริง ฉะนั้น ผิดถูกตามข้อเท็จจริง แล้วไม่ต้องว่าใครถูกใครผิดทั้งสิ้น

เวลาประพฤติปฏิบัติไปแล้ว ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มันกังวานกลางหัวใจ อริยสัจมีหนึ่งเดียว พระศรีอริยเมตไตรยก็จะมาตรัสรู้อย่างนี้ ไม่มีใครขัดแย้งใครถ้ามันเป็นความจริง ข้ามภพข้ามชาติ ข้ามทุกอย่าง ตั้งแต่ภัทรกัป พระพุทธเจ้า ๕ พระองค์ แล้วยังจะไปอนาคตกาล อริยสัจมีหนึ่งเดียวเท่านั้น จบ