คํานํา

พระพุทธศาสนาสอนอริยสัจ อริยสัจมีหนึ่งเดียว เข้าถึงได้ยากแสนยาก คนที่นําธรรมะครูบาอาจารย์อันทรงคุณค่า เอาหลวงปู่ดูลย์มาแอบอ้างอวดอุตริมนุสธรรมว่าบรรลุธรรม มาเป็นครูสอนสมาธิหลอกลวงหาผลประโยชน์เป็นกระแสสังคม เป็นคนไร้สาระ คนไร้บ้าน ไร้หลักการ ไร้เหตุผล ชาวพุทธแท้ต้องยึดกาลามสูตร ไม่หลงตกเป็นเหยื่อ

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต สอนปฏิบัติตามความเป็นจริง ตามแนวหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ซึ่งมีข้อเท็จจริง ทําจริงทําจังตั้งแต่พื้นฐาน ฝึกหัดข้อวัตรปฏิบัติ ท่องปาฏิโมกข์ บําเพ็ญศีล สมาธิ ปัญญา ตามป่าเขา ไม่ก่อสร้างใดๆ จึงมีศิษย์บรรลุธรรม “ฉันอาหารไม่เป็นหนี้” กันมากมาย ความกตัญญูอยากให้พ่อแม่มาปฏิบัติที่วัดป่า ทุกสังคมมีดีและชั่ว พระสายหลวงปู่มั่นก็มีดีและชั่ว ด้วยจิตนี้แก้ได้ยาก ทั้งทิฐิมานะ ทั้งวาสนาพ่อแม่ จึงไม่ไปเครียดไปแบกโลก แต่ปฏิบัติให้เป็นจริงในใจเรา

การแก้กลัวทุกข์ แก้ผิดที่ผิดทางให้กลับมาที่พุทโธ ส่วนความฝันคือความฝัน ชีวิตนี้มีค่ามาก ขณะขับรถภาวนาได้ การก่อสร้าง คลุกคลี พูดคุยกันเป็นศัตรูการภาวนา แต่สังคมทําตรงกันข้าม การบริจาคสร้างอาคารปฏิบัติธรรมแล้ววัดไม่สร้าง และการตอบปัญหาไปแล้วถามมาอีก เหมือนไม่รู้เรื่อง เอาแพ้เอาชนะ เป็นการเล่นลิ้น เป็นเรื่องสังคมไร้สาระ ให้ปฏิบัติ ธรรมะมีอยู่จริง ทําได้จริงเป็น ปจฺจตฺตํ สนฺทิฏฺฐิโก ในใจเรา

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
สิงหาคม ๒๕๖๗

นี่มันผิดที่ผิดทางไง
มันทําสิ่งใดมันไม่เป็นมรรคเป็นผลขึ้นมา
ถ้ามันเป็นมรรคเป็นผลขึ้นมา
มันต้องทําความสงบของใจก่อน
ถ้าใจสงบแล้ว มีกําลังขึ้นมาแล้ว เราฝึกหัดใช้ปัญญา

๑

ผิดที่ผิดทาง

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๗ มกราคม ๒๕๖๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “น้อมกราบขอขมาต่อองค์หลวงพ่อ”

น้อมกราบหลวงพ่อค่ะ ลูกได้มาใส่บาตรฟังธรรมองค์หลวงพ่อได้สองปีแล้ว และในปีนี้ช่วงเข้าพรรษา ลูกได้ภาวนาอยู่วัดโดยมากันทั้งครอบครัว มีสามีและลูกสาวมาด้วย ทําให้เกิดความไม่สงบ และยังส่งคําถามเรื่องสลากกินแบ่งรัฐบาลมารบกวนหลวงพ่อด้วย

ลูกมาทบทวนความโง่เขลาของตัวเองที่ทําให้หลวงพ่อหนักใจ นึกถึงทีไรก็เสียใจว่าเรานี้เป็นศิษย์ที่ไม่เอาไหน เป็นทุกข์มากเจ้าค่ะ ลูกจึงกราบขอขมาลาโทษต่อองค์หลวงพ่อ ยกโทษให้ลูกด้วย ลูกเคารพหลวงตา หลวงพ่อ จึงรู้สึกทุกข์ใจมากกับความผิดที่ได้กระทําลงไป ท้ายนี้ขออาราธนาให้มีสุขภาพแข็งแรง

ตอบ : เขาว่านะ อันนี้พูดถึงโดยเป็นธรรมนะ โดยเป็นธรรมๆ เวลาขณะที่เราทํา ขณะที่เราทําเราคิดแบบโลก เพราะเรามานี่เรามาจากโลก มาจากโลก เราเกิดจากพ่อจากแม่ใช่ไหม เรามีครอบครัวมีลูกมีเต้าใช่ไหม เราอยู่กับสังคม สังคมต้องมีการแข่งขัน

ลูกของเราเกิดมาแล้วเราก็พยายามจะสอน จะพยายามฝึกให้ลูกเราเป็นผู้ที่ฉลาดให้เท่าทันคน ทําสิ่งใดเราก็จะสอนลูกเราให้เป็นคนที่เท่าทันโลกๆ นี่เป็นเรื่องของโลก ถ้าเรื่องของโลกต้องเป็นอย่างนั้น

แต่ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนานะ ไอ้เรื่องการเท่าทัน โดยสังคม เด็กมันจะพัฒนาของมันขึ้นไป แต่โดยพื้นฐานๆ พ่อแม่ที่ดีนะ เขาจะฝึกลูกเขาด้วยมารยาท คําว่า “มารยาท” นะ ให้เด็กเคารพผู้ใหญ่ ให้เด็กนี้มีมารยาท เพราะโตไปไอ้พวกมารยาท ไอ้เรื่องนิสัยมันเป็นเรื่องสันดาน เป็นเรื่องที่ว่าเราต้องฝึกมาตั้งแต่เด็กน้อย แต่เรื่องการศึกษา เรื่องเท่าทันคน ต่อไปอนาคตมันจะฉลาด มันจะพัฒนาขึ้นมา แต่การพัฒนานั้นอยู่โดยพื้นฐานที่ดี

มารยาทสังคมที่ดี ลูกหลานของเราจะเป็นลูกหลานที่ดี จะเป็นผู้ใหญ่ที่ดีขึ้นมา นั้นเวลาที่ว่าคนที่เขามีสติปัญญาเขาจะห่วงลูกเขาเรื่องมารยาท ไอ้เรื่องฉลาด เรื่องที่มันจะเท่าทันคนนั้นเรายังฝึกฝนกันได้ ไอ้เรื่องมารยาทเราต้องฝึกหัดมาตั้งแต่ต้น ฉะนั้น เรื่องฝึกหัดมาตั้งแต่ต้นใช่ไหม

ฉะนั้น เวลาที่ว่าพ่อแม่พาลูกมาวัดๆ เรื่องนี้ดีไหม ดี ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมๆ ท่านรู้ไงว่าศาสนานี้มันต้องมีผู้สืบต่อไป เห็นไหม ศาสนาตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๒,๐๐๐ กว่าปีส่งต่อมาเป็นรุ่นๆๆ ไง เวลาครูบาอาจารย์เราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้ามันถึงที่สุดแห่งทุกข์ เป็นผู้ที่ชี้แนวทางได้ แต่ถ้าไม่ชี้แนวทางได้ เราต้องฝึกฝน เราต้องค้นคว้าเอง

เวลาอยู่กับหลวงตา หลวงตาท่านสอน เวลาประพฤติปฏิบัติ ถ้าเราต้องขวนขวายเองโดยที่ไม่มีครูบาอาจารย์ เราต้องขวนขวายเอง มันจะตกทุกข์ได้ยาก มันจะผิดพลาด มันจะพลั้งเผลออย่างไร เราก็ต้องฝึกหัดของเราเอง เราต้องพิสูจน์ของเราเองว่ามันถูกหรือผิดไง

เวลาพิสูจน์นี่มันเสียเวลามาก เสียเวลาเพราะอะไร เพราะกําลังเราไม่พอ ขณะที่มันผิดๆ อย่างนี้ เรายังเข้าใจว่ามันถูก แล้วเวลาภาวนาขึ้นไปแล้วมันจะต้องพิจารณาโดยความถ่องแท้ เราจะเสียเวลามาก

ท่านบอกเลย ถ้าจะทําได้มันก็เสียเวลามาก แต่ถ้ามีครูบาอาจารย์คอยชี้คอยแนะ เวลาจะสั้นเข้า การกระทําของเราจะดีขึ้นไง

แล้วถ้ามันมากไปกว่านั้นนะ มันหลุดไปเลย มันเสียไปเลย คือมันกู่ไม่กลับ เวลาภาวนา ภาวนาไปมันตอกยํ้าๆ เพราะเราทําอย่างนั้น เราเห็นอย่างนั้น มันคุ้นเคยกับอารมณ์อย่างนั้น มันคุ้นเคยกับความเห็นอย่างนี้ มันคุ้นเคยกับการกระทําของเรานะ “อันนี้ถูกต้องดีงาม อันนี้ประเสริฐ คนอื่นผิดหมด” แน่ะ เวลาถ้ามันถูกนะ มันว่าคนอื่นผิดหมดเลย นี่ไง ถ้ามันมากกว่านั้นคือเสียหายไปเลย

เสียหายไปเลยเพราะ หนึ่ง วุฒิภาวะของเราไม่เข้มแข็งพอที่เราจะพิสูจน์ได้ตรวจสอบได้ว่ามันถูกหรือมันผิด ว่ามันจริงหรือมันเท็จ แล้วมันไม่มีครูบาอาจารย์บอก ถ้าเรามีอํานาจวาสนามันก็จะเข้มแข็งขึ้นมา มันจะพิสูจน์ได้ว่าถูกหรือผิด มันเสียเวลามาก

๑. เสียเวลา

๒. ถ้ามันไม่เสียเวลานะ มันก็ถึงกับเสียหายไปเลย หลุดไปเลย หลงทางออกนอกลู่นอกทางไปเลย

นี้พูดถึงการแสวงหาครูบาอาจารย์ เรื่องนี้สําคัญมาก สําคัญมากนะ เพราะอะไร เพราะถ้าเรามีครูบาอาจารย์ที่ดีแล้วเราพยายามฝึกฝนที่ดี เราพยายามดัดแปลงตนของเราที่ดี เพราะครูบาอาจารย์เป็นหลักประกันอยู่แล้ว ไอ้เรามันหลักประกันเราไม่ได้หรอก เพราะเรามีแต่กิเลสตัณหาความทะยานอยาก เราต้องมีครูบาอาจารย์เป็นหลักประกัน

แต่เวลากิเลสตัณหาความทะยานอยากของเรามันบอกว่า “เสมอกัน ประชาธิปไตยเท่ากัน มีความรู้เหมือนกัน ทําไมต้องไปฟังด้วย” เก่งนัก นี่เสียหายทั้งนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่าเวลาสังคมที่เราแสวงหาครูบาอาจารย์ใช่ไหม ทีนี้แสวงหาครูบาอาจารย์แล้ว เขาพูดถึงว่าการน้อมขอขมาๆ

ขณะที่เราพูดนี่พูดให้เห็นว่า มีเยอะมากพวกเด็กวัยรุ่นหรือพวกครอบครัวใหม่ เพราะเขาเป็นเด็กเพิ่งโตมา เขาจะคิดว่ามันเป็นไปไม่ได้ เด็กๆ ต้องให้มันสงบเรียบร้อยมันเป็นไปไม่ได้ มันต้องปล่อยให้มันแสดงออกเต็มที่

การแสดงออกเต็มที่ มันอยู่ที่ผู้โง่หรือผู้ฉลาดไง การเอาลูกเอาหลานมาวัดเป็นสิ่งที่ดีไหม ดี ดีเพราะเราฝึกฝนไว้ เราฝึกฝนไว้

เรานี่นะ ๔๐ พรรษาแล้ว เรามาอยู่โพธารามพรรษา ๑๐ นี่ ๓๐ ปี ๓๐ ปีที่เราได้แจกขนมเด็กๆ เราได้ดูแลเด็กๆ มานี่นะ เด็กๆ หลายคนจะเข้ามาหานะ เวลาเข้ามาหา พอโตขึ้นมาเดี๋ยวนี้เรียนปริญญาตรี จบปริญญากันไปเยอะแยะแล้ว ที่รับยาคูลท์ตั้งแต่เด็กๆ เวลามันโตขึ้นมันมาหา “หลวงพ่อจําได้ไหม” จําเขาได้ไหม บางทีเราจําไม่ได้นะ “ก็หลวงพ่อเคยแจกอาหารไง” อ๋อ! เขายังระลึกถึงบุญคุณนะ เขายังคิดถึง มันระลึกถึงกันน่ะ

แล้วบางทีเด็กบางคนเวลาได้รับๆ แล้วไปที่อื่นมันจะเห็น เวลาพ่อแม่พาลูกๆ มา “พ่อ ทําไมที่นู่นหลวงพ่อแจกล่ะ ทําไมที่อื่นเขาไม่เห็นแจกเลยล่ะ ทําไมที่อื่นถึงไม่มีเลย”

เพราะในสังคมไทย ในสังคมไทยเราทั่วไปบอกว่าศีล พระที่รับของสิ่งใดแล้วจะให้ใครไม่ได้ เดี๋ยวมันจะเป็นเปรต เดี๋ยวคนนั้นจะเสียหาย แต่พระมันเอาไว้กินเยอะๆ ไม่เป็นไร แต่พระจะแจกคนอื่น เดี๋ยวเป็นเปรต

มันพูดอย่างนี้ไปให้เข้ากันไม่ถึงใช่ไหม แล้วจะทําสิ่งใดเราก็ทํา แต่ถ้าเราอยู่กับบริษัท ๔ ถ้าพระที่มีพฤติกรรมสิ่งใด เช้าบิณฑบาต เขาไม่ให้กินหรอก นี่มันตรวจสอบกันได้ มันตรวจสอบกันได้ไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเวลาวัดที่อื่นเขาไม่ให้ๆ เขาไม่ให้เพราะเขากลัวไง

แต่สําหรับเรานะ โดยวินัย โดยวินัย สิ่งที่ว่าโยมตักบาตรเพื่อถวายพระ ไม่ใช่ถวายเด็ก ต้องพระให้ศีลให้พร พระฉันเสร็จแล้ว เหลือแล้วถึงจะแจกได้ แต่ของเรา เราถือว่าโยมใส่บาตรมาแล้ว เป็นของพระแล้ว แล้วถ้าพูดถึงเด็กมันจะรีบกลับหรือว่าถนนหนทางมันห่างไกลกัน เขาไม่เคยมาวัด เราแจกตั้งแต่นั้นเลย เพราะอะไร

เขาบอกว่าเดี๋ยวเป็นเปรตนะ

ถ้าเป็นเปรต เราบอกกับโยมนะ ที่เขาใส่ไคล้กันน่ะ อยู่ข้างในเขาบอกว่า พระที่เขาบอกอย่าไปรับกับพระองค์นี้นะ ถ้ารับแล้วลูกหลานจะเป็นเปรตหมดเลยนะ

เราบอกว่า ถ้ามันจะเป็นเปรตนะ เปรตตัวแรกเลยที่จะเป็นคือหลวงพ่อ หลวงพ่อจะเป็นเปรตเลย เป็นเปรตเพราะอะไร เพราะหลวงพ่อเป็นคนแจก เอ็งไม่ได้ลัก เป็นเปรตได้อย่างไร

เอ็งไม่ได้ลัก ไม่ได้ฉก ไม่ได้ฉวย ไม่ได้ฉ้อฉลใคร เอ็งได้รับการแจกทานจากหลวงพ่อมา เอ็งรับจากหลวงพ่อไป เอ็งจะเป็นเปรตได้อย่างไร เอ็งไม่มีกิริยาของการลักของการขโมยเลย เอ็งจะเป็นเปรตได้อย่างไร

เราต่างหากที่เป็นคนให้ แล้วเราเป็นคนให้ เป็นคนให้เพราะเขาใส่บาตรเรามา ใส่บาตรมาเป็นส่วนบุคคล เป็นของของเราแล้ว แล้วเราจะให้ต่อทานมันจะไปเสียหายตรงไหน

นี่พูดถึงเวลาเอาเด็กมาวัด เขาบอกว่าเขามาเป็นลูกศิษย์หลวงพ่อ เอาลูกสาวมาอยู่วัดแล้วมาทําเสียงรบกวน ตอนนี้สํานึกได้ กราบขอขมาหลวงพ่อมาก เสียใจมาก ทุกข์ใจมาก

เสียใจมาก ทุกข์ใจมาก พอมันคิดได้ไง ถ้ามันสํานึกได้มันก็เป็นอย่างนี้ ถ้าเราสํานึกได้ว่าเราทําสิ่งใดแล้วผิดพลาดไปแล้วไม่ดีเลย พระพุทธเจ้าบอกไว้แล้วในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สิ่งใดทําแล้วรู้สึกนึกคิดได้ภายหลัง นั่งร้องไห้ สิ่งนั้นไม่ดีเลย

ฉะนั้น พระพุทธเจ้าถึงสอนว่า ก่อนทําสิ่งใดต้องให้มีสติ ก่อนทําอะไรให้มีสติสัมปชัญญะ ทําไปด้วยการไตร่ตรองที่ดีงามแล้วถึงทํา

อย่าทําไปด้วยประชาธิปไตย เสมอภาค ฉันทําได้ๆ แล้วพอคิดได้มันเสียใจภายหลังไง เสียใจภายหลัง เพราะอะไร เพราะว่าเราก็รักลูกเราใช่ไหม ลูกเราก็เล็กน้อยใช่ไหม มันจะส่งเสียงดังได้ เด็กจะไปควบคุมได้อย่างไร มันเป็นสิ่งสุดวิสัย นี่เวลาคิดไปนู่นน่ะ

แต่ถ้าจริงๆ แล้วทําได้ เราถึงเวลาถ้ามันเป็นเวลาปกติ เราก็ส่งเสียงดังบ้างมันไม่เป็นไร แต่ถ้าขณะที่จะเทศนาว่าการ มันทําลายโอกาสของผู้ฟังธรรม

อานิสงส์ของการฟังธรรม สิ่งที่ไม่เคยได้ยินได้ฟัง สิ่งที่ได้ยินได้ฟังแล้ว เคยได้ยินมาแล้วมันก็ตอกยํ้าให้มันชัดเจน สิ่งใดที่เกิดความลังเลสงสัยให้เกิดความแจ่มแจ้งในหัวใจ

นี่อานิสงส์ของการฟังธรรมนะ เวลาฟังธรรมไปแล้วเข้าใจสว่างกระจ่างแจ้ง คนฟังธรรมๆ ไป ฟังธรรมจนจิตสงบเป็นสมาธิ โอ้โฮ! สว่างไสวไปหมดเลย แล้วเราเอาลูกเรามาส่งเสียงดังกระทบกระเทือนเขา มันดีไหม

สิ่งที่มันจะเกิดขึ้นเป็นความดีงาม แล้วเรามากระทบกระเทือนเขา สิ่งที่เขาจะได้ประโยชน์มันจะเสียไป ถูกต้องไหม ถ้ามันไม่ถูกต้อง แล้วเราเพียงแต่อุ้มออกไปจากศาลา เราเอาเด็กของเราไปอยู่ข้างนอกก่อน มันดีหรือมันชั่ว มันดีทั้งนั้นน่ะ

แต่พอเขาทําไป เอาลูกเข้ามาแล้วมาส่งเสียงดังบนศาลา เพิ่งมาสํานึกได้ พอสํานึกได้แล้วหนูเป็นทุกข์มากเลย แต่ตอนทํานี่ โอ้โฮ! ทําด้วยความอหังการนะ

นี่พูดถึงว่าการพัฒนาของใจ ใจที่มันพัฒนาแล้ว มันโตขึ้นมาแล้วมันจะรู้ว่าอะไรถูกอะไรผิด อะไรดีงามและไม่ดีงาม ไอ้ตอนที่มันคิดไม่ได้มันก็บอกว่า เป็นไปไม่ได้ จะไปควบคุมให้ไม่มีเสียงเลยมันเป็นไปไม่ได้

มีหลายคนมากเวลาเราบอกว่าให้เอาเด็กออกไปก่อน เขาโกรธกระฟัดกระเฟียดเลยนะ เขาบอกมันเป็นไปไม่ได้หรอก เด็กมันตัวเล็ก จะไม่ให้มันส่งเสียงได้อย่างไร มันก็ต้องส่งเสียงเป็นธรรมดา

ไอ้นั่นมันเป็นห้างสรรพสินค้าที่เขาต้องการลูกค้า เขาก็บริการไง แต่ที่นี่เป็นวัด ที่เป็นวัดเป็นที่สงบระงับ เป็นที่การประพฤติปฏิบัติ เราเอาลูกเอาหลานมามันเป็นกาลเป็นเวลา แต่ถึงเวลาแล้วเขาจะทํากิจกรรม เราก็แค่เอาลูกของเราออกไปนอกบริเวณสักพักหนึ่ง พอกิจกรรมนั้นจบแล้วเราค่อยเอากลับมา มันจะเป็นอะไรไป

แล้วเอากลับมาแล้วเรายังแจกด้วย เพราะอะไร เพราะเราก็อยากได้ดวงใจนะ อยากได้หัวใจของเด็กๆ ให้มันอยู่ในศีลในธรรม ให้มันโตขึ้นเป็นอุบาสกที่ดี ให้ช่วยกันปกป้องคุ้มครองศาสนา เราก็ต้องการผู้ที่สืบต่อคุ้มครองดูแลศาสนาต่อเนื่องไปเหมือนกัน

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นที่การคุ้มครองดูแลของชาวพุทธ ชาวพุทธก็จะช่วยกันจรรโลง ช่วยกันดูแลต่อไป เราก็ฝึกคนรุ่นใหม่ต่อไป มันเป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ

แต่ในปัจจุบันนี้คนที่มาประพฤติปฏิบัติแล้วเขาต้องการความสงบ ต้องการความวิเวก เขาต้องการให้ใจของเขามีคุณธรรม เราก็ส่งเสริมกัน ในปัจจุบันนี้ก็ส่งเสริมผู้ที่อายุมากแล้ว ไอ้เด็กๆ ก็เอาไว้ทีหลัง ให้มันโตก่อนมันจะได้คิดได้ทีหลังไง เราก็ดูแลกันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

เราเป็นกิจจะลักษณะ เวลาเป็นกาลเป็นเวลาควรทําอย่างใด ทําตามนั้น แล้วมันก็จะได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย ทั้งผู้ที่มาประพฤติปฏิบัติ มาฟังธรรมด้วย ทั้งที่เด็กพามาเข้าวัดมันมาเห็น เห็นอย่างนี้ เวลามันไปที่อื่นมันจะรู้นะ “ทําไมที่อื่นทําไม่เหมือนเราเลยเนาะหลวงพ่อเนาะ ที่อื่นเขาทําอย่างนั้น”

มีนะ มีพวกโยมมาที่นี่ แล้วเขาข้าราชการย้ายไปที่อื่นไง เขาพยายามหาวัดทําบุญน่ะ เขาเสียใจมาก เขาบอกว่า “หลวงพ่อ มันไม่เหมือนวัดเราเลย ไปที่ไหนมันก็ไม่เหมือนวัดเราเลย ทั้งๆ ที่ดูข้างนอกมันก็น่าจะดีนะ แต่พอเริ่มทําพิธีกรรม เห็นแล้วก็ถอดใจ”

เขาทํากันอย่างนั้นเพราะเขาไม่มีหลักใจ ถ้ามีหลักใจ อย่างที่เราพูดนี่ ศีล “สิ่งที่ได้มาแล้วต้องให้พระได้อนุโมทนาแล้วของนั้นถึงจะแจกได้ ของในวัด พระที่ไม่ได้แจก โยมที่มาทานอาหารกันจะเป็นเปรตหมดเลยนะ” เขาว่านะ

แต่ของเราไม่ใช่ เพราะของเรา เราให้ตั้งแต่ต้น สิ่งที่ได้มา ถวายทาน หัวหน้า ผู้อาวุโส ผู้ใหญ่ก็พิจารณาก่อน ตักก่อน แล้วก็ต่อเนื่องไปถึงพระ ถึงสามเณรน้อย ถึงผู้จําศีลที่วัด แล้วก็ถึงฆราวาสเรา เรากินเราอยู่ด้วยกัน พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ สอนให้มีเมตตา สอนให้เสมอภาค สอนให้ดูแลกัน พระพุทธเจ้าสอนไว้หมดแล้ว

เขาบอก ไม่ได้ ถ้ายังไม่ได้อนุโมทนา ยังไม่ได้กล่าวคําถวาย ยังไม่ได้

เออ! เอ็งไปเป็นแมลงวันเฝ้าอยู่นั่นน่ะ ไอ้มดแดง มะม่วงของกูๆ แล้วไม่กินอะไรเลยอย่างนั้นหรือ มะม่วงของเจ้าของสวน แต่คนอื่นเขาก็ขอแบ่งปันได้ อันนี้พูดถึงว่าถ้าความเป็นจริงนะ

นี่พูดถึงเราเห็นใจนะ คนที่เขาเขียนมา เขาเขียนมาขอขมา ขอขมาลาโทษ

เราไม่มีโทษมีภัยกับใครทั้งสิ้น เว้นไว้แต่นะ เว้นไว้แต่ทําผิดครั้งที่ ๑ ครั้งที่ ๒ ครั้งที่ ๓ ถ้าทําผิดซํ้าซากโดนหมดน่ะ เพราะวัดเป็นที่ปฏิบัติให้คนมันดีขึ้นพัฒนาขึ้น ไม่ใช่เลวลง

ถ้าครั้งที่ ๑ ผิดนะ เราก็ให้อภัยต่อกัน ถ้าครั้งที่ ๒ เตือน ถ้าครั้งที่ ๓ นะ วัดนี้ไล่ออกหมด แล้วถ้าใครมาทําผิดซํ้าซาก จะลงบัญชีดําห้ามเข้ามาในวัดนี้ ในวัดนี้ขึ้นบัญชีดําไว้เยอะ คนที่โดนขึ้นบัญชีดําไว้ เวลาจะขอมาปฏิบัติ...โน กุฏิเต็มหมดเลย แน่นเอี๊ยดเลย ไม่มีที่เข้าได้เลย คือไม่ให้เข้า ถ้าทําผิดซํ้าซาก ไปหาที่สุขที่สบายของเอ็งเถอะ ที่เอ็งพอใจน่ะ

พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้นะ เวลาทําบุญ เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ ที่สะดวก ที่ปลอดโปร่ง ที่เราพอใจ ควรไปที่นั่น

แต่ถ้าจะเอาผลกันล่ะ

นี่พระพุทธเจ้าเอาแล้ว ถ้าจะเอาผลกัน มันก็เหมือนเนื้อนาบุญ เนื้อนาที่ดี เนื้อนาปานกลาง เนื้อนาที่เลว มันจะให้ผลตอบแทนดี ปานกลาง และเลว บางที่มันจะไม่มีผลเลย นี่ถ้าพูดถึงจะเอาจริงๆ

แล้วถ้าเนื้อนาที่ดี เนื้อนาที่ดี ดินดี นํ้าดี แดดดี ทุกอย่างดี แล้วดีเกิดจากอะไร ดีเกิดจากผู้ที่บํารุงรักษา ดินทําต่อเนื่องไป ดินก็ดินหมดสารอาหาร ทําต่อเนื่องจนไม่ได้ฟื้นฟู ดินนั้นก็กลายเป็นดินดาน ดินนั้นก็จะเสียหายไปหมดเลย อยู่ที่ผู้ดูแลรักษา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าขอขมาลาโทษ

เห็นใจมาก เราไม่ถือสา ไม่ติดใจใครทั้งสิ้น เว้นไว้แต่ทําผิดซํ้าซาก ทําผิดซํ้าซากนะ แสดงว่าเอ็งกับข้าไม่มีวาสนาต่อกัน เอ็งต้องไปหาที่ที่เอ็งพอใจ ที่นี่ไม่ต้อนรับ ไม่ได้ต้อนรับด้วยว่า กุฏิเต็มแน่นเอี๊ยดเลย ไม่มีที่เข้าได้เลย เต็มหมด

โทรมาก็ไม่ได้ อย่างไรมาก็ไม่ได้ ลองขึ้นบัญชีดําแล้วไม่ได้ พูดอย่างใดต้องทําอย่างนั้น ทําอย่างไรต้องพูดอย่างนั้น ได้คือได้ ไม่ได้คือไม่ได้ ไม่ต้องมาอ้อนวอน ไม่มีสิทธิ์ ลองได้ตัดแล้วจบนะ นี่พูดถึงเวลาเอาจริงนะ

แต่เวลาเห็นใจนี่เห็นใจมาก นี่พูดถึงว่าขอขมาลาโทษ

เราจะบอกว่าไม่มีความอะไรติดใจเลย ถ้าติดใจเรานะ เอ็งไม่ต้องขอขมาหรอก กูไล่ออกไปนานแล้ว ถ้าผิดน่ะไปแล้ว ถ้าซํ้าซาก ไม่ได้เข้ามาหรอก ไล่อย่างเดียวเลย รักษาสงวนไว้เพื่อประโยชน์ แล้วอย่างว่าจะดีจะชั่ว แล้วแต่เป็นสิทธิ์ ใครจะคิดอย่างไรก็ได้ แล้วแต่หัวใจสูงตํ่าแค่ไหน นี่เป็นกรรมของสัตว์ จบ

ถาม : เรื่อง “กลัวทุกข์”

ผมพยายามนําการฝึกสติมาใช้ในชีวิตประจําวัน สังเกตอารมณ์สภาวะหนัก กดดัน หรือเพลินสบาย พยายามรู้ตัว รู้ตามความคิด เมื่อมีกิจการที่จะต้องคิด รู้เลยว่ามันไม่สบาย ทุกข์ พยายามทําใจให้เป็นกลางๆ รู้ดีว่าเป็นการปรุงแต่ง แต่ก็สลัดออกมายากมาก ยังดีที่ฝึกมานาน ทําให้ยังนอนหลับได้สบาย ตื่นมาก็แจ่มใส พอกระทบหรือเริ่มวนไม่สบายใจ ทุกข์อีก ขอเมตตาถามครับ

๑. ผมกลัวทุกข์หรือความต้านทานทุกข์มันตํ่าลง (เดิมทีผมจะคลุกกับปัญหาที่ทําให้เกิดทุกข์คือคิดๆๆ ก็พออยู่กับทุกข์ได้) พอมาฝึกพยายามตัด ละ ไม่ปรุงแต่ง มันเลยกลัวทุกข์มาก จะทําอย่างไร

๒. ผลของการกลัวทุกข์ ผมเลยมีอาการไม่อยากจะทําอะไร ปลีกตัว คิดว่าให้มีผัสสะน้อยๆ ผมไม่ทํางานแล้ว พอที่จะอยู่ได้ มันเบื่อๆ กับวิถีชีวิตที่เคยมาตลอด และก็คิดเอาเองว่าเข้าใจแล้วผมยังหลงอะไรอีกหรือเปล่าครับ

ตอบ : นี่พูดถึงการภาวนานะ ผลของการภาวนาๆ ทุกคนเกิดมาแล้ว ถ้าขาดสติหรือติดโลกอยู่ มันก็วนอยู่กับในโลกนั้นน่ะ คิดว่าเราจะรํ่าจะรวย เราจะมีความสุขกับทางโลก เราจะหาความสุขทางนั้น

ความสุขอย่างนั้นเป็นสุขเวทนา ทุกขเวทนา อุเบกขาเวทนา มันเป็นเวทนา ๓ แต่เวลาประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงขึ้นมาแล้ว ถ้าจิตมันสงบแล้วมันจะเกิดความสุข สุขในพระพุทธศาสนา สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี

จิตสงบนี้สงบมาจากตัวจิตมันสงบขึ้นมาโดยไม่ต้องอาศัยสิ่งใดเป็นอามิส ไม่ต้องอาศัยสิ่งใดเป็นสิ่งที่เสพ ไม่ต้องอาศัยสิ่งใดมากระตุ้นให้เกิดความสุขขึ้นมา

ความสุขในพระพุทธศาสนาคือสุขในตัวของมันเอง สุขในตัวของมันเองโดยความเพียรชอบ ในความวิริยะ ในความอุตสาหะ ในการกระทําขึ้นมา หัวใจนี้มีคุณค่าๆ ที่เรามาประพฤติปฏิบัติกันอยู่นี้ก็เราต้องการสัจจะความจริงจากใจของเรา เราไม่ต้องการสิ่งใดที่มีการเชิดชูในโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศในทางโลกนั้น

ฉะนั้น เวลาที่เราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา คนต้องมีวาสนาไง ไม่ใช่คนที่ติดโลก อยู่กับโลก จะหาความสุขทางโลก หาความสุขทางโลกมันก็ได้แต่ความทุกข์ไง ไม่มีความสุขจริงในทางโลกไง

ถ้าจะเอาความจริงๆ มันต้องมีวาสนา เวลาคนมีวาสนา เวลาจะมาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันก็อยู่ที่จริตนิสัย อยู่ที่อํานาจวาสนา

ถ้ามีอํานาจวาสนา คนที่มีอํานาจวาสนา ดูสิ เวลาหลวงตามหาบัว เวลาท่านจะบวช ท่านไม่อยากจะบวช แต่พ่อแม่ก็ขอให้บวช บวชแล้วก็ว่าจะเรียนก่อน เรียนก่อนแล้วจะปฏิบัติ เวลาจะปฏิบัติแล้วก็จะหาครูบาอาจารย์ที่ถูกต้องดีงามไง

เพราะท่านเป็นคนที่มีสติปัญญา คนที่มีสติปัญญา มีการศึกษามาถึงเป็นมหาใช่ไหม คนที่จะสอน ถ้าไม่มีประสบการณ์ ไม่มีสติปัญญา เขาจะสอนได้อย่างไร

เอ็งไม่ต้องมาสอนข้าหรอก หนังสือข้าก็อ่านเป็น เดี๋ยวนี้พระไตรปิฎกในคอมพิวเตอร์กดได้หมดน่ะ จะศึกษาอย่างไรก็ได้ แต่คนจะชี้จะแนะจะบอกเราจะหาที่ไหน เวลามันจะหาตามความเป็นจริงนั้น

นี่พูดถึงว่าเวลาจะหาครูบาอาจารย์ก็แสนยาก เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมันไม่เชื่อหรอกว่ามรรคผลมีหรือไม่มีไง เวลาปฏิบัติไปก็ปฏิบัติแต่ความเห็นของตนไง ถ้าความเห็นของตน เวลาปฏิบัติไปโดยวุฒิภาวะที่อ่อนแอ โดยวุฒิภาวะที่อ่อนแอ ที่ไหนเขาว่า ที่ไหนเขาว่า ตามเขาไปหมดเลย เขาว่าอย่างไรก็เป็นตามนั้น ที่ไหนเขาว่าอย่างไรก็ว่าตามเขา ไม่มีพื้นฐานสิ่งใดเลย

เวลาในพระพุทธศาสนานะ เราต้องมีศรัทธาความเชื่อ มีศรัทธาความเชื่อ ศรัทธาความเชื่อเป็นอริยทรัพย์ เป็นหัวรถจักร หัวรถจักรคือศรัทธาความเชื่อมันจะดึงความรู้สึกความคิดเราเข้าไปค้นคว้า เข้าไปศึกษา

พอเข้าไปศึกษา ถ้าเราศึกษานะ ศรัทธาความเชื่อ ศรัทธาคือศรัทธาในพระพุทธศาสนา พอเข้าไปศึกษาแล้วเวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนแล้ว กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อแม้แต่อาจารย์ของตนพูด

ไม่ให้เชื่อนะ เพราะความเชื่อแก้กิเลสไม่ได้ มันต้องเป็นความจริง แล้วความจริงเกิดจากที่ไหน แต่ก่อนที่จะไม่เชื่อนี่ ถ้าไม่เชื่อก็ขี้ลอยนํ้าไง ไม่เชื่อก็ไม่เชื่ออะไรเลย

แต่ถ้ามันเชื่อก่อน เชื่อเข้ามาแล้วศึกษาๆ ศึกษาเป็นมหา แต่เวลาปฏิบัติแล้วห้ามเชื่อ ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น กาลามสูตร ให้เชื่อผลจากการปฏิบัติ ให้เชื่อจากสติปัญญา จากการกําหนดพุทโธ กําหนดพุทโธจนจิตมันสงบจริงๆ

จากพุทโธไม่ได้ มันพุทโธๆ กับจิตมันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน มันกลมกลืนกัน มันพุทโธได้คล่องแคล่ว มันสะดวก พุทโธแล้วปลอดโปร่ง

พุทโธๆ พุทโธจนละเอียดจนพุทโธไม่ได้เลย พุทโธไม่ได้เลย แต่จิตมันเด่นชัด โอ้โฮ! มันชัดเจนของมันน่ะ แล้วพอฝึกหัดวิปัสสนา พอจิตมันน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง

ถ้ามันพิจารณาอย่างนั้นมันจะเกิดปัญญา ปัญญามันเกิดขึ้น นี่มันเป็นความจริงทั้งนั้นน่ะ มันเกิดจากการกระทํา มันเกิดจากจิตที่เป็นน่ะ ถ้ามันเกิดจากจิตที่เป็น มันจะเชื่อใคร เชื่อใคร ไม่ต้องเชื่อ ทีนี้จิตไม่ต้องเชื่อ

เราจะบอกว่า พูดตั้งนานแน่ะ เราจะบอกว่า คนต้องมีอํานาจวาสนามันถึงจะทําอย่างที่เราพูดได้เป็นชั้นเป็นตอน แต่ส่วนใหญ่แล้วคนมันไม่มีวาสนา แม้แต่สมาธิจริงๆ ยังทํากันไม่ได้

พอบอกว่าสมาธิๆ ความสงบของใจที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้ชาวพุทธประพฤติปฏิบัติ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี มันทําความสงบของใจไม่ได้ พอมันทําไม่ได้ขึ้นมามันก็สร้างอารมณ์ว่าง ความคิดฟุ้งซ่านมันก็หาแต่ความคิดมาให้เราฟุ้งซ่าน มันคิดในอารมณ์ว่างๆ ไง

ว่างๆ เหมือนอมนํ้า อมนํ้าไว้ในปากมันทําอะไรไม่ได้เพราะนํ้าเต็มปาก

นี่ก็เหมือนกัน มันคิดเรื่องว่างก็อมความว่างไง จิตเสวยอารมณ์ เสวยว่าว่างๆ ว่างๆ แต่มันไม่ว่าง มันไม่เป็นสมาธิจริงหรอก แต่เพราะศึกษามาก ว่าสมาธิเป็นความว่าง ธรรมะเป็นความว่าง มันก็อมนํ้าไว้ ว่าง อมอารมณ์ไว้ อารมณ์ว่าง ไม่ใช่ว่าง มันไม่มีอํานาจวาสนา มันทําสิ่งใดขึ้นมาเป็นความจริงไม่ได้ พอเป็นความจริงขึ้นมาไม่ได้มันก็ล้มลุกคลุกคลาน ไอ้ที่ปฏิบัติกันไม่ได้ผลๆ ก็อยู่นี่ไง

ปฏิบัติไม่ได้ผล มันเหมือนนักกีฬา นักมวย นักกีฬามันไม่มีความฟิตเลย มันไม่เคยซ้อมเลย มันจะลงเแข่งๆ จะเอาที่ไหนไปแข่งกับเขา นักกีฬาทุกชนิดมันต้องมีความฟิตก่อนใช่ไหม มันต้องมีกําลังของมันใช่ไหม สุขภาพแข็งแรงใช่ไหม เจ็บป่วยลงแข่งกีฬาไม่ได้หรอก แพ้ทุกที

นี่เหมือนกัน จิตของคนที่มันจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันต้องมีสัมมาสมาธิที่เข้มแข็งก่อน ถ้ามีสัมมาสมาธิเข้มแข็งก่อน เวลาวิปัสสนาขึ้นมามันจะรู้เห็นตามความเป็นจริง

แต่ถ้ามันไม่มีสมาธิขึ้นมาก่อนเลย มันก็จะเข้าคําถามนี้ เพราะอะไร เพราะเขาบอกว่าเขาฝึกมานานในชีวิตประจําวัน

แต่ก่อนเวลาฝึกมานาน โดยปัญญาแบบว่าพุทธจริตมันจะมีปัญญามาก เวลามีปัญญามาก มันไม่เหมือนสัทธาจริต ถ้าสัทธาจริตมีความมั่นคงมาก จะกําหนดพุทโธๆ ชัดเจนมาก ไอ้พวกพุทธจริตปัญญามันเยอะ มันบอกพุทโธนี้เป็นคําท่องบ่น พุทโธไม่เห็นมีความมหัศจรรย์อะไรเลย พุทโธ พอพุทโธนานๆ แล้วมันจะเครียด พวกนี้มันต้องใช้เหตุผล

การใช้เหตุผล เราถึงใช้ว่า เพราะว่าหลวงปู่มั่น หลวงตาท่านสอน เวลาครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติ มันมีแนวทางปัญญาอบรมสมาธิๆ ปัญญาอบรมสมาธิหมายถึงว่าใช้สติกับปัญญาไล่ความคิดของตน เวลาคิดเรื่องสิ่งใดใช้ปัญญาไล่ความคิดไป ถ้าปัญญามันเหตุผลเหนือกว่า ไอ้ความคิดที่เกิดขึ้นจะดับ

ที่หลวงปู่ดูลย์ท่านสอนว่าดูจิตๆ ดูความคิด ดูจนเห็นจิต ถ้ามันเป็นความจริง จิตมันสงบแล้ว ถ้าจิตสงบมันปล่อย มันจะรู้จักจิตของมัน แล้วเดี๋ยวมันก็คิดอีก คิดอีกก็ใช้ปัญญาไล่ต่อไปอีก ทําอยู่อย่างนี้เขาเรียกว่าปัญญาอบรมสมาธิ

ถ้าเป็นปัญญาอบรมสมาธิ ก็เข้ามาคําถามไง คําถามว่า เขาเคยภาวนามาแล้ว เวลาความคิดปรุงแต่งขึ้นมาก็รู้เท่ารู้ทันมาตลอด พอรู้เท่าทันตลอด ตอนนี้แต่ทําไปแล้วแบบว่ามันจําเจไง มันไม่เป็นผล แล้วตอนนี้ก็เลยปล่อยวางหมดเลย เพราะเวลามันกลัวทุกข์ๆ

คําถาม ๑. เพราะผมกลัวทุกข์ ความต้านทานทุกข์มันตํ่าลง แต่เดิมที่ผมคลุกกับปัญหาๆ คลุกกับปัญหาที่ใช้ความคิดๆ อยู่กับความทุกข์ได้ ใช้ความคิดๆ สติปัญญามันได้ไง แต่ตอนนี้มันทิ้งไปแล้ว พอทิ้งแล้ว พอมาฝึกๆ มันจะมาตัด

จะมาตัด เอาอะไรไปตัด นี่มันผิดที่ผิดทางไง มันทําสิ่งใดมันไม่เป็นมรรคเป็นผลขึ้นมา ถ้ามันเป็นมรรคเป็นผลขึ้นมา มันต้องทําความสงบของใจก่อน ถ้าใจสงบแล้ว มีกําลังขึ้นมาแล้ว เราฝึกหัดใช้ปัญญา

ปัญญาในพระพุทธศาสนา ภาวนามยปัญญา เป็นมรรคเป็นผล มหัศจรรย์มาก คนทํานี่ตื่นเต้น เอ๊อะ! เอ๊อะ! เลยนะ แต่คนไม่เคยรู้ไม่เคยเห็นมันพูดปากเปียกปากแฉะ มันเล่านิทานกัน มันเล่านิทานธรรมะ นิทานธรรมะของหลวงปู่มั่น นิทานธรรมะของหลวงปู่สิม นิทานธรรมะของหลวงตา นิทานธรรมะของหลวงปู่ฝั้น

แต่คนที่เทศน์สัจธรรม หลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ หลวงตามหาบัว หลวงปู่ฝั้น ท่านไม่ใช่นิทานนะ ท่านพูดจริงๆ นะ

เหมือนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมท่านพูดจริงๆ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เราศึกษาๆ มันเป็นความจริงในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วท่านบอกวิธีการบอกกิริยาให้เราศึกษา เวลาใครศึกษาแล้วไปทําความจริงแล้วมันจะเป็นความจริงขึ้นมา

นี่เหมือนกัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านเป็นความจริงในใจของท่าน เวลาท่านพูดจริงๆ ของท่าน

แต่ไอ้เราไปฟังมาแล้วก็เป็นนิทานไง ก็เลยกลายเป็นนิทานธรรมะ พอเป็นนิทานธรรมะมันก็สร้างภาพ ปฏิบัติพอเป็นพิธี มันก็สร้างเหมือนเลย ทําทุกอย่างเหมือนเปี๊ยบ ก๊อปมาเลย เต็มที่ในใจเลย แล้วเราก็บอกว่าเป็น เป็นไหม เป็นตอนใหม่ๆ เป็นตอนฝึกหัด ทุกคนฝึกงานๆ ใครทํางานได้ก็ตื่นเต้น

นี่เหมือนกัน ไม่เคยปฏิบัติ อยากปฏิบัติ เวลาปฏิบัตินี่ โอ้โฮ! มันเครียดไปหมดเลย เวลามาก๊อบปี้รูปแบบขึ้นมาเลย เป็นอุปาทานขึ้นมาเลย สร้างภาพขึ้นมาเลย เป็นจินตนาการขึ้นมาเลย แหม! กูก็เก่ง ทําได้ๆ มันก็มีความสุขอยู่พักหนึ่ง แต่มันไม่ใช่ความจริง พอมันเสื่อมไปแล้วจบ ร้อนเป็นไฟ อยู่อย่างนั้นน่ะ มันไม่มีความจริงขึ้นมาไง

ถ้าเป็นความจริงๆ มันอยู่ที่จริตนิสัยนี้ ถ้าจริตนิสัยขึ้นมา ถ้าพุทโธก็ต้องพุทโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิต้องเป็นปัญญาอบรมสมาธิ

ไอ้ที่ว่ากลัวทุกข์ๆ เพราะเราไปแหยงกับมันไง มันผิดที่ผิดทางไง มันไม่ถึงเวลาไง ถ้าไม่ถึงเวลานะ นี่เวลาภาวนาไม่เป็นนะ มันกลัวทุกข์กลัวยาก

เวลาครูบาอาจารย์ที่ท่านภาวนาเป็นแล้ว เวลาครูบาอาจารย์ หลวงตาท่านพูด เวลาเป็นนํ้าป่า นอนไม่ได้เลย พักไม่ได้เลย ปัญญามันจะหมุนตลอดเลย เวลาภาวนาเป็นแล้วไฟไหม้ ไฟป่า เวลาไฟป่ามันจุดติดแล้วนะ มันเผาทั้งป่านะ ดับไม่ได้ จะดับไฟป่าอย่างไร

เวลาปัญญา เวลาศีล สมาธิ ปัญญามันหมุนของมัน มันเป็นของมันแล้ว หยุดไม่ได้ เวลาภาวนาเป็นแล้วไปเจอเหตุการณ์อย่างนั้นมันยิ่งมหัศจรรย์เข้าไปใหญ่ นี่พูดถึงถ้ามันเป็นจริงนะ

เพราะว่าเขาถามว่า การปฏิบัติของเขามันล้มเหลว พอปฏิบัติมาแล้วผมกลัวทุกข์ กลัวจนเดี๋ยวนี้ เวลาเมื่อก่อนก็เข้าไปคลุกคลีกับมัน

ไอ้เข้าไปคลุกคลี เพราะจิตยังไม่สงบมันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ แต่ฝึกไปแล้ว พอมันฝึกไปนานเข้า เดี๋ยวนี้บอกไม่เอาแล้ว ใช้ตัด ไม่คิดไม่ปรุงไม่แต่ง ก็เลยกลัว กลัวมันจะมีไง

ถ้ากลัวมันจะมี มันผิดที่ผิดทางไปหมดน่ะ มันจะไปกลัวอะไร ในเมื่อเหตุการณ์อนาคตยังมาไม่ถึง เราจะไปวิตกกังวลอะไร เข้าไปทางจงกรมหรือนั่งสมาธิ อะไรจะเกิดขึ้นยังไม่รู้เลย แล้วจะไปวิตกอะไร

เพราะเราไปวิตกกันเอง ไปดึงอดีตอนาคตมาเหยียบยํ่า ปัจจุบันก็ทุกข์อยู่แล้ว แล้วยังไปเอาอดีตอนาคตมาช่วยซํ้าเติม แล้วก็บอกว่าเราจะปฏิบัติ

ปฏิบัติแล้วมันผิดที่ผิดทางไปหมดเลย เพราะอะไร เพราะเราไม่รู้จริงไง ถ้ามันรู้จริงอย่างที่ว่า หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์เราเวลาท่านเทศนาว่าการเป็นอย่างนั้นจริงๆ แต่พวกเราฟังแล้วเป็นนิทาน แล้วถ้าเป็นนิทานธรรมะนี่ โอ้โฮ! มันเขียนมันแต่งกันร้อยแปด ถ้าร้อยแปด

นี่พูดถึงว่าถ้ามันกลัวทุกข์ใช่ไหม

เราบอกให้เลย ปล่อยหมด แล้วกลับมาที่พุทโธ กลับมาที่ทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจมันสงบแล้วกลับไปพิจารณา มันจะพิจารณาได้ ไม่ต้องไปกลัวทุกข์กลัวยาก กลัวทุกข์กลัวยาก เห็นไหม

เราจะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร ความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ คนที่ขยันหมั่นเพียรที่มีการกระทํา สิ่งใดที่กระทบ จบหมดน่ะ มันวางได้หมด ถ้ามันวางตามความเป็นจริงนะ นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ผลของความกลัวทุกข์ ผมเลยมีอาการไม่อยากจะทําอะไร ปลีกตัว คิดว่าให้มีสัมผัสน้อยๆ ผมไม่ทํางานแล้ว พอที่จะอยู่ได้ มันก็เลยเบื่อๆ กับชีวิตที่เคยมาตลอด และคิดเอาเองว่าเข้าใจแล้ว ผมยังหลงอะไรครับ”

เพราะคิดว่าเข้าใจแล้ว เข้าใจอะไรล่ะ เข้าใจในนิทานใช่ไหม นี่ไง ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ในพระไตรปิฎก โดยนักวิชาการเขาบอกว่ามันเป็นนิทานๆ นิทานชาดกในสุตตันตปิฎก

มันมีวินัยปิฎก สุตตันตปิฎก อภิธรรมปิฎก วินัยปิฎกเป็นกฎหมาย เวลาอนุบัญญัติ บัญญัติขึ้นมาต่างๆ บัญญัติว่าต้องมีพระทําผิด ท่านบัญญัติเป็นกฎหมายเลย แล้วถ้าเป็นสุตตันตปิฎก ถ้าพูดถึงในพระไตรปิฎกเขาว่าเป็นนิทาน

นิทานในสุตตันตปิฎกส่วนใหญ่แล้วเป็นธรรมๆ พระพุทธเจ้าจะยกขึ้นมา อดีตชาติ ไปฟ้องพระเรื่องนี้เป็นอย่างนั้นๆ ท่านบอกว่าเมื่อชาตินั้นๆ สมัยนั้น มีบุคคลนั้นชื่อนั้นๆ เวลาทําดีทําชั่ว ทําดีทําชั่วแล้วก็ตายไปแล้วก็มาเกิด จะมาเกิดในปัจจุบันนี้ มาเกิดเป็นพระองค์ที่ทําผิด เป็นพระต่างๆ

ทางวิชาการบอกว่ามันเป็นนิทาน มันเป็นนิทาน มันไม่น่าเชื่อถือ

แต่เป็นความจริงๆ มันเป็นนิทาน แต่พระพุทธเจ้าจะสอนถึงที่มาที่ไปของกรรม กรรมที่คนที่กระทําอยู่นี่มันทํากรรมอยู่นี่ ที่มันมีนิสัยอย่างนี้มีความคิดอย่างนี้ มันเคยมีนิสัยและมีความคิดอย่างนี้มาตั้งแต่อดีตชาติสมัยนั้น เกิดที่เมืองนั้น ในลักษณะนั้น แล้วได้ทํากรรมอย่างนั้นไว้ เวลาเขาตายไปแล้วเขาจะมาเกิดในปัจจุบันนี้ พอในปัจจุบันนี้เขายังมีความคิดอย่างนี้อยู่ แล้วเขาก็ยังทํากรรมอย่างนี้ๆ นี่อยู่ในสุตตันตปิฎกเยอะแยะไปหมดเลย

แต่ก็บอกว่ามันเป็นนิทาน มันไม่น่าเชื่อถือ

เวลาที่ว่านกแขกเต้า นิทานถึงอดีตชาติ ในสุตตันตปิฎกจนมาเป็นวัฒนธรรมแห่พระเวสอย่างนี้ ไอ้ความเชื่อในพระพุทธศาสนาส่วนใหญ่แล้วก็มาจากพระไตรปิฎกน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่ามันเป็นนิทานๆ นิทานเพราะเราไม่มีวุฒิภาวะ นิทานเพราะเราทําของเราไม่ได้ ถ้าเราทําของเราไม่ได้นะ

ฉะนั้น ผลของความกลัวทุกข์ ก็เลยไม่อยากทําสิ่งใดทั้งสิ้น จะปลีกตัว คือหนีปัญหา ว่าอย่างนั้นเถอะ ผลของความกลัวทุกข์ ผมก็เลยไม่เผชิญกับมันเลย ผมก็หันข้างให้เลย ผมก็หันหน้าหนีเลย แล้วจะให้ผมทําอย่างไรต่อล่ะ เพราะบอกว่าถ้ามันหันหน้าหนีเลยมันก็ไม่มีสิ่งใด แล้วเขาบอกเขาเบื่อๆ

ปฏิบัติไปแล้วนะ ไม่มีเบื่อ ปฏิบัติไปนะ มันจริงมันจังนะ เวลาภาวนาไม่เป็นนี่เบื่อ ภาวนาไม่เป็นนี่แสนทุกข์แสนยาก แต่ภาวนาเป็นแล้วนะ คนภาวนาเป็นมันพิจารณาแล้วมันแยกแยะของมันตามความเป็นจริงนะ มันเหมือนมีผล โอ้โฮ!

คนเราทําได้ผลประโยชน์ มันอยากได้มากขึ้นๆ มันจะมีความเพียรมหาศาลเลย นี่พูดถึงไอ้คําว่า “เบื่อ” ไม่มี ถ้าคนภาวนาเป็น แล้วถ้าภาวนาเป็นแล้วนะ มันจะเป็นความจริง อย่างที่ว่ามันเป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นปัจจัตตังในหัวใจเลย ถ้ามันเป็นจริง เป็นจริงอย่างนั้น

ไม่ใช่อย่างที่เขาว่านี้ “เพราะผมคิดว่าเข้าใจแล้ว”

เพราะคิดว่าเข้าใจแล้ว เข้าใจอะไร เข้าใจกิเลสไง เข้าใจว่ากลัวทุกข์นี้ไง ไปเข้าใจอะไร ไม่ได้มีความเข้าใจอะไรเลย ไม่มี

ถ้ามีความเข้าใจ ความเข้าใจก็รู้แจ้ง ถ้าเข้าใจนะ ปัญหาที่เกิดขึ้น เราจะรู้หมดเลย ปัญหานี้เกิดจากอะไร คนที่เข้าใจแล้วเขาจะรู้จักเหตุ รู้จักที่มา รู้จักวิบาก คือผลของมัน แล้วเราจะแก้ไขอย่างไร

อย่างเช่นครูบาอาจารย์ของเรา พระของเรา เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ถ้าใครภาวนาไม่ได้ พยายามแล้ว เขาอดนอนผ่อนอาหาร เขาพยายามหาเหตุหาผลของเขา หาเหตุผลของเขาเพื่อทําให้มันดีขึ้นพัฒนาขึ้น

เพราะถ้าผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เขาต้องได้ความสงบของเขา เขาต้องได้ปัญญาของเขา เขาจะทําความเป็นจริงของเขา นั้นเพราะว่าเขารู้เหตุรู้ผลไง ถ้าเขารู้ตามความเป็นจริง เขาพยายามจะมีสติปัญญาทําให้มันขึ้นมาเป็นความจริงให้ได้

แต่นี่เราบอกเราเข้าใจ เราเข้าใจแล้วเขียนมาถาม “ผมกลัวทุกข์ เดี๋ยวนี้ผมไม่คลุกคลีกับมันแล้ว เดี๋ยวนี้ผมปลีกตัวเลย ผมไม่ทํากับมันเลย”

เราเป็นหนี้ แล้วบอกว่าเราใช้หนี้แล้ว เรายังไม่ได้ใช้ หนี้มันจะหมดไปได้อย่างไร นี่ก็เหมือนกัน เรามีกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจ บอกเราเข้าใจ เข้าใจอะไร เข้าใจเรื่องอะไร

ผมเป็นหนี้ แล้วผมใช้แล้ว แต่มันยังไม่ได้ใช้ ผมใช้แล้ว ลูกหนี้มันชอบ ลูกหนี้มันพูดอย่างนี้หมดน่ะ แต่เจ้าหนี้ไม่ชอบ

แต่หนี้เวรหนี้กรรม จะปฏิเสธอย่างไรก็อยู่ที่ความปฏิเสธ คําว่า “เข้าใจแล้ว” เข้าใจเรื่องอะไร เข้าใจถึงวิธีปฏิบัติ แต่ปฏิบัติแล้วมันยังไม่ได้ผลตามความเป็นจริง ถ้าได้ผลตามความเป็นจริงนะ หนึ่ง จิตสงบระงับแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา จิตสงบระงับแล้วเรามีต้นทุน

นักกีฬาที่ฟิตดีแล้วยังไม่ได้ลงแข่งขัน ยังไม่มีผลงาน ไม่เคยชนะในการแข่งขันนั้น เขาจะไม่ได้รับรางวัล แต่ถ้านักกีฬาฟิตดีแล้วลงแข่งขัน แข่งขันกับกิเลส แข่งขันกับฝ่ายตรงข้าม แล้วได้ชนะถึงได้รางวัล ถ้าได้รางวัล รางวัลนั้น นั่นน่ะคือความเข้าใจ

แต่นี่มันไม่มีอะไรเป็นความจริงเลย สิ่งที่เห็นเป็นความจริงเป็นแค่ประสบการณ์ นี่คือคนเก่งในสนามซ้อมแต่ไม่เคยลงแข่งขัน ลงแข่งขันต้องเห็นกิเลสตามความเป็นจริงแล้วพิจารณาตามความเป็นจริง แล้วเวลาชําระล้าง ชําระตามความเป็นจริง มันจะถูกที่ถูกทางไง

ถ้ามันผิดที่ผิดทาง นี่ขนาดว่าเราเป็นชาวพุทธนะ แล้วมีจริตนิสัย มีการกระทําเพื่อความดีของเรา แต่เวลาทําไปแล้ว อดีตอนาคตไม่เป็นปัจจุบัน ไม่เป็นผู้ใดปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ความสมควร ความพอดี เวลาปฏิบัติไปแล้ว อัตตกิลมถานุโยค รุนแรงเกินไป กามสุขัลลิกานุโยค มีความสุข ติดสุขมากเกินไป

มัชฌิมาปฏิปทาคือความพอดี ความพอดี ความสมดุล ความว่าระหว่างกิเลสกับธรรมที่มันพิจารณาต่อเนื่องกันไป เวลาถึงที่สุด อกุปปธรรม ผลของธรรมนะ

สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ธรรมทั้งหลายเป็นอนัตตา

อกุปปธรรมไม่ใช่อนัตตา ผลของการประพฤติปฏิบัติ สัจธรรมมันอยู่ในหัวใจผู้ที่ปฏิบัติตามความเป็นจริงถ้าทําถูกที่ถูกทาง เอวัง

หนังสือของครูบาอาจารย์ท่านแจกไปก็เพื่อเป็นเทียนนะ
เทียนเล่มแรก เขาเรียกจุดเทียนเล่มแรกให้ปัญญาคน
ให้แสงสว่างกับคน
ถ้าคนให้แสงสว่างให้ปัญญาเพื่อประโยชน์กับคนนั้น
จะเป็นประโยชน์
แต่เวลาให้ไปแล้ว คนที่มันจะหาผลประโยชน์มันก็ไปอ้างอิง
อ้างอิงเป็นอย่างนั้น ถึงบอกว่าไร้สาระ
คนไร้บ้าน ไร้หลักการ
ไร้เหตุผล ไม่มีสิ่งใดเป็นสาระเลย

๒

คนไร้บ้าน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๖๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พ่อแม่”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ขอความกรุณาหลวงพ่อช่วยให้คําแนะนําสั่งสอนลูกเจ้าค่ะ คือว่าลูกสงสัยว่าควรปฏิบัติตัวเป็นลูกที่ดีอย่างไรในกรณีที่

๑. แม่ของลูกสนใจเรื่องการให้ทาน แต่ยังฆ่ามดแมลงบ้าง และไม่สนใจเรื่องการสวดมนต์ ทําสมาธิหรือภาวนาเลยค่ะ

๒. พ่อของลูกกลับมีปัญหาคนละแบบ คือพ่อสนใจเรื่องเจริญสติ เดินจงกรม สวดมนต์ แต่ก็เคยเกิดอาการที่จิตว่างๆ และเห็นแสงสว่าง เลยเข้าใจว่าตนบรรลุมรรคผลแล้ว และชอบสอนลูกๆ และคนรอบข้างเรื่องการปฏิบัติ แต่ลูกฟังแล้วเห็นว่าที่พ่อพูดไม่น่าจะตรงกับที่ครูบาอาจารย์สายวัดป่า แต่คล้ายเป็นการดูจิตที่ไปติดกับความว่างๆ และไม่ใช่สัมมาสมาธิค่ะ ลูกควรทําอย่างไรตอนที่พ่อชอบสอนธรรมะแบบที่พ่อเข้าใจผิด

ลูกอยากขอความเมตตาหลวงพ่อช่วยชี้แนะลูกด้วยว่าควรทําตัวอย่างไร ลูกเคยชวนพ่อแม่ให้มาวัดเพื่อฟังธรรมทางสายวัดป่า แต่ก็ไม่สําเร็จ ลูกควรดูแลท่านเฉพาะทางร่างกาย ความเป็นอยู่เท่านั้นหรือไม่เจ้าคะ เพราะเคยเครียดเรื่องนี้ แต่ก็พยายามทําใจค่ะ เพราะตัวเองก็ยังปฏิบัติลุ่มๆ ดอนๆ ขอบพระคุณค่ะ

ตอบ : นี่คําขอบพระคุณเนาะ ความเป็นห่วงเป็นใยเป็นเรื่องธรรมดา ถ้าเป็นเรื่องธรรมดา เขาห่วงใยเรื่องพ่อเรื่องแม่ ถ้าห่วงใยเรื่องพ่อเรื่องแม่ นี่เป็นลูกที่ดี อภิชาตบุตร บุตรที่ดีกว่าพ่อแม่ แต่บุตรที่ตํ่ากว่า พ่อแม่ทําคุณงามความดี ลูกก็มีแต่ทําให้พ่อแม่เดือดร้อนไปตลอด

แต่ถ้าเราเป็นลูกที่ดี แล้วเรามีจุดยืนของเรา เราต้องรักษาจุดยืนของเรา เพราะการที่ว่าจะประพฤติปฏิบัติแล้วจะแบบว่ามีความเห็นตรงต่อธรรมๆ มันหาได้ยาก มันหาได้ยากนะ

ในการประพฤติปฏิบัติในแนวทางพระพุทธศาสนานี้กว้างขวางมาก แม้แต่การทําความสงบก็ ๔๐ วิธีการ แล้วเวลาจะเข้าสู่มรรคสู่ผลมันเข้าตามจริตนิสัยคนที่สร้างอํานาจวาสนามามากน้อยแค่ไหน ถ้าสร้างอํานาจวาสนามา มันก็พอมีแนวทางที่จะเข้าไปได้ แต่เวลาจะสําเร็จๆ มันเป็นอริยสัจ มันมีหนึ่งเดียวเท่านั้นน่ะ

จิตนี้กลั่นออกมาจากอริยสัจ มันจะละกิเลสเหมือนกันๆ แต่วิธีการเข้า วิธีการเข้ามันแตกต่างหลากหลาย ความแตกต่างหลากหลายแต่มันก็ต้องถูกต้องดีงาม ต้องถูกต้องชอบธรรม ถ้าไม่ถูกต้องชอบธรรม กิเลสมันปั่นหัว กิเลสมันหลอกอยู่อย่างนั้นน่ะ

นี่พูดถึงในความเห็น เรื่องที่ว่าเรื่องพ่อเรื่องแม่ไง

เรื่องพ่อเรื่องแม่ เราเห็นแล้วมันแบบว่า เราเข้าใจของเราไง เขาบอกว่า พ่อแม่ไม่ไปสายวัดป่า เวลาอยากจะพาพ่อแม่ไปสายวัดป่า พอไปสายวัดป่า เดี๋ยววัดป่าจะกราบพ่อของโยมนั่นน่ะ

แต่สายป่าๆ สายป่าที่มันเป็นธรรมๆ ถ้าเป็นธรรม ธรรมะนี้เหนือโลก เหนือโลกเหนือสงสาร เหนือโลกธรรม ๘ เหนือต่างๆ

แต่ถ้ามันวัดป่าๆ ในวัดป่าก็มีถูกมีผิด จะมาว่าวัดป่า วัดป่าแล้วจะถูกต้องไปหมด เป็นไปไม่ได้หรอก

วัดป่าก็แค่ชื่อ ป.ปลา สระอา ไม้เอก ก็เท่านั้น ป.ปลา สระอา ไม้เอก มันจะทําให้คนถูกต้องดีงามไปทั้งหมดไหม ป.ปลา สระอา ไม้เอก มันไม่ทําให้คนถูกต้องดีงามหรอก

คนจะถูกต้องดีงาม ต้องถูกต้องดีงามในการประพฤติปฏิบัติ เวลาเข้าสู่มรรคสู่ผลแล้ว อันนั้นมันจะการันตีในใจอันนั้น ถ้ามันการันตีในใจอันนั้น ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก มีหลักการตามความเป็นจริงอันนั้นแล้วมันถึงจะเป็นหลักชัยได้ ถึงจะสั่งสอนเขาได้

ฉะนั้น มันสั่งสอนไม่ได้ นี่เราบอกว่า เวลาพ่อแม่ว่าจะทําอย่างไร จะเครียดเรื่องพ่อเรื่องแม่มาตลอด ถ้าเครียดเรื่องพ่อเรื่องแม่ตลอด มันมีหลายสถานะนะ คนเรามีหลายสถานะ อย่างเช่นเรา เราก็เป็นลูก เราก็มีพ่อมีแม่ ถ้าใครมีครอบครัว เขาก็มีลูกมีหลานเหมือนกัน นี่สถานะของเรา เรามีหลายสถานะ

ทีนี้สถานะ ถ้าเป็นพ่อเป็นแม่ของเรา เราเป็นลูก ถ้าเราเป็นลูกขึ้นมา เรากตัญญูกตเวที เราก็ต้องมีหน้าที่รับผิดชอบ ความรับผิดชอบดูแลพ่อแม่ของเรา แล้วถ้าพ่อแม่ของเรามีทิฏฐิมานะอย่างใด มีทิฏฐิความเห็นของเขาอย่างใด ถ้าเราชักจูงได้ มันเป็นไปได้นะ เป็นไปได้มันก็เป็นบุญกุศลของเรา แต่มันเป็นไปได้ยาก เป็นไปได้ยากเพราะอะไร

เพราะพ่อแม่เขาบอกว่าเขาอาบนํ้าร้อนมาก่อน เขามีสติปัญญามากกว่า ด้วยทิฏฐิด้วยมานะอย่างนี้ ทั้งๆ ที่ความจริงถ้าเขาเห็นว่าสิ่งใดที่ทําถูกต้องดีงาม ลูกจะทําดีกว่า เขาก็ยังละล้าละลังนะ จะทําสิ่งใดมันสถานะ ทิฏฐิมานะมันคํ้าคอเขาอยู่

แต่ถ้ามันเป็นความจริงๆ เราต้องกลับมาทําที่ตัวเราก่อน ถ้าตัวเรา เราทําตัวเราให้ดี ไปวัดไปวากลับมาแล้วเป็นคนที่ดี พ่อแม่ก็ซาบซึ้งแล้ว ถ้าซาบซึ้งเป็นคนที่ดีนะ แล้วถ้าเป็นเรื่องความประพฤติ ความประพฤติของท่านนั่นก็อีกเรื่องหนึ่งนะ คําว่า “ความประพฤตินั่นอีกเรื่องหนึ่ง” เพราะอะไร เพราะมันเป็นอํานาจวาสนา

คําว่า “อํานาจวาสนา” ดูการประพฤติปฏิบัติแนวทางปฏิบัติร้อยแปดพันเก้า แล้วคนก็ไป ไปร้อยแปดพันเก้า แล้วจะเอาจริงเอาจัง เอาจริงเอาจังที่ไหน

เวลาเอาจริงเอาจัง เอาจริงเอาจัง มันก็เหมือนกับคนต้องมีอํานาจวาสนา มีสถานะที่ว่าคัดแยกผิดชอบชั่วดี ถูกต้องดีงาม ผิดชอบชั่วดี ดูสิ คนดีดีทางโลก ดีทางโลกเป็นคนดี ดีทางโลก แต่ดีทางโลกเขาไม่สนใจอะไรเลยก็ดีอย่างหนึ่ง นี่ถูกต้องชอบธรรม แล้วมันจะดีงาม ดีงามอย่างไร มันเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไปนะ

ถ้าเขามีอํานาจวาสนามันจะเชื่อฟัง ไม่ต้องเชื่อฟังหรอก อย่างหลวงตาเวลาท่านจะประพฤติปฏิบัติ ต้องหลวงปู่มั่นองค์เดียว หลวงปู่มั่นองค์เดียวเลย เพราะหลวงปู่มั่นมีกิตติศัพท์กิตติคุณขจรขจายไปทั่วประเทศ เวลาท่านไปแสวงหาหลวงปู่มั่นอยู่นะ หลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่าก็พยายามจะให้ท่านอยู่ด้วย มีคนต้องการให้ท่านอยู่ด้วยมหาศาล

แต่ท่านบอก ไม่ได้ ท่านตั้งเป้าหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นเลย แล้วพอไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นก็ล่อทีเดียวหงายท้องเลย เวลาไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นล่อทีเดียวหงายท้องเลย หงายท้องเพราะอะไรล่ะ

หงายท้องเพราะว่าท่านก็ตั้งเป้าไว้สูงของท่านไง แล้วมันก็เป็นสมความปรารถนาของท่าน มันก็เป็นความเป็นจริงเป็นจังของท่าน นี่พูดถึงว่าคนจะมาตั้งเป้าแล้วพยายามจะเข้าให้ถึงนะ มันต้องมีอํานาจวาสนานะ

เพราะคนเราไม่เป็นอย่างนั้นหรอก เพราะหลวงปู่มั่นอยู่ในป่าในเขามันอดๆ อยากๆ ไม่มีสิ่งใดสมความปรารถนา ไม่มีสิ่งใดเลย เพราะอะไร ต้องการทรมานกิเลส ต้องการทรมานกิเลส

คนจะไปอยู่อย่างนั้นเขาไม่ไปกันหรอก เขาจะไปที่สุขที่สบาย ที่ที่ครูบาอาจารย์เพียบพร้อม มีรถรับส่ง มีห้องแอร์ มีทุกอย่างพร้อมเลย เขาจะแสวงหากันอย่างนั้น แล้วมันสุขมันสบายไง ปฏิบัติสุขปฏิบัติสบาย จะปฏิบัติกับครูบาอาจารย์หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น อู๋ย! มันลําบากลําบนไปหมดน่ะ

ลําบากลําบนมันก็เพื่อความเป็นสมณะไง เพื่อขีดวงไม่ให้กิเลสมันฟุ้งซ่านไง ถ้ามันเป็นจริงนะ มันต้องมีอํานาจวาสนานะ

นี่เราเปรียบเทียบไว้ก่อน นี่อารัมภบทไง อารัมภบท เห็นไหม

เพราะคําปรึกษาของเขา อยากจะพาพ่อพาแม่ไปวัดป่า ไปฟังเทศน์บ้าง แล้วถ้าไปเจอวัดป่า วัดป่าที่มัน ป.ปลา สระอา ไม้เอก แล้วถ้าเขามันไม่เป็นจริงเป็นจังขึ้นมาก็มีปัญหาเหมือนกันนะ

ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนชั่ว มีทั้งมีความจริงและความจอมปลอม ไม่ใช่ว่าสังคมในสังคมนั้นจะคนดีไปหมดเลย ไม่มีคนชั่วเลย ไม่มีคนทุจริตเลย ไม่มี ทุกสังคมมีดีและชั่ว

ฉะนั้น ต้องคัดแยกให้ดี คัดแยกเพราะอะไร เพราะอยู่ในบ้านเรา พ่อแม่เราก็เครียด เราก็ผิดหวังมาขนาดนี้แล้ว แล้วถ้าพากันไปนะ แล้วไปโดนหลอกโดนลวงอีก โอ๋ย! ยิ่งยุ่งเข้าไปใหญ่เลย อันนั้นต้องคิดให้ดี

พ่อแม่เขามีประสบการณ์อย่างนี้เขาถึงไม่เชื่ออะไร เขาถึงเชื่อธรรมะของพระพุทธเจ้า เชื่อที่เขาศึกษาตามตําราไง แล้วเขาก็ยึดตําราไง กิเลสมันยึดตรงนั้นไง เพราะกิเลสมันกลัวคนอื่นจะหลอกลวงไง มันก็ไปยึดธรรมะพระพุทธเจ้าไว้ ศึกษาไว้แล้วก็กอดตรงนั้นไว้ว่าข้ารู้ๆ ไง แล้วพอไปไหนแล้วมันก็รู้แต่ตามความรู้ในใจไง

แต่ถ้ามันปฏิบัติจริงขึ้นมา มันก็เอาความปฏิบัติของตน แล้วก็เอาคําสอนนั้นมาเทียบกันไง มันจริงหรือไม่จริงไง แล้วสิ่งที่เรายังไม่รู้ข้างหน้ายังมีอีกหรือไม่ ถ้ามีอยู่อีก แล้วเราศึกษา อันนั้นน่ะมันจะทําให้เรากว้างขวาง

มันต้องไม่เชื่อใครทั้งสิ้น กาลามสูตร แล้วประพฤติปฏิบัติตามความเป็นจริงขึ้นมาเพื่อประโยชน์กับความเป็นจริงนั้น

นี่อารัมภบทซะยาวเลย เพราะปัญหานี้ปัญหาโลกแตก ปัญหาของคนที่มาแสวงหาผลประโยชน์กับสังคม แล้วชาวพุทธก็มีเป้าหมายว่าอยากประพฤติปฏิบัติ แล้วเราติดเป็นชนักปักหลังไปตลอด นี่พูดถึงปัญหานะ

คําถาม “๑. แม่ของหนูสนใจเรื่องการให้ทาน แต่ก็ยังฆ่าแมลงบ้าง และไม่สนใจเรื่องการสวดมนต์ ทําสมาธิหรือภาวนาเลยค่ะ”

ถ้าเขาสนใจเรื่องทาน อํานาจวาสนาของเขานะ เขาก็ได้ระดับของทาน ระดับของทาน พ่อแม่ของเรานะ เชื่อบุญเชื่อบาปนี่ก็เป็นบุญแล้ว เชื่อบุญเชื่อบาป ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว แล้วพยายามประพฤติปฏิบัติทําคุณงามความดี

ถ้าให้ทาน ให้ทานได้ก็แสดงว่าจิตใจท่านก็เป็นผู้เห็นบุญกุศล ถ้าเห็นบุญกุศล เราทําคุณงามความดีของเรา ทําคุณงามความดีของเราต่อเติมชีวิตของเราให้มั่นคงขึ้นให้ดีขึ้น แล้วถ้าจะเกิดข้างหน้าอีกก็ขอให้บุญกุศลนั้นส่งเสริม อย่าให้ทุกข์ให้ยากจนเกินไป นี่ก็อํานาจวาสนาของคน อํานาจวาสนาที่เป็นฆราวาสธรรม ฆราวาสธรรมก็ได้เท่านี้ ถ้าได้เท่านี้

แต่ยังฆ่าแมลงอยู่บ้าง

การฆ่าแมลงอยู่บ้าง มันเป็นความจําเป็น พอความจําเป็น คนของเรานะ คนเราถ้ามันหวงแหนดูแลรักษาสมบัติ มันก็ต้องดูแลสมบัติใช่ไหม ถ้าแมลงมาทําให้เสียหายต่างๆ เขาก็พยายามจะรักษาสมบัติของเขา เขาก็ทําความสะอาดรักษา อันนั้นก็เป็นเจตนาอันหนึ่งนะ ไม่ใช่จงใจฆ่า

จงใจฆ่า เห็นไหม แมลงไม่มีอะไรกับเราเลย เราก็ไปจับมันฆ่า ไปล่ามันไปทําลายมัน อันนี้เป็นการจงใจฆ่า อันนี้บาปกรรมมหาศาล

แต่ถ้ามันต้องการดูแลรักษาสมบัติ ของของสงฆ์ เราก็ต้องรักษาของของสงฆ์นั้น ไม่รักษาของของสงฆ์ พระนั้นก็ไม่รับผิดชอบ ถ้ารับผิดชอบขึ้นมาก็ต้องดูแล พอดูแล ไปกระทบกระเทือนถึงตัวแมลงบ้างอะไรบ้าง เราต้องดูเจตนาดูความเป็นจริงอันนั้น

ถ้าพูดถึง ถ้ายังฆ่าแมลงอยู่บ้าง

ก็พยายามจะบอกว่า อย่าให้ฆ่า อย่าทําลาย อย่ามีเจตนาไปเบียดเบียนใครทั้งสิ้น แต่ถ้าจะรักษาสมบัติของตน ถ้าจะรักษาสมบัติของตน มันจะกระทบกระเทือนกันบ้าง อันนั้นก็สุดวิสัย

แต่ถ้าจิตใจที่มันสูงส่งนะ ก็ไม่รักษาดูแล ดูสิ เวลาพระของเราเวลาเจ็บไข้ได้ป่วยไม่ยอมเข้าโรงพยาบาล เพราะคิดว่าเชื้อโรคก็เป็นสิ่งที่มีชีวิต ไม่ยอมทําลายใคร พระที่มีอุดมการณ์อย่างนี้ก็มี พระที่เข้าโรงพยาบาลเพื่อรักษาโรคภัยไข้เจ็บก็มี มันอยู่ที่จิตใจของคนวุฒิภาวะสูงตํ่าแค่ไหน

ถ้าเราทําใจของเราได้ขนาดนี้ เราก็คุยกับแม่ว่าสิ่งใดควร สิ่งใดไม่ควร ควรทําไม่ควรทํา แล้วถ้าเขามีความเห็นอย่างนี้ มุมมองอย่างนี้ เราก็คอยดูด้วยความกตัญญูกตเวที

หน้าที่ความรับผิดชอบระหว่างแม่กับลูกนั้นเรื่องหนึ่ง แต่ถ้านิสัย จริตนิสัยของเขาก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง เราถึงพูดเรื่องวาสนาไง นี่เรื่องของแม่

ถ้าเรื่องของพ่อ เรื่องของพ่อ พ่อเป็นคนละแบบ พ่อก็ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาจนเข้าใจว่าบรรลุธรรม เที่ยวสั่งสอนเขา

ถ้าสั่งสอนเขา ถ้าเราพูดแล้วมันเป็นการขัดแย้งกัน ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ เราสนทนาธรรมกันด้วยเหตุด้วยผลจะเป็นมงคล แต่ถ้าสนทนากันมีความขัดแย้ง หลวงตาท่านบอกว่าหมากัดกัน หมากัดกันด้วยนํ้าลายฟูมปาก มันไม่มีความจําเป็น ไม่สมควร อันนั้นไม่ใช่ธมฺมสากจฺฉา อันนั้นเป็นหมากัดกัน

ถ้าหมากัดกัน เราก็ไม่ไปกัดกับเขา แต่ถ้ามันด้วยเหตุด้วยผล เพราะความเชื่อของเขา ทิฏฐิมานะของเขา แล้ววุฒิภาวะของจิต จิตที่มันไม่มีวาสนาพอไปรู้ไปเห็นสิ่งใดก็คิดว่าเป็นธรรมๆ “อ๋อ! พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ พระพุทธเจ้าว่าอย่างนี้ๆ”

ตัวมันทั้งตัวมันยังไม่เคยเห็นตัวมันเองเลย มันทําอะไรไม่เป็นทั้งสิ้นเลย แต่มันบอกพระพุทธเจ้าว่าอย่างนั้นๆ ไง

อันนั้นมันก็เป็นวาสนาของเขา เขาเข้าได้แค่นั้นไง ด้วยวาสนาของเขา แล้ววาสนาของเขา มันเป็นอย่างนี้ในสังคม แล้วพอสังคม ในสังคมของเขา ในภาคปริยัติมีการศึกษา พอศึกษาแล้วเขาบอกว่า พวกปฏิบัติหลับหูหลับตามันจะรู้อะไร

เวลาเรามีการศึกษา การศึกษาก็จําเขามา สมบัติของพระพุทธเจ้า ตัวเองไม่มีอะไรเลย

แต่ถ้าเป็นสายวัดป่าๆ วัดป่าก็ต้องครูบาอาจารย์ของเรา เช่น หลวงตาท่านพูดเองคํานี้ เพราะมีโยมคนหนึ่งเขาบอกว่าเขามาศึกษาประวัติหลวงปู่มั่นแล้วเขาศรัทธามาก แล้วเขาไปหาหลวงตา

หลวงตาท่านบอกว่าท่านสงสารเขา ก็เลยบอกเขาว่า ลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมันก็มีดีมีชั่วเหมือนกัน มีดีมีเลวเหมือนกัน ไอ้ที่ว่าลูกศิษย์หลวงปู่มั่นๆ ระวังให้ดี

ถ้าระวังให้ดี เพราะเรามั่นใจ เราเชื่อของเรามากไง เราก็ถลําไปมาก เราก็ปฏิบัติไปมาก เวลามันหลงทางไปแล้วมันก็กู่ไม่กลับเหมือนกัน เพราะด้วยทิฏฐิมานะว่าลูกศิษย์หลวงปู่มั่นไง

นี่หลวงตาท่านพูดเอง เราจําใส่กบาลนี้ไว้เลย แล้วเอามาพูดต่อนี่ ว่าสายวัดป่าๆ ก็อย่ามั่นใจนะว่ามันจะถูกไปทั้งหมด วัดป่าที่มันถูกก็มี วัดป่าที่ผิดก็มี แล้วเราก็พยายามรักษาของเราไง

นี่พูดถึงไง พูดถึงถ้าพ่อเขามุมมองอย่างนี้ เขามุมมองถึงกรรมฐานว่าไม่มีการศึกษา

ศึกษาเรื่องอะไร เขาศึกษาปฏิบัติหัวใจ เขาศึกษาในหัวใจ ศึกษาธรรมจากใจเลย ถ้ามันเป็นจริงๆ ถ้ามันเป็นจริงมันก็เป็นประโยชน์ขึ้นมาไง

แต่ถ้ามันไม่เป็นจริง เขาบอกว่า ฟังพ่อพูดแล้ว พ่อพูดเหมือนคล้ายเป็นการดูจิตๆ

เพราะการดูจิตมันก็ดูเงาไง ดูตามร่องรอยของกิเลสไง กิเลสก็จูงจมูกไปไง พอกิเลสจูงจมูกไปมันก็มีปัญหาไปตลอด

นี่พูดถึงเป็นปัญหาไปอย่างนั้น เราจะบอกว่า ถ้าเป็นพ่อเป็นแม่ เขาทิฏฐิมานะความเป็นพ่อเป็นแม่ แล้วเราเป็นลูก ลูกน่ะ “กูอาบนํ้าร้อนมาก่อนมึง มึงจะมารู้อะไรก่อนกู” เราก็ดูแลตามหน้าที่ของเรา

เขาบอกว่าเขาเลี้ยงได้แต่กายใช่ไหม ดูแลได้แต่ร่างกาย แต่เรื่องจิตใจ

เราก็อยากให้มันถูกต้องดีงามทั้งนั้นน่ะ โอ้โฮ! การแก้จิตแก้ยาก หลวงปู่มั่นท่านบอกเลย การแก้หัวใจคนนี้แสนยาก แต่เราก็พยายามจะทํากันอยู่ ถ้าใครมีอํานาจวาสนา ถ้าไม่มีอํานาจวาสนามันแบกโลกนี้ทุกข์ตายเลย

เราทําตามหน้าที่ เราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา มีครูมีอาจารย์ทั้งนั้น แล้วถ้าเขาสนใจไปทางไหน เขาสนใจไปทางไหนนั้นก็ยังดีกว่าเขาไม่ทํา ถ้าทําแล้ว คนที่เป็นสัมมาทิฏฐิ เวลาเขามีพ่อมีแม่หรือมีญาติพี่น้องเขาก็พยายามจะพาเข้ามาให้ที่ถูกต้อง

ที่ถูกต้อง ยามันขม ขนมมันหวาน ถ้าถูกต้องๆ นี่ขมเป็นยา ขมเป็นยา มันเป็นยา ธรรมโอสถมันขมนะ พะอืดพะอมนะ แล้วจะพามา ใครจะมา เขาไปสุขสบายของเขา

ไอ้นี่พูดถึงว่าเราตอบ จะว่ามุมมองของเราก็เรื่องหนึ่งนะ

ฉะนั้นบอกว่า เขาเครียดมาก เรื่องพ่อเรื่องแม่นะ เรื่องแม่ก็เป็นวาสนาของแม่ เรื่องพ่อก็วาสนาของพ่อ เข้ามาไม่ถึงเหมือนกัน แล้วถ้าเราจะเข้าถึงได้ เราก็พยายามปฏิบัติของเราด้วย ให้มันเป็นจริงของเราขึ้นมาเพื่อประโยชน์กับตัวเรานะ นี่จบ

อันนี้สําคัญ

ถาม : เรื่อง “สอบถามปัญหาธรรมว่าถูกต้องตามหลักพระพุทธศาสนาหรือไม่”

ขออนุญาตเรียนถามหลวงพ่อครับ อันไหนหลวงพ่อเห็นสมควรอ่านหรือข้าม ก็แล้วแต่สมควรจะสงเคราะห์ครับ ขออภัยด้วยครับ เนื่องจากในเว็บไซต์มีบุคคลคนหนึ่งใช้ชื่อว่าเป็นอาจารย์สอนคนอื่น เขาได้เคยสอนแนะนําคนอื่นๆ ให้ภาวนา เล่าประสบการณ์ของตัวเองว่าบรรลุธรรมดังนี้

ตอบ : เขาว่านะ ยาวไปหลายหน้าเลยนะ

ฉะนั้น คําว่า “บรรลุธรรม” ถ้าบรรลุธรรมมันก็เป็นบรรลุธรรมที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงพระธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาเทศนาว่าการได้ลูกศิษย์ลูกหาขึ้นมา นั้นเป็นสมัยพุทธกาลที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ที่พยากรณ์เอง

ในสมัยปัจจุบันนี้กึ่งพุทธกาล ในวงกรรมฐานเราก็มีหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นเป็นท่านอาจารย์ใหญ่ หลวงปู่มั่นกับหลวงปู่เสาร์ ครูบาอาจารย์ท่านก็พยายามถ่ายทอด ท่านพยายามจรรโลงศาสนาไว้ อันนั้นถ้าเป็นความจริงๆ มันเข้าสู่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ต่อหน้าท่านนั่นเป็นเรื่องหนึ่ง เห็นไหม

แต่สุดท้ายเวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านนิพพานไปแล้ววางหลักศาสนาไว้ เวลาผู้ที่ประพฤติปฏิบัติก็ปฏิบัติตามๆ กันมา พอปฏิบัติตามๆ กันมา ลูกศิษย์ลูกหาหลวงปู่มั่นท่านมหาศาล ถ้ามหาศาล

ปฏิบัติจะทําอย่างใดก็แล้วแต่ ถึงเวลาแล้วอริยสัจมันมีหนึ่งเดียว มันมีความจริงอันเดียว ถ้าความจริงอันเดียวนะ อันนั้นจะเป็นความจริง

แต่ไอ้นี่บอกว่าบรรลุธรรมๆ

๔-๕ หน้าอ่านมาหมดแล้ว มันเป็นเรื่องจินตนาการทั้งนั้นเลย นี่ถ้าเป็นปัญญามันก็เป็นปัญญาอบรมสมาธิ

แต่นี่มันไม่ใช่ปัญญาอบรมสมาธิ เพราะเขาบอกบรรลุธรรมๆ ดังนั้น คําว่า “บรรลุธรรม” เขาบอกว่า “ครูสมาธิคนนี้สอนผิดหรือถูกทาง เป็นสัมมาสมาธิ สอนตามมรรค ๘ ไปสู่ความหลุดพ้นนิพพานหรือไม่ และเขาบรรลุธรรมใดๆ เป็นอริยเจ้าขั้นใดหรือไม่”

คําว่า “เป็นอริยเจ้าขั้นใด” เพราะอะไร เพราะความเป็นฆราวาสไง ถ้าเป็นพระนะ เป็นพระพูดอย่างนี้ไม่ได้ ถ้าเป็นพระพูดถึงเรื่องอุตตริมนุสสธรรมไม่ได้ ฉะนั้น พอไม่ได้ปั๊บ มันก็เลยเป็นฆราวาส พอเป็นฆราวาสก็เขียนกันไปร้อยแปด แล้วเขียนไปร้อยแปด

ทีนี้มันก็เป็นการที่ว่าคนที่ประพฤติปฏิบัติเขาก็อยากปฏิบัติใช่ไหม เวลาเขาอยากปฏิบัติ เวลาปฏิบัติแล้ว เวลาอย่างที่ว่า หวานเป็นลม ขมเป็นยา เวลาปฏิบัติจริงๆ ขึ้นมามันก็แสนทุกข์แสนยาก

เวลาปฏิบัติของเขา เขาบอกว่าทําสะดวกทําสบายของเขา แล้วอ้างไปหมดนะ อ้างว่าตัวเองบรรลุธรรม บอกว่า มันดับมันคลาย แล้วก็พยายามบอกว่ามันอนาคานิโรธ นิโรธสุดท้าย แล้วก็บอกว่ามันก็ไปตรงกับหลวงปู่ดูลย์ อ้างหนังสือหลวงปู่ดูลย์นะ อ้างหนังสือหลวงปู่ดูลย์ อ้างทุกอย่างร้อยแปด

แล้วอ้างหนังสือหลวงปู่ดูลย์ แล้วมันพูดถึงเขียนไปร้อยแปดเลย แต่มันมีอะไรเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา มันไม่มีเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาเพราะอะไร

เพราะว่าถ้าเป็นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เป็นครูบาอาจารย์ของเรา ท่านจะบอกให้ทําความสงบของใจเข้ามา พอใจสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา วิปัสสนาในเรื่องอะไร ถ้าวิปัสสนาก็วิปัสสนาในสติปัฏฐาน ๔ ในกาย ในเวทนา ในจิต ในธรรมตามความเป็นจริง

ถ้าในกาย ในเวทนา ในจิต ในธรรมตามความเป็นจริง เวลาจิตมันสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา จะเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริงหรือไม่

ถ้าไม่เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง เห็นโดยจินตนาการมหาศาล เห็นโดยการจินตนาการ เห็นโดยการคาดหมาย เวลาการคาดหมาย ผู้ปฏิบัติธรรมด้นเดา ด้นเดาไปทั้งนั้น ไม่มีความจริงเป็นเนื้อหาสาระ ถ้าไม่มีความจริงเป็นเนื้อหาสาระ มันจะเอาความจริงมาจากไหน

ถ้าไม่เป็นความจริง ครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการก็จําๆ มาแล้วก็มาพูด มาพูดต่อเนื่องกันไป เวลาต่อเนื่องกันไป ว่าเป็นอย่างนั้นๆ เป็นอย่างนั้นเป็นตรงไหน

อย่างเช่นบอกว่า ขณะที่ว่าจิต เขาบอกว่าเวลาจิตเขาชัดเจนของเขา เวลาเขาส่งออกไป ตัวมันเกร็ง มันต่างๆ ขึ้นไป แล้วมีอาการประดุจดังคู้แขนเหยียดแขน ประดุจดังคู้แขนเหยียดแขนเข้า เหมือนกับการออกกําลังกาย

นี่มันสับสนไปหมด มันเหยียดแขนคู้แขนๆ มันพยายามจะพูดให้เหมือนในตํารา ในตํารา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ เวลาเทศนาว่าการ เวลาพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะไปฟังพระอัสสชิจนเป็นพระโสดาบัน เวลาเป็นพระโสดาบันแล้วไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้บวชแล้วให้ประพฤติปฏิบัติ

ทีนี้พระโมคคัลลานะนั่งหลับไง นั่งสัปหงกโงกง่วง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเทศนาว่าการ ไปโปรดพระโมคคัลลานะ ไปดั่งคู้แขน เพราะมันอยู่คนละตําบล มันอยู่ห่างไกล แต่ไป ไปโดยฤทธิ์ของท่านๆ น่ะ

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาไปโดยฤทธิ์นะ ท่านจะบอกว่าท่านไปเปรียบเหมือนดังคู้แขนเหยียดแขน

ไอ้นี่มันเป็นการเดินทาง มันเป็นเรื่องกระแสจิต มันไม่เกี่ยวกับมรรคเลย แล้วมันเอามาเกี่ยวกับมรรคมันเป็นไปได้อย่างไร มันไม่เกี่ยวกัน มันไม่เกี่ยวกัน มันไม่ใช่การใช้ปัญญา มันไม่ใช่การใช้ปัญญาที่ว่าเวลาจิตสงบแล้วเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง

ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงโดยใช้ปัญญาขึ้นมา มันก็จะเป็นมรรค ถ้าเวลาเป็นมรรคขึ้นมา เป็นมรรคมันก็เป็นปัญญาของตน ถ้าเป็นปัญญาของตนน่ะ

ไอ้นี่ปัญญาของตนไม่มีเลย ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลยนะ เวลาพูดไปร้อยแปดพันเก้า บอกว่า จิตเวลาทําไปแล้วมันเข้าไป ถอยจิตเข้าอรูปสู่รูปๆ

มันเป็นเรื่องจินตนาการ เรื่องการพูดของตน เรื่องการพูดของตนแล้วมันไม่มีอยู่จริงเลย แล้วไม่มีอยู่จริง เทียบเป็นชั้นๆ ขึ้นมานะ เป็นชั้นๆ ขึ้นมาว่าตัวเองมีความรู้มีความสามารถ มันไม่มีความสามารถสักอย่างหนึ่ง เป็นไปไม่ได้เลย

เราไม่อ่านเพราะอะไร เพราะว่ามันจับแพะชนแกะ จับแพะชนแกะไปเอาความรู้ไปอ้างอิง อ้างอิงถึงหลวงปู่ดูลย์ อ้างอิงถึงครูบาอาจารย์นะ อ้างอิงถึงพระองค์นั้นๆ แล้วพยายามจะมาเทียบเคียงกับตน พอเทียบเคียงกับตนแล้วก็เขียนไปในเว็บไซต์

เขียนไปในเว็บไซต์ ไอ้พวกนี้ก็ไปอ่านไง แล้วพอไปอ่านขึ้นมาแล้วก็จะเข้าไปสู่เป็นสมบัติของเขา เป็นสมบัติของเขาเพราะอะไร เพราะเขาเขียนบอกว่า ถ้าไปฝึกกับพวกเขา ผู้ที่ฝึกฝนในกลุ่มฝึกของเขา มันจะมีความเห็นของเขาว่ามีการระเบิดตัวรู้ๆ

ไอ้กรณีนี้ไร้สาระมากเลยนะ เพราะเราฟังธรรม ฟังผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมามาก เวลาครูบาอาจารย์ของเราพอจิตสงบแล้วพอเห็นกาย เวลาพิจารณากายไปด้วยมรรคด้วยผล มันแยกแยะด้วยปัญญา

เวลาหลวงตาท่านพูดของท่านนะ เวลาท่านพิจารณากายของท่าน พิจารณากายของท่านมันด้วยกําลังของจิต พอจิตพิจารณาไป เนื้อพุพองขึ้นมา ผิวหนังแตกย่อยสลายไป มันแปรสภาพของมันไปหมดนะ แล้วเวลาคนที่ภาวนาเป็นจะเห็นตามนะ โอ้โฮ! มันจะละเอียดมาก มันจะไวมากไง อย่างเช่น เหมือนกับในหนังการ์ตูน มันจะพับๆๆ ไปเลย

แล้วพอมันเป็น หลวงตาท่านพิจารณากายของท่าน เวลาท่านติดสมาธิอยู่ ๕ ปี นี่เวลามาพิจารณากายของท่าน พิจารณากาย กายมันแปรสภาพของมันไป พอมันแปรสภาพของมันไปมันก็เหลือแต่ของแข็ง มันก็เหลือแต่กระดูกใช่ไหม เวลามันเหลือแต่กระดูก ท่านบอกว่า ขอให้กระดูกแปรสภาพ ท่านบอกว่าดินมันมากลบพึบๆ เลย

นี่เวลาคนที่ภาวนาเป็น หลวงตา ครูบาอาจารย์ท่านเทศนาว่าการธรรมะของท่านเยอะแยะไปหมดในเทปน่ะ เวลาท่านพิจารณากายของท่าน เวลาท่านพิจารณา พิจารณาอย่างนี้

ถ้าเวลาพิจารณาอย่างนี้ การพิจารณากาย เวลาจิตสงบแล้วเวลาเห็นกาย เห็นกายเห็นเป็นภาพกาย เวลาพิจารณาไปมันแปรสภาพของมันไป การแปรสภาพนั่นคือไตรลักษณ์ มันแปรสภาพของมันไป

แต่ผู้ที่ปฏิบัติไม่เป็น เพราะมันรู้เองไม่ได้ แล้วมันไม่มีความสามารถ

เราไปเจอคําถามหลายคําถาม ในธรรมะเขาพูดกันน่ะ บอกว่า “อู้ฮู! เวลาจิตสงบไปแล้วเห็นกายนะ พอเห็นกายแล้วเอาปืนยิงมันเลยนะ เอาระเบิดปาอย่างนี้” มันเป็นไปได้อย่างไร

นี่ก็เหมือนกัน เขาบอกเลยนะ เวลาตัวรู้มันระเบิด การระเบิดตัวรู้ เขาว่าระเบิด

ระเบิดก็เหมืองหินไง ไอ้โรงโม่เขาเจาะไปเลย ฝังไดนาไมต์ไว้ ถึงเวลาแล้วระเบิดตูมๆ ระเบิดอย่างนั้นหรือ นี่มันระเบิด เพราะเราคิดกันเองไง เราคิดกันเองว่าการระเบิดมันก็เป็นการทําลาย แล้วนี่ก็จะมาระเบิด พอการระเบิด การยิง อะไรอย่างนี้ ฟังดูแล้วมันแปลก

เราจะบอกว่า ไอ้พวกกระสุนปืน ระเบิด ถ้ามันระเบิดจิตวิญญาณได้มันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งเลยนะ ไอ้เรื่องระเบิดนี้เป็นวัตถุ มันระเบิดสิ่งที่เราระเบิดภูเขา เวลาเขาทําอุโมงค์ เขาใช้ระเบิด เขาใช้ในการก่อสร้าง ในการทําลายตึกเก่า ทําตึกเก่า เขาใช้ผูกระเบิด ติดระเบิด แล้วก็กดระเบิดทําลายสิ่งปลูกสร้าง นั่นเขาใช้ระเบิด

แต่ทุกข์น่ะ กิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจนี้มึงจะเอาระเบิดอะไรไประเบิดมัน แต่เพราะคนภาวนาไม่ถึง ภาวนาไม่เป็น ก็เลยคิดว่า ถ้าทุกข์มันมี เราก็ระเบิดมันเลย นี่ก็ระเบิดเหมือนกัน เออ! ไอ้นามธรรม ไอ้ความรู้สึก มันระเบิดทิ้งได้เนาะ แล้วระเบิดด้วยอะไร

แต่ถ้ามันเป็นอุุบาย อย่างเช่นการทําลาย ทําลายด้วยมรรค เวลาด้วยมรรค นี่ถ้ามันมีเหตุมีผลมันจะมีเหตุมีผลเข้ามาอย่างนี้ นี่มันไม่มีเหตุมีผลน่ะ ไม่มีเหตุมีผลนะ แล้วพอทําลายไปๆ โอ้โฮ! เราอ่านแล้วมันยิ่งกว่าตัวตลกนะ มันบอกว่ามันเกิดฉัพพรรณรังสี มันเกิดฉัพพรรณรังสีเลย

ไอ้เหยียดคู้ เราจะบอกว่า กรณีอย่างนี้นะมันเป็นฌานโลกีย์ มันเป็นอภิญญา ความที่อภิญญาที่บอกว่ารู้วาระจิต รู้การเกิด แก่ เจ็บ ตาย รู้อดีตชาติ รู้อะไร ไอ้เรื่องนี้มันเป็นเรื่องอภิญญา มันไม่เกี่ยวกับมรรค มรรคไม่เป็นอย่างนี้

เหาะเหินเดินฟ้า เหาะได้ ระลึกได้ กําหนดดูจิตคนได้ ไม่ใช่มรรค มันเป็นอภิญญา เป็นอภิญญาเพราะอะไร เพราะเรื่องอย่างนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ตรัสรู้มันก็มีอยู่แล้ว

กาฬเทวิล องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดมา กาฬเทวิลระลึกชาติได้ ๔๐ ชาติ อนาคตได้ ๔๐ ชาติ นอนอยู่บนพรหมนั่นน่ะ

สุดท้ายแล้วพอโลกธาตุ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดขึ้นมา โลกธาตุนี้ไหวหมดเลย นอนอยู่บนพรหม แล้วมันเกิดปรากฏการณ์อะไรแปลก ก็ลงมาดู

พอลงมาดู เพราะกาฬเทวิลเป็นเพื่อนกับพระเจ้าสุทโธทนะข่าวรํ่าลือก็มาขอดู พอขอดู พระเจ้าสุทโธทนะก็เอาเจ้าชายสิทธัตถะออกมาให้ดู อาการ ๓๒ โอ้โฮ! เห็นทั้งดีใจทั้งเสียใจ ดีใจว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดแล้ว

เพราะว่าเขาเป็นพราหมณ์ เขาท่องอาการ ๓๒ ของพระพุทธเจ้าได้ แล้วมันสมบูรณ์แบบเลย เจ้าชายสิทธัตถะพระโพธิสัตว์ร้อยเปอร์เซ็นต์เลย แล้วต้องเป็นพระพุทธเจ้าร้อยเปอร์เซ็นต์เลย ดีใจมากเลย เพราะตัวเองระลึกอดีตชาติได้ ๔๐ ชาติ อนาคตได้ ๔๐ ชาติ ไปนอนอยู่บนพรหม มนุษย์นี่ไปนอนอยู่บนพรหม

เขามีฤทธิ์ขนาดนั้นน่ะ แต่เขาไม่มีปัญญา ไม่มีมรรคที่ในพระพุทธศาสนาสอนกันอยู่นี่ ไม่มีมรรคที่พวกเราจะประพฤติปฏิบัติกันอยู่นี่ ดีใจมากว่าพระพุทธเจ้าเกิดแล้ว เราจะได้มีคนชี้นํา แล้วก็ร้องไห้เสียใจ เสียใจเพราะเขารู้ชะตาชีวิตว่าเขาต้องตายก่อนพระพุทธเจ้าตรัสรู้ กาฬเทวิลนี่

นี่ไง สิ่งที่เราจะบอกว่า มันมีมาก่อนพระพุทธเจ้า มันมีมาอยู่แล้วไอ้เรื่องพลังของจิต มันมีของมันอยู่แล้ว แต่พลังของจิตไม่ใช่มรรค

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอน ท่านสอนเรื่องกําลัง กําลังทําสัมมาสมาธิแล้วมันจะมีกําลัง ถ้ามีกําลังแล้วพยายามยกขึ้นวิปัสสนา คือฝึกหัดใช้ของเราให้เป็น ถ้าฝึกหัดใช้ของเราเป็น มันถึงจะเป็นความจริงของเราขึ้นมา ถ้าเป็นความจริงขึ้นมามันก็เข้าสู่มรรคสู่ผล เราก็จะเป็นชาวพุทธแท้

ไอ้นี่เป็นชาวพุทธ ไอ้นี่มันเป็นเรื่องกระแสสังคมนะ กระแสสังคม เราจะบอกว่า กรณีอย่างนี้ เดี๋ยวๆ มันก็เกิดทีหนึ่ง มันเหมือนกับกรณีของไอ้แก๊งคอลเซ็นเตอร์

แก๊งคอลเซ็นเตอร์นี่นะ ถึงเวลาแล้วมันก็มาหลอกลวงนะ หลอกลวงเอาเงินของประชาชน แล้วหลอกลวงด้วยการขู่การเข็ญ แล้วพอมันมีอยู่ทีหนึ่งนะ ก็มีคนเลียนแบบการกระทํา แล้วทางอํานาจรัฐก็จะปราบปราม ก็จะหายไปเสียทีหนึ่ง พอนานๆ ไปก็จะมาเกิดใหม่อีกทีหนึ่ง มันจะเป็นอยู่อย่างนี้

ไอ้กรณีนี้ก็เหมือนกัน ไอ้กรณีการปฏิบัติ ไอ้คนนู้นบรรลุธรรมที่นั่น คนนี้บรรลุธรรมที่นี่ ไอ้คนนู้นชวนกันไปทําที่นั่น มันเหมือนกับศาลเจ้า การเข้าเจ้า เข้าทรง ทรงผี เดี๋ยวก็เกิดที่นั่น เดี๋ยวก็เกิดที่นี่ มีการตื่นเต้น อู้ฮู! ฮือฮากันร้อยแปด แล้วพระเราก็ยังร่วมมือไปกับเขา

พระมาเข้าทรงทรงเจ้าเสียเองก็เยอะ แล้วทําไมล่ะ ก็เพราะว่าพระเองไม่มีมรรคมีผลในใจ ไม่มีความจริงในหัวใจ ถ้าไม่มีความจริงในหัวใจจะเอาอะไรไปสอนเขา ถ้าเอาอะไรไปสอนเขาไม่ได้มันก็เข้าเรื่องโลกๆ เรื่องฌานโลกีย์ เรื่องกําหนดรู้ เรื่องทายทัก เรื่องอะไร

ศาสนาพุทธจริงไม่เอาอย่างนี้ แต่ของมันมีอยู่ เพราะศาสนาแรกของโลกนี้คือศาสนาถือผี ความถือผี ถือผีของเขานะ แล้วปฏิบัติขึ้นไปมันก็เป็นทํานองนั้นน่ะ เป็นทํานองการเชื่อกันโดยความเชื่อต่อๆ กันมา

แล้วเวลาเชื่อต่อๆ กันมานะ พอมาเจอหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านเทศนาว่าการเป็นชิ้นเป็นอันขึ้นมา ไอ้นี่เอามาหมดเลย อ้าง แล้วเวลาอ้าง อ้างหลวงปู่ดูลย์หลายที่มาก

เวลาอ้างหลวงปู่ดูลย์ เพราะหลวงปู่ดูลย์ท่านเป็นปัญญาวิมุตติ พอปัญญาวิมุตติ ปัญญาท่านชัดเจนมาก ปัญญาของท่านแจ่มแจ้งมาก ปัญญาของท่านมีสัมมาสมาธิ เพราะลูกศิษย์หลวงปู่ดูลย์หลายองค์คุยกับเราว่าหลวงปู่ดูลย์ท่านก็สอนพุทโธเหมือนกัน

เวลาท่านกําหนดดูจิตๆ ของท่าน เวลามันสงบแล้วท่านให้พุทโธต่อเนื่อง

ท่านพุทโธเพื่อให้มันต่อเนื่อง ให้มันมีกําลัง ให้มันเป็นกิจจะลักษณะ ให้มันเป็นชิ้นเป็นอัน ให้มันเป็นพุทธะ ให้มันเป็นศีล ให้เป็นสมาธิ ให้เป็นปัญญา ให้มันเป็นมรรค

ไม่ใช่ให้เป็นความเห็นของตน ให้เป็นความจินตนาการของตน ให้ความพอใจของตน แล้วความพอใจของตน เราก็เทียบเคียงคนอื่นไปไง พอเทียบเคียงคนอื่นไป มันเลยเป็นไปไม่ได้ไง

เวลาเป็นไปได้ เวลาเป็นไปได้มันเป็นไปได้ เป็นไปได้ด้วยมรรคด้วยผลด้วยความเป็นจริงไง

ฉะนั้นบอกว่า ถ้ามันไม่จริงคือมันไม่จริง ฉะนั้นบอกว่า บุคคลที่สอนเขาเป็นครูสมาธิ เขาสอนตรงมรรคตรงผลหรือไม่

ไม่ ไม่เฉียดเข้ามาใกล้เลยสักนิดหนึ่ง ไม่เฉียดเข้ามาใกล้มรรคด้วย

แล้วเวลาเขาพูดของเขา เขาบอกเป็นพรหม เป็นฉัพพรรณรังสี เป็นอะไรต่างๆ

ฉัพพรรณรังสีนี่นะ มันเป็นบารมีของพระพุทธเจ้า เวลาพระพุทธเจ้านั่งอยู่ ใครมีอํานาจวาสนามองมาจะเห็นฉัพพรรณรังสี แหม! แผ่เต็มเลย มันเป็นการแผ่ มันเหมือนกับคนที่มีวาสนา แล้วคนมองมามันเห็นฉัพพรรณรังสีไง

ฉัพพรรณรังสี เวลาพระพุทธเจ้าไปไหนจะมีฉัพพรรณรังสีที่เขาเขียนไว้ นี่เป็นวาสนาพระพุทธเจ้า มันเป็นมรรคตรงไหน

“นี่มันเป็นแสงฉัพพรรณรังสี มันเหมือนการเหยียดการคู้”

เราจะบอกว่า ปัญญาเขามีเท่านี้ ปัญญาของเขามันเหมือนนักวิทยาศาสตร์ นักวิทยาศาสตร์ เรื่องพลังงาน แรงโน้มถ่วง เราทดสอบได้ แรงโน้มถ่วงทางวิทยาศาสตร์พิสูจน์ได้ ไอ้นี่พอเขาจะพูดธรรมะให้มันเป็นว่า มันระเบิดตูมเลยนะ มันเป็นแสงฉัพพรรณรังสีเลยนะ มันเหมือนการเหยียดคู้เข้า

ไอ้นี่มันเป็นทฤษฎีหมด มันเป็นเรื่องโลกๆ มันไม่เข้าพระพุทธศาสนาเลย พระพุทธศาสนานะ สอนให้ทําความสงบของใจเข้ามา พอใจสงบเป็นอตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนรักษาหัวใจของตนได้ ตนค้นคว้าหัวใจของตนเจอ พอตนค้นคว้าหัวใจของตนเจอนั้นเป็นสมถกรรมฐาน เป็นฐานที่ตั้งแห่งการงาน

เพราะจิตปฏิสนธิจิตเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เพราะปฏิสนธิจิตมาเกิดในไข่ ในครรภ์ ในนํ้าครํา ในโอปปาติกะ ปฏิสนธิจิตมาเกิดในไข่ของแม่ พอไข่ของแม่ นํ้าสเปิร์มของพ่อ แล้วฟักตัวอยู่ในครรภ์ของแม่ ๙ เดือน ๙ เดือนคลอดออกมาเป็นเรา

พอคลอดออกมาเป็นเรา สิ่งที่คลอดไปแล้วเราเติบโต นี่จิต จิตปฏิสนธิจิตๆ มันอยู่ในร่างกายนี้ พออยู่ในร่างกายนี้ แล้วเวลาออกมาแล้ว เราเกิดเป็นมนุษย์ มนุษย์มีธาตุ ๔ และขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ ก็รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ มนุษย์เราใช้แค่นี้ ใช้แค่ขันธ์ ๕ แค่อารมณ์ไง

รูป รูปคือความรู้สึก แต่ไม่เคยเห็นจิตของตน ไม่เคยเห็นจิตของตน ไม่มีใครเคยเห็นจิตของตน คนที่เคยเห็นจิตของตนได้คือคนที่ทําสมาธิได้

แต่เวลาเป็นทางโลก เป็นฌานโลกีย์ เขาทําความสงบของใจเข้ามาแล้วมันไม่เข้าสู่มรรค มันเข้ามาสู่ความสงบแล้วมันออกรู้ ออกรู้โดยกําลังของจิต ออกรู้คือพลังงาน

พลังงาน ในโลกปัจจุบันนี้พลังงานเป็นปัจจัยสําคัญของโลก พลังงานเพื่อการทําธุรกิจต่างๆ การเคลื่อนไหวต้องใช้พลังงาน

นี่ก็เหมือนกัน จิต ตัวจิตเป็นตัวพลังงาน แต่เวลาใช้ เราใช้แค่รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ มันอยู่ข้างนอก พลังงานความเป็นมนุษย์ไง จิตใต้สํานึกมันอยู่กับเรา แต่มันเป็นพลังงานออกมาจากสัญชาตญาณความเป็นมนุษย์ไง ความเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหมมันคนละเรื่องเลย แล้วเวลามันเป็นขึ้นมาก็เป็นอย่างนี้ แล้วก็คิดโดยสถานะของมนุษย์ ก็คิดโดยสถานะของขันธ์ คิดโดยของเปลือก ของเปลือกคือเปลือกส้ม ไม่ใช่ตัวส้ม ไม่ใช่เนื้อส้มไง

แล้วทําสัมมาสมาธิๆ ถ้าสมาธิมันเข้ามาตามความเป็นจริง พอตามความเป็นจริงขึ้นมา นี่สมถกรรมฐาน ฐานที่ตั้งแห่งการงาน พอฐานที่ตั้งแห่งการงานยกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้ายกขึ้นสู่วิปัสสนา ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงก็เห็นกิเลส

เพราะกิเลสเป็นนามธรรม กิเลสไม่มีตัวตน กิเลสเป็นนามธรรม สิ่งที่เกิดขึ้นจากจิตมันอาศัยจิตใต้สํานึกเป็นสถานที่อยู่ของมัน เวลามีความคิดๆ กิเลสมันคิดต่อเนื่องกันมา มันสวมรอยมา มันเป็นอนุสัยที่มากับความรู้สึกนึกคิดตลอดเวลา

กิเลสมากับความรู้สึกนึกคิดตลอดเวลา พอจิตสงบแล้วถ้ามันไปเห็นของมัน ถ้าจิตสงบแล้วเป็นภวาสวะ เป็นภพ เป็นฐานที่ตั้งแห่งการงาน

ถ้ามันจับความรู้สึกนึกคิดได้ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นจิตๆๆ เห็นธรรม จิตกับธรรมๆ จิตกับธรรมมันก็เป็นเรื่องของหัวใจ ถ้ามันจับต้องได้มันก็พิจารณาได้ มันจะไปเป็นมรรคตรงนั้นไง

มันไม่ใช่การยิงเป้า การขว้างระเบิด เออ! บ้ากันไปใหญ่แล้ว แล้วพอบ้ากันไปใหญ่มันก็ไปใหญ่เลย แล้วอ้างไปทั่วร้อยแปด พูดถึงถ้ามันเป็นพลังงานทางโลกไง ถ้าเป็นทางโลกมันก็เป็นของมันไปทางนั้นน่ะ มันไม่เข้าสู่มรรค ไม่มีมรรคเลย

แล้วมันบอกว่า เวลาถามขึ้นมา ครูสมาธิคนนี้ ครูสมาธิคนนี้สอนผิดหรือถูก เขาสอนของเขา คําสอนของเขาแล้วเป็นกลุ่มก้อนของเขา เขาบอกว่าพวกเขาทําอย่างนี้ได้หมดทุกคนเลย เวลาใครไปอยู่กับเขา

นี่มันจะเป็นการเป็นกลุ่มเป็นก้อนแล้ว พอเป็นกลุ่มเป็นก้อนขึ้นมาแล้ว มันก็อย่างว่า ชักนํากันไปนะ มันก็เป็นแก๊งคอลเซ็นเตอร์นั่นน่ะ แก๊งคอลเซ็นเตอร์มันก็เสียแต่เงินนะ

ไอ้นี่นะ ถ้าใครเชื่อแล้วไปอยู่ในกลุ่มก้อนของเขา ทั้งชีวิตเลยนะ ทั้งชีวิตความลุ่มหลงไปตลอดชีวิตเลย แล้วพอลุ่มหลงตลอดชีวิตแล้วมันจะมีผลกระทบกับครอบครัวแล้ว ทั้งสามีหรือภรรยาคนใดคนหนึ่งไป มันจะกระทบคนอื่น แล้วยังมีพ่อมีแม่มีลูก โอ๋ย! ครอบครัวกระทบกระเทือนกันไปหมด นี่ด้วยความเชื่อ

ทีนี้ศาสนา ในศาสนาพุทธ พระพุทธเจ้าสอนเรียบง่ายมาก ผู้ใดมีลมหายใจเข้าและลมหายใจออก หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ที่ไหนก็ทําได้ บ้านของตนก็ทําได้ ที่นอนของตนก็ทําได้ ที่ไหนก็ทําได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ต้องเสียเงินเสียทอง ไม่ต้องเสียให้ใครชักนํา

หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ แล้วพยายามฝึกหัดของตนขึ้นมาให้มันเป็นความจริงขึ้นมา ถ้ามันเป็นสมาธิได้ก็เป็นสมาธิ

ถ้าเป็นสมาธิไม่ได้ เรายังสัมผัสความเป็นจริงไม่ได้ เราก็พยายามขวนขวายของเรา เพราะอํานาจวาสนาของเรามีเท่านี้ มันอยู่ที่อํานาจวาสนาของคน อยู่ที่จริตนิสัยของคน พยายามประพฤติปฏิบัติของตนตามความเป็นจริง

ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมามันก็เป็นสัมมาสมาธิ แล้วสัมมาสมาธิถ้ามันยกขึ้นสู่วิปัสสนา คือเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิตตามความเป็นจริง มันเข้าสู่มรรค ๘ ถ้ามันเข้าสู่มรรค ๘ มันก็ไปสู่ความหลุดพ้น มันก็เป็นความจริงขึ้นมา มันถึงจะเป็นความจริง

อันนี้เขาบอกเขาบรรลุธรรมไหม

ไร้สาระมาก เป็นไปไม่ได้ เพราะคําพูดของเขาพูดถึงฉัพพรรณรังสี พูดถึงการระเบิดตัวรู้ ยิ่งกว่าละครนะ ยิ่งกว่านิยายธรรมะ ไร้สาระมากในความเห็นเรานะ

แล้วมันสะเทือนใจที่ว่าเขาอ้างหลวงปู่ดูลย์ อ้างหลวงปู่ดูลย์ อ้างหนังสือหลวงปู่ดูลย์ อ้างทุกอย่าง

หนังสือของครูบาอาจารย์ท่านแจกไปก็เพื่อเป็นเทียนนะ เทียนเล่มแรก เขาเรียกจุดเทียนเล่มแรกให้ปัญญาคน ให้แสงสว่างกับคน ถ้าคนให้แสงสว่างให้ปัญญาเพื่อประโยชน์กับคนนั้นจะเป็นประโยชน์

แต่เวลาให้ไปแล้ว คนที่มันจะหาผลประโยชน์มันก็ไปอ้างอิง อ้างอิงเป็นอย่างนั้น ถึงบอกว่าไร้สาระ คนไร้บ้าน ไร้หลักการ ไร้เหตุผล ไม่มีสิ่งใดเป็นสาระเลย เอวัง

คนเราเวลามันฝัน ถ้าฝันนะ
หลวงตาใช้คําว่า “ฝันดิบ ฝันสุก”
เวลาคนนอนหลับ
ฝันสุกคือฝันตามข้อเท็จจริงของคนนอนหลับ
แต่เวลาเรานั่งอยู่นี่ เราคิดอยู่นี่เขาเรียกฝันดิบ
ฝันดิบๆ คิดอยู่นี่ฝัน ฝัน เพ้อเจ้อ เพ้อฝัน
หลวงตาท่านพูดอย่างนี้เลยนะ
ฝันดิบๆ ฝันก็คือสังขารไง

๓

ความฝัน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ไม่อยากมีทุกข์”

กราบเมตตาหลวงพ่อขอคําแนะนําครับ ขอคําแนะนําต่อ

๑. ผมเข้าใจแล้วว่า เพราะคิดปรุงแต่งจึงทุกข์ เห็นอาการของทุกข์แล้ว วิธีแก้ง่ายๆ ของผมคือรีบไปทําความสงบก็จะดับทุกข์ได้เพราะมันเกิดสุข แต่ในชีวิตจริงผมเหมือนเสพติดความทุกข์ มันหนักๆ หน่วงๆ อึดอัด สะใจดี มีสติความรู้ครับว่าปรุงแต่ง รีบดับ แต่เดี๋ยวนี้ปรุงแต่งอีก เลยทุกข์อีก ผมอยากแก้จุดนี้ครับ ขอคําแนะนํา

๒. ผมมีความเข้าใจว่า อยากหายกลัวต้องไปเผชิญกับความกลัวแบบสุดๆ อยากละกามต้องเผชิญกับอสุภะ ไม่อยากทุกข์ต่อ ละผัสสะ ลดความอยากให้มากที่สุด คือต้องละทางโลก อยู่กับตัวเองให้ได้ ผมเข้าใจถูกหรือเปล่าครับ และมันมีเครื่องวัดหรือสิ่งบอกเหตุอย่างไรที่จะบอกว่าเราสมควรสละเพศฆราวาสได้แล้วเพื่อเข้าสู่เพศที่มีความสงบสุข

ตอบ : ไอ้นี่พูดถึงสละเพศฆราวาสก่อนเนาะ การสละเพศฆราวาสคือการบวช ถ้าการบวชนะ การบวชเป็นสิ่งที่ดีงาม การบวชเป็นสิ่งที่ดีงาม เห็นไหม เวลาเราเกิดมาเป็นมนุษย์ สิ่งที่เราเคารพบูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แก้วสารพัดนึก ถ้าแก้วสารพัดนึก เขาว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ ถ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์ วางธรรมวินัยไว้มหาศาล ไว้มหาศาลนะ เวลาเทศนาว่าการ ในพระไตรปิฎก เวลาใครก็อ้างว่าพระไตรปิฎก พออ้างว่าพระไตรปิฎกเป็นสิ่งที่น่าเชื่อถือ

แต่ในพระไตรปิฎกนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนใคร เวลาสอนถึงฆราวาส อนุปุพพิกถา สอนเขาเสียสละทาน สอนเขาให้กตัญญูกตเวที เวลาเขามีศรัทธามีความเชื่อ ถ้ามาขอบวชแล้วให้ฝึกหัดให้ประพฤติปฏิบัติ ถ้าขอกรรมฐานแล้วก็เข้าป่าเข้าเขาไปเพื่อปฏิบัติ

ถ้าบวชแล้วนะ มีอํานาจวาสนานะ อยากมาศึกษา ศึกษาเพื่อเป็นคันถธุระ พอศึกษาเป็นคันถธุระ ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีคันถธุระกับวิปัสสนาธุระ คันถธุระคือศึกษาจดจําธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อทรงธรรมทรงวินัย ทรงธรรมทรงวินัยไว้

แต่ผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินะ เห็นภัยในวัฏสงสาร เวลาปฏิบัติแล้วจะถึงที่สุดแห่งทุกข์ เวลาปฏิบัติ คันถธุระ วิปัสสนาธุระ ถ้าวิปัสสนาธุระเขาจะทําความจริงของเขา

ฉะนั้น เวลาคําว่า “อยากจะสละเพศฆราวาสบวชเป็นสมณะ บวชเป็นพระ เข้าสู่เพศแห่งความสุข”

นี่เป็นความคิดนะ เป็นความเชื่อ ถ้าเป็นความเชื่อนะ เพราะอะไร เพราะพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ศาสนาพุทธมีคุณค่ามาก ถ้ามีคุณค่ามาก คนที่มีศรัทธามีความเชื่อถ้าบวชมาเป็นพระแล้วก็ต้องเป็นพระที่ประเสริฐ เป็นพระที่ดีงามทั้งหมด

แต่สังคม สังคมของชาวพุทธ ถ้าสังคมเขามีความเชื่อลัทธิอื่น นักบวชของเขาก็เป็นแบบอื่นไปใช่ไหม แต่ของเราพอบวชมาแล้ว เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา

หลวงตาท่านบอกเลย คนไม่มีอํานาจวาสนาจะไม่ได้นับถือศาสนาพุทธ

เพราะศาสนาพุทธไม่ให้เชื่อสิ่งใดๆ เลย ศาสนาพุทธเวลาบวชมาแล้วเขาบวชมาให้ประพฤติปฏิบัติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ รื้อสัตว์ขนสัตว์ก็รื้อมนุษย์นี่แหละ รื้อสัตว์ขนสัตว์รื้อสิ่งมีชีวิตนี้ เทวดา อินทร์ พรหมมาฟังเทศน์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสําเร็จเป็นพระอรหันต์มหาศาลเลย

สัตว์เดรัจฉาน พวกอบายภูมิเขาไม่มีโอกาสของเขา ถ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ก็รื้อสัตว์ขนสัตว์พวกเรานี่แหละ ถ้ารื้อสัตว์ขนสัตว์พวกเรา สิ่งที่เวลาบวชมาแล้ว บวชมาก็เพื่อประพฤติปฏิบัติ บวชมาแล้วก็เพื่อถอดถอนกิเลส ถ้ามันเป็นสัจจะความจริงขึ้นมาอย่างนั้นนะ พระที่บวชมาแล้วก็ต้องเป็นพระที่ดีงามไปทั้งหมด

แล้วเรามองสิ เวลาคนเรามันอยู่ที่อารมณ์ อารมณ์เวลาความดีมันขึ้นมันก็ดีของมันไป เวลามันเสื่อมนะ พอมันเสื่อมไปแล้ว ถ้าเสื่อมแล้วเขาละเพศของสมณะไปเป็นเพศฆราวาสก็มี ถ้าเขาไม่ละไป เขาทําอย่างไรมันก็สร้างแต่ความบาดหูบาดตากับประชาชน ถ้าบาดหูบาดตาประชาชนนะ

เราจะบอกว่า เวลาบวชเป็นพระนี่สูงสุด บวชเป็นพระนี่ดีงามมาก แต่บวชเป็นพระแล้วเราประพฤติปฏิบัติไปแล้วมันจะเป็นจริงหรือไม่

ถ้ามันจะเป็นจริงนะ บวชแล้วๆ ถ้ามีอํานาจวาสนาบวชแล้วนะ ทําความสงบของใจได้ ยกขึ้นสู่วิปัสสนาได้ ถ้ามันภาวนาของมันได้นะ มันก็มีความสุข มีความสงบสุขให้เราได้ชื่นบาน แต่ถ้ามันทําไม่ได้มันก็เป็นความทุกข์เหมือนกัน ถ้าความทุกข์

การสละเพศฆราวาส เขาบอกว่ามันสมควรหรือไม่ๆ

นี่พูดถึงความเชื่อของเขา ความเชื่อของเขานะ สิ่งที่การบวชเป็นบุญที่ยิ่งใหญ่ เวลาเขาบวชเณรแก้ว โอ้โฮ! เขาจัดงานยิ่งใหญ่ของเขามาก เวลาทางพวกไทยใหญ่เวลาเขาจัดบวชสามเณรแก้วอะไรของเขายิ่งใหญ่มาก

แล้วเวลาเราบวชพระก็เหมือนกัน พอบวชพระเป็นประเพณี พอเป็นประเพณี องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาทรงออกผนวชไปกับนายฉันนะ กับม้ากัณฐกะ เวลาม้านั่นน่ะ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราบวชเราก็พยายามจะจัดให้เหมือนอย่างนั้นนะ โอ๋ย! แห่แหนกัน มันเป็นประเพณีทั้งนั้นน่ะ เป็นความเชื่อ เป็นบุญกุศล เป็นบุญกุศลนะ ทําอย่างนั้นเพื่อสะสมบุญของตน สะสมบุญ บุญก็ส่วนบุญ บาปก็ส่วนบาป เวลาทําขึ้นมามันก็มีบุญมีบาปของมันทั้งนั้นใช่ไหม

แต่เวลากรรมฐานเราเวลาออกบวชด้วยความเรียบง่าย ด้วยความเรียบง่าย โกนหัวแล้วก็บวชเลย พอบวชเสร็จแล้ว พิธีการบวช ถ้าบวชเสร็จแล้วนะ บวชร่างกาย บวชตามประเพณีวัฒนธรรม

เวลาจะบวชใจนี้สําคัญมาก เวลาจะบวชใจขึ้นมา เราจะเอาจริงเอาจังของเราขึ้นมา เราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา บวชมาแล้วมีกายกับใจๆ มันเป็นเรื่องโลกๆ ยังหาใจของตนไม่เจอ ถ้าหาใจของตนเจอ ต้องทําความสงบของใจได้ ถ้าทําความสงบของใจได้ พอหาใจของตนเจอ ยกหัวใจขึ้นสู่วิปัสสนานะ โอ้โฮ! มันจะมหัศจรรย์

ศาสนานี้มหัศจรรย์มาก มหัศจรรย์มาก คนไม่มีบุญเข้าไม่ถึง เข้าไม่ถึงหรอก เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติกันมันก็เข้าได้แต่ความเห็นของเราเท่านั้นน่ะ มันไม่เข้าสู่ความจริง

ถ้าเข้าสู่ความจริงแล้วมันจะเห็นเลย เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแยกไว้เลย สุตมยปัญญา ปัญญาเกิดจากการศึกษา จินตมยปัญญา ปัญญาเกิดจากจินตนาการ การจินตนาการแบบโลกๆ การจินตนาการแบบนักวิทยาศาสตร์

แล้วเวลาถ้าทําความสงบของใจเข้ามาได้แล้วจินตนาการขึ้นมา จิตนี้มหัศจรรย์มาก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้มันจินตนาการได้ร้อยแปดเลยน่ะ นี่จินตมยปัญญา

แล้วถ้าเกิดภาวนามยปัญญา ไม่มีใครเคยเห็นน่ะ คนถ้าเคยเห็นขึ้นมา ถ้าคนเคยเห็นภาวนามยปัญญา อย่างน้อยเป็นโสดาปัตติมรรค มันยกขึ้นสู่มรรค ยกขึ้นสู่มรรคเพราะอะไร เพราะจิตมันสงบ สงบมันเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง

ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง มันพิจารณาไปแล้วเวลามันปล่อยวางนี่ตทังปคหาน การปหานชั่วคราวๆ เพราะการประพฤติปฏิบัติ การปหานชั่วคราวมันปล่อยวางชั่วคราว

พอปล่อยวางชั่วคราว คนที่ไม่มีอํานาจวาสนาจะลืมตัวมาก ลืมตัวว่าบรรลุธรรมๆ แล้วเวลามันเสื่อมนะ โอ้โฮ! ร้องไห้ เวลามันเสื่อมไง มันชั่วคราว มันไม่จริง พอมันไม่จริงนะ แล้วคนที่อํานาจวาสนาที่ไม่ถึง

เราฟังๆ มานะ ส่วนใหญ่ ไอ้นี่เราจะบอกว่า เวลาคนที่ประพฤติปฏิบัติเวลาธรรมเกิดๆ ธรรมเกิดมันเหมือนความฝัน เหมือนความฝัน ธรรมเกิดมันไม่มีเหตุมีผล

แต่ถ้าเป็นการปหานชั่วคราว มันมีสมาธิ มันมีศีล มันมีสมาธิ มันมีปัญญา มันมีการกระทํา แต่ด้วยอํานาจวาสนาของตนมันไม่ต่อเนื่อง

ถ้ามันต่อเนื่องนะ เวลาครูบาอาจารย์ของเราเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาถ้าถึงจุดนี้แล้วนะ เวลาพิจารณาไปแล้วมันปล่อยวาง มันปล่อยชั่วคราวๆ ชั่วคราวแล้วนะ ถ้าอํานาจวาสนายังไม่ถึง เวลาพิจารณาชั่วคราวแล้วมันก็คิดว่าเป็นความจริง เผอเรอ ไม่บํารุงรักษา หรือทําให้มันเจริญขึ้นไม่ได้

แต่ครูบาอาจารย์ของเรายืนยันได้เลยว่ามันต้องทําซํ้าทําซากๆ เพื่อทําซํ้า ทําซํ้าคือความชํานาญ ทําซํ้าคือการพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า

เหมือนกับว่าเราจะทําลายสิ่งใดก็แล้วแต่ เราทําลายแล้วยังทําลายไม่ได้ เราทําลายซํ้าทําลายซาก พยายามหาจุดอ่อน หาการกระทํา ทําซํ้าทําซาก จนถึงที่สุดเวลามันขาด เขาเรียกสมุจเฉทปหาน การปหานโดยเด็ดขาด นี่ธรรมะเป็นชั้นๆ ขึ้นไปอย่างนี้

แล้วถ้ามันเป็นจริงอย่างนี้ ถ้าคนเป็นจริงอย่างนี้นะ มันพูดได้ตามความจริงอย่างนี้นะ ความเป็นจริงอย่างนี้สมุจเฉทปหานกับตทังคปหาน อารมณ์ ความรู้สึก สถานะ ความเป็นไป มันแตกต่างกันอย่างไร

พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ หลวงปู่มั่นสอนอย่างนี้ สอนเรื่องอริยสัจ สอนเรื่องอริยสัจในพระพุทธศาสนา ไม่ได้สอนแบบฤๅษีชีไพร สอนอย่างนั้นมันฤๅษีชีไพรของเขามีอยู่แล้ว มันเข้าถึงไม่ได้

นี่พูดถึงสละเพศฆราวาสแล้วจะมาบวชเป็นพระ

การบวชเป็นพระนี้สูงส่งดีงามมาก แต่เวลาคนที่เขาอยู่ในสมณเพศไม่ได้ เขาเรียกว่าหมดบุญๆ พอมันหมดบุญ หมดอํานาจวาสนา ก็สึกหาลาเพศไป มันก็เป็นวาสนาของคน มันไม่ใช่ทําความเสียหายอะไรทั้งสิ้น มันเป็นเรื่องธรรมดา นี่ถ้าเป็นเรื่องธรรมดา

ฉะนั้น เวลาบวชเป็นพระไปแล้ว คนเวลาบวชเป็นพระ เราห่วงตรงนี้ไง เราห่วงตรงที่คนเรามีเจตนา มีความตั้งใจดีมาก แล้วพอบวชเป็นพระเข้าไปแล้วไปเจอหมู่พวกที่ไม่ดี หรือเจอครูบาอาจารย์ที่ภาษาเรานะ เจอครูบาอาจารย์ที่หลอกลวง โอ้โฮ! มันจะเจ็บชํ้า เพราะว่าอะไร

พวกเราจะจินตนาการกันว่าในเพศของสมณะจะต้องเป็นที่สะอาดบริสุทธิ์ เป็นครูบาอาจารย์ของเราที่สูงส่งเลอเลิศ พอเข้าไปอยู่ด้วยกัน พอไปเห็นพฤติกรรมเห็นอะไร โอ้โฮ! คอตกเชียวนะ

แต่ถ้ามีวาสนา ถ้าเราหาครูบาอาจารย์ที่เป็นจริง อย่างเช่นเราอยู่กับหลวงตามา อยู่กับครูบาอาจารย์มา โอ้โฮ! อย่างที่หลวงตาท่านพูดกับหลวงปู่มั่นนะ เราซึ้งมากนะ “เวลาหลวงปู่มั่นท่านจะพูดทีเล่นทีจริง แต่เราไม่เคยเล่น” เราเหมือนเทป อัดทุกคําเลย

ถ้าเป็นผู้ที่สะอาดบริสุทธิ์ แม้พูดทีเล่นมันก็จริงนะ พูดอย่างไรมันก็มีนํ้าหนัก พูดอย่างไรมันก็มีรสชาติ คือมันมีรสมีชาติ มันซาบซึ้ง โอ้โฮ! มันดีงามไปหมดนะ

“ท่านจะพูดทีเล่นทีจริง แต่เราไม่เล่น เราจริงตลอด”

นี่หลวงตาเวลาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่น เราฟังแล้วซึ้ง แล้วเวลามาอยู่กับท่าน เวลาพระเยอะๆ นะ แล้วมีปัญหากัน กระทบกระเทือนกันนะ

ท่านบอกว่า “พระด้วยกันมันมีกิเลสกันทั้งนั้นน่ะ อย่าจับผิด อย่าคอยเพ่งโทษกัน ให้ดูเราเป็นตัวอย่าง”

คือให้ดูตัวท่าน ท่านบอกเลยลูกๆ นะ อย่าทะเลาะเบาะแว้งกัน อย่ากระทบกระเทือนกัน ลิ้นกับฟันมันขบกันนะ ให้มองตัวท่าน

นี่ไง ท่านกล้าพูดอย่างนี้เลยนะ บอกว่า ให้ดูตัวท่านเป็นตัวอย่าง อย่ามองกัน

เด็กๆ มันดูกันมันก็จับผิดกันได้ทั้งนั้นน่ะ ให้มองท่าน มองท่านน่ะ ถ้าคําว่า “มองท่าน” ท่านบอกว่า ท่านเป็นตัวอย่าง ชีวิตเป็นแบบอย่าง

ถ้าไปเจอพระดีๆ อย่างนี้นะ โอ้โฮ! แบบว่าชีวิตนี้เหมือนพระอานนท์ เทวทัตให้เขาปล่อยช้างนาฬาคิรีจะให้ทําร้ายพระพุทธเจ้า พระอานนท์เข้าขวางเลย ยอมสละชีวิตนะ ถ้าเราเจอครูบาอาจารย์ที่สะอาดบริสุทธิ์ที่ดี มันสละชีวิตได้หมดเลย

แต่มีพระที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้ โดยความเชื่อของเราว่าพระองค์นี้ใช้ไม่ได้เลย แต่ลูกศิษย์ลูกหาเขาเยอะแยะ แล้วเขาก็สละชีวิตได้เหมือนกันนะ เพราะเขาเชื่อ เขาก็เชื่อของเขา เขาก็สละชีวิตได้เหมือนกัน

ถ้าสละชีวิตของเรา เอ็งสละไปทําไมวะน่ะ สละเพื่อปกป้องสิ่งที่ทุจริตอย่างนั้นน่ะหรือ อย่างนั้นเราไม่สละ

นี่พูดถึงคําว่า “เสียสละๆ” ใครก็พูดกันทั่วไป “พระองค์นั้นก็มีคนสละๆ” สละจริงหรือสละเพื่อปกป้องทุจริต

สละเพื่อความสะอาดบริสุทธิ์สิ นี่เวลาพูดถึงครูบาอาจารย์เรานะ

นี่บอกว่า เราจะเตือนไว้ เพราะเขาบอกว่าเขาสมควรสละเพศฆราวาสหรือไม่ เพื่อไปบวชสู่เพศความสงบสุข

ถ้าบวชไปแล้วเอ็งไปเจอพระที่เอ็งไม่เห็นด้วย เอ็งก็จะไปทุกข์สองชั้นสามชั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่าการจะกระทําเนาะ นี่มาคําถาม “๑. ผมเข้าใจแล้วว่าการปรุงแต่งเป็นทุกข์ เห็นอาการของทุกข์แล้ว วิธีการง่ายๆ คือทําความสงบเพื่อจะดับทุกข์ แต่ในชีวิตจริงผมเหมือนเสพติดความทุกข์ เพราะมันหนักๆ หน่วงๆ สะใจดี”

เราจะบอกว่ามันมีทุกคนน่ะ เวลาเราเข้าสมาธินะ เวลาโดยทั่วไป คนเรา คนเราโดยทางโลก ทางโลกเขาก็ทุกข์ยากตามประสาฆราวาสของเขา ถ้าคนเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นคุณค่าของธรรมะแล้วก็พยายามจะตรึกในธรรม พยายามศึกษาธรรมะๆ

พอศึกษาธรรมะมันก็มีปัญญา ปัญญาระหว่างธรรมะคือสัจจะความจริง สัจจะมันเป็นอย่างนั้น โดยข้อเท็จจริงมันเป็นอนิจจัง มันเป็นทุกข์ทั้งนั้นน่ะในโลกนี้

ถ้าเราอยู่กับโลก เราก็ทุกข์ทางโลกใช่ไหม แต่พอเราศึกษาธรรมะ ธรรมโอสถมันก็เข้ามาบรรเทา บรรเทาชีวิตฆราวาสเรา ชีวิตประจําวันของเรานี่ ชีวิตประจําวันเราก็มีความทุกข์เป็นธรรมดาอยู่แล้ว

แต่ถ้าเราศึกษาธรรมะแล้ว ธรรมะบอกว่า ทุกข์นี้มันเป็นอนิจจัง ทุกข์นี้มันเป็นอนัตตา มันวางแล้วมันปล่อยได้ เราศึกษาแล้วมันก็เป็นปัญญาของเราไง นี่พูดถึงว่าเวลาเราศึกษาธรรมะของเรามา

เวลาเราศึกษาธรรมะแล้วเขาบอกว่า ถ้าอยากจะได้รสของธรรมต้องประพฤติปฏิบัติ

เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เราปฏิบัติของเรา เราพยายามทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจมันสงบได้ ใจของมันเป็นสมาธิได้ พอเป็นสมาธิได้ ถ้าเป็นสมาธิจริงนะ

ปฏิบัติแล้วสมาธิจริงหรือสมาธิปลอม

ถ้าสมาธิปลอมๆ ก็ว่างๆ จับต้องสิ่งใดไม่ได้เลย

ถ้าเป็นสมาธิจริง สมาธิมันต้องมีสติ มันต้องมีผู้รับรู้ มันต้องมีตัวตนของเราถึงเป็นสมาธิ สมาธิเป็นสมาธิ ควบคุมดูแลได้ ถ้าสมาธิควบคุมดูแลไม่ได้ ยกสมาธิขึ้นสู่วิปัสสนาได้อย่างไร จิตที่เป็นสมาธิเราน้อมไปให้เห็นกาย ให้เห็นเวทนา ให้เห็นจิต เห็นธรรมได้อย่างไร ถ้ามันจะเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมได้ มันก็มีความรับรู้อยู่ไง ถ้ามีความรับรู้

นี่เขาบอกว่า เวลาจิตเขาเป็นไปแล้วมันหนักมันหน่วงอะไร

มันหนักมันหน่วง ถ้ามันเป็นสัมมาสมาธิใช่ไหม มันก็จะโล่งจะโถงจะปลอดโปร่ง สัมมาสมาธิคือจิตตั้งมั่น จิตตั้งมั่น จิตที่ไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ เลย มันก็ว่างหมดเลย มันไม่หนักหน่วง ไม่อึดอัด ถ้ามันหนักมันหน่วง มันอึดอัด มันก็เป็นมิจฉา มันมีตัวถ่วงของมัน

เวลาทําสมาธิๆ เวลาทําสมาธิขึ้นไป ถ้าเราพุทโธๆๆ จนพุทโธ ด้วยการศึกษาธรรมะของเรามาว่าพุทโธแล้วมันเป็นหยาบๆ เวลาพุทโธต่อไปมันก็จะละเอียดขึ้น แล้วพุทโธก็จะหายไป เราก็พุทโธๆ แล้วก็โยนทิ้งเลย พุทโธๆ หายแล้ว...ตกภวังค์

คนเราโดนกิเลสมันหลอกมันลวงเวลาปฏิบัติ มันไม่จริง

เวลาปฏิบัติถ้ามีครูบาอาจารย์จริง เขาบอกว่าเป็นสมาธิ ใครจะเป็นสมาธิ เราไม่เคยว่าใครเป็นสมาธิเลย แต่สมาธิเป็นอย่างไร

“โอ๋ย! สมาธิว่างๆ ว่างๆ”

ว่างๆ ก็ขี้ลอยนํ้าไง สมาธิเป็นอย่างไร สมาธิมันต้องมีที่มาที่ไปสิ เวลาคนกําหนดพุทโธๆ เวลาคนกําหนดพุทโธๆ พุท มันแฉลบแล้ว พุท มันคิดไปนู่น พุทกว่าจะโธ พุทก็ไปคิดถึงดาวอังคาร กลับมาโธอยู่ที่ดวงจันทร์ เดี๋ยวพุทมันไปอีกแล้ว

เวลาปฏิบัติใหม่ๆ เป็นอย่างนี้ทั้งนั้นน่ะ เพราะอะไร เพราะว่ากิเลสมันกลัวธรรมะมาก พุทธานุสติ พุทธะ พุทธะเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานนะ เราจะเอาพุทธะเข้าไปสู่หัวใจของเรา

กิเลสในใจของเรามันความเคยชินของมัน มันเจ้าวัฏจักร มันคุ้มครองในใจของเรา มันผลักดันไว้ มันไม่ให้เข้ามาหรอก ทีนี้เวลาเข้ามา มันก็เลยพุทโธมันขัดมันแย้งกัน เห็นไหม

แต่ด้วยสติด้วยปัญญาของเรา เราพยายามทําของเราด้วยศีล ด้วยพฤติกรรมของเรานะ เราพยายามหัดนึกพุทเข้า โธออกประจําต่อเนื่องไป ถ้าทําด้วยสติด้วยปัญญา ด้วยอํานาจวาสนา คนมีอํานาจวาสนานะ พุทกับโธกับหัวใจมันจะกลมกลืนกัน

พอมันจะกลมกลืน เวลาพุทโธๆ เออ! ง่ายๆ พุทโธแล้วมันกลมกล่อม เออ! พุทโธดีเนาะ มันก็เริ่มจะเป็นเนื้อเดียวกัน พุทโธเป็นเนื้อเดียวกัน

พุทโธไป พุทโธไปเรื่อยๆ ถ้าพุทโธไปเรื่อยๆ นะ พอรวมเป็นเนื้อเดียวกันนะ อู๋ย! มันละเอียด มันละเอียดมันก็จะโยนทิ้งอีกแล้ว ตกภวังค์อีกน่ะ

พุทโธๆๆ ของเราไปเรื่อยๆ ห้ามทิ้ง ห้ามทิ้งพุทโธแน่นอน

เพราะพุทโธเป็นคําบริกรรม พุทธานุสติ เราพุทโธของเราไปเรื่อยๆ พุทโธของเราไปเรื่อยๆ พอพุทโธๆ จนมันละเอียด ละเอียดจนมันจะพุทโธไม่ได้ มันเริ่มกลัวแล้ว เฮ้ย! จะตายหรือเปล่าวะ เฮ้ย! มันจะเจออะไรวะ มันจะเข้ามา แฉลบเข้ามา

พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธไปเรื่อยๆ พุทโธจนกว่ามันจะพุทโธไม่ได้ แต่ตัวพุทธะเด่นมาก พุทโธไม่ได้ พุทโธไม่ได้ แต่ตัวมันจริงๆ มันจะระลึกรู้ได้เต็มตัวของมันเลย นี่สัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิมันเด่นชัดของมันเลย โอ้โฮ! สักแต่ว่ารู้ ดับหมด โลกนี้ดับหมดเลย พุทโธไม่ได้เลย พุทโธไม่ได้ แต่ตัวมันชัด ถ้าตามข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนี้

แต่โดยสัญชาตญาณของคน พุทโธๆๆ พุทโธชัดๆ ไม่ได้ เดี๋ยวมันหยาบ พุทโธๆ แล้วก็หลับไปเลย ร้อยทั้งร้อยตกภวังค์หมด

ทําสมาธิแสนยาก ที่ทํากันอยู่นี่หายไปหมด หายไปโดยมันหายไป พอหายไป “อู๋ย! ว่างๆ ว่างๆ” มึงหลับ มึงหลับมันยังว่าว่างๆ อยู่อีก เพราะมึงไม่รู้เรื่องมึงก็ว่าว่างน่ะสิ เพราะความรู้สึกมันไม่มีเลย มันหายไปเลย แล้วพอมันจะมา อ๋อ! มาแล้ว สะดุ้งตื่น

โธ่! การปฏิบัติใครๆ เขาก็รู้ถ้าคนเป็น ถ้าคนไม่เป็นมันไม่รู้หรอก

ฉะนั้นบอกว่า มันอึดอัดมันขัดข้อง

เพราะในการประพฤติปฏิบัติมีคนถากถางนินทาเยอะว่า ปฏิบัติแล้วมันทุกข์มันยาก มันจะเป็นจริงหรือ ปฏิบัติมันต้องมีความสุขสิ มันต้องมีความสุข มันต้องมีความดีงาม

มันดีงาม มันดีงามแน่นอนอยู่แล้วแหละ แต่ที่มันจะมีความทุกข์ ความทุกข์เพราะว่ากิเลสมันโดนบีบคั้น ไอ้สิ่งที่ว่ากิเลสมันโดนแผดเผามันก็อึดอัดขัดข้อง มันแสดงออกทั้งนั้นน่ะ เวลาที่ว่ามันทุกข์ยาก มันทุกข์ยากเพราะกิเลส มันไม่ใช่ทุกข์ยากเพราะปฏิบัติธรรม แต่เราปฏิบัติธรรมมันยังไม่ได้ถึงการปฏิบัติธรรมแท้ มันก็ยังไม่ได้รสของธรรม

รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง

สติ สามารถยับยั้งความฟุ้งซ่านได้ทั้งหมด

สมาธิ ยับยั้งความคิดได้ทั้งหมด

ปัญญา ถอดถอนกิเลสได้ทั้งหมด

ทําไมมันจะไม่เลอเลิศ แต่นี่ทํากันไม่จริงสักคน ถ้ามันเป็นจริงมันจะเป็นจริงอย่างนี้

นี่พูดถึงว่า เวลาเขาภาวนาแล้วมันอึดอัดขัดข้อง มันไปเสพติดความทุกข์ไง ทีนี้พอมีสติขึ้นมาแล้วก็รู้ว่าปรุงแต่งขึ้นมา

เราจะบอกว่า ถ้าทําตามความเป็นจริง ศีล สมาธิ ปัญญา เห็นไหม ปุถุชน กัลยาณชน ทําเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา แล้วทําให้มันเป็นความจริงขึ้นมา อย่าเพ้อเจ้อ อย่าเพ้อฝัน

เพราะว่าคําถามทีแรกว่ากลัวทุกข์ๆ กลัวไปหมด

มันเพ้อเจ้อ ความเพ้อเจ้อ ความกลัว ความกลัวมันก็คือความกลัว มันมีพระเข้าใจผิดเยอะแยะไป บอกว่า “อู๋ย! กลัวมากเลย แล้วภาวนาไปเดี๋ยวนี้หายกลัวหมดเลย ได้เป็นพระอนาคามี”

หา! เฮ้ย! ละความกลัวแล้วเป็นพระอนาคามีได้ด้วยหรือ มันไม่มีอยู่ พระอนาคามีมันต้องถอดถอนกามราคะนู่น

ไอ้ละความกลัว ความกลัวก็เป็นความกลัวอันหนึ่ง มันก็เป็นกิริยาอันหนึ่ง เป็นอารมณ์หนึ่งใช่ไหมว่าเป็นความกลัว เห็นไหม คนบางคนกลัวผีมากเลย แต่เวลาเขาแก้ไขแล้วนะ เขาก็หายกลัวเลย เขายังไม่เห็นเป็นอะไร เยอะแยะ

เวลากรรมฐานเราถ้ากลัวนักๆ กลัวนักก็เอาความกลัวนี้มาเป็นประโยชน์ เข้าไปอยู่กับป่าช้า เข้าไปอยู่กับซากศพไง เพราะมันจะได้ไม่คิดฟุ้งซ่านไป

เราอาศัยความกลัว อาศัยต่างๆ เป็นองค์ประกอบ เป็นเครื่องประกอบทําให้เราภาวนาขึ้น อาศัยความกลัวเสือ กลัวผี กลัวต่างๆ อาศัยมรณานุสติ เพราะอะไร เพราะกิเลสมันดื้อนักก็ต้องอาศัยสิ่งนี้เข้ามากําราบปราบปรามมัน

นี่ก็เหมือนกัน เวลามันกลัวทุกข์ใช่ไหม มันกลัวทุกข์มันก็พลิกแพลงไป กิเลสมันปลิ้นปล้อนไปตลอด แล้วก็อ้างคํากิเลสคําหนึ่ง แล้วเราก็จะโต้ตอบกันอยู่อย่างนี้

เพราะเราจะบอกว่า ถ้าเราทําความสงบของใจแล้วถ้ามันเห็นสัจจะความจริง เห็นอริยสัจ มันก็พิจารณาของมันไป

ไอ้นี่มันไม่เป็นอย่างนั้นน่ะ พอกิเลสมันหลอกนะ เดี๋ยวก็เรื่องนั้น เดี๋ยวก็เรื่องนี้ พอเรื่องพิจารณาจนมันปล่อยวางแล้วมันก็ไปสร้างเรื่องใหม่ มันก็เป็นเรื่องอยู่ข้างนอก เพราะมันอยู่ข้างนอกไง เพราะมันอยู่ข้างนอกใช่ไหม

เขาบอกว่าเขาเสพติดความทุกข์ แต่นี่พอรู้เท่าก็รีบปรุงแต่ง

อันนั้นมันอยู่ข้างนอก ทําความสงบของใจเข้ามา ใจสงบแล้วย้อนไปดูอริยสัจก็จบ นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ผมเข้าใจว่าอยากหายกลัว ต้องเผชิญกับความกลัวแบบสุดๆ อย่างเช่นกามราคะเขาก็ต้องละด้วยอสุภะ ถ้าไม่อยากทุกข์ต้องละผัสสะ ลดความอยากให้มากที่สุด ละทางโลก แต่ตัวเองคิดถูกหรือเปล่า และมันมีเรื่องเครื่องวัดสิ่งบอกเหตุ”

สิ่งบอกเหตุ สิ่งบอกเหตุก็ผลของการปฏิบัติ เขาเรียกวิบาก ผลของการปฏิบัติใช่ไหม

การละความกลัวต่างๆ

เราจะบอกว่าอารมณ์มันก็สร้างไปเรื่อยๆ ฉะนั้น เวลาเราเป็นฆราวาส เราอยู่กับโลก เราก็มีสัมมาอาชีพ แล้วเราก็พยายามประพฤติปฏิบัติของเราไป แล้ววัดผลของเราไปเรื่อยๆ ไง วัดผลของเราไปเรื่อยๆ ส่วนใหญ่แล้วมันจะเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญ

เราตอบปัญหาไปเยอะ แล้วก็พวกที่ถามมาทางเว็บไซต์เขามาหาเรา บางทีมานั่งฟังอยู่อย่างนี้ “ผมหยุดไปแล้ว ๒ ปี ผมหยุดไปแล้ว ๔ ปี” พอภาวนาไปเดี๋ยวก็พักไป ๒-๓ ปี เดี๋ยวก็กลับมาภาวนาใหม่ เดี๋ยวก็เลิกไป ส่วนใหญ่เป็นอย่างนี้ มันไม่ต่อเนื่อง มันทําต่อเนื่องไปไม่ได้

นี่ไง เราถึงเปรียบถึงอํานาจวาสนาของคน ถ้าคนมีอํานาจวาสนาเขาจะต่อเนื่องของเขา เขาจะทําของเขาต่อเนื่องขึ้นไปได้ แม้แต่บวชเป็นพระก็เหมือนกัน เราอยู่ในวงการพระ เรารู้อยู่ เวลาที่ปฏิบัติ ปฏิบัติได้จริงมากน้อยได้แค่ไหน

ถ้าปฏิบัติได้จริงนะ เวลาหลวงปู่มั่น เวลาหลวงตาท่านจะสังเกตลูกศิษย์ ถ้าลูกศิษย์ถ้าทําต่อเนื่อง ทําแล้วมันได้ผลนะ องค์นั้นมีโอกาส แต่บางคนฮึดฮัดอยู่พักหนึ่งแล้วก็หายไป ๒ ปี ๓ ปีกลับมาทําใหม่ อยู่อย่างนั้นน่ะ ขึ้นๆ ลงๆ อยู่อย่างนั้นมันไม่ไปไหนหรอก

ถ้าภาษาเรานะ ภาษาเรา เราก็ย้อนกลับมาที่ว่าบารมีเขามีเท่านี้ วาสนาเขามีเท่านี้ เพียงแต่เขาให้อยู่เป็นพระ อยู่ไปเพื่อสร้างบุญบารมีไปเท่านั้น แต่ถ้ามันเป็นจริงเป็นจังขึ้นมามันจะได้ผล

ถ้าไม่ได้ผลจะเป็นอย่างนี้ บวชอย่างนั้นน่ะ เวลาบวชแล้วนะ ยังดีนะ ยังดียังแบบว่าไม่อมทุกข์นะ ถ้ามันอมทุกข์นะ กินอิ่มนอนอุ่น คนมีการกินมากๆ นอนมากๆ มันจะเป็นเรื่องอะไรล่ะ มันก็เป็นเรื่องเสพกามทั้งนั้นน่ะ มันจะเป็นเรื่องอะไร แล้วมันก็มาแผดเผาตัวเองทั้งนั้นน่ะ

แต่เวลาอยู่กับหลวงตา ถ้าใครฉันนมข้นนะ นมยูเอชที พระหนุ่มๆ ท่านไม่ให้ฉันเลย ถ้าใครฉันนมไม่ใช่ลูกศิษย์เรา พระหนุ่มๆ ดํารงชีพโดยการฉันอาหารพอเป็นมื้อๆ ก็พอแล้ว ไม่ต้องไปเสริมขึ้นมาให้ไปกระตุ้นกิเลสหรอก

นี่เราอยู่กับท่านมานะ โธ่! เวลาเรามาเราเพื่อความสะอาดบริสุทธิ์ แล้วถ้าเรายังภาวนายังไม่ถึงจุด อะไรบ้างที่ไปกระตุ้นให้มันไปกระตุ้นกิเลสเรา มันเป็นสุขหรือเป็นทุกข์ล่ะ มันเป็นสุขตอนลิ้นกระทบ ตอนได้รสชาติ แต่พอมันกินเข้าไปแล้ว

ท่านถึงบอกเลยนะ ตอนเราอยู่กับท่านน่ะ พระไม่กล้าฉันเลย ถ้าฉัน ท่านชี้หน้าเลยนะ “ไม่ใช่ลูกศิษย์เรา”

แต่ถ้าพระอายุมากแก่เฒ่าแล้วจะฉันบ้าง ท่านเปิดโอกาสให้ แต่ถ้าพระหนุ่มเณรน้อยท่านไม่ให้เลย

ท่านบอกว่าไม่ต้องมาบอกหรอก เพราะอะไร เพราะท่านเอาตัวท่านเป็นเกณฑ์ เพราะตัวท่านตอนเป็นพระเล็กเณรน้อย ท่านบอกว่าพอมันฉันแล้วมันควบคุมตัวเองไม่ได้ พอสุดท้ายแล้วนะ ท่านบิณฑบาตมานะ ถ้าได้พวกนี้มาท่านจะให้พระผู้เฒ่า ท่านไม่เคยแตะเลยตั้งแต่ท่านเป็นพระเด็กๆ นะ นี่หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง

แต่เวลาที่เราเจอไม่ใช่หลวงตาเล่าหรอก บนศาลาเลย ชี้หน้าอย่างนี้เลย ถ้าพระ พระไม่กล้า นี่คืออะไร นี่คือการพ่อแม่คุ้มครองดูแลลูกศิษย์ ลูกศิษย์ไม่มีวุฒิภาวะ ลูกศิษย์ไม่มีปัญญาพอ พ่อแม่คุ้มครองๆ ไอ้เด็กมันก็ดื้อใช่ไหม มันก็อยากกินน่ะ ชี้เลย “ไม่ใช่ลูกศิษย์เรา” ทุกคนจะกลัวมาก นี้คือการคุ้มครองของครูบาอาจารย์นะ นี่พูดถึงว่าถ้ามันมีครูบาอาจารย์ที่ดี ทุกอย่างมันก็ดีไปได้ ถ้าดีไม่ได้ มันก็เก็บไว้ในใจ

นี่พูดถึงว่าความกงความกลัว

กลัวก็เหมือนกัน เราจะบอกเลย กลัวมันเป็นอารมณ์ มันเป็นอาการ แต่จริงๆ คือกิเลสมันสร้าง กลัวเรื่องนั้น กลัวเรื่องนี้ กลัวเรื่องนู้น กลัวไปทั่ว ดับกลัวนี้ก็ไปกลัวอันอื่นต่อ พอดับเรื่องนี้เสร็จก็ไปกลัวไม่มีจะกิน พอมีเงินทองเต็มล้นฟ้าเลย กลัวว่าอาหารจะไม่อร่อย กลัวว่ากินเข้าไปแล้วเดี๋ยวจะเป็นโรคภัยไข้เจ็บ มันกลัวไปร้อยแปด มันสร้างไปเรื่อย

นี่จะบอกว่า พอบอกว่ามีความกลัวก็จะไปจ้องอยู่กับมัน แล้วก็จะไปจบกันตรงนั้น

ไม่จบหรอก ถ้าจบต้องทําความสงบของใจเข้ามา

นี่พูดเพราะว่ามันสะเปะสะปะ คิดว่ามันเป็นเรื่องปฏิบัติแล้วมันจะเป็นเหตุเป็นผล การปฏิบัติไปกิเลสมันปลิ้นปล้อน ตัวเองไม่ทันไง เล่ห์เหลี่ยมของมันไง เล่ห์เหลี่ยมของกิเลสมันร้อยแปด อารมณ์มันพลิกไปเรื่อย แล้วพลิกไม่ทัน เดี๋ยวก็เรื่องนี้ๆ ไม่จบหรอก มันไปคุยกันที่เงาไง ไม่คุยกันที่ต้นเหตุไง

ต้นเหตุก็คือใจไง ถ้าใจมันสงบก็จบ

ไอ้นี่ไปเอาปลายเหตุ แล้วก็ว่าจะแก้อย่างไรๆ ทําไมจะไปบวชพระนู่นน่ะ จะไปบวชพระเลยนะ บวชไปวัดนั้นเดือดร้อนเลย พระในวัดทั้งหมดมันจะไปจับผิดหมดเลย มันไม่จับผิดใจเราไง

นี่พูดถึงว่า ต้นเหตุมันอยู่ที่ใจ ไม่ได้อยู่ที่อาการข้างนอก อาการข้างนอกมันเป็นเรื่องอาการทั้งหมด จบ

ถาม : เรื่อง “ฝันเป็นจริง”

รบกวนถามหลวงพ่อค่ะ ลูกต้องกราบขอขมาหลวงพ่อที่คําถามของลูกไม่ได้เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติเลยเจ้าค่ะ คือเป็นคําถามที่ลูกสงสัยเจ้าค่ะ เรื่องคือ ก่อนที่พ่อของลูกจะเสียชีวิตเมื่อ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๖๐ ที่ผ่านมา ลูกได้ฝันว่ามีผู้ชายประมาณ ๒-๓ คนขับรถมารับพ่อของลูกไปไหนไม่ทราบ ซึ่งก็เห็นว่าพ่อของลูกได้นั่งรถไปกับเขาแล้ว โดยที่ในฝันมีตัวลูกและน้องสาวอยู่ในเหตุการณ์ด้วย และกําลังจะเก็บเสื้อผ้าของใช้ของพ่อเพื่อตามเขาไป แล้วความฝันก็จบแค่นั้นเจ้าค่ะ

ซึ่งลูกก็ได้เล่าความฝันนี้ให้กับน้อง พี่ และญาติๆ ฟัง เขาต่างก็บอกให้ระวังเพราะพ่อของลูกนอนติดเตียงมาหลายปีแล้ว ซึ่งตัวลูกก็ยังไม่ได้ทันเตรียมหรือระวังใดๆ แต่ทําบุญทําสังฆทานนําพระมาสวดเท่านั้น พอถึงวันที่พ่อของลูกเสีย เหตุการณ์มันเหมือนในฝันมาก โดยที่ลูกก็อยู่กับน้องเพียง ๒ คนตามในฝัน ลูกอยากทราบว่าความฝันนี้เกิดขึ้นได้อย่างไรเจ้าคะ กราบขอบพระคุณหลวงพ่อเจ้าค่ะ

ตอบ : ความฝันก็เป็นความฝัน ความฝันของคน คนน่ะ อย่างที่ว่ามันอยู่ที่วาสนาของคนนะ บางคนไม่เคยฝันเลย บางคนฝันแล้วฝันเล่า ฝันจนเป็นเรื่องธรรมดา บางคนนานๆ ฝันที แล้วฝันแม่นมาก ฝันแม่นคือมันตรงกับความฝันนั้น

เพราะตรงนี้มันจะย้อนกลับมาที่หลวงปู่มั่นพูด หลวงปู่มั่นบอก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตที่สร้างบุญกุศลมามากน้อยแค่ไหนมันก็ตามจริตของจิตนั้น

ถ้าจิตนะ จิตอย่างนั้น ถ้าจิตคนที่ฝันมากอะไรมาก เวลาไปภาวนาก็จะเห็นนิมิตมาก คนที่ไม่เคยฝันสิ่งใดเลย ส่วนใหญ่แล้ว ๘๐ เปอร์เซ็นต์ก็ไม่เคยฝันสิ่งใดมา เวลาถ้าไปปฏิบัตินะ ถ้ามันสงบก็สงบเฉยๆ โดยที่ไม่เห็นอะไรเลย แต่คนที่ฝันแล้วแม่นๆ ฝันตรงๆ มันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ

นี่พูดถึง ความฝันมันก็อยู่ที่จริต อยู่ที่จริตนิสัยที่สร้างมา ถ้าสร้างมาแล้ว คนเราเวลามันฝัน ถ้าฝันนะ หลวงตาใช้คําว่า “ฝันดิบ ฝันสุก”

เวลาคนนอนหลับ ฝันสุกคือฝันตามข้อเท็จจริงของคนนอนหลับ แต่เวลาเรานั่งอยู่นี่ เราคิดอยู่นี่เขาเรียกฝันดิบ ฝันดิบๆ คิดอยู่นี่ฝัน ฝัน เพ้อเจ้อ เพ้อฝัน หลวงตาท่านพูดอย่างนี้เลยนะ ฝันดิบๆ ฝันก็คือสังขารไง

นี่ไง เวลาเราทําสมาธิ เวลาหลวงตาท่านบอก คนเราเกิดมาเหมือนกับเครื่องยนต์ ติดเครื่องแล้วไม่เคยดับเลย แม้แต่หลับก็ฝัน แม้แต่หลับก็ไม่ได้ดับเครื่อง แต่เวลาเข้าสมาธิ พุทโธๆๆ พอจิตเข้าสมาธินี่ดับเครื่อง เครื่องยนต์ได้พัก

เครื่องยนต์ที่เกิดมาแล้วก็ติดเครื่องจนกว่าจะถึงวันตาย เครื่องยนต์จะชํารุดเสียหายมันก็ลากกันไปจนวันจะตาย แต่เรามาพุทโธๆๆ จิตสงบเราเหมือนกับดับเครื่อง เครื่องได้ดับได้พักได้ผ่อน แล้วมาติดเครื่อง เครื่องมันจะได้การซ่อมบํารุงรักษาที่ดี นี่ก็เหมือนกัน จิตก็เหมือนกัน

ฉะนั้น เวลาที่ว่าเวลาเราติดเครื่อง เราก็คิดมาตลอด แม้แต่เวลาหลับมันก็ฝัน

นี่ก็เหมือนกัน เวลามันฝัน สิ่งที่เขาฝัน เขาฝันแล้วเหมือนกับว่ามีผู้ชาย ๒ คนขับรถมารับพ่อไป นี่ในฝันของเขา เหมือนกับเขากับน้องสาวจะตามไป แล้วพอมาอีกระยะหนึ่งพ่อของตนก็เสีย เวลาเสีย เขาก็อยู่กับน้องสาวของเขา ๒ คน แล้วก็เหตุการณ์นั้นเหมือนในความฝัน

ในทางวิทยาศาสตร์เขาว่าเซนส์ มิติที่หก ความสัมผัสได้ๆ จิตมันเป็นไปได้ ความจิตเป็นไปได้นี่เรื่องหนึ่งนะ นี่เรื่องหนึ่งคือว่า มันเรื่องธรรมดาของคน เรื่องธรรมดาของสิ่งมีชีวิต เรื่องธรรมดาเลย

แต่ทีนี้ถ้าถามถึงปัญหา เรื่องธรรมๆ เราก็พูดถึงผลของวัฏฏะ ผลของวัฏฏะคือจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันได้สร้างบุญสร้างกรรมมามากน้อยแค่ไหน มันมีประสบการณ์มามากน้อยแค่ไหน นี่ก็เป็นความฝันไง

ความฝันก็เป็นความฝัน คนเรามันคิดได้ คนเรามันคิดได้ คนเรามันก็ฝันได้ พอฝันได้ ถ้าเป็นอย่างนั้นจริง มันก็เป็นสิ่งที่เราได้สัมผัส เราได้มีอํานาจวาสนารู้ถึงวาระที่พ่อจะเสียก่อน คือฝันไปก่อน แล้วเวลาถึงเหตุการณ์วันจริงวันที่พ่อเสียมันเหมือนกับในฝันเลย

ไอ้นี่พูดถึงว่า จิตของเรา ความรู้สึกของเรามันมีสิทธิ มันมีความพิเศษ เราก็รับรู้ไว้ ถ้าไปพูดข้างนอกนะ เราพูดกันในชาวพุทธของเรา นี่มันเป็นข้อเท็จจริงของสิ่งมีชีวิตไง

แต่พอเราไปพูดปั๊บ พอถึงญาติพี่น้อง คนที่มีความเชื่ออย่างหนึ่งก็จะลากกันไปแล้ว “อย่างนี้ต้องไปหาหมอ หมอดู อย่างนี้ต้องไปแก้กรรม” เสียเงิน ไม่ใช่ ไม่ใช่พระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนาสอนให้เชื่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อย่าเชื่อ หมอดูเขาก็เป็นการทายทัก เป็นอะไรต่างๆ ถ้ามันชักออกไปทางนู้นยุ่งเลย

นี่เราไม่ชักออกไปทางนู้น เราจะชักเข้ามาให้เป็นสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ชักเข้ามาให้เป็นเรื่องของการเกิด การแก่ การเจ็บ การตายในเรื่องผลของวัฏฏะ

จิตที่มันได้สร้างสมบุญญาธิการมา จิตที่มันสร้างเวรสร้างกรรมมา มันจะมีความรู้สึกนึกคิดที่แตกต่างกัน จิตที่มันสร้างบุญมามากมันจะมีความรับรู้ ถ้าเรามีความรับรู้ได้เป็นพิเศษอย่างนั้นมันก็เป็นบุญกุศลของเรา

แล้วเรื่องที่มันเกิดขึ้นมา คนเราก็มีเกิด แก่ เจ็บ ตาย มันเป็นความจริง พ่อติดเตียงมาหลายปี พ่อเสียไปแล้วมันเป็นความจริง มันเป็นความจริง เรากตัญญูกตเวที เราดูแลมาถึงที่สุดแล้ว เราได้ทําหน้าที่ของเราถึงที่สุดแล้วก็จบ นี่พ่อก็เสียไปแล้ว เราทําเสร็จแล้วก็จบ

แต่ความรู้ความเห็นอย่างนี้มันตกผลึกอยู่ในใจของเราว่ามันเป็นจริงอย่างนี้หรือไม่

สิ่งใดเราก็ทําคุณงามความดีของเรา เราก็ดํารงชีวิตของเราโดยปกติ เรามีสติสัมปชัญญะ เราไม่ประมาทกับชีวิต เราใช้ชีวิตของเราไปโดยความจริงของเรา สร้างบุญกุศลกับใจของเราให้ใจของเราให้มีความสุขในชีวิตนี้ ถ้าโลกนี้และโลกหน้า โลกนี้ ชีวิตในโลกนี้ โลกหน้าถ้ามันเป็นไปได้ เราก็มีบุญกุศลของเราไป เราทําคุณงามความดีของเราไป

ความฝัน ความฝันมันผ่านไปแล้ว ฝันเรื่องอะไร อย่างเมื่อกี้นี้เขาฝันดิบ ฝันถึงการบวช การออกบวชเลย

ไอ้นี่ความฝันจริงๆ เลย แล้วฝันเรื่องอะไร ถ้าฝันแล้วมันก็เป็นเรื่องที่ว่าเรื่องความรู้สึกของเราเอง เรื่องจิตใจของเราเอง

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก พัฒนาหัวใจของเราให้มีสติมีปัญญาขึ้น พัฒนาตัวเราให้ดีขึ้น ฝึกหัดประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้เราดีขึ้น ถ้าเราพิจารณาเป็นของเราเป็นขึ้นมา เราจะมีอริยสัจ เราจะมีสัจจะความจริง เราจะมีคุณธรรมในใจของเรา เห็นไหม คุณธรรมในใจของเรา

ใจของเรานี่แหละที่เกิด ที่เกิด แก่ เจ็บ ตาย แล้วเวลาเกิดเป็นมนุษย์ถ้าพิจารณาแล้วมีอริยภูมิในใจของตน เกิดอีก ๗ ชาติ แล้วถ้าพิจารณาของเราถึงที่สุด ไม่เกิดอีกเลย จิตที่พ้นจากข้อสงสัยทั้งหมด พ้นจากคําถามทั้งหมด เข้าใจแจ่มแจ้งทั้งหมด เข้าใจโลกธาตุ เข้าใจเรื่องกิเลส เข้าใจเรื่องสัจธรรมทั้งหมด พ้นจากกิเลสไป นี่คือสุดยอดของพระพุทธศาสนา เอวัง

เวลาเราขับรถแล้ว หน้าที่หลักของเราคือการขับรถไง
แต่ขับรถเราก็ภาวนาไปด้วย เราภาวนาไปด้วย
หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ
เราหายใจของเราไปด้วย

๔

ขับรถภาวนา

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ขับรถสามารถภาวนาได้หรือไม่”

กราบนมัสการหลวงพ่อครับ ผมเริ่มฟังเทศน์ของหลวงพ่อเมื่อต้นปี ๒๕๖๑ ครับ มีพี่ที่เคยไปปฏิบัติธรรมที่วัดหลวงพ่อแกเอาซีดีมาให้ฟัง แล้วผมก็เข้าเว็บไซต์ของหลวงพ่อและฟังการตอบปัญหาธรรม ผมจะชอบฟังเวลาขับรถครับ (ผมทํางานขับรถบรรทุกครับ) ขับทั้งกะกลางวันบ้าง กะกลางคืนบ้าง อาการเป็นดังนี้ครับ

เวลาผมขับรถ ผมฟังเทศน์ผมจะใช้หูฟังฟังเทศน์ ร่างกายขับรถ ตาจับจ้องมองทาง แล้วก็บริกรรมพุทโธๆ เข้าออกตามลมหายใจ ผมบริกรรมพุทโธช้าๆ รู้สึกว่ายังไม่ค่อยนิ่งครับ ผมก็หายใจเข้าออกแบบหายใจสุดปอด เข้าสุดออกสุดครับ แล้วพุทโธยาวๆ ตามลมหายใจ มันมีอาการเหมือนจะวูบๆ ครับ ภาพมันมัวเล็กน้อย (ตอนนั้นผมไม่มีอาการง่วงนอนเลยนะครับ) พอมันเหมือนจะวูบ ผมจึงหยุดบริกรรมครับ เพราะกลัวเกิดอุบัติเหตุ แล้วพออีกวันผมก็ทําเหมือนเดิม ก็มีอาการดังที่กล่าวมา ผมก็หยุดอีก

ผมจึงสงสัยว่ามันคืออาการของจิตหรืออาการของร่างกายครับ

ขอนอกเรื่องสักเล็กน้อยครับ ผมเคยบวชที่วัดป่าที่บ้านเกิดจังหวัดอุดรธานี ตอนนั้นคิดแค่ว่าบวชให้แม่ตามประเพณีครับ (พอปี ๒๕๕๕ บวช ๓ เดือนครับ) หลังจากสึกออกมาก็ยังคิดถึงเพศของพระครับ แต่ก็มาใช้ชีวิตแบบโลกๆ สํามะเลเทเมามาก กล่าวคือเหล้ายาเล่นหมดครับ เวลามีสติก็บริกรรมพุทโธบ้าง ก่อนนอนบ้าง (เวลาเมาผมไม่เอาคําบริกรรมพุทโธครับ เพราะคิดว่าเป็นของสูง ไม่อยากดึงลงมาให้ตํ่ากับตัวเองครับ)

โดยจริตส่วนตัวที่คิดว่าชอบมากคือกัญชาครับ ซึ่งทางบ้านก็รู้ แต่ตัวเองดื้อเงียบ แม่ก็เคยบอกให้เลิก พี่ก็ใช้ไม้แข็ง แฟนก็ใช้ลูกขู่ แต่ตัวเองก็ไม่สนใจเพราะความดื้อและโง่เขลา แต่ใจจริงๆ ก็คิดได้นะครับว่ามันไม่ดี พยายามเลิกกัญชาหลายต่อหลายครั้งแต่ก็ไม่ได้ผลสักที

และอีกใจก็คิดอยากจะบวชหลายครั้งแล้วเพราะเบื่อชีวิตทางโลก ที่ทํางานมาก็หามาเพื่อสนองความอยากของตนและคนอื่น เคยคุยกับแม่หลายครั้งแล้ว แม่ก็ว่าชีวิตทางโลกก็ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน ไปบวช ถ้าอยู่ไม่ได้ สึกออกมาตอนแก่จะทําอะไร (ตอนนี้ผมอายุ ๒๘ ครับ)

และเมื่อผมได้ฟังหลวงพ่อตอบปัญหาธรรมะแก่พี่ๆ ญาติธรรม ผมจึงมีกําลังใจที่อยากจะปฏิบัติอย่างจริงจังขึ้น และบวกกับที่หลวงพ่อเทศน์บ่อยๆ คือ ศีล สมาธิ ปัญญา

ผมเคยฟังมาบ้างว่า ถ้าเราศีลบกพร่อง การปฏิบัติก็จะไม่ก้าวหน้า ผมจึงตัดสินใจเลิกสิ่งเสพติดของมึนเมาครับ และถือศีล ๕ มาตั้งแต่เริ่มฟังเทศน์หลวงพ่อ (บอกแม่ แม่ก็ดีใจมาก) บวกกับเตือนตัวเองว่าเราจะไปถือศีลก็ต่อเมื่อเราบวช หรือถ้าตอนนี้เราถือศีลแค่ศีล ๕ ก็ไม่ได้ เราก็ไม่สมควรที่จะบวช

ผมจึงกราบขอบพระคุณหลวงพ่อที่ผมได้ฟังเทศน์ของหลวงพ่อครับ หากเรื่องที่กล่าวมาไม่ก่อประโยชน์และเป็นเรื่องชวนรําคาญ กราบขอขมาด้วยครับ กราบขอบพระคุณหลวงพ่อ

ตอบ : นี่เขากราบขอบพระคุณเนาะ นี่เราจะพูดถึงชีวิตของคน ชีวิตสิ่งที่มีค่า ถ้าชีวิตสิ่งที่มีค่า เราอยู่กับตัวเราเอง เราอยู่กับความคุ้นชินของเรา เราก็ปล่อยชีวิตเราไปตามวัฏฏะ

ผลของวัฏฏะๆ ธรรมะในพระไตรปิฎก ผลของวัฏฏะๆ ชีวิตเราก็เหมือนสวะ เหมือนเศษสวะไหลไปตามนํ้า สิ่งที่ไหลไปตามนํ้า เราปล่อยมันไปตามธรรมชาติไง เราปล่อยมันไปๆ ไง แล้วเวลาปล่อยมันไปมันก็เป็นแบบนั้นน่ะ

แต่ถ้าเราฝืน นี่ไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทวนกระแสๆ ไง ปลาเป็นว่ายทวนนํ้าๆ แล้วเราจะเป็นปลาเป็นว่ายทวนนํ้านี่เหนื่อยเนาะ ถ้าปล่อยไหลไปตามนํ้ามันสะดวกสบาย แต่มันเป็นสวะ แต่ถ้ามันมีสติปัญญา เราจะว่ายทวนนํ้า

โดยธรรมชาติของโลกนะ เขาบอกชีวิตนี้ก็ทุกข์พอสมควรแล้วแหละ ชีวิตเราทุกข์ยากทั้งนั้นน่ะ ยังต้องมาปฏิบัติธรรมอีก อู๋ย! ยุ่งตายห่าเลย โอ้โฮ! เกิดมาก็ทุกข์แสนทุกข์อยู่แล้ว ยังจะต้องมาปฏิบัติธรรม ยังต้องไปวัด โอ๋ย! มันจะเอาความทุกข์มาเพิ่มทําไม นั่นน่ะ นี่เวลากิเลสมันคิด มันคิดอย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าเป็นความจริงๆ นะ ถ้าเป็นความจริง ทุกคนแสวงหาความดีทั้งนั้นน่ะ แล้วความดีอย่างนั้นมันความดีแบบโลกๆ ไง ความดีแบบโลกๆ นะ ถ้าความดีของเรา ความดีในพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอน อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อยู่โคนต้นโพธิ์นั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเทศนาว่าการ แล้วเวลาตรัสรู้ก็ตรัสรู้ในใจของพระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ มันตรัสรู้ในใจ มันเป็นความเห็นภายในใจ

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ตนต้องมีสติมีปัญญา ตนจะแก้ไขปัญหาชีวิตของตน ตนมีมรรคญาณ ตนมีกําลัง มีมรรคในหัวใจ มรรคนั้นเวลามันหมุน มันทําลายกิเลสในใจของตน เห็นไหม

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน แล้วพอตนเป็นที่พึ่งแห่งตนแล้วมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นปัจจัตตัง รู้เฉพาะในใจของตน เป็นสันทิฏฐิโก เลอเลิศในใจของตน

จะโฆษณาธรรมะว่า ธรรมะนี้สุดยอดๆ

แล้วเราเกิดมาเราบอกว่า โอ๋ย! ชีวิตนี้ก็แสนทุกข์แสนยากอยู่แล้ว ยังต้องไปวัดไปวาอีก

ชีวิตนี้ผลของวัฏฏะไง คือเป็นธรรมชาติ ธรรมะเป็นธรรมชาติ ธรรมชาติของความดีและความชั่ว ความดีและความชั่วในใจของคนขับไสให้เรามาเกิดเป็นคนอย่างนี้ นี่มันเป็นธรรมชาติ ธรรมชาติเกิดจากกรรมไง กรรมคือการกระทําไง เราทําของเรามาอย่างไรมันก็เกิดมาอย่างนั้นน่ะ

เกิดเป็นมนุษย์เหมือนกัน รูปร่างหน้าตานี้เป็นมนุษย์เหมือนกันนะ แต่นิสัยใจคอไม่เหมือนกัน อํานาจวาสนาไม่เหมือนกัน ไม่เหมือนหรอก เป็นคนเหมือนกันแต่ความคิดไม่เหมือนกัน เป็นคนเหมือนกัน อํานาจวาสนาบารมีคนไม่เหมือนกัน ไม่เหมือน

ถ้าเหมือนกันมันก็เท่ากับว่าทําแล้วอัพยากฤต คือเสมอกันไง เสมอกัน เสมอตรงไหน ไม่มีทาง เป็นไปไม่ได้ ลูกแฝดออกมาจากพ่อแม่เดียวกัน เวลาตกฟากห่างกันไม่เกินห้านาที นิสัยมันไม่เหมือนกัน ต่างกันฟ้ากับดิน

ไม่มี นี่มันไม่มีเพราะอะไรล่ะ เพราะกรรมไง เพราะการกระทําของใจไง ใจมันสะสมมาอย่างนั้นไง มันเป็นพันธุกรรมของมันไง ถ้าเป็นพันธุกรรมของมันก็เป็นแบบนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่าปล่อยชีวิตของเราให้เป็นสวะไง ไหลไปตามเวรตามกรรมไง แต่ถ้ามีสติมีปัญญาขึ้นมาจะเป็นปลาเป็น ไม่เป็นปลาตาย ปลาตายมันนอนเฉย มันไม่มีจิตวิญญาณเพราะมันตายแล้ว มันไหลตามแม่นํ้านั้นไป

เราเป็นปลาเป็นเหนื่อยน่าดู ดูมันจะไปวางไข่สิ มันต้องขึ้นบันไดปลานะ มันโดดแล้วโดดอีกกว่ามันจะผ่านไปได้แต่ละชั้นแต่ละตอน เหนื่อย แต่มันรักษาเผ่าพันธุ์ของมันน่ะ มันขึ้นไปต้นนํ้า มันไปวางไข่ มันไปฟักไข่ นั่นปลาเป็น มันรักษาสายพันธุ์ สายพันธุ์ปลาที่ยังเหลือมา นั่นปลาเป็น ปลาตาย นู่น อยู่ในหม้อ ปลาเผา นั่นปลาตาย

นี่พูดถึงชีวิต ถ้าชีวิต สัจจะความจริงเป็นแบบนั้น ถ้าศึกษาธรรมแล้วมันชื่นใจ มันเห็นคุณค่าของชีวิต เห็นคุณค่ามาก หลวงตาท่านไปไหน ท่านบอกไปเอาหัวใจคน เอาหัวใจคน หัวใจคนมีค่า หัวใจคนไปเกิดเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม หัวใจคนนี่แหละไปเกิดนรกอเวจี หัวใจคนทั้งนั่นน่ะ แล้วถ้าธรรมะๆ ธรรมะเพื่อออมชอมอันนั้นไง

ฉะนั้น ถ้าศึกษาธรรมะแล้วนี่นะ จะประพฤติปฏิบัติ นี่พูดถึงเวลาเราอยากจะประพฤติปฏิบัติ เราเอาสัจจะความจริง ถ้าสัจจะความจริง ในการประพฤติปฏิบัติโดยทั่วไป หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านค้นคว้าของท่านจนถึงที่สิ้นสุดแห่งทุกข์ ท่านถึงมาแสวงหาสัทธิวิหาริก ผู้สืบต่อๆ

เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดกับหลวงตา หลวงตามาพูดประจํา “เราทําความดีไว้มากมาย ใครระลึกถึงบ้างๆ”

หลวงตาบอกระลึกอยู่เต็มหัวอกเลย แต่ในปัจจุบันนี้หน้าที่ของตนยังไม่จบ ก็อยากจะทําหน้าที่ของตนให้จบก่อน แล้วจะสืบต่อ สืบต่อสัทธิวิหาริกผู้ที่จะสืบต่อศาสนาไป

ท่านถามถึงว่าท่านทําประโยชน์ไว้มาก ใครเห็นประโยชน์อันนั้นบ้าง

นี่พูดถึงท่านทําเพื่อประโยชน์ๆ ไง เพราะหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านปฏิบัติของท่านถึงที่สุดแห่งทุกข์ไง ในการปฏิบัติจะถึงที่สุดแห่งทุกข์ ท่านทุกข์ยากมาขนาดไหน ท่านค้นคว้าท่านแสวงหามาขนาดไหน ท่านทําไปแล้วเวลามันเกิดความสงสัย ทําไปแล้วเวลากิเลสมันโป้ปดมดเท็จ ทําไปแล้ว เวลาธรรมะมันพาให้เตลิดเปิดเปิง ท่านเอาใครเป็นที่พึ่ง ท่านเอาใครเป็นคนที่แก้ไข

นี่ท่านจะปรึกษาธรรม ปรึกษาธรรมของท่าน เพราะไม่มีครูบาอาจารย์องค์ใดที่มีความสามารถที่จะรู้ได้จริงไง ท่านทําของท่านมาแล้วท่านถึงได้วางข้อวัตรปฏิบัติของท่านไว้

การประพฤติปฏิบัติในสายของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นตามความเป็นจริงนะ ท่านเวลาปฏิบัติ ปฏิบัติถึงมรรคถึงผลตามความเป็นจริงไง

ไม่ใช่ปฏิบัติเพื่อปฏิบัติไง ปฏิบัติเพื่อปฏิบัติ ปฏิบัติพอเป็นพิธีไง ปฏิบัติพอเป็นพิธี คนที่ไม่ปฏิบัติถึงที่สุดแห่งทุกข์ไง มันไม่เห็นผลของสติ ไม่เห็นผลของสมาธิ ไม่เห็นผลของปัญญา

ศีล สมาธิ ปัญญา มันมีความสําคัญๆ สําคัญเวลามันพัฒนาของมันเป็นชั้นเป็นตอนไง ปุถุชน กัลยาณปุถุชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ เวลามันเป็นขึ้นไปมันเป็นขึ้นไปอย่างไร เวลาเป็นขึ้นไป ความมหัศจรรย์ๆ มหัศจรรย์มากๆ ถ้าเวลาปฏิบัติจริงๆ มันต้องลงทุนลงแรงขนาดนั้น

แต่ทีนี้พอปฏิบัติเป็นพิธีกัน เห็นว่าปฏิบัติแล้วมันจะดีงามๆ เราก็ปฏิบัติกัน พอปฏิบัติแล้ว เวลาปฏิบัติ เราฟังแล้วบางทีมันคันหูนะ “ปฏิบัติธรรมะในชีวิตประจําวัน ปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน”

เราเอาโลกเป็นใหญ่หรือ เรากลัวว่าชีวิตเราจะไม่ยิ่งใหญ่ไง เรากลัวว่ากิเลสมันจะไม่พองโตไง ปฏิบัติในชีวิตประจําวัน ธรรมะมันไร้ค่า งานการในชีวิตประจําวันเรายิ่งใหญ่ ทําเสร็จแล้วมันได้ผลประโยชน์ไง คนมันอยู่ที่การงานไง นี่พูดถึงว่าปฏิบัติธรรมเป็นงาน เขาว่าอย่างนั้นนะ

อันนี้พูดถึงแนวทางปฏิบัติร้อยแปดไง ทีนี้พอถึงเวลาปฏิบัติอย่างนั้นมันก็ปฏิบัติพอเป็นพิธี พอเป็นพิธี รสชาติมันไม่มี

แต่ถ้าปฏิบัติตามความเป็นจริงตามที่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นพูด เราเริ่มต้นตั้งสัจจะตั้งแต่ตอนนี้เลย ตั้งแต่ข้อวัตรปฏิบัติ ตั้งแต่ความเป็นจริงเป็นจังของเราขึ้นมา แล้วเวลามันจะเป็น เวลามันจะเป็นขึ้นมา จากปุถุชนเป็นกัลยาณชน กัลยาณชนคือทําสมาธิได้ง่ายขึ้น

พอทําสมาธิได้ง่ายขึ้น ทําสมาธิได้เพราะอะไร เพราะการฝึกฝน การกระทําของเรามันจริงจังขึ้นมา พอมันจริงจังขึ้นมา การรักษา พอรักษาให้มันมีพื้นฐานเป็นบาทเป็นฐาน สมถกรรมฐาน พอยกขึ้นสู่วิปัสสนาเป็นปัญญาไป มันก็จะก้าวเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไป

ต้องมีครูบาอาจารย์คอยส่ง คอยเชิดชู มันถึงอาจจะเป็นไป ถึงอาจจะเป็นไปนะ มันไม่เป็นไปเพราะวาสนาด้วยหนึ่ง เพราะความละเอียดรอบคอบในใจมันไม่มี นี่พูดถึงว่าปฏิบัติเริ่มต้น

ฉะนั้น เวลาเขาบอกว่า “เวลาขับรถภาวนาได้หรือไม่”

ตามภาษาเราเลย ได้ ต้องได้สิ ไม่ได้อย่างไร ต้องได้ แต่เวลาเราขับรถแล้วเราจะปฏิบัติ งานหลักของเราคือการขับรถใช่ไหม งานหลักของเราไม่ใช่การภาวนานี่ งานหลักของเราคืองานขับรถ

ทีนี้การขับรถมันต้องมีสติมีปัญญามีความรอบคอบทั้งนั้นน่ะ เดี๋ยวมันจะเกิดอุบัติเหตุ งานหลักของเราคืองานขับรถ แต่เวลาคนขับรถ คนขับรถแล้ว ขับรถแล้วมันก็มีแต่ความฟุ้งซ่าน ขับรถแล้วนะ มีแต่ความวิตกกังวล ขับรถแล้วก็คิดถึงครอบครัว คิดถึงบ้านคิดถึงเรือน มันมีแต่ความทุกข์ไปทั้งนั้นน่ะ

แต่เวลาเราขับรถแล้ว หน้าที่หลักของเราคือการขับรถไง แต่ขับรถเราก็ภาวนาไปด้วย เราภาวนาไปด้วย หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราหายใจของเราไปด้วย

คนขับรถแล้วเขาก็ฟังเพลงฟังอะไรของเขา ไอ้เราขับรถ เขาบอกเขาฟังเทศน์หลวงพ่อ เอาหูฟังเสียบหูไว้เลย ฟังเทศน์หลวงพ่อ แล้วก็ฟังเทศน์ของเราไป

แต่งานหลักของเราคือการขับรถ ถ้างานหลักของเราคือการขับรถ โดยสติสัมปชัญญะมันต้องรู้พร้อม แต่การขับรถ การภาวนาไปด้วย คือไม่ให้กิเลสมันครอบงํา ไม่ให้กิเลสมันมีอํานาจเหนือกว่า ขับรถไปด้วยความทุกข์ความยาก ขับรถไปด้วยความวิตกกังวล กับขับรถไปด้วยกับการภาวนา มันแตกต่างกันไหม

ถ้าเราขับรถไปด้วยแล้วเราภาวนาไปด้วย เราไม่ให้กิเลสตัณหาความทะยานอยาก ไม่ให้ความทุกข์ความยากมันครอบงําเวลาเราทํางานไง เวลาเราทํางาน งานหลักเราคือการขับรถ

ทีนี้งานหลักคือการขับรถ ถ้าการภาวนานั้นคือการภาวนาเพื่อไม่ให้กิเลสมันเข้ามาครอบงํา หรือเอาความทุกข์ความยากเข้ามาครอบงําในเวลาขับรถ มันก็ขับรถไปด้วยความสุขไง

การขับรถมันก็เป็นหน้าที่การงานใช่ไหม การภาวนาก็ภาวนาเพื่อเป็นกรอบ เป็นกรอบกั้นไม่ให้กิเลสมันเข้ามาครอบงําในใจเราไง มันก็ไม่ต้องไปทุกข์ไปยากจนขนาดนั้นไง

นี่เขาบอกว่าเวลาเขาขับรถ เวลาขับรถกําหนดพุทโธไปด้วย พุทโธไปด้วยมันไม่ค่อยนิ่ง เขาก็เลยหายใจสุดปอด หายใจแรงๆ หายใจสุดปอดเลย พุทโธยาวๆ พุทโธยาวๆ พอพุทโธยาวๆ ไป มันเกิดอาการวูบ อาการวูบ อาการวูบนะ

เราจะบอกว่า ในการภาวนา ภาวนาที่เอาจริงเอาจัง ถ้าภาวนาเอาจริงเอาจังแบบหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านประพฤติปฏิบัติ เอาจริงเอาจังตั้งแต่พื้นฐาน เอาจริงเอาจังตั้งแต่คนจะมาบวช

คนมาบวชต้องมาฝึกหัดข้อวัตรก่อน ฝึกหัดข้อวัตรเสร็จแล้วให้ตัดเย็บเสื้อผ้า ให้ตัดเย็บจีวรได้ ให้ท่องปาฏิโมกข์ได้นะ หลวงปู่มั่นท่านถึงจะให้บวช พอบวชเสร็จแล้วไม่ต้องวิตกกังวลกับเรื่องอะไรอีกแล้ว บวชไปแล้วก็ตั้งใจภาวนาๆ เห็นไหม เขาวางพื้นฐานมาอย่างนั้น ความตั้งใจของเขา ความตั้งใจ ตั้งใจเพื่อให้มันเป็นจริงเป็นจัง

เพราะศาสนานี้มีมรรคมีผล ศาสนานี้มีข้อเท็จจริง ถ้าทําจริงมันจะได้ของจริงไง ไม่ใช่ทําพอเป็นพิธี ทําเล่น ทําแข่งขันกัน ทําเพื่อว่าได้ทําแล้วๆ ไอ้นั่นน่ะปฏิบัติในชีวิตประจําวัน มันยิ่งใหญ่ ชีวิตเรามันยิ่งใหญ่ งานมันยิ่งใหญ่ ก็เลยธรรมะเป็นของเล็กน้อย แล้วทําไปก็ทําเป็นเครื่องอยู่ แต่ถ้าเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เราเอาจริงเอาจังขึ้นมา เราตั้งใจ

อย่างเช่นคําถาม คําถามบอกว่า เวลาขับรถแล้วเราก็ภาวนาไปด้วย แล้วมันก็กึ่งๆ ไม่ได้ถึงที่สุด เราก็ตั้งใจเลย หายใจสุดๆ เลย

พอหายใจสุดๆ เข้า จิตมันจะอยู่ตรงนั้นแล้ว สิ่งที่อายตนะที่รับรู้ หน้าที่การขับรถของเรา เราต้องดูถนน เราต้องดูความปลอดภัย นี่มันหดเข้ามา พอหดเข้ามา มันวูบ ถ้ามันวูบ มันวูบอย่างนั้น

แล้ววงเล็บด้วย ผมไม่ได้ง่วงนอนนะ ผมสดชื่นตลอดเวลา แล้วก็ลองใหม่ มันก็วูบอีก พอบริกรรมชัดๆ มันก็วูบอีก เขาเลยกลัวอุบัติเหตุ แล้วเขาถามว่า สงสัยว่าเป็นอาการของจิตหรือเป็นเรื่องของร่างกาย

เป็นอาการของจิตอยู่แล้ว เป็นอาการความรับรู้ ความรับรู้มันเกิดจากจิตทั้งหมด

เขาบอกว่าเขาไม่ได้ง่วงนอน ร่างกายได้พักผ่อนพอสมควรแล้ว ดีแล้ว

ร่างกายมันเป็นที่อยู่ของใจ เป็นที่อยู่ของใจ ถ้าใจเข้มแข็ง การทํางานทุกๆ ชนิด หัวใจต้องมาก่อน ถ้าหัวใจคนที่จริงจัง หัวใจที่มุ่งมั่นทําแล้วจะประสบความสําเร็จ แต่ถ้าเราทําด้วยความโลเล เราทําด้วยความไม่มั่นใจ เราก็ทํางานได้ ถ้าถึงประสบความสําเร็จ เพราะเคยทํางานมามันก็ประสบความสําเร็จพอเป็นพิธี เพราะมันเสร็จตามหน้างานนั้น

แต่ถ้าหัวใจมันยิ่งใหญ่ๆ นี่เราตั้งใจของเรา หัวใจมันยิ่งใหญ่ ถ้ามันชัดๆ ขึ้นมา อาการวูบอย่างนั้นมันมี อาการวูบมันมี ถ้ามันมีแล้ว

เราจะบอกว่า งานหลักของเราคือการขับรถ ถ้างานหลักของเราคือการขับรถ เราไม่ต้องการให้มันลงสมาธิ ไม่ต้องการให้มันยิ่งใหญ่ขนาดนั้นหรอก

เวลาขับรถ ขับรถภาวนาได้ไหม

ได้สิ ได้ ไม่ได้อย่างไรล่ะ ได้เพราะอะไร ได้เพราะว่า ไอ้สติ ไอ้สมาธิมันเป็นเครื่องป้องกันทุกข์ยาก มันเป็นเครื่องป้องกันกิเลส มันเป็นเครื่องป้องกันความผิดพลาด แล้วขับรถถ้ามีสติปัญญา มันดีทั้งนั้นน่ะ

ถ้าเรามีงานหลักของเราอยู่แล้ว การภาวนามันก็ภาวนาต่อเนื่องไป รักษาหัวใจเราไป แต่ถ้ามันจะเป็นสมาธิ มันจะเป็นจริงเป็นจังขึ้นมา เราพ้นจากการขับรถแล้วเรามาพิสูจน์กัน ไอ้วูบๆ นั่นน่ะ

ไอ้วูบๆ ถ้าพอเรานั่งสมาธินะ ถึงเวลา เรามีเวลา เวลาขับรถไปทางไกล เวลาไปปั๊มมันก็มีที่พัก จอดเลย แล้วตอนนี้พุทโธยาวๆ หายใจสุดปอด มันวูบแล้วให้มันลงเลย ถ้ามันจริงตอนนั้นน่ะ

เวลาเอาจริงๆ มันก็ไม่ลง มันไม่ลง แต่เวลาทํางานอยู่นี่มันก็จะมาล่อให้ลงๆ กิเลสของคนมันร้ายนัก

ฉะนั้น อาการที่เป็นอย่างนั้นเป็นอาการทางจิตใช่ไหม

ใช่ อาการทางจิต ร่างกายไม่เป็นอย่างนั้นหรอก ร่างกายมันง่วงเหงาหาวนอน มันเพลีย เราทํางานมามันเพลีย มันก็เป็นไปได้

เวลาหลวงตาท่านพูดอย่างนี้นะ เวลาอดอาหาร อดอาหารเพื่อจะภาวนา เวลาอดอาหารเพื่อจะภาวนา พออดอาหารแล้วมันภาวนาดี แต่สิ่งมีชีวิตมันต้องมีอาหาร ร่างกายนี้มันก็ต้องมีอาหารใช่ไหม เวลาถึงที่สุดแล้วต้องหาอาหารมาเพื่อดํารงชีพนี้ไว้เพื่อไม่ให้ร่างกายมันชํารุดเกินไป

พอไปบิณฑบาต พอมาฉัน บิณฑบาต สิ่งที่อ่อนเพลีย สิ่งที่โหยหา มันกลับมาเร็วมาก ท่านบอกร่างกายมันฟื้นได้เร็วมาก แต่จิตใจฟื้นได้ช้า

จิตใจ เวลาภาวนา อดอาหารภาวนาสะดวกสบาย แต่ไม่ฉันอาหารก็ไม่ได้ เพราะชีวิตนี้มันต้องการอาหาร ก็ไปบิณฑบาตมาฉัน พอท่านบอกฉันขึ้นมาแล้วมันสดชื่น แหม! มันคล่องแคล่วเลยน่ะ ร่างกายมันเดินเหิน อู้ฮู! คล่องตัว แต่หัวใจมันอืดอาด

คนภาวนาเขาจะเปรียบเทียบนะ เราเป็นคนที่ภาวนาเอง เราจะทําสิ่งใดเอง เราต้องมาเปรียบเทียบกับผลการภาวนาเราได้ประโยชน์มากหรือประโยชน์น้อย แต่ชีวิตมันก็ต้องการอาหารเป็นเรื่องธรรมดา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราทําหน้าที่การงานของเรา เราก็มีหน้าที่การงานของเราเป็นเรื่องธรรมดา แต่เรื่องการภาวนามันเป็นเรื่องที่เราจะพิสูจน์นะ เราต้องการความจริงในใจของเรานะ เราต้องการความจริงกับชีวิตนี้ ชีวิตนี้เกิดมาเป็นมนุษย์ ทําหน้าที่การงานสําเร็จแล้วก็คือความสําเร็จ ก็เท่านี้

แต่ถ้าหัวใจเวลาถ้ามันสงบแล้วยกขึ้นสู่วิปัสสนา เราจะเห็นมรรคเห็นผลนะ เราจะเห็นความมหัศจรรย์ของจิต เราจะเห็นความมหัศจรรย์ของศาสนา เราจะเห็นความมหัศจรรย์ของมรรคของผลที่มันเป็นจริงในใจขึ้นมา อันนั้นมันเป็นความจริง ถ้าความจริงอันนั้นมันจะประเสริฐกว่าไง

ฉะนั้นจะบอกว่า เวลาเขาบอกว่าขับรถภาวนาได้ไหม

เราว่าได้ ได้แน่นอน แต่การขับรถ เราขับรถเพื่อรักษาหัวใจไม่ให้ทุกข์ไม่ให้ยาก รักษาหัวใจ รักษาให้เราทําดีของเราไปตลอด

แต่ถ้าเวลามันวูบ ลงสมาธิ เพราะมีคนเขาบอกว่า “ขับรถภาวนาไม่ได้ ถ้าเดี๋ยวมันวูบแล้วมันเกิดอุบัติเหตุ มันจะเกิดอุบัติเหตุ”

แล้วเวลามันทุกข์มันยากในใจ มันตรอมใจ กิเลสมันกัดหัวใจนี่ได้ไหม เวลากิเลสมันกัดนี่มันได้ เพราะเราภาวนาเพื่อแค่นี้เองไง แค่ไม่ให้กิเลสมันกัดหัวใจ แค่เพื่อไม่ให้มันตรอมใจ เพื่อให้มีความสุข

ถ้าเวลาภาวนาจริงๆ อาการวูบๆ เวลาคนที่ภาวนาแล้วเวลาจิตมันจะลงนะ เวลาจิตมันจะลงมันเกิดอาการวูบ

เวลาที่มันฟุ้งซ่าน เวลามันฟุ้งซ่าน เวลาคนมันฟุ้งซ่านมันฟุ้งซ่านนะ คิดไปร้อยแปด ยิ่งถ้าปกตินะ โดยธรรมดาโดยปกติเราชีวิตประจําวัน โอ้โฮ! คนอย่างเราเป็นผู้วิเศษ จะภาวนาเมื่อไหร่ก็ได้ ธรรมะ นักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอกก็ศึกษาแล้ว โอ้โฮ! นั่งสมาธิก็เป็นสมาธิเลย ถ้านั่งปัญญา เดี๋ยวปัญญาจะเกิดเลย เวลามันคิดนะ

แล้วเสร็จแล้วมันก็ตัดสินใจ อย่างนี้ลองภาวนาดู พอไปนั่งภาวนา โอ้โฮ! โลกแทบระเบิดเลย หัวใจนี้มันคิดไปร้อยแปดเลย เอาไม่อยู่หรอก

เวลาจะภาวนานะ เวลาจะบังคับมันนะ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ภาษาบาลีเราจําไม่ได้ ท่านบอก จิตของคนเปรียบเหมือนช้างสารที่ตกมัน

เวลาช้างตกมัน มึงเอามันอยู่ไหม หัวใจของคนนี่นะ เวลามันคิดโดยที่สติไม่รอบคอบ เหมือนช้างสารที่ตกมัน หัวใจมันดีดมันดิ้น มันกระทืบเอาแบนแต๊ดแต๋เลย

เวลาคิด อู้ฮู! ภาวนาฉันก็รู้ นักธรรมโท นักธรรมตรี นักธรรมเอกเรียนมาแล้ว โอ๋ย! ธรรมะก็เรียนมาแล้ว ศึกษาธรรมะก็ศึกษามาแล้ว ปฏิบัติของง่ายๆ ทําเมื่อไหร่ก็ได้...ตายนั่นน่ะ

แต่ถ้าเวลาเราเอาจริงเอาจังของเรา มันก็ดีขึ้น จากพุทโธไม่ได้ ก็พุทโธคล่องแคล่วขึ้น แล้วพอมันเกิดอาการวูบๆ อาการอย่างนี้ ถ้าอาการมันวูบ ถ้าคนมันจะวูบนะ อาการวูบ ถ้าวูบถ้าคนไม่มีวาสนา เวลาวูบไปสติมันไม่เท่าทัน พอไม่เท่าทันนะ มันจะวูบแล้วหายไปเลย อันนี้คือตกภวังค์

พอตกภวังค์ไปด้วยความเข้าใจผิดนะ “โอ้โฮ! นั่งสมาธิมันสุดยอด มันสุดยอดเลยนะ แหม! ตื่นขึ้นมาแล้วออกจากสมาธิมา” ไม่รู้ว่านั่นตกภวังค์ไปนะน่ะ

แต่ถ้าเป็นสัมมาสมาธินะ เวลาพุทโธๆ มันจะวูบ เราก็รู้สึกตัวตลอด ถ้าวูบ เราก็มีสติคอยบํารุงรักษา ถ้ามันจะไปไหนนะ สติมันจะตามทันเราไปตลอด มันจะไปไหนก็ไปเถอะ มันจะลงสุดยอดขนาดไหนเราก็มีสติสัมปชัญญะไปพร้อม พอมีสติสัมปชัญญะไปพร้อมนะ ไปพร้อม ถึงที่สุดนะ ถ้ามันวูบๆๆ ปุ๊บ! กึ๊ก! เลยนะ ถึงฐานของจิต

แล้วอาการนะ ภาษาเรา คนตกจากที่สูงด้วยความเร็ว เราจะเกิดผลกระทบ แรงดึงดูด แรงโน้มถ่วงมันมีไปหมดน่ะ จิตมันจะรู้ไปหมด โอ๋ย! มันชัดเจนไปทั่ว อย่างนี้เขาเรียกว่าลงสมาธิ ถ้าลงสมาธิ ถ้ามันลงที่อัปปนาสมาธิ สักแต่ว่า มันดับหมด

ดับหมดถึงผิวหนัง ดับหมดถึงความรู้สึก ความรู้สึกอายตนะ ตา หู จมูก ลิ้น กายนี่ดับหมดเลย แต่จิตไม่ดับ จิตชัดเจน สักแต่ว่ารู้ จิตเป็นตัวมันเองเลย นี่สัมมาสมาธิ

ถ้ามันเป็นอย่างนั้น เวลาถ้ามันจะเป็น เราจอดรถ เราจอดรถก่อนแล้วเราพิสูจน์ เวลาพิสูจน์ มันไม่วูบ มันไม่ได้ ถ้าไม่ได้ ขับรถต่อไป

นี่พูดถึงว่า ทีนี้เวลาคนภาวนาๆ ที่มีคนมาอุทธรณ์บอกว่า ภาวนาไม่ได้ ขับรถภาวนาไปแล้วเดี๋ยวเกิดอุบัติเหตุ

คนภาวนามันต้องมีสติสัมปชัญญะพร้อมนะ สติสัมปชัญญะพร้อม ถ้ามันจะเป็นอย่างนั้นเราก็ควบคุมได้ การภาวนานี้เรารักษาหัวใจของเรา รักษาหัวใจไว้ให้พร้อม แล้วถ้ามีเวลาเราไปนั่งสมาธิจริงๆ ปฏิบัติจริงๆ ตอนนั้นน่ะ ตอนนั้นน่ะมันจะลงลึกขนาดไหน มันจะดีขนาดไหน ตอนนั้นน่ะ ตอนนั้นน่ะให้มันชัดเจนเลย พอมันชัดเจน ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก เห็นไหม

คนภาวนาคือคนทํางาน คนทํางานเป็นต้องมีศีล มีสมาธิ มีปัญญา คนภาวนาเป็นต้องรักษาจิตใจของคนถูกต้อง

คนภาวนาเป็นมีแต่ตํารา มีแต่ความรู้ในตํารา แล้วเวลาทําอะไร ทําไปๆ ทําไม่ได้จริงไง มันเป็นสุตมยปัญญา ปัญญาคือการศึกษาทั้งนั้น มันไม่ใช่ปัญญาในการปฏิบัติ

ปัญญาในการปฏิบัติมันเกิดขึ้นจากการกระทํา แล้วเกิดขึ้นจากการกระทํา เกิดขึ้นจากความรู้ความเห็นของตน ถ้าเกิดขึ้นจากความรู้ความเห็นของตน นั่นน่ะมันชัดเจนอย่างนั้นน่ะ ถ้ามันชัดเจนอย่างนั้น นี่ผลของการปฏิบัติ

นี่ไง สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา การภาวนา จิตมันภาวนา จิตมันเป็น พอจิตมันเป็น เราภาวนาเป็น เราเป็นคนทําเสียเอง มันเป็นอย่างไรเราดูแลรักษาไปตลอดนี่ไง มันต้องมีอย่างนี้มันถึงว่าคนภาวนาเป็น

คนภาวนาไม่เป็น นั่งหลับ ตกภวังค์ไปหมด นั่งหลับ แล้วเข้าใจว่าภาวนาเป็นนะน่ะ เพราะถือว่าได้นั่ง แล้วนั่งนานเสียด้วยนะ นั่งนี่นิ่งเชียว

ออกมา ถ้าเป็นการปฏิบัตินะ พูดให้มีคุณค่า เขาบอกนั้นเป็นมิจฉาสมาธิ ภวังค์ก็เป็นสมาธิชนิดหนึ่งแต่เป็นมิจฉา มิจฉาเพราะขาดสติ

ถ้ามีสติมันจะไม่หลับ เพราะขาดสติมันถึงหลับ การหลับนั้นเพราะขาดสติ การขาดสติมันจะเป็นสัมมาไปได้อย่างไร ถ้ามีสติอยู่มันไม่หลับ

แต่นี้พอถ้ามีสติพร้อมมันจะละเอียดไปเรื่อยๆ ละเอียดไปเรื่อยๆ แต่ถ้ามันขาดสติ แว็บ! แล้วพอเวลาจะมานะ โอ้โฮ! รู้สึกตัว สะดุ้งเหมือนรู้สึกตัว นั่นน่ะภวังค์ล้านเปอร์เซ็นต์ ล้านเปอร์เซ็นต์

แต่ถ้ามันไม่ถึงนะ มันก็แค่วูบๆ แต่ยังรู้สึกตัวอยู่ ไม่หาย อย่างนี้กึ่งๆ จะว่าไม่รู้ก็รู้ จะว่ารู้ก็ไม่รู้ ถ้าจะว่ารู้ รู้ได้อย่างไร เพราะมันวูบไป มันกึ่งๆ ภวังค์มันก็มีหลายระดับของมันใช่ไหม นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นอาการของจิต

เราจะบอกว่า การขับรถภาวนาได้หรือไม่

ได้ แต่ถ้าการขับรถแล้วมันจะเกิดอุบัติเหตุ ก็บอกแล้วว่างานหลักคืองานขับรถ งานขับรถเราภาวนา ภาวนาเพื่อให้สติสัมปชัญญะมันสมบูรณ์ ไม่ใช่ว่าขับรถไปด้วย ขับรถก็ขับรถไป แล้วสมาธิก็เป็นอีกตัวหนึ่ง ก็เลยจิตแยกเป็นสองดวงหรือ ดวงหนึ่งขับรถ ดวงหนึ่งจะเป็นสมาธิ มันไม่มี จิตมีดวงเดียว ฉะนั้น ทําหน้าที่แตกต่างหลากหลาย

นี่พูดถึงว่า มันเป็นอาการของจิตหรือเป็นร่างกายครับ

อันนี้พูดถึงการภาวนานะ เราจะบอกว่า ขับรถไป แล้วฝึกหัดภาวนาไป เพราะการภาวนานั้นทําให้คนถามได้ประโยชน์ขึ้นมา จากสิ่งที่ว่าเคยบวชมา เห็นคุณงามความดีมา แต่เวลาบวชออกมาแล้วเราก็มาใช้ชีวิตด้วยสิ่งเสพติดทุกชนิด เพราะอะไร

เพราะมันเป็นเรื่องของโลกไง ทั้งๆ ที่ว่าเราก็รู้ว่ามันไม่ดี แต่พอมาฟังธรรมะ เวลาฝึกหัด สิ่งนี้เขาบอกว่าเขาหยุดได้หมดเลย เขาเลิกได้เลย จนพ่อแม่ยังดีใจ

นี่ปัญญาชน ปัญญาชน เรามีปัญญาของเรา รักษาหัวใจของเราไง

แล้วทีนี้เขาบอกว่าเขาอยากจะบวช เคยคุยกับแม่หลายครั้งแล้ว แม่บอกว่า แม้แต่ชีวิตทางโลกยังไม่เป็นชิ้นเป็นอัน ถ้าบวชไปแล้ว เวลาสึกออกมาตอนเมื่ออายุแก่แล้วจะมาทําอะไรกินกัน

ส่วนใหญ่โลกคิดกันแบบนี้ ถ้าโลกคิดแบบนี้ ทีนี้เรามีความรับผิดชอบใช่ไหม เรามีความรับผิดชอบเพราะเรามีครอบครัว ถ้ามีครอบครัว เราก็ต้องดูแลครอบครัวของเราไป

ถ้าเรายังบวชตัวเองไม่ได้ เราก็บวชหัวใจเราไปก่อน บวชหัวใจ ถ้าบวชหัวใจไปแล้ว หนึ่ง แม่ก็ภูมิใจ ครอบครัวก็ดีใจ พี่น้องดีไปหมดเลย พี่น้องดีใจไปทุกคนเลย เพราะเราเลิกสิ่งเสพติดทั้งหมดได้ เราไม่มีสิ่งเสพติด ชีวิตเราก็กลับมาเป็นปัญญาชน เป็นปัญญาชน ชีวิตเรากลับมามีคุณค่า ชีวิตกลับมามีคุณค่า นี่ธรรมะมันให้ผลเป็นชั้นๆ ขึ้นมา

ธรรมะนี้ให้ผลประโยชน์มหาศาลเลย แต่เรายังไม่เห็นเลยว่าชีวิตเราที่เปลี่ยนไปมันได้คุณประโยชน์มามากขนาดนี้ แล้วถ้าภาวนาต่อเนื่องไป ถ้าภาวนาไปนะ มันมีความรู้ความเห็นภายในใจ อันนั้นมันก็ประเสริฐของมันขึ้นไปเป็นอีกชั้นหนึ่งไง ถ้ามันอีกชั้นหนึ่งมันก็อยู่ที่วาสนา

ถ้าพูดถึงว่าอยากจะบวช ใจคิดว่าเขาอยากจะบวช ตั้งใจว่าจะบวช แต่ทีนี้ว่าปรึกษาแม่หลายครั้งแล้ว แม่ก็บอกว่ามันยังเป็นอย่างนั้น

นี่พูดถึงความตั้งใจนะ ความตั้งใจ จากที่ว่าเราอยู่ของเราคนเดียวไง มนุษย์เกิดมา มนุษย์เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสมบูรณ์ไปด้วยรัตนตรัย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

เวลาเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เรามีศาสดา มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแบบอย่าง เรามีพระธรรม พระธรรมคือสัจธรรม เรามีพระสงฆ์ พระสงฆ์ที่เป็นครูบาอาจารย์ของเราที่ประพฤติดีปฏิบัติชอบ เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง

ถ้าเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง หัวใจเรามันไม่ว้าเหว่ หัวใจของชาวพุทธเรานี่ เรามีสติมีปัญญารักษาหัวใจของเรา รักษาตัวเรา มันเป็นประโยชน์กับเราขึ้นมาไง เป็นชาวพุทธแท้ เป็นชาวพุทธที่มีคุณค่า

แต่ถ้าเราบอกว่าเราเป็นชาวพุทธ เราเคยบวชมาแล้ว แล้วก่อนหน้านั้นเราก็ปล่อยชีวิตเราไปเป็นผลของวัฏฏะไง ปล่อยชีวิตเราไปตามแต่กระแส แล้วตามกระแสนั้นก็กระแสโลก แล้วก็ไปกับโลก แต่ถ้ากลับมาเป็นธรรมๆ นะ กลับมาของเรา เราจะฝึกหัด เราจะปฏิบัติ

ฉะนั้นบอกว่า เวลาปฏิบัติไปแล้วมันวูบ

วูบนั้นเราตั้งสติไว้ แล้วไม่ปล่อยให้เป็นแบบนั้น เรามีหน้าที่การงาน เราก็ต้องรักษาหน้าที่การงานของเรา เราต้องรับผิดชอบหน้าที่การงานของเรา หน้าที่ของเราขับรถเพื่อไปส่งสินค้า เราก็ต้องทําสิ่งนั้นให้สมบูรณ์ แล้วการภาวนามันเป็นต้นทุนชีวิตของเราเอง ถ้าต้นทุนชีวิตของเราเอง เราก็รักษาของเราเพื่อประโยชน์กับเรา

แล้วถ้าอนาคตถ้ามันจะได้เป็นไปนะ คนถ้ามันมีบุญ ถึงเวลาแล้วธรรมะจัดสรรให้ได้สมบูรณ์ตามความต้องการน่ะ ถ้าถึงตอนนั้นมันก็เป็นวาสนาของเรา

ถ้าถึงตอนนั้น เราไม่ต้องไปประชดชีวิตนะ คนที่จะเสียหายก็เพราะประชดประชันกันน่ะ การประชดประชันกันไม่มีประโยชน์อะไรทั้งสิ้น

ดูสิ สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น ขอเธอจงเป็นสุขๆ เถิด เป็นสุขๆ เถิด แล้วเราก็พยายามทําตัวของเรา ทําความดีของเราเพื่อชีวิตของเรา เพื่อความสุขของเรา

คนอื่นเขาจะชี้หน้า ใครจะบอกว่าเราเลวหรือเราเป็นคนดีดีเลิศขนาดไหน นั้นเป็นมารยาสาไถย เป็นคําพูดของคน ไม่จริง จริง จริงอยู่ที่การกระทํา จริงมันจริงที่เรา

เรา ใครจะติว่าเลวขนาดไหนนั้นก็เป็นนินทากาเล โลกธรรม ๘ เราไม่เป็นอย่างนั้น เราไม่ต้องไปกังวล ไม่มีสิทธิ์เลย เห็นไหม สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น จงเป็นสุขๆ เถิด แต่เราก็ต้องทําของเรา เราก็จะเป็นสุขๆ ของเรา

หลวงตาท่านสอน ใครจะดี ใครจะเลว เรื่องของเขาว่ะ เราจะทําความดี เราจะทําความดี

แล้วความดีคืออะไรล่ะ ฉะนั้น ทําความดีแล้ว หน้าที่การงานของเรา เราก็ทํา ผลประโยชน์ชีวิตความเป็นจริงของเรา เราได้ประสบ เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ สูดลมหายใจเต็มปอดเลย อันนี้เพราะว่างานหลักมันก็อีกเรื่องหนึ่ง ไอ้นี่มันงานรอง เราจะทําจิตของเราให้เป็นดังความปรารถนา

แล้วปล่อยรถวิ่งไปอย่างไรล่ะ

ฉะนั้น เวลาขับรถมันก็มีหน้าที่ เราก็ต้องดูแลรักษา ไอ้งานของเรา งานหัวใจของเรา เราดูแลรักษาอย่างนี้ ธรรมโอสถ ไม่ให้พญามาร ไม่ให้ครอบครัวของมารเข้ามารุมกัดรุมฉีกหัวใจของเรา นี้ก็เป็นเอกสิทธิ์ของเรา เป็นการกระทําของเรา

ฉะนั้น ทําได้ ขับรถก็ภาวนาได้ แต่ขณะนั้นเราภาวนาเพื่อป้องกันไม่ให้กิเลสมันครอบงําใจ

แต่ถ้าจะภาวนาจริงๆ เราควรจะงานเอก งานภาวนาเป็นงานหลัก งานหลักก็คือนั่งสมาธิ เดินจงกรม แล้วมีเวลาที่ไหนต้องทําอย่างนั้นมาพิสูจน์ พิสูจน์กับเวลาปฏิบัติวูบๆ

แล้วเวลามันเป็นจริงขึ้นมานะ ปัจจัตตัง รู้จําเพาะตน สันทิฏฐิโก รู้แจ้ง รู้แจ้งในใจของตน นั้นคือการปฏิบัติที่สมบูรณ์ เอวัง

เราไม่เล่นลิ้นกับใคร ลิ้นสองแฉก มันพูดได้ทั้งนั้นน่ะ
มันจะเอาดีใส่ตัว เวลามันพูดได้ทั้งนั้น ผิดถูกไม่รู้
ผิดถูกมันเป็นเรื่องความจริงนะ เป็นสัจจะนะ
กรรมมันให้ผล ให้ผลจริงๆ
แต่ไม่มีสํานึก
เราถึงบอกว่าเป็นการเล่นลิ้น
ลิ้นสองแฉก พูดเพื่อประโยชน์กับตน
แต่ถ้าเป็นจริงนะ มันพิสูจน์ได้
พิสูจน์ได้จากใจเรานี่แหละ

๕

แก้เล่นลิ้น

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

เรื่อง “ขอพร” คําว่า “ขอพรๆ” เราเคยสั่งไว้แล้วว่าไม่ควรจะเขียนคําถามมา เวลามาครั้งที่แล้วว่าจะขอมาพบ เราก็ไม่ให้พบ เราไม่ให้พบเพราะว่าเราได้คุยกันแล้วไง เราได้คุยกันแล้ว เราได้ตอบปัญหาไปเยอะมาก คําว่า “ตอบปัญหาไปเยอะมาก”

เวลาคนถามปัญหา ปัญหาถ้าเราได้ตอบแล้ว มันก็เหมือนกับเราได้คุยกันแล้ว ถ้าได้คุยกันแล้ว ถ้าทําตามนั้น สัจธรรมๆ มันก็เป็นตามนั้น ถ้าไม่ได้ทําตามนั้นมันก็แบบว่าต่อล้อต่อเถียง มันเป็นการต่อล้อต่อเถียง เอาแพ้เอาชนะ มันไร้สาระ

ถ้ามันไร้สาระ ถึงบอกว่า จะตอบคํานี้อีกครั้งหนึ่ง แล้วถ้าคราวหน้าเขียนมาจะไม่ตอบเหมือนเดิม จะไม่ตอบเหมือนเดิม แต่ที่เขียนมาคราวนี้แบบว่ามันน่าเห็นใจนิดหนึ่งที่เขาบอกว่ามันจะเป็นเวรเป็นกรรมกันต่อเนื่องไปไง มันควรจะจบกันที่นี่

ฉะนั้น คําถามเนาะ

ถาม : เรื่อง “ขอพร”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพเป็นอย่างสูงค่ะ สวัสดีปีใหม่ค่ะ ลูกขออวยพรให้หลวงพ่อมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงนะคะ ตอนนี้ลูกรู้สึกสบายใจดี ดีขึ้นแล้ว ลูกแค่ต้องการกราบขอขมาหลวงพ่อสําหรับปีที่ผ่านๆ มาเท่านั้นค่ะ ถ้ากรรมใดที่ลูกทําผิดพลาดไป ไม่ถูกต้อง ไม่เหมาะสม (ลูกเข้าใจว่าลูกทําผิดหมดค่ะ) ลูกเสียใจมาก ลูกไม่มีเจตนาค่ะ ขอความเมตตาหลวงพ่อช่วยงดโทษล่วงเกินอันนั้นด้วยค่ะ ลูกต้องขอโทษทุกคนด้วยนะคะ ลูกไม่ได้ศึกษามาก่อน ลูกไม่มีความรู้อะไรเลยค่ะ ลูกอยากจะก้าวเดินต่อไป ไม่อยากจะมีอะไรคั่งค้างในใจ ลูกจึงขอกราบขมามา ณ ที่นี้ด้วย กราบขอบพระคุณค่ะ ลงชื่อเขานะ

ตอบ : ไอ้สิ่งที่คั่งค้างๆ สิ่งที่คั่งค้าง สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น ผลของวัฏฏะๆ คนเกิดมาแล้วผลของวัฏฏะ เราจะมาเจอกันนะ เหมือนวัฏฏะไง เหมือนขยะ เวลาผ่านมามันลอยตามนํ้ามา มันมาเจอกัน แล้วมันก็จะแยกจากกันไป

มันมาพบกัน ผลของวัฏฏะ การเกิดการตาย เราเกิดมาภพชาติหนึ่งแล้วเราก็มาเจอกัน เสร็จแล้วเราก็ต้องตายพลัดพรากจากกันไป เวลาตายพลัดพรากจากกันไป ต่างคนต่างเกิด เวลามาพบมาเจอกัน เวลามาพบมาเจอกัน เวลาตายแล้วเราก็ต้องพลัดพรากจากกันไป ฉะนั้น สิ่งที่เป็นสัจจะ มันเป็นสัจจะอย่างนั้น ถ้าเป็นสัจจะอย่างนั้น นี่ผลของวัฏฏะๆ ไง

การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ สิ่งที่เรามาเจอกันแล้ว ถ้าเราทําสิ่งใดเป็นบุญกุศลร่วมกันเป็นสิ่งใดมันก็เป็นบุญกุศล มันเป็นสายบุญสายกรรมร่วมกันไป ถ้ามันเป็นความผิดพลาด เป็นความกระทบกระเทือนกัน มันก็เป็นบาปอกุศลที่ฝังใจกันไป นั่นพูดถึงผลของวัฏฏะๆ ไง

ฉะนั้น ผลของวัฏฏะ เวลาเราเกิดมาแล้วมาพบกัน เรามาเจอกัน หลวงพ่อก็ต้องเกิด แก่ เจ็บ ตาย เราก็ต้องตายไปข้างหน้า โยมก็ต้องเกิดมาแล้วมีครอบมีครัว มีสถานะทางสังคม มีต่างๆ โยมก็ต้องดํารงชีวิตไปจนกว่าโยมจะหมดอายุขัยไป พอหมดอายุขัยไปก็ต่างคนต่างไปไง

ทีนี้ต่างคนต่างไป เวลามีชีวิตอยู่ เรามาพบกัน เวลามาพบกัน เขามาอ่านในเว็บไซต์แล้วเขาติดใจเขาก็ถามปัญหามา เราก็ตอบปัญหาของเขามาเป็นขั้นเป็นตอนขึ้นไป แต่ปัญหามันถามแล้วถามเล่า ถามแต่ซํ้าๆ ซากๆ ไง ถ้าซํ้าๆ ซากๆ เวลาตอบอย่างหนึ่งก็ไปอีกอย่างหนึ่ง ตอบอย่างหนึ่งก็ไปอีกอย่างหนึ่ง ตอบจนแบบว่าเหมือนกับคนพูดกันไม่รู้เรื่อง

ถ้าคนพูดรู้เรื่องนะ สัจจะก็เป็นสัจจะนะ สัจจะเป็นสัจจะ ผิดเป็นผิด ถูกเป็นถูก ถ้าผิดเป็นผิด ถูกเป็นถูก เราพูดเทศนาว่าการกันไปแล้ว ได้ตอบปัญหาไปแล้ว ก็แก้ไขดัดแปลงให้เป็นตามนั้น ถ้าแก้ไขดัดแปลงไปตามนั้นแล้ว ถ้ามันทําเสร็จตามนั้นแล้วมันไม่มีผล มันไม่เป็นความจริง ก็พูดมาสิว่ามันไม่มีผล ไม่เป็นความจริงอย่างไร

ไอ้นี่ไม่อย่างนั้นน่ะ ชักเข้าชักออก ชักเข้าชักออกอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วเหมือนกับเอาแพ้เอาชนะกันน่ะ มันมาพูดกันแบบว่ามันไร้สาระ

นี่เขาบอกว่าเขาผิด เขาว่าเขายอมรับผิด สิ่งที่ผิดพลาดไปแล้ว ผิดพลาดไปแล้ว สิ่งที่ผิดพลาดไปแล้วก็ผิดพลาดไปแล้วใช่ไหม แล้วสิ่งที่มีอะไรค้างคาใจ ไม่อยากให้มีค้างคาใจกันไป

ไอ้ตรงนี้ ที่อยากจะพูดก็พูดตรงนี้ ไอ้ที่ว่าจะพูดอยู่วันนี้ก็แค่นี้แหละ แค่ว่า ถ้าไม่อย่างนั้นมันจะมีสิ่งที่ค้างคาใจกันไป เรามาพบกัน เรามาทําสิ่งใดแล้วมันเป็นเวรเป็นกรรมต่อไป

อโหสินะ เราไม่มี อย่างที่ว่า เราไม่ได้ผูกเจ็บใครทั้งสิ้นนะ เพราะอะไร เพราะว่าเราก็มาเพื่อจะแก้ไขเราเหมือนกัน ถ้าเราจะมาแก้ไขสิ่งใด ถ้าสิ่งที่ไม่ดีงามเราก็จะทําให้มันดีขึ้นมา จะทําให้มันดีงามขึ้นมา สิ่งใดที่มันผิดพลาดไปก็ขออภัยต่อกัน นี่เป็นลูกศิษย์เป็นอาจารย์กันมา มหาปวารณาวันออกพรรษาแล้วเขาก็ปวารณากันไป ถ้ามีสิ่งใดผิดพลาดกันก็ให้เตือนกันให้บอกกัน นี่มันก็จบกันไป นี่มันก็จบกันไปใช่ไหม ทีนี้จบกันไป

ทีนี้เวลาที่ตอบปัญหาไป ภาษาเรานะ คนมีสัตย์ คําไหนคํานั้น พูดคําเดียว พูดเสร็จแล้วก็คือว่าเสร็จ นี่ก็เหมือนกัน เวลาพูดแล้วก็แล้วกันไป จบก็คือจบไปแล้ว เป็นสัตย์นะ นี่คืนคํา กลืนนํ้าลายตัวเอง คําว่า “กลืนนํ้าลายตัวเอง”

นิสัยเราเป็นแบบนี้ พูดคําไหนคํานั้น แล้วพอพูดไปแล้ว พูดแล้วก็ชักเข้าชักออก ชักเข้าชักออก มันน่าเบื่อหน่าย พอมันน่าเบื่อหน่ายนะ ภาษาเราว่ามันเสียเวลา มันเสียเวลา เสียเวลาที่เราจะตอบปัญหาคนอื่น เสียเวลาที่เราจะมาพูดคุยกับคนอื่น

ถ้ามันเป็นการเสียเวลา เป็นการพรํ่าเพ้อ เราจะบอกว่า ภาษาโลกนะ มันแค่พูดกันแค่ปาก มันไร้สาระ พอไร้สาระแล้ว แล้วพูดยํ้าแล้วยํ้าเล่ามันก็ยังยํ้าอยู่อย่างนั้นน่ะ มันก็พลิกไปพลิกมาอยู่อย่างนั้นน่ะ แล้วมันเสียเวลาเราเปล่าๆ เราถึงได้ให้มันจบกันไป

แต่ถ้าบอกว่า สิ่งใดที่มันค้างคาใจกัน ขอขมาลาโทษ

เราไม่ถือโทษตั้งแต่ต้น ว่าอย่างนั้นเลย ถ้าเราถือโทษนะ เราจะมาเปิดเว็บไซต์ไม่ได้ การเปิดเว็บไซต์นี้เขาวางแผนนะ เปิดเว็บไซต์เอาแบบหลวงตา ถ้าใครมีทุกข์ ใครมีความไม่เข้าใจสิ่งใดในศาสนา ให้ถามเข้ามาได้

แต่จะมาระบายอารมณ์ใส่เว็บไซต์เราไม่ได้ เราถึงแบบว่าไม่มีการโต้ตอบ ถ้าเขียนปัญหามา เราก็ตอบปัญหานั้นไป วางแผนไว้แล้วว่าไม่ให้มันกระทบกระเทือนกัน ไม่ให้มาถากมาถางกัน

เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลยนะ คนเกิดมาถือขวานกันมาคนละเล่มคือปาก ถากกันไปก็ถากกันมา

ถ้าเราจะมาถากกันแล้วไม่ต้องถาก แต่ถ้ามีปัญหาอะไรถามเข้ามา แล้วถ้ามันเป็นธรรม เราจะตอบไป เราตอบไปเพราะว่าเวลาเราบวชใหม่ๆ เราแสวงหาครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ตอบผิดตอบถูก ตอบโดยความเข้าใจของเขา

ไอ้เราบวชใหม่ๆ เราก็เชื่อนะ ปฏิบัติไปหลงใหลไปกับเขา ผิดพลาดไปกับเขา จนกว่าพอเจอหลวงปู่จวน “สิ่งที่ว่ามันสงบๆ มา อวิชชาอย่างหยาบๆ คือความฟุ้งซ่านของพวกเรามันแค่สงบตัวลง อวิชชาอย่างกลางท่านยังไม่เห็นมันเลย อวิชชาอย่างละเอียดในใจของท่านอีกมหาศาลเลย”

เออ! จริง จริง ตั้งแต่นั้นมาก็อยู่ที่นั่นปักหลัก แล้วเอาจริงเอาจังกับท่าน เพราะว่าอะไร เพราะคนคอยตอบคอยบอกมันมี ควาญประจําช้าง ในเมื่อช้างมันมีควาญคอยฝึกหัดแล้วมันก็ติดควาญนั้น แต่พอเครื่องบินตก เราก็หันหัวเข้าบ้านตาดเลย

เพราะมันเคยผิดพลาดมามาก เคยผิดพลาดมามาก แล้วไอ้ควาญช้างที่มันไม่เป็นมันพยายามจะเอาช้างไปเที่ยวเป็นช้างเร่ร่อนหาแต่ผลประโยชน์ของมัน ไอ้เราก็เป็นช้างแบบนั้น โดนเขาชักนําไป เลี้ยงอ้อยๆ จะกินมันก็คอยเอาเหล็กแหลมทิ่มแทง โฮ้! มันทุกข์ สภาพแบบนั้นน่ะ เจอสภาพแบบนั้นมา

ฉะนั้น ในปัจจุบันนี้ที่มาตอบปัญหาอยู่ทุกวันนี้ก็เพราะสภาพอันนั้นน่ะมันฝังใจ ไปไหนมา สามวาสองศอก ถามอย่างหนึ่งก็ตอบไปอีกอย่างหนึ่ง แล้วไอ้คนไม่เป็นมันก็อะไรเป็นวุฒิภาวะไปวัดไม่ได้ มันก็เชื่อตามๆ กันไป

ไอ้เรานี่มาพูดๆ อยู่นี่ เราก็พยายามวางแผนไว้เลย เว็บไซต์ ถ้าใครอ่านแล้วมีสิ่งใดเป็นประโยชน์ สาธุ ถ้าใครอ่านแล้วขัดหูขัดตา ไม่เป็นประโยชน์กับใคร ก็ให้ผ่านไป นี่ไง ทําประโยชน์กับโลกไง นี่วางแผนมาอย่างดี

แล้วพอมาตอบปัญหานี้ มันถามไปถามมาซํ้าๆ ซากๆ

บอกสิ่งใดก็แล้วแต่ เราก็ทําตามนั้นสิ ถ้าทําแล้วมันไม่ประสบความสําเร็จหรือทําแล้วมันผิดพลาดก็เขียนมาติเตียนได้เลย หลวงพ่อบอกอย่างนี้ๆๆ แล้วมันไม่เป็นอย่างนี้ๆๆ ก็ว่ากันมาตามนั้น ก็พูดมาสิว่าเวลาทําแล้วมันผิดอย่างไร

มันไม่อย่างนั้นน่ะ โอ้โฮ! มันนํ้าท่วมทุ่งอะไรก็ไม่รู้ ก็เลยให้มันจบกันไป เห็นไหม

แล้วเวลาทําสิ่งใดไป เราถึงวางแผนไว้แล้วเพื่อจะมาช่วยโลกๆ ทั้งนั้นน่ะ เพื่อประโยชน์ ถ้าเป็นโทษไม่เอา เวลาคนนู้นคนนี้มา เข้ามาศึกษาแล้ว เข้ามาดูแลแล้วก็อยากจะช่วยเหลือ ขอเลขบัญชี จะไปเปิดบัญชีเพื่อเรี่ยไรมาช่วยเหลือ

ไม่ต้องๆๆ เราบอกแล้ว เราหาเรื่องเอง เราต้องรับผิดชอบเอง ไม่ต้องมายุ่ง ไม่ให้ใครเข้ามายุ่งทั้งนั้นน่ะ เพราะเพื่อประโยชน์กับโลกไง ทีนี้ประโยชน์กับโลก นี่คําถามไง

ฉะนั้นบอกว่า “ถ้าสิ่งใดที่ผิดพลาด ลูกเข้าใจผิดไปก็ให้จบกันไป เสียใจมาก ไม่มีเจตนา ขอความเมตตาหลวงพ่อช่วยงดโทษให้”

ตั้งแต่ลงมาเปิดเว็บไซต์ก็รู้อยู่แล้วว่ามันจะมีปัญหาอะไร แล้วถ้ามีปัญหาอะไรไปแล้ว เราไม่ต้องการพบปัญหาใดๆ ทั้งสิ้น ปัญหาของโลกก็ให้โลกเขาแก้ไขกันไป ปัญหาของธรรม ใครประพฤติปฏิบัติแล้วมีความไม่เข้าใจ มีความติดขัดอย่างใดให้ถามมา

แล้วถ้าเราตอบไปแล้ว เราตอบแล้วมันผิดพลาด ครูบาอาจารย์ในประเทศไทย ครูบาอาจารย์ในโลกนี้มีเยอะแยะ เวลาตอบไปมันเป็นสาธารณะ ใครก็เห็นได้ทั้งนั้นน่ะ เอามาวิเคราะห์วิจัยได้ ถ้ามันผิด มันไม่ถูกต้องอย่างใดก็ว่ากันไปตามนั้น

แต่ถ้ามันถูกต้องหรือว่ามันตอบไปแล้วเรายังทําไม่ได้ ก็พยายามจะฝึกหัดปฏิบัติให้มันได้ผลตามนั้น เพราะผลตามนั้นมันเหมือนกับยาทางเคมี เวลาเจ็บไข้ได้ป่วยเขาให้ยาแล้ว ยาทางเคมีนั้นมันก็จะไปให้ผลกับกิเลส ไปให้ผลกับความเศร้าใจอันนั้น ถ้ามันทําแล้วมันมีผลข้างเคียงอะไรก็บอกมา ถ้าถามปัญหาอย่างนี้เราพอใจมากนะ

ไอ้นี่มันนํ้าท่วมทุ่งอะไรร้อยแปดไปเลยล่ะ กลายเป็นศิราณีตอบปัญหาหัวใจอย่างนั้นน่ะ โอ๋ย! ไม่ใช่ ไอ้นี่ไม่ใช่ศิราณีนะ ไอ้นี่เขาตอบปัญหาธรรมะ ปัญหาหัวใจไม่ต้องเอามาถาม ปัญหาหัวใจมันเรื่องกิเลสทั้งนั้นน่ะ แล้วมันจบกันไปแล้ว ถ้าจบไปแล้วก็คือจบ

ที่พูดวันนี้เพราะต้องการบอกว่า เขาบอกว่าไม่อยากให้มันมีอะไรค้างคาในใจของเขา

เราจะบอกว่า สพฺเพ สตฺตานะ เราเป็นมนุษย์ เราเป็นสัตว์มีชีวิตเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น จงเป็นสุขๆ เถิด อย่าได้เบียดเบียนซึ่งกันและกันเลย เราไม่เบียดเบียนใครทั้งสิ้น

แต่เวลาตอบปัญหาธรรมะ ถ้าใครยึดมั่นถือมั่นในความรู้ความเห็นของเขามันอาจสะเทือนใจเขาบ้าง อันนั้นก็ขออภัย เพราะเราก็พูดโดยสัจจะ เราเชื่อของเราอย่างนี้ เราพูดตามสัจจะความจริงอย่างนี้ ถ้ามันไปกระทบกระเทือนหัวใจใครบ้าง อันนั้นก็ขออภัย

แต่สิ่งที่ว่า สพฺเพ สตฺตา เป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น จงเป็นสุขๆ เถิด อย่าเบียดเบียนซึ่งกันและกันเลย เราไม่มีสิ่งใดที่จะมาผูกใจเจ็บมาตั้งแต่ต้น ถ้ามันมีสิ่งใดผูกใจเจ็บ เราไม่ต้องเปิดเว็บไซต์ เราอยู่โคนต้นไม้เฉยๆ เราก็ไม่มีอะไรกระทบกระเทือน แต่นี่เราทําของเราแล้ว

ไม่มี ให้อภัยกันทั้งสิ้น เราให้อภัยทั้งสิ้น ไม่มีสิ่งใดผูกอาฆาตมาดร้ายใครทั้งสิ้น เราออกมาหาเรื่องเอง ถ้าเราจะสะดุดล้มเองบ้าง มันก็คงจะไปใส่ยาแดงแผลถลอกปอกเปิกของเราเองได้ ไม่มีปัญหา ไม่มีปัญหานะ

เราจะบอกว่า ผู้ถามให้สบายใจได้ ไม่มีสิ่งใดจองเวรจองกรรมต่อกัน ไม่มี สะอาดบริสุทธิ์ แล้วจะตอบอันนี้เป็นอันสุดท้าย แล้วไม่ต้องเขียนมาอีกเนาะ ไม่เอา เพราะโดยสัตย์ มันเป็นสัตย์ว่าจบคือจบ แล้วถ้ามันจะมาอีกมันก็ต้องไป ภาษาเราว่า กวนนํ้าให้ขุ่นอยู่นั่นน่ะ ไม่เป็นประโยชน์หรอก

ฉะนั้น ไอ้เรื่องที่ว่าจะผูกใจเจ็บ ไอ้พวกที่ว่ามันตกค้างในใจ เลิกแล้วต่อกัน ไม่มีสิ่งใดผูกพันต่อกัน ถ้าจะมีก็มีแต่คุณงามความดี มีก็แบบว่า เราเป็นมนุษย์ด้วยกัน เราเกิดมาพบพระพุทธศาสนาด้วยกัน พระพุทธเจ้าฝากธรรมวินัยไว้กับบริษัท ๔ ด้วยกัน เราเป็นชาวพุทธด้วยกัน ต่างคนต่างแสวงหาความดีของตัวเองเนาะ ในเมื่อเราคุยกันแล้วไม่เข้าใจต่อกัน จบ

ถาม : เรื่อง “การบริจาคสร้างอาคารปฏิบัติธรรม”

กราบนมัสการหลวงพ่อด้วยความเคารพอย่างสูงเจ้าค่ะ หนูมีคําถามเพื่อขอเมตตาหลวงพ่อตอบดังนี้ค่ะ

เมื่อเราถวายปัจจัยเพื่อสร้างอาคารปฏิบัติธรรมในวัดแห่งหนึ่งแล้ว แต่วัดกลับชะลอไม่ลงมือสร้าง ด้วยเหตุผลว่าจะเป็นภาระในการดูแล ทั้งๆ ที่ตอนแรกพระรูปหนึ่งที่เป็นหัวหน้านําสร้างได้กราบเรียนขออนุญาตเรียบร้อยแล้ว โยมจึงอยากทราบว่า เมื่อเราจบปัจจัยอธิษฐานจิตแล้ว แต่การณ์กลับเป็นเช่นนี้ จะส่งผลเป็นอย่างไรคะ ขอบพระคุณค่ะ

ตอบ : จะส่งผลเป็นว่าไม่ได้สร้างสิคะ สิ่งที่มันไม่ได้สร้างแล้วมันก็จบไปแล้วสิคะ

นี่ไง เวลาที่ว่าเป็นสัจจะเป็นความจริงนะ ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริง อริยสัจเป็นอริยสัจ สัจจะเป็นสัจจะ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่เคยได้สร้างสิ่งใดเลย

เราอยู่กับหลวงตานะ หลวงตาเวลาท่านพูด ท่านพูดด้วยความภูมิใจ “เรายังระลึกไม่ได้เลยว่าเราไปสร้างถาวรวัตถุไว้ที่ใดบ้าง ไม่มี”

หลวงตาท่านไม่สร้างถาวรวัตถุเลย ท่านไม่ทําเลย แต่เวลาหลวงตาท่านทํานะ ท่านทําท่านพยายามกระหนาบ ท่านพยายามให้พระประพฤติปฏิบัตินะ

เวลาพระลาท่านออกไปวิเวก เวลาออกไปวิเวก ออกไปประพฤติปฏิบัติ เวลากลับมาท่านจะถามเลย ได้อะไรมาๆ ได้ยาฝิ่นมาหรือได้สัจธรรมมา

ใครอยู่ที่บ้านตาด เวลาลาท่านไปวิเวกนะ เวลากลับมา ตอนนั้นน่ะหนาวที่สุด ท่านจะถามว่า ไปที่ไหนมา ไปป่าไหนมา ไปเขาไหนมา

แต่ถ้าเราไม่ได้ไป เราก็ไปเทศบาล ๑ เทศบาล ๒ มา ท่านบอกว่า ถ้าไปเทศบาล ๑ เทศบาล ๒ คือเข้าไปคลุกคลี เข้าไปในสังคม มันจะได้ยาเสพติดมา

ยาเสพติดคือหัวใจมันไปเสพติด หัวใจมันไปรู้ไปเห็นสิ่งใดแล้ว เราจะไปละกิเลส กลับไปเพิ่มกิเลสนะ เราอยากจะเป็นนักธุรกิจ เราอยากไปรู้ไปเห็นต่างๆ มันไปสะสมสิ่งนั้นมา สิ่งนั้นมันเป็นอะไร ในทางศาสนาบอกนั่นน่ะเป็นยาเสพติด

แต่ถ้าเวลาไปวิเวกมานะ เข้าไปป่านั้นไปเขานั้น ไปภาวนาแล้วจิตมันสงบอย่างนั้น มันฝึกหัดใช้ปัญญาอย่างนั้น มันทําอย่างนั้น ท่านบอก เออ!

นี่ออกไปวิเวกได้ยาเสพติดมาหรือได้คุณธรรมมา

ถ้าได้คุณธรรมมา นี่เวลาท่านเน้น ท่านเน้นตรงนี้ไง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่เน้นการก่อสร้าง ไม่เน้น เวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมา ที่ไหนก็ได้ ที่ไหนก็ได้ ยิ่งที่ไม่ต้องไปคอยดูแล โคนไม้ต่างๆ นั่นมันเป็นประโยชน์มาก นี่พูดถึงว่าถ้าเป็นกรรมฐานจริงๆ นะ

แต่นี่ไม่อย่างนั้นน่ะสิ พอนี่ไม่อย่างนั้น เขาบอกว่า ถวายปัจจัยไปแล้วสร้างสถานที่ปฏิบัติธรรม พอไปสร้างสถานที่ปฏิบัติธรรมแล้ว โอ้โฮ! ตั้งใจนะ พวกเรามานั่งกันอยู่นี่ เราจะมาร่วมเงินกันจะมาสร้างสถานที่ปฏิบัติธรรม แล้วเอาเงินรวมกัน พอรวมกันเสร็จแล้วก็จะมาเขียนแปลนกัน พอเขียนแปลนก็เริ่มทะเลาะกันแล้ว เฮ้ย! ต้องนั่งอย่างนี้ เฮ้ย! ต้องปฏิบัติอย่างนั้น แล้วเวลาไปก่อสร้างก็ทะเลาะกันอีกรอบหนึ่ง พอเสร็จแล้วนะ ก็จะทะเลาะกันอีกรอบหนึ่ง

นี่ไง เวลาเราจะประพฤติปฏิบัติเราก็ห่วงไปหมดเลย ห่วงความสะดวก ห่วงปฏิบัติแล้วมันจะปฏิบัติไม่ได้ ถ้าปฏิบัติแล้วมันต้องนั่งระยะห่างกันประมาณห้าเมตร ไอ้ข้างหน้าก็เข้ามาข้างหลังไม่ได้ โอ้โฮ! มันวางแผนไว้หมดเลยนะ สร้างกันเสียอย่างดีเลยนะ เวลาไปนั่งสองนาทีทะเลาะกันแล้ว นั่งไม่ได้

ครูบาอาจารย์ท่านถึงพูดไง หลวงตาท่านพูดบ่อยมาก เวลาเริ่มต้นก็ทําแก้รําคาญ เวลาเราจะปฏิบัติ อยู่คนเดียวมันก็คิดมาก คิดมากก็หาเรื่องคิด ทําแก้รําคาญ พอทําไปๆ นะ พอมันติด ทีนี้ไม่ทําจะรําคาญแล้ว

ทีแรกก็ทําเพื่อแก้รําคาญนะ แบบว่างานอดิเรกไง ทีแรกก็ทําเป็นงานอดิเรก พอทําไปทํามาเป็นงานจริงแล้ว ไอ้การภาวนาจะเป็นงานจริงเลยกลายเป็นงานอดิเรกไง งานจริงก็เลยเป็นงานก่อสร้างไง

การก่อสร้าง อู๋ย! สถานที่ปฏิบัติธรรมนะ สร้างไว้ปฏิบัติธรรมนะ อู้ฮู! ได้บุญมหาศาลเลย โอ๋ย! สร้างแล้วถ้าใครมาปฏิบัติเป็นพระอรหันต์สักองค์หนึ่งนะ โอ้โฮ! เราจะได้บุญมหาศาลเลย โอ้โฮ! คิดไปนู่นเลยนะ แล้วพอทําเสร็จแล้วมันทะเลาะกันบ้านแตกสาแหรกขาด ไม่รู้ว่าพระอรหันต์สักองค์ก็ไม่ได้ แล้วพวกมันก็อกจะแตก อกจะระเบิด

นี่เริ่มต้น เห็นไหม แต่หลวงปู่มั่นท่านเริ่มต้นมาเลย จากบวชแล้วเราเข้าป่าเข้าเขาไป เราจะประพฤติปฏิบัติตามมีตามได้ ที่ไหนมันมีอย่างใดเราก็ทําอย่างนั้น เวลาตอนท่านไปอยู่กับมูเซอ เวลาเขาเข้าใจผิด

เดินจงกรมตั้งแต่ในป่า รากไม้ทั้งนั้นเลย เดินจนเรียบ สุดท้ายแล้วพอพวกมูเซอมันลงใจแล้ว “อู้ฮู! ตุ๊ ตุ๊อยู่ได้อย่างไร อยู่ได้อย่างไร มาเดินได้อย่างไร เดินได้อย่างไร” นี่เวลาเขามาเห็น

ขอให้เราทําจริงทําจังเถิด ขอให้เราปฏิบัติจริงเถิด แล้วสิ่งที่มันอํานวยความสะดวกมันจะตามมาเอง แต่นี่ยังไม่ทําสิ่งใดเลย จะสร้างแต่สิ่งอํานวยความสะดวกไว้เพื่อจะปฏิบัติ

ทุกคนนะ ก่อนมันจะปฏิบัติมันจะต้องสร้างสิ่งอํานวยความสะดวกก่อน แล้วพอมันจะไปสร้างแล้วมันก็สร้างยังไม่เสร็จเลย มันทะเลาะกันยังไม่เลิกนู่นน่ะ

อันนี้พูดถึง ถ้าครูบาอาจารย์ถ้าท่านมีสายตาไกลเสียหน่อยหนึ่ง ไอ้เรื่องการก่อสร้างๆ ที่ไหนก็ได้ ปฏิบัติไป ไอ้ที่มันจะสร้างได้ มันจะสร้างได้มันก็ต้องแบบว่า บอกว่ามีหลักหน่อยหนึ่งน่ะ ถ้าไม่มีหลักแล้ว

การก่อสร้าง หลวงตาท่านสอนนะ การก่อสร้าง การคลุกคลี เป็นศัตรูของการปฏิบัติ เป็นตรงข้ามกับการปฏิบัติ การปฏิบัติเพื่อความสงบความระงับ การก่อสร้าง การคลุกคลี การพูดคุยเป็นศัตรูของการปฏิบัติทั้งนั้น ก่อนที่เราจะปฏิบัติ เราไปสร้างศัตรูกับการปฏิบัติก่อน แล้วค่อยมาปฏิบัติ

แต่ครูบาอาจารย์ของเรา ท่านปฏิบัติฆ่ากิเลสก่อน ท่านไม่ไปเอาศัตรู เอาสิ่งที่มาทําลายการปฏิบัติเอามาเป็นเนื้อเป็นนํ้าก่อน

ไอ้ของเราเริ่มต้นอยากจะปฏิบัติ จะสร้างอาคารปฏิบัติธรรม เริ่มต้น เริ่มต้นก็ไปสร้างไปทําแต่เรื่องที่เป็นสิ่งตรงข้ามกับการปฏิบัติ แล้วก็ยังอ้างว่าจะเป็นการปฏิบัติ สังคมเป็นกันแบบนี้ เพราะอะไร เพราะวุฒิภาวะของสังคมมันไม่มี

แต่ถ้าวุฒิภาวะของสังคมมี เราอยู่กับครูบาอาจารย์มา ครูบาอาจารย์ท่านเตือนประจํา ท่านเตือน ท่านคอยตรวจคอยสอบ แล้วถ้าพระหรือใครมีความรู้สึกนึกคิดอย่างนั้น ท่านบอกพวกพระพวกนี้มีแววนะ มีแววเสียหายหมด มีแววออกนอกทางหมด เพราะอะไร

เพราะเริ่มต้น เริ่มต้นก็ทําเพื่อแก้รําคาญ พอทําไปๆ ไม่ทํา รําคาญนะ พอไม่ทํา รําคาญ ทีนี้เดือดร้อนโยมแล้วแหละ “โยมก็มีนํ้าใจจะมาปฏิบัติใช่ไหม แต่ถ้ามาปฏิบัติ เราก็มีโครงการจะสร้างที่ปฏิบัติน่ะ เดือดร้อนกันหมดเลย”

อ้าว! ก็อยากเข้ามาปฏิบัติ แล้วเขามีโครงการจะสร้างอาคารปฏิบัติ เราจะทําอย่างไร ก็เดือดร้อนกันไปหมดน่ะ ถ้าหัวหน้าไม่มีกึ๋นมันจะพาลูกน้องเดือดร้อนหมด

ถ้าหัวหน้ามีกึ๋นนะ พยายามจะให้เรียบง่าย การปฏิบัติที่ไหนก็ได้ คนเราเกิดมามีชีวิตนะ เวลาเน้น เน้นยํ้าหัวใจ หัวใจมันทําที่ไหนก็ได้

เวลาเราพูดนะ เมื่อก่อนเราอยู่ในป่า เวลาฝนมันตก เราเดินชายคา เราก็ว่าเราชมตัวเองนะว่าสุดยอด เวลามาอ่านประวัติหลวงปู่หลุย ชิดซ้ายเลย ท่านเดินจงกรมในกลดน่ะ กลดที่แขวนไว้ หลวงปู่หลุยเดินจงกรมได้

ฟังครูบาอาจารย์สิ เวลาหลวงปู่ชอบ เมืองเลย หน้าหนาวเป็นนํ้าแข็งนะ มันอ้างเล่ห์จะไม่ปฏิบัติ ไปนั่งแช่ในตุ่มเลย

ครูบาอาจารย์ของเราปฏิบัติมาแต่ละองค์นะ ตรงข้ามกับกิเลส ไม่ชอบสิ่งใด ทําอย่างนั้น ถ้าชอบ ไม่ทํา ถ้าทําอย่างนั้นแล้ว มันถึงเหลือมาเป็นครูบาอาจารย์ของเราไง

แล้วในปัจจุบันนี้มีสภาพแบบนี้ มันจะเหลืออะไร

หลวงตาท่านพูด “ปฏิบัติพอเป็นพิธี”

เห็นครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติแล้วมีชื่อเสียง เราก็จะปฏิบัติบ้าง เวลาปฏิบัติบ้างก็นี่ไง เริ่มต้นยังไม่ได้ทําอะไรเลยนะ มีปัญหาแล้ว นี่ปัญหาการก่อสร้างอาคารปฏิบัตินะ ไม่ใช่การปฏิบัตินะ ยังไม่ได้ปฏิบัติเลย แล้วถ้าปฏิบัติล่ะ

“ถ้าเราถวายปัจจัยเพื่อการก่อสร้างสถานที่ปฏิบัติธรรมในวัดแห่งหนึ่ง แล้วทางวัดกลับชะลอการลงมือก่อสร้าง ให้เหตุผลว่ามันเป็นภาระการดูแล ทั้งที่ตอนแรกพระรูปหนึ่งเป็นหัวหน้า”

ถ้าเวลาเป็นภาระดูแล มันก็รู้ว่าเป็นภาระอยู่แล้ว แล้วเริ่มต้นเราเริ่มต้นมาแล้ว พอเริ่มต้นมาแล้ว เขาร่วมมือมาแล้ว พอร่วมมือมาแล้วไม่ได้สร้าง ไม่ได้สร้างก็คุยกันให้มันจบสิ้นไป

แต่ทีนี้คําถามนะ เขาบอกว่า “แล้วถ้าเราจบปัจจัยอธิษฐานจิตแล้ว แต่กลับไม่ทําเช่นนั้น มันจะส่งผลหรือไม่อย่างไรคะ”

การส่งผลก็ส่งผลเจตนาที่เราถวายสงฆ์ เราถวายวัดเพื่อให้การก่อสร้าง เพื่อเป็นสิ่งที่ปฏิบัติ แล้วถ้าเขาไม่ได้ก่อสร้าง ไม่ได้ก่อสร้างมันก็เป็นเจตนา เจตนาที่เขาทําผิดพลาดอย่างใด ถ้าเจตนาผิดพลาดอย่างใด ถ้ามันเป็นธรรมนะ ถ้ามันมีความจําเป็น เขาก็โอนเงินนั้นไปทําผลประโยชน์ในวัดอย่างนั้น มันก็เป็นเรื่องหนึ่งนะ แต่ถ้าเขาไม่ได้โอนเงินวัดไปทําประโยชน์เพื่ออย่างนั้น เขาโอนเงินเป็นเรื่องส่วนตัวของเขา นั่นก็เป็นกรรมของสัตว์ เป็นกรรมของเขา

ทีนี้พอมันมา พระเขาก็มีทางหลีกเลี่ยงได้ ทางหลีกเลี่ยง อย่างเช่น เราจะมีสิ่งนี้เป็นของของสงฆ์ พอของของสงฆ์เสร็จแล้ว แล้วถ้ามันเป็นพระป่า เป็นพระป่าเขาก็ทําอุปโลกน์ซะ แบ่งตั้งแต่เถระลงมาเลยนะ เอามาแบ่งกัน จากเถระ ถ้าเป็นของสงฆ์ แล้วเงินเป็นของสงฆ์นี้จะแบ่งได้หรือไม่ อันนี้พูดภาษาเรานะ ฉะนั้น สิ่งนั้นมันเป็นที่เจตนา ถ้าเจตนาของเขาอันหนึ่ง

แต่นี่คนถามเพราะเงินของเขา เขาจะให้ตอบเป็นวิทยาศาสตร์เลยว่า ถ้าเงินของเขา เขาไปทําแล้วมันจะเกิดผลอย่างใด

เกิดผลมันอยู่ที่กรรมนะ อย่างเช่นอย่างเวลาพระเรา ถ้าพระทุจริต เวลาฉันอาหารเท่ากับกลืนคําข้าวที่เป็นถ่านแดงๆ แต่ละคํากลืน เวลาบิณฑบาตมา เวลาครูบาอาจารย์ของเราเวลาท่านประพฤติปฏิบัติ ท่านบอกว่า “ตั้งแต่บัดนี้ไป เราฉันอาหารด้วยความไม่เป็นหนี้”

คําว่า “ฉันอาหารด้วยความไม่เป็นหนี้” เราจะบอกว่าถ้าเป็นความเชื่อของเรานะ เราว่านั่นพระอรหันต์นะ ถ้าพระอรหันต์ท่านพูดนะ ท่านบอกว่าท่านฉันอาหารด้วยความไม่เป็นหนี้

แต่ถ้าเราเป็นพระสมมุติ สมมุติสงฆ์ยังเป็นปุถุชนอยู่นี่ ฉันอาหารมีหนี้เวรหนี้กรรมนะ ฉันอาหารด้วยความเป็นหนี้นะ

แต่เวลาเราฟังครูบาอาจารย์ท่านพูดมา เวลาท่านพูดกับพระไง “ตั้งแต่บัดนั้น เราฉันอาหารด้วยความไม่เป็นหนี้”

คําว่า “ฉันอาหารด้วยความไม่เป็นหนี้” เพราะไม่มีหนี้แล้ว คือท่านสะอาดบริสุทธิ์แล้ว คําว่า “สะอาดบริสุทธิ์” นะ ทําลายภวาสวะ ทําลายภพ ทําลายแก่นของหัวใจแล้ว มารหาไม่เจอ นั้นคือความไม่เป็นหนี้ เพราะมารหาไม่เจอ นั่นเวลาฉันอาหารด้วยความไม่เป็นหนี้ สิ่งที่มีเจตนาที่สะอาดบริสุทธิ์อย่างนั้นมันก็จบ

แต่ถ้าเรายังสมมุติสงฆ์กันอยู่ เรายังฉันอาหารที่เป็นหนี้ เรายังมีหนี้เวรหนี้กรรมอยู่ บิณฑบาตมาต้องทําให้ตามธรรมวินัยให้มันสมบูรณ์ขึ้นมาเพื่อให้พ้นจากโทษจากภัย เพื่อความสะอาดบริสุทธิ์ เวลาไปภาวนามันจะได้ภาวนาสะดวก ได้สิ่งใดมาให้เป็นสัมมาทิฏฐิ ให้มันถูกต้องดีงาม แล้วปฏิบัติให้มันเป็นความจริงนั้น

ถ้าพระที่จะปฏิบัติ ที่ว่าเวลาจะประพฤติปฏิบัติให้เรียบง่าย แล้วปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ เขาห่วงตรงนี้มาก

เราอยู่ในวงปฏิบัติ สมัยที่เราอยู่ป่าใหม่ๆ เวลาออกป่าไป เวลาพระเข้าป่าไป จะมาปลงอาบัติ จะมาอะไรร้อยแปดเลย

ทุกคนอยากได้ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วความทุจริต อกุศล คําว่า “อกุศล” เราเป็นคนทําผิด เวลาจะมาภาวนา กิเลสมันขึ้นแล้ว เอ็งโกหก เอ็งเพิ่งทําสิ่งนั้นมา มันเป็นความวิตกเป็นความกังวล เอาใจไม่อยู่หรอก

ใจของเรานี้ร้ายกาจ ไปทําอะไรมา เราทําเองใช่ไหม เราเป็นคนทําเอง แล้วก็จะมาพุทโธๆๆ “เมื่อกี้เอ็งยังทําผิดอาบัติอย่างนั้นเลย พุทโธอะไร” นี่ความคิดมันจะเข้ามาต่อต้าน

แต่ถ้าเราปลงอาบัติซะ เราทําความผิดด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เสร็จแล้วเราก็ปลงอาบัติแล้ว เวลาไปนั่งนะ เมื่อกี้ก็ผิดมาแล้วแหละ แล้วก็ปลงอาบัติมาแล้วด้วย ตอนนี้เป็นปัจจุบันแล้วแหละ เอาได้หรือไม่ได้ เวลาจะภาวนาไปมันจะมีความคิดมาทั้งนั้นน่ะ

เพราะการภาวนาคือเอาชนะตนเอง ถ้าการเอาชนะตนเอง ถ้าทําได้จริงมันก็เป็นประโยชน์อย่างนั้น นี่พูดถึงว่าเวลาถ้ามันเป็นความสุจริต มันเป็นจริงเป็นจังนะ

เวลาพระปฏิบัติเรา เรื่องนี้เขาพยายามทําให้ถูกต้อง ถ้าเราจะปฏิบัติ เพราะสิ่งนี้มันเป็นข้อเท็จจริงในใจเรา

แต่ถ้าเป็นพระทั่วๆ ไปนะ อาบัติของเขา เขาไม่ถือไม่สา ว่าอย่างนั้นเลย แต่ถ้าเขาไม่ถือไม่สานะ ไอ้คําว่า “ไม่ถือไม่สา” มันเป็นความคิดนะ แต่บาปกรรมมันมีจริงนะ เพราะอะไร

เพราะมันเป็นสัจจะ ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ใครทําอย่างใดได้อย่างนั้น ใครลงมือได้กระทําแล้วมันต้องมีผลแน่นอน ทําดีต้องได้ดี ทําชั่วต้องได้ชั่ว

แต่ก็ย้อนกลับมาอีกแหละ ย้อนกลับมา พวกเราทําดีหมดเลย แล้วไม่เห็นได้ดีเลย

มันมีกรรมเก่ากรรมใหม่นะ ในปัจจุบันนี้เรามีสติมีปัญญา เราก็ตั้งใจมีเจตนาที่ดี เราทําคุณงามความดีของเรา แต่สิ่งที่จะมาเกิดเป็นเรา จริตนิสัย เวรกรรมที่มันทํามา ถ้าคนที่มีวาระที่ดี เวรกรรมที่ดี ความคิดนี้ผ่องแผ้วมากนะ ความคิดบรรเจิดมาก บารมี เชาวน์ปัญญานี้สุดยอด เพราะอะไร

เพราะเวลาเป็นพระอรหันต์ขึ้นมาแล้ว พระอรหันต์แต่ละประเภท นั่นน่ะเพราะอะไร ก็จากจริตนิสัยนี้ ถ้าคนที่สร้างบุญบารมีมา โอ้โฮ! ปัญญามีปฏิภาณไหวพริบที่ดี เวลาเราเกิดมาเป็นมนุษย์เหมือนกันน่ะ อย่างเรานี่อย่างกับควายเลย นู่นก็ไม่รู้ นี่ก็ไม่รู้ ไม่รู้ว่าทําบุญอะไรมา มืดแปดด้าน

นี่ไง มันไม่เท่ากันตรงนี้ไง ถ้ามันไม่เท่ากันตรงนี้ ทําดีต้องได้ดี ทําดีต้องได้ดี ก็ทําเหมือนกัน ทําให้มากกว่าเขาด้วย แต่เรามันอย่างกับควายตัวหนึ่งเลย ควายตู้ขวิดเขาทั่วเลย แล้วก็จะให้ภาวนาดีๆๆ ไม่เห็นดีสักที ไอ้คนที่เขาภาวนาเขาไปถึงไหนแล้ว

ทําดีไม่ได้ดี ทําดีไม่ได้ดี บ่นกันทุกคนน่ะ แต่ไม่ได้ย้อนกลับไปดูว่าสิ่งที่ทํามา ทํามาอย่างใด ทํามาๆ นะ แต่ถ้าคนทําดีมา แบบว่าบัว ๔ เหล่า บัว ๔ เหล่าถ้ามันเป็นความจริงคือมันเป็นความจริง ถ้าเป็นความจริงอย่างนี้แล้ว

มันก็ย้อนกลับมาคําถาม นี้เราจะบอกว่า การบริจาคสร้างอาคารปฏิบัติธรรมมันเป็นเจตนาที่ดี ทุกคนก็หวังส่งเสริมพระพุทธศาสนา การส่งเสริมพระพุทธศาสนา ทําแล้วก็แล้วกันไป

ถ้าทําแล้วนะ โดยเจตนาที่ดีของเรา ถ้าที่นั่นเขาเป็นสัมมาทิฏฐิ เขาเพื่อประโยชน์กับศาสนา เราจะมีใจเป็นกุศลทํากับเขาแล้วก็จบ ไม่ใช่ทํากับเขาแล้วก็จะไปติดตามเขาเลย จะไปเอาปปง.ไปตรวจสอบเขาอีกต่างหาก โอ๋ย! วุ่นวายเลย อันนั้นทําบุญแล้วเราเดือดร้อนน่ะ

เราจะบอกว่า ทําบุญไปแล้วก็ถือว่าให้ทําแล้ว สิ่งที่มันเกิดขึ้นในวัด ในพระที่เขาว่าจะนําสร้างแล้วเขามีปัญหากัน นั้นมันเป็นเรื่องสังคมของสงฆ์เขา สังคมของเขา ถ้าสังคมของเขาเป็นอย่างนั้น สัปปายะ ๔ ถ้าสังคมเป็นอย่างนั้นก็เป็นแบบนั้น

แล้วเวลาครูบาอาจารย์ของเราเวลาท่านทําเป็นตัวอย่าง ท่านทําท่านเป็นตัวอย่างเลยนะ

หลวงตาท่านสอนประจํา สอนผู้นําพระ คือต้องการให้พระคิดเป็น ให้พระรู้จักหัดคิด หัดคิดหัดพิจารณา สิ่งใดถูกต้องหรือสิ่งใดไม่สมควร

เวลาอยู่กับท่าน ท่านจะพูดประจํา เวลาพระคิดได้เองแล้วมารายงานท่าน ท่านชอบ

แต่บางทีพระคิดไม่เป็น แล้วท่านพยายามลงปฏัก ทั้งสั่งทั้งสอน ทั้งจี้ทั้งไช มันยังไม่ทํา มันยังทํากันไม่ได้ ถ้ามันยังไม่ทํา ยังทํากันไม่ได้ มันไม่มีเชาวน์ปัญญา

แต่เวลาท่านชอบมาก ท่านดีใจมาก ถ้าพระรู้จักคิด รู้จักคิด รู้จักมีแนวทางขึ้นมาปรึกษาท่าน นั่นน่ะท่านต้องการอย่างนั้น ถ้าต้องการอย่างนั้น

ในสังคมสงฆ์ ในสังคมที่เป็นผู้นําที่ดี ผู้นําที่เป็นแบบอย่าง เราก็จะได้ประโยชน์ แต่ถ้ามันเป็นสังคมสงฆ์ที่เราเข้าไปเริ่มต้นนะ เริ่มต้นดี ท่ามกลางมันไม่ดี ยิ่งบั้นปลายยิ่งแย่ แล้วเราก็ใช้สติปัญญาของเราพิจารณาของเราเอง

ถ้าเริ่มต้นบริสุทธิ์ ท่ามกลางและที่สุด สุดยอด เริ่มต้นเป็นการดําริที่ดี ท่ามกลางทําไม่ได้ ที่สุด เรายิ่งทําไม่ได้ เราถึงจะต้องใช้ปัญญาใคร่ครวญ แล้วพยายามอตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน

ถ้าที่ไหนพึ่งได้ เราก็อยากพึ่ง ถ้าที่ไหนพึ่งไม่ได้ เราก็ต้องพยายามพึ่งตัวเราเอง พึ่งสติ พึ่งปัญญา หาที่ประพฤติปฏิบัติของเรา ขัดข้องสิ่งใด แสวงหาครูบาอาจารย์แก้ไขเอา

เรื่องที่ผ่านมาแล้วให้มันผ่านไป ให้มันผ่านไป สิ่งที่ผ่านไปแล้วให้มันผ่านไป

เราถึงบอกว่า การแก้ ตั้งแต่ข้อต้นเลย มันเป็นการเล่นลิ้น เราว่าเป็นการเล่นลิ้น เป็นการเอาแพ้เอาชนะ แต่ถ้ามันจะแก้ เราแก้ที่ใจเรา

นี่ก็เหมือนกัน เราไม่เล่นลิ้นกับใคร ลิ้นสองแฉก มันพูดได้ทั้งนั้นน่ะ มันจะเอาดีใส่ตัว เวลามันพูดได้ทั้งนั้น ผิดถูกไม่รู้ ผิดถูกมันเป็นเรื่องความจริงนะ เป็นสัจจะนะ กรรมมันให้ผล ให้ผลจริงๆ แต่ไม่มีสํานึก

ถ้ามีสํานึกแล้ว จะทําสิ่งใด ไอ้นี่มันแค่วัตถุเรื่องภายนอกนะ มันยังไม่ได้เรื่องภาวนาเลย เวลาภาวนามันต้องเอาชนะตนเอง เอาชนะตนเองได้ ชนะกิเลส แล้วชนะกิเลสได้แล้ว เรื่องนี้เป็นเรื่องข้างนอก ไร้สาระมาก

เราถึงพูดประจํา คุยกันนักคุยกันหนา มีคุณธรรมๆ

มีคุณธรรมไปหาผลประโยชน์อะไรกัน มีคุณธรรมประกาศตนทําไม มีคุณธรรมน่ะ เพราะธรรมมันเหนือโลก เหนือเงินเหนือทอง เหนือโลกธรรม ๘ เหนือชื่อเสียง เหนือการยอมรับ เหนือหมดน่ะ

เราถึงบอกว่า ถ้ามีธรรมจริงนะ ดูหลวงปู่ลีสิ ตอนนี้เขามาบอก ไม่ออกจากห้องเลย นี่ไง ครูบาอาจารย์ของเราท่านไม่ออกมายุ่งเรื่องของโลกหรอก ขยะ ขี้ทั้งนั้น อยู่ในใจเราสงบกว่า ดีกว่าเยอะเลย

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาพูดก็พูดกันไป พอพูดเสร็จแล้วยังแสวงหาผลประโยชน์ ถ้าแสวงหาผลประโยชน์ เรารับไม่ได้ เพราะเราถือว่าสิ่งนั้นมันเป็นสมบัติของโลก ธรรมะมีคุณค่ากว่านั้น

ถ้ามึงประกาศว่ามีธรรมแล้วเอ็งไปกินของอย่างนั้น ไร้สาระมาก ไร้สาระสุดๆ เราถึงบอกว่าเป็นการเล่นลิ้น ลิ้นสองแฉก พูดเพื่อประโยชน์กับตน แต่ถ้าเป็นจริงนะ มันพิสูจน์ได้ พิสูจน์ได้จากใจเรานี่แหละ ถ้าเป็นใจของเรา เห็นไหม

ฉะนั้น สิ่งที่ทํามาแล้ว มันเป็นเรื่องของสังคม ย้อนกลับมาเอาหัวใจของเรา เราจะประพฤติปฏิบัติของเรา ธรรมะมีอยู่จริง ศีล สมาธิ ปัญญา สัจธรรมมีอยู่จริง เราทําได้จริง มันจะเป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโกในหัวใจของเรา เอวัง