คํานํา

ใจปฏิบัติ ปฏิบัติที่ใจ วิธีปฏิบัติใจ ต้องทําความสงบใจหรือสัมมาสมาธิก่อน จิตนี้กลั่นมาจากอริยสัจ ทุกคนต้องทําเหมือนกันหมด ศีล สมาธิ ปัญญา อริยสัจมีหนึ่งเดียว ธรรมมีแต่ส่งเสริมกันไม่ขัดแย้งกัน แต่วิธีการ ประสบการณ์ทางจิตแตกต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับอํานาจวาสนา

ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ การปฏิบัติต้องสร้างแต่เหตุ เหตุมาก ผลมาก ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต จึงเน้นสอนทําสมาธิโดยไม่ต้องการสมาธิ ให้มีสติ บริกรรมพุทโธ อานาปานสติ อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ ให้สําคัญที่พุทโธ ไม่ไปสําคัญผิดที่ ไม่ไปสําคัญอาการอึดอัด หากเหมือนมีมีดเชือดคอ มีศีรษะขาด มีแสงจ้าให้พุทโธชัดๆ ก็จะหายไป ถ้าป่วยจิตเภทต้องไปหาหมอ รายเด็กมีความเห็นผิดเบื่อโลก ต้องตั้งสติปรับทัศนคติ เกิดเป็นมนุษย์มีค่ามาก สิ่งที่มีค่ามากคือหัวใจของคน

ทาน ศีล ภาวนา ศีลต้องรักษา ยากก็ต้องรักษา หัวหน้าสั่งงานผิดศีล ต้องมีปัญญาอยู่ให้ได้ แต่ให้ค้านไว้ในใจ ส่วนหนังสือธรรมะที่วัดพิมพ์แจก ทําตามคําสั่งหลวงตามหาบัว การครองเรือนจะเป็นคนดี พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ของลูก ต้องกตัญญูกตเวที ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ต้องฝืนกระแส การดูหนังโป๊ ช่วยตัวเอง เสพสมกันโดยไม่สู่ขอ ผิดศีลทั้งนั้น หัวใจของมนุษย์เท่านั้นที่สัมผัสธรรมได้ ให้มุ่งศีลธรรม ให้สนใจปฏิบัติธรรม เพื่อมรรคผล เพื่อชนะกิเลสในใจตน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๖๗

ถ้ามีครูบาอาจารย์เทศนาว่าการ เราได้ฟังธรรมนั้น
ถ้ามีปัญหาขึ้นมาก็เป็นคําถามนี่ไง ถ้าคําถาม
ฟังธรรมแล้วเข้าใจแล้ว
เข้าใจแล้วเราอยากจะประพฤติปฏิบัติ
เราอยากจะให้ใจเราเป็นธรรม ถ้าใจเราเป็นธรรม

๑

ใจปฏิบัติ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ไม่อยากเอามาจําเป็นสัญญา”

กราบนมัสการหลวงพ่อ กระผมเคยกราบเรียนถามหลวงพ่อมาครั้งหนึ่งแล้ว หลวงพ่อก็เมตตาตอบคําถามชี้แนวทางให้กระผมแล้วครับ กราบขอบพระคุณพระเดชพระคุณหลวงพ่อครับ (ถามเรื่องภาพความจํา ทําอย่างไรให้หายไป ถามเมื่อวันที่ ๒๔ ตุลาคม ๒๕๖๐)

ตั้งแต่นั้นมาผมก็นั่งสมาธิ ๒๐-๓๐ นาทีก่อนนอนเกือบทุกวัน ถ้าว่างจากงานในวันปกติหรือระหว่างขับรถกลับบ้าน ช่วงรถติดก็ทําอารมณ์จับที่ลมหายใจเข้าออกที่รูจมูกเอาแทบทุกวัน

จนเมื่อราวกลางเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา ผมนั่งท่องพุทโธจนเห็นลมเข้าออกรูจมูกชัดมาก รู้สึกเย็นรูจมูกมาก ขณะนั้นผมแปลกใจเลยเลิก ไม่ท่องพุทโธ แต่เอาสติและความรู้สึกมาจับลมดูลมเข้าออกรูจมูกแทนเอา และที่สําคัญครับ หูได้ยินรอบข้างแต่เราไม่ได้สนใจเลย (คงสงสัยและตื่นเต้นกับอาการจึงไม่สนใจ)

พอสักพักผมเอาสติมาท่องพุทโธใหม่ รู้สึกว่าพุทโธชัดมาก ดังในใจมาก ไม่มีอารมณ์อื่นมาผสมเลย (ความรู้สึกดีกว่า สุดยอดกว่าคราวที่นั่งพุทโธและขนลุกพร้อมตัวลอยหมุนหัวกลับ ที่เคยถามหลวงพ่อไว้ครั้งแรกครับ)

แต่หลวงพ่อครับ มันเป็น ๑-๒ นาทีเท่านั้นเอง คงเพราะผมสงสัยมาก คิดปรุงเอาเองว่า อีกหน่อยคงได้แบบนั้น อีกหน่อยคงได้แบบนี้ สุดท้ายพุทโธที่ท่องเลยไม่ชัดเลย กลับมาเป็นเหมือนเดิม เรียนถามหลวงพ่อดังนี้

๑. นี่คือการเป็นหนึ่งในความรู้สึกของสมาธิขั้นต้นของคนที่เริ่มฝึกจิตสงบ และคนฝึกทุกคนต้องเจอใช่หรือไม่ครับ (ผมไม่อยากเอาความจํา)

๒. หลวงพ่อเคยตอบคําถามลูกศิษย์บนศาลาเมื่อปีกว่าๆ กระผมก็นั่งฟังที่ศาลาในวันนั้นด้วยครับ ว่าด้วยคําถามที่ว่า “ลมหายใจหายไป” กรณีของผมคือจะหยาบกว่าเพราะกระผมไม่ท่องพุทโธ เป็นการดูลมแทน ไม่ท่องก็ได้ แต่ที่เขานั่งๆ ไปแล้วลมหายใจหาย จะละเอียดกว่าที่ผมเป็นใช่หรือไม่ครับ

๓. ตั้งแต่วันนั้นจนถึงวันนี้ พอผมนั่งสมาธิ จับลมที่รูจมูกชัดมาก พุทโธชัดดีกว่าเดิม พุทโธดังในใจกว่าเดิม เหมือนกับว่าพอนั่งแล้วจิตวิ่งมาที่รูจมูกทันทีครับ นั่งสบายดีมาก กระผมสงสัยตัวเองว่า กระผมเอาอารมณ์นั้นติดเป็นสัญญาในการนั่งสมาธิแล้วใช่หรือไม่ครับ ถ้าใช่ ถูกหรือผิด

๔. นั่งๆ ไปในขณะหลับตา ห้องนอนกระผมเหมือนมีแสงสว่างวาบหนึ่ง แสงที่เกิด กระผมเดาว่าเป็นแสงสว่างที่ไม่มีแหล่งกําเนิดแสง เพราะโต๊ะเก้าอี้ไม่มีเงาของวัตถุ เห็นพื้นไม้ขัดเงาแว็บเดียว กระผมคิดว่าไม่ใช่ฝัน ถ้าฝันก็แสงสว่างกว่าที่เคยฝัน เรียนถามหลวงพ่อครับ แสงสว่างที่เกิดเป็นแสงสว่างที่ไม่มีแหล่งกําเนิดใช่หรือไม่ครับ

(คําถามข้อที่ ๔. นี้ ก่อนนี้กระผมฟังชาวบ้านมาเยอะมาก อ่านมาก็เยอะ แต่ถ้ามาเกิดกับกระผม กระผมก็ไม่อยากเอามาจําเป็นสัญญาในการนั่งสมาธิครับ แต่ถ้าจริง กระผมก็ภูมิใจมากครับ)

ตอบ : นี่คําถามข้อ ๑. ๒. ๓. ๔. มันเริ่มต้นการปฏิบัติ เพราะเขาบอกว่าเขาเคยมานั่งฟังคําตอบที่เราตอบปัญหาตั้งแต่ปีกว่าแล้ว ปีกว่าแล้ว เป็นคําถามที่ว่า “ลมหายใจหาย” ลมหายใจหายนั่นน่ะ แล้วเขาบอกที่เขาเป็น มันจะเป็นเหมือนกันหรือไม่

คําถามว่า เขาเคยมานั่งฟังมาตลอดแล้ว นั่นคือการศึกษาในประเภทหนึ่ง การฟังไง เห็นไหม สมัยก่อนยังไม่มีตํารับตําราก็ศึกษากันโดยมุขปาฐะ โดยการจํา แต่ในปัจจุบันนี้ ในสมัยปัจจุบันนี้มีตํารับตําราแล้ว การศึกษาของเรา เราค้นคว้าเอาทางวิชาการ นี่พูดถึงการศึกษา

นี่ก็เหมือนกัน การฟังธรรมๆ ก็เป็นการศึกษาชนิดหนึ่ง เวลาหลวงตาท่านพูด ท่านพูดถึงว่า พระกรรมฐาน เวลาสิ่งที่แสดงธรรมๆ การฟังธรรมๆ เป็นอันดับหนึ่ง

การฟังธรรมๆ ฟังธรรมจากในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ฟังธรรมๆ จากในใจของหลวงปู่มั่น ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในใจของหลวงปู่มั่นท่านมีสัจจะมีความจริง ท่านจะถ่ายทอดๆ นี่เผยแผ่ๆ มา เราเองต่างหากที่เราศึกษา คือเราฟังแล้วเราเข้าใจหรือไม่เข้าใจ

ถ้าไม่เข้าใจ หลวงตาท่านบอกว่า ฟังธรรมไม่เป็น ฟังธรรมไม่เป็น

ฟังธรรมไม่เป็นคือฟังแล้วไม่เข้าใจ ฟังแล้วไม่ได้ประโยชน์ นั่นคือฟังไม่เข้าใจ นั่นคือฟังไม่เป็น ถ้าฟังเป็นๆ มันก็เหมือนในสมัยปัจจุบันนี้ โทรศัพท์ ถ้าใครมีเครื่องรับโทรศัพท์ ถ้ามีคนโทรมา เรามีโทรศัพท์รับได้ เราก็จะรับได้ ถ้าโทรศัพท์เราเสียหาย โทรศัพท์เราไม่สมบูรณ์ เรารับไม่ได้หรอก โทรศัพท์นะ แม้แต่ถ่านหมด ถ่านหมดก็จบแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เวลาที่แสดงธรรมๆ เราเป็นเครื่องรับ ถ้าเครื่องรับ ถ้ามันรับได้ รับได้แสดงว่าฟังธรรมเป็น ถ้าฟังธรรมเป็น มันเป็นประโยชน์กับเราไง นั่นน่ะการฟังธรรมฟังเข้าใจแล้ว ทีนี้พอเข้าใจแล้วเราจะมาประพฤติปฏิบัติ เวลาจะปฏิบัติ เราจะเอาความจริงของเราไง

โทรศัพท์ต้องรอเขาโทรมามันถึงจะมีคลื่น เราถึงจะได้ฟังธรรมอันนั้น แต่ถ้าเราปฏิบัติ ปฏิบัติมันเกิดจากใจเราเลย

ที่ว่าเวลาหลวงปู่มั่นท่านอยู่ป่าอยู่เขา ท่านกลับมาในกรุงเทพฯ นี่พระผู้ใหญ่ “ท่านมั่น ท่านมั่นท่านอยู่ในป่าในเขาท่านไปศึกษากับใคร เราเป็นนักวิชาการ เราอยู่กับตู้พระไตรปิฎก อยู่กับตํารับตํารา เรายังต้องค้นคว้าตลอดเวลา แล้วท่านฟังธรรมจากใคร”

หลวงปู่มั่นบอกว่า “ผมฟังธรรมตลอดเวลา ผมได้ฟังเทศน์ตลอดเวลาเลย”

ตลอดเวลาเพราะท่านปฏิบัติตลอดเวลาไง จิตใจมันเปิดตลอดเวลา พอจิตใจมันเปิดตลอดเวลา มันสัมผัสสัมพันธ์ไง

เวลาหลวงตาท่านเดินจงกรม ท่านบอกเลย เวลาเดินจงกรมพิจารณาธรรม กิ่งก้านของธรรม อารมณ์น่ะ ใจเป็นต้น กิ่งก้านคือความคิดที่เกิดจากต้นจากใบ

เวลาต้นไม้มันมีกิ่งมีใบของมัน แล้วก็พิจารณาจากใบไม้ พิจารณาจากกิ่งไม้ พิจารณาจากอารมณ์ ถ้ามันเป็นธรรมนะ

แต่ถ้าไม่เป็นธรรมนะ โอ้โฮ! มันล้มทับตายเลย ต้นไม้ล้มทับฟาดหัวดับไปเดี๋ยวนั้นเลย อารมณ์มันเกิดแล้วนะ มันเหยียบจมดินเลย นั่นถ้าไม่เป็น ไม่เป็นอย่างนั้น

แต่ถ้าเป็น ต้นไม้ ลําต้น ลําต้นก็คือหัวใจของเรา พิจารณากิ่งก้านสาขาที่มันแผ่ออกไป นี่ไง เดินจงกรมท่านพิจารณาของท่าน แล้วท่านฟังธรรมของท่านตลอดเวลาเหมือนกัน

หลวงตาท่านบอกเลย ท่านเดินพิจารณาธรรม เวลาทําโครงการใหญ่ๆ นะ ท่านบอกไม่ปรึกษาใครเลย ปรึกษาธรรมะ ปรึกษาธรรมะก็เดินจงกรมนี่ เดินจงกรมเวลาปัญญามันเกิด มันไตร่ตรองของมันได้ไง

นี่ก็เหมือนกัน เวลาหลวงปู่มั่นท่านอยู่ในป่าฟังธรรมตลอดเวลาเลย ฟังธรรมตลอดเวลาเลย

แต่ของเรา เราต้องมาวัดมาวา ถ้ามีครูบาอาจารย์เทศนาว่าการ เราได้ฟังธรรมนั้น ถ้ามีปัญหาขึ้นมาก็เป็นคําถามนี่ไง ถ้าคําถาม ฟังธรรมแล้วเข้าใจแล้ว เข้าใจแล้วเราอยากจะประพฤติปฏิบัติ เราอยากจะให้ใจเราเป็นธรรม ถ้าใจเราเป็นธรรม

ครูบาอาจารย์ท่านสอนวิธีการปฏิบัติ ต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน

พอเริ่มจะทําความสงบของใจเข้ามา นี่ปัญหาร้อยแปดมาเลย ปัญหาร้อยแปดมาจากไหน มาจากกิเลสตัณหาความทะยานอยากของตนในใจของตน กิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของตนมันอยู่ในใจเรานี้ แล้วมันก็หลบซ่อนในใจเรานี้ แล้วเราก็ว่าเราดี

ทุกคนจะพูดนะ ทุกคนที่ไม่ได้ปฏิบัติจะบอกว่า “เราจะปฏิบัติเมื่อไหร่ก็ได้ เราทํางานมาแสนยาก โอ้โฮ! แค่นั่งสมาธิทําไมจะทําไม่ได้ นั่งนิ่งๆ ใครก็ทําได้” นี่เวลาคิด คิดกันทุกคนเลย แล้วพอมันมาทําจริงๆ ทําไม่ได้

เวลานั่ง เรานั่งเอาใจสงบ มันจะสงบหรือไม่ เวลานั่งขึ้นมา ร่างกายเวลาจับมัดไว้มันก็สงบ นั่งนิ่งๆ ได้ทั้งนั้นน่ะ แต่หัวใจมันนิ่งไม่ได้หรอก

ถ้าหัวใจมันจะนิ่งได้ เห็นไหม เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครูบาอาจารย์ท่านสอนประจํา ต้องมีสติ ต้องมีสติ สติเท่านั้นน่ะ สติเกิดจากจิต แล้วสติก็รักษาจิต

ถ้ารักษาจิตขึ้นมา ถ้ามันรักษาจิต รักษาอย่างไร

ของ ของในบ้านเรา ถ้าที่ไหนมันรก เราจัดเก็บให้เรียบร้อยมันก็จบ แต่ความคิดจัดเก็บไม่ได้ ความคิดนี้ให้มันเก็บ เก็บแล้วมันไม่อยู่ ใส่ตู้เซฟมันยังวิ่งออกมาเลย มันถึงต้องมีคําบริกรรมพุทโธๆ นี่ไง พุทโธเพื่อเรียบเรียงให้มันเป็นระบบไง

ถ้าเรียบเรียงเป็นระบบขึ้นมา พุทโธๆๆ นี่จะจัดเก็บ จัดเก็บหัวใจของเรา จัดเก็บกิ่งก้านสาขาของธรรมไง คือสัญญาอารมณ์ในหัวใจของเรา เรามีสติ

ถ้าไม่มีสติมันก็ไปจัดเก็บเงาของมัน จัดเก็บสิ่งที่มันนึกคิด แต่มันไม่ใช่เป็นความจริง

แต่ถ้าเราระลึกพุทโธขึ้นมา พุทโธขึ้นมา เพราะจิตมันเป็นผู้ระลึก เวลาพุทโธขึ้นมา คําบริกรรมส่งออกไหม ส่งออก แต่ธรรมชาติของมันส่งออกแล้ว พลังงานมันส่งออกอยู่แล้ว แต่พลังงานนี้ให้ระลึกถึงพุทโธ ให้ระลึกถึงพุทธานุสติ ด้วยมีสติขึ้นมา

มีสติขึ้นมา พุทโธๆๆ ทีแรกมันก็ขัดมันก็แย้งกัน พุทโธกับจิตมันคนละเรื่องกัน พุทโธนี้เราพยายามระลึกถึงพุทธานุสติ จิตเราก็คิดไปประสาของมันอํานาจของมันโดยกิเลสมันขับไสมันไป

แต่เราพุทโธๆๆ จนมันกลมกลืนกัน มันพุทโธได้ง่ายขึ้น มันพุทโธได้ชํานาญขึ้น พุทโธได้ดีขึ้น มันชักเป็นระบบขึ้นมาแล้ว พุทโธๆๆ ถ้ามันละเอียดขึ้นๆ คือมันระลึกรู้แล้วมันไม่แฉลบ ไม่ออกนอก

เวลาพุทโธๆ มันก็แฉลบไปนู่นแฉลบไปนี่ ถ้ามันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน มันกลมกลืนกัน มันก็สะดวกขึ้น

พุทโธๆ จนมันละเอียดขึ้นๆ มันพุทโธเบาๆ แล้วมันไม่ไปไหน มันอยู่กับเราไง

พุทโธๆๆ พุทโธจนพุทโธไม่ได้ อย่างที่ถาม พุทโธไม่ได้ จิตมันชัดเจนมาก พุทโธไม่ได้

เพราะคําระลึกรู้ เรากําหนดพุทโธมันส่งออก ที่ว่าข้างนอกๆ ส่งออกๆ

โดยธรรมชาติของมันส่งออก แต่เราใช้พุทโธคําบริกรรมได้สะสมจัดระเบียบของมันเข้ามาเรื่อยๆ ถ้ามันดีขึ้นมา เดี๋ยวเป็นตัวมันเอง ตัวมันเอง ถ้าเป็นสัมมาสมาธิ ถ้าเป็นสมาธิ สมาธิคือธาตุรู้ ธาตุรู้ที่ไม่พาดพิงอารมณ์

อารมณ์ที่ว่าพุทโธนี้ก็เป็นอารมณ์ ความคิดก็เป็นอารมณ์ ทุกอย่างเป็นอารมณ์หมด อารมณ์มันเกิดจากจิต ธาตุรู้ รู้อะไร รู้ในสิ่งที่ถูกรู้ ก็รู้อารมณ์ความรู้สึกของตัวไง

แล้วอารมณ์ความรู้สึกของตัวนี้โดยกิเลสตัณหาความทะยานอยากมันครอบงํา กิเลส ความโลภ ความโกรธ ความหลง เวลาโกรธมันก็จะไปอาฆาตมาดร้ายเขา เวลาหลงมันก็อยากจะได้ตามความพอใจของมัน เวลามันโลภ โอ้โฮ! ภาวนาก็โลภ ภาวนาก็อยากได้

ไม่ได้อะไรเลย เพราะมันเป็นความโลภ ความโกรธ ความหลงอยู่ข้างนอกที่มันไปกระตุ้นอารมณ์ ไปกระตุ้นอารมณ์ อารมณ์ก็เลยบานทะโล่โท่ไปหมดเลย

พุทโธๆ เพื่อหดมันเข้ามา หุบร่ม เวลาร่มมันกางออกไป ความคิดมันกางออกไป พรึบ! กางเลย หุบไม่ได้ มันหุบไม่เข้า แล้วก็ดิ้นรนกันอยู่นี่ ดิ้นรนอยู่นี่ หุบร่มไม่ได้ไง

ถ้าหุบเข้ามา หุบร่มเข้ามา พุทโธๆๆ จนเป็นตัวของมันเอง มันไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น ตัวมันชัดเจนขึ้นมาแล้วจะ อ๋อ! สมาธิเป็นอย่างนี้ สมาธิเป็นอย่างนี้เพราะจิตมันตั้งมั่น จิตเป็นจิต นี่เป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิคือมีสติมีปัญญา ถ้าจิตเป็นจิต ถ้าเป็นมิจฉา เป็นมิจฉามันเป็นภวังค์ รู้แต่ทําอะไรไม่ได้ แต่ถ้าเป็นสัมมา สติสัมปชัญญะสมบูรณ์แล้วรําพึงไป

นี่พูดถึงว่าเวลาภาคปฏิบัติ เวลาปฏิบัติแล้วก็ต้องกลับมาปฏิบัติแบบคําถาม คําถามว่า เคยถามมาเรื่องภาพในใจ หลวงพ่อก็ตอบมาแล้ว แล้วนี่ก็เริ่มกลับมาปฏิบัติ พอปฏิบัติเข้าไปแล้ว เวลามันเข้ารูจมูก จมูกมันชัดๆ มันเย็นๆ ผมก็เลยมีความแปลกใจ

เวลาเราศึกษามันก็ส่วนศึกษา แต่พอเรามาสัมผัสขึ้นมา เอ๊อะ! เอ๊อะ! เอ๊อะ! เป็นอย่างนี้หรือ

เวลาศึกษามาแล้วนะปากเปียกปากแฉะเถียงกันนะ อู้ฮู! ไอ้นั่นดีกว่าไอ้นี่ ไอ้นี่ดีกว่าไอ้นั่น แต่เวลาเป็นกับตัวเอง งงนะ

ถ้ามันเย็นๆ มันเย็นขนาดไหน เย็นๆ คือความเย็นใจ เวลาร้อนๆ มันร้อน มันขุ่นใจร้อนใจ เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันร่มเย็นเป็นสุขมันก็มีความเย็นใจ

แต่ความเย็นใจ เพราะเราไม่เคยมีความเย็นใจ เรามีแต่ความร้อนใจ เวลาเย็นใจขึ้นมามันก็ตกใจ เวลาตกใจขึ้นมา เราก็ไปเปลี่ยนแปลงไง

เราจะบอกว่า อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

นี่เป็นคําสั่งเสียของหลวงปู่มั่นท่านสั่งไว้

อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเรากําหนดลมหายใจ เรากําหนดพุทโธอยู่นี่ เราอย่าทิ้ง อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ ทําของเราไป

มันจะเย็น มันจะมีปฏิกิริยาอย่างนี้เกิดขึ้น เรื่องของเขา เราไม่ทิ้งผู้รู้ ไม่ทิ้งพุทโธ อย่างคนปฏิบัติไปแล้วพอมีสิ่งใดขึ้นมา กลัวเป็นกลัวตาย

ไม่ต้องไปกลัว จิตมันรู้อยู่นี่ไม่มีตาย ไอ้คนเผลอไผลต่างหากที่มันจะตาย ไอ้คนที่เผลอไผล ไอ้คนที่ตกใจ ไอ้คนที่คิดมากๆ นั่นน่ะมันจะตาย ไอ้คนไม่คิดน่ะมันไม่ตาย ไม่ตายเพราะผู้รู้มันเด่นชัด

แต่ไอ้คนที่คิดมาก วิตกกังวล มีความทุกข์ความยาก นั่นแหละไอ้คนนั้นมันจะตาย ตายเพราะอะไร ตายเพราะความคิดมากนั่นแหละ คิดจนมันทิ้งบ้านมันไป ทิ้งบ้านมันก็วูบไปเลย คนตายคือวูบหายไป แล้วก็ดับขันธ์ นั่นคือคนตาย

แต่ถ้าเรารู้ชัดๆ อยู่ ไม่ตาย ไม่มีตาย ไม่ต้องตกใจว่ามันจะเป็นจะตาย ไม่ต้องไปให้มันมาหลอก

นี่พูดถึงว่า เริ่มต้นจากการปฏิบัติมันจะเกิดปฏิกิริยาอะไรต่างๆ ขึ้นมา อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ เราพยายามทําของเราเข้ามา ทําเข้ามาแล้ว ถ้าพอมันชัดเจนขึ้นมา อย่างที่คําถามอารัมภบทมาเรื่อยๆ “โอ๋ย! มันชัดนะ มันดังกลางหัวใจชัดเจน”

นั่นแหละของจริง ของจริงมันเด่นชัดในกลางหัวใจ พุทโธกังวานกลางหัวใจ มันชัดเจนของมัน

แต่เพราะมันกลมกลืนกันแล้วไง

แต่เดิมพุทโธต้องนึกเอา ใจเราอยู่นี่ใช่ไหม เราก็ต้องพยายามนึกพุทโธเข้ามาไง วิตก วิจารขึ้นมาเพื่ออยากอยู่กับพุทธานุสติไง พอมันชัดเจนขึ้นมามันดังกังวานกลางหัวใจ มันพุทโธเองเลย พุทโธๆ พุทโธสอนเราด้วย มึงพุทโธดีๆ อย่างกูนี่สิ มันจะสอนเราอีกต่างหาก นี่ถ้ามันเป็นจริงมันจะเป็นจริงขึ้นมาแบบนี้

ทีนี้พอเป็นจริงขึ้นมา เขาบอกว่า สิ่งที่มันเป็นอย่างนี้มันเป็นชั่วครั้งชั่วคราว

ชั่วครั้งชั่วคราวมันก็แบบว่า เราบริกรรมมากน้อยแค่ไหน ถ้าเราทําเหตุมาก ผลมันก็จะมากขึ้น นี่เราทําเหตุได้แค่นี้ มันก็เกิดผลให้เราเห็นเท่านี้ พอเกิดผลให้เราเห็นได้เท่านี้ เห็นว่าจิตเราสงบได้ จิตเป็นสมาธิได้

แต่อารัมภบทเขาบอกเลย หลวงพ่อครับ แต่มันเป็นแค่ ๑-๒ นาทีเท่านั้นเองนะครับ โอ๋ย! เสียดาย คืออยากได้อีก

ถ้าอยากได้อีกก็ต้องกลับไปสร้างเหตุมากๆ สร้างเหตุมากๆ แล้วสร้างไว้ สร้างแต่เหตุ มันจะลงไม่ลงช่างหัวมัน

แต่พวกเราเวลาสร้างเหตุแล้วก็อยากลงสักทีหนึ่งแล้วก็ไปเริ่มต้นใหม่ มันก็เลยชักช้า

คํานี้เป็นคําสอนของหลวงปู่เจี๊ยะสอนเราเอง ถ้า ๒-๓ ชั่วโมง จะเป็นสมาธิได้ ๒-๓ นาที ถ้ามัน ๗-๘ ชั่วโมง จะได้ ๗-๘ นาที ถ้าทํามากขึ้นจะมากเท่านั้น

เราก็เลยพุทโธโดยไม่เอาสมาธินะ สะสมพุทโธไว้เยอะๆ เผื่อจะได้สมาธิลึกๆ พุทโธโดยไม่เอาสมาธิ เราทําอย่างนั้นจริงๆ

เวลาครูบาอาจารย์สอนอะไรก็แล้วแต่ ถ้าเราอยากพิสูจน์ เราจะพิสูจน์ เราก็เลยตั้งสติกับตัวเองว่า ทํา เหมือนกับทํางานโดยที่ไม่เอาผลตอบแทน ทําสมาธิโดยที่ไม่ต้องเอาสมาธิ เอาแต่เหตุ สร้างแต่เหตุ เหตุเท่านั้นน่ะ ทําอยู่อย่างนั้นน่ะเป็นเดือนๆ นะ พุทโธๆๆ โดยไม่เอาสมาธิ ไม่เอา จะลงก็ดึงไว้รั้งไว้ไม่ให้ลง เวลามันเต็มที่ของมันน่ะ โอ๋ย! มันควงสว่านลงเลยนะ จิตน่ะ วูบ วืดๆๆ

ทีนี้เพียงแต่ว่า เรามีครูบาอาจารย์คอยเป็นแบ็ก เราเลยไม่กลัว ถ้าเป็นคนอื่นตกใจตาย มันชักแล้ว ถอนเลย แต่เราไม่ เราปล่อยวูบๆ ควงสว่านลงนะ ลึกมาก “เชิญครับ” มันพูดกับจิต “เชิญเลย ตามสบาย” กําหนดพุทโธไปเรื่อยๆ ควงจนถึงฐีติจิต ถึงฐาน กึก! เงียบ สักแต่ว่า เออ! หลวงปู่เจี๊ยะพูดจริงเว้ย จริง

เราพิสูจน์หมดน่ะ แต่ถ้าครูบาอาจารย์สอนอะไรมา เราจะพิสูจน์กับตัวเราเอง ทําอย่างที่เขาบอกนั่นแหละ ทําเต็มที่เลย ได้หรือไม่ได้ ถ้าไม่ได้ มันโกหก ถ้าได้ ใช่ นี่เราทําของเรามาอย่างนี้

ฉะนั้น เขาบอกว่ามันเป็นแค่ ๑-๒ นาทีเท่านั้น

มันก็ฟ้องไงว่าเหตุเอ็งมีเท่านั้น ในสมุดบัญชีมีเท่าไรก็เบิกได้เท่านั้น เอ็งฝากไว้เท่าไรก็เบิกได้แค่นั้น ถ้าเราฝากไว้หลายๆ ล้านแล้วดอกเบี้ยทบด้วย เราเบิกต้นมา ดอกเบี้ยยังอยู่ในบัญชีคงค้างเลย

นี่ก็เหมือนกัน เราทําเหตุของเรามากๆ อย่าไปตกใจ อย่าไปตกใจว่ามันเป็นอย่างนี้ๆ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันอยู่ที่เหตุ เหตุมันสมดุลเท่าไร ผลมันจะตอบเท่านั้น แต่ถ้าเหตุมันไม่สมดุลของมัน เราก็สร้างเหตุของเรา เราเป็นนักปฏิบัติ เราเป็นนักสะสมของเรา สะสมคุณงามความดีของเรา นี่พูดถึงอารัมภบทนะ

“๑. นี่คือการเป็นหนึ่งในความรู้สึกขั้นต้นของคนที่เริ่มต้นฝึกจิตสงบ และคนที่ฝึกทุกคนต้องเจอใช่หรือไม่ครับ”

ใช่ แล้วไม่ใช่ใช่อย่างนี้นะ ใช่ หมายความว่า อํานาจวาสนาบารมีของคน จริตนิสัยของคนมันไม่เหมือนกัน ฉะนั้น ประสบการณ์ของจิตไม่มีเหมือนกันหรอก

ประสบการณ์ของจิต ประสบการณ์ที่เราเป็น ประสบการณ์ข้อที่ ๑. เวลาถามนะ ประสบการณ์ “คนที่ปฏิบัติมันต้องเป็นอย่างนี้ใช่หรือไม่ครับ”

เราว่าใช่ ใช่ แต่ก็ด้วยแง่มุมต่างๆ ไง ไอ้แง่ไอ้มุมของจิตที่มันเป็นแต่ละอันมันอาจจะแตกต่างกัน แต่ผลของมันคือจิตเป็นสมาธิไง ผลของมันคือจิตสงบไง แต่แง่มุมที่รู้ที่เห็นแตกต่างกัน แตกต่างคือความเห็นแตกต่าง แต่ผลของมันคือสัมมาสมาธิ คือจิตมันต้องสงบ จิตต้องมีกําลังของมัน มันถึงไปรู้ไปเห็นของตน

ทีนี้รู้เห็นของตนมันก็อยู่ที่จริตนิสัย คนชอบอะไร คนเคยมีการศึกษาอย่างใด คนมีการศึกษาอย่างใดก็แล้วแต่ มันก็คิดว่าสมาธิเหมือนกับองค์ความรู้ที่มีการศึกษาน่ะ คนมีการศึกษานิติศาสตร์ก็บอก เออ! มันเหมือนข้อตกลงอย่างนั้นๆ คนทางวิศวกรรมก็ว่า เออ! มันเป็นเหมือนที่เราทํางานอย่างนั้นๆ

มันอยู่ที่มุมมอง อยู่ที่การศึกษา แล้วพอจิตมันเป็นมันก็เทียบกับความรู้ของตนว่าสมาธิจะเป็นอย่างนั้นๆๆ มันก็อยู่ที่ใครมีการศึกษามาอย่างใด มีมุมมองอย่างไร มันก็ว่าสมาธิของมันเป็นแบบนั้น

ถ้าสมาธิเป็นอย่างนั้น เราถึงว่า เอาถึงผลของสมาธิ แต่มุมมอง สิ่งที่ว่าทุกคนจะเป็นอย่างนี้ทุกคนหรือไม่

เป็น แต่แง่มุมอาจจะแตกต่างกัน ถ้าไม่บอกว่าแง่มุมมันแตกต่างกัน ใครพูดแตกต่างจากเรา มา สู้กัน เอ็งผิด กูถูก มันไม่ใช่

ถ้าเขาพูดถึงสมาธิถูกก็คือถูก แต่แง่มุมที่เขาเห็นก็วาสนาของเขา ไอ้ของเรา เราสงบแล้ว เรามีความรู้ความเห็นของเราแล้ว อันนี้ของเรา แล้วมุมมองของเราก็เป็นมุมมองของเรา ถ้ามุมมองของเรา มันก็เป็นวาสนาของคน

นี่พูดถึงว่า ทุกคนจะเป็นอย่างนี้ทุกคนใช่หรือไม่

ทุกคนต้องทําความสงบของใจเหมือนกันหมด แต่มุมมองหรืออํานาจวาสนาของคนอาจจะแตกต่างกันบ้าง แตกต่างกันด้วยความเห็นโดยกิริยา แต่ความจริงต้องเป็นสมาธิ สมาธิอันเดียวกัน ศีล สมาธิ ปัญญา อริยสัจมีหนึ่งเดียว ทุกคนต้องก้าวผ่าน จิตนี้ต้องกลั่นออกมาจากอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรคเหมือนกันหมด แต่วิธีการของคนแตกต่างกันได้

“๒. หลวงพ่อเคยตอบคําถามลูกศิษย์ที่ศาลาเมื่อปีก่อน กระผมนั่งฟังวันนั้นด้วย คําถามที่ว่าลมหายใจหายไป กรณีของผมหยาบกว่าอย่างนั้นใช่หรือไม่”

ใช่ กรณีลมหายใจจะหายไป มันพุทโธๆๆ จนพุทโธไม่ได้ จนพุทโธไม่ได้ แต่ตัวเองเด่นชัดนะ

ถ้ากําหนดลมหายใจ ลมหายใจก็ละเอียดๆ จนกําหนดถึงลมไม่ได้ พอกําหนดลมไม่ได้ ธาตุรู้ รู้ในสิ่งที่ถูกรู้ ธาตุรู้ คือจิตรับรู้ลม เวลามันละเอียดขึ้น มันปล่อยลม ตัวมันจะเป็นอิสระ

เวลาพุทโธๆ มันกําหนดพุทโธๆ ธาตุรู้เป็นผู้กําหนดอารมณ์รู้ กําหนดพุทโธๆ ธาตุรู้เป็นผู้กําหนด ธาตุรู้รู้พุทโธ พอรู้จนละเอียดขึ้น จนกลมกลืนกัน รู้จนกลมกลืนกัน มันปล่อยวางได้ จนมันอยู่ในตัวมันเอง นี่มันหายไปแบบนี้

มันหายไปโดยพุทโธ ความจริงธาตุรู้เด่นชัด มันอยู่ของมัน แต่คําบริกรรมหายไป หายไปเพราะว่าสิ่งที่ถูกรู้มันไม่รู้ข้างนอก ไม่รู้สิ่งที่มันถูกรู้ มันวางสิ่งที่ถูกรู้ วางจากข้างนอก จะเป็นตัวมันเองไง นี่ถ้ามันหายจริงๆ มันหายแบบนี้

แต่เวลาส่วนใหญ่แล้ว เพราะมีพระมาหาเรานะ เขาบอกว่า พุทโธต้องหาย ลมหายใจต้องหาย

เพราะเรารู้ว่าเราอยากให้พุทโธหาย อยากให้ลมหายใจหาย เราก็เลยปฏิเสธความรับผิดชอบ ปฏิเสธความรับรู้ แต่ตัวมันเองก็ยังหยาบอยู่อย่างนั้น มันก็เลยไม่เป็นไง

ที่ว่าพุทโธหาย ลมหายใจหาย แต่ไม่รู้ถึงความเป็นไปของตน ไม่รู้ถึงความมั่นคงของจิต ไม่รู้ว่าจิต สมาธิเป็นอย่างไร อันนี้ไม่ใช่สมาธิ อันนี้เป็นภวังค์ เป็นการปฏิเสธความรับรู้

เหมือนคนทํางาน คนที่ทํางานเสร็จหนึ่ง กับคนที่ปฏิเสธการทํางานแต่บอกตัวเองงานเสร็จแล้วหนึ่ง ต่างกันอย่างนี้ ต่างกัน

คนที่ทํางานสมบูรณ์เสร็จเรียบร้อยแล้วคือเขาทํางานเสร็จแล้ว คือพุทโธๆ จนพุทโธหายไป กําหนดลมจนลมหายไป เขาทํางานเสร็จแล้ว

กับอีกคนหนึ่งไม่ทําอะไรเลย แล้วบอกว่าพุทโธหาย หายโดยที่มันไม่ได้ทําอะไรเลย มันก็ไม่รู้อะไรเลย มันก็เลยไม่มีอะไรเลยไง เพราะบอกว่ามันต้องหายไง พอมันหาย เราก็ปฏิเสธสิ พวกที่ทํางานเสร็จแล้วเขาก็อยู่กันสบายใช่ไหม เราก็แอบนอนไปกับเขา เข้ามาเสร็จแล้วเหมือนกัน แต่เราไม่มีอะไรเลย

การหายมันหายได้สองแนวทาง แล้วส่วนใหญ่แล้วจะหายไปโดยที่ว่าปฏิเสธ หายไปโดยไม่ยอมรับรู้ หายไปโดยที่สติปัญญาตนอ่อน เพราะอะไร

เพราะว่ามันจะหายโดยข้อเท็จจริงต้องมีวาสนานะ ต้องทําบุญมาเยอะ ต้องคนเก่งจริงๆ มันถึงจะหายแบบนั้น เพราะอะไร

เพราะมันจะหาย หนึ่ง ตกใจกลัวตาย ตกใจว่าเราไม่ได้หายใจ มันตกอกตกใจไปหมด มันจะมีตัวแทรก มันจะมีอุปสรรคตัวแทรกเข้ามาให้มีอุปสรรคมหาศาลเลย แต่เราก็มีอํานาจวาสนาพาจิตเราจนรอดพ้นจากการโกหกการปลิ้นปล้อนของกิเลส จนเราไปสู่ประสบความสําเร็จได้ วาสนาเยอะนะ แค่พุทโธนี่แหละ แค่พุทโธง่ายๆ นี่แหละ

คนไม่มีวาสนาทําแล้วอุปสรรคทั้งนั้นน่ะ พออุปสรรคแล้ว เออ! พุทโธก็หายแล้ว อะไรก็หายแล้ว ไม่เห็นมีอะไรเลย

ไม่มีอะไรน่ะ คําว่า “ไม่มีอะไร” มันบอกแล้วล่ะว่าเอ็งผิดทาง

แต่ถ้าเป็นความจริง โอ้โฮ! โอ้โฮ! แหม! ถ้าไม่โอ้โฮ! นี่ต้องโอ้โฮ! แน่นอน มันมหัศจรรย์จริงๆ แล้วมหัศจรรย์จริงๆ ก็คือใจของเรานั่นแหละ แต่มันโดนปกคลุมไปด้วยกิเลส แล้วคราวนี้คําบริกรรมของเรา การกระทําของเรามันเหนือกิเลส มันทําให้กิเลสยุบยอบตัวลงแล้วมันเด่นชัดขึ้นมา ตัวเราเองเป็นอิสระเด่นชัดขึ้นมา นี่มันมหัศจรรย์ขนาดนั้นน่ะ ทําไมมันจะไม่จริง มันจริงแน่นอน

ฉะนั้น “ของผมหยาบกว่าเขาใช่หรือไม่”

ใช่ แล้วเราก็ค่อยทําของเรา ค่อยๆ ทําของเราไป นั่นมันเป็นเรื่องของเขาใช่ไหม นี่คือการกระทําของเรา มันจะเป็นความจริงของเราไง ฉะนั้น เป็นความจริงของเรา เราก็กําหนดพุทโธของเราเข้าไปเรื่อยๆ เรากําหนดพุทโธของเราไปเรื่อยๆ ทําของเราไปเรื่อยๆ เราปฏิบัติของเราขึ้นไปเพื่อจะเอาความจริงของเรา

“๓. ตั้งแต่วันนั้นจนถึงวันนี้ ผมนั่งสมาธิจับลมหายใจที่รูจมูกชัดมาก พุทโธดีกว่าเดิม พุทโธดังกว่าเดิม แล้วพอนั่งไปแล้วจิตมันวิ่งมาที่รูจมูกทันที นั่งสบายมาก สงสัยตัวเองว่าสิ่งนี้มันเป็นสัญญาหรือไม่”

ถ้าคําว่า “เป็นสัญญา” เราจะรู้ได้ ถ้าเป็นสัญญา สัญญา ตัวตนของเรามันไม่ชัดเจน แล้วมันไปอยู่ที่ตรงนั้นหมด แต่ถ้าเราชัดเจนของเรา เพราะอะไร เพราะคําว่า “พุทโธ” เราต้องใช้ตลอดไปไง

ถ้าบอกว่าวันนี้พุทโธ แล้วพรุ่งนี้ก็เป็นความจําจากวันนี้ไป มันก็เป็นสัญญา สัญญาคือมันให้ผลได้น้อย แต่ถ้าเรากําหนดพุทโธ พุทโธ คําบริกรรม เราต้องใช้สอยตลอดไป

เหมือนหินลับมีด มีดที่เราใช้งานมันต้องกร่อนไปเป็นธรรมดา มันต้องทื่อไปเป็นธรรมดา เราใช้มีด เราต้องลับมีดของเราต่อเนื่องไป พุทโธเราต้องต่อเนื่องไปเพื่อลับมีดของเราให้คมตลอดเวลา ถ้ามีศีล สมาธิ ปัญญาขึ้นมา จิตเราจะคมกล้า จิตเราจะพิจารณาของเราได้ มันต้องอาศัยพุทโธตลอดไป

ฉะนั้น ถ้าอาศัยพุทโธตั้งแต่เริ่มต้นปฏิบัติจนถึงที่สุดแห่งการปฏิบัติ เราจะต้องอาศัยตลอดไป ถ้าอาศัยตลอดไป คําว่า “อาศัยตลอดไป” การกระทําต่อเนื่องไป มันเป็นความจําจากของเดิมหรือไม่

มันเป็นอยู่แล้ว คําว่า “สัญญาๆ” สัญญาคือว่ามันไม่เป็นข้อเท็จจริงในการปฏิบัติในปัจจุบัน นั่นเขาเรียกว่าสัญญา

แต่ถ้าเรากําหนดพุทโธ เมื่อวานก็พุทโธมา วันนี้ก็จะพุทโธ พรุ่งนี้ก็จะพุทโธต่อไป แล้วเป็นสัญญาหรือไม่

ถ้าเป็นปัจจุบัน ในธรรมในปัจจุบัน สติปัญญาพร้อม นี่ไม่ใช่สัญญา

เขาบอกว่า จะลบสัญญาอย่างไร จะไม่ให้มีสัญญาเลย

สัญญา สัญญาคือข้อมูลเดิม คือพื้นฐานเดิมของเราต้องมี แต่ขณะที่ปฏิบัติต้องให้เป็นปัจจุบัน อย่างเช่นเรายังไม่ได้ปฏิบัติ เราพูดได้จากสัญญาจากข้อมูลต่างๆ เราพูดได้ เราพิจารณาได้ แต่เวลาเราเริ่มจะนั่งปฏิบัติ ตรงนี้ต้องให้เป็นปัจจุบัน เวลาเราจะเริ่มทําต้องให้เป็นข้อเท็จจริง

เราเคยหุงข้าวทุกวันๆ แล้วหุงข้าวแล้ว เคยหุงข้าวมันก็กินไปหมดแล้ว อนาคตไปข้างหน้าเราก็ต้องหุงข้าวต่อไป แต่ถ้าปัจจุบันหุงเดี๋ยวนี้มันหอมๆ เลย เวลาหุงมันสุกขึ้นมา กลิ่นหอม ได้กินเดี๋ยวนี้เลย

นี่ภาคปฏิบัติ เอาตรงนี้ เอาตรงกดปุ่มแล้วเปิดหม้อ โอ้โฮ! ไอมันเข้าจมูก เออ! นี่ของจริง ของจริง ข้าวมันเตะจมูกเลย ตักมานี่ โอ้โฮ! ยังร้อนๆ เลย นี่ของจริง พุทโธอย่างนี้ นี่ถึงว่าไม่เป็นสัญญา

ถ้าไม่อย่างนั้นเราจะวิตกกังวลไปเองไง แล้วเรายังแบ่งแยกไม่ได้

แต่เราจะบอกว่า การปฏิบัติไปมันจะมีอุปสรรค มันจะเป็นสัญญาหรือไม่เป็นสัญญา ถ้าไม่เป็นสัญญามันชัดเจน แล้วมันจะเป็นสมาธิได้ ถ้าเป็นสัญญาแล้วมันจะล้มลุกคลุกคลานอยู่อย่างนั้นน่ะ ถ้าเป็นสัญญาแล้วเราก็สะบัดหน้า เอาใหม่ ตั้งต้นใหม่ ถ้าเป็นสัญญานะ สะบัดหน้าเลย ไอ้ที่ทํามานะ ผิด เริ่มต้นใหม่ ไม่ใช่ทํามาแล้วผิด เลิกดีกว่า จบ

ถ้ามันเป็นสัญญาเรารู้ได้ รู้ได้หมายความว่ามันไม่มีผลตอบแทน ไม่มีผลตอบสนอง เราวางเลย หายใจชัดๆ เอาใหม่ พุทโธไปเรื่อยๆ เดี๋ยวมันจะกลับมา กลับมาเป็นปัจจุบันมันก็ใช้ได้ไง

“๔. นั่งๆ ไปในขณะหลับตา ในห้องกระผมที่นั่งอยู่นั้นเหมือนมีแสงสว่างวูบ แสงที่เกิด ผมเดาว่าเป็นแสงสว่างที่ไม่มีแหล่งกําเนิด เพราะโต๊ะเก้าอี้มันไม่มีเงา”

ไอ้แสงนั้นมันเกิดได้ จิตมันสงบนี่แสงเกิดได้ แสงที่มันเกิดได้ เกิดได้นะ โดยทั่วไปครูบาอาจารย์ที่ท่านประพฤติปฏิบัติเวลาจิตสงบแล้วเห็นความสว่างไสว นั่นเป็นอํานาจวาสนาของท่าน

แต่ความจริงนะ ความจริงต้องจิตสงบ จิตสงบแล้วจิตมันจะไปรู้ไปเห็น มันเกิดแสงสว่าง เกิดต่างๆ นั่นน่ะ อันนั้นเพราะว่ามันมีวาสนา แต่ส่วนใหญ่ของคนเรา ส่วนใหญ่แล้วเวลาจิตมันสงบแล้วมันจะสงบลงเฉยๆ ไม่เห็นแสง ไม่เห็นอะไรหรอก

การเห็นแสง ทีนี้คนคิดว่าจิตสงบแล้วต้องเห็นแสงสว่าง มันก็เลยไปเปรียบเทียบว่า ถ้าเมื่อใดเห็นแสงก็คือจิตสงบ ถ้าเมื่อใดไม่เห็นแสง จิตก็ไม่สงบ

มันไม่ใช่ แสงนี้คือจิตออกรู้ไง ผู้รู้รู้ในสิ่งที่ให้ถูกรู้ พอจิตมันสงบแล้วมันพัฒนาดีขึ้น จิตปกติ จิตปกติคือสามัญสํานึกของเราคือปุถุชน ถ้ากัลยาณชนคือจิตมันสงบได้ ถ้าจิตสงบได้ จิตที่มีวาสนาจะเห็นแสง

เห็นแสงก็เป็นบางครั้งบางคราว บางทีส่วนใหญ่ก็ไม่ได้เห็น แล้วถ้าเห็นนะ เวลาเห็นนะ เห็นเป็นแสง เห็นเป็นดวง เราก็เคยเห็น เราก็เคยรู้ เราเคยเห็นของเรามาทั้งนั้นน่ะ แต่ส่วนใหญ่แล้วมันสงบเฉยๆ

ฉะนั้น ถ้าบอกว่าถ้าจะต้องเห็นอย่างนั้นๆๆ เห็นแสงเป็นสมาธิ ก็จะต้องเห็นแสงตลอดไป แล้วถ้ามันไม่เห็นแล้วเป็นสมาธิได้ไหม เพราะว่าจริงๆ แล้วคือสมาธิ

อย่างเช่นข้อที่ ๑. ที่พูดข้อที่ ๑. บอกว่า จิตสงบนี้เป็นพื้นฐาน แต่มุมมองหรือประสบการณ์ของจิต จริตนิสัยแตกต่างกัน ความแตกต่างกันโดยมุมมอง แต่จริงๆ แล้วคือจิตสงบ

อันนี้ก็เหมือนกัน จริงๆ แล้วคือจิตมันสงบ ถ้าจิตสงบแล้วบางทีมันจะเห็นแสงบ้าง เห็นแสงก็เป็นครั้งเป็นคราว บางทีสงบแล้วก็ไม่เห็น

ถ้าเห็นแสง สิ่งที่ว่าวาบขึ้นมานี่ใช้ได้ เห็นวาบขึ้นมานี่ใช่ไหม ใช่ บางทีมันได้แค่นี้ไง วาบมาก็คือวาบ วาบเพราะอะไรล่ะ

ถ้าเป็นทางโลก วาบก็เอ็งกําลังจะเป็นลม เพราะว่าเอ็งสติไม่ดี กําลังจะเป็นลม ต้องส่งหมอ อันนั้นคือคนจะเป็นลม มันวูบวาบเห็นดาวน่ะ โอ้โฮ! ดาวพร่าเลย อันนั้นคือคนจะเป็นลม แต่ถ้าจิตเราสงบ จิตเราดี ถ้ามันวาบขึ้นมา เพราะจิตมันเป็น มันสงบของมันแล้วเรารู้ได้

หมายความว่า คนธรรมดานี่นะ สติเขาไม่สมบูรณ์ใช่ไหม เวลาเขาไปเกิดอุบัติเหตุ มันเลยเกิดความจะเป็นลม เขาเห็นดาวเห็นเดือนของเขา ไอ้นั่นมันเป็นอาการทางเส้นประสาท

แต่ของเราๆ จิตเราภาวนาของเรา จิตเรา เพราะมันสงบบ้าง ถ้าเห็นแสง เห็นแสงก็เห็นแสง ถ้าพอเห็นแสง ไปตกใจ เห็นแสง ไปเห็นคุณสมบัติของมันว่า การเห็นแสงนี้เป็นสมาธิ จะต้องเห็นแสงอย่างนั้นๆๆ เราก็ไปติดพันกับกิริยา ไม่อยู่กับความเป็นจริง ถ้าอยู่กับความเป็นจริง มันอยู่ที่ความสงบนี้

เราจะบอกว่า การเห็นแสงที่เขาบอกว่า เขาถามว่า มันไม่มีแหล่งกําเนิดใช่ไหม

เราจะบอกว่ามันเป็นอย่างนั้น ใช่ พอใช่ขึ้นมาแล้ว ใช่แล้วมันเป็นอะไรขึ้นมา ใช่แล้วมันเป็นว่าจิตที่มันมหัศจรรย์ จิตของมนุษย์ จิตของเรามหัศจรรย์มาก จิตของคนมีคุณค่ามาก แล้วเวลาจิตที่มันสงบมันเห็นอาการอย่างนั้น มันเรื่อง ภาษาเรานะ จะว่าเรื่องปลีกย่อย มันยังเล็กกว่านั้นเลย

เพราะเวลาภาวนาไปนะ ถ้าคนมีวาสนาที่ว่าไปเห็นผีเห็นสาง เห็นเทวดา เห็นอินทร์ เห็นพรหม นั่นเขาจะเห็นเป็นชัดๆ เลย เห็นชัดๆ นั่นยังผิดเลย นี่ส่งออก ครูบาอาจารย์เราท่านไม่ให้รู้ไม่ให้เห็นนะ

เห็นแสงนี่ก็เหมือนกัน ถ้าเห็นแสง เห็นแล้วก็เรื่องธรรมดา เห็นแล้วก็กลับมาพุทโธ ถ้าเห็นแล้วกลับมาพุทโธ ถ้าเห็นแสง เห็นแสงแสดงว่า เออ! วันนี้จิตเริ่มดีขึ้นแล้ว จิตมีมาตรฐานแล้ว เราพุทโธต่อเนื่องไปมันก็สงบต่อเนื่องไป

แสงก็คือแสง ถ้าบอกว่าเห็นแสงมันเป็นความสําคัญ

ดวงอาทิตย์มันขึ้นน่ะ เห็นเดือนเห็นดาว ดาวเดือนมันอยู่บนฟ้านู่นน่ะ ไอ้นี่ใจมันมหัศจรรย์ที่มันรู้มันเห็นได้ แต่เราไม่เอามาเป็นอารมณ์ เราจะต้องเอาอริยสัจ เราจะต้องเอาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศีล สมาธิ ปัญญา

ที่เราทํากันอยู่นี้เราต้องการอริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มรรค ๘ เกิดนิโรธ ความรู้แจ้ง รู้แจ้งในอะไร รู้แจ้งในสัจจะความจริง ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ทุกข์ดับ วิธีการดับทุกข์ นี่เราต้องการตรงนี้

แต่เวลาทําไปแล้วมันจะรู้เห็นอย่างนี้ เห็นนู่นเห็นนี่ เห็นนู่นเห็นนี่มันก็แบบเด็กหัดเดินน่ะ เด็กเวลามันหัดเดินมันล้มลุกคลุกคลานกว่ามันจะเดินได้ จิต จิตกว่ามันจะเป็นไป มันจะเห็นอาการอย่างนี้ เริ่มต้นจิตมันจะเริ่มตั้งมั่นขึ้นมาได้ จิตมันจะเป็นไปได้ มันจะไปรู้ไปเห็นไปร้อยแปด แล้วถ้าเราไปติดตรงนั้นก็เหมือนเด็ก

ถ้าเด็กล้มอยู่นั่นมันก็ร้องไห้ พ่อแม่ก็เจ็บ โอ๋ๆ มันเดินไม่เป็นหรอก แต่ถ้ามันจะล้ม ล้มก็ลุกขึ้นสิลูก ลุกขึ้น ล้ม ล้มก็ลุกขึ้น ลุกขึ้นแล้วหัดเดินใหม่ อ้าว! ถ้าล้มก็ไม่เป็นไร เจ็บ เจ็บมาทายา

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราเห็นแสงๆ แสงก็วาง แสงก็คือแสง จิตก็คือจิต แสงมีชีวิตไหม จิตมีชีวิตไหม จิตสําคัญกว่า แต่การเห็นนั้น เห็นนั้นมันเห็นโดยวาสนาของคน ไม่แปลก คนจะเห็นมันต้องเห็น แต่เห็นแล้วก็แล้วกันไป

ทีนี้เพียงแต่คําถามเขาให้ยืนยันว่า เขาเห็นแสงมันเป็นความจริงหรือไม่ มันเป็นแสงอย่างไร

แต่เห็นแสงก็คือแสง แล้วถ้าคนที่เห็นชัดๆ แล้วเราไม่ต้องยึดมั่นสิ่งนี้ แล้วพอไปเจอผู้นําในการปฏิบัติ “มันจะแสงสว่างอย่างนั้น” เรื่องของเขา เป็นวาสนาของท่าน เราก็สาธุ

แสงก็คือแสง ถ้าแสงมันเป็นอย่างนั้นนะ โรงไฟฟ้าฝ่ายผลิตมันทําพลังงานขึ้นมาแสงสว่างทั่วประเทศไทย โรงไฟฟ้าฝ่ายผลิตนี้เป็นพระอรหันต์ของเมืองไทยเพราะมีแสงสว่างที่สุด เราต้องไปกราบการไฟฟ้าฝ่ายผลิต สาธุ แสงสว่างที่สุด...มันไม่ใช่

จิตเราต่างหาก จิตผู้รู้ต่างหาก

อันนี้พูดให้เห็นว่า มันเห็นได้ตามความเป็นจริงอย่างนั้น เห็นนี้เพราะจิตมหัศจรรย์อย่างนี้ เป็นพลังงานที่มันรู้มันเห็นของมันได้ สิ่งที่มันรู้มันเห็นได้ รู้เห็นแล้วเราต้องเป็นผู้ใหญ่ รู้เห็นแล้วเราก็วางไว้ตามความเป็นจริง

ไม่ใช่รู้เห็นแล้วให้ความรู้ความเห็นนั้นหลอกลวงเรา แล้วให้เราวิ่งตามมันไป ไม่ใช่ สิ่งที่รู้ก็คือรู้ แต่เราต้องมีสติสัมปชัญญะรู้เท่าทุกอย่าง แล้วเราจะเป็นผู้ใหญ่ขึ้นมา รักษาจิตของเราขึ้นมา

เห็นได้ไหม

เห็น แล้วเป็นประโยชน์อะไรไหม เป็นประโยชน์เพียงแต่บอกว่าจิตเราเปลี่ยนจากปกติ

แล้วทําอย่างไรต่อไป

ก็พุทโธต่อไป ทําให้ดีขึ้นต่อไป พัฒนาใจของเราต่อไปให้เป็นประโยชน์กับเราขึ้นมา นี่ถ้าเป็นประโยชน์

“ทั้ง ๔ ข้อนี้ กระผมได้ฟังชาวบ้านมาเยอะ อ่านมาก็เยอะ กระผมก็ไม่อยากจะให้เป็นสัญญา” คือไม่อยากให้เป็นผลลบไง ฉะนั้น สิ่งที่ว่า “ผมฟังชาวบ้านมาเยอะ”

ดี เราเป็นบัณฑิต เราต้องรับฟัง ฟังแล้วมาวิเคราะห์วิจัย อย่าเชื่อ กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใครทั้งสิ้น เชื่อเวลามันรู้มันเห็นในใจเรานี่แหละ เชื่อในการประพฤติปฏิบัติเรานี่แหละ

เห็นไหม เราได้ยินได้ฟังชาวบ้านมาเยอะ เราได้ศึกษามาด้วยตนเองมาเยอะ นั้นเป็นสุตมยปัญญา แล้วเราพยายามประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้เป็นความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริงของเรา ให้เชื่อความรู้ ให้เชื่อจากผลการปฏิบัติ ให้เชื่อจากความจริงในใจของเรา จบ

ถาม : เรื่อง “สถานีต่อไปที่จิตจะไป”

โยมเคยได้ยินมาว่า ถ้าเราสามารถทําจิตให้เป็นสมาธิได้แม้แค่สักครั้งเดียว เวลาเราจะดับจิตสิ้นชีวิต จิตเราจะประหวัดไปที่สมาธิที่เราเคยทําได้ แล้วภพภูมิสถานีต่อไปของเราก็คือตามคุณภาพของสมาธิที่ได้ เช่น ถ้าเราทําได้ชั้นไหน เราก็จะไปจุติชั้นพรหมชั้นต่างๆ ใน ๑๖ ชั้น ความดังว่ามานี้ถูกต้องหรือไม่คะ เหตุที่จะทําให้จุติในรูปพรหมหรืออรูปพรหมคืออย่างไร

ถ้าเราบริกรรมพุทโธ เราจะไปรูปพรหมใช่ไหม ถ้าเรากําหนดรู้ในความว่าง เราจะไปอรูปพรหมใช่ไหม

โยมฝึกสมาธิมา มีครั้งหนึ่งที่ทําสมาธิได้นับว่าดีที่สุด คือจิตเป็นสมาธิด้วยการกําหนดรู้ความว่างเปล่า จิตเป็นสมาธิแบบรู้อย่างเดียว ขันธ์คือความคิดไม่มี ร่างกายไม่มี พิลึกกึกกือ พูดไม่ถูก แบบนี้เป็นอัปปนาสมาธิใช่หรือไม่

ตอบ : ไม่ ไม่ใช่อัปปนาสมาธิ

เพียงแต่ว่า “จิตนี้เป็นสมาธิอยู่อย่างเดียวแบบพิลึกกึกกือ”

คําว่า “พิลึกกึกกือ” คือความรู้มันไม่สักแต่ว่า ความรู้มันชัดเจน เป็นอัปปนาสมาธิไม่ได้

“ความคิดอย่างนี้ ร่างกายไม่เป็นอย่างนี้ ความพิลึกกึกกือจึงพูดอะไรไม่ถูก”

อันนี้ก็เป็นสมาธิอันหนึ่ง

แต่คําถามที่ว่า “จิตที่เป็นสมาธิแล้ว เวลาดับขันธ์แล้วจะเกิดเป็นพรหมชั้นใดชั้นหนึ่งใช่ไหม”

ใช่ ใช่ตรงไหน ใช่ตอนที่จะตายแล้วต้องระลึกถึงได้ แล้วออกไปพร้อมกับสมาธิ มันถึงจะไป

แต่ทําสมาธิได้แล้ว แล้วก็พิลึกกึกกือ ทําอะไรตามแต่ใจชอบ เวลาตายไปก็ตกใจ ตายไปก็เหมือนตกเหว ตายไปก็เลยวุ่นวายไปหมด อย่างนี้ไม่ได้ไปพรหมหรอก เพราะมันตอนตายน่ะเสวยภพ

แต่ที่ว่าทําสมาธิได้หนหนึ่ง เวลาจะตายเป็นสมาธิใช่หรือไม่

เวลาคนทําสมาธิได้หนหนึ่งมันเป็นสิ่งที่มีคุณค่ากับชีวิตนี้ เวลาคนใกล้จะตายระลึกถึงตรงนี้ ระลึกถึงสมาธิ

จิตนี้เวลาคนจะใกล้ตาย เริ่มต้นก็ห่วงอาลัยอาวรณ์ไปหมดน่ะ แล้วพอมันเริ่มจะเป็นจะตายจริงๆ มันก็เริ่มห่วงใกล้ๆ เข้ามา พอมันถึงที่สุดแล้วมันก็เริ่มห่วงตัวเอง เออ! ถ้าคนอย่างนี้จะไปพรหมเพราะอะไร เพราะมันจะเข้าสู่ใจของตัวเองไง

แต่คนเวลามันดิ้นโครมครามเลย “สมบัติก็ยังไม่ได้ให้ใครเลย โอ๋ย! ไม่ได้สั่งเสียเลย จะตายแล้วเนี่ย” เวลาตายมันก็ไปอยู่ที่ใบสั่งเสียนั่นน่ะ มันจะไปพรหมที่ไหนล่ะ

ใช่ เวลาทําสมาธิแล้ว ผลของมันไง เวลาทําสมาธิได้แล้ว เวลาคนใกล้จะตาย คนใกล้จะตายมันต้องเสวยภพ มันจะไปของมัน ถ้าคนไปตามกรรม กรรมดีกรรมชั่วไง จิตทุกดวงนี้ทําดีและชั่ว เวลาตาย ออกจากไหน

ฉะนั้น สังคมไทยโบราณของเรา เวลาคนใกล้ตายให้นึกถึงพุทโธ ให้นึกถึงพระ นึกถึงพระๆ ให้นึกถึงความดีของตน ถ้านึกถึงความดีของตน มันเสวยภพที่ดีนั้นก่อน คนเราทําดีและชั่ว เสวยดีหรือเสวยชั่ว ถ้าเสวยชั่วมันก็เกิดชั่ว เกิดในอบาย เกิดในทุกข์ๆ ยากๆ ถ้าเสวยดีมันจะไปดี

ฉะนั้น คนมันทําดีอยู่ แต่เวลาจะตาย มันตายโดยความตกใจ ตายไปโดยความห่วงหาอาวรณ์ มันจะไปพรหมที่ไหน แต่ถ้าคนไม่เคยทําสมาธิเลยมันยิ่งไม่มีร่องรอยเลย คนไม่เคยทําความสงบของใจได้ มันจะไปไหน

แต่คนทําความสงบของใจได้ ถ้ามันฝึกหัด มันดูแลรักษา แล้วเวลาใกล้ตาย เวลาแก่เฒ่าขึ้นมาพยายามฝึกหัดถึงตรงนั้นน่ะ แล้วจิตมันจะประหวัดถึงตรงนี้ แล้วเวลามันใกล้หมดอายุขัย ถ้ามันประหวัดถึงตรงนี้

มันสําคัญตรงจิตออกจากร่าง มันสําคัญตรงอารมณ์สุดท้าย อารมณ์ที่จะออกจากร่างอารมณ์สุดท้าย

แต่คนที่เวลามันจะออกจากร่างมันกระวนกระวาย มันตกใจ มันทุกข์มันยาก ตรงนี้มันถึงทําให้พลาด แต่ถ้ามันนิ่งๆ ดูสิ เวลาคนตายนอนหลับไปเลย บางคนตายก่ายหน้าผาก “โอ้! ยังไม่ได้ทําอะไรเลย ตายแล้ว” พวกนี้ไปไหนก็ไม่รู้

แต่คนตายนิ่งๆ ตายด้วยความนิ่มนวล เวลาตายมันจะบอกเลยนะ บางคนเกิดกรรมนิมิต โอ้โฮ! ตายดิ้นพราดๆ เลย เพราะทําอะไรไว้เยอะ แน่นอน อบายภูมิเด็ดขาด ดิ้นพราดๆ เลยน่ะ เวลาคนตาย ตายด้วยความนุ่มนวล

นี่เหมือนกัน ทําสมาธิได้แล้วมันจะไปพรหมใช่ไหม

ทําสมาธิได้แล้ว เวลาตายแล้วดิ้นพราดๆ มันก็เกิดเป็นเดรัจฉานแน่นอน สําคัญตรงนั้นด้วย ไม่ใช่ทําแล้วจะมาการันตี ใครการันตีให้ใครได้ พระพุทธเจ้ายังแค่พยากรณ์รับรู้ พระพุทธเจ้ายังการันตีให้ใครไม่ได้เลย

ความสะอาดบริสุทธิ์ ความรู้จริงของตน ทุกคนต้องทําเอง ทุกคนต้องปฏิบัติเอง ทุกคนต้องรู้เอง แล้วความรู้อันนั้นมันจะการันตีหัวใจดวงนั้น มันจะคุ้มครองหัวใจดวงนั้น มันจะพาหัวใจดวงนั้นให้ไปตามอํานาจวาสนาของสติปัญญาที่จะรักษา

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องมีคุณธรรมในใจ ผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ไม่มีใครทําให้ ไม่มีใครส่งเสียให้ ทําเองทั้งนั้น อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนเป็นผู้ปฏิบัติของตนเป็นสัจจะเป็นความจริงของหัวใจดวงนั้น เอวัง

อุบายการที่เราจะตอบแทนบุญคุณน่ะ มองกันได้แค่วัตถุ
ถ้ามันเรื่องถึงบุญกุศล มองได้ไม่ถึงนั่น แต่มองได้แค่วัตถุ
ในแค่วัตถุนะ แค่ความเป็นอยู่ในโลกนี้มันก็มีปัญหาแล้ว
ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ว่าเบื่อโลกๆ
เบื่อโลกแล้วจะเอาสิ่งใดตอบแทน
คําว่า “เบื่อโลก”
ถ้ามันเบื่อกิเลสสิ เบื่อความเห็นผิดสิ

๒

เบื่อโลก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๔ ธันวาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “เบื่อโลก”

ผมเป็นเด็กวัยรุ่นที่เบื่อทุกอย่าง เบื่อสังคมในโรงเรียน เบื่อผู้คนที่เห็นแก่ตัว น้อยใจเหลือเกินครับที่เกิดมาต้องเจออะไรแบบนี้ อิจฉาคนอื่นที่ได้ไปเที่ยวเล่นได้ แต่ผมต้องทํางานช่วยพ่อแม่ ผมเบื่อไปหมดเลย ทั้งที่บ้าน ที่โรงเรียน อยากเหมือนเด็กคนอื่นที่ได้เที่ยวเล่น น้อยใจชีวิตเหลือเกินครับ ผมอยากมีความสุขกว่านี้

ตอบ : นี่พูดถึงว่าเบื่อโลกนะ มีคนเบื่อโลก เบื่อกับชีวิตจําเจของตนเอง มีปัญหามามาก ถ้ามีปัญหามามากนะ มันมีผู้บริหาร เวลาเขามาหาเรา เขามาพูดทํานองนี้เหมือนกัน บอกเขาก็เบื่อ เบื่อมาก เบื่อมากเพราะเขาเป็นผู้บริหาร

ผู้บริหารแล้วแบบว่าเขาได้ทุนการศึกษา พอศึกษามาต้องใช้ทุน ใช้ทุนสอนมหาวิทยาลัยไง แล้วเด็กมันไม่สนใจนี่แหละ แล้วเขาเบื่อมากๆ เพราะว่าความรู้ของเขา เขาศึกษามามันมีคุณประโยชน์ แต่เขาว่าความรู้ของเขาควรได้ประโยชน์มากกว่านี้แต่สังคมไม่สนใจ เขาก็เบื่อของเขา

เราก็ตอบเขาไปตอนนั้นน่ะ บอกว่าถ้าเขาเบื่ออย่างนั้น เขาว่าเบื่อสังคมอย่างนี้ คิดว่าสังคมจะสมความปรารถนาของเรา แล้วเราคิดว่าเราจะหนีสังคมไป มันหนีไม่พ้นหรอก

เพราะว่าในสังคมเราก็คือมนุษย์เหมือนเดิมนี่แหละ มนุษย์เหมือนกัน แต่เราอยู่ในสังคมหนึ่ง เราก็คิดว่าอีกสังคมหนึ่งมันจะมีคุณค่า แล้วคิดว่าสังคมอื่นมันจะมีประโยชน์ไง แล้วเราก็คิดว่าหาสังคมนั้น คือเราตั้งค่าไว้สูง เราตั้งค่าความรู้ของเรา เราตั้งเป้าของเราไว้สูง แล้วมันไม่ได้สมความปรารถนาของเรา เราก็เบื่อหน่าย อันนั้นเขาเบื่อหน่ายในทางบวกนะ

แต่นี่เขาว่า ผมเป็นเด็ก เบื่อหน่ายทุกๆ อย่าง เบื่อหน่ายสังคม สังคมในโรงเรียน เบื่อหน่ายคนเห็นแก่ตัว น้อยใจครับที่เกิดมาเจออะไรแบบนี้ไง

เบื่อหน่ายคนที่เห็นแก่ตัว เบื่อหน่ายต่างๆ ความเบื่อหน่าย เบื่อหน่าย มันเบื่อหน่ายแล้วมันจะยํ้าคิดยํ้าทํา พอยํ้าคิดยํ้าทํา มันทําให้ตัวเองตํ่าต้อยไปเรื่อย ตัวเองตํ่าต้อยไปเรื่อย ถ้าตัวเองตํ่าต้อยไปเรื่อยนะ

นี่พูดถึงเขาบอกเขาเป็นเด็ก คําว่า “เป็นเด็ก” พอเป็นเด็ก วุฒิภาวะมันยังแบบว่าสะอาดบริสุทธิ์อยู่ มองโดยภาพใสๆ ไง มองด้วยภาพความเห็นของตน

แต่ในธรรมะนะ ในความเป็นจริง ในความเป็นจริงนะ เวลาการเกิด การเกิดมีคุณค่ามาก ชีวิตนี้มีคุณค่ามาก ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนเอาไว้ว่า มันเปรียบเหมือนนะ ในการเกิดคือเปรียบเหมือนท้องทะเลเลย แล้วมันมีบ่วงอยู่บ่วงหนึ่ง แล้วมันมีเต่าตาบอดมันโผล่จากในทะเลขึ้นมา ถ้ามันได้เข้าบ่วงนั้นมันถึงจะได้มาเกิดเป็นมนุษย์นะ

การที่ได้เกิดเป็นมนุษย์มีคุณค่ามากๆ แต่มีคุณค่ามาก พอเราได้เกิดเป็นมนุษย์แล้วเราได้สถานะของความเป็นมนุษย์แล้ว พอเราได้สถานะความเป็นมนุษย์แล้ว พอเราเบื่อหน่ายขึ้นมาแล้ว เราคิดว่าสิ่งนี้มันไม่มีค่า สิ่งนั้นไม่มีค่า

สิ่งความเกิดเป็นมนุษย์มันมีค่ามากๆ

แต่ที่พูดว่า เกิดด้วยบุญกุศล เกิดด้วยมีเวรมีกรรม เกิดด้วยความตํ่าต้อย แต่ความตํ่าต้อยนะ ในสังคมทางโลก ถ้าใครประกอบธุรกิจจากศูนย์จนขึ้นมาเป็นเศรษฐีโลก นั่นน่ะเขาว่าคนคนนั้นมีความสามารถ

ถ้าเกิดมาปากกัดตีนถีบมา จากลบเลย จากไม่มีสิ่งใดเลย เขาประกอบธุรกิจ เขาทําธุรกิจของเขาจนเขาประสบความสําเร็จ นั่นคือความสามารถของเขา เขาประกอบธุรกิจจนประสบความสําเร็จ อย่างนั้นน่ะโลกถึงยอมรับ ถ้าโลกยอมรับนะ

แต่ถ้าคนเกิดมาได้รับมรดกตกทอด เกิดมาก็ โอ้โฮ! พ่อแม่มีแสนแสนล้านแล้วอย่างนี้ เกิดมาแค่รักษามรดกอย่างนี้ มันจะรักษาได้หรือรักษาไม่ได้นั่นอีกเรื่องหนึ่งเลยนะ นี่พูดถึงคุณค่าของความเป็นมนุษย์ ถ้าคุณค่าของความเป็นมนุษย์นะ ฉะนั้นบอกว่า สิ่งที่มันมีค่าๆ มีค่าคือความเป็นมนุษย์นี่

ฉะนั้น เขาบอกว่าเขาเป็นเด็ก พอเขาเป็นเด็กขึ้นมา เราจะบอกว่า คุณค่าของการเกิดมามันมีค่า ถ้ามีค่า มันทัศนคติตรงนี้ไง ทัศนคติตรงที่ว่า ถ้าเห็นไง เบื่อหน่าย เบื่อหน่ายคนเห็นแก่ตัว

คนเห็นแก่ตัว ถ้าพูดถึงว่า เขาบอกว่าเขาอยากได้เที่ยวเล่น เขาอยากได้อะไร เขาไม่ให้เราเล่น ไม่ให้เราเที่ยวเล่น ถ้ามีการช่วยเหลือนะ มีการช่วยเหลือครอบครัว มีหน้าที่การงาน ถ้าเราทําของเรา เราทําด้วยหน้าที่การงานของเรา เพราะเราเกิดมาแบบนี้ เวลาเรามอง ให้มองมุมกลับ

มองมุมกลับนะ เวลาคนที่เกิดมามีอํานาจวาสนา มีคนส่งเสริม มีคนดูแล แล้วคนที่ไม่มีอํานาจวาสนา หนึ่ง แล้วดูคนพิการๆ ตอนนี้มีคนพิการที่เขาไม่มีแขนไม่มีขา เวลาเขามุมานะของเขา เขาพยายามขวนขวายของเขา เขาพยายามมีการศึกษาของเขา จนเขาเป็นตัวอย่างเป็นต้นแบบให้กับสังคมได้ ทุกคนต้องนับถือนํ้าใจของเขา

ถ้าเราคิดดูสิว่า เขาพิการอาการไม่ครบ ๓๒ ทําไมเขาไม่เบื่อหน่ายชีวิตเขาล่ะ ทําไมเขาขวนขวายจนเขาดํารงชีพของเขาจนเป็นผู้ที่ชี้นําสังคมได้ล่ะ อันนั้นพูดถึงว่านั่นเป็นทัศนคตินะ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าคําว่า “เบื่อหน่ายๆ” เพราะถ้ามันเบื่อหน่ายต่อเนื่องไป มันน้อยใจไป มันก็ทําให้ตัวเองตํ่าต้อยไป ความรู้สึกนึกคิดของคนมันจะแบบว่าเหลวไหลไป แต่ถ้ามันมีสติสัมปชัญญะคิดขึ้นมาได้ คิดขึ้นมาได้ก็เริ่มต้นจากเรานี่แหละ เริ่มต้นจากความเกิดเป็นมนุษย์นี่

เริ่มต้นจากความเป็นมนุษย์ เราเสมอภาค เราเกิดมาเป็นญาติกันโดยธรรม ทุกคนเวลาเกิด เกิดจากพ่อจากแม่ เกิดจากเวรจากกรรมทั้งนั้น เราเสมอภาคกัน เกิดมามีปากมีท้องเหมือนกัน เกิดมามีพ่อมีแม่ทุกคน เพียงแต่ว่าพ่อแม่เลี้ยงดูดี กับพ่อแม่ที่ว่าไม่มีความพร้อม เขาเอาไปให้คนอื่นเลี้ยงดูนั่นอีกเรื่องหนึ่ง แต่เราก็ได้เกิด

เราคิดว่าคําว่า “เสมอภาค” เกิดมามีปากมีท้องเหมือนกัน เกิดมาต้องมีปัจจัยเครื่องอาศัยเหมือนกัน ถ้าเขามีสติปัญญาของเขา เขาใช้สอยของเขาพอประมาณ ที่เหลือของเขา เขาทําประโยชน์กับโลกได้ด้วย

แต่ของเรา เราขาดแคลน ขาดแคลนมันก็เป็นบุญกุศลของเรา เวลามาบวชเป็นพระ จะมั่งมีศรีสุขขนาดไหน ทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน มาบวชเป็นพระแล้วมีผ้า ๓ ผืนเหมือนกัน พระพุทธเจ้าให้ถือผ้า ๓ ผืน ไอ้ที่เหลือนั่นบริขารโจล คือเขาใช้สอยของเขาด้วยความเกินที่พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้

แต่ถ้าเป็นพระเราผ้า ๓ ผืนเหมือนกัน จะมั่งมีศรีสุขทุกข์จนเข็ญใจขนาดไหน บวชมาแล้วถือผ้า ๓ ผืนเหมือนกัน เวลาบิณฑบาตเหมือนกัน

ทีนี้บิณฑบาตขึ้นมาแล้ว พระสีวลีเป็นผู้ที่รํ่ารวยที่สุด บิณฑบาตที่ไหนมีแต่คนใส่บาตรมหาศาลเลย พระทุคตะเข็ญใจเป็นพระอรหันต์เหมือนกันนะ บิณฑบาตไม่เคยอิ่มเลย ฉันไม่เคยอิ่มเลย นั่นก็บุญกุศลของเขา

จนพระสารีบุตรสงสัยนะ ไปถามว่ามันเป็นจริงอย่างนั้นหรือ เพราะพระสารีบุตรไม่เคยเจอสภาพแบบนั้น เพราะพระสารีบุตรเป็นอัครสาวกเบื้องขวา ลาภสักการะมหาศาล เป็นอย่างนั้นจริงๆ หรือ ไปถามก็เป็นอย่างนั้นจริงๆ

พอเป็นอย่างนั้นจริงๆ ด้วยบุญกุศล พระสารีบุตรต้องจับบาตรไว้นะ จัดอาหารแล้วจับบาตรไว้ เพราะพระสารีบุตรปล่อยบาตร อาหารนั้นจะค่อยๆ จางไปหายไป จับบาตรไว้เลย พระองค์นั้นฉันอิ่มมื้อนั้น ตั้งแต่เกิดมาไม่เคยฉันข้าวอิ่มแม้แต่มื้อเดียว แต่พอฉันข้าวมื้อนั้นอิ่มก็นิพพานวันนั้นเลย นี่กรรมมันให้ผลอย่างนั้น พอกรรมให้ผลอย่างนั้นปั๊บ

เราจะพูดถึงว่า เรื่องเวรเรื่องกรรมมานี่มันทํามาแต่ภพชาติใดก็แล้วแต่ แล้วเราเกิดมาแล้วในปัจจุบันนี้ ในปัจจุบัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนที่ปัจจุบันนี้ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนเข้ามา สอนเข้ามาในใจของเราไง

ถ้าในใจของเรานะ ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา แค่ได้เกิดเป็นมนุษย์นี่เราพอใจนะ แปลก ในใจลึกๆ เรานี่ เราถือว่าการเกิดเป็นมนุษย์มีค่าเท่ากัน เสมอภาคกัน แล้วเราพอใจ เราไม่เคยน้อยเนื้อตํ่าใจในชีวิตเลย เราไม่เคยน้อยเนื้อตํ่าใจอะไรเลย มีอย่างเดียวเท่านั้นน่ะ มุมานะลุยอย่างเดียว จะปฏิบัติ จะเอาไปให้ได้อย่างเดียว

มันไม่เท่ากันหรอก เกิดเป็นลูกเศรษฐีในตระกูลเดียวกันก็ยังมาน้อยใจว่าพ่อแม่รักแตกต่างกัน มีทรัพย์สมบัติเหมือนกันนะ มันก็ยังมาน้อยใจนะ แม่รักคนนู้น พ่อรักคนนี้ ไอ้คนนี้ไม่ได้รับความรัก

แต่ความจริงพ่อแม่ก็รักลูกทุกคนนั่นแหละ แต่มันจะมากจะน้อยมันอยู่ที่ดุลพินิจไง อยู่ที่ความเห็นน่ะ ความเห็นว่าลูกคนนี้มีความฉลาดมีความสามารถก็ดูแลน้อยหน่อย ลูกคนไหนของเราบกพร่อง ลูกคนไหนของเรามันจะไม่ทันเขา เราก็ดูแลเข้มข้นหน่อย ไอ้ลูกมันก็มาน้อยใจกันน่ะ แต่ความรักของพ่อแม่มันเรื่องธรรมดา มีอยู่แล้ว

นี่พูดถึงว่าการเกิด เวลาเกิดมาเป็นมนุษย์มีค่ามาก

ฉะนั้น พอบอกเบื่อโลกๆ

พอเบื่อโลกนะ มันมี เวลาเบื่อโลก ถ้าถึงกับประชดประชันมันก็ทําให้ชีวิตไม่ราบรื่นทั้งสองฝ่าย เวลาพ่อแม่หรือในสังคม ลูกของเรานะ ถ้าเขาประชดประชันขึ้นมามันก็มีความกระเทือนไปทั้งนั้นน่ะ นี่พูดถึงประชดประชันนะ แต่ถ้าพูดถึงทําร้ายตัวเองนั่นจบเลยนะ

ฉะนั้น ถ้ามันย้อนกลับมา พ่อแม่นี้เป็นพระอรหันต์ของลูก ท่านให้ชีวิตเรามานี่พอแล้ว ให้ชีวิตเรามา เรามีชีวิตแล้ว ชีวิตนี้มีค่าแล้ว เราจะขวนขวายของเรา แล้วถ้ามีอํานาจวาสนา ยังหาสิ่งนั้นมาทดแทนบุญคุณพ่อแม่อีกต่างหาก

พ่อแม่ให้ชีวิตนี้มา ทรัพย์สมบัติที่ได้หามาก็เหมือนกับของพ่อแม่ เพราะถ้าไม่มีพ่อแม่ก็ไม่มีเรา เพราะมีเรา เราถึงมีสมบัติ แล้วสมบัตินั้นน่ะเราทดแทนได้หมดเลย นี่เรื่องของสมบัตินะ

แต่ถ้าเรื่องของปัญญา ปัญญาพ่อแม่ ถ้าอยากให้พ่อแม่ประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ก็ต้องมีอุบายอย่างไรให้พ่อแม่รู้จักนึกพุทโธขึ้นมา มันต้องมีอุบาย ถ้ามีอุบายขึ้นมา อันนั้นถ้าอุบายพยายามดัดแปลงให้เข้ามาปฏิบัติ ให้เข้ามาอย่างนี้ อันนี้อีกเรื่องหนึ่ง อันนั้นเป็นวิธีการ เป็นอุบาย อุบายจะให้ทรัพย์สมบัติที่ดีกว่านี้ ให้ทรัพย์สมบัติที่จะไปภพชาติหน้า

แต่โลกไม่เข้าใจหรอก โลกเห็นแต่ทรัพย์สมบัติในชาตินี้แหละ ไอ้ชาติต่อไป ไม่รู้ว่าชาติต่อไป การเกิดต่อไปมันจะมีคุณค่ามากน้อยแค่ไหน

นี่พูดถึงว่าอุบายการที่เราจะตอบแทนบุญคุณน่ะ มองกันได้แค่วัตถุ ถ้ามันเรื่องถึงบุญกุศล มองได้ไม่ถึงนั่น แต่มองได้แค่วัตถุ ในแค่วัตถุนะ แค่ความเป็นอยู่ในโลกนี้มันก็มีปัญหาแล้ว

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ว่าเบื่อโลกๆ

เบื่อโลกแล้วจะเอาสิ่งใดตอบแทน คําว่า “เบื่อโลก” ถ้ามันเบื่อกิเลสสิ เบื่อความเห็นผิดสิ แต่ชีวิตภพชาติของเรา โลกคือภพ ว่าสัตว์โลกๆ เราก็เป็นโลกธาตุหนึ่ง โลกธาตุหนึ่งเพราะเรามีหัวใจ ภวาสวะ ภพนี้โลกหนึ่ง

เพราะบาปบุญคุณโทษเกิดจากหัวใจเรานี้ แล้วเวลาหัวใจเรานี้มันสะสมบุญกุศลแล้วมันก็เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะตามเวรตามกรรมนี้ มันก็เป็นแบบว่าจิตของเราเป็นจุดศูนย์กลาง แล้วมันจะวนไปในวัฏฏะ ถ้าวัฏฏะมันหมุนไปตามนั้น นี่พูดถึงผลของวัฏฏะนะ แต่ถ้าพูดถึงในปัจจุบันนี้เราก็คิดว่าตั้งแต่เกิดจนหมดอายุขัยไปนั่นก็ภพชาติหนึ่ง ถ้าภพชาติหนึ่งในภพชาตินั้น

ถ้าพูดถึงว่า ผมเป็นเด็กวัยรุ่น ผมเบื่อมาก เบื่อสังคมโรงเรียน

ถ้าเบื่อสังคมโรงเรียน เราไปโรงเรียนเพื่อการศึกษา ถ้าเราศึกษา สังคมโรงเรียน เพราะว่าสังคมโรงเรียนถ้ามันแบบว่าแข่งขันกัน เด็กที่มันด้อยโอกาสมันก็มีปมด้อย นั่นพูดถึงปมด้อย เพราะเราคิดไง

แต่ถ้าเราคิดถึงว่าเราไปศึกษา ถ้าสังคมในโรงเรียนเรามีปมด้อยสิ่งใดนั่นมันก็เป็นเรื่องของเรา แต่เด็กมันบริหารไม่ได้หรอก ฉะนั้น มันก็น่าเห็นใจอยู่

แต่คําว่า “เบื่อโลกๆ”

เราพยายามจะบอกว่า เราเกิดกับโลก เราต้องอยู่กับโลก โลกมันเป็นอย่างนั้น แล้วถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมา เราก็อยู่กับโลก อยู่กับโลกโดยเหนือโลก

อยู่กับโลกโดยอยู่กับโลก อยู่กับโลกโดยแบกโลก มันก็มีทุกข์มียากแตกต่างกันไป ถ้ามันแตกต่างกันไปนะ แต่ถ้ามันมีทัศนคติ ถ้ามองเป็นบวกแล้วมีบุญกุศลหมด แล้วทําได้ เราเกิดมาภพชาตินี้แล้วเราจะจัดการขึ้นมาให้สิ่งที่ยั่วยุในใจที่มันปิดบังในใจ ให้เรามีทัศนคติความเห็นผิด

มันเป็นอย่างนั้นจริงนะ เบื่อคนที่เห็นแก่ตัว จริง ถ้าเบื่อคนที่เห็นแก่ตัว แต่เพราะเวรเพราะกรรมถึงเกิดมาเจอเขาไง

อเสวนา จ พาลานํ ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา เราไม่อยากเสวนากับคนพาล เราไม่อยากเสวนากับคนเห็นแก่ตัว แต่มันอยู่ในสังคมเดียวกัน สังคมเดียวกัน เราก็ต้องรักษาหัวใจของเรา เราต้องเท่าทันหัวใจของเรา แล้วถึงเวลาแล้ว เวลาเรียนแล้ว เวลามันจบแล้วมันก็แยกกันไป ถ้ามันแยกกันไป เห็นไหม

สิ่งที่ว่า น้อยใจที่เกิดมาต้องมาเจออะไรแบบนี้ อิจฉาคนอื่นที่เที่ยวเล่น

อิจฉาคนอื่นๆ เดี๋ยวเราก็ได้เที่ยวเล่น เดี๋ยวเราก็โตขึ้นมา เวลาคนที่เขามีสติปัญญาเขาทํางานมาตั้งแต่เด็ก พอโตขึ้นมาแล้วเขาเที่ยวรอบโลก

นี่ก็เหมือนกัน เขาไปเที่ยว เราแค่มองแค่นั้นน่ะ แล้วเขาไปเที่ยวที่ไหนก็แล้วแต่ ที่นั่นธุรกิจบริการเขาต้องอยู่ที่นั่นอยู่แล้ว เวลาเราคิดนะ อย่างเช่นตอนปีใหม่เขาไปเที่ยวธรรมชาติกัน

เมื่อก่อนกูอยู่ในป่า กูอยู่กับนํ้าตกมาตลอด เราอยู่มาอย่างนั้น เราอยู่ตอนที่เขาไปเที่ยวกันนั่นน่ะ เมื่อก่อนเราเที่ยวธุดงค์ก็อยู่ในนั้นน่ะ เราอยู่ป่านํ้าตก ๗ สี นํ้าตก เรานอนอยู่นั่น เรานอนอยู่กับนํ้าตกมาตลอด ไอ้บรรยากาศดีๆ อากาศดีๆ เราอยู่มาหมดแล้ว แล้วเดี๋ยวนี้เขาต้องไปแสวงหากัน เห็นไหม

นี่ก็เหมือนกัน ฉะนั้น เขาว่า ผมต้องช่วยพ่อแม่ทํางาน ผมเบื่อไปหมด เบื่อที่บ้าน เบื่อที่โรงเรียน อยากเหมือนเด็กที่ได้เที่ยวเล่น

เดี๋ยวเราก็ได้ ถ้าเรามีความจําเป็นนะ คนเราเกิดมาฐานะไม่เท่ากัน เราเกิดมาจากพ่อแม่ที่ว่าไม่รํ่ารวยเหมือนเขา หรือไม่มีความพร้อมเหมือนเขา หรือพ่อแม่ที่ดีนะ ถึงจะรํ่ารวยนะ เวลาลูกเขาก็ต้องให้รู้จักประหยัดมัธยัสถ์ ไม่ให้ลูกนิสัยเขาเสีย บิลล์ เกตส์เขาบอก เขาบอกว่าไม่อยากให้โรครวยทําลายลูกชายเขา

เขาใช้คําว่า “โรครวย” นะ โรครวยคือการปรนเปรอไง การปรนเปรอจนเด็กมันไม่รู้จักยั้งคิด เขาไม่ต้องการให้โรคแบบนี้ทําลายเด็ก คนรวยคิดอย่างนี้ก็มี

แล้วของเรา ถ้าเราจะขาดแคลน เราจะไม่ได้เที่ยวเล่น มันเป็นเวลาที่เราต้องช่วยพ่อแม่ทํางาน เราก็ทําให้มันเสร็จ แล้วเวลาเราพักหัวใจเราได้มันจะเป็นประโยชน์นะ

นี่ถ้ามันเป็นประโยชน์ เราอยากจะให้ตั้งสติ ตั้งสตินะ แล้วพยายามทําให้มันสําเร็จไปได้ ถ้ามันสําเร็จไปได้ ชีวิตในครอบครัวมันก็จะราบรื่น แต่ชีวิตในครอบครัวมันมีผลไง อภิชาตบุตร บุตรที่ดีกว่าพ่อกว่าแม่ใช่ไหม บุตรที่เกิดมามีเวรมีกรรม แต่ก็บุตรทั้งนั้นน่ะ

แต่มันมี อยู่ในพระไตรปิฎก เราศึกษาในพระไตรปิฎกมาหลายรอบ เห็นเรื่องอย่างนี้มาเยอะ ถ้าเห็นเรื่องอย่างนี้มาเยอะ แล้วพอเขาไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าทําไมเป็นเช่นนี้ ท่านบอกมันเป็นเช่นนี้ตั้งแต่ชาตินั้นๆ เคยเป็นมาอย่างนี้ๆ มันต้องมีที่มาที่ไปทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้เราไม่รู้ที่มาที่ไปไง แต่ในปัจจุบันนี้เราต้องมารับสถานะสภาวะแบบนี้มันก็อึดอัดนะ แต่ถ้าเรามาศึกษาธรรมะแล้วนะ แล้วพยายามวางใจให้ได้ วางใจให้ได้ วางใจให้ได้เพราะมันเป็นการชดใช้ ถ้าเป็นกรรมเก่า แต่ถ้าเป็นปัจจุบันนี้เราก็พยายามจะรักษากันเพื่อจะให้เจริญก้าวหน้านั้นไป

นี่พูดถึงการเบื่อโลก เพราะเรายังไม่ได้ประพฤติปฏิบัติจนรู้แจ้ง ถ้ามันรู้แจ้งมันก็ไม่มีกิเลส ถ้ามันไม่มีกิเลสก็คือมันไม่ทุกข์ แต่นี้เพราะเรายังไม่ได้ประพฤติปฏิบัติ เราถึงไม่รู้อะไรเลยไง

เราจะไปรู้แจ้งได้อย่างไร เราไม่รู้ถึงความคิดเราว่าความคิดนี้ถูกหรือผิด ความคิดที่เราคิดอยู่นี่มันถูกหรือผิด แต่เพราะความชอบ เราเห็นบทบาทของเพื่อน หน้าที่ของเพื่อนกับหน้าที่ของเรา เราไปเทียบเคียงกันเท่านี้ไง เราไปเทียบเคียงที่เราเห็นเท่านั้นไง แต่เราไม่รู้หรอกว่ามันมาจากไหน

ฉะนั้น ถ้ามันไม่รู้มาจากไหน เราก็อาศัยธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พยายามประพฤติปฏิบัติให้มันอยู่ในกรอบเพื่อจะไม่ให้มันบาดหมางกันมากเกินไป

แต่ถ้ามันจะรู้แจ้งนะ เรื่องอย่างนี้ แหม! ภาษาเรานะ มันไม่ใช่เรื่องความทุกข์เลย มันไม่ใช่เรื่องอะไรเลยนะ แต่เด็กมันทุกข์เกือบตายนะ แต่ภาษาเรา เพราะเรามองโลกอีกแง่มุมหนึ่งเลยไง

เรามองโลกว่า กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน แล้วสิ่งที่เราเกิดมานี่เกิดมาจากเวรจากกรรม มันก็จะมีเวรมีกรรม ใครมีเวรมีกรรมนะ มันก็ต้องแจกแจงไปตามเวรตามกรรมอันนั้นไง

ทีนี้เวรกรรมอันนั้นหนึ่ง แต่เรามีสติปัญญามากกว่านั้น มีเวรมีกรรมก็แล้วแต่ เราก็ฝืน เราฝืนนะ ถ้าฝืนก็ฝืนด้วยความรู้สึกนึกคิดให้มันนึกคิดสิ่งที่ดี แล้วเวลาฝืนแล้วเราจะมาประพฤติปฏิบัติ เห็นไหม

คนที่มีบุญกุศลเวลาปฏิบัติแล้วมันราบรื่น ปฏิบัติแล้วมันดีงาม เรามีเวรมีกรรมมาก เวลาปฏิบัติแล้วลุ่มๆ ดอนๆ ปฏิบัติก็ไม่ได้เรื่องสิ่งใด ปฏิบัติแล้วก็มีความทุกข์ความยาก เราก็จะฝืนของเรา เราก็จะทําของเรา

เพราะทุกคนเกิดมามีกายกับใจเหมือนกัน มีสิทธิเสรีภาพเหมือนกัน แต่คนเรากิเลสหยาบ กิเลสหนา กิเลสบางต่างกันตรงนี้ มันทําให้การปฏิบัติราบรื่นต่างกัน ทุกข์ยากแตกต่างกันไป แต่การปฏิบัติเหมือนกัน ถ้ามันเข้าสู่อริยสัจเหมือนกันนะ มันก็สิ้นกิเลสไปได้เหมือนกัน นี่มันเป็นสิทธิเสรีภาพที่เสมอกัน มันแตกต่างกันด้วยเวรด้วยกรรม

เวรกรรมคือทัศนคติ เวรกรรมคือความเห็น เวรกรรมของคนน่ะ ทําไมคนนี้คิดดี๊ดี โอ้โฮ! คนคิดดีคิดดีมากๆ นะ คิดเลวร้ายไม่ได้ ไอ้คนคิดเห็นแก่ตัว อย่างที่ว่าผมเบื่อมากเลยที่คนเห็นแก่ตัว มันคิดอย่างนั้นน่ะ มันเป็นอย่างนั้นน่ะ

ถ้าเป็นอย่างนั้นปั๊บ เราก็มีจุดยืนของเรา เรามีจุดยืนของเรานะ เวลาเขาเห็นแก่ตัวก็เรื่องของเขา เราพยายามจะไม่เห็นแก่ตัวแบบเขา แล้วเขาเห็นแก่ตัวอย่างไร เขาแสวงหาสิ่งใดก็ปล่อยเขาไป

บอกว่า เราแก้ไขเขาไม่ได้ แต่ถ้าเขาไปเห็นคนอื่นที่ทําดีๆ จนเขาสํานึกได้ วันนั้นเขาจะแก้ไขเขาได้ นี่พูดถึงว่า เราไม่มีหน้าที่จะไปแก้ไขใครทั้งสิ้น เรามีหน้าที่แก้ไขหัวใจของเราไง แก้ไขว่าเบื่อโลกๆ ทําให้มันพ้นไป

เพราะคําว่า “เบื่อโลก” นะ เราเกิดมากับโลก เพราะมันมองมุมมองต่างกัน เรามองว่าสิ่งที่มีค่าคือหัวใจของคน สิ่งที่มีค่าคือหัวใจนี้มีค่ามาก ถ้ามีค่ามากแล้ว สิ่งอื่นๆ มันมาทีหลังทั้งนั้นน่ะ

แต่ในเมื่อคนมันมีความคิดอย่างนั้น เราต้องอยู่ในสังคมอย่างนั้น เราจะรักษาหัวใจของเรา เราจะไม่ปล่อยหัวใจของเราให้เลวร้ายไปแบบเขา แล้วถ้าไม่เลวร้ายไปแบบเขา แต่ทําไมเราทุกข์ล่ะ

เราทุกข์เพราะว่าเราไม่ได้ฝึกหัด ไม่ได้ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาทุกข์เวลายากไปออกประพฤติปฏิบัติ ออกปฏิบัติอยู่ ๖ ปีทุกข์ยากขนาดไหน ท่านยังฝ่าฟันอุปสรรคมาทั้งหมด สุดท้ายแล้วท่านทําจริงทําจังของท่าน ท่านถึงสําเร็จไปหมด แล้วเรื่องนั้นเลยกลายเป็นเรื่องไร้สาระเลย แต่เวลาเราอยู่นั้นมันจะมีปัญหามาก นี่พูดถึงการเบื่อโลกนะ จบ

ถาม : เรื่อง “มีดเชือดคอ”

ขอบพระคุณหลวงพ่อในการตอบคําถามที่ผ่านมา เรื่อง “พุทโธได้ดี” ตอนนี้พยายามทําพุทโธให้ชํานาญครับ ทําไปทํามามีเรื่องสะกิดใจนิดหน่อยครับ

๑. นั่งสมาธิช่วงนี้เป็นบ่อย เหมือนมีมีดเย็นๆ มาเชือดคอครับ ไม่เจ็บแต่เสียวๆ บางทีพุทโธถี่ๆ อาการก็หาย บางทีเห็นเป็นภาพคอขาดวิ่นเลยครับ พลิกแพลงมาหลายท่าแล้วครับ

๒. เวลานั่งสมาธิ ผมจะมีแสงจ้าค้างอยู่เป็นปกติ ไม่ว่าจะนั่งปิดไฟหรือเปิดไฟในห้องก็จ้าเท่ากัน ช่วงนี้มีกะพริบวาบๆ ได้ด้วย ผมถอยมาที่พุทโธชัดๆ เลยไม่ค่อยได้สนใจ จนกระทั่งมีอารมณ์ละเอียดว่างๆ เนียนๆ มาแทรก มันเริ่มรู้พุทโธไม่ชัด ไฟเริ่มดับ กายเริ่มหาย ยื้อสักพักชักไม่ไหว ก็เลยกระชากความรู้สึกมาที่กายก่อน วิธีนี้พอจะแก้ไขได้ไหมครับ

ตอบ : อันนี้แปลกนะ อันนี้แปลก หมายความว่า ผู้ถามเป็นปกติหรือไม่ ถ้าผู้ถามเป็นปกตินะ คําว่า “ปกติ” เราเป็นปกติธรรมดา

ถ้าไม่ปกติ เพราะในกระทรวงสาธารณสุขเขาบอกว่าพวกจิตเภท พวกอะไร ในสังคมไทย ๓๐ เปอร์เซ็นต์มีอาการผิดปกติทางจิต ถ้ามีอาการผิดปกติทางจิตต้องไปหาจิตแพทย์นิดหนึ่ง ถ้าไปหาจิตแพทย์แล้วกลับมาให้เป็นปกติก่อน ถ้ามันไม่เป็นปกติ เวลาภาวนาไปมันจะเริ่มเป็นแบบนี้ พอเริ่มเป็นแบบนี้ มันมีความโน้มเอียงไปนะ

ที่ว่า “๑. นั่งสมาธิช่วงนี้เป็นบ่อย เหมือนมีมีดเย็นๆ มาเชือดคอครับ ไม่เจ็บแต่เสียวๆ บางทีพุทโธถี่ๆ อาการก็หาย บางทีเห็นเป็นภาพคอขาดวิ่นไป” นี่มันเห็นน่ะ “เห็นเป็นภาพคอขาดวิ่นไปเลยครับ พลิกแพลงมาหลายท่าแล้วครับ”

พลิกแพลงมาหลายท่าแล้วกลับมาพุทโธชัดๆ กลับมาพุทโธชัดๆ อยู่กับพุทโธ อยู่กับพุทโธแล้วสิ่งนี้ไม่เกิดขึ้น ทีนี้สิ่งที่เกิดขึ้น อาการ “เหมือนมีมีดเย็นๆ มาเชือดที่คอ”

มันเป็นการ...ถ้าจิตใต้สํานึกมันเหมือนกับชักนํา จิตเภท จิตมันจะชักนําไป พอจิตชักนําไป เริ่มต้นจากเหมือนมีมีดเย็นๆ มาเชือดคอ นี่เป็นความรู้สึก แล้วมีภาพเห็นว่าคอขาดไปเลย เห็นภาพคอขาดวิ่นไปเลย ตกไปเลย มันเป็นภาพมาให้เห็นแปลกๆ

ไอ้กรณีนี้มันจะย้อนกลับไปในสมัยพุทธกาล ในสมัยพุทธกาลนะ เวลาพระประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาประพฤติปฏิบัติเห็นเป็นอสุภะแล้วขยะแขยงในตัวเองมาก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ท่านรู้ว่าเหตุการณ์แบบนี้จะเกิดขึ้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเห็นว่าเรื่องเหตุนี้จะเกิดขึ้น ท่านก็เลยเข้าวิเวก พอเข้าวิเวกแล้วท่านจะมีคําสั่งห้ามว่าห้ามพระเข้าไปหาไง

ฉะนั้น พวกพระที่เขาประพฤติปฏิบัติเขาไปเห็นอสุภะ เห็นตัวเองเน่าเป็นชํ้าเลือดชํ้าหนองแล้วมันรังเกียจไง รังเกียจก็คิดเอง คนที่ไม่มีปัญญามันคิดได้ขนาดนั้นน่ะ พอรังเกียจขึ้นไปก็เอาบริขารของตน

เพราะพระไม่มีสมบัติ พระมีบริขาร ๘ มีมีดโกน มีธมกรก มีบริขาร ๘ เอาบริขาร ๘ ไปเป็นสินจ้าง สินจ้างให้ช่างกัลบกคือช่างตัดผมเชือดคอให้ เชือดคอตาย โอ๋ย! แล้วเชือดคอตายเยอะมากเลย

พอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าออกจากการปลีกวิเวกมาเห็นพระที่มันแบบร่อยหรอลง ก็ถามพระอานนท์ “ทําไมเป็นเช่นนั้น” พระอานนท์บอกว่า “เวลาเขาภาวนาไปแล้วไปเห็นอสุภะ”

คําว่า “เห็นอสุภะ” โดยสัมมาทิฏฐิ จิตมันสงบแล้ว พิจารณาไปแล้วเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไป ถ้าเห็นอสุภะ อนาคามิมรรค

แต่นี่พอมันเป็นปุถุชน พอไปเห็นอสุภะๆ เห็นแล้วมันขยะแขยง เพราะมันไม่มีพื้นฐาน ไม่มีสิ่งใดรองรับไง ก็เลยไปจ้างเขา มันสะอิดสะเอียนจนจ้างเขาเชือดคอตาย

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงห้าม ห้ามเด็ดขาด ภิกษุ ทําลายชีวิตคนอื่นเป็นอาบัติปาราชิก ภิกษุทําลายชีวิตตัวเองก็ไม่ได้ ทําลายชีวิตคนอื่นก็ไม่ได้ ไม่ได้ทั้งสิ้น ไอ้นี่ไปจ้างเขา นี่พูดถึงเวลาภาวนาไปแล้ว นี่สมัยพุทธกาลเขามีแบบนี้

แต่อันนี้ย้อนกลับมาที่นี่ไง ย้อนกลับมาที่นี่ เพราะมันสองที “๑. เหมือนมีมีดเย็นๆ มาเชือดที่คอ มันไม่เจ็บแต่เสียวๆ นี่มีความรู้สึก”

ไอ้นี่มันไม่มีหรอก มันเป็นความรู้สึกของตน มันเป็นวิตกวิจารณ์ของตน ถ้าวิตกวิจารณ์ไปแล้ว “แล้วพอพุทโธถี่ๆ อาการนั้นหายไป บางทีเห็นเป็นภาพคอที่ขาดวิ่นไปเลย”

ไอ้กรณีนี้ถ้ามันเป็นการภาวนาที่เป็นธรรมมันก็ดีไปอย่างหนึ่ง แต่ทําไมมันไปลงในทางเดียวกันหมดล่ะ

ฉะนั้น ถ้าจิตมันเป็นปกติ ถ้าจิตสงบแล้วเห็น มันเป็นสิ่งที่ว่ามันเป็นธรรมให้เราเห็น ให้เราเห็นเป็นการพิจารณา แต่ถ้าจิตของเรามันไม่ปกติ ไม่ควรทํานะ ไม่ควรทําซํ้าอย่างนี้ กลับมาพุทโธซะ

แต่เราจะบอกว่า หนึ่ง ควรไปปรึกษาหมอก่อน ไปปรึกษาจิตแพทย์ รักษาเช็กตัวเองให้เป็นปกติซะ แล้วถ้ากินยาอยู่ก็วางก่อน ถ้ากินยาอยู่ยังไม่ต้องปฏิบัตินะ

บางคนมาที่นี่ หลายคนบอกว่าผมกินยาอยู่ครับ คือเขาผิดปกติ เขากินยาอยู่ ถ้ากินยาอยู่ ปฏิบัติไปนะ ถ้ากินยาหรือว่าจิตมันไม่ปกติ ให้พุทโธเฉยๆ

การพุทโธๆ คือพยายามสร้างจิตเราให้เข้มแข็งให้เป็นปกติ พอจิตถ้ามันพุทโธได้ แต่พอถ้ามันไม่ปกติแล้วมันจะให้เห็นภาพหลอนอย่างนี้ มันจะเป็นภาพหลอนไป ถ้าเป็นภาพหลอนไป

เราจะบอกว่า ให้กลับไป ต้องไปปรึกษาหมอทีหนึ่ง ควรปรึกษาหมอก่อน ถ้าปรึกษาแล้ว ถ้าเป็นปกติแล้วเรามาสู้กัน นี่ข้อที่ ๑. นะ

“๒. เวลานั่งสมาธิผมมีแสงจ้าค้างอยู่เป็นปกติ ไม่ว่าจะนั่งปิดไฟหรือเปิดไฟในห้อง จะจ้าเท่ากัน ช่วงนี้กะพริบวาบๆ ได้ด้วย ผมถอยมาที่ผู้รู้ พุทโธชัดๆ เลยไม่ค่อยได้สนใจ จนกระทั่งมีอารมณ์ละเอียดว่างเนียนๆ แทรกเข้ามา เริ่มพุทโธไม่ชัด ไฟเริ่มดับ กายเริ่มหาย ชักยื้อกันชักไม่ไหวก็เลยออกมา”

นี่มันต่อเนื่องกันมา แบบว่าเวลาเราพยายามประพฤติปฏิบัติกัน เราภาวนากันนี่ ภาวนาเพื่อให้ความสงบของใจให้ใจมันสงบระงับ พอใจสงบระงับ ความสงบระงับเหมือนคนแข็งแรงสมบูรณ์ คนแข็งแรงสมบูรณ์จะทําสิ่งใดมันทําไปโดยข้อเท็จจริงเป็นกิจจะลักษณะ นี่คือการวิปัสสนา นี่คือการประพฤติปฏิบัติจิต

แต่ถ้าจิตใจของเรามันไม่สมบูรณ์ จิตใจไม่สมบูรณ์ เวลาจิตมันสงบมันไปรู้เห็น นี่มันส่งออก การส่งออก ถ้ามันส่งออก มันส่งออกไปแล้วมันไปรู้ไปเห็นสิ่งใด

เวลาบอกว่าจิตสงบแล้วจะเห็นแสงสว่าง เห็นต่างๆ

อันนั้นเป็นวาสนาของคน ถ้าจิตมันสงบแล้วเห็นแสง เห็นแสงเพราะนั่นไปรู้แสง แต่ถ้าเอาจริงแล้วมันต้องกลับมาที่ความสงบของใจ ถ้าใจสงบระงับมากขึ้น แสงนั้นมันคือสิ่งที่จิตมันไปรู้ แล้วกลับมาที่ความสงบนี้

ถ้าจิตมันสงบแล้วมันสว่าง สว่างทั้งตัวของจิตสว่างด้วย อันนั้นมันเป็นผล ผลที่มันเป็นจริตอย่างนั้น ถ้าจริตอย่างนั้นมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งไง

ฉะนั้น คําว่า “แสงสว่าง แสงมันจ้าๆ” แล้วพอมันจ้าแล้วมันกะพริบๆ กะพริบด้วย มันแว็บๆ แว็บๆ

มันไปเสริมข้อแรก เพราะข้อแรกมันเป็นแบบนั้นแล้วใช่ไหม พอข้อที่ ๒. มันเป็นซํ้าแต่มันเป็นอีกแนวทางหนึ่ง นี่เวลามันออกรับรู้ข้างนอกมันเป็นอย่างนี้

เริ่มต้นที่ว่ามีมีดเย็นๆ เหมือนเชือดคอ เห็นภาพคอตัวเองขาดไป

นั่นก็เป็นนิมิตอันหนึ่ง

แล้วพอจิตมันนั่งไปมีแสงจ้ามันค้างอยู่โดยปกติ

แสงจ้าที่ค้างอยู่ปกตินี่ไม่ใช่แล้ว เพราะเวลาจิตมันสงบระงับมันถึงเห็น เวลาจิตมันกลับมาเป็นปกติแล้วมันก็เป็นปกติธรรมดา มันจะมาค้างอยู่ที่ไหน

นี่พูดถึงว่า ถ้ามันค้างอยู่เป็นปกติ แสดงว่ามันผิดปกติ

เวลาจิตมันสงบ เห็นแสงก็เห็นแสง เวลาถอนออกมาแล้วก็จบ เวลาจิตมันถอนออกมามันก็ไม่เห็นแสงของมันแล้ว เพราะออกมาเป็นปกติไง

เวลาในการประพฤติปฏิบัตินะ ในการศึกษา โปฐิละ โปฐิละใบลานเปล่าๆ เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าศึกษามาโดยการท่องจํา เวลาท่องจําแล้วพระพุทธเจ้าบอกว่านี่ใบลานเปล่า เพราะมันมีการศึกษา ศึกษามาจากการท่องจํา แล้วเป็นความจริงมันไม่มีในใจ

ทีนี้เวลาเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา มันจะประพฤติปฏิบัติมาให้เพื่อเป็นความจริงในใจ ถ้าเพื่อความจริงในใจ สิ่งที่ศึกษามาอยู่ข้างนอก ไอ้ที่แสงต่างๆ มันอยู่ข้างนอก

แต่จริงๆ แล้วถ้าตัวใจมันสงบแล้ว แสงนั้นมันจะไม่เข้ามารบกวนใจนี้ ถ้ามันทําเป็นสัมมาทิฏฐิความถูกต้องดีงาม

แต่ถ้ามันทํามาแล้วโดยความที่พลั้งเผลอ โดยความที่เราไม่เข้าใจ มันจะเห็นแสงบ้าง เห็นอะไรบ้าง นั่นก็เห็น แต่เห็นอย่างนั้น ถ้าคนที่เขาเป็นนะ เขาไม่ต้องการแสง เขาต้องการจิตที่สงบแล้วจิตยกขึ้นสู่วิปัสสนา จิตฝึกหัดใช้ปัญญา จิตฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาในอะไร

ปัญญาในสติปัฏฐาน ๔ ปัญญาในการพิจารณากาย ปัญญาในการพิจารณาเวทนา ปัญญาในการพิจารณาจิต ปัญญาในการพิจารณาธรรม การใช้ปัญญาอย่างนี้คือปัญญาจะชําระล้างกิเลส ปัญญาในพระพุทธศาสนา

แต่การที่เห็นกันอยู่นี้มันเห็นโดยสามัญสํานึกของโลก ถ้าเป็นสามัญสํานึกของโลกเขาเรียกอภิญญา

อภิญญาก็รู้เรื่องโลกๆ นี่ไง มันไม่ใช่เรื่องอริยสัจนะ มันไม่ใช่เรื่องในศาสนา ถ้ามันไม่ใช่เรื่องในพระพุทธศาสนาแล้วเราปฏิบัติไปๆ เราบอกว่าเราเป็นชาวพุทธ เราปรารถนาปฏิบัติในพระพุทธศาสนา ปฏิบัติในการวิปัสสนา แต่ความจริงแล้วมันปฏิบัติโดยทางโลกไง แล้วทางโลกถ้ามันเป็นปกติมันก็หลงอยู่ในโลกไง ถ้ามันผิดปกติขึ้นไปมันก็จะทําให้เราออกนอกลู่นอกทางไป

นี่พูดถึง คําว่า “แสงจ้าหรือแสงไม่จ้า”

ถ้ามันค้างอยู่นี่ เราวางหมด เวลาปฏิบัติไปล้มลุกคลุกคลานนะ เราเริ่มต้นใหม่ เวลาปฏิบัติแล้วมันดีขึ้น เวลาจิตมันเสื่อม เราก็ต้องพยายามฟื้นฟูขึ้นมา ฟื้นฟูขึ้นมาให้มันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา ให้เป็นความเป็นปกติของเรา ถ้ามันผิดปกติต้องทําอย่างนี้

ฉะนั้น ทั้ง ๒ ข้อ ฉะนั้น เขาบอกว่า เขาขอบคุณมาข้อหนึ่งว่า “พุทโธได้ดี”

เวลาบอกพุทโธ พุทโธนี้สําคัญมาก พุทโธได้ดี เวลาเราจะทําสิ่งใดเรายึดพุทโธไว้ ถ้ายึดพุทโธไว้ จิตมันอยู่กับพุทโธ อยู่กับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เรายืนยันตลอดนะกับผู้ที่ประพฤติปฏิบัติว่า กอดพุทโธไว้จะไม่เสียหาย กอดพระพุทธเจ้าไว้

พระพุทธเจ้ากอดไม่ได้ พระพุทธเจ้านิพพานไปแล้วสองพันกว่าปี เราจะไปกอดพระพุทธเจ้าได้อย่างไร

แต่พุทธานุสติ ถ้าพุทธานุสติ จิตเราระลึกพุทโธอยู่นี่ เหมือนกับเรากอดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ กอดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ เหมือนกับพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ก็เอาหัวใจเราอยู่กับใจของเราโดยความมั่นคงของเราไว้ มันจะไม่เสียหาย

ฉะนั้น คนที่ผิดปกติ คนภาวนาแล้วมีอุปสรรค เราจะบอกว่า พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ

เพราะเราเชื่อหลวงปู่มั่น เพราะหลวงปู่มั่นบอกว่า อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

แล้วถ้าอย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ มันก็จะดีขึ้น มันก็จะแบบว่าให้เราปลอดภัย ให้เราไม่โดนใครชักนําไปทางอื่น ไม่ให้ชักนําไปนอกลู่นอกทางไง

ฉะนั้น เขาบอกว่ามันดีขึ้น พอดีขึ้นแล้ว เขาปฏิบัติไปแล้วก็เลยเกิดความสะกิดใจอยากมีเรื่องจะถามข้อที่ ๑. ข้อที่ ๒. นี้มา

ถ้าข้อที่ ๑. ข้อที่ ๒. ขึ้นมา ถ้าไม่ผิดปกติ อยู่กับพุทโธมันจะดีขึ้น อยู่กับพุทโธ สิ่งต่างๆ จะหายไปหมดนะ

แล้วอย่างที่ว่า มีดเชือดคอ หรือว่าคอขาดไป หรือแสงต่างๆ

วางให้หมดเลย เพราะเราปฏิบัติเพื่อไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ปฏิบัติเพื่อผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน เราปฏิบัติเพื่อหัวใจของเรา เราเป็นชาวพุทธ เราต้องการไปเฝ้าพระพุทธเจ้า เราอยากจะมีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นที่พึ่งของเรา

เราไม่ต้องการใดๆ ทั้งสิ้น ถ้าเราไม่ต้องการใดๆ ทั้งสิ้น พยายามพุทโธชัดๆ พุทโธไว้ แล้วอย่างที่ว่ามานี่ให้วางให้หมด

เพราะคําถามมันเฉียดๆ ไปในทางจะเสีย มันเฉียดๆ ไปในทางส่งออก

ฉะนั้น ถ้าสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ ไม่ผิดปกติ ไม่เป็นไร แต่ถ้ามันสติสัมปชัญญะที่มันไม่สมบูรณ์หรือมันขาดแคลนอย่างไร ต้องวางนะ แล้วกลับมาทําให้เป็นปกติ แล้วจะไม่มีเรื่องกระทบกระเทือน ปฏิบัติแล้วจะไม่เสียหาย เอวัง

เรามีศีล มีกรอบ มีขอบเขต
นี่มันเป็นประโยชน์กับเรา
ถ้ามันอยู่ในเหตุการณ์ที่มันรุนแรง เราก็ผ่อนปรนไป
แต่พอพ้นจากตรงนี้ไป เราก็กลับมาเหมือนเดิมของเรา
เราต้องกลับมาเหมือนเดิม
นี่คือธรรม ธรรมคือว่าเราจะต้องรักษา
ศีลของเรา เราไม่ทิ้งแน่นอนอยู่แล้ว
ถ้าเราไม่ทิ้งของเราแน่นอนอยู่แล้ว
เราจะรักษาของเรา รักษาของเรา

๓

ศีลต้องรักษา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ควรทําความจริงหรือทําตามนายสั่ง”

การประเมินผลงานขึ้นเงินเดือนต้องมีการกรอกชั่วโมงภาระงาน ซึ่งเราตั้งใจใส่ตามจริง เช่น นาย ก. ทําครึ่งชั่วโมง แต่เพื่อนร่วมงานรุ่นพี่ท่านอื่นที่ภาระงานน้อยเสนอหัวหน้าว่า ใส่ชั่วโมงภาระงาน ก. ตามเอกสารที่เขียนไว้คือ ๒ ชั่วโมง (ซึ่งรู้กันอยู่ว่าความจริงทํากันแค่ครึ่งชั่วโมง) แล้วหัวหน้าเห็นด้วย แถมสั่งลงมาว่า จากนี้ไปให้ทุกคนเขียนเอกสาร นาย ก. ไว้เป็น ๓ ชั่วโมง แล้วเวลาทําประเมินให้กรอกข้อมูลภาระงาน ก. เป็น ๓ ชั่วโมง

หนูรู้สึกมันเป็นการโกหก โกงเวลา รวมทั้งทําผิดศีลข้อ ๔ แต่ถ้าเราไม่ทําตามก็จะเกิดความขัดแย้งกับผู้ร่วมงานและหัวหน้า ถูกเพ่งเล็ง เพราะก่อนหน้านี้ก็เคยไปคัดค้านหัวหน้าเรื่องการทําอะไรไม่ตามจริง เช่น แปลงบิลใบเสร็จ

อึดอัดใจค่ะ ครั้งนี้ลูกควรทําอย่างไรคะ ทําตามจริงหรือทําตามหัวหน้าสั่ง หรือมีอุบายวางใจอย่างไรคะ ชีวิตทางโลกนี้มันทําให้รักษาศีลให้เป๊ะๆ ยากจริงๆ เมื่อต้องเกี่ยวข้องกับคนอื่น กราบขอบพระคุณหลวงพ่อที่คอยเตือนให้สติ

ตอบ : นี่คําถามเนาะ คําถามเหมือนไม่มีอะไรนะ แต่มี คําถามถึงว่าการรักษาศีล ๕

รักษาศีล ๕ ถ้าการรักษาศีล ดูสิ ในสังคมไทยๆ รัฐบาลทุกรัฐบาลอยากให้ประชาชนมีศีลมีธรรม ถ้ามีศีลมีธรรมขึ้นมา การปกครองมันก็จะสะดวกขึ้นมา ถ้ามีศีลมีธรรมขึ้นมาแล้วสังคมร่มเย็นเป็นสุข มันก็เป็นคุณงามความดี นี่ทุกคนอยากให้มีศีลมีธรรม

เวลามีศีลมีธรรมขึ้นมาอยู่ในสังคมไง เวลาไปตามงานวัด ไปตามงานพิธี เดี๋ยวๆ ก็ขอศีล เดี๋ยวๆ ก็ขอศีล ขออยู่นั่นน่ะ แล้วขอศีลแล้ว หลวงตาบอก ขอศีล ๕ แล้วได้ศูนย์

ขอแล้วไม่ปฏิบัติไง ขอกันเป็นพิธี ทํากันเป็นพิธี

แล้วสังคมเริ่มต้นเวลาประชุมกัน เขาประชุมเสร็จแล้วก็เก็บไว้ในลิ้นชัก เวลาทําอะไรก็ทําแค่พิธี พอเปิดงานเสร็จ ทําพิธีเสร็จก็จบ ไม่ทําอะไรกันเลย

นี่ก็เหมือนกัน สังคมไทยๆ ไง ถ้าสังคมไทยเป็นแบบนั้น พอเป็นพิธี ทําเป็นพิธีกัน มันง่ายน่ะ ทํางานที่ปากมันทําง่ายทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาทําจริงๆ ขึ้นมามันยาก

ฉะนั้น การรักษาศีลๆ ทุกคนมาบ่น มาปรับทุกข์ทั้งนั้นน่ะ การรักษาศีล ดูสิ ในทางทําการค้าเขาบอกว่า ถ้าเรารักษาศีลแล้ว เราค้าขายมันจะไม่สะดวก เราทําอะไรไม่สะดวกไปทั้งนั้นน่ะ

กรณีนี้หลวงปู่ฝั้น เวลาบอกว่า เวลาพวกข้าราชการเขาบอกว่าเขาต้องดื่มสุรา เพราะดื่มสุราเพื่อเป็นการเข้าสังคมๆ

ท่านถามกลับนะ เราไม่เคยกินเหล้าแม้แต่หยดเดียวเลย หลวงปู่ฝั้นน่ะ ศาลานี่ โอ้โฮ! คนเอี๊ยดเลย วัดหลวงปู่ฝั้นคนแน่นเอี๊ยดๆ เลย ท่านไม่เคยกินเหล้าสักหยดหนึ่ง

ไอ้พวกเรามันคิดกันไปเองไง มันก็เลยเป็นค่าสังคมไง ต้องเข้าสังคมๆ ถ้าไม่ดื่มสุราแล้วจะไม่มีเพื่อน ไม่ดื่มสุราแล้วจะไม่มีคนคบ

ไอ้การคบๆ มันคบแบบคนอ่อนแอไง เวลาคนอ่อนแอ ในปัจจุบันนี้ในทางราชการเขาพยายามสอนเด็ก ยาเสพติดอย่าเข้าใกล้ ยาเสพติดอย่าเข้าใกล้ เพราะเด็กมันเข้าไปในหมู่แล้ว ถ้าไม่เสพมันมา มันคบหมู่ไม่ได้ไง มันต้องเสพยาเสพติดๆ

แล้วเขาจะบอกเลย หนึ่ง ต้องตั้งสติไว้ ไม่ทําตามเขา ไม่ทําตามเขา

นี่ก็เหมือนกัน ดื่มสุราๆ มี มีเยอะมากที่ว่าคนที่ไม่ดื่มสุรา มีมาก แล้วถ้ามีมาก เขาอยู่ในกระแสสังคมเหมือนกัน แล้วก็โดนบีบคั้นเหมือนกัน ถ้าโดนบีบคั้นเหมือนกัน แต่เรามีหลักของเราไง

มีหลักของเรา เราเชื่อปากพระพุทธเจ้า เราเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ให้รักษาศีล ทาน ศีล ภาวนา ทาน ศีล ภาวนา

แต่สังคมเราเวลาพูดถึงคุณงามความดี เวลาขอความดีกันสองขั้นสามขั้น แย่งชิงกันความดีเลย แต่เวลาจริงๆ ขึ้นมาแล้วไม่ได้ทําสิ่งใดเลย นี่ก็เหมือนกัน รักษาศีลๆ รักษากันที่ปาก

ฉะนั้น เราบอกว่า สิ่งที่รักษากันที่ปาก แล้วเราอยู่ในสังคมไง การรักษาศีล การรักษาศีลเป็นสิ่งที่ดี สิ่งที่ประเสริฐมาก แต่มันเป็นการทวนกระแส เป็นการทวนกระแสโลก แล้วทวนกระแสโลก

ถ้าทําตามๆ กันไปแล้ว อะลุ่มอล่วยกันไป แล้วก็หยําเปกันไปอยู่อย่างนั้นน่ะ ถ้าทางโลกนะ มือถือสาก ปากถือศีลกันอยู่อย่างนั้นน่ะ มือถือสาก ปากถือศีล แล้วเวลามือถือสาก ปากถือศีล แล้วเวลาเราอยู่ในสังคม

ที่เอามาพูดเพราะว่าเป็นปัญหาโลกแตก แล้วเจอทุกคน เจอทุกคนเพราะอะไร เพราะว่ามันเป็นทัศนคติ ทัศนคติ เราอยู่ในสังคม สังคมที่เข้มแข็งที่เราไปเจอหัวหน้าที่ดีนะ หัวหน้าที่ดีเขาพยายามทําให้ดีเลย

ถ้าเราไปเจอหัวหน้าที่ว่าเห็นแก่ตัว หัวหน้าที่เอาตัวรอด แล้วไม่เอาตัวรอดธรรมดานะ เวลาถ้ามีความผิดขึ้นมาโยนให้ลูกน้องเลย โยนให้คนอื่นหมดน่ะ ตัวเองขาวสะอาดบริสุทธิ์ แต่เวลาจริงๆ แล้วตัวเองก็จะเอาผลประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ ถ้าเราเจอหัวหน้าอย่างนี้มันก็เป็นกรรมของสัตว์ มันเป็นกรรมของสัตว์นะ

เวลาทางโลก เวลาทําคุณงามความดี ทําคุณงามความดีต้องทวนกระแสทั้งนั้นน่ะ แล้วต้องทวนกระแส แล้วเวลาจะถือศีลๆ เวลาพูดกัน ทุกคนว่าดีทั้งนั้นน่ะ ทุกคนก็เห็นคุณงามความดีทั้งนั้นน่ะ แต่ทํากันไม่ได้ แล้วถ้าใครทําได้ขึ้นมามันมีแรงเสียดสีแล้ว ถ้าแรงเสียดสี ทางโลกเราก็ต้องอดทน นี่การรักษาศีล

๑. การรักษาศีล เราต้องรักษาศีลในตัวเรา

๒. เราอยู่ในสังคมขึ้นมามันจะมีปัญหากระทบกระเทือนกันไปทั้งนั้นน่ะ

ถ้ามันมีปัญหากระทบกระเทือนกัน เพราะคนมันมีหยาบมีละเอียด เวลาที่หยาบๆ นะ เขาก็ว่าเราอวดดี ไอ้ที่ละเอียดก็บอกว่าเราซุ่มซ่าม ไอ้เราทําตัวไม่ถูกเลย แต่ถ้ามันจริงแล้วมันต้องเป็นที่ตัวเรา แล้วมันอยู่ที่ภาวะของสังคม

สังคม เวลากระแสสังคมมันขึ้นน่ะ เวลากระแสสังคม เวลาวันวิสาขบูชา วันมาฆบูชา กลางสนามหลวง นุ่งขาวห่มขาวนั่งสมาธิภาวนากัน ถ้ากระแสมันขึ้นนะ เวลาคนตั้งใจทํา ถ้าทําอย่างนั้นน่ะเราทําด้วยความสะดวก

แต่ถ้าเราทําเวลากระแสมันลง เขาเห็นแก่ตัวกัน เราไปทําอย่างนั้นนะ ดูเวลาเราเห็นคนตกทุกข์ได้ยากแล้วเราจะไปช่วย คนเขามองเราแปลกๆ นะ เวลาจะไปช่วยแล้วเราก็ต้องใช้เวลาพิสูจน์กันว่ามันเป็นจริงหรือไม่ ถ้าไม่เป็นจริงมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ

นี่พูดถึงว่าการรักษาศีล เราจะยกตัวอย่างนะ ยกตัวอย่าง ศีล ในศีลนะ ภิกษุห้ามบิณฑบาตเกิน ๓ บาตร เกิน ๓ บาตรนะ เพราะว่าเกินกว่านั้นไปมันใช้ไม่หมดหรอก มันแบบว่าฉันไม่หมดหรอก เก็บไว้มันก็เสียหายไง ห้ามเกิน ๓ บาตร

เวลาวันในพรรษามันมีธุดงค์ใช่ไหม เพราะธุดงค์ หลวงตาท่านพูดเอง ถ้าใครอยู่กับครูบาอาจารย์มา เราฟัง ฟังถึงเหตุผลของท่าน ท่านบอกเลย ธุดงควัตรมันเป็นการขัดเกลากิเลส

การขัดเกลาไง คือว่าเราอยู่สะดวกสบาย เราจะต้องการสิ่งใดก็ได้ตามแต่ความสะดวกของเราตลอดเวลา เวลาเข้าพรรษาแล้ว เวลาเข้าพรรษาพระเขาจะได้เข้มงวดกับการปฏิบัติ เขาก็ให้ถือธุดงควัตรเพื่อไม่ให้มันได้ดั่งใจไง บิณฑบาตเป็นวัตร ฉันมื้อเดียวเป็นวัตร ภาชนะเดียวเป็นวัตร สิ่งต่างๆ ให้ถือธุดงค์ๆ ท่านบอกว่ามันเป็นการขัดเกลากิเลส

เขาว่าธุดงควัตรเป็นเครื่องขัดเกลากิเลส ถ้าเครื่องขัดเกลากิเลสนะ แต่เวลาเราจะฆ่ากิเลส เราจะต้องฆ่ากิเลสด้วยศีล ด้วยสมาธิ ด้วยปัญญาของเรา

ไอ้นี่มันเป็นศีลในศีล มันเป็นการให้เราตื่นตัว ให้เราไม่ต้องพะรุงพะรัง นี่มันเป็นเครื่องขัดเกลาๆ แล้วถ้าพระเราไม่ทํา ต่อไปก็ปล่อยปละละเลย แล้วถ้าไม่ทํา ต่อไปมันก็มีเฉพาะในตํารา พอมีแต่ในตํารา ต่อไปอนาคตนะ เด็กๆ มันไม่เข้าใจ มันก็จะต้องไปวินิจฉัยกันวุ่นวาย

ท่านถึงบอกว่า หลวงปู่มั่นท่านพาทํามา หลวงปู่มั่นท่านพาทําตลอดชีวิตนะ แล้วที่วัดป่าบ้านตาด เวลาท่านก็จะธุดงค์เฉพาะในเข้าพรรษา แต่ท่านให้สิทธิ์พระนะ พระองค์ไหนก็แล้วแต่จะธุดงค์ได้ตลอดเวลา แต่ในเข้าพรรษาทั้งวัดต้องถือธุดงค์หมด เพราะท่านเห็นโทษของความมักง่าย ความอ่อนแอของพระ

เวลาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านบอกว่า ก่อนเข้าพรรษา พระอธิษฐานธุดงค์เกือบทั้งนั้นเลย แต่พอไปกลางๆ พรรษาหายไปบ้างทีละองค์สององค์ สุดท้ายนะ เหลือท่านกับหลวงปู่หล้า

นี่ท่านเห็นความอ่อนแอของพระ ท่านถึงเห็นว่ามันต้องเข้มข้นมากขึ้น ท่านถึงบอกว่า ถ้าเป็นลูกศิษย์ของท่าน ต้องถือธุดงค์ ต้องถือธุดงค์

การถือธุดงค์ เราถือธุดงค์เพราะเราเห็นโทษของมันไง เห็นโทษของความอุดมสมบูรณ์ เห็นโทษของการนอนจมอยู่กับการดูแลของฆราวาสเขา นี่เราจะถือธุดงค์ของเรา ถ้าใครเห็นโทษ มันทําด้วยความแช่มชื่น มันทําด้วยหัวใจไง มันทําขึ้นมามันเป็นประโยชน์ เห็นไหม ขัดเกลากิเลสๆ

ฉะนั้น เวลาท่านแนะนํามา เราก็ทําตามกันมา ทําตามกันมา

ให้เห็นว่า หนึ่ง มันมีอยู่ในทฤษฎี มันมีอยู่ในตํารา อยู่ในธรรมวินัย แล้วก็มีผู้ที่ปฏิบัติให้เห็นๆ ไง แล้วพอทําขึ้นมา ยกตัวอย่างขึ้นมาในพรรษา ตอนมาใหม่ๆ เราก็บิณฑบาตเราปกตินะ เวลาเข้าพรรษาถือธุดงค์ แล้วพอมีโยมมาจากสุพรรณบุรีเขามาขอขมาทีหลัง เขาบอกว่าเขามาเห็นเราบิณฑบาต เขาบอกว่าเขาอึดอัดมาก พระอะไรโลภมาก อู๋ย! บิณฑบาตพะรุงพะรังไปหมดเลย เพราะมันต้องถ่าย

จะว่าเวลาธุดงค์นะ เป็นร้อยบาตรต่อวันน่ะ เขาบอกว่าทําไมพระมันโลภมากขนาดนี้ ทําไมพระมันเห็นแก่ตัวขนาดนี้ เขาอึดอัดมากเลยนะ แล้วพอเขาอึดอัดแล้วเขาก็เดินตามเราตลอด เขาคอยสังเกตว่าบิณฑบาตแล้วเอาไปไหน ในเมื่อฉันก็ฉันอิ่มเดียวเท่านั้นน่ะ

สุดท้ายพอมาแล้วก็มาจัดบาตร พอจัดบาตรเราก็แค่ในบาตร สิ่งที่เหลือทั้งหมด นู่น อยู่บนโต๊ะ บนโต๊ะเพราะอะไร ก็โยมมาวัด โยมก็ได้ถวายทาน พระเทศนาว่าการเสร็จแล้วโยมก็ได้ทานอาหาร สิ่งที่ทานอาหารเสร็จแล้วก็ให้คนงาน คนงานเสร็จแล้วเราก็แจกชาวบ้าน

เขามาขอขมานะ เขามาขอขมาเลยบอกว่า ทีแรกผมเห็นหลวงพ่อทํานะ ผมอึดอัดมากเลย พระอะไรทําไมโลภมากขนาดนั้น เพราะพระจะสอนให้มักน้อยสันโดษ ธุดงควัตรก็เพื่อความไม่ได้ดั่งใจ ได้ของที่ตกบาตร ได้แต่ของเล็กน้อยเท่านั้น ทําไมบิณฑบาตจนขนาดนั้น

ฉะนั้น เราจะย้อนตรงนี้ไงว่า ถ้าถือศีลๆ เวลาเราศึกษามา ศีลก็บังคับไว้อย่างนั้น แล้วเวลาทําขึ้นไปมันท่วมท้นน่ะ มันท่วมท้น ความท่วมท้น พระให้ถ่ายบาตรได้ ๓ หน แล้วเรานี่เป็นร้อย แสดงว่าเวลาสอนชาวบ้านอย่างหนึ่ง ทําอย่างหนึ่ง นี่พูดถึงว่าถ้าคนเถรตรงนะ

แต่ทีนี้พอเขาเห็นว่าสิ่งที่บิณฑบาตมาแล้วมันใช้ประโยชน์ทั้งหมด มันไม่มีการสะสม ตั้งแต่พระจัดใส่บาตรก็เฉพาะพระท่านฉันพอมื้อหนึ่ง สิ่งที่เหลือแล้วก็ประชาชนทั้งนั้น พอประชาชนทานข้าวเสร็จแล้วก็ให้คนงานในวัด สุดท้ายแล้วก็แจกชาวบ้านข้างนอก จบ

เขาพูดเองนะ ข้าวเม็ดหนึ่งก็ไม่เคยทิ้งเสียเลย บิณฑบาตมา ข้าวแม้แต่เม็ดเดียวไม่ทิ้งเสียเลย พอเขาเห็นแล้วเขามาขอขมา

อันนี้เราจะบอกว่า ถ้าเรามองเฉพาะศีล เราไม่ได้มองธรรม ถ้ามองธรรมขึ้นมานะ ถ้าบิณฑบาต ๓ บาตร ๓ บาตร เราก็บิณเฉพาะ ๓ บาตรแรก แล้วที่เหลือไม่รับบาตร แล้วประชาชนที่เขามาทําบุญเขาจะคิดอย่างไร

แล้วกรณีนี้อยู่ที่บ้านตาดนะ เวลาบ้านตาด เวลาแจกอาหารจะมีถาดอยู่ พระข้างหน้า มีถาดอยู่คนละใบ เพราะว่าถึงเวลาแล้วพระต้องจัดอาหารใส่บาตรให้พระองค์อื่นให้แก่หมู่คณะ แล้วถ้ามันเป็นของแห้งก็ไว้ที่ถาด นี่เพื่อความกระชับ เพื่อความฉับไว เพื่อไม่ให้อุ้ยอ้าย เพื่อไม่ให้เสียเวลา

แจกๆๆ พอแจกเสร็จแล้วท่านก็ตักไปใส่ถ้วย ใส่ถ้วยไว้เป็นสํารับๆ ไว้ให้กับประชาชน เพราะให้ประชาชนตักเองมันก็มีเขามีเรา ท่านทําด้วยความเสมอภาคหมดเลยนะ แต่มันก็กินเวลา เห็นไหม

แต่ของเรา เราไม่ทําอย่างนั้น ของเราพระตักใส่บาตร ที่เหลือก็ไว้เป็นส่วนกลาง ส่วนกลางแล้วก็ให้หยิบกันเอง ให้หากันเอง ถ้าที่เหลือแบ่งๆ กันไป

นี่พูดถึงเป็นธรรม ถ้าเป็นธรรมๆ มันเป็นธรรม หมายความว่า มันมีเรา มีเขา มีประชาชน มีพระ มีภิกษุ มีคณะศรัทธา คณะศรัทธาเขามาแล้ว ความเสมอภาคของเขา เขาตั้งใจของเขา นี่เป็นธรรม มันเป็นธรรมมันก็มีการขัดแย้งอย่างนั้น

ทีนี้ย้อนกลับมาถึงว่าการถือศีล เขาถามไง เขาถามว่ารักษาศีล ๕ อยู่ทางโลกจะให้รักษาศีลเป๊ะๆ มันยากจริงๆ มันยากจริงๆ

มันยากจริงๆ ก็เข้ามาตรงนี้ไง เข้ามาว่า เราต้องรักษาศีลของเรา เราต้องรักษาศีลของเรา ศีล สมาธิ ปัญญาเป็นสมบัติของเรา ถ้าเป็นสมบัติของเรา เป็นสมบัติของเรา แต่เราอยู่กับโลก เราอยู่กับโลก เราก็ต้องดูทิศทางลมไง ถ้าอยู่กับหมู่คณะที่ดี อยู่กับเพื่อนที่ดี ถ้ามีเป้าหมายเดียวกัน อยู่ก็อยู่ด้วยความสุขสมบูรณ์ ถ้าอยู่แล้วเป้าหมายแตกต่างกัน

แม้แต่ทางศาสนานะ ทางศาสนาถ้ามีทิฏฐิมีความเห็นแตกต่างกัน พระพุทธศาสนา ศาสนาแห่งสันติภาพ ศาสนาแห่งเสรีภาพ ไม่มีการทําร้ายกัน ลัทธิศาสนาอื่นคนละนิกายเข่นฆ่ากันมาเพราะอะไร ในศาสนาเดียวกัน แล้วถ้ามีความเห็นขัดแย้งกันนะ มันร้าวลึกแล้วมันทําลายกันทั้งนั้นเลยนะ แต่พระพุทธศาสนาเรานี้ไม่มี แต่นี้ไม่มี

เราพูดถึงการถือศีลๆ ไง

ถ้าถือศีล บางที่เขาก็ชี้หน้าเลย ไอ้นั่นก็ผิด ไอ้นี่ก็ผิดไง แต่ของเราสิ่งใดนะ ดูสิ เวลาพระเรา หลวงตาท่านไปธุดงค์ เวลาบิณฑบาตมาไม่มีสิ่งใดมาเลย ชาวบ้านเขาเห็นใจมาก เขาอยากให้ เขาก็ไปเอาปลาร้า ตําปลาร้ามาให้ แต่ปลาร้านั้นมันตําปลาร้าดิบ เพราะปลาร้าเอามาไม่ได้ย่างไฟก่อน เขาให้มาก็เอานํ้าใจเขา เขาใส่มาแล้วเขาชื่นใจนะ โอ้โฮ! เขาอุตส่าห์ได้ใส่ให้พระได้ไปขบฉัน

แต่เวลาท่านไปถึงที่พัก ท่านบอกว่ามันฉันไม่ได้ เอานํ้าใจคน บิณฑบาตให้เขาได้ชื่นใจ แต่เสร็จแล้วนะ ปลาร้านั้นก็ไปไว้บนแง่ไม้ ไปให้ทานกับสัตว์ ตัวเองก็ฉันข้าวเปล่าไปเหมือนเดิม นี่เอานํ้าใจเขา เอานํ้าใจเขา

แล้วก็ย้อนกลับมาการถือศีลเรานี่ เขามีความขัดแย้งกัน เขาจะมีการโต้แย้งสิ่งใด มันจะผิดหรือมันจะถูก เรามีจุดยืนของเรา เรารู้ว่ามันผิดมันถูก

แต่ลัทธิ คําว่า “ลัทธิ” นะ ในการประพฤติปฏิบัติ ในชุมชน ในการปฏิบัติ ดูในการปฏิบัติมันยังมีแตกต่างหลากหลาย ในมุมมอง ศีลมีอันเดียว ไม่มีแตกต่างหลากหลาย แต่มุมมอง มุมมองที่เขาว่าอันนั้นผิด อันนั้นเกินไป อันนั้นเป็นมุมมองของเขา

แต่ถ้าเราไม่ได้รักษาศีลแล้วเราปล่อยให้กิเลสมันฟูขึ้น ทําสิ่งใดก็ได้ตามแต่ความพอใจของตน กับเรามีศีล มีกรอบ มีขอบเขต นี่มันเป็นประโยชน์กับเรา

ถ้ามันอยู่ในเหตุการณ์ที่มันรุนแรง เราก็ผ่อนปรนไป แต่พอพ้นจากตรงนี้ไป เราก็กลับมาเหมือนเดิมของเรา เราต้องกลับมาเหมือนเดิม นี่คือธรรม ธรรมคือว่าเราจะต้องรักษา ศีลของเรา เราไม่ทิ้งแน่นอนอยู่แล้ว ถ้าเราไม่ทิ้งของเราแน่นอนอยู่แล้ว เราจะรักษาของเรา รักษาของเรา

แต่ถ้ามันมีเหตุ อย่างเช่นเราอยู่ปกติเราก็ปกติธรรมดา นํ้าท่วม นํ้าท่วมเอ็งจะขับรถฝ่าดํานํ้าไปหรือ นํ้าท่วมเราก็เอารถไปจอดไว้ที่สูง เราก็ไปเรือ เราก็หลบหลีกเอา นี้พูดถึงว่าเราจะรักษา ในการรักษาศีลของเราให้เรารักษาศีลได้

ถ้าเรารักษาศีลของเรานะ ที่มันจะอึดอัดขัดข้อง ที่มันจะคับแค้นใจ เราเกิดมา เราเกิดมาเจอหัวหน้าแบบนี้ ถ้าหัวหน้าที่ดี หัวหน้าที่ดีนะ ถ้าหัวหน้าที่ดี แล้วพูดถึงเวลาเราประพฤติปฏิบัติก็เป็นอย่างนี้

เราจะบอกว่า ในวงการของสงฆ์ ในวงการของพระนะ พระบวชใหม่ พระบวชใหม่ไม่เข้าใจสิ่งใดเลย เวลาศึกษาแล้วมุมมองของเขา เหมือนนักศึกษาจบใหม่ๆ ไฟแรงมาก เวลาทํางานนี่ไฟแรงมากเลย พอเข้าไปในองค์กรใดก็แล้วแต่ เดี๋ยวองค์กรนั้นมันกลืนหายหมดเลย

พระบวชใหม่ๆ ก็เหมือนกัน ออกมานี่ไฟแรงมาก ต้องอย่างนั้น ต้องอย่างนั้นเลย แต่เวลาอยู่ไปๆ มันมีประสบการณ์ไง

ที่พูดนี้เราจะบอกว่า ผู้ถามเวลาถามบอกว่า หัวหน้า เคยขัดแย้งกับหัวหน้า เคยเข้าไปต่อว่าหัวหน้า ไปปรึกษาหัวหน้า

นี่คือประสบการณ์ของเราแล้วนะ ต่อไปถ้าเราทํางานอยู่ เราจะต้องเติบโตขึ้นไป ถ้าเราจะเติบโตขึ้นไป เราจะปกครองดูแลลูกน้องอย่างไร

เวลาทัศนคติจะแบบว่าขีดเส้นให้เดินอย่างนั้นน่ะ การทํางานมันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ เวลาการทํางานนะ แต่ต้องซื่อสัตย์ ต้องเป็นความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริงของเรานะ นี่เป็นความจริงของเรา ถ้าเราทําได้อย่างนั้นมันจะเกิดบารมี

ดูสิ หัวหน้าที่ดีเวลาเขาเกษียณ เวลาเขาพ้นจากงานไป โอ้โฮ! ลูกน้องนํ้าตาไหลคิดถึงเลย แล้วรู้เลยว่าไอ้ผู้มาใหม่นี่ระวังให้ดีเลย ทุกข์แน่ๆ เลย

ฉะนั้น เราจะบอกว่า การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ ทุกอย่างมันต้องมีการเปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา แต่มันมีเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นกับเปลี่ยนแปลงที่เลวลง ถ้ามันเปลี่ยนแปลงที่เลวลง มันถึงเวลาของมัน ถ้ามันเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น เราก็ได้สร้างบุญสร้างกุศลมา ได้หัวหน้าที่ดี

นี่พูดถึงว่าการจะรักษาศีล

เพราะเราฟังตลอด เราฟังนะ มีคนมาปรับทุกข์เรื่องการรักษาศีล มันจะรักษาได้หรือไม่ได้ รักษาได้อย่างไร แต่ในความเห็นเรานะ ต้องรักษาศีลของเรา

แต่นี้อยู่ในสังคม สังคมในองค์กรต่างๆ ตอนนี้เขานิมนต์พระไปแสดงธรรม นิมนต์พระไปอบรมทั้งนั้นน่ะ เขาต้องการบุคลากรที่มีคุณภาพ เขาต้องการบุคลากรเพื่อให้บริษัทของเขาทําผลงานได้ดี เวลาทําสิ่งใดแล้วมันจะได้ประโยชน์กับเขา

ตอนนี้เขาพยายามจะพัฒนาองค์กรของเขา พัฒนาบุคลากรของเขา แล้วถึงเวลาแล้วเขาก็นิมนต์พระๆ ถ้าเป็นทางโลกเขาก็เชิญนักวิชาการมาอบรมของเขาเพื่อบุคลากรของเขา นี่พูดถึงถ้าเป็นองค์กรเอกชนนะ เขาก็รักษาของเขา ในทางราชการก็เหมือนกัน ในทางราชการเขาก็พยายามจะพัฒนาทั้งนั้นน่ะ

แล้วตอนนี้สมัยนี้โลกเขาแข่งขันด้วยทรัพยากรมนุษย์ ทรัพยากรมนุษย์ที่ฉลาด ทรัพยากรที่มีคุณภาพ ชาติจะเจริญ ถ้าชาติเจริญนะ ถ้าชาติเจริญแล้วเราก็เป็นบุคลากรหนึ่ง

จะเข้าสู่คําถาม “ในการประเมินผลงานขึ้นเงินเดือนต้องมีการกรอกเวลาชั่วโมง” ถ้าธรรมดาทุกคนก็รู้ เวลาเขาบอกว่า “เวลาทํางานจริงแค่ครึ่งชั่วโมง แต่ในเอกสารเขียนมา ๒ ชั่วโมง”

เอกสารนั้นมันผิดมาแล้ว ถ้าเรามีหน้าที่ ถ้าเรามีอํานาจจริง เราก็ทําให้มันถูกต้องได้ แต่เราไม่มีอํานาจจริง เราแค่เป็นบุคลากรที่จะต้องรับผิดชอบเป็นเนื้องานขึ้นไป เรารับผิดชอบไม่ได้ ฉะนั้น ถ้ารับผิดชอบไม่ได้ขึ้นมา อย่างนี้ถือว่ามันผิดไหม

ถ้าเป็นของเรา เราก็รู้ว่ามันผิด แต่ถ้าเราจะทําให้มันถูก มันขัดแย้งกันไปหมดน่ะ ถ้ามันขัดแย้ง นี่เหมือนกัน หลวงตาท่านสอน ท่านบอกเลยนะ สิ่งที่หายากคือเงิน เงินทองนี้หายากมาก แต่มันก็มีอยู่ทั่วไป เงินทองมีอยู่ทั่วไป ทองมีอยู่ในมือในคอของคนเยอะแยะไป แต่ครูบาอาจารย์ที่ดี

ครูบาอาจารย์ที่ดี มันก็เปรียบเหมือนหัวหน้านี่แหละ ในวัดหนึ่งเจ้าอาวาสที่ดี หลวงตาท่านออกประพฤติปฏิบัติท่านพุ่งเป้าไปที่หลวงปู่มั่นอย่างเดียวเลย แล้วสุดท้ายท่านก็ไปอยู่กับหลวงปู่มั่น ทั้งๆ ที่หลวงปู่มั่นท่านดุมาก ท่านดุมาก ท่านก็พยายามจะรักษาความถูกต้องชอบธรรมนี่ไง แล้วมันจะหาได้อย่างไรล่ะ

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าสิ่งที่เป็นสัจธรรม ธรรมะมันอยู่ที่ใครล่ะ ธรรมะมีอยู่ที่มนุษย์ มนุษย์ก็มีคุณธรรมในใจ ธรรมะมีอยู่ในพระ พระก็มีคุณธรรม ธรรมะมันอยู่ในหัวใจของใครล่ะ แล้วธรรมะมันอยู่ในหัวใจของผู้ที่เป็นหัวหน้าของเรานะ เราก็ชื่นใจ

นี่ไง มันหายากไง เราจะบอกว่า หาคนตรง หาคนดีจริงๆ มันยาก มันหาได้ยาก พอมันหาได้ยากแล้วเราจะบอกว่า แล้วเวลาเรานะ เราโตไปเราจะเป็นหัวหน้า เราต้องมีจุดยืนนะ เราฝึกฝนขึ้นไป แต่นี่คือประสบการณ์การทํางาน ประสบการณ์การทํางานนะ

ฉะนั้นว่า การรักษาศีล ๕ มันแสนยาก หนูรู้สึกว่ามันเป็นการโกหก โกงเวลา รวมทั้งผิดศีลข้อที่ ๔ แต่เราจะไม่ทําตามก็จะเกิดความขัดแย้งกับผู้ร่วมงานและหัวหน้า

เราค้านไว้ในใจ ค้านไว้ในใจ เวลาเป็นธรรม เราธุดงค์ไป ไปเจอวัดหนึ่งเขาทําผิดในการลงอุโบสถ ทีแรกเราก็ด้วยความซื่อ เพราะตอนนั้นบวชใหม่ๆ เราก็บอกว่ามันผิดนะ แต่เขาบอก ก็ว่ากันตามพระไตรปิฎก ว่ากันตามทฤษฎี ก็อ้างกันตามทฤษฎี พออ้างกันตามทฤษฎีทั้งหมด เราถูก เขาผิด

แต่เขาสรุปลงว่า หมู่คณะของเขา คือวัดของเขามันมีหลายวัด แล้วหัวหน้าของเขาทําแบบนี้ สรุปลงโดยที่ว่าหัวหน้าเขาเห็นอย่างนี้ เขาก็เลยทําตามๆ กันมาอย่างนี้ เราก็เลยสาธุ

เพราะถ้าเราขัดแย้ง กับพระด้วยกัน ด้วยเหตุด้วยผล เพราะเราธุดงค์ เราเจอกันมา เราเป็นเพื่อนกัน เรารู้จักกัน เราคุยกันได้ แต่คุยกันด้วยเหตุด้วยผล ด้วยทฤษฎี ด้วยตามทฤษฎียันกันแล้วเราถูก พอเราถูกเสร็จแล้วเขาบอกว่าเขาเคยทําตามๆ กันมาแบบนี้

อ๋อ! แบบว่าพระเขาเป็นสังฆาทิเสส แล้วเขาบอกเขาเก็บวัตร เก็บวัตรเสร็จแล้วเขาเป็นผู้สวดปาฏิโมกข์ไง เขาเป็นผู้สวดด้วย

เราบอก ไม่ได้ เก็บไว้ เก็บไว้เฉยๆ แต่เก็บแล้วเขายังไม่เป็นปกตัตตะภิกษุ เขาไม่เป็นปกติภิกษุเขาจะร่วมอุโบสถไม่ได้ ถ้าเขาร่วมอุโบสถ อุโบสถนั้นจะเป็นโมฆะ เป็นโมฆียะเลย คือเท่ากับไม่มีการกระทําอุโบสถ

แต่ของเขา เขาเก็บปริวาส แล้วเขาถือว่าพอเก็บแล้วเป็นปกติ แล้วเป็นผู้สวดปาฏิโมกข์ด้วย

โอ้โฮ! มันผิดกันชัดๆ อย่างนี้แล้วทําอย่างไรล่ะ แล้วอยู่ในเหตุการณ์อย่างนั้นน่ะ แล้วถ้าไอ้พวกเดียวกันคุยกันมันก็มีใช่ไหม แต่เขาบอกว่าเขาทําตามๆ กันมา อาจารย์เขาทําแบบนั้น เราต้องไปทะเลาะกับอาจารย์เขา หรือเราไปลบล้างอาจารย์เขา

เหมือนกับโยมนี้เลย หัวหน้าคิดอย่างนี้ เราจะไปลบล้างหัวหน้าไง

เราก็เลยบอกว่า อ้าว! เขาเคยทําตามๆ กันมาอย่างไรก็ทําตามนั้น เราก็เลยค้านไว้ในใจ

เพราะเราอ่านพระไตรปิฎกมา ๒-๓ รอบ ในพระไตรปิฎกบอกว่า ถ้าที่ไหนการกระทํานั้นมันไม่ถูกต้องดีงาม แต่เขาเป็นผู้ที่มีอิทธิพล เป็นผู้ที่มีอิทธิพลในกลุ่มของเขา ให้ค้านไว้ในใจว่าเราไม่เห็นด้วย เวรกรรมอันนั้นเราจะได้ไม่เสวยด้วยไง

เพราะมันสายบุญสายกรรมไง การกระทําความผิดร่วมมันก็มีผลในการทําความผิดนั้น แล้วในการกระทํานั้นเขาทํากัน แต่เราค้านไว้ในใจว่าเราไม่เห็นด้วย

แต่ในเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นนี้มันเกิดขึ้นที่เขาทํากันอยู่แล้ว แล้วเราอยู่ร่วมในเหตุการณ์ เพราะไปอยู่ในวัดเดียวกันต้องลงอุโบสถพร้อมกันทั้งหมด ขาดองค์ใดองค์หนึ่งไม่ได้ สงฆ์เป็นวรรค ทํากรรมไม่ได้ คือสงฆ์ไม่สามัคคีกันทั้งหมด แม้แต่องค์หนึ่งก็ทําสังฆกรรมนั้นไม่ได้ สังฆกรรมนั้นต้องทําพร้อมกันทั้งหมด

แล้วเวลาทําสังฆกรรมต้องเป็นฉันทามติ ต้องสาธุพร้อมกันทั้งหมด ฉะนั้น ถ้ามันแยกไปองค์เดียวมันก็ทํากรรมไม่ได้ มันจําเป็นต้องลงสังฆกรรม เราก็เลยค้านไว้ในใจ

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้ตั้งแต่พระสารีบุตรไง วัชชีบุตรเป็นภิกษุที่โหดร้าย เป็นลูกศิษย์ของพระสารีบุตร แล้วพระไปบิณฑบาตก็มีเหตุการณ์เรื่องปาฏิโมกข์นี่แหละ มาฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า เขาลงปาฏิโมกข์แล้ว เขารับเงิน แล้วเขาจะแบ่งให้ ไม่เอา ไปฟ้องพระพุทธเจ้า

พระพุทธเจ้าให้พระสารีบุตรไปบอกให้พระนั้นกระจายออกไปให้หมด ไม่ให้จําพรรษาที่นั่น

เขาบอกว่า โอ๋ย! มันเป็นผู้โหดร้าย

พระพุทธเจ้าบอกให้เอาพระไปด้วย

นี้เวลาเกิดขึ้นมาเป็นชุมชน เป็นชุมชนมันเป็นสถานที่ไป อันนี้ก็เหมือนกัน เราไปเจอเหตุการณ์อย่างนั้น แล้วเราเคยศึกษามาในพระไตรปิฎก แล้วเราก็ทําในใจของเรา แล้วก็ลงอุโบสถร่วมกันมา

นี่ก็เหมือนกัน จะย้อนกลับมา ย้อนกลับมาเรื่องการถือศีลๆ การถือศีลนี่เห็นใจมากนะ เพราะว่าถ้าถือศีลนะ ถ้าเราถือแบบว่าซื่อแบบไม่มีปัญญา จะบอกว่าโง่อย่างนั้นน่ะ ซื่อบื้อไม่มีปัญญา

“ฉันถือศีลนะ ฉันมีศีล ๕ นะ ทําอะไรผิดไม่ได้นะ” เออ! มึงเข้ากับใครไม่ได้แน่ๆ เลย คือซื่อบื้อ “ฉันถือศีลนะ นู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้นะ” เอ็งอยู่กับสังคมยาก

แต่เราถือศีล เราถือศีลไว้ในใจสิ อะไรผิดอะไรถูกเราก็รู้ของเรา เราไม่ต้องเอาศีลไปวัดใคร เอาศีลอยู่ในหัวใจของเรา

เราเจอ โยมเขามาปรับทุกข์ บอกว่า เขาถือศีล เวลาไปตลาดจะไปซื้ออะไร จะไปซื้อปลา ปลามันก็เป็นหมดใช่ไหม แล้วเขาต้องไปคอยหาปลาที่ตายแล้ว จนชาวบ้านเขารู้ แม่ค้าขายปลาเขารู้นะ พอเห็นยายนี่มานะ เขาทุบหัวปลาไว้ก่อนเลย ดิ้นพราดๆ เลย แล้วเข้าไปซื้อ

ทําไมต้องไปเขียนไว้ว่าเราถือศีลล่ะ ถ้าปลาตายไม่มี มันมีแต่ปลาเป็น เราก็ไก่ที่เขาเชือดแล้วก็มีใช่ไหม เนื้ออย่างอื่นที่เขาเชือดแล้วก็มีใช่ไหม ก็ไปประกาศเขาไง

คนถือศีลใหม่ๆ ก็เป็นแบบนี้ไง กลัวแต่ว่าตัวเองจะผิด แล้วก็จะไปบอกเขานะว่าต้องถือศีลนะ ปลาเป็นเราไม่ซื้อ ซื้อปลาตาย ปลาเป็นตัวหนึ่ง ๕ บาท ปลาตายตัวหนึ่ง ๘ บาท ซื้อปลาตาย พอเอ็งเดินผ่านมา เห็นเดินมาแต่ไกล กูทุบหัวปลาไว้ก่อนเลย แล้วเขาก็มาเล่าให้ฟังว่าเขาก็เห็น พอเขาเห็นแล้วเขาก็บอกว่าเขาก็ไม่สบายใจ

เราก็ย้อนกลับไปว่า เพราะเป็นพฤติกรรมของเขาเอง

แต่ถ้าเราทํา เราไม่ต้องประกาศให้ใครรู้ แล้วไม่ประกาศให้ใครรู้ เราทําของเรานะ ทุกคนที่เขาเห็นเราทําแล้วนะ เขายิ่งยกย่องสรรเสริญนะ เขาเห็นด้วย คนถือศีลทุกคนเห็นด้วยนะ

ทุกคนอยากมีเพื่อนดี ทุกคนอยากมีเจ้านายดี ถ้าเป็นบริษัทอยากมีลูกน้องที่ซื่อสัตย์ ทุกคนต้องการคนดีทั้งนั้นน่ะ แต่การกระทํา การยอมรับที่เขาจะยอมรับเรานี้แสนยาก แต่ถ้าเราทําของเราดีขึ้นๆ เราจะดีของเราขึ้นไปเองไง

ฉะนั้นบอกว่า ถ้าหัวหน้าเขาเป็นแบบนั้น ถ้าเราโตขึ้น เรามีประสบการณ์ขึ้น แล้วเราจะรู้ว่ามันทําอย่างใด นี่พูดถึงว่าการถือศีลนะ

เขาบอกว่า “อึดอัดมาก อยู่ชีวิตทางโลกจะรักษาศีลให้เป๊ะๆ มันยากจริงๆ ก็ต้องเกี่ยวข้องกับคนอื่น กราบพ่อแม่ครูอาจารย์คอยเตือนสติด้วย”

เราก็รักษาของเรา เราต้องรักษาของเราตลอดไป ถ้ารักษาต่อไป ทํางานอย่างนี้มันต้องเอกสารที่ไม่ถูกต้อง เราทําไปกับเขา เราทําตามเนื้องานไปแล้วเราค้านไว้ในหัวใจของเรา

การรักษาศีล รักษาศีล รักษาศีลมันแสนยาก รักษาศีลเพราะว่ามันเหมือนกับว่ามันมีเรามีเขา พอมีเรามีเขา มันมีการกระทบกระเทือนกัน แต่ถ้ามันไปชุมชนที่มีแนวทางเดียวกัน ทําเหมือนๆ กัน ทําเหมือนๆ กันก็ยังมีการขัดแย้งกัน

การขัดแย้งกันเป็นเรื่องของเขากับเรื่องของเรา เรื่องของเรา เรารักษาของเรา เรื่องของเขา เราก็ชื่นชมเขาถ้าเขาทําคุณงามความดีนะ แต่ถ้ามันไม่ถูกต้อง ค้านไว้ในใจ แล้วรักษาตัวเองให้รอด รักษาตัวเองให้อยู่กับสังคมได้ แล้วเราจะต้องรักษาศีลของเราต่อไป

ศีลกับธรรม ศีลเป็นศีล ธรรมคือไม่สะเทือนเขา ไม่ใช่เอาศีลของเรา เอาคุณงามความดีของเรา แล้วไปทําให้เขาสะเทือนไง

เราทําคุณงามความดีของเรา ถ้าเราทําความดีจริงนะ คนอื่นเขาเห็นเขาก็อยากศึกษา เขาก็อยากทําตามถ้าเรามีความสุขจริง ให้มันมีความสุขของเรา แล้วถ้าเวลาทําไปแล้วมันมีผลกระทบอย่างนี้ มันจะมีบาดแผลบ้าง มีคนเขาติฉินนินทาบ้าง มันไม่มีใครเลยที่ไม่โดนน่ะ

ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ทําดีไม่เห็นได้ดีเลย รักษาศีลแล้วทุกคนจะให้คนยอมรับเลย มันไม่มีอยู่หรอก

เขาเห็นแต่ความดีของเราเท่านั้น ถ้าเขาเห็นความดีของเรา เขาถึงยอมรับความดีของเรา แล้วเขาก็ศึกษาของเขา แล้วเขาจะทําให้เหมือนเรา ถ้าเขาทําได้ นั่นเขาจะทําได้ ถ้าเขายังทําไม่ได้มันก็กรรมของสัตว์

สมบัติของเรา เราต้องรักษา แล้วเราอยู่กับสังคม สังคมเป็นแบบนั้นก็เป็นแบบนั้น นี่คือการรักษาศีล มันยาก แต่ก็ต้องทํา จบ

ถาม : เรื่อง “ขอหนังสือธรรมะของพระอาจารย์สงบ”

ผมขออนุญาตขอหนังสือธรรมะของพระอาจารย์สงบ เล่มเล็ก ๑๕ เล่ม เล่มใหญ่ ๑๐ เล่มครับ ทั้งหมดจะนําไปอ่านและถวายวัด และแจกเป็นธรรมทานครับ

ตอบ : หนังสือเรา หนังสือธรรม เราได้มาจากหลวงตา ตอนหลวงตาท่านมาเยี่ยมเราบ่อยๆ สมัยนั้นนะ ท่านบอกว่า “สงบ เราเห็นนะ เทปกับหนังสือนี่สําคัญ”

เทปกับหนังสือ เพราะท่านทําอย่างนี้มาตอนสมัยเราอยู่กับท่าน ท่านก็พิมพ์หนังสือแจกๆ หนังสือแจกนะ เวลาเขาถามว่า ทําไมหลวงตาท่านไม่ทําประวัติ

ท่านบอกว่าประวัติของท่านสมบูรณ์แบบแล้ว สมบูรณ์แบบก็คือเทปและหนังสือของท่านนั่นน่ะ สมบูรณ์แบบคือผลงาน สมบูรณ์แบบคือเราแสดงธรรม สมบูรณ์แบบคือเราทําธรรมะไว้ให้กับโลก นั้นคือประวัติ คือผลงานที่สมบูรณ์แบบแล้ว ไม่ต้องทําประวัติของท่านหรอก ประวัติของท่านสมบูรณ์แบบแล้ว

แล้วที่ท่านทํา ตอนที่อยู่กับท่าน พิมพ์หนังสือมานี่นะ เขามาส่ง แบกหามกันนะ ส่งไปรอบโลก หนังสือหลวงตาเป็นคนส่งไปรอบโลก เพราะว่าธรรมะ ประวัติหลวงปู่มั่นเป็นภาษาอังกฤษส่งไปทั้งนั้นน่ะ หนังสือพิมพ์มาเพื่อแจก พิมพ์มาเพื่อเป็นธรรมทาน พิมพ์มาเพื่อเป็นประโยชน์ไง พิมพ์มาเพื่อแจก พิมพ์มาเพื่อสังคม

ทางสังคม เราทุกข์ร้อนกันมาขนาดนี้ สิ่งใดที่เป็นนํ้าอมตะ นํ้าที่จะบรรเทาทุกข์ นํ้าที่จะบรรเทาทุกข์ในโลกนี้ ทําไมมันไม่สมควรจะให้ มันสมควรทั้งนั้นน่ะ

หนังสือธรรมะๆ หลวงตาท่านบอก “ให้แจกนะ อย่าให้มีการซื้อการขายนะ อย่าให้มี เพราะเราเป็นพระ ถ้าพระยังเป็นที่พึ่งของโลก พระยังทําประโยชน์กับโลกไม่ได้ ไม่ควรเป็นพระ” นี่ท่านพูดประจํานะ ท่านยืนยันของท่าน ยืนยันของท่าน จนหนังสือของท่านแบบว่าอิ่มสมบูรณ์แล้วท่านถึงได้หยุดระงับไป

แต่ที่ของเรา ที่เราทําต่อเนื่องมาเพราะว่า เหมือนกับท่านเห็นว่าตรงนี้มันจะเป็นประโยชน์ ประโยชน์ที่ยั่งยืน ประโยชน์กับศาสนา ท่านถึงสั่งเราไว้ สั่งไว้เลยนะ “หงบ หนังสือธรรมะ หนังสือกับเทป เราเห็นว่าสําคัญ”

สมัยนั้นยังไม่มีวิดีโอ สมัยนั้นเทปแคสเซ็ตย่างเดียว “เทปกับหนังสือนะ เทปกับหนังสือ” ท่านยํ้ากับเราไว้ ฉะนั้น พอท่านยํ้ากับเราไว้ สิ่งที่เราทํา เราทําตามที่ว่าท่านแนะนําไว้ เราเป็นผู้เดินตามเท่านั้นน่ะ เราเป็นคนเดินตามก้นท่าน แล้วทําเพื่อที่ท่านต้องการให้ทํา ฉะนั้น หนังสือธรรมะไว้แจกแน่นอน

ฉะนั้น เขาบอกว่า ขอหนังสือธรรมะจากพระอาจารย์สงบ

เราจะให้เจ้าหน้าที่เขาดูก่อน เจ้าหน้าที่ที่เขาเป็นผู้แจก เราไม่รู้เรื่องอะไร โทรศัพท์ก็ไม่มี กดอะไรก็ไม่เป็น ทําอะไรไม่เป็นสักอย่าง ดีแต่ด่าชาวบ้าน ทําอะไรไม่เป็นหรอก

ฉะนั้น เราจะบอกว่า หนังสือนี้แจกแน่นอน หนังสือเขาไว้แจกอยู่แล้ว แต่เราจะเอาให้เจ้าหน้าที่เขาพิจารณา แล้วเจ้าหน้าที่เขาเป็นคนแจก เจ้าหน้าที่เขาเป็นคนทํา การจะแจกหนังสือ เราให้เจ้าหน้าที่เขาเป็นคนจัดการ เขาต้องไปส่งไปอะไรกันนะ เพราะเราทําเองไม่ได้หรอก เราไม่เคยออกจากวัดเลย

ฉะนั้น เขาบอกเขาขอหนังสือ หนังสือธรรมะ

เราจะบอกว่า หนังสือนี้ไว้แจกอยู่แล้ว แต่เราจะให้เจ้าหน้าที่เขาพิจารณา เราจะให้เจ้าหน้าที่เขาเป็นคนให้ แล้วถ้าเจ้าหน้าที่เขาส่งให้แล้ว นั่นถึงจะส่งให้

ส่ง เพราะให้ธรรมเป็นทานๆ สิ่งที่ให้ธรรมเป็นทานเพื่อประโยชน์ไง ประโยชน์กับทุกๆ คน ประโยชน์กับเจ้าหน้าที่ที่เขามาช่วยงานวัด ประโยชน์กับคนที่เข้ามาในวัดในวาเขาช่วยกันส่งเสริม แล้วก็เพื่อประโยชน์กับสังคม ทําเพื่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เพื่อพระพุทธศาสนา เอวัง

จะทําความดีก็ต้องมีเหตุมีผล
ต้องมีการกระทํา
ไม่ใช่อยู่ดีๆ แล้วจะดีเอง

๔

จะเป็นคนดี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๐ ธันวาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พระคุณแม่”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ลูกขออนุญาตถามปัญหาธรรมชีวิตในการครองเรือนแบบฆราวาส อาจเป็นคําถามพื้นๆ ค่ะ แต่ลูกยังไม่มีปัญญามากนักและยังเป็นเด็กโง่อยู่ค่ะ

ในชีวิตปัจจุบันทําหน้าที่หลายบทบาท เป็นทั้งลูก เป็นทั้งแม่ เป็นทั้งภรรยา ไปทํางานแต่เช้ากลับบ้านมืด ต้องสู้กับกิเลสตัวเองภายในและกิเลสภายนอกซึ่งแสนลําบากมากๆ ค่ะ บางครั้งก็สติหลุดและเครียด

หลวงพ่อเทศน์สอนประจําว่า ความกตัญญูต่อพ่อแม่เป็นความดีงาม ทดแทนบุญคุณมาอันดับแรกที่มีค่ายิ่งนัก แต่บางครั้งลูกก็ท้อแท้กับแม่มากค่ะ ลูกบอกกล่าวแนะนําแม่บางครั้ง แม่ก็ไม่เชื่อ และกลัวลูกจะติดบาป ก็ขอขมาแม่เป็นประจําค่ะ

ถ้ามองทางโลกแล้ว ลูกหวังดีกับแม่ แม่ติดทรัพย์ภายนอกมากค่ะ ติดบ้านต่างจังหวัด บ่นอยากกลับบ้าน ซึ่งแม่อายุมากแล้วและหลงลืม ที่สําคัญไม่มีใครดูแล ลูกแนะนําให้แม่คิดข้อธรรมว่า สมมุติวันนี้เป็นวันสุดท้ายที่จะมีชีวิตอยู่ พรุ่งนี้แม่จะตายแล้ว เอาอะไรไปได้บ้าง

ทุกวันนี้ก็อยากปล่อยวาง แม่จะกลับไปอยู่ต่างจังหวัดตามลําพังก็เอาที่แม่สบายใจ ลูกคิดว่ามันเป็นกรรมของแม่เอง ลูกทําหน้าที่ที่ดีที่สุดแล้วค่ะ

ขอหลวงพ่อเมตตาเทศน์อบรมธรรมโอสถแบบฆราวาสในการครองเรือนเพื่อให้คลายความโง่เขลาเบาปัญญากับลูกด้วยนะเจ้าคะ ลูกกราบขอขมาหลวงพ่อด้วยค่ะถ้าคําถามธรรมที่ไร้สาระไม่มีแก่นสารค่ะ กราบขอบพระคุณหลวงพ่อมาก

ตอบ : คําว่า “ไร้สาระ ไม่มีแก่นสาร” มันเป็นที่บุคคล ถ้าบุคคลทางโลกๆ เรื่องนี้เรื่องใหญ่กับชีวิตเลย พอเรื่องใหญ่กับชีวิตเพราะอะไร เพราะปัญหาในครอบครัวไง ปัญหาครอบครัวคือปัญหาของเรา ถ้าปัญหาของเรามันกระทบกระเทือนไปหมด คนใดคนหนึ่งมีความทุกข์นะ มันกระเทือนกันไปทั้งบ้าน ถ้ามันกระเทือนไปทั้งบ้าน เห็นไหม

คนที่เขามีสติมีปัญญานะ เวลาเขาทุกข์เขายากขึ้นมาเขาไม่พูดให้ใครฟัง เขาเก็บไว้ในหัวใจของเขาคนเดียวเพื่อไม่ให้กระทบกระเทือนคนอื่น

ถ้ามันกระทบกระเทือนคนอื่น เวลาหน้าชื่นอกตรม เวลาทุกข์ ทุกข์ในหัวใจมหาศาล เวลาเข้าบ้านยิ้มแย้มแจ่มใส โอ๋ย! มีความสุขๆ เพื่อให้คนอื่นเขามีความสุขไง เพื่อไม่ให้คนอื่นเขาเดือดร้อนไปกับเรา นี่คือปัญหาครอบครัว ถ้าปัญหาครอบครัวนะ

แต่ถ้าคนที่ไม่มีวุฒิภาวะ เขาจะมีสุขมีทุกข์อะไรเขาแสดงออกทั้งหมด เขาต้องการเรียกร้องความสนใจจากคนในครอบครัวๆ นี่พูดถึงวุฒิภาวะของหัวใจ ถ้าวุฒิภาวะของหัวใจมันสูงมันตํ่า มันสูงมันตํ่าอย่างนี้ ถ้ามันสูงมันตํ่าอย่างนี้

ถ้าพูดถึงกรณีอย่างนี้ เราเกิดมา เราเกิดมาในครอบครัวใดก็แล้วแต่ ถ้ามีแต่คนที่มีคุณงามความดี เราก็มีความสุขทั้งนั้นน่ะ ถ้ามีคนด้อยวุฒิภาวะบ้าง มันก็เป็นภาระๆ ไง พ่อแม่ต้องดูแลลูกเป็นอย่างนี้

แต่ลูกคนไหนที่ฉลาด ลูกคนไหนที่มีความสามารถ พ่อแม่ก็ให้เขาอยู่ด้วยตัวเองได้ ถ้าลูกคนไหนมีความขาดตกบกพร่อง พ่อแม่ก็ต้องมีความเอาใจมากกว่าคนอื่น ไอ้ลูกก็ว่าพ่อแม่รักไม่เท่ากันๆ แต่มันก็เป็นดุลพินิจของพ่อแม่เนาะ

นี่พูดถึงว่า เวลาเขาบอกว่าฟังเทศน์หลวงพ่อ หลวงพ่อเน้นยํ้าตรงนี้มาก

เน้นยํ้าตรงนี้มาก เน้นยํ้าตรงนี้มากเพราะอะไร เพราะว่าสิ่งที่มีค่าที่สุดคือชีวิต แล้วพ่อแม่ให้ชีวิตนี้มาไง พ่อแม่ ทางโลกเปรียบเป็นพระอรหันต์ของลูกๆ

แล้วความจริงว่าเป็นพระอรหันต์ พระอรหันต์ต้องไม่มีกิเลส พระอรหันต์ต้องชี้ทางสว่างให้เราได้หมดเลย แล้วพ่อแม่เราล่ะ เป็นพระอรหันต์ของเราแล้วชี้ทางสว่างให้เราได้ไหมล่ะ

เป็นพ่อแม่ของลูก แต่เพราะความเป็นพ่อแม่นี่ไง เขาถือสิทธิ์ว่าการเป็นพ่อแม่ เขาก็จะเอาตามใจทั้งนั้นน่ะ

ฉะนั้น ถ้าเป็นพระอรหันต์ของลูก เวลาหลวงตาท่านสอนประจํา ถ้าพ่อแม่ของเรา ถ้าท่านพูดผิด ท่านทําผิด ลูกก็ยังไม่ควรจะชี้ข้อบกพร่องเลย เว้นไว้แต่เราจะหาวิธีการอย่างไรเพื่อจะให้พ้นจากนั้นไปไง คือจะไม่ให้โต้ไม่ให้เถียงพ่อแม่เลยนะ นี่ความเห็นของหลวงตานะ ความเห็นหลวงตาท่านพูดเรื่องนี้เรื่องหนึ่ง

แล้วก็อีกเรื่องหนึ่งที่ว่าพ่อแม่รักเท่าชีวี มันมีโศลกอยู่อันหนึ่ง แล้วหลวงตาท่านไปเขียนหนังสือเล่มนี้สมัย ๑๔ ตุลา คิดถึงว่า ๑๔ ตุลา ว่าคุณของพ่อแม่ มันมีอยู่เล่มหนึ่งท่านเขียนเรื่องนี้โดยเฉพาะเลยนะ เพราะท่านเห็นคุณค่าของตรงนี้

แล้วสังคม สังคมเดี๋ยวนี้สิทธิเสมอภาคๆ แล้วก็จะเรียกร้องสิทธิ์ๆ

แต่ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่เป็นอย่างนั้น พ่อแม่ให้ชีวิตนี้มา ถ้าให้ชีวิตนี้มา คุณค่าการให้ชีวิตนี้มามันมีค่ามหาศาล ถ้ามีค่ามหาศาลแล้ว

ทีนี้เราเกิดมาเจอพ่อแม่ที่สัมมาทิฏฐิ พ่อแม่ที่ดีงามนะ ลูกก็มีบุญกุศลนะ ก็มีความสุขพอสมควร ถ้าลูกเกิดมาพ่อแม่เป็นมิจฉาทิฏฐิ มาวัดมาวายังไม่ได้เลย มาสิ่งใดมีปัญหาไปหมด

ไอ้นี่มันเป็นสายบุญสายกรรม มันมีเวรมีกรรมต่อกัน ถ้ามีเวรมีกรรมต่อกันนะ เราก็ต้องแก้ไขด้วยสติด้วยปัญญาของเรา ถ้าด้วยสติด้วยปัญญาของเรานะ เรามีวุฒิภาวะ เราจะไม่ทําให้กระทบกระเทือนไง

เวลาใช้อุบาย คําว่า “ใช้อุบาย” ถ้าใช้อุบายถ้าทางโลกก็ว่าหลอกล่อ ว่าอย่างนั้นเลย แต่ถ้าทางธรรมเราใช้อุบายๆ อุบายจะทําให้พ่อให้แม่เราหูตาสว่าง ให้พ่อให้แม่เราเห็นบาปบุญคุณโทษนี่แสนยาก เพราะอะไร

เพราะว่าเขาถือสิทธิ์ไง กูอาบนํ้าร้อนมาก่อนมึงนี่จบเลย ไปสอนกันเถอะ อีก ๕ ปีก็ไม่จบ ถ้ากูอาบนํ้าร้อนมาก่อนมึงคือเขาไม่ฟัง แล้วมันเกิดทิฏฐิ ทิฏฐิถือความเป็นแม่ ถ้าถือว่าความเป็นแม่เป็นลูกนะ

แต่นี่พูดถึงว่าเราต้องมีจุดยืนของเรา คือเราจะทําความดีของเราตลอดไป ถ้าเขาเห็นถึงคุณงามความดีของเรา ถ้าเราทําความถูกต้องดีงามนะ

จากลูก อย่างเราเป็นคนที่ว่าไม่เอาไหนเลย แล้วพอมาวันหนึ่งเราเป็นคนที่ดีงาม เราเป็นคนที่รับผิดชอบ พ่อแม่ก็สนใจ เอ๊ะ! ใครสอนลูกกูวะ ตรงนี้แหละที่มันจะแก้พ่อแม่ได้ เราจะแก้พ่อแม่ได้ที่พฤติกรรมของเรานี่แหละ

ถ้าพฤติกรรมของเราอยู่กับร่องกับรอย พฤติกรรมของเรารับผิดชอบ พฤติกรรมของเราดูแลรักษาท่าน ท่านเห็นคุณงามความดีของเราทั้งนั้นน่ะ แต่ด้วยสถานะของความเป็นแม่ไม่กล้าพูดหรอก แม่จะชมลูกนี่น้อย น้อยมาก แต่เขารับรู้ได้ เขารับรู้ได้ ถ้าเขารับรู้ได้ เราพยายามทําสิ่งนี้ ถ้าเราทําสิ่งนี้ได้ ตรงนี้ถ้าทําได้ มันอยู่ที่ทัศนคติ

ทัศนคตินะ ถ้าทัศนคติที่ดี คนที่มีอํานาจวาสนาบารมีเขาจะทําสิ่งใดแล้วเขาทําด้วยความเต็มใจ ทําด้วยความเป็นบุญกุศล ถ้าทําด้วยความเป็นบุญกุศล เรื่องอย่างนี้เป็นเรื่องเล็กน้อยหมดเลย แต่ถ้าคนของเรา เรากําลังจะปรับตัวของเรา เราจะทําคุณงามความดีของเรา แต่ทีนี้ว่าอํานาจวาสนาบารมีเรามาแค่ไหนนะ

เวลาคนทํางาน ทํางานจนหัวปั่น ทํางานจนมีแต่ความตึงเครียดไปหมดเลย แล้วกลับมาบ้านต้องมีภาระรับผิดชอบ เพราะเขาบอกว่าเขามีหลายบทบาทมาก เขาเป็นทั้งลูก เป็นทั้งแม่ เป็นทั้งภรรยา

ถ้าเป็นทั้งภรรยา ถ้าเจอสามีที่ดี เจอพ่อบ้านที่ดีนะ มันก็เป็นบุญของเรานะ ถ้าเจอพ่อบ้านที่ไม่ดี เวลาในบ้านที่มันมีแต่หน้าที่การงาน เขาก็ไปหานอกบ้าน ไอ้นี่เราก็ต้องเจรจาต้องคุยกัน ถ้าเป็นความดีนะ นี่พูดถึงว่าการครองเรือนไง

เขาบอกว่า คําถามนะ สิ่งที่ว่า “ลูกขออนุญาตถามปัญหาธรรมะในการครองเรือนแบบฆราวาส อาจจะเป็นคําถามพื้นๆ แต่ลูกยังมีปัญหามากนักและยังเป็นเด็กโง่อยู่”

คําว่า “เป็นเด็กโง่อยู่” มันไม่เท่าทันกิเลสของตน ถ้าเท่าทันกิเลสของตนนะ ถ้าคําว่า “เป็นเด็กโง่อยู่” หรือว่า “เราอัดอั้นตันใจ” ไอ้กรณีอย่างนี้กิเลสมันจะซํ้าเติม

แต่ถ้าเราบอกว่า เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เรามีอาการ ๓๒ สมบูรณ์ เรามีหน้าที่การงานทํา เรามีสามีที่ดี เรามีลูก เรามีแม่ ครอบครัวของเราอบอุ่น ครอบครัวของเราดี แต่ความรับผิดชอบมันมาก ถ้าความรับผิดชอบมาก เราก็พยายามทํางานของเรา จัดเวลาให้มันเป็นไปได้

เราจะบอกว่า ความดีไม่มีขาย ความดีต้องขวนขวาย ความดีเราต้องมีการกระทํา แล้วถ้ากระทําแล้วถ้ามันเป็นผลบุญนะ ทําจบแล้วนะ วันหนึ่งทําจบแล้วนะ กว่าจะเข้าได้หลับได้นอน เที่ยงคืน ตีสองไม่ได้นอน ตีสี่ต้องตื่นแล้ว แล้วต้องทําหน้าที่การงานอย่างนี้ แล้วต้องทําอย่างนี้ตลอดไปเชียวหรือ มันเครียดไปหมดนะ

เราจะบอกว่า ถ้าเราเด็กโง่ เราไม่เท่าทันกิเลสของเรา ชีวิตเราจะตึงเครียดมาก แต่ถ้าเราปล่อยวางในใจของเราได้ เรามีสติปัญญานะ เราทําความดีเพื่อความดี เราจะเป็นคนดี เราจะเป็นคนดี เราเชื่อมั่นในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้กตัญญูกตเวทีรู้คุณของคน

ตอนนี้เรามีแม่เป็นพระอรหันต์ในบ้าน เราก็พยายามจะดูแลรักษาของเรา ถ้าเราพยายามจะดูแลรักษาของเรา เราอุตส่าห์เอามาอยู่ด้วย เราอุตส่าห์ดูแล เราทําหน้าที่ของเราให้สมบูรณ์ของเรา เราจะเป็นคนดี

แล้วถ้าเป็นคนดี ถ้าหัวใจมันวงรอบของมันนะ พอเป็นความดีแล้วมันก็จะมีความสุข มันไม่ตึงเครียดหรอกถ้ามันเป็นไปได้นะ นี่มันเป็นไปได้ ทีนี้พอมันเป็นไปได้ เพราะเราปรึกษาใครไม่ได้ หัวใจของเราอ่อนไหว พออ่อนไหว พอกระทบสิ่งใดแล้วมันก็ไปหมดใช่ไหม พอมันกระทบสิ่งใดไปหมด

ทีนี้มันก็กลับมาตรงนี้ กลับมาว่า เราจะดูแลแม่ของเรา ถ้าแม่ของเราว่ากล่าวอย่างไรก็ไม่เชื่อฟัง

ถ้าไม่เชื่อฟัง เราก็พูดแต่คําดีๆ แล้วก็วางไว้ จบ เราพูดแล้วเราก็จบ เราก็ดูแลรักษา

เวลาคนแก่คนเฒ่า เขาบอกแม่เจ็บไข้ได้ป่วยด้วย ถ้าแม่เจ็บไข้ได้ป่วยด้วย แล้วแม่อยากกลับบ้าน แต่มันติดที่ไม่มีใครดูแล

เวลากรรมมันให้ผลนะ กรรมให้ผล ทุกอย่างมันจะมีความเสียหายไปหมด ในพระไตรปิฎกนะ นางปฏาจารา นางปฏาจาราเป็นลูกเศรษฐี แล้วหนีตามคนใช้ไป เป็นลูกเศรษฐีนะ แล้วหนีตามคนใช้ไป พอหนีตามคนใช้ไปอยู่ในป่า ไปหาของป่าขายกัน ไปอยู่ในป่าไง

ถึงที่สุดท้องคนแรก มีลูกคนแรกก็คิดถึงพ่อแม่ก็จะกลับบ้าน เวลากลับบ้านก็ชวนสามีกลับบ้าน สามีก็ไม่กล้า เพราะสามีเป็นคนใช้ในบ้าน แล้วตัวเองก็หนีตามคนใช้ไป จะกลับมาเยี่ยมบ้าน ไม่ได้ มาถึงครึ่งทาง คลอดลูก สามีตามมาทัน สามีไม่กล้ากลับ ก็พากลับไปอยู่ในป่าอย่างเดิม

ท้องลูกคนที่สองก็จะกลับไปเยี่ยมแม่อีก หนีสามีมา หนีสามีมา สามีตามมา พอตามมา พอถึงฝนมันตกหนัก พอฝนมันตกหนักใช่ไหม ภรรยาจะคลอด จะคลอดลูกมันก็ต้องไปหาฟืนเพื่อจะมาจุดไฟเพื่อความอบอุ่น ไปหาฟืนอยู่ งูกัดสามีเสียชีวิต ตัวเองก็คลอดลูกคนเดียวอยู่ในป่า ฝนตกนะ ฝนตกอย่างแรง สุดท้ายคลอดลูกเสร็จแล้วก็เดินตามหาสามี ก็เห็นสามีโดนงูกัดตายอยู่นั่น เสียใจไหม พอเสียใจก็หอบลูกสองคนจะกลับไปหาพ่อหาแม่

เวลากลับไปหาพ่อหาแม่นะ เดินไป ฝนตกทั้งคืน นํ้าป่ามันมารุนแรงมาก ก็วางลูกชายไว้ทางนี้ ลูกคนเล็ก แล้วก็เอาลูกคนโตข้ามฝั่งไปก่อน ไปไว้ฝั่งนู้น แล้วก็จะกลับมาเอาลูกคนเล็ก มายืนอยู่กลางแม่นํ้านั้นน่ะ เหยี่ยวมันเห็นลูกเพิ่งคลอดมันแดงๆ ไง เหยี่ยวมันโฉบมา ไล่เหยี่ยว ไอ้ลูกอยู่ฝั่งนู้นก็นึกว่าแม่เรียก ลูก เด็กมันก็เดินลงแม่นํ้ามา จมนํ้าตาย เหยี่ยวนั้นมันโฉบเอาลูกคนเล็กนั้นไป

คิดดูสิ ตาย ๓ คน ปฏาจารา โอ้โฮ! บ้าเลย คลั่งเลย พอคลั่งไป พอบ้าแล้วจะไปหาพ่อ จากนั้นไปจะไปหาพ่อ ยังไม่ถึง พอไปก็ยังเสียใจมาก ไปหาพ่อหาแม่ พอไปหาพ่อหาแม่ ไปถึงกลางทางก็บอกว่า “บ้านดิฉันอยู่ที่นั่น เห็นพ่อเห็นแม่ดิฉันไหม”

“อ๋อ! เมื่อคืนฝนตกหนักฟ้าผ่าไฟไหม้บ้านหลังนั้น พ่อแม่ตายหมด”

ซํ้าเติมขนาดนี้นะ นี่นางปฏาจารา คนเราเวลาเวรกรรมมันให้ผล พอให้ผล บ้าเลย พอหลุดเลย หลุดก็วิ่งไปเรื่อย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมอยู่ นางปฏาจาราวิ่งเข้าไปนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเรียกชื่อ “ปฏาจารา เธอเป็นอะไร” พอเรียกชื่อ มีสติก็ฟื้นกลับมา เปลื้องผ้าอยู่ก็โยนผ้าให้ผืนหนึ่ง ก็ใช้ผ้านั้นพันตัว

สุดท้ายทุกข์มากก็ขอบวชเป็นภิกษุณี แล้วไปพิจารณาถึงชีวิตไง ไปเพ่งเทียน เทียนมันเผาไหม้ตัวมันเอง มันเผาไหม้ มันละลายไปหมด เปรียบเหมือนชีวิตของตน พิจารณาอย่างนั้นจนได้เป็นพระอรหันต์

นางปฏาจาราเป็นพระอรหันต์นะ แต่ก่อนที่จะเป็นพระอรหันต์ผ่านวิกฤติมาขนาดไหน เราอ่านในพระไตรปิฎก อยู่ในธรรมบทด้วย ถ้าอ่านอย่างนั้นปั๊บ เราคิดสิ ชีวิตของคนต้องผ่านวิกฤติขนาดนั้น ทําไมต้องทุกข์ยากขนาดนั้น ด้วยความทุกข์ยากขนาดนั้น แล้วกว่าจะสํานึกได้ กว่าจะเข้าใจได้ กว่าจะมาบวชได้ พอบวชได้แล้วสําเร็จเป็นพระอรหันต์ กว่าจะได้เป็นพระอรหันต์ เห็นไหม

นี่พูดถึงว่าปัญหาชีวิต ถ้าปัญหาชีวิตนะ ปัญหาชีวิตมันเป็นสภาพแบบนั้น ถ้ามันมีสติมีปัญญาขึ้นมา ถ้าทําของเรา เราทําของเรา ชีวิตเป็นอย่างนี้ ถ้าชีวิตที่ครองเรือน

เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกแล้ว การครองเรือนนี้มันเป็นเรื่องแสนยาก การครองเรือน ถ้าพูดถึงผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการอย่างนั้นนะ

แล้วเวลาครูบาอาจารย์ของเรา เพราะครูบาอาจารย์ของเราเวลาท่านจะประพฤติปฏิบัติต้องเอาชนะหัวใจของตน ถ้าเอาชนะหัวใจของตน หัวใจของเรากว่าจะเอาชนะได้ ทําความสงบได้ก็แสนยาก เวลาใช้ปัญญาวิปัสสนาขึ้นมา กิเลสก็ยังคอยเสี้ยมคอยหลอกคอยหลอนอยู่ตลอดเวลา กว่าจะเอาชนะหัวใจของเราได้ แล้วจะผ่านกิเลสมาแต่ละชั้นแต่ละตอน

เราคิดสิ หัวใจเราหัวใจเดียวนะ เวลามีครอบครัว หัวใจของเรามันก็อยากได้สมความปรารถนาของเรา แล้วหัวใจของสามีล่ะ แล้วถ้ามีลูกขึ้นมา หัวใจของลูกล่ะ ลูกมันไร้เดียงสาตอนเล็กมันมีสิ่งใด เด็กๆ มีสิ่งใด เราให้ เราเลี้ยงดูได้แล้ว แต่ถ้ามันโตขึ้นมานะ มันก็จะเหมือนเรา ต้องมีความรับผิดชอบ

มันจะครองใจของคนมันครองแสนยาก

แล้วเวลาเราเป็นลูก เรามีพ่อมีแม่ขึ้นมา พ่อแม่ที่ว่าพ่อแม่ของเขา เขาก็สร้างของเขามา เวลาเขาบอกว่า สมมุติพูดกับแม่ ถ้าชีวิตวันนี้มันสิ้นสุดไป ถ้าแม่ตายวันนี้ สมบัติจะเอาอะไรไปได้ไหม

เวลาพูดนี่มันพูดได้ทั้งนั้นน่ะ แต่เวลามันคิดมันก็จะเอาแต่ใจของตนไง เพราะอะไร เพราะเขาอยากกลับต่างจังหวัด เพราะเขาอยากจะไปดูทรัพย์สมบัติของเขา เขาติดทรัพย์สมบัติของเขา

เราก็หาอุบาย หาอุบาย พ่อแม่ของเราน่ะ ทําอย่างไรก็แล้วแต่ บอกจะปล่อยวางๆ

ถ้าคําว่า “ปล่อยวาง” เหมือนจะประชดไง คําว่า “จะประชด” เราปล่อยวางขึ้นไป มันจะเลวร้ายไปกว่านั้นนะ เพราะสุดท้ายแล้วถ้าไปแล้วมันจะมีปัญหามากไปกว่านั้น ถ้ามีปัญหามากไปกว่านั้น เราจะแก้ไขตรงนี้ ถ้าแก้ไขตรงนี้ กลับมาที่นี่ไง กลับมาที่ว่า เราจะบริหารด้วยปัญญาของเรา

ถ้าเราจะบริหารด้วยปัญญาของเรานะ ถ้ามีสติสัมปชัญญะมันจะไม่ทุกข์ไม่ยากจนเกินไป ถ้ามันจะทุกข์จะยาก มันก็ต้องบอก นี่ไง ชีวิตแท้ ชีวิตความเป็นจริงเป็นอย่างนี้ ชีวิตจริงๆ เป็นอย่างนี้ มันไม่สวยหรูอย่างที่เราคาดหมายหรอก ถ้ามันไม่สวยหรูอย่างที่คาดหมายนะ

เพราะชีวิตนี้เกิดมาให้ประพฤติปฏิบัติ เกิดมาเพื่อให้ศึกษาชีวิต เกิดมาเพื่อให้ศึกษาชีวิตความเป็นจริงของเราน่ะ

ถ้าชีวิตในความเป็นจริงของเรา ถ้าเราตัดสินใจ ตัดสินใจแล้วเราต้องรับผิดชอบในการตัดสินใจของเรา ถ้าการตัดสินใจ สิ่งใดที่จะเกิดขึ้น เราต้องแก้ไขสิ่งนั้น ถ้าเราแก้ไขสิ่งนั้น พยายามทําให้มันดีขึ้น แล้วต้องมีสติปัญญาเผชิญกับความจริงตลอดไป

ถ้าเผชิญกับความจริง คนเรามันไม่กล้าเผชิญกับความจริงไง ถ้าไม่กล้าเผชิญ มีแต่ความหลีกหนีไปนะ กรณีนี้มันมี มันมีเขาว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทิ้งครอบครัวไป มีคนเอามากล่าวโจมตีมากว่าเห็นแก่ตัวๆ

คําว่า “เห็นแก่ตัว” นะ เราเป็นคนดิบๆ เราเป็นคนที่ไม่มีสติปัญญา เราเป็นคนที่ช่วยเหลือสิ่งใดไม่ได้เลย แต่ถึงเวลาแล้วคนที่มีอํานาจวาสนาเห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย มันต้องมีฝั่งตรงข้ามที่ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย แล้วไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย ยังไม่ได้ค้นคว้า ยังไม่มีขึ้นมาจริง เราจะเอามาแก้ไขกันได้อย่างไร

ถ้าอยู่ในราชวังมันก็ได้เป็นกษัตริย์ มันก็ปกครองไป มันก็ความดีที่ยิ่งกว่านี้ ความดีที่จะเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามันก็เกิดขึ้นมาไม่ได้ ถ้ามันจะเกิดขึ้นมาได้ ได้สละสิ่งนั้น

เพราะทางโลกเขาบอกว่า ทิ้งครอบครัวไป ทิ้งลูก ทิ้งภรรยา ทิ้งพ่อแม่ ทิ้งภาระรับผิดชอบ เห็นแก่ตัวไป

แต่ถ้าเป็นอํานาจวาสนานะ อํานาจวาสนาเพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ เป็นเจ้าชายสิทธัตถะนี่เป็นกษัตริย์ ความที่เป็นกษัตริย์ เป็นสุภาพบุรุษ ความเป็นสุภาพบุรุษ คนจะทิ้งภาระหน้าที่ไหม ทิ้งภรรยาไว้ ทิ้งลูกไว้โดยที่ความเห็นแก่ตัว มันเป็นไปได้ไหม

มันเป็นไปไม่ได้หรอก แต่ด้วยบารมีธรรม บารมีธรรมในใจของท่านไง ท่านเป็นบารมีธรรม ท่านเป็นเอกบุรุษที่จะต้องเป็นผู้ค้นคว้า เพราะมันไม่มีใครได้สร้างอํานาจวาสนาบารมีมาอย่างนั้น แต่การที่จะได้มามันต้องมีการค้นคว้า มีการกระทํา

แล้วมีการค้นคว้า มีการกระทํา ดูสิ ดูพระเรา ถ้าพระเรานะ พระป่าเขาไม่ให้คลุกคลีกัน ไม่ให้คุยกัน ไม่ให้เล่นกัน ให้ต่างคนต่างหลีกเร้น ต่างคนต่างประพฤติปฏิบัติ พระที่เขาไม่พูดกัน ไม่คุยกันด้วยการคลุกคลี แต่เขาจะปรึกษากัน เขาจะสนทนากัน ถึงเวลาข้อวัตรปฏิบัติ ฉันนํ้าร้อนอย่างนี้ เวลาหลวงปู่มั่น เวลาขึ้นไปหาหลวงปู่มั่นเป็นการส่วนตัว ถ้าใครปฏิบัติ

นั่นเขาเอาจริงๆ ทําจริงๆ จนมีเหตุมีผล แล้วถ้ามีปัญหา เขาจะขึ้นไปหาอาจารย์ของเขาเพื่อให้แก้ไข นั่นเวลาเขาคุย เขาคุยเป็นกิจจะลักษณะ เขาคุยกันเป็นความจริง แต่เขาไม่คลุกคลีกันไง นี่พูดถึงเวลาในสมัยปัจจุบันนะ

นี่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านจะออกประพฤติปฏิบัติ ท่านจะเอาครอบครัวไปด้วยหรือ ท่านก็ต้องวางไว้นั่น ถ้าวางไว้นั่น แล้วท่านออกมาด้วยความผูกพันในใจ ว่าอย่างนั้นเลย แล้วเวลาไปประพฤติปฏิบัตินะ เวลาสําเร็จแล้ว เวลาสําเร็จขึ้นมาพ้นจากการเกิด การแก่ การเจ็บ การตาย

พ้นจากการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายด้วยมรรคผล ด้วยมรรคผล ด้วยการค้นคว้า ด้วยการกระทํา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ ตรงนี้สําคัญ ตรัสรู้เองโดยชอบ เป็นผู้ค้นคว้า เป็นผู้กระทําด้วยตนเอง ไม่มีใครบอกใครสอน นี่วาสนา อํานาจวาสนาที่เป็นจริง แต่เวลาเป็นจริงๆ เป็นจริงเพราะท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมาด้วยมรรคด้วยผลอันนั้นต่างหาก

พอด้วยมรรคด้วยผลขึ้นมาแล้วไปเทศนาว่าการ พระเจ้าสุทโธทนะเป็นพระอรหันต์ นางพิมพาจบ ลูกชายเป็นพระอรหันต์ เป็นพระอรหันต์ๆ พระอรหันต์เพราะอะไร พระอรหันต์เพราะการกระทําอันนั้นไง

แล้วเวลาการกระทําอันนั้นมันเป็นอํานาจวาสนาบารมี นี่มันเป็นอํานาจวาสนาบารมีที่การกระทํา มันต้องมีการกระทํา ต้องมีเหตุ เราจะบอกว่า จะทําความดีก็ต้องมีเหตุมีผล ต้องมีการกระทํา ไม่ใช่อยู่ดีๆ แล้วจะดีเอง

เราภูมิใจนะ เราเป็นชาวพุทธ พระพุทธศาสนายอดเยี่ยมที่สุด แล้วเรามีอะไรล่ะ อมทุกข์นี่ไง

เราเป็นชาวพุทธ แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้ขวนขวาย ให้การประพฤติปฏิบัติ เวลาเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาก็เพื่อแก้ไขหัวใจของตน นี่มันจะดี ดีเพราะการกระทํา มันจะดี ดีเพราะการประพฤติปฏิบัติ มันจะดี ดีเพราะเราขวนขวาย มันดีตรงนั้น

ถ้ามันดีตรงนั้น เราจะย้อนกลับมาให้เห็นไง นี่พูดถึงข้อเท็จจริงความเป็นจริงในพระพุทธศาสนา แล้วย้อนกลับมาว่า “หลวงพ่อบอกว่า การกตัญญูกตเวทีเป็นความดีงาม การทดแทนบุญคุณอันดับแรกที่มีค่ายิ่ง”

มีค่ายิ่งจริงๆ มีค่ายิ่งนะ สิ่งที่เขาบอกเขามีหลายบทบาทมาก บทบาทความเป็นลูกของแม่ การเป็นภรรยา แล้วเกิดถ้ามีลูกมีเต้าในบ้าน เราทํากับพ่อแม่แบบนี้ สิ่งนี้มันมีค่ามาก แล้วลูกๆ เห็นน่ะ เราได้อบรมสั่งสอนลูกด้วยภาพการกระทําที่เราแสดงออกกับพ่อแม่ของเรา

เราทําดีกับพ่อแม่ของเรานะ แล้วลูกมันเห็นการกระทําอันนั้นน่ะ มันจะซึมซับเข้าไปในใจของลูก ลูกก็เป็นคนดีขึ้นมาอันหนึ่ง เป็นคนดีขึ้นมาโดยเห็นภาพนั้นน่ะว่าแม่เคยทําอะไรกับย่ากับยาย แม่เคยทําอะไรไว้ แล้วหน้าที่ของเราจะทําอะไรต่อไป

ความเป็นหน้าที่ การกระทํา เห็นไหม เราทําคุณงามความดียังเป็นการสั่งสอนเป็นการอบรมไปในตัว แล้วเวลาต่อไปข้างหน้าถ้าเราทําของเราไว้ ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว

มันมีลูกศิษย์หลายคนนะ เขามาหาเรา เขามาปรับทุกข์ไงว่า ลูกชายเขา เวลาเขาจะเอารถไปเที่ยว พอเขาห้ามลูกเขาบอกว่ามันไม่สมควรไป มันไม่สมควรหรอก เพราะว่าเอาไปแล้วมันจะเกิดอุบัติเหตุ

“ก็จะไป” ก็คํานี้แหละ คํานี้เขามาพูดให้เราฟังว่า ลูกมันพูดคํานี้ออกมาสะเทือนใจเขามาก เพราะเขาก็เคยโดนพ่อของเขาอบรมอย่างนี้ แล้วเขาก็ใช้คําพูดคํานี้กับพ่อของเขา

สุดท้ายแล้วนะ เวลาเขามาสั่งสอนลูก ลูกมันก็เอาคําพูด มันบอกคําเดียวกันเลย คําเดียวกันเลยที่ผมเคยเถียงพ่อ แล้วคราวนี้ลูกผมนะ ไอ้คําที่ผมเถียงพ่อ เดี๋ยวนี้ลูกมันมาใส่ผมเต็มเลย แล้วมันก็เอารถไปเที่ยว แล้วก็ไปมีปัญหา มันก็โทรศัพท์มาบอกว่าต้องโอนเงินมาเดี๋ยวนี้ เขาก็ต้องโอนเงินไปให้มัน ไม่อย่างนั้นมันก็เอารถกลับมาไม่ได้

นี่พูดถึงสิ่งที่มันทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ถ้าใครทําคุณงามความดีของเราคือทําคุณงามความดีของเรา เราเห็นใจนะ ว่าพระคุณแม่ๆ พระคุณแม่มีค่ามาก เพราะชีวิตที่เรามีอยู่นี่มาจากแม่ แล้วเวลาเราจะทํากับแม่ของเราขึ้นมามันติดขัดไปหมด มันติดขัดไปหมดเพราะเรามีหน้าที่รับผิดชอบ เพราะเรามีงาน เพราะมีงาน เขาบอกว่าเขาเป็นภรรยาด้วย

แต่สิ่งที่ดีนะ ถ้าสามีมีความเห็นด้วยกันอะไรด้วยกัน ภาษาเรา ถ้าเขาทําคุณงามความดี เขาทําเพื่อประโยชน์ เราก็ควรจะส่งเสริม ถึงมันจะแย่งเวลาเราไปบ้าง เอาความสนใจจากเราไปบ้าง ถ้าถึงเวลาแล้วเราทําคุณงามความดีด้วยกัน ความดีนั้นมันจะให้ผลกลับมา

ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว แต่ทําแสนยากไหม

ฝืนกระแสสังคม กระแสสังคมต้องการความสะดวกต้องการความสบาย ต้องการการให้คนนับหน้าถือตา คิดกันแค่นั้นน่ะ แล้วมันทําไม่ได้ ถ้ามันทําไปแล้วนะ ถึงเวลาจะกลบเกลื่อนไว้อย่างไร จะทําอย่างไรก็แล้วแต่ ความลับไม่มีในโลก เขารู้ได้ ถ้าเขารู้ได้ ถึงตอนนั้น เห็นไหม

ฉะนั้น ของเราย้อนกลับมาที่นี่ ย้อนกลับมาเรื่องพระคุณแม่ พระคุณแม่ของเรา เรายังมีสติมีปัญญา เขายังบอก “บางครั้งแนะนําแม่แล้วแม่ไม่เชื่อฟัง ลูกก็กลัวบาปจะติดตัว ต้องขอขมาแม่เป็นประจํา”

เราขอขมาลาโทษ แล้วทําสิ่งใด ทําความดีต้องได้ดี แต่กรณีนี้มันกรณีที่ว่าทิฏฐิระหว่างแม่กับลูกนี่สําคัญ เพราะว่าคนถ้ามีวาสนานะ ถึงจะทํากรณีนี้ได้

เพราะเราดูหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่น แม่ของท่าน ท่านเอามาอยู่ด้วยพักหนึ่ง สุดท้ายแล้วท่านก็เอาแม่ของท่านไปให้ญาติพี่น้องดูแล แล้วพอเวลาแม่ของท่านเสีย ท่านไม่กลับไปเผาด้วย แต่เวลาท่านไปเผา ท่านกลับไปเผาศพของหลวงปู่เสาร์ เวลาแม่ของท่านเสียไปแล้วก็คือจบ

เวลาหลวงตาท่านได้แม่ของท่าน เวลาหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่เจี๊ยะท่านก็บอกว่าแม่ของท่านก็ไม่ได้ เพราะว่าแม่ไม่ยอมมาอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะไง

นี่ก็เหมือนกัน คําว่า “มาอยู่” เราเป็นพระ พอเป็นพระ เราก็มีพ่อมีแม่เหมือนกัน พ่อแม่เราก็อยากมาอยู่ด้วย แต่เราเข้าใจของเราได้ เราเข้าใจของเราได้ว่า ทุกคนปรารถนาความดีทั้งนั้นน่ะ แต่มันอยู่ที่วาสนา วาสนาของคนที่จะทําความดีนะ มันต้องเข้มแข็ง

แต่วาสนาของคนที่ไม่มีอํานาจวาสนาไปแล้วมันไปอมทุกข์ ถ้าไปอมทุกข์ เราปล่อยให้เขาอยู่สะดวกสบายดีกว่า

ถ้าเขาตั้งใจจริง คําว่า “อมทุกข์” หมายถึงเวลาถือศีล ศีลเป็นเครื่องขัดเกลาใช่ไหม เวลาธุดงควัตรเป็นเครื่องขัดเกลากิเลส แต่เวลาเรามีศีล ต้องถือศีล ต้องถือข้อวัตรปฏิบัติ มันไม่สะดวก มันไม่สะดวกเพราะอะไร เพราะมันไม่ดูดดื่ม

แต่ถ้าคนที่เขามีวาสนานะ ทําอะไรก็ได้ ยิ่งชอบ ยิ่งทํามากขึ้น ใครแนะนําอะไร เอาทั้งนั้นเลย ถ้าคนจริงนะ โอ้โฮ! มันมุมานะบากบั่นได้ทั้งนั้นเลย

แต่ถ้าคนมันไม่จริงมันรู้ได้ เรามองๆ ดูอยู่เหมือนกัน เพราะว่าเขายังไม่เข้มแข็งพอที่จะปฏิบัติได้จริงไง ฉะนั้น จะปล่อยให้อยู่ทางบ้านมันจะสะดวกกว่า

แต่ถ้าเขาตั้งใจเขาจงใจอยากปฏิบัตินะ โอ๋ย! เพราะพร้อมนะ เราพร้อมทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันเอามาแล้วเขาต้องมาทุกข์มายาก เพราะอะไร เพราะว่ามันไม่เข้มแข็งพอ คําว่า “มันจะทุกข์จะยาก” เรามองตรงนี้ เราก็เลยละล้าละลังๆ จนท่านเสียไปแล้ว ท่านเสียไป เราก็พอใจ

เราพอใจว่า เพราะลูกของท่านได้บวชเป็นพระ เลือดเนื้อเชื้อไขมันได้มาคํ้าศาสนา อย่างใดก็แล้วแต่ มันมีค่าดีกว่าเราอยู่ทางโลกมาก

เพราะเราเวลาคนเรานี่นะ คนไม่ทุกข์ไม่ยากไม่อดไม่อยาก ไม่ทุกข์มันก็ไม่เห็นถึงความดี ถ้าไม่อด มันไม่เห็นถึงเวลาอุดมสมบูรณ์ นี่ก็เหมือนกัน เวลาคนเราถึงจนตรอกแล้วจะคิดถึงสิ่งที่เรามีคุณค่าที่สุด ฉะนั้น พอมาบวชเป็นพระๆ อย่างไรก็แล้วแต่ ความรู้สึกมันต้องมีของมันอยู่ ถ้ามีของมันอยู่มันต้องเป็นแบบนั้น นี่พูดถึงพ่อถึงแม่นะ

เราพูดเพราะเหตุว่า เที่ยวสอนคนอื่นหมดเลย เวลาปัญหาของตนไม่รับผิดชอบอะไรทั้งสิ้น อะไรก็ปล่อย ปล่อยให้คนอื่น ดีแต่ปากไง ดีแต่ปาก แต่ทําจริงๆ ไม่เห็นทําอะไรเลย

เวลาการกระทํานะ การสอนมันมีมหาศาล สอนลงไป จี้สั่งสอนเขานั่นเป็นเรื่องหนึ่ง สอนโดยไม่ต้องสอนเรื่องหนึ่ง สอนโดยการประพฤติปฏิบัติให้เห็นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง แล้วแต่อํานาจวาสนาของเขา เขาสามารถทําได้ไหม

จะไปจํ้าจี้จํ้าไชจะให้ทําอย่างนั้นๆ มันเป็นไปไม่ได้ เราสอน สอนโดยการประพฤติปฏิบัติของเรานี่แหละ สอนด้วยความเป็นอยู่ของเรานี่แหละ

เวลาพระมาบวช เวลาสึกไป เราบอกเลยนะ ถ้าเอ็งสึกไปนะ แล้วเอ็งคิดถึงความเป็นพระ วันหนึ่งฉันข้าวหนเดียว ถ้าเอ็งไปทํางานนะ เอ็งรวยน่าดูเลย

เวลาเป็นพระฉันอาหารมื้อเดียวอยู่ได้นะ เวลาสึกไปแล้วมันสํามะเลเทเมา ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย ถ้าลองประหยัดมัธยัสถ์นะ เหมือนตอนชีวิตดํารงเป็นพระ เป็นพระฉันข้าวมื้อเดียวอยู่ได้สบายๆ เลย เวลาสึกไปแล้ว ๓ มื้อ ๔ มื้อ ยังมีมื้อคํ่าอีกต่างหาก นี่ถ้าใช้ได้นะ เวลาการกระทํามันไม่มีหลักเกณฑ์ไง ถ้ามีหลักเกณฑ์มันทําได้

การสอนโดยไม่ต้องสอน การสอนโดยการประพฤติปฏิบัติของเรามันเป็นความจริง แต่สําคัญ สําคัญตรงหัวใจนี้

ถ้าเราจะเป็นคนดี เราอยากเป็นคนดี เครื่องหมายของคนดี ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้แล้ว แต่เราจะมีจุดยืนทําได้แค่ไหน แล้วทําแล้วทําด้วยความสุขความสงบนะ ทําด้วยความชื่นใจนี้เป็นอย่างหนึ่ง

แต่เริ่มต้นของเรา เราต้องทําด้วยความตึงเครียด เพราะผลของการกระทํามันไม่ได้ดั่งใจ แล้วแม่ธรรมดาก็เป็นอย่างนี้ แต่ถ้าแม่ได้ฟังธรรมเสียบ้างนะ

มันมีอยู่ครอบครัวหนึ่งเขามีแม่กับลูกมาอย่างนี้ มาด้วยกัน แล้วลูกก็บอกว่า แม่เอาใจยาก แล้วเวลาทําสิ่งใด แม่ก็จะเอาสดๆ ร้อนๆ ใช่ไหม

ฉะนั้น เวลาเราพูดบอก ไม่ใช่หรอก แม่ต้องการให้เรายอมรับ ให้เราเอาใจเท่านั้น แต่ถ้าได้รับการยอมรับอย่างนั้นแล้วมันก็จะดูแลได้ง่าย

เราพูดปั๊บ เขากลับไปนะ ตอบไปแล้วนะ แม่ดีขึ้นเยอะเลย ทําอะไรก็ได้

เพราะภาษาเรานะ แม่ก็เรียกร้องความสนใจนั่นแหละ แต่เราสนใจอยู่แล้ว แต่ของอย่างนี้เขาบอกว่า เช่น อาหารเวลาให้ทานแล้วมันทานไม่ได้ พอเหลือเอามาให้ใหม่ เขาบอกเป็นของเก่า

มันไม่เก่า มันสดๆ ร้อนๆ ทีนี้แม่ก็ถือสิทธิ์ไง พอสุดท้ายแล้วเราบอกว่า ลูกก็คิดไปอีกมุมหนึ่ง มุมที่ว่าจะเอาอะไรก็ได้ถ้าแม่จะทาน ซื้อให้ได้ทั้งนั้นน่ะ แต่นี่ของมันสดๆ ร้อนๆ แม่ยังไม่ได้ทานเลย แล้วแม่บอกว่ามันของเก่า ก็เป็นทิฏฐิมานะเท่านั้น

พอพูดจบแล้วเขาเข้าใจกัน มาครั้งใหม่บอก โอ๋ย! สุขมาก แม่อะไรก็ได้ เพราะมันเข้าใจกันไง แม่บอกอะไรก็ได้ ลูกก็บอกดีขึ้นมาก แม่กับลูกก็อยู่ด้วยกันด้วยความเข้าใจกัน แต่พอมันไม่เข้าใจกันมันมีปัญหาแบบนี้

นี่พูดถึงว่า เราเห็นใจมากนะ เพราะเขาถามบอกว่า ฟังเทศน์หลวงพ่อเป็นประจําว่า ความกตัญญูต่อพ่อแม่เป็นความดีงาม ทดแทนบุญคุณท่านอันดับแรกที่มีค่ายิ่งนัก นี่เพราะว่าฟังเทศน์หลวงพ่อ

ไม่ใช่หรอก เป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เราเห็นหลวงตาท่านซาบซึ้ง หลวงตาท่านซาบซึ้งคุณของแม่ท่าน หลวงตาท่านซาบซึ้งถึงสังคม อันชนกชนนีนี้รักเจ้า ที่หลวงตาท่านเขียนไว้ตอน ๑๔ ตุลา

เพราะตอน ๑๔ ตุลามันมีปัญหาระหว่างเรื่องความกตัญญูพ่อแม่กับลูกนี้มาก หลวงตาท่านเขียนโดยเฉพาะเลย หลวงตาท่านเห็นปัญหาสังคมมาก ปัญหาสังคม แล้วเราอยู่กับท่าน คําพูดของท่านที่มีคุณค่า เราจะจําใส่ใจ แล้วเราก็เห็นคุณค่าการที่ว่า พระอรหันต์ของลูก คนที่มีคุณกับเรา

เราเห็นในทางของธรรมะ ในทางของความชอบธรรม ใครที่มีคุณกับเรา คนจีนเขาถือมาก ใครที่เคยให้ความร่มเย็นเป็นสุขกับเรา อย่าลืมคุณเขานะ อย่าลืมคุณเขา คุณของคนนี่สําคัญมาก เราก็เห็นคุณของเขานะ เราเห็นบุญเห็นคุณของเขา แล้วเห็นบุญเห็นคุณของพ่อของแม่ที่เราเสียสละมาเพื่อครอบครัว เพื่อความจริงของเรา ตรงนี้เราพยายามทําของเรา

แต่ทําดีมันเป็นการทวนกระแส ถ้าปล่อยตามใจของตัวไหลไปมันสะดวก การทําความดีต้องทวนกระแส เราอยากจะมีเวลา เราอยากจะได้พักผ่อน เราอยากได้ทั้งนั้นน่ะ แต่เราต้องขวนขวายเพื่อพ่อเพื่อแม่ เพื่อครอบครัว ทําคุณงามความดีต้องลงทุนไง ทําความดีถึงแสนยาก

เวลาทางโลก ทางโลกทางคับแคบ คับแคบอย่างนี้ ต้องรับผิดชอบมหาศาลเลย พอบวชเป็นพระทางกว้างขวาง ๒๔ ชั่วโมงนะ พระที่อยู่กับเราภาวนาได้ทั้งวันทั้งคืน ไม่มีงานอะไรเลยแล้วกันแหละ

เพราะเราจํามาจากหลวงตา ฉันเสร็จแล้วได้ตลอดเลย อดอาหาร ๒๔ ชั่วโมง นี่ทางของพระเป็นทางกว้างขวาง กว้างขวางเพราะมีโอกาสประพฤติปฏิบัติ ๒๔ ชั่วโมง ทุกวินาทีปฏิบัติทั้งนั้นเลย

แต่ทางของฆราวาสนี่ทางคับแคบ คับแคบเพราะภาระหน้าที่ความรับผิดชอบ เราต้องรับผิดชอบ นี่ทางของฆราวาส แล้วจะมาปฏิบัตินิดหนึ่งตอนสวดมนต์เช้าสวดมนต์เย็น ได้นั่งทีหนึ่ง ๕ นาที แล้วก็ไปตรากตรําอีกทั้งวัน นี่คับแคบแบบนี้

ไม่ใช่การดูถูก ไม่ใช่การเห็นแก่ตัว ตามข้อเท็จจริง นี้อยู่ในพระไตรปิฎก เราอ่านมาจากพระไตรปิฎก ศึกษามาจากพระไตรปิฎก แล้วก็จะมาตอกยํ้าบ่อยๆ

ทางของคฤหัสถ์เป็นทางคับแคบ ทางของคฤหัสถ์เป็นทางคับแคบ ให้เราตื่นตัว ให้เราขวนขวาย

ทางของพระที่กว้างขวางๆ มึงปฏิบัติหรือเปล่า ๒๔ ชั่วโมงได้ภาวนาไหม ถ้าภาวนา พระจะประพฤติปฏิบัติ พระจะดีกว่านี้ขึ้นมาอีกเยอะเลย เพราะเขาขวนขวายประพฤติปฏิบัติในตัวของเขา

นี่พูดถึงว่า ความจะเป็นคนดีทั้งฆราวาสและทางพระ

ถ้าเป็นทางฆราวาส เราก็ขวนขวายอย่างนี้ นี่พูดให้กําลังใจ พูดให้กําลังใจ ให้กําลังใจเพื่อเปลี่ยนทัศนคติ หลวงตาท่านใช้คําว่า “อย่าเสียดายอารมณ์”

เสียดายอารมณ์ที่ว่าความรับรู้ที่ว่าทุกข์ว่ายาก แล้วเราจะสละทิ้งเราก็เสียดายมันไง ถ้าเราสละทิ้งปั๊บ เราทํางานโดยความว่าง ทํางานโดยสติปัญญาของเรา มันจะไม่มีสิ่งใดมากดดัน แล้วต่อไปมันจะทําด้วยความพอใจก่อน แล้วจะบอกว่าจะทําด้วยความสุข

ความสุขเพราะเราได้แทนคุณแม่ เราได้ทดแทนบุญคุณโดยหัวใจนี่นะ มันจะมีความสุข ถ้ามันเป็นความสมดุลต่อกันมันจะมีความสุขนะ

แต่ใหม่ๆ ไม่สุขหรอก ไม่สุขเพราะกิเลส ความเห็นแก่ตัว ความอยากได้ ความอยากใหญ่ ความอยากชนะ ความอยากให้คนยอมรับ มันทุกข์ตรงนี้ เพราะไม่มีใครยอมรับเอ็งหรอก ไม่มีใครเห็นความดีเอ็งหรอก แต่เอ็งอยากให้เขาเห็น อีกร้อยชาติไม่มีใครเห็นหรอก

แต่ถ้าเราทําด้วยความสุขของเรา เห็นไหม ทําแทนคุณแม่ ทําบุญคุณของเรา เราทําเพื่อเรานะ มีความสุข ความสุขจะเกิด เราทําด้วยสติด้วยปัญญา จะเป็นคนดีต้องฝืนกระแส ทําเพื่อชนะกิเลสในใจของเรา เอวัง

เพราะว่าเราสําคัญกันผิดไง สําคัญผิด
สําคัญว่าไอ้นั่นจะเป็น ไอ้นี่จะเป็น
ความสําคัญอันนั้น กิเลสเป็นดาบสองคม
กิเลสมันก็สร้างภาพ สร้างการต่อต้านขึ้นมา
เพราะความสําคัญของเราไง
ถ้าเราสําคัญที่พุทโธสิ เราสําคัญที่อานาปานสติสิ
เราสําคัญจริง จริงกับคําบริกรรมนั้น
คําบริกรรมจริงๆ นั่นน่ะ บริกรรมให้จริง

๕

สําคัญผิดที่

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “อึดอัดกลางอกเวลาหายใจออก”

กราบนมัสการหลวงพ่อ จนถึงปัจจุบันผมยังปฏิบัติอยู่ครับ ปัญหาเรื่องคําด่าพระพุทธเจ้าหายไปแล้วครับ เรื่องตกภวังค์ตอนนี้ก็ไม่เป็นแล้วครับ ส่วนเรื่องอารมณ์รุนแรงของตัวเองที่เพิ่มขึ้นหลังนั่งสมาธิก็ยังคงอยู่ครับ ขอบคุณหลวงพ่อมากครับ ตอนนี้การปฏิบัติของผมเป็นดังต่อไปนี้ครับ

รู้สึกถึงลมหายใจเข้าออกและรู้ตัวเสมอเมื่อร่างกายขยับ เช่น นั่งกระดิกเท้า และรู้สึกว่าลมหายใจทําให้มีความรู้สึกเข้ามาว่าอึดอัดขึ้นมากลางอก บางครั้งสั่นๆ เป็นมากเมื่อลมหายใจออกที่ยาว และบางครั้งก็หายไป และก็กลับมาอีก รับรู้ความรู้สึกทั้งเหมือนจะจับคู่กันกับลมหายใจ และความรู้สึกอึดอัดกลางอก แต่ในชีวิตประจําวันที่ไม่ได้คิดถึงลมหายใจก็ไม่อึดอัด แต่เมื่อไหร่ที่รู้ลมหายใจจะเป็นอาการแบบนี้ทุกครั้ง

ขอความกรุณาหลวงพ่อด้วยครับว่า อาการที่ผมเป็นมันคืออะไรครับ ต้องแก้ไขอย่างไรครับ และผมมีคําถามเพิ่มเติมครับ ปัจจุบันผมรักษาศีล ๕ มาโดยตลอดครับ

๑. ผมอยากทราบว่า ดูหนังโป๊และช่วยตัวเองทําให้ผิดศีลไหม หรือมันเป็นโทษทางด้านไหน ฆราวาสควรจะละเว้นไหมครับ

๒. หากเป็นแฟนกันโดยยังไม่แต่งงานและมีความสัมพันธ์กัน จะผิดศีลข้อที่ ๒ และ ๓ หรือไม่ครับ

ตอบ : ผิดแน่นอน ผิดหมดเลย ทั้งข้อ ๑. และข้อ ๒. เดี๋ยวข้อ ๑. ข้อ ๒. มันเป็นคําถามเพิ่มเติมมา

แต่เอาผลของการปฏิบัติก่อน เวลาผลของการปฏิบัติ เพราะการปฏิบัติเริ่มต้น คนเราเวลาปฏิบัติทุกคนนะ ถ้ามีนิสัย คําว่า “มีนิสัย” คือว่ามันมีวาสนา คําว่า “มีวาสนา” ก็อยากจะเข้าวัดเข้าวา อยากจะคบแต่คนที่ดี

แต่ถ้ามันไม่มีวาสนาไปคบคนที่ดี เขาบอกว่า คนดีนี้ไม่ดีเลย ไม่ดีเพราะอะไร เพราะชอบแนะนําให้เราเสียสละ ชอบแนะนําให้เราเห็นแก่คนอื่น ไม่ให้เห็นแก่ตัว นี่มีคนคิดอย่างนี้นะ ถ้าเราเป็นคนที่ได้แต่ผลประโยชน์ เป็นความดีหมดน่ะ

แต่ถ้าเป็นคนดีๆ เขาจะเสียสละให้คนอื่นก่อนๆ ถึงบอกว่า ถ้ามีอํานาจวาสนามันจะระลึกถึงเรื่องอย่างนี้ ระลึกถึงแต่เรื่องที่ดีๆ ระลึกถึงแต่เรื่องของคนอื่น ระลึกถึงแต่เรื่องของประโยชน์ก่อน แล้วเราจะได้ประโยชน์ตามหลังมา เราจะได้ประโยชน์แน่นอน

ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว ทําดีต้องได้ดีแน่นอน แล้วได้ดีแบบความมั่นคงด้วย ได้ดีแบบความมั่นคงเพราะอะไร เพราะคนรอบข้างเราเป็นคนดี คนรอบข้างเราอบอุ่น เขาจะทําร้ายเราไหม สมบัติสิ่งใดที่เราหามามันจะเป็นประโยชน์กับเรา แล้วเขาช่วยคุ้มครองด้วย

แต่ถ้าเราเห็นแก่ตัวๆ เราทําสิ่งใดได้มา ไปเถอะ เขาทําลายหมดน่ะ แต่ถ้าเราเป็นคนดี แต่ถ้าเป็นคนดีนะ ถึงเวลาเป็นวาระของกรรมมันก็เป็นแบบนั้น

นี่พูดถึงว่า ต้องมีอํานาจวาสนา พอมีอํานาจวาสนา เราจะคิดแต่เรื่องดีๆ แล้วเราจะแสวงหาสิ่งที่ดีงาม

เราเห็นประวัติของคนที่ปฏิบัติมากมาย เขาจะคิดว่าอะไรคือความดี แล้วตามหาความดี พอตามหาความดีแล้ว ความดีที่ยิ่งขึ้นไปกว่านี้ยังมีไหม ความดีที่ดีต่อเนื่องไป ความดี ดีจนถึงที่สุด เขาจะปฏิบัติแล้วพยายามค้นคว้าไป

ไอ้ว่าความดีๆ ความดีคืออะไรล่ะ

ส่วนใหญ่ของพวกเราบอก ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําดีแล้วไม่ได้ดี

ทําดี ทําดีทิ้งเหว คําว่า “ทําดีทิ้งเหว” นะ ทําดีโดยความไม่ปรารถนาผลตอบแทน ถ้าใครปรารถนาผลตอบแทน มันก็เหมือนธุรกิจ เหมือนกับการแลกเปลี่ยน ทําแล้วต้องให้มีคนชื่นชม แต่ถ้าเป็นอย่างเรา เราทําแล้วทิ้งเหวนะ จะทําอะไรแล้วทําใต้ดิน

อยู่กับหลวงตามา หลวงตา ก่อนที่เราจะอยู่กับท่านนะ ท่านช่วยโลกมาเยอะ ก่อนที่ออกมาโครงการช่วยชาติฯ มาก แล้วไม่ให้ใครรู้ ใครจะจด ใครจะอะไร ท่านไม่ยอมให้ทําเลย ท่านทําใต้ดินหมด

ฉะนั้น พอเรื่องโครงการช่วยชาติฯ มันเป็นเรื่องของชาติ มันเป็นเรื่องที่ใหญ่ มันเป็นเรื่องที่ทุกคนต้องมีความร่วมมือ ท่านถึงได้ประกาศออกมา ไม่อย่างนั้นท่านทําใต้ดินทั้งนั้นน่ะ แล้วพอทําใต้ดินแล้วจบ สบาย ไม่เดือดร้อน แล้วไม่วุ่นวาย ไม่มีปัญหานะถ้าทําใต้ดิน

แต่ถ้าทําแล้วอยากให้คนรับรู้นะ มีปัญหามาก ฉะนั้น สิ่งที่ว่าทําบุญทิ้งเหวๆ คือว่าทําบุญแล้วไม่หวังผลตอบแทนใดๆ ทั้งสิ้น ทําประโยชน์แล้วเพื่อเป็นประโยชน์อันนั้น ถ้าเป็นประโยชน์อันนั้นนะ ทําดีต้องได้ดี มันเป็นความดีในตัวของมันเอง เพียงแต่ว่าไม่มีใครมาชื่นชม ไม่มีใครมายกย่องสรรเสริญ นั่นเป็นเรื่องของโลก นั่นเป็นเรื่องของการประชาสัมพันธ์ ถ้าทางโลกมีความจําเป็น

แต่ถ้าทางธรรม ทางธรรมไม่ต้อง เพราะทางธรรมต้องการวิเวก ต้องการอยู่คนเดียว ต้องการความสงัด ต้องการการปฏิบัติ ไม่ต้องการเรื่องอย่างนั้น ถ้าไม่ต้องการเรื่องอย่างนั้นนะ ทําบุญทิ้งเหวแล้วไม่ต้องปรารถนาสิ่งใด แล้วไม่เรียกร้องอะไรเลย แล้วสบาย

แต่คนเรา “ทําดีแล้วไม่ได้ดี ทําดีไม่ได้ดี”

ทําดีไม่ได้ดีก็ทําเล็กน้อย แต่ต้องการผลตอบแทนมากๆ นั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ

นี่พูดถึงว่า คนต้องมีวาสนา พอมีวาสนาขึ้นมา เข้าถึงคําถามนี้ไง

คําถามที่ว่า เมื่อก่อนคําถามนี้เขาถามมา ถามมาว่าเข้าใกล้พระพุทธรูปไม่ได้ เวลาเข้าไปใกล้พระมันจะมีคําต่อต้าน คือคําติฉินนินทาออกมาจากหัวใจ ออกมาจากเบื้องลึกนะ

แล้วเราก็บอกว่าให้ขอขมาลาโทษซะ แล้วให้พยายามขออภัย แล้วแผ่เมตตา แล้วพยายามปฏิบัติ พุทโธ คําด่าพุทโธก็หายไปแล้ว แล้วพอภาวนาไปตกภวังค์ ตกภวังค์ก็หายไปแล้ว เพียงแต่ปฏิบัติแล้วอารมณ์มันรุนแรง พอรุนแรงขึ้นมาแล้ว เวลาปฏิบัติไปมันก็เข้ามาตรงนี้ เข้ามาว่า ถ้ารู้สึกถึงลมหายใจเข้าออกมันจะมีอาการอัดอั้นกลางหน้าอก

เวลาการอัดอั้นกลางหน้าอก ถ้าอัดอั้นกลางหน้าอก เวลาคนกําหนดลมหายใจ กําหนดพุทโธ ถ้ามันมีแรงต่อต้าน มันมีกิเลสตัณหาความทะยานอยาก การปฏิบัติของเราไปมันจะมีอุปสรรค

แต่ถ้าเราไม่ได้ปฏิบัติเลยเราก็ไม่รู้นะว่าเราจะมีอุปสรรคอะไร ถ้าเราไม่ได้ทําอะไรเลยนะ เหมือนกับเราคนแข็งแรง พอเราเข้าไปตรวจโรค โอ้โฮ! โรคเต็มเลย โอ๋ย! สะดุ้ง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ายังไม่ได้ปฏิบัติมันก็เหมือนกับเราทําอะไรก็ได้ เรานี่เป็นผู้ที่ทําอะไรประสบความสําเร็จทั้งนั้น เราเป็นคนดีทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาไปปฏิบัติ ไอ้ความดีๆ ของเรานะ มันกลายเป็นดาบสองคม มันกลายเป็นว่า เรารู้อย่างนั้น เราเข้าใจอย่างนั้น มันจะมีแรงต่อต้านอย่างนั้น

ถ้ามีแรงต่อต้าน แรงต่อต้านมันเกิดจากอะไร เกิดจากจริตนิสัย เกิดจากความชอบ เกิดจากต่างๆ

แต่เวลาประพฤติปฏิบัตินะ กรรมฐาน ๔๐ ห้อง กําหนดพุทโธ กําหนดอานาปานสติ กําหนดลมหายใจ กําหนดมรณานุสติ การกําหนดนั้นคือคําบริกรรม การกําหนดนั้นคือการกระทํา

ถ้าการกระทําอยู่ตรงนั้นต่อเนื่องๆ จิตมันเหมือนกับการนวดแป้ง การตักนํ้าใส่ตุ่ม ถ้าตักนํ้าใส่ตุ่มตลอดเวลา นํ้าต้องเต็มตุ่มแน่นอน เวลาเรานวดแป้งๆ ไป แป้งมันต้องนุ่มนวลแน่นอน นี่ก็เหมือนกัน เราบริกรรมพุทโธๆๆ ไป โดยข้อเท็จจริงมันจะต้องจิตสงบแน่นอน

แต่ที่มันไม่สงบเพราะอะไร มันมีแรงต่อต้านเพราะอะไร มีแรงต่อต้านเพราะกิเลสไง กิเลสเป็นสิ่งที่มีชีวิตในใจของเราไง เวลาเราพยายามจะทําความสงบของใจเข้ามาคือการพยายามจะใช้คําบริกรรมให้กิเลสสงบตัวลง การทําสมาธิคือกิเลสสงบตัวลง สงบตัวลง จิตตั้งมั่น จิตที่เป็นเอกเทศ พอจิตที่เป็นเอกเทศ

ก่อนที่มันจะเป็นเอกเทศ มันมีกิเลสอยู่ในใจ กิเลสในใจมันก็พลิกแพลงไง มันก็เกิดอาการต่างๆ ขึ้นมาไง อย่างเช่นคําด่าคําติฉินนินทาที่เกิดมาจากดั้งเดิม นั่นก็เป็นกรรมเก่า กรรมที่ได้สร้างเวรสร้างกรรมสิ่งใดไว้ พอเรามีสติมีปัญญารู้เท่ารู้ทัน เราก็แก้ไขของเราได้ใช่ไหม

เวลามันตกภวังค์ ตกภวังค์เพราะความพลั้งเผลอ พอความพลั้งเผลอ เราตั้งสติไว้ กําหนดไว้ มันก็จะลงสู่สมาธิ ถ้าลงสู่สมาธิ มันก็ยังมีเวรมีกรรมต่อไป เวลาจะลงสมาธิมีเกิดการอึดอัด เกิดการกดดันกลางหัวอก

นี่เวลาภาวนาไป เวลาภาวนาไปนะ โดยทั่วไปเขาบอกภาวนาแล้วต้องมีความสุข ภาวนาไปแล้วส่วนใหญ่จะไม่เกิดความทุกข์ ทําไมพวกเราภาวนาแล้วมีแต่ความทุกข์ความยากล่ะ

ภาวนาจะเกิดความสุขๆ ความสุขมันต้องเป็นสัมมาทิฏฐิถูกต้องตามความเป็นจริง ถ้าถูกต้องตามความเป็นจริงนะ เวลามันสงบลง โอ้โฮ! มันมหัศจรรย์ มหัศจรรย์มากกว่าความสุขที่เราคาดหมายเราจินตนาการอีก เพราะความสุขนั้นเป็นความสุขเหนือโลก

แต่สิ่งใดที่บอกภาวนาแล้วมีความสุขๆ คือการปฏิเสธ คือการไม่รับผิดชอบ เวลามันไม่รับผิดชอบ มันตกภวังค์ไป มันหายไป ว่าไอ้นั่นเป็นสมาธิ

ความเข้าใจผิดของคนที่ภาวนาไม่เป็นมันก็บอกภาวนาอย่างนั้นมีความสุข มีความสุขเพราะมันพอใจมันชอบใจ ชอบใจว่าตัวเองทําได้ ทําแล้วประสบความสําเร็จ แต่ความจริงแล้วมันไม่สําเร็จ เพราะมันเป็นมิจฉา เป็นมิจฉาเพราะมันขาดสติ เพราะมันไม่เป็นตามความเป็นจริง

ถ้าเป็นความจริง สมาธิคือสมาธิ แล้วสมาธิเป็นอย่างไร

เราอยู่กับครูบาอาจารย์นะ หลวงตาท่านพูดเอง ท่านบอกนะ แม้แต่สมาธิมันยังทํากันไม่ได้ มันยังทํากันไม่เป็น แล้วมันจะไปภาวนาอะไรกัน หลวงตาท่านพูดบ่อยมาก

เพราะสมาธิจริงๆ มันไม่เป็นแบบที่เราคาดหมายหรอก ถ้ามันเป็นความจริงๆ ถ้าเป็นสมาธินะ สมาธิมันไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น

อารมณ์ความรู้สึกต่างๆ ที่ว่าเป็นสมาธิๆ ไม่ใช่ทั้งหมด เพราะถ้าเป็นสมาธิ จิตเป็นจิต จิตไม่พาดพิงอารมณ์ ไม่มีอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น แล้วมันเป็นความสุขสงบที่มันมหัศจรรย์ พอมหัศจรรย์มันจะสดชื่นมาก จิตที่ไม่เคยเห็นตัวมันเองได้เห็นตัวมันเอง นี่เป็นสมาธินะ

แต่ถ้ามันก่อนจะเข้าสมาธิมันมีปัญหาอย่างนี้ ถ้ามีปัญหาอย่างนี้เพราะอะไร เพราะว่าเราสําคัญกันผิดไง สําคัญผิด สําคัญว่าไอ้นั่นจะเป็น ไอ้นี่จะเป็น ความสําคัญอันนั้น กิเลสเป็นดาบสองคม กิเลสมันก็สร้างภาพ สร้างการต่อต้านขึ้นมา เพราะความสําคัญของเราไง

ถ้าเราสําคัญที่พุทโธสิ เราสําคัญที่อานาปานสติสิ เราสําคัญจริง จริงกับคําบริกรรมนั้น คําบริกรรมจริงๆ นั่นน่ะ บริกรรมให้จริง

แต่กิเลสมันก็บอกว่านี่มันหยาบๆ เพราะมันเป็นการท่องเอา เวลามันเป็นจริงแล้ว อาการท่องต้องหายไป พออาการท่องต้องหายไป จิตมันต้องเป็นตัวมันเองได้ แต่อาการท่องที่หายไปเพราะทิ้งทั้งการท่องและทิ้งทั้งตัวจิต หายไปหมดเลย หายไปจนไม่มีอะไรเลย อันนี้เป็นสมาธิหรือ แล้วส่วนใหญ่เป็นอย่างนี้ทั้งนั้นน่ะ เป็นอย่างนี้เพราะอะไร

เป็นอย่างนี้เพราะอํานาจวาสนา อํานาจวาสนาของพวกเราอ่อนด้อยกันมาก ถ้าอํานาจวาสนาที่เขาเข้มข้นเข้มแข็งนะ เรื่องอย่างนี้เขาไม่เชื่อเลย

เวลาเราอยู่กับครูบาอาจารย์นะ แบบพวกพระฝรั่งที่มาปฏิบัติเขาเป็นนักวิชาการ ส่วนใหญ่เป็นนักวิชาการแล้วมาบวชพระ พอจิตเขาจะเป็นอะไรเขาไม่เชื่อ กรณีนี้มันก็เป็นอุปสรรคของเขาอันหนึ่ง ถ้าจิตเขาจะสงบหรือไม่สงบก็แล้วแต่ เขาไม่เชื่อ เขาจะตรวจสอบตลอด ทดสอบตลอด มันก็เลยไม่เข้าเสียทีไง มันก็เลยไม่เป็นเสียที เพราะเขาไม่เชื่ออารมณ์ของเขา เขาไม่เชื่อข้อเท็จจริงในใจของเขา เขาปฏิเสธตลอด นี่คือนิสัยของเขา

แต่นิสัยของเรา พวกเรามันอ่อนไหว มันเชื่อง่าย เชื่อไปเรื่อยๆ เลย ทําไมไม่ถามตัวเองล่ะ ถามว่าอันนี้ใช่จริงหรือ ที่มันเป็นอยู่นี่จริงหรือ ถ้ามันไม่จริง มันไม่จริงเพราะอะไร อ้าว! ไม่จริงต้องหาเหตุผลสิ

ก็บอกให้กําหนดพุทโธ ให้กําหนดอานาปานสติ ก็กําหนดไปสิ แล้วกําหนดไปถ้ามันเป็นจริง เป็นจริงมันต้องทดสอบสิ เป็นจริง เพราะเราทําอย่างนี้มา

เราไม่เชื่อ แล้วเราลองตลอด ถ้ามันลง ลงอย่างไร ถ้าไม่ลง ไม่ลงอย่างไร อานาปานสติก็ลง บริกรรมพุทโธก็ลง เวลาลง ลงถึงอัปปนาเลย ลงถึงสักแต่ว่าเลย เราทํามาหมดแล้วแหละ แต่ก่อนที่มันจะลงมันเป็นอย่างไร แล้วมันมีปัญหาอย่างไร

นี่พูดถึง เพราะเราไปสําคัญ ไปยึดอารมณ์ความรู้สึกที่ว่า พอบอกว่า เป็นภวังค์แล้วเราก็ไม่รู้จักใช่ไหม พอมันอึดอัดขัดข้อง

ก็เราไปอึดอัดขัดข้อง เราอยู่ที่พุทโธสิ เราอยู่ที่อานาปานสติสิ ถ้าอยู่ตรงนี้ต่อเนื่องไปมันก็จะเข้าสู่ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนไว้ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ แล้วเหตุและผลในธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไม่มีการขัดการแย้งกัน

มีการขัดการแย้ง การที่ไม่เหมือนกัน อันนั้นถือได้เลยว่าไม่ใช่ธรรม

ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไม่มีการขัดการแย้งกันนะ จะมีแต่การส่งเสริมกัน มีแต่ทาน ศีล ภาวนา มีแต่การส่งเสริมให้เจริญงอกงามขึ้น ถ้าขัดถ้าแย้งนั่นคือกิเลสทั้งนั้นน่ะ ถ้ากิเลสมันขัดมันแย้งมันเป็นอย่างนั้น

นี่พูดถึงว่า ถ้ามันบอกว่ามันอึดอัดขึ้นมากลางหัวอก

มีปัญหาทั้งนั้นน่ะ นี่คือปัญหา นี่คือปัญหาที่มันจะเข้ามาสู่ความสงบไง ถ้ามันมีปัญหาอย่างนี้เราก็ค่อยแก้ๆ ไป เพราะแก้กันมาหลายเรื่องแล้วไง

เพราะมันไปสําคัญตรงความรู้สึก ไม่สําคัญที่ลมหายใจ ไม่สําคัญที่พุทโธชัดๆ ที่หลวงปู่มั่นท่านสั่งหลวงตาไว้ไง อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ จะไม่เสียหาย อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ แน่นอน นี่คือผลของการปฏิบัติ

แต่คําถามนะ “ผมอยากทราบว่าดูหนังโป๊และช่วยตัวเอง ทําให้ผิดศีลหรือไม่ หรือมันจะเป็นโทษทางด้านไหน ฆราวาสควรจะทําหรือไม่”

เป็นแน่นอน เป็นเพราะอะไร เป็นเพราะสิ่งที่ว่าสินค้า สินค้าที่มันคุ้มครองผู้บริโภคเขาบอกว่าสิ่งใดถ้ามันผิด เขาไม่ให้เข้ามาค้าขาย เขาไม่ให้มาเข้าตลาดเพื่อประชาชนเพื่อผู้บริโภคจะได้ผลกระทบที่เสียหาย

แล้วนี่ไปดูหนังโป๊ หนังโป๊ก็ต้องแอบต้องซ่อน มันผิดมาตั้งแต่ต้น มันผิดมาตลอด แล้วผิดแล้ว แล้วมันช่วยตัวเองผิดไหม ก็ผิดไง ทําลายตัวเองไง แล้วมันทําลายตัวเอง สุขภาพของตัวเอง แล้วมันมีอะไร ผิดทั้งนั้นน่ะ

“๒. หากถ้าไม่ใช่แฟนกัน ไม่ได้แต่งงานกัน แล้วมีความสัมพันธ์ต่อกันจะผิดศีลหรือไม่”

ผิดอยู่ดี ผิดแน่นอน มันมีวัยรุ่นเขาคิดกันเองไง บอกว่า เขามีความสมัครใจทั้งคู่ ไม่ผิด

เราถามกลับเลย มึงเกิดมาจากกระบอกไม้ไผ่หรือ มึงไม่มีพ่อไม่มีแม่ใช่ไหม ถ้ามีพ่อมีแม่หมายความว่าเขามีเจ้าของ พ่อแม่ของเขาเป็นเจ้าของใช่ไหม

เวลาทางโลกเรา เราก็ไปสู่ขอกันใช่ไหม มันถึงจะพ้นจากสิทธิความเป็นเจ้าของ แต่ถ้าเขามีเจ้าของ ก็เหมือนเราหยิบฉวยของที่มีเจ้าของ เราลักของเขา ผิดทั้งนั้นน่ะ ถ้าพูดถึงผิดนะ

เราจะบอกว่า ปัญหาอย่างนี้ปัญหาที่เราเจอมาเยอะแยะ แล้วสังคมมันเสื่อมทราม ถ้าสังคมเสื่อมทรามเป็นเรื่องความเสื่อมทรามของสังคม พอเรื่องความเสื่อมทรามของสังคมนะ แล้วถ้าอยู่ในสังคม ถ้าไม่ประพฤติปฏิบัติเยี่ยงนี้ก็บอกว่าเราเป็นคนไม่ทันสมัย ถ้าทันสมัยก็ทันกิเลสไง ถ้ากิเลสเป็นอย่างนั้นก็เป็นเรื่องของกิเลสไง

ฉะนั้น บอกข้อที่ ๑. ผิดไหม ผิด เพราะอะไร เพราะพวกเราชาวพุทธ เราไม่ต้องการปรารถนาตรงนี้ไง ชาวพุทธมันต้องมีศีลมีธรรมใช่ไหม เราต้องการศีลต้องการธรรม ต้องการมรรคต้องการผล เรามาสนใจเรื่องอย่างนี้หรือ

พระ เวลาพระปฏิบัติ เวลาพระปฏิบัตินะ ยังคลุกคลีไม่ได้เลย แม้แต่คุยกันเรื่องธรรมะยังไม่สมควรเลย ท่านไม่ให้คลุกคลีกันทั้งนั้นน่ะ เพื่ออะไร เพื่อความอยู่วิเวก เพื่อความเป็นจริงในการปฏิบัติ

นี่พูดถึงว่า ผิดหรือไม่

ผิด ถ้าพูดต่อไป มันจะกลายเป็นว่าเราต้องอยู่คนเดียวในโลก จะอยู่กับใครไม่ได้ จบแค่นี้ก่อน นี่พูดถึงเรื่องโลก จบ

ถาม : เรื่อง “กราบขอขมาหลวงพ่อครับ”

ขอบพระคุณหลวงพ่อที่ตอบคําถามเรื่องมีดเชือดคอครับ ต้องขอขมาหลวงพ่อในคําถามไม่สมเหตุสมผลครับ และขอบพระคุณหลวงพ่อที่ให้สติครับ (ตอนนี้ไม่เห็นอะไรแล้ว กลัวเสียสติครับ) ผมปกติดีครับ แต่เพื่อไม่ประมาท ผมติดต่อสถาบันสุขภาวะทางจิตที่จุฬาฯ เรื่องภาพหลอนครับ เคสเบื้องต้นไม่มีอาการหลอนในชีวิตประจําวันครับ ผมอาจจะลองดับเบิลเช็กกับที่อื่นต่อไป กราบขอขมาหลวงพ่อ ณ ทีนี้ครับ

ตอบ : นี่เขาขอขมามานะ ไอ้นี่มันเป็นคําถามครั้งที่แล้วว่า ภาวนาไปแล้วเหมือนมีมีดเชือดคอ แล้วเห็นหัวของตัวเองตกลงไป

ไอ้กรณีนี้นะ พูดถึงทางโลก เราไม่ได้ว่าใครทั้งสิ้นนะ เราหวังดีปรารถนาดีกับทุกๆ คน แต่เราก็ต้องปรารถนาดีหวังดีกับพระพุทธศาสนา

คําว่า “พระพุทธศาสนา” นะ สังคมโลกติเตียนกันมากว่า มาภาวนาแล้วหลุด มาภาวนาแล้วเสียหาย มาภาวนาแล้วผิดปกติ บอกว่าภาวนานี้เสียหายทั้งนั้นเลย

แต่ในความเป็นจริงนะ ในการภาวนาจะพัฒนาหัวใจของคนให้ดีขึ้น พัฒนาหัวใจของคนจนถึงที่สุดแห่งทุกข์เป็นพระอรหันต์ไปเลย นั้นถ้าพูดถึงธรรมความเป็นจริง เวลาเราจะปกป้องพระธรรมก็ตรงนี้ ตรงที่เวลาทําสิ่งใดไปแล้วมันจะเสียหายต่างๆ

มันมีไง มันมีเพราะเราอยู่กับหลวงตา เวลาผู้เฒ่าเขาปฏิบัติแล้วเขาหลง เขาพามาหาท่าน เราก็นั่งดูว่าท่านทําอย่างไร ท่านก็นั่งเฉย เพราะแก้เขาไม่ได้

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน มันมี มีอยู่ที่นี่แหละ มันมีพวกโยมที่ปฏิบัติแล้วมาหาเรา นุ่งขาวห่มขาวมานี่ เขาพยายามจะพูดว่าเขาบรรลุธรรม เขามีคุณธรรม แต่ตาเขาลอยๆ ไง คือเขาไม่ใช่ ภาษาเราคือว่าเขาหลุดอยู่แล้ว แต่เขาก็พยายามจะพูดว่าเขามีคุณธรรม

ไอ้เราก็สงสารนะ เราก็พยายาม เขาจะให้เราเอออย่างเดียว แต่เราก็ปฏิเสธ เพราะเออไม่ได้ เออยิ่งเขาจะไปใหญ่ เราจะให้เขากลับไปหาหมอ

แล้วในสายปฏิบัติของหลวงปู่ขาน หลวงปู่ขาน เวลาพระปฏิบัติไปแล้วมันจะมีปัญหาบ้าง พอมีปัญหาบ้าง ส่วนใหญ่แล้วท่านจะให้ไปหาจิตแพทย์ พอหาจิตแพทย์ จิตแพทย์ก็จะให้ยา พอให้ยาขึ้นมาแล้ว แล้วก็มาประพฤติปฏิบัติเพื่อบําบัดทั้งสองทาง

แต่ถ้าเราคนคนเดียวนะ อย่างเราภาวนาไปแล้วหลุด พอหลุดไปแล้วเราก็ควบคุมตัวเองไม่ได้ เพราะเรายังภาวนาต่อไป เราเองเราต้องต่อสู้กับจิตใจของเราเอง แต่ถ้าเราไปหาหมอ หมอเขาให้ยานะ การให้ยานั่นมันช่วยควบคุมประสาท ช่วยควบคุมการบังคับ แล้วเรามาช่วยภาวนา คือมันช่วยผ่อนแรงไง

ฉะนั้น หลวงปู่ขานท่านจะบอกว่า ถ้าพระที่วัดท่านถ้าภาวนาแล้วมีปัญหา ท่านส่งไปหาหมอเลย ให้หมอช่วยใช้ยาควบคุม แล้วพยายามจะฟื้นฟูกลับมา

นี่ก็เหมือนกัน ในการปฏิบัตินะ เวลาปฏิบัติ เวลาคนเรา เวลาแบบว่ามันผิดปกติ ถ้าผิดปกติแล้วมาวัดมาวา เวลาปฏิบัติ เวลาที่เขามาปฏิบัติที่วัดนี้ ส่วนใหญ่มีหลายคนที่เขามาหาเราเลยบอกว่าเขาเป็นอย่างนี้อยู่

ถ้าเขาเป็นอย่างนี้อยู่นะ ถ้าบอกเรานะ ถ้าเป็นอย่างนี้อยู่ ให้วาง ให้วางผลจากการใช้ปัญญา การใช้ปัญญามันพยายามจะให้เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรม ไอ้ตรงนี้มันจะกระตุ้นให้ความเห็นนี้มันส่งออกไป

แต่ถ้าเราไม่ปกติ เรามาปฏิบัตินะ เราพยายามพุทโธหรือใช้ลมหายใจเข้าออก เอาแค่นี้พอ เอาแค่นี้ขึ้นมาเพื่อให้จิตมันกลับมาเป็นปกติไง

ธรรมะนี้มันให้ผลได้ทุกๆ อย่างเลย ให้ผลกับทุกๆ คนเลย แต่ทุกๆ คนนั้นน่ะเราอยู่ในสถานะใด ถ้าเราอยู่ในสถานะที่ว่าผิดปกติ เราก็จะทําจิตของเราให้กลับมาเป็นปกติ พอเป็นปกติ ปกติคือสัมมาสมาธิ พอสัมมาสมาธิที่ตั้งมั่นดีงามแล้วเราค่อยยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าคนมีสติมีปัญญามันจะก้าวเป็นชั้นๆๆ ขึ้นไปไง ถ้ามันก้าวเป็นชั้นๆ ขึ้นไป

ฉะนั้น เวลาคําถามเขาถามมา ในความรู้สึกเรา เราเห็นว่ากิเลส กิเลสของคนน่ะ กิเลสคือมารมันพยายามจะชักนําให้ไปในแนวทางทําร้ายตัวเอง

อย่างเช่นบอกว่า ภาวนาไปแล้วมันมีลมเย็นๆ เขาว่านะ มีลมเย็นๆ เหมือนกับมีดมาเชือดคอของตัวเอง แล้วพอนั่งภาวนาไปเห็นศีรษะของตัวเองหลุดลงไปอยู่ข้างหน้านี่

มันเห็นนิมิต มันเป็นการแบบว่าชักนํา เป็นการแบบว่าจูงใจไป เราถึงบอกว่าถ้าอย่างนี้แล้วเขาควรจะไปหาหมอก่อน ฉะนั้น ควรจะไปหาหมอก่อน เพราะหาหมอก่อน

เพราะเราพยายามจะปกป้องศาสนาพุทธเรานะ เราพยายามจะปกป้องคนที่มาภาวนามาแล้วไม่ควรจะมีสิ่งใดที่ไม่ไว้ใจ ไม่มีสิ่งใดที่คลอนแคลนไง แล้วเราก็ดูติดตามข่าวสารในทางกระทรวงสาธารณสุข ในทางจิตแพทย์ ในกรมสุขภาพจิต จิตเภท จิตที่ผิดปกติ ประชากรไทย ๓๐ เปอร์เซ็นต์ ๓๐ เปอร์เซ็นต์นะ แล้วซึมเศร้า ซึมเศร้าในประชากรไทย ในกรมสุขภาพจิตนะ ๓ ล้านคน

ประชากรไทยตอนนี้เป็นโรคซึมเศร้า ๓ ล้านคน แล้ว ๑ ใน ๓ ล้านนั้นอายุตํ่ากว่าจนตรวจเช็กไม่ได้ว่าเป็นโรคซึมเศร้า เพราะอายุขัยเขายังเด็กเกินไปที่จะรู้ได้ว่าเขาเป็นโรคซึมเศร้าหรือไม่ ถ้าเขาโตขึ้นมานะ เวลาการตรวจเช็กเรื่องสุขภาพถึงจะรู้ว่าเขาเป็นโรคซึมเศร้า

ถ้าโรคซึมเศร้าพวกนี้ ถ้าเขาผิดปกติ ในกรมสุขภาพจิตมันเป็นวิทยาศาสตร์ ถ้าเป็นวิทยาศาสตร์แล้ว เราจะบอกว่า เราควรกลับมาช่วยกัน เราควรกลับมาพัฒนาให้มันดีขึ้น แต่อย่าให้มันเสียหาย เราถึงได้แนะนําให้เขาไปเช็กดูก่อน วันนี้คําตอบมาแล้ว

“ตอนนี้ผมไม่เห็นอะไรแล้วครับ กลัวเสียสติครับ ผมปกติดีครับ แต่ไม่ประมาท ผมติดต่อไปที่สถาบันสุขภาพจิตที่จุฬาฯ เรื่องภาพหลอน เคสเบื้องต้นไม่มีอาการหลอนครับ”

เราคิดอยากให้ไป ถ้าเราเป็นประชาชนชาวไทยนะ ในกระทรวงสาธารณสุข ในทางการแพทย์เขามีการรักษา ทีนี้การรักษา เรามาวัดมาวา ในการปฏิบัติ หัวใจของมนุษย์เท่านั้นที่สัมผัสธรรมได้ หัวใจของมนุษย์เท่านั้นที่สัมผัสธรรมได้ สิ่งที่ความสัมผัสธรรม ธรรมะมันประเสริฐมาก ฉะนั้น เวลามันประเสริฐมาก ที่เรามาประพฤติปฏิบัติกันก็เพื่อหัวใจของเราไง

แต่ถ้าเราไม่รู้ตัวว่าเรามีโรคภัยไข้เจ็บในจิตบ้างหรือเปล่า โรคกิเลสมันก็โรคร้ายแรงอยู่แล้ว กิเลสนี้เป็นเรื่องที่น่ากลัวที่สุด แต่ถ้ามันผิดปกติ มันมีโรคอย่างนี้อยู่บ้าง กิเลสมันก็ได้ช่อง กิเลสมันก็ได้เครื่องเสริม กิเลสมันก็ได้กําลัง เราต่างหากเป็นผู้เสียหาย เราต่างหากเป็นผู้ที่ผิดปกติ ถ้าเราไปหาหมอซะ หมอก็ช่วยแก้ไขในเรื่องโรคภัยไข้เจ็บ

ไอ้โรคกิเลสมันยังสุมอีกเต็มหัวใจนะ แล้วเราจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็เพื่อประโยชน์กับเรานะ ถ้าประโยชน์กับเรา ที่เราทํา เราทําแบบนี้

ฉะนั้น คําถามเขาถามว่า กราบขอขมาหลวงพ่อครับ

ไม่เป็นโทษเป็นภัยกับใคร ไม่มีโทษหรอก เราเองต่างหากเวลาพูดไปแล้วผู้ที่ถามอาจจะเสียเกียรติอยู่บ้าง เสียหายบ้าง ทีนี้มันก็ว่าเป็นความปรารถนาดีของเราไง เป็นความปรารถนาดีของเรา

ถ้าจิตมีปัญหาไปหาหมอก่อน หมอเขาก็ช่วยในทางยา ช่วยควบคุม ช่วยดูแล แล้วเรา เราก็หายใจนะ ผู้ที่มีปัญหาอย่างนี้ให้หายใจเข้านึกพุท ให้หายใจออกนึกโธ เราหายใจเพื่อให้จิตกลับมาเป็นปกติ แล้วถ้ามันไปรู้ไปเห็นสิ่งใด เราจะไม่ตามไป เราจะสติระงับไว้ เอาสติยับยั้งไว้

อย่างเช่นเวลาคนที่ภาวนา ครูบาอาจารย์ของเรานะ เวลาจิตสงบแล้วไปรู้ไปเห็นสิ่งใด ถ้ามันสงสัยนะ ถ้าคนมีวาสนานะ ถาม ถามภาพที่เห็นเลย พอถามนั่นน่ะหายวับ ถ้ามันจะหลอกนะ ถามเลย

แต่ส่วนใหญ่แล้วเราไม่รู้จะถามตอนไหนไง พอเห็นเข้าไปก็เหมือนกับอยู่กลางอากาศแล้วเคว้งแล้ว ทําอะไรไม่ถูกไง แล้วก็เชื่อตรงนั้นไง แต่ถ้าเราไม่เชื่อสิ่งนั้น

นี่พูดถึงนะ มันเป็นโอกาสให้เราได้พูด เพราะในการปฏิบัติมีครูบาอาจารย์ช่วยคุ้มครอง ช่วยคุ้มครองดูแลพวกเราอยู่

ครูบาอาจารย์นะ เวลามันมีปัญหาขึ้นมา เวลากรรมมันให้ผลไง เวลาปฏิบัติไป อยู่ในวงปฏิบัติเห็น เมื่อก่อนเราปฏิบัติใหม่ๆ เรื่องนี้เราต่อต้านมาก เราไม่เชื่อเลยนะว่าปฏิบัติแล้วจะเสีย ปฏิบัติแล้วต้องเป็นพระอรหันต์หมด เมื่อก่อนคิดอย่างนั้นเลยนะ แต่พออยู่ไปๆ เห็นพระเป็นกันน่ะ เห็นพระหลุด เอ๊...เอ๊...แล้วเราก็มาศึกษา

พอมาศึกษาแล้ว ถ้าจะเป็นนะ ส่วนใหญ่มันมาจากโรคเดิมก่อน มาจากโรคเดิม แล้วพอปฏิบัติไปแล้ว โรคเดิมคือว่ามันบกพร่องอยู่แล้ว พอบกพร่องอยู่แล้ว แต่เราไม่รู้ไง พอเราไม่รู้ขึ้นมา พอเราปฏิบัติไป กิเลสมันอาศัยตรงนี้กระตุ้นเลย เพิ่มเข้าไปเลย เราก็เลยเคว้งเลย แล้วสุดท้ายก็กลับมาโทษการปฏิบัติๆ แต่ความจริงมันจะมีโรคเดิม มันจะมีของเดิมอยู่บ้าง แล้วถ้ามีของเดิมอยู่บ้าง

ฉะนั้น ในการปฏิบัติมันเป็นโอกาสของเรา มันเป็นสมบัติของเรา ถ้าจะทําเราก็ทําดีขึ้น เพราะถ้ารักษาก็รักษาทั้งโรคทางโลกคือบกพร่อง แล้วถ้าเราปฏิบัติ ธรรมโอสถ เราบําบัดโรคกิเลสด้วยอย่างนี้ โอ้โฮ! สุดยอดเลย เราเลยได้สองชั้น ได้ทั้งบําบัดโรคด้วย ได้ทั้งแก้กิเลสด้วย มันก็เป็นสองชั้นใช่ไหม

แต่ถ้าไม่ใช่ มันเป็นโอกาสที่เราได้อธิบาย เพราะอย่างที่ว่า มันเป็นกรรมของสัตว์นะ มันน่าเห็นใจทุกๆ คน พอเราเป็นขึ้นมา เพราะโดยทางโลกนะ กรรมพันธุ์มันเป็นโดยธรรมชาติ กรรมพันธุ์มันมีอยู่แล้ว แล้วกรรมล่ะ

กรรมพันธุ์นี่เรื่องหนึ่งนะ กรรมพันธุ์เป็นเรื่องของร่างกายนะ กรรมพันธุ์ พ่อแม่ที่เป็นเบาหวาน ลูกก็มีโอกาสเป็นเบาหวานเยอะ อ้าว! พ่อแม่เป็นโรคสิ่งใด ลูกก็รับกรรมพันธุ์นั้นไป นี่กรรมพันธุ์

แต่กิเลสมันไม่ใช่กรรมพันธุ์นะ ถ้ากิเลสเป็นกรรมพันธุ์นะ พ่อแม่ที่ดี ลูกต้องดีหมดเลย พ่อแม่ที่เลว ลูกต้องเลวหมดเลย พ่อแม่ที่ดี ลูกเก๊ก็เยอะแยะไป พ่อแม่ที่เลว ลูกดีมหาศาลก็เยอะแยะไป

เรื่องกิเลสไม่ใช่กรรมพันธุ์ แต่เรื่องร่างกายนี้เป็นกรรมพันธุ์ แล้วถ้าเป็นกรรมพันธุ์อย่างนี้ สิ่งที่ว่ามันผิดปกติ เราก็รักษาซะ ไม่เสียหายอะไร

นี่พูดถึงผลของการปฏิบัติเนาะ เหตุผลไง

ฉะนั้น เขาบอกว่าเขาได้ไปตรวจเช็กมาแล้ว

เราชอบใจตรงนี้ เราชอบใจว่า เราเป็นสุภาพบุรุษด้วยกัน เราพูดกันด้วยเหตุด้วยผล เราเห็นว่ามันจะน้อมนําไปทางนั้น เราบอกว่าให้ไปหาหมอก่อน เขาบอกเขาไปหามาแล้ว แล้วจะดับเบิลเช็กอีกต่างหาก จะเช็กรอบสองรอบสามอีกด้วย

เห็นไหม ทุกคนรักตัวเอง “ผมไปตรวจมาแล้วครับ แล้วผมอาจจะลองดับเบิลเช็กอีกรอบหนึ่ง” ถ้าดับเบิลเช็กแล้วเราก็ดูแลรักษาตรงนั้น แล้วภาวนาไป

เพราะกรณีนี้ วันนั้นเราตอบเรื่องในพระไตรปิฎก ภิกษุประพฤติปฏิบัติพิจารณาอสุภะ การว่าพิจารณาอสุภะมันจะถอนกามราคะ แต่ทําไมเขาพิจารณาอสุภะแล้วเขาไปขยะแขยงล่ะ เขาไปจ้างช่างกัลบกเชือดคอเขาตายล่ะ นี่ในสมัยพุทธกาล นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นองค์อยู่นั่นนะ อยู่ในวัดองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย

แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อนจะถึงเคสนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเข้าวิเวกก่อน พอเข้าวิเวกก็ห้ามให้พระเข้าพบ พอห้ามพระเข้าพบมันก็เกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น พอเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น พระพุทธเจ้าออกจากวิเวกมา “ทําไมพระเป็นอย่างนี้ล่ะ”

พระอานนท์รายงาน พอรายงาน เพราะมันเป็นกรรมของเขาที่รุนแรงที่แก้ไม่ได้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเข้าวิเวก แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกว่า กรรมของเขา เขาเคยเป็นนายพรานทําวัวล้อม ฆ่าสัตว์ฆ่าอะไรแล้วผลให้มาอย่างนั้น นี่พระพุทธเจ้าย้อนกลับไป นี่อยู่ในพระไตรปิฎก กรณีอย่างนี้มันเป็น

เราบอกว่า การพิจารณาอสุภะทุกคนก็ปรารถนา ทุกคนก็อยากได้ ทําไมพิจารณาอสุภะไปแล้วมันเกิดเป็นอย่างนี้ล่ะ

ถ้าพิจารณาอสุภะมันถึงมัชฌิมาปฏิปทาไง อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยคไง ถ้ามันติดพันกันไป หลงกันไป มันก็เป็นอีกทางหนึ่ง ถ้ามันเข้มข้นเกินไป มันก็เป็นอีกทางหนึ่ง ถ้ามัชฌิมาปฏิปทาก็เป็นความพอดี มัชฌิมาปฏิปทาตรงไหนล่ะ นี่ไง ถ้ามันมีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์จะคุ้มครองตรงนี้

แต่เราคิดดูสิ ใครๆ ก็พิจารณาอยากได้อสุภะ ใครพิจารณาก็อยากให้รู้ให้เห็น แล้วพิจารณาไปเชือดคอตายเลย

เราเคยอยู่ เวลาพิจารณาอสุภะๆ เวลาผิด มันไม่ใช่ๆ เวลามันเสื่อม เสื่อมหมด มี ไม่อยากเอ่ยชื่อ ครูบาอาจารย์เรานี่แหละ เวลาพิจารณาอสุภะๆ ถึงเวลาแล้วมันเสื่อม เพราะมันไม่เป็นความจริงไง

ถ้าเป็นความจริงๆ มันต้องซํ้าแล้วซํ้าเล่า อย่างที่เวลาหลวงตาท่านทํา เวลาพิจารณาอสุภะๆ จนมันหายเงียบหมดเลย หลวงตาบอกไม่เอา ไม่มีเหตุผล

คือมันไม่จบโดยข้อเท็จจริง ท่านถึงเอาสุภะมา เอาความสวยงามมาแนบไว้กับจิต วันแรกๆ มันก็ยังแอ็กต์อยู่นะ ไม่มีๆ จน ๓-๔ วันมันดิ้นออกมา รับรู้ออกมา...ไหนว่าไม่มีไง

นี่เวลาครูบาอาจารย์เราท่านคุ้มครองดูแลกัน ท่านคุ้มครองดูแลกันอย่างนี้ ท่านรักษากันอย่างนี้ นี่หลวงปู่มั่นท่านดูแลคุ้มครองมานะ

ในการปฏิบัติไป เวลาเล่ห์เหลี่ยมของกิเลสมันพลิกมันแพลงนี่เหมือนเลย ปฏิบัติเหมือนดี เหมือนสุดยอดเลย แต่ไม่ใช่

แต่ถ้ามันต่อเนื่อง เหมือนดีเลย แล้วพิจารณาแยกแยะแล้วเอามาทบทวน แล้วถ้าอย่างไรแก้ไข แล้วต่อเนื่องไปๆ สุดยอดเลย นี่เวลาธรรมเป็นอย่างนี้

นี่พูดถึงว่าโรคของกิเลสมันถึงน่ากลัวไง

ฉะนั้น สิ่งที่พูดนี้ก็พูดถึงจํานวนประชากรของประเทศไทย ๓๐ เปอร์เซ็นต์คือเป็นจิตเภท ๓ ล้านคนโรคซึมเศร้า ๑ ล้านคนที่เป็นโรคซึมเศร้าแล้วตรวจวัดไม่ได้ กรมสุขภาพจิตออกเป็นตัวเลขของกรมสุขภาพจิตเลย

แล้วเพราะกรณีนี้เราถึงได้ย้อนกลับมา แล้วมาย้อนกลับมาก็มาดูแลพวกเรานี่ ถ้ามันมีสิ่งใดอย่างไรเราควรจะตรวจดูแลรักษาเพื่อความดีงามในการปฏิบัติ ทั้งผู้ที่ปฏิบัติและทั้งศาสนา

ทางศาสนาคือการประพฤติปฏิบัติแล้ว การประพฤติปฏิบัตินี้เป็นธรรมโอสถเพื่อความดีงาม เพื่อความปกติ เพื่อความสุข เพื่อความปกป้องคุ้มครองหัวใจของตน นี่พูดถึงในการปฏิบัตินะ เอวัง