คํานํา

ศาสนาพุทธ เป็นศาสนาแห่งปัญญา สอนถึงที่สุดความพ้นทุกข์ สอนอริยสัจธรรม สอนให้เรียบง่าย ให้เชื่อกรรม ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ให้บําเพ็ญทาน ศีล ภาวนา เน้นปฏิบัติบูชา ให้ยึดกาลามสูตร เชื่ออย่างมีเหตุผล ให้ยึดมั่นพระรัตนตรัยเท่านั้น และไม่ให้เชื่อ ไม่ให้มี ไม่บูชารูปเคารพนอกคําสอนพระศาสนา นอกจากพระพุทธเจ้าเท่านั้น ไม่ให้งมงายถือมงคลตื่นข่าว หาเจ้าแก้บน หากมีโลกธรรม มีคําด่าสาปแช่งตน ให้มีจุดยืน ให้ยึดโลกนี้ไม่มีใครถูกโลกธรรมกระทบหนักเท่าพระพุทธเจ้า

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต ท่านมีจุดยืนเคร่งครัดทําตามคําสอนศาสนาพุทธ การตอบธรรมะจึงมีประโยชน์มาก การบวชสืบทอดศาสนาต้องมีอุปัชฌาย์ กรรมวาจาจารย์ อนุสาวนาจารย์ การรับซื้อของโจร ผิดมากผิดน้อยเท่านั้น การมองคน พัฒนาคน ต้องดูจริตนิสัยอํานาจวาสนาของคนก่อน เพราะใจคน ใจอ่อนแอ ใจเข้มแข็งต่างกัน ใจอ่อนแอเข้าถึงสัจธรรมไม่ได้ รายที่ปฏิบัติสงสัยระหว่างจิตกับความคิด มีตัวสื่อวิ่งไปวิ่งมามีหรือไม่มี มีจริงเริ่มเห็นกิเลส ให้ปฏิบัติตามเป็นจริงโดยทําความสงบใจก่อน ผู้มีอํานาจวาสนาปฏิบัติมัชฌิมาปฏิปทาสมดุลพอดี จะเห็นและจับฆ่ากิเลสได้ เป็น ปจฺจตฺตํ สนฺทิฏฺฐิโก ในใจผู้ปฏิบัติ อกุปปธรรมก็จะกังวานขึ้นกลางหัวใจ และเป็นพยานยืนยันศาสนาพุทธนี้ทรงมรรค ผล นิพพาน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
พฤษภาคม ๒๕๖๗

โดยธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ภิกษุองค์ใดเป็นผู้บวช ๑๐ พรรษา
๑๐ พรรษาขึ้นไปแล้วเป็นผู้ฉลาด
เป็นผู้ฉลาด เป็นผู้ที่ให้ข้อวัตรได้ ให้สั่งสอนได้ ให้นิสัยได้
คือให้นิสัยคือเป็นผู้นําได้ เป็นผู้อบรมสั่งสอน
อุปัชฌาย์บวชแล้วต้องอบรมสั่งสอน เป็นผู้ดูแล เหมือนพ่อ
พ่อแม่มีลูก พ่อแม่ไม่ทิ้งไม่ขว้าง ต้องดูแลรักษา

๑

อุปัชฌาย์

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๙ เมษายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : คําถามเรื่อง “ความหมาย”

กราบนมัสการท่านอาจารย์ครับ กระผมอ่านประวัติพ่อแม่ครูอาจารย์แล้วอยากทราบถึงความหมายของ

๑. พระอุปัชฌาย์

๒. พระกรรมวาจาจารย์

๓. พระอนุสาวนาจารย์

ขอท่านอาจารย์เมตตาอธิบายความหมายด้วยครับ

ตอบ : นี่เขาพูดถึงเรื่องอธิบายความหมายเนาะ ไอ้กรณีนี้ถ้าพูดถึงคนเป็นเฉพาะส่วนบุคคล ถ้าส่วนบุคคลไม่เข้าใจคําว่า “อุปัชฌาย์ กรรมวาจาจารย์ อนุสาวนาจารย์” แสดงว่าไม่เคยบวช แต่ถ้าเป็นโดยปัญหานี่มันเป็นปัญหาพื้นฐาน มันเป็นความรู้พื้นฐานของชาวพุทธ ถ้าชาวพุทธ ๓ คํานี้เขารู้จักกันหมดแล้วแหละ ถ้ารู้จักเพราะอะไร เพราะเขาเคยบวช

คําว่า “เคยบวช” เวลาบวชต้องมีพระอุปัชฌาย์ เพราะอุปัชฌาย์บวชให้มาเป็นพระ พระกรรมวาจาจารย์ พระอนุสาวนาจารย์เป็นคู่สวด สิ่งนี้ถ้าใครเคยบวชแล้วเรื่องอย่างนี้จะเข้าใจ แล้วพระพุทธศาสนาตั้งแต่สุโขทัยมาก็มีการบวชการเรียนมาตลอด ถ้าการบวชการเรียนมาตลอด ๓ คํานี้มันเป็นคําเป็นวัฒนธรรมของชาวพุทธ

ถ้าผู้ถามเขียนมาอย่างนี้แสดงว่าผู้ถามไม่เคยบวช ถ้าไม่เคยบวชนะ ไม่เคยบวชแล้วเขาบอกว่าเวลาเขาไปอ่านประวัติครูบาอาจารย์ไง อ่านประวัติของครูบาอาจารย์แล้ว ไอ้ ๓ คํานี้มันอยากรู้

ถ้าอยากรู้นะ ๓ คํานี้ถ้าเป็นของครูบาอาจารย์นะ ๓ คํานี้ อย่างเช่นพ่อแม่ครูจารย์มหาบัว ว่าอย่างนั้นเลย เวลาท่านเขียนประวัติหลวงปู่มั่น แล้วหลวงปู่มั่นเวลาท่านเคารพศาสดา

“เคารพศาสดา” คํานี้มันมีที่มาที่ไป ถ้ามันมีที่มาที่ไปแล้ว ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ อย่างเช่นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ แล้วถ้าครูบาอาจารย์ท่านกราบธรรมๆ เวลากราบธรรมมันที่มาที่ไปไง

ดูสิ ดูทางโลก เหมืองเพชร บ่อนํ้ามันดิบ มันมาจากไหนล่ะ มันมาจากเหมือง มาจากบ่อนํ้ามันใช่ไหม ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ศาสนาพุทธมาจากไหนล่ะ ว่าอย่างนั้นเลยนะ พระพุทธศาสนามันมาจากไหน พระพุทธศาสนามาจากไหน

เวลาพระพุทธศาสนามาจากไหน ไอ้เรานี่ เรามีศรัทธามีความเชื่อ แต่ครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติด้วยชีวิตของท่านนะ แล้วเวลาหลวงตาท่านบรรลุธรรม ท่านกราบแล้วกราบเล่า กราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่มั่นท่านบอกว่า หลวงตาท่านเป็นพระอุปัฏฐาก เวลาจะไปพักที่ไหนนะ ถ้ามีหนังสือวางอยู่เสมอ เช่น กุฏิพระโดยทั่วไป หนังสือจะกองอยู่กับเราใช่ไหม ท่านบอกท่านไม่ยอม ท่านต้องรื้อหนังสือยกให้สูงขึ้น ท่านบอกว่าตัวอักษร อักขระตัวอักษรมันสื่อธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ ท่านเคารพขนาดนั้นนะ เวลาความเคารพ เคารพจากหัวใจ

อย่างเช่นเรารักพ่อรักแม่ พ่อแม่เราเป็นพ่อแม่ที่ดี เรารักพ่อรักแม่เรา ความรักอันนั้นพูดออกมาไม่ได้เลยนะ ความเคารพบูชานี่มันพูดออกมาไม่ได้เลย แต่ถ้าเวลาจะให้จินตนาการเขียนออกมาเป็นหนังสือ เป็นประวัติต่างๆ อันนั้นอีกเรื่องหนึ่งนะ แต่ความผูกพันหัวใจ เวลาเคารพบูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ โอ้โฮ! มันสุดยอด แล้วถ้าครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติมา ฉะนั้น ด้วยนํ้าใจอันนั้น ด้วยความเคารพบูชาอันนั้น มันถึงคําว่า “อุปัชฌาย์ๆ”

เราจะบอก “อุปัชฌาย์” มันก็มาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้วไปเทศน์ปัญจวัคคีย์ พอปัญจวัคคีย์ขอบวชๆ ใครเป็นคนบวชให้

อุปัชฌาย์คือพ่อ เวลาเป็นพ่อเป็นแม่ไง เวลาเป็นพ่อแม่ พ่อแม่คลอดลูกออกมา คือคลอดลูก คลอดพระออกมา ถ้าไม่มีอุปัชฌาย์ เราจะบวชพระได้อย่างไร เราจะบวชอย่างไร

ทีนี้เพียงแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเป็นอุปัชฌาย์องค์แรก ท่านเป็นศาสดาด้วย ท่านเป็นคนบวชให้ เอหิภิกขุ เอหิภิกขุท่านเป็นคนบวชให้ บวชให้พระอัญญาโกณฑัญญะเป็นองค์แรก แล้วก็บวชให้ปัญจวัคคีย์ บวชให้ยสะ

ด้วยเอหิภิกขุ “เธอจงเป็นภิกษุมาเถิด เธอจงเป็นภิกษุมาเถิด ศาสดาผู้ที่เป็นเจ้าของศาสนาอนุญาต” ก็เป็นภิกษุมาๆ นี่มาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกอย่างมาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ดูสิ เวลาสวดปาฏิโมกข์ เวลาบัญญัติธรรมวินัย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้กระทําเอง เป็นผู้กระทําเองทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้พอพระมันมากขึ้น พอพระมากขึ้นใช่ไหม พอมากขึ้น แบ่งเบาภาระองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้ถึงไตรสรณคมน์ ให้ถึงไตรสรณคมน์ใช่ไหม ให้เป็นผู้บวช แล้วพอพระภิกษุมากขึ้นอีก พอมากขึ้นอีกก็ญัตติจตุตถกรรม พิธีกรรม สังฆกรรมๆ วิธีการบวช วิธีการบวชต้องมีอุปัชฌาย์

ทีนี้อุปัชฌาย์ เขาเรียกว่าพระอุปัชฌาย์ๆ พระอุปัชฌาย์นี่นะ โดยธรรมวินัยนะ ภิกษุเป็นผู้ฉลาด ๑๐ พรรษาขึ้นเป็นอุปัชฌาย์โดยอัตโนมัติ โดยธรรมชาตินะ โดยธรรมวินัยไม่ใช่โดยธรรมชาติ โดยธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ภิกษุองค์ใดเป็นผู้บวช ๑๐ พรรษา ๑๐ พรรษาขึ้นไปแล้วเป็นผู้ฉลาด เป็นผู้ฉลาด เป็นผู้ที่ให้ข้อวัตรได้ ให้สั่งสอนได้ ให้นิสัยได้ คือให้นิสัยคือเป็นผู้นําได้ เป็นผู้อบรมสั่งสอน อุปัชฌาย์บวชแล้วต้องอบรมสั่งสอน เป็นผู้ดูแล เหมือนพ่อ พ่อแม่มีลูก พ่อแม่ไม่ทิ้งไม่ขว้าง ต้องดูแลรักษา ทีนี้พอดูแลรักษา ดูสิ เวลาพระเรา เวลาเขาไปจับพระ พระบวชจากใคร ใครเป็นอุปัชฌาย์ ให้อุปัชฌาย์ถอนสังกัด คือถอนจากความเป็นพระ อุปัชฌาย์นี่เป็นผู้ถอน

ฉะนั้น เวลาพระอุปัชฌาย์บวชให้แล้ว ใครเป็นอุปัชฌาย์ เวลาพระไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถามว่าใครเป็นคนบวชให้

พระโสณะ พระโสณะเป็นสัทธิวิหาริกของพระกัจจายนะ พระกัจจายนะให้พระโสณะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ถามพระโสณะว่าใครเป็นคนบวชให้ นี่อุปัชฌาย์ๆ นี่ไง

ทีนี้อุปัชฌาย์ เริ่มต้นเราบอกว่า ถ้าเป็นพระเรา เราเคารพบูชานะ มันเคารพบูชามาจากหัวใจไง ก็พ่อของเรา โดยความเป็นมนุษย์นะ เราเกิดจากพ่อจากแม่ เราเกิดจากครรภ์ของแม่ เราเป็นสายเลือดของพ่อของแม่ แต่เวลาใครมาบวชเป็นพระ อุปัชฌาย์นี่เขาถือว่าเป็นพ่อคนที่ ๒ เวลาโบราณนะ เขาจะเคารพบูชามาก ใครเคยบวชเคยเรียนนะ เขาจะเคารพพ่อกับแม่เขา แล้วเขาจะมีพ่อแม่ที่ ๒ พ่อแม่คืออุปัชฌาย์ที่ให้ได้บวชได้เรียน ได้ให้มีสติให้มีปัญญาการครองเรือน ให้มีสติปัญญาการดูแลรักษาชีวิตนี้ อะไรผิด อะไรไม่ดีจะไม่ทํา เพราะพ่อแม่ก็สอน อุปัชฌาย์ก็สอน

เวลาอุปัชฌาย์ ดูสิ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านไม่ได้เป็นอุปัชฌาย์ ไม่ได้เป็นอุปัชฌาย์เพราะอะไร เพราะว่าพอศาสนามันพัฒนาการมา พอพัฒนาการมา มีพระมากขึ้น มีสิ่งใดมากขึ้น ทีนี้อุปัชฌาย์ เวลาอุปัชฌาย์ที่มาบวชมันก็บวชแล้วไม่ค่อยรับผิดชอบ ว่าอย่างนั้นเลยนะ บวชแล้วไม่รับผิดชอบ เอาแต่พิธีการบวช เอาแต่พิธีกรรม แต่เนื้อหาสาระไม่ค่อยมี

พรบ.สงฆ์เขาถึงได้บัญญัติ ได้บัญญัติว่า การจะเป็นอุปัชฌาย์ต้องได้รับการแต่งตั้งจากคณะกรรมการหรือจากคณะสงฆ์ ถ้าคณะสงฆ์ก็เถรสมาคมนั่นแหละ ว่าอย่างนั้นเถอะ เขาต้องมีการสอบนะ เขาต้องมีการสอบให้เป็นอุปัชฌาย์ แล้วสอบให้เป็นอุปัชฌาย์แล้วต้องมีการอบรม อบรมถึงวิธีการบวช อบรมถึงให้ข้อวัตร ให้กรรมฐาน เสร็จแล้วเวลาบวชแล้วมันก็มีผลทางวินัย

เวลาอุปัชฌาย์บวชให้ เราต้องถือนิสัยอุปัชฌาย์ แล้วเวลาไปบวชแล้วเราต้องไปจําพรรษาที่อื่น หรือว่าในสมัยพุทธกาลนะ เวลาอุปัชฌาย์ตายไปไง เวลาอุปัชฌาย์ตายไป พระที่ไม่มีพ่อไม่มีแม่ ไม่มีใครดูแลก็สึก สึกหาลาเพศไปก็มี เรื่องนี้ไปถึงพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าถึงบัญญัติว่าให้ถือนิสัยอุปัชฌาย์ แล้วถ้าอุปัชฌาย์ตายหรืออุปัชฌาย์สึกไป ให้ถือนิสัยอาจารย์ ถือนิสัยอาจารย์ ไปอยู่กับอาจารย์องค์ใดจะขอนิสัยๆ ให้สังเกต

ในวินัยนะ ถ้าเราจะไปที่พักสงฆ์ใด ไปวัดใด หรือไปที่พักสงฆ์ที่มีครูบาอาจารย์ เข้าไปแล้วเราก็ให้สังเกตกัน ๗ วัน ถ้านิสัยเข้ากันได้ ทิฏฐิเสมอกัน ความเห็นเสมอกัน ให้ขอนิสัย ถ้าไม่ขอนิสัย ราตรีที่ ๗ ล่วงราตรีที่ ๗ ไปแล้วจะเป็นอาบัติปาจิตตีย์ ถ้าไม่ขอนิสัย เราต้องเก็บบริขารเราออกไป คือเราต้องไม่อาศัยท่าน

แล้วเวลาไปขอนิสัยท่านก็ไปขอนิสัย เห็นไหม พอขอนิสัยแล้วก็เหมือนว่าขอให้สั่งสอนข้าพเจ้า คือว่าไปยอมรับตามนิสัยคือข้อบังคับ ว่าอย่างนั้นเถอะ ยอมรับการสั่งสอน ข้าพเจ้าขอยอมรับการสั่งสอนนั้น แล้วอุปัชฌาย์ก็ให้นิสัย ถ้าให้นิสัยนะ อยู่ต่อได้

นี่พูดถึงว่า ถ้าอุปัชฌาย์ตายไป อุปัชฌาย์สึกหาลาเพศไป เขาให้ถือนิสัยอาจารย์ มันก็มีมาเป็นชั้นเป็นตอนไง

ฉะนั้น คําว่า “อุปัชฌาย์” คืออะไร

อุปัชฌาย์เป็นพ่อคนที่ ๒ ในชีวิตนี้ ในชีวิตนี้เพราะส่วนใหญ่แล้วชาวพุทธเราก็บวชหนเดียวไง เราเกิดมาเกิดจากพ่อจากแม่ใช่ไหม เวลามาบวชเราก็มีอุปัชฌาย์อาจารย์ใช่ไหม แล้วถ้ามันเคารพบูชากัน มันถึงคราวเขาจะไปกราบครูบาอาจารย์ของเขา กราบอุปัชฌาย์ของเขา ไปกราบอุปัชฌาย์ของเขามันก็เท่ากับไปฟื้นฟู ฟื้นฟูสติปัญญา ไปฟื้นฟูให้จิตใจมันเข้มแข็งไง

เวลาเราอยู่ทางโลก เวลาไปเผชิญสิ่งใดที่มันกระทบกระเทือน เราก็ท้อแท้ เราก็อยากมีที่พึ่ง เวลาถึงนักขัตฤกษ์ วันสําคัญ เขาก็จะไปกราบอุปัชฌาย์ของเขา สึกไปแล้วเขายังนึกถึงอุปัชฌาย์ของเขาไง เป็นพ่อคนที่ ๒ เป็นพ่อคนที่ ๒

นี่เขาถามว่า คําว่า “อุปัชฌาย์” มันคืออะไร

ถ้าไม่เคยบวชพระก็ไม่รู้ว่าอุปัชฌาย์มันคืออะไร แต่ถ้าบวชพระนะ อุปัชฌาย์เป็นผู้ที่ให้เราได้บวช ได้บวชได้เรียน นี่อุปัชฌาย์นะ

แต่เวลาพระกรรมฐานเรา เขาเคารพบูชามาก เขาเคารพครูบาอาจารย์ของเขามาก เขาเคารพทั้งนั้นน่ะ เพราะใครที่มีคุณๆ คนที่มีสติปัญญาเขากตัญญูกตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี นี่พูดถึงความรู้สึกนึกคิดนะ แล้วมันยังมีวินัยบังคับอีก เห็นไหม อุปัชฌาย์อาจารย์ อุปัชฌายวัตร สัทธิวิหาริก เขาทําข้อวัตรต่อกัน

การทําข้อวัตรต่อกัน แม้แต่เราไปพักกับครูบาอาจารย์องค์ใด เราก็ทําข้อวัตร สรงนํ้า นวดเส้น ดูแลความเป็นอยู่ของท่าน เพราะท่านให้คําสั่งสอนเรา เหมือนกับเราไปเรียนวิชา แต่เราตอบแทนบุญคุณของท่านด้วยการดูแลท่าน นี่มันเป็นเครื่องหมายของคนดีไง นี่พูดถึงว่าถ้ามีอุปัชฌาย์มีอาจารย์ นี่พระกรรมฐาน

คําว่า “พระกรรมฐาน” หมายความว่า ข้อวัตรปฏิบัติ หลวงปู่มั่นท่านฟื้นฟูขึ้นมา สมัยก่อนหน้าหลวงปู่มั่น หลวงปู่เสาร์ เพราะเราฟังครูบาอาจารย์ท่านเล่าให้ฟังไง ก็เหมือนวัดทั่วๆ ไป ก็ต่างคนต่างอยู่ เหมือนกับอิสระ คําว่า “อิสระ” นี่ประชาธิปไตยๆ ไง สิทธิความเป็นมนุษย์เสมอภาคกันๆ

ไอ้นั่นมันประชาธิปไตย ไอ้นี่ธรรมาธิปไตย มันจะเสมอภาคได้อย่างไร เราโง่อย่างกับเต่า ครูบาอาจารย์ท่านบวชของท่านมา ท่านศึกษาของท่านมา ท่านผ่านชีวิตของท่านมา มันจะเสมอกันได้อย่างไร เด็กมันจะเก่งมาจากท้องหรือ เด็กมันจะมีความรู้มาจากท้องได้อย่างไร โตมามันก็ต้องมีการศึกษา มันก็ต้องมีครูบาอาจารย์ฝึกหัดมันขึ้นมา จะประชาธิปไตยตรงไหน จะสิทธิเสรีภาพตรงไหน

ธรรมาธิปไตยๆ ความเป็นธรรมๆ เรายังมืดบอดอยู่ เราก็อาศัยท่าน อาศัยการชี้นําของท่าน นี่ไง ครูบาอาจารย์ของเราไง ถ้าครูบาอาจารย์ของเรา อุปัชฌาย์อาจารย์จะเป็นแบบนั้นไง

ถ้าเป็นแบบนั้น ถ้ายิ่งประพฤติปฏิบัติขึ้นไป ดูสิ เวลาหลวงตาท่านปฏิบัติของท่านนะ เวลาท่านบอกว่า โดยธรรมชาติ โดยธรรมดาเลย คืนไหนจะนอนถ้าไม่ได้กราบหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นก่อน คืนนั้นนอนไม่ได้ จะไปนอนที่ไหนก็แล้วแต่ ก่อนนอนต้องกราบหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นก่อน ถ้าไม่ได้กราบหลวงปู่มั่นก่อน นอนไม่ได้

มันก็ย้อนไปพระสารีบุตร เวลาไปได้ธรรมะจากพระอัสสชิ แล้วพระอัสสชิก็พาบวช ไปให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งสอนจนเป็นพระอรหันต์ จะนอนที่ไหนก็แล้วแต่ ถ้าได้ข่าวว่าพระอัสสชิอยู่ในทิศทางใด จะนอนต้องเอาศีรษะไปทางนั้นๆ เคารพบูชา คิดถึงคุณๆๆ เวลามันคิดถึงบุญคิดถึงคุณ นี่พูดถึงถ้าเราเข้าถึงธรรมได้จริงนะ ไม่ใช่มารยาสาไถย

ไอ้ถ้าเป็นมารยาสาไถย ต่อหน้าก็คิด เครื่องหมายของคนดีก็อยากจะเป็นคนดี ก็พยายามกระทํา ทําแต่ผิวเผินไง แต่ในใจ ในใจเป็นไหม แต่ถ้าในใจมันเป็น มันเป็นจากหัวใจนะ เป็นจากหัวใจมันจะเป็นธรรมๆ ถ้าเป็นธรรม

นี่คําว่า “อุปัชฌาย์” กรรมวาจาก็คู่สวด

ก่อนบวชเขาต้องให้สามเณร ให้ไตรสรณคมน์ อุปัชฌาย์อาจารย์ให้ไตรสรณคมน์ พอให้ไตรสรณคมน์เสร็จแล้วก็ขอบวชใช่ไหม บวชเสร็จแล้วก็ต้องออกมาญัตติจตุตถกรรม เขาจะไปบอกว่า เป็นมนุษย์หรือเปล่า มีหนี้สินหรือเปล่า นี่เป็นหน้าที่ของกรรมวาจาจารย์ กรรมวาจาจารย์ก็จะไปซักไปถาม

ไอ้เราก็ “อามะ ภันเต อามะ ภันเต” ถูกครับ ถูกครับ ดีครับ นี่ “อามะ ภันเต อามะ ภันเต” นี่หน้าที่ของกรรมวาจาจารย์ เสร็จแล้วพระก็พาเข้าไปหาอุปัชฌาย์ อุปัชฌาย์ยกเข้าหมู่

การยกเข้าหมู่นะ “สุณาตุ เม ภันเตฯ” การญัตติ มันจะสําเร็จเป็นพระตรงนี้ ตรงที่เวลาญัตติ “สงฆ์ทั้งหลายจงฟังข้าพเจ้า บัดนี้...”

ถ้า “สุณาตุ เม ภันเตฯ” เขาเรียกญัตติ ญัตติจตุตถกรรม มันจะเป็นสงฆ์ไปตรงนั้นน่ะ ถ้าถึงตรงนั้นปั๊บ เขาจะบอกเลยว่า ถ้าไม่ใช่พระต้องให้อยู่นอกหัตถบาส เพราะเขาต้องการความสะอาดบริสุทธิ์

การคลอดในห้องปลอดเชื้อ เวลาเราคลอด เราคลอดในห้องคลอด เขาต้องปลอดเชื้อ ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เวลาจะยกสงฆ์เข้าหมู่ต้องให้เป็นสงฆ์แท้ๆ นี่พูดถึงสงฆ์แท้ๆ เห็นไหม ทีนี้พอธรรมวินัยมาๆ พอบวชมากขึ้น ผู้ที่แอบบวชแฝงบวชเข้ามาเพื่อหาผลประโยชน์ มันมาหาผลประโยชน์มันก็มีแล้ว วิบัติ ๔ อุปัชฌาย์วิบัติ กรรมวาจาวิบัติ สีมาวิบัติ อักขรวิบัติ วิบัติ ๖ บริขารวิบัติ มันมีวิบัติ ๔ วิบัติ ๖

ทีนี้วิบัติ ๔ วิบัติ ๖ ความวิบัตินี้มันเป็นวิบัติเพราะว่าเขาทําตัวเขาเอง อุปัชฌาย์ที่ท่านทําตัวท่านเองเศร้าหมอง แล้วท่านเศร้าหมอง ท่านเป็นพระโดยไม่สมบูรณ์ แล้วท่านยังมารับหน้าที่บวชพระอยู่นี่ เขาเรียกว่าอุปัชฌาย์วิบัติ

กรรมวาจาวิบัติ กรรมวาจาจารย์ พระอนุสาวนาจารย์ ถ้าเขาทําตัวเขาเองไม่สะอาดบริสุทธิ์หรือเขาทําตัวเขาเองเสียหายนี่เป็นวิบัติ วิบัติแล้วบวชพระเป็นพระไหม

ในวินัยบอกว่าเป็น เป็นขณะที่ไม่รู้นะ แต่ถ้าเมื่อใดวันไหนเรารู้ขึ้นมา เพราะเรารู้ พอเรารู้ขึ้นมา เพราะเราเป็นผู้บวช เป็นพระไหม เป็น ไม่เป็นพระเพราะอะไร ไม่เป็นพระไม่ได้ เพราะเราไม่รู้นี่ เราด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ใช่ไหม

เวลาบวชมาเป็นพระไหม เป็น เพราะอะไร เพราะพระต้องเข้าสังฆกรรม พอบวชแล้วต้องลงอุโบสถ บวชแล้วต้องทําสังฆกรรมอยู่ในพระ ถ้าเป็นพระไหม เป็น ถ้าไม่เป็น สังฆกรรมนั้นเป็นโมฆะหมด สังฆกรรมนั้นเป็นโมฆียะหมด คือทําแล้วสูญเปล่า ไม่ได้อะไรเลย แต่ถ้าเป็นพระไหม เป็น แต่ถ้าวันไหนรู้นะ ไม่เป็น

นี่พูดถึงว่า ถ้าเป็นอุปัชฌาย์แล้ว อุปัชฌาย์ได้รับการแต่งตั้ง แต่ถ้าเป็นธรรมวินัย อุปัชฌาย์ตั้งแต่พระอายุ ๑๐ พรรษาขึ้นเป็นผู้ที่ฉลาด ผู้ที่ฉลาดคือพ้นจากนิสัย แล้วท่องปาฏิโมกข์ได้ คือรู้กฎหมาย เป็นผู้บวชได้โดยธรรมวินัย

ทีนี้พอโดยธรรมวินัย ในเถรวาทเรา พอธรรมวินัยมันเปิดช่องให้ ทีนี้เราก็รู้ๆ อยู่แก่ใจเนาะ ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนไม่ดี ไอ้คนดีเขาก็ โอ้โฮ! ฟูมฟักนะ อุปัชฌาย์อาจารย์ที่ดูแลลูกศิษย์ลูกหา เราหากันเกือบเป็นเกือบตายนะ พ่อแม่ที่ดีเราหากันมาก

ทีนี้ทางโลกเขาเรียกว่า อุปัชฌาย์เป็ด อุปัชฌาย์ไก่ ไข่แล้วไม่ฟัก บวชแล้วไม่ดูแล ทิ้งๆ ขว้างๆ ทําให้เสียหายกันหมด มันเลยต้องมีพรบ.สงฆ์ไง พรบ.สงฆ์มันเป็นการบัญญัติ บัญญัติขึ้นมาโดยสภานิติบัญญัติ เป็นกฎหมายโลก กฎหมายออกโดยรัฐบาลเพื่อบังคับใช้กับภิกษุ

แต่ถ้าเป็นภิกษุเรา ไอ้นี่เราก็ต้องยอมรับ เราเป็นคนไทย บวชแล้วเป็นสงฆ์ เป็นสงฆ์ไทยต้องยอมรับกฎหมายไทย แต่นี้เวลาพูดถึงเวลามันมีที่มาที่ไป ที่มาที่ไปคือธรรมวินัยไง ถ้าธรรมวินัยมันเป็นไปโดยอัตโนมัติ แต่ทีนี้เราก็ทําไม่ได้ เพราะทําไม่ได้ ไม่ใช่ทําไม่ได้ ไม่ควรทํา

ถ้าจริงๆ แล้ว เวลาธรรมวินัยนี่สูง “ธรรมวินัยเป็นศาสดาของเธอ” ธรรมวินัยนี่สูงส่ง สูงที่สุด แต่นี้พอมาอยู่ในรัฐไทย ในรัฐไทยออกกฎหมายไทย ออกกฎหมายไทย เราก็ต้องยอมรับกฎหมายนั้น กฎหมายนี้เป็นลําดับที่ ๒ พอลําดับที่ ๒ ถ้าไม่ได้รับการเป็นอุปัชฌาย์ไปบวชพระถือเป็นคดีอาญา ติดคุก ๖ เดือน อุปัชฌาย์เถื่อน อุปัชฌาย์ต้องมีใบแต่งตั้ง นี่พรบ.สงฆ์นะ อันนี้ไม่มีในธรรมวินัย ในธรรมวินัย เพราะมันเปิดกว้าง พอเปิดกว้าง คนที่มันอาศัยไง อาศัยธรรมวินัยก็ทําให้เสียหาย

เพราะเขาบอกว่า ให้ท่านอาจารย์อธิบายเรื่องอุปัชฌาย์

ทีนี้เราจะบอกว่า อุปัชฌาย์ ในหัวใจเรานะ ในความรู้สึกของเรานะ ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมสูงส่ง อุปัชฌาย์นี่เรายกให้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย อุปัชฌาย์นี้เป็นผู้ทําการแทน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บวชองค์แรก เป็นผู้บวชให้ปัญจวัคคีย์ เป็นผู้บวชให้ยสะ เป็นผู้บวชให้ชฎิล ๓ พี่น้อง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้บวชให้ แล้วบวชให้แล้วสอนให้เป็นพระอรหันต์ด้วย

เวลาวันมาฆบูชา พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ องค์ไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยไม่มีการนัดหมาย เพราะอะไร เพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบวชให้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้เป็นพระอรหันต์ทั้งหมด เวลาพระอรหันต์เสวยวิมุตติสุข ความสุขในหัวใจดวงนั้น ความสุขในใจดวงนั้นน่ะมันระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ระลึกถึงบุญถึงคุณ ถึงเวลาแล้วจะไปเฝ้าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไปเฝ้าด้วยกันโดยไม่ได้นัดไม่ได้หมาย

บวชให้ สอนให้จนเป็นพระอรหันต์ทั้งหมด มีบุญมีคุณไหม ฉะนั้น อุปัชฌาย์ ถ้าพระครูบาจารย์เรา เราเคารพบูชากันอย่างนั้นเลย

ฉะนั้น พอถึงเวลาแล้วพระเทวทัตจะมาขอปกครองสงฆ์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกว่า “แม้แต่พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ เรายังไม่ให้เลย อัครสาวกเบื้องซ้ายเบื้องขวา เรายังไม่ให้ปกครองสงฆ์เลย เราจะให้เธอปกครองสงฆ์ได้อย่างไร”

ในการปกครอง ศูนย์อํานาจ ถ้าอยู่ที่ไหนแล้ว ถ้าเขาไปยึดศูนย์อํานาจนั้น มันก็ทําให้บิดเบือนได้ทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงว่าให้สงฆ์ปกครองสงฆ์ ถ้าเป็นหมู่สงฆ์ สงฆ์ ๔ องค์ขึ้นไปให้ประชุมทําสังฆกรรม เวลาประชุมสงฆ์ขึ้นมา เวลาสวดปาฏิโมกข์ขึ้นมาเท่ากับตรวจสอบความสะอาดบริสุทธิ์ของตน ฉะนั้น มันเป็นการกระจายอํานาจ

การกระจายอํานาจ ที่ไหนมีพระ ๔ องค์ ที่นั่นให้ปกครองกัน ที่ไหนมีพระ ๔ องค์ ที่ไหนที่คุ้มครองกันได้ ให้สงฆ์ปกครองสงฆ์ เวลาสงฆ์ลงอุโบสถ เวลามีใครผิดใครถูก เขาจะชี้เลยว่าใครผิดใครถูกจากธรรมวินัยนี้ เขาจะปลงอาบัติกัน นี่ให้สงฆ์ปกครองสงฆ์

ทีนี้คําว่า “สงฆ์ปกครองสงฆ์” คือให้ปัจจุบันปกครองปัจจุบันไง มันก็เลยสืบต่อมาๆ จนเป็นเถรวาทเราอยู่ในปัจจุบันนี้ไง เพราะคนต้องตายใช่ไหม คนไม่มีใครอยู่คํ้าฟ้าหรอก แต่ธรรมวินัยมันอยู่มาตลอด ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้วไง แล้วมันมีการปกครองกันมาตลอดไง

ทีนี้ครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรม ทีนี้เราเกิด มงคล ๓๘ ประการ มงคลชีวิตไง เราอยู่ในประเทศอันสมควร เราอยู่ในสงฆ์อันสะอาดบริสุทธิ์ เรามีความสุขนะ

เราไปอยู่สงฆ์ที่มีมารยาสาไถย โอ๋ย! เรากระเป๋าแฟบเลยล่ะ มันมีงานประจําน่ะ มีแต่ความจําเป็นทั้งนั้นน่ะ ไอ้เราก็ต้องหาไปช่วยเหลือเขาตลอด เพราะเราก็เป็นชาวพุทธไง เป็นบริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา เราก็ต้องคํ้าจุนใช่ไหม พอคํ้าจุนขึ้นไปมันก็กระเป๋าแฟบน่ะสิ

แต่ถ้าเป็นความสะอาดบริสุทธิ์อย่างครูบาอาจารย์ของเรานะ การทําบุญที่ได้บุญมากที่สุดคือการนั่งลงแล้วนั่งขัดสมาธิ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ การปฏิบัติบูชาสูงที่สุด

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกพระอานนท์ เวลาท่านจะปรินิพพาน “อานนท์ เธอบอกประชาชนทั้งหมดนะ ที่เขาเคารพบูชาน่ะ ให้เขาปฏิบัติบูชาเราเถิด ให้เขาปฏิบัติบูชาเราเถิด”

เวลาครูบาอาจารย์ท่านเทศน์สั่งสอน เห็นไหม เขาบอกอามิสบูชาๆ เรื่องข้าวของวัตถุเราไปบูชา บูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ด้วยวัตถุ ด้วยอามิสไง แต่ถ้าเราปฏิบัติบูชา เราปฏิบัติด้วยหัวใจของเราไง หัวใจเราผ่องแผ้วขึ้นมาไง หัวใจเราสะอาดบริสุทธิ์ขึ้นมาไง การปฏิบัติบูชาได้บุญสูงสุดเลย

แล้วทําไมครูบาอาจารย์ที่เป็นธรรมทําไมท่านให้นั่งลงแล้วหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธล่ะ แล้วกระเป๋ามันจะแฟบไหม

มันไม่แฟบหรอก แล้วถ้ามันทําได้จริงนะ โอ๋ย! หัวใจผ่องแผ้วด้วย ยิ่งเคารพถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เคารพศาสนาขึ้นมา โอ๋ย! จิตใจมันยิ่งผ่องแผ้ว มันยิ่งลงใจ มันพอใจ มันลงใจหมด ถ้าเราเกิดในประเทศอันสมควร เกิดในครูบาอาจารย์ที่ดี ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ที่ดีนะ

ฉะนั้น มันอยู่ที่สังคมสงฆ์ พระอุปัชฌาย์ พระกรรมวาจาจารย์ พระอนุสาวนาจารย์ มันเป็นรากเหง้าที่จะบวชศาสนทายาทผู้บวชพระ แล้วผู้ที่บวชพระแล้ว บวชมาเป็นพระ ใครบวชมาเป็นบุคคลที่สุกแล้ว

เป็นบุคคลดิบที่ยังไม่ได้ศึกษาธรรมวินัยจะไปมีครอบครัว สมัยโบราณเขาไม่ให้ ไปขอลูกสาวใครเขาก็ไม่ให้ แต่ถ้าบวชแล้วเรียนแล้ว ขอลูกสาวเขาก็ให้ เขาบอกว่าถือว่าเป็นคนสุก เป็นคนที่รู้จักการครองชีวิต เขาจะยกให้ นี่มันเป็นวัฒนธรรมของชาวพุทธ

แล้วโยมเขียนมาถาม โยมเขียนมาถามนี่ก็แปลกเนาะ ไอ้นี่มันเป็นพื้นฐานของชาวพุทธ มันเป็นเรื่องพื้นฐาน แสดงว่าเดี๋ยวนี้ในปัจจุบันนี้สมัยโลกเจริญ สมัยวิทยาศาสตร์ ดูสิ ชาวพุทธเรา ถ้าใครบอกว่าไม่นับถือศาสนาใดๆ เลยนี่เท่มากเลย ถ้านับถือศาสนาพุทธ เห็นพระทําตัวกันเหลวไหลมันอายเขา ไม่กล้าลงทะเบียนว่าเรานับถือศาสนาพุทธ ต่อไปทําบุญก็ไม่กล้าไปวัดนะ อายเขา อายเขา แต่ถ้าได้ทําตัวเป็นนักปราชญ์ ทําตัวเป็นผู้มีปัญญา โอ้โฮ! เก่งมาก กิเลสมันหลอกทั้งนั้นนะ

จะสูงส่งขนาดไหน เรามีพ่อมีแม่ นี่ก็เหมือนกัน เราเป็นชาวพุทธ เรามีอุปัชฌาย์อาจารย์ อุปัชฌาย์ของเรา ดูสิ คนที่บวชแล้วอุปัชฌาย์เขาดีๆ เขาระลึกถึงอุปัชฌาย์เขานะ ถ้าระลึกถึงอุปัชฌาย์เขา

เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านคิดถึง ดูสิ ในสมัยหลวงปู่มั่นน่ะ อุปัชฌาย์ที่ว่าบวชพระอริยบุคคล บวชพระอรหันต์มากที่สุด ท่านเจ้าคุณจูม ธรรมเจดีย์ เจ้าอาวาสวัดโพธิสมภรณ์ นั่นน่ะลูกศิษย์หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นส่งไปเรียนได้ ๓ ประโยค ได้เป็นพระอุปัชฌาย์ด้วย แล้วท่านบวชให้หมด หลวงปู่ขาว หลวงปู่แหวน ครูบาอาจารย์ที่มีชื่อเสียงๆ เป็นสัทธิวิหาริกของเจ้าคุณจูม ธรรมเจดีย์ ทั้งนั้นเลย

เพราะเจ้าคุณจูม ธรรมเจดีย์ ท่านเป็นอุปัชฌาย์ ท่านถึงได้ปกครองพระกรรมฐาน แล้วถึงเวลาแล้วท่านก็เอาหลวงปู่ขาวกับหลวงตาคุยธรรมะกัน ท่านจะเอาครูบาอาจารย์ของเราตรวจสอบธรรมะกัน คุยธรรมะกันเพื่อความสะอาดบริสุทธิ์ของหมู่สงฆ์

อุปัชฌาย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ดีนะ ท่านปกครองดูแลพระเรา แล้วท่านพูดด้วย หลวงตาท่านเล่าให้ฟัง ท่านบอกท่านไม่อยากเป็นหรอกเจ้าคณะภาค ไม่อยากเป็นอะไรเลย แต่ที่ท่านเป็นอยู่นี่เพราะเป็นเพื่อคุ้มครองกรรมฐานไง เพราะไม่ให้กรรมฐาน คนมาดูถูกเหยียดหยามไง

นี่หัวใจของอุปัชฌาย์ เจ้าคุณจูม ธรรมเจดีย์เป็นอุปัชฌาย์ ได้รับการแต่งตั้ง นี่อุปัชฌาย์โดยกฎหมาย อุปัชฌาย์โดยวัฒนธรรมของพระพุทธศาสนา ถ้าอุปัชฌาย์โดยธรรมวินัย โดยธรรมวินัยนี่เป็นอัตโนมัติเลย มันเป็นโดยเนื้อหาสาระเลย แล้วองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นองค์แรก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนบวชให้ ฉะนั้น ถ้าอุปัชฌาย์ เราระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เจ้าของศาสนาเลย

ฉะนั้น ใครที่ได้เป็นอุปัชฌาย์อาจารย์ต้องมีเกียรติภูมิเพื่อลูกหลาน เพื่อความดี เพื่อความมั่นคงในศาสนา ทําหน้าที่สิ่งใดแล้วต้องรับผิดชอบ รับผิดชอบนะ นี่ถ้าคนดีมันดีอยู่แล้วแหละ

ทีนี้เพียงแต่ว่าวันนี้เขียนมาก็เลยขอพูดนิดหนึ่ง นี่ขอพูดนิดหนึ่งนะ แต่โดยข้อเท็จจริงเขาบอกว่า “ขอความเมตตาให้พระอาจารย์อธิบายความหมายได้ไหมครับ”

นี่อธิบายความหมาย คําว่า “พระอุปัชฌาย์” เหมือนกัน แต่ได้รับการแต่งตั้ง เวลาบอกพระอุปัชฌาย์เป็นพระเหมือนกัน เราบวชมาเป็นพระๆ หมดล่ะ แต่เป็นพระมันต้องมีการศึกษามีการเล่าเรียนใช่ไหม พอเล่าเรียนมาแล้วได้เป็นมหาก็ได้พัดยศ ได้ต่างๆ ขึ้นมา เวลาพัดยศมันเป็นยศถาบรรดาศักดิ์ แต่โดยข้อเท็จจริงเป็นพระเหมือนกัน เป็นพระด้วยกัน เป็นพระนี่แหละ แต่ได้รับการแต่งตั้ง ต้องได้รับการแต่งตั้ง ได้รับตราตั้ง แล้วถึงจะทําหน้าที่นั้นๆ ตามแต่ตําแหน่งของตน แต่ถ้าไม่ได้รับตราตั้งในพรบ.สงฆ์ไปทําไม่ได้เพราะเราไม่ได้รับตราตั้ง คือเราไม่ได้สิทธิตามกฎหมายพรบ.สงฆ์ แต่ถ้าเราได้รับการแต่งตั้ง มันได้รับหน้าที่พรบ.สงฆ์

นี่พูดถึงว่าความหมายไง ความหมายของพระอุปัชฌาย์ แล้วความหมายของพระอุปัชฌาย์มันได้รับการแต่งตั้ง คําว่า “ความหมาย” ความหมายมาจากไหน

พระก็เหมือนพระ ทีนี้เวลาพระได้รับการแต่งตั้งเป็นสมณศักดิ์ เวลาสมณศักดิ์นี่เขาเรียกว่าพระสมณศักดิ์ลอย คือว่าได้สมณศักดิ์โดยคุณงามความดี แต่ถ้าได้สมณศักดิ์ด้วย แล้วได้รับตําแหน่งปกครองด้วย ได้รับตําแหน่งปกครองคือว่าเป็นเจ้าอาวาส เป็นเจ้าคณะตําบล เป็นเจ้าคณะอําเภอ เป็นเจ้าคณะจังหวัด เป็นเจ้าคณะภาค รองเจ้าคณะภาค ผู้ช่วยเจ้าคณะภาค แล้วก็ขึ้นไปเป็นชั้นๆ นี่ได้สมณศักดิ์ด้วย ได้ตําแหน่งปกครองด้วย นี่พระเหมือนกัน แต่มันมีตําแหน่งไง

ทีนี้บอกว่า พอเราศึกษาไปๆ อืม! ถ้าเมื่อก่อนนะ ถ้าโดยความสะอาดบริสุทธิ์ พระก็ธรรมาธิปไตย พระก็เหมือนพระ พระก็เท่าพระ คือเสมอภาค นั่นเป็นความคิดของโลก แต่เวลาเข้าไปแล้วมันมีตําแหน่งการปกครอง มันมีการพยายาม

เขาจะทําสังคายนามาหลายครั้งแล้วนะว่าให้มีตําแหน่งปกครอง แต่ไม่ให้มียศถาบรรดาศักดิ์ไง เพราะยศถาบรรดาศักดิ์เขาเลิกไปตั้งแต่สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ แต่ว่าสมณศักดิ์เขาไม่ยกเลิกด้วย

ถ้ายกเลิก เราว่าดี เราก็อยากให้ยกเลิก แต่ให้มีตําแหน่งปกครอง มันจะได้ทําหน้าที่พระให้โดยสมบูรณ์ทุกๆ องค์ พระต้องทําหน้าที่พระ

หลวงตาท่านพูดเอง พระทรงธรรมทรงวินัยไม่ได้ ใครจะทรง

พระจะทรงธรรมทรงวินัยต้องพยายามฝึกหัดให้มีคุณธรรมในใจ แล้วพอมีคุณธรรมในใจแล้วเราถึงเอาคุณธรรมอันนั้นอธิบายสั่งสอนเขา ถ้าไม่มีคุณธรรม เราจะเอาอะไรไปอธิบาย เราทําไม่เป็น เราจะเอาอะไรอธิบาย ถ้ามันทําเป็นแล้วก็จบนะ ฉะนั้น หน้าที่ของพระควรทําตรงนี้ให้ได้ก่อน มันก็เลยเป็นแบบว่าพระไตรปิฎก เป็นทฤษฎี แล้วพอผู้ที่ปฏิบัติแล้วมันก็ได้คุณงามความดีหรือความเป็นจริงในหัวใจ มันจะอธิบายพระไตรปิฎกนั้นชัดเจนมากเลย

นี่ศึกษาพระไตรปิฎกมาด้วยความแห้งแล้ง ศึกษามา ศึกษามาด้วยความรู้ ด้วยความจํา แล้วก็อธิบาย อธิบายปากเปียกปากแฉะ ปากเปียกปากแฉะแล้วมันไม่ได้เนื้อหาสาระ

แต่ถ้าผู้ใด อย่างเช่นหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ในหัวใจท่านเป็นธรรมๆ เวลาครูบาอาจารย์เราท่านเทศนาว่าการก็อ้างอิงพระพุทธเจ้าทั้งนั้นน่ะ เพราะเราได้มาจากองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่มันอธิบายด้วยข้อเท็จจริง คือว่ามันมีรสมีชาติ มันมีความเป็นจริงไง นี่เราพูดถึงหน้าที่ของพระ พระควรทําตรงนี้ให้ได้ก่อน แล้วเรื่องอื่นมันมาทีหลังไง

นี่พูดถึงอุปัชฌาย์อาจารย์ มันมีที่มาที่ไป มันต้องมีการศึกษา มีการคุ้มครองดูแล มีการฝึกหัดกันขึ้นมา มันถึงจะส่งทอดมา ศาสนทายาท ธรรมทายาท องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านพยายามสร้างศาสนธรรม สร้างศาสนทายาท สร้างๆๆ

“มารเอย เมื่อใดภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเรายังไม่เข้มแข็ง ไม่สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วงของลัทธิต่างๆ ได้ เราจะไม่ยอมนิพพาน”

มารดลใจแล้วดลใจอีก จนถึงวันมาฆบูชา ครั้งสุดท้ายมารดลใจขึ้นมา “มารเอย บัดนี้ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาของเราเข้มแข็ง สามารถกล่าวแก้คําจาบจ้วง” คือการดูถูกดูแคลนน่ะ คนนู้นก็ดูถูกทีหนึ่ง คนนี้ก็ดูแคลนทีหนึ่ง ถ้าคนมันมีธรรมนะ มันกล่าวแก้ได้ไง มันพูดด้วยเหตุด้วยผล ถ้าจะคุยด้วยเหตุด้วยผล

แต่ถ้าเขาไม่คุยด้วยเหตุด้วยผล เอาสีข้างเข้าถูด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยากของเขา ด้วยความปิดหูปิดตา นั่นก็เรื่องของเขา เป็นกรรมของสัตว์ ถ้ากรรมของสัตว์ก็ยกให้กรรมของสัตว์ไป ยกให้กรรมของเขา

แต่ถ้ามันโดยความสะอาดบริสุทธิ์ ด้วยความสงสัย ด้วยการค้นหา ด้วยการอยากรู้ความจริง นั่นน่ะ ธมฺมสากจฺฉา เอตมฺมงฺคลมุตฺตมํ นี่เป็นมงคลชีวิตไง นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนาตรงนี้ไง ถ้าปรารถนาตรงนี้ เราทําขึ้นมา ฉะนั้น มันถึงต้องมีอุปัชฌาย์มีอาจารย์ฝึกฝนกันมา ต่อเนื่องกันมา ให้สงฆ์ปกครองสงฆ์ ให้มันเป็นธรรมมาจนมาถึงปัจจุบันนี้ จบ

ถาม : เรื่อง “กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์”

กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ที่เมตตาตอบคําถามครับ ท่านพระอาจารย์เมตตาตอบคําถามวันที่ ๒๒ เมษายน ๒๕๖๐ ในชื่อ “ธรรมสอน” กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มากครับ

ตอบ : ถ้ากราบขอบพระคุณ เราก็ตอบตามหน้าที่ของเรา ตอบตามหน้าที่ของเรา วันนั้นคือคําสอนหรือว่าทางเดิน เขียนมายาว คือเขาก็สงสัยในทางเดินของเขา ฉะนั้น เราถึงบอกว่า สิ่งที่รู้ที่เห็น สิ่งที่รู้ที่เห็นนี่ธรรมสอนๆ ไง ธรรมสอนคือว่าธรรมสังเวช

เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติขึ้นมานะ เวลาพุทโธก็ได้ ปัญญาอบรมสมาธิก็ได้ถ้าจิตสงบ พอจิตสงบขึ้นมามันจะเกิด อย่างเช่นหลวงตา หลวงตานี่นะ เวลาท่านเดินจงกรมของท่าน ท่านพิจารณาของท่านนะ ถ้าเดินจงกรมจิตมันดีขึ้น เวลามันพิจารณาไป มันมองไปด้วยสายตา ท่านบอกภูเขาเลากาทะลุไปหมดเลย อู้ฮู! ท่านก็มหัศจรรย์จิตของท่านน่ะ ท่านมหัศจรรย์มากเลย

ท่านบอกว่า พอเพลินๆ อยู่อย่างนั้นน่ะ ความคิดมันผุดขึ้นมาเลย “สิ่งที่รู้ที่เห็น ไอ้ที่ภูเขาเลากาทะลุปรุโปร่งไปเกิดจากจุดและต่อมนะ เกิดจากจิตของเรานะ” นี่ธรรมสอน เวลาธรรม ธรรมมันผุด เวลาธรรมสอนนะ

หลวงตาท่านพูดเอง ท่านบอกว่าเวลาท่านเห็นท่านมหัศจรรย์ จิตเรามหัศจรรย์มาก มันทะลุปรุโปร่งไปหมด ไม่มีวัตถุสิ่งใดจะปิดหูปิดตาได้เลย มันมองเห็นเหมือนตาทิพย์

ใครๆ ก็ต้องว่าตัวเองสุดยอดใช่ไหม แต่นี้ธรรมกลัวจะเพลิดเพลิน กลัวหลงไง มันผุดขึ้นมาเลยนะ “สิ่งที่รู้ที่เห็นเกิดจากจุดและต่อมหรือเกิดจากจิต” ท่านสะอึกเลยนะ ถ้าเกิดจากจิตต้องย้อนกลับมาที่จิตสิ พอย้อนกลับมาที่จิต ท่านก็มาค้นคว้าต่อ นี่เขาเรียกว่าธรรมเกิด พอธรรมเกิดขึ้นมา ถ้าเป็นธรรมๆ นะ มันจะสังเวช สังเวช มันภูมิใจ ธรรมสังเวชคือจิตมันพอง ธรรมสังเวช

แต่ถ้าเราสลดสังเวช มันทุกข์นะ มันเฉา มันหงอย แต่ธรรมสังเวช โอ้โฮ! มันตาพองเลย หูตานี่พองเลยนะ นี่ธรรมสังเวช เวลาธรรมสอนๆ ถ้าใครมีวาสนามันจะผุดขึ้นมา แต่คนเราเวลามันผุดแล้วไม่รู้ไง เวลาอะไรผุดขึ้นมาน่ะ เอ๊อะ! เอ๊อะ! งง งงเลย เอ๊ะ! นี่คืออะไร นี่คืออะไร ธรรมมันผุด ธรรมมันสอน

ฉะนั้น เวลาเขาเขียนมาหลายๆ หน้านั่นน่ะ

คําว่า “ธรรมสอน” หมายความว่า ประสบการณ์ที่โยมปฏิบัติมา ประสบการณ์ที่โยมปฏิบัติมาได้รู้ได้เห็น ได้จิตมันสงบบ้าง จิตมันล้มลุกคลุกคลานบ้าง นั่นน่ะธรรมะมันสอน ถ้าสอนแล้วเราเอาตรงนี้เป็นประสบการณ์ พอเป็นประสบการณ์นะ เราต้องมีการกระทําต่อเนื่องๆ ไป การกระทําต่อเนื่อง เพราะมันอยู่ที่อํานาจวาสนาของคน

วาสนาของคนที่เข้มข้นพอทําสิ่งใดแล้วมันจะฉลาด มันจะเกิดกําลัง มันจะเกิดปัญญา มันจะเกิดทะลุทะลวงไปเลย แต่ของเรานี่นะ ของเราเป็นผู้ที่มีบารมีแต่อ่อนด้อย เรามีปัญญาของเรานะ เราก็รู้ของเรานะ แต่มันไม่ทะลุทะลวงไง มันยังสงสัยอยู่ไง มันถึงต้องทําซํ้าๆ ทําซํ้าเพราะว่ามันยังสงสัย มันยังลังเล คิดได้ พิจารณาได้ แต่มันยังไม่ลงใจ ก็พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า นี่ไง นี่พัฒนาขึ้น เพราะมันอยู่ที่วาสนา อยู่ที่กําลัง อยู่ที่พันธุกรรมของจิตที่สร้างมามากหรือน้อย เราถึงบอกว่าธรรมสอน พอสอนแล้วให้พยายามฝึกหัดต่อเนื่องไป

ไอ้ที่พูดๆ นี่เพราะอยากให้กําลังใจ อยากให้ประพฤติปฏิบัติต่อไป เราไม่ต้องไปเอาสมบัติของคนอื่นมาเทียบเคียงกับเรา สมบัติของเขาเป็นของเขา แต่ของเราทําแล้วมันสุขหรือมันทุกข์ มันดีขึ้นหรือมันเลวลง เราพยายามทําให้เราให้ดีขึ้น พัฒนาของเราขึ้น เราทําเพื่อบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

หน้าที่ของพระๆ พระต้องทําให้มีคุณธรรมขึ้นมาในใจ หน้าที่ของชาวพุทธๆ เราก็ประพฤติปฏิบัติขึ้นมาให้มีคุณธรรมในใจของเรา ให้มีคุณธรรมไง ให้มีสัจธรรม นี่เป็นอาหารของใจๆ ไง เราเกิดมามีชีวิตเราก็หาปัจจัยเครื่องอาศัยดํารงชีพ แต่เราประพฤติปฏิบัติธรรมเพื่อหัวใจของเรา เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก รู้จําเพาะใจ รู้จําเพาะใจ รู้กลางหัวใจ นี้คือสมบัติของใจ เอวัง

มันเศร้าหมองนะ ถ้ามันผิดมันก็ผิดทั้งนั้นน่ะ
เพราะของมันเริ่มต้นมาด้วยความไม่สุจริต
ขึ้นต้นด้วยความไม่สุจริต มันก็ไม่สุจริตตลอดไป
แต่ความไม่สุจริตของคนมันไม่สุจริตอันนั้น
ผู้รับ ผู้รับมีความสุจริตมากน้อยแค่ไหน
ถ้ามีความสุจริตมากน้อยนะ
สิ่งนั้นน่ะความเป็นโทษมันมีมากมีน้อย
ทีนี้บอกว่าผิด ผิดมากผิดน้อยมันมีความผิดอยู่แล้ว

๒

ผิดมากผิดน้อย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ซื้อของโจรผิดศีลหรือไม่ครับ”

ตอบ : คําถามแค่นี้ “ซื้อของโจรผิดหรือไม่” แล้วเขาถามต่อข้างล่าง หัวข้อ “ซื้อของโจรผิดศีลหรือไม่ครับ”

ซื้อของโจรน่ะผิดศีลแน่นอน ซื้อของโจร

เขาว่า “ซื้อของโจรผิดศีลหรือไม่”

ผิดศีล ทีนี้คําว่า “ผิดศีลๆ” เวลาศีลนะ เวลาศีลของเรา ศีล ศีล ๕ อทินนาทาน ไม่หยิบฉวยแม้แต่ของที่มีเจ้าของ ของที่ตกอยู่ ถ้าเป็นโยมก็เรื่องหนึ่งนะ ถ้าเป็นพระเขาแบบว่า เจ้าของเขายังไม่เสียสละ เจ้าของเขายังมีเจ้าของอยู่ พระจับไม่ได้หรอก เว้นไว้แต่ของตกในวัด ถ้าของตกในวัด เจ้าอาวาสหรือพระต้องเก็บเลย เก็บไว้ทําไม เก็บไว้รอคืนเจ้าของเขา ถ้าเจ้าของเขาไม่มาถึงได้เป็นของสงฆ์ไป

แล้วทําสิ่งใดใช้จ่ายในวัด แล้วถ้าถึงเวลาถ้าเจ้าของเขานึกได้ เขามาทวง ก็บอกว่าเก็บรอโยมตั้งนาน แล้วคิดว่าโยมลืม ก็เลยเอาไปใช้จ่ายในวัด เป็นอย่างนั้นก็ชี้ว่าถ้าอย่างนั้นโยมก็อนุโมทนาเสีย คือคืนเขาไม่ได้อยู่แล้วไง นี่ธรรมวินัยมันจะมีเป็นชั้นเป็นตอนมาอย่างนี้ ถ้าตกในวัดต้องเก็บเลย ถ้าไม่เก็บ เวลาเจ้าของเขามาล่ะ เก็บแล้วเจ้าของมาก็คืนเขาไป นี่เวลาของมันตกไง

แต่ถ้าซื้อของโจรผิดศีลหรือไม่

ผิด ผิดแน่นอน แต่ผิดมากผิดน้อยนะ คําว่า “รับซื้อของโจรผิดหรือไม่” เพราะในสมัยปัจจุบันนี้เวลาโจรที่เขาไปลักของ ลักของตามใบสั่งๆ ไอ้นั่นน่ะผิดชัดๆ แล้วผิดมากด้วย เวลาเขาอยากได้สิ่งใด เขาไปเที่ยวในสถานที่ใด แล้วเขาอยากได้สิ่งใดเขาถ่ายรูปไว้เลย แล้วเขาก็ให้โจรไปลัก ลักตามใบสั่ง แล้วรับซื้อไง ไอ้นี่มันร่วมนะ มีความผิดร่วมเลยล่ะ ความผิดร่วมลักขโมยเลย แล้วลักขโมยมาแล้วรับซื้อของโจร

ถ้ารับซื้อของโจร เราบอกว่า สิ่งที่จะไม่ผิด โรงรับจํานําไง โรงรับจํานําเขาไม่ได้รับซื้อทั่วไป โรงรับจํานําเขาไว้ช่วยเหลือคนทุกข์คนยาก แล้วไว้ช่วยเหลือคนทุกข์คนยาก เขาเปิดไง เปิดเป็นที่สาธารณะให้คนมาจํานําหรือว่ามาเพื่อวางเพื่อเอาสิ่งนั้นไปใช้ประโยชน์

ฉะนั้น เวลาโจรลักของเสร็จแล้วเขาไปโรงจํานํา เวลาตํารวจเขาจับได้ เขาก็ไปเอาคืน แต่โรงจํานํานั้นไม่ผิด เพราะอะไร เพราะไม่ได้ตั้งใจไปรับซื้อไปอะไรทั้งสิ้น แต่มันเป็นสถานะ สถานะของผู้ที่ช่วยเหลือคนจน แล้วคนจนเขาจะมาจํานําอย่างนี้ ถ้าเป็นอย่างนั้นน่ะความผิดมันจะน้อยลง เพราะเขาไม่ได้ซื้อ แต่เป็นหน้าที่ของเขา ถ้าโรงรับจํานําเป็นของเทศบาล เป็นของหน่วยงานของรัฐ ถ้าหน่วยงานของรัฐเขาเพื่อช่วยเหลือประชาชน ถ้าช่วยเหลือประชาชน ทีนี้การช่วยเหลือนะ ไอ้โจรมันไปลักของมา มันก็มาจํานําเสีย มันจะไปขายที่อื่นมันกลัวโดนจับ มันจํานํา เห็นไหม

เขาบอกว่า คําว่า “ผิดศีลๆ” เราจะผิดอย่างไร ถ้าเป็นทางโลก พอผิดศีลมันเป็นวิทยาศาสตร์เลย ผิดแล้วก็ต้องจับทุกคนเลย

มันต้องมีกาลเทศะ กาลเทศะ ความผิดมาก ความผิดน้อย มีความตั้งใจและความไม่ตั้งใจ การกระทําทําอย่างนั้นไง ฉะนั้น เวลาคนคิดมันคิดได้หลากหลายไง ศีลนี่คือศีล แต่มันวุฒิภาวะของผู้รักษาศีล ถ้าผู้รักษาศีล รักษาศีลที่ว่าด้วยเจตนาที่สะอาดบริสุทธิ์ เขาไม่ยุ่งเรื่องอย่างนี้

ในทางโลกมีความจําเป็น ในเมื่อของมันถูก ของมันถูกใช่ไหม เวลาไปซื้อนี่ของมันแพง ของที่ถูกกว่า ก็อยากได้ของอย่างนี้ ก็เพราะคิดอย่างนี้ไง เห็นไหม ดูสิ แชร์ลูกโซ่ ตอนนี้เป็นไปหมดเลยนะ อยากได้ผลตอบแทนที่สูงๆ ไง อยากได้ผลตอบแทนโดยที่ความไว้เนื้อเชื่อใจไง

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ถูกไง ราคาที่ถูก ของถูก อยากได้ของถูก ของแพงซื้อไม่ได้ ถ้าของแพงซื้อไม่ได้ ถ้าเราไม่มีความสามารถจะซื้ออย่างนั้นได้ เราก็ใช้พอสมฐานะของเรา เราก็ไม่ต้องไปเดือดร้อนอย่างนั้น

ถ้ามันรู้อยู่แก่ใจนะ ผิด ถ้ามันรู้อยู่แก่ใจ แต่ความจริงความรู้อยู่แก่ใจมันเป็นเรื่องสาธารณะ เรื่องของสาธารณูปโภค อะไรทํานองนี้ ทีนี้ไอ้ของอย่างนี้มันผิดไหม

เราจะบอกว่ามันเศร้าหมองนะ ถ้ามันผิดมันก็ผิดทั้งนั้นน่ะ เพราะของมันเริ่มต้นมาด้วยความไม่สุจริต ขึ้นต้นด้วยความไม่สุจริต มันก็ไม่สุจริตตลอดไป แต่ความไม่สุจริตของคนมันไม่สุจริตอันนั้น ผู้รับ ผู้รับมีความสุจริตมากน้อยแค่ไหน ถ้ามีความสุจริตมากน้อยนะ สิ่งนั้นน่ะความเป็นโทษมันมีมากมีน้อย ทีนี้บอกว่าผิด ผิดมากผิดน้อยมันมีความผิดอยู่แล้ว

“รับซื้อของโจรผิดหรือไม่”

ผิด ถ้ารับซื้อนะ รับซื้อของโจรผิดทั้งนั้นน่ะ แต่ถ้ามันเป็นอย่างที่ว่า มันเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะกรณีอย่างนี้เวลาเราเป็นบุคคลสาธารณะหรือเราอยู่ในสังคมมันจะมีปัญหาชีวิตอย่างนี้ เพราะเราเคยได้ยินมานะ เขาถามปัญหาหลวงปู่บุดดา เขาถามตรงๆ เลยนะ บอกว่าเขาปล้นมา เขาแย่งชิงมา แต่มาเลี้ยงพ่อแม่เขา เขาได้บุญ

โอ๋ย! มีคนคิดอย่างนี้เลยนะ เขาไปมองที่ปลายเหตุไง มองที่ปลายเหตุว่าเราเอามาเพื่อประโยชน์ไง เขาบอกว่าเขาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่เขานะ เขาจี้ชิงมา แต่เขาได้บุญเพราะเอามาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่

เออ! มีคนถามอย่างนี้จริงๆ เลยนะ แล้วคําถามนี่เขาถามด้วยเขาอยากลองภูมิ อยากจะฟังเทศน์ หรือเขาจะพูดด้วยความคิดจริงของเขาก็ไม่รู้นะ แต่เขาถาม เราได้ยินกับหูเลยล่ะ เออ! ว่าปล้นมานี่แหละ แต่ได้บุญ ได้บุญเพราะอะไร เพราะเขาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่เขา

ไอ้นี่โดยธรรมชาติใช่ไหม กตัญญูกตเวที ลูกที่ดีก็เลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ ดูแลพ่อแม่ นี่เป็นเครื่องหมายของคนดี แต่เครื่องหมายของคนดี การจะได้มา เราก็มีหน้าที่การงานของเรา เราทํามาด้วยความสุจริตของเราเอามาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ เออ! นี่เป็นบุญ

ไอ้นี่จะเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ ไปปล้นเขามาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่แล้วได้บุญ คนคิดอย่างนี้มันก็มีไง ถ้าเขาคิดอย่างนี้ พอเขาปล้นมาแล้วมาเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ได้บุญ ไอ้ที่ว่ารับซื้อของโจรเขาถูกแน่นอน เพราะว่าเขาจะซื้อไปเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่เขาไง เขาซื้อไปใช้จ่ายในบ้านเขาไง

เวลาศีลมันเป็นศีล ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ แน่นอน แต่วุฒิภาวะของคน กิเลสในใจของคนหยาบหรือละเอียด หยาบหนาหรือเบาบาง จิตใจของคน จิตใจของคนมันมุมมองไง จิตใจของคนแล้วมุมมอง มุมมองอย่างไร ฉะนั้น ถ้าเป็นทางโลกนะ ถ้าเป็นทางโลกมุมมองอย่างไร แล้วถ้าเป็นทางธรรมๆ ล่ะ

ถ้าทางธรรมนะ มันอยู่ที่การวินิจฉัย ถ้าวินิจฉัย ทีนี้วินิจฉัย นี่เวลาวินิจฉัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กรณีนี้เรารื้อค้นมาในพระไตรปิฎก เวลาพระทําผิดสิ่งใดหรือฆราวาสทําผิดสิ่งใดจะไปถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะบอกว่า ไม่ใช่เฉพาะแต่ชาตินี้ เขาเคยมาตั้งแต่ชาตินั้นๆๆ เพราะเขาทํามาอย่างนั้น ทํามาอย่างนั้นตลอด แล้วในชาติปัจจุบันก็ทําซํ้าลงไปอีกไง เขาทําซํ้าลงไปอีก เขาทํามากี่ภพกี่ชาติล่ะ ถ้าเขาทํามากี่ภพกี่ชาติ นี่คือความเคยชินของเขา นี่คือมุมมองของเขา นี่คือทัศนคติของเขาเป็นอย่างนี้มาตลอด แล้วเขาก็มาทําอย่างนี้ เพราะเขามีมุมมองว่ามันถูกไง เขามีมุมมองว่าเขาทําของเขาไง

แต่ถ้าเราเอาของเรา มุมมองของเรามันผิด ทีนี้มันผิด ทีนี้ไอ้นี่มันก็เป็นจริตนิสัย เป็นมุมมองของสัตว์โลก แต่ธรรมวินัยก็เป็นธรรมวินัยอันเดียวกันนั่นแหละ ทีนี้มุมมองไง

ฉะนั้น กรณีอย่างนี้ถ้าเป็นคําถาม “รับซื้อของโจรผิดหรือไม่”

ผิด ทีนี้คําว่า “ผิด” แล้ว ทีนี้ว่าผิด รับซื้ออย่างไร เวลาเราทํา ทําอย่างไร ทําเพื่อประโยชน์อะไร

ฉะนั้น เวลาโจร ดูสิ เราย้อนกลับไปเวลาที่ว่าแม่ลูกอ่อนอย่างนี้ เวลาเขาตกงาน เขามีบุตรอย่างนี้ แล้วไม่มีนม เขาไปหยิบฉวยเอาในซูเปอร์มาร์เก็ตอย่างนี้ กรณีอย่างนี้ผิดหรือไม่

ถ้าผิดมันก็คือผิดนั่นน่ะ แต่ความจําเป็นน่ะ ความจําเป็น ลูกน่ะ ความจําเป็น ลูกมันต้องกิน ไอ้เรานี่พอทนได้ เราเป็นผู้ใหญ่ แต่เด็กทารกมันทนอยู่ไม่ได้หรอก แล้วถ้าเขาหยิบฉวยอย่างนั้นน่ะ รับซื้อของโจรนี่ไม่ได้รับซื้อ นี่หยิบฉวยเลย มันผิดหรือไม่

โดยความจําเป็น ถ้าผู้ที่รู้ข้อเท็จจริง จะว่าผิดก็ผิดเล็กน้อย ถ้าคนที่เป็นธรรมนะ แต่ทางกฎหมายผิดแน่นอน ในทางกฎหมายผิดแน่นอน เจ้าหน้าที่ต้องจับ

พอเจ้าหน้าที่จับแล้ว ภาษาเรานะ ถ้าใครที่มีตังค์ ใครมีเงินมีทอง ถ้าเจอสภาพอย่างนี้เขาก็อยากจะช่วยเหลือ แต่จะช่วยเหลืออย่างไร สิ่งนั้นผลมันสําเร็จแล้ว การขโมยนั้นมันสําเร็จแล้ว มันมีโทษหรือไม่มีโทษล่ะ ถ้ามีโทษทางกฎหมาย แล้วกฎหมายบังคับใช้ เราจะแก้ไขอย่างไร

ทีนี้แก้ไขอย่างไร มันก็ต้องแบบว่าต้องให้พิจารณาโทษไปตามนั้น แล้วไปให้อภัยกันตอนหลัง ถ้าทําอย่างนี้นะ มันก็ถูกต้องตามกฎหมายไปด้วย แล้วก็ไม่กระทบกระเทือนไปด้วย

เราจะบอกว่า ถ้าเราคุยกันเพียวๆ ไง เฉพาะเรื่องวินัย เรื่องกฎหมายเพียวๆ นะ ก็เป็นเรื่องหนึ่ง แต่ทีนี้สังคมมนุษย์ เรื่องสัตว์โลกมันมีเวรมีกรรม มันมีเวรมีกรรม เพราะมีเวรมีกรรมอย่างนั้นน่ะมันถึงต้องทําให้แม่กับลูกต้องมีความเจ็บชํ้าอย่างนั้น ต้องมีความขาดแคลนอย่างนั้น แล้วมันสะเทือนใจอย่างนั้น

แล้วสะเทือนใจ นี่ดีนะ พ่อแม่ไปหยิบฉวยมาเพื่อเลี้ยงลูก บางทีผู้ที่ไม่พร้อม ฆ่าลูกเลยอย่างนี้ ไอ้นั่นมันยิ่งเลวร้ายลงไปอีกนะ ในเมื่อถ้ามันจนตรอกแล้วมันจะไปหยิบฉวยนมมาช่วยเลี้ยงลูก กับถ้ามันมีความจําเป็นรักษาหน้า ก็บีบคอเลย จับใส่ถุงดําปิด เสียชีวิตไปเลย นี่เวลาคิด เวลาคิดถึงทางออก นี่พูดถึงเวรกรรมนะ ถ้าพูดถึงเรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องความดํารงชีพชีวิตของเรา

ฉะนั้น ย้อนกลับมาที่เรานี่ ย้อนกลับมาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าย้อนกลับมาที่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตั้งสติ มีศีล มีสมาธิ มีปัญญา แล้วมันจะแก้ไขเรื่องปัญหาชีวิตนี้ไปทั้งนั้นเลย

ไอ้ปัญหาชีวิตกรณีที่ว่ารับซื้อของโจรผิดหรือไม่ผิด

ถ้าจิตใจเรามั่นคง ไม่เอา ถ้าไม่เอานะ ในทางโลกเขาจะเอาของถูกๆ แล้วมาล่อขายทั้งนั้นน่ะ ไปดูในเว็บไซต์มีทั้งนั้นน่ะ ของถูกๆ ทั้งนั้นน่ะ แล้วของผิดกฎหมายทั้งนั้นเลย เพราะเวลาทางสังคมมันพัฒนาไปไกล กฎหมายมันพัฒนาไปไม่ทัน แล้วอีกเรื่องหนึ่ง เรื่องจิตใจของสังคม จิตใจของสัตว์โลกมันพัฒนาไปไม่ได้

เรามองนะ เรามองถึงความเป็นอยู่ของทางตะวันตก ทางตะวันตกเขามีป่าชุมชน ป่าของส่วนบุคคล แล้วเขาเลี้ยงสัตว์ สัตว์มันเดินเพ่นพ่านอยู่ในเมืองได้เลย นั่นเพราะอะไรล่ะ เพราะจิตใจของเขา เขาเห็นสัตว์กับมนุษย์มีคุณค่าเหมือนๆ กัน

แล้วสังคมไทยเรานะ สังคมไทยเราเมื่อก่อนมีอาชีพเก็บของป่า มีอาชีพล่าสัตว์ป่า สัตว์นี่เกิดมาเพื่อเป็นอาหาร ทั้งๆ ที่จิตใจคนที่สูงส่ง ปาณาติปาตา ไม่ให้ฆ่าสัตว์ ไม่ให้ทําลายใดๆ ทั้งสิ้น แต่ก็ทําลายกันมาตลอด แล้วทําลายตลอด คนที่แบบว่ามีเบื้องหน้าเบื้องหลัง เบื้องหน้าเป็นผู้ดี เบื้องหลังรับซื้อ เป็นผู้ออกให้ล่าสัตว์

จนถึงปัจจุบันนี้ในหลวงท่านล่วงไปแล้ว ในหลวงกับพระราชินีเป็นคนที่เริ่มต้นจากช้างกุยบุรี ช้างกุยบุรี พอมันฆ่าแม่ เอาลูก ท่านบอกว่าให้เจ้าหน้าที่จัดการ แล้วเริ่มจัดการมา ๔ ปี ๕ ปี เดี๋ยวนี้ดูสิ ช้างมันมากินพืชไร่ทั้งนั้นเลย เดี๋ยวนี้ช้างมันมีกฎหมายคุ้มครองนะ เดือดร้อนกันไปทั้งประเทศเลย แล้วมันไม่กินแล้ว พืชในป่ามันไม่กินแล้ว มันจะกินสับปะรด มันจะกินมันน่ะ เดี๋ยวนี้ทั้งมันทั้งสับปะรด ขอบป่าทั่วเมืองไทยเดือดร้อนหมดเพราะช้างมันติดใจในรสชาติ อันนี้เพราะอะไร เพราะกฎหมายบังคับใช้ เห็นไหม

นี่เราบอกว่า ถ้าสังคมมันพัฒนาขึ้น เราเห็นสิ่งมีชีวิตมันก็มีค่าเท่าเรานั่นน่ะ ถ้ามีค่าเท่าเรา เพราะกฎหมายบังคับใช้ ตอนนี้กฎหมายบังคับใช้นะ แล้วบังคับใช้แบบว่าเสมอภาค

แต่ก่อนกฎหมายบังคับใช้ แต่ผู้มีอิทธิพล ผู้ที่มีหน้าอย่างหลังอย่างมันมีความซับซ้อนน่ะ แอบล่ากัน แอบทําลายกัน สัตว์มันก็กลัวนะ ออกมามันตาย มันอดอยากอย่างไรมันก็ทนเอา สุดท้ายแล้วพอออกมาแล้วเขาคุ้มครอง พอคุ้มครอง ต่อไปมันก็จะพัฒนาไปทางแบบตะวันตก เรามองอย่างนั้นเลยนะ

เดี๋ยวนี้สัตว์ป่า เราดูกรมอุทยาน มันมีเพิ่มขึ้น เสือก็เพิ่มขึ้น สัตว์ในป่าเพิ่มขึ้น ทั้งๆ ที่เมื่อก่อนสัตว์น้อยลง ตอนนี้เรายิ่งพัฒนาขึ้น จะดีขึ้น อันนี้เอามาเปรียบเทียบถึงวัฒนธรรม ถึงหัวใจของสังคม ถ้าหัวใจมันพัฒนาขึ้นๆ นะ ไอ้เรื่องการหลอกลวง ไอ้ความฉ้อฉล ไอ้อย่างนี้มันจะเบาบางลง

แต่นี้จิตใจมันอ่อนแอ เห็นแก่ได้ พอเห็นแก่ได้จนเคยตัว แต่ถ้ามันไม่เห็นแก่ได้จนเคยตัวนะ มันพัฒนาขึ้นมาน่ะ จิตใจเข้มแข็งขึ้น ทุกอย่างต้องถูกต้อง ทุกอย่างต้องดีงาม มันไม่ผิดศีลไง ถ้าทุกอย่างไม่ผิดศีล เราก็ต้องซื้อขายกันตามราคาที่ท้องตลาดอย่างนี้ เราจะไม่ไปรับซื้อของโจร ใครเอาของถูกๆ มาขาย สังคมตราหน้าเลย โจรที่มันจะเอาสินค้ามาขาย ถ้าเอามาขายนี่แสดงว่าปล้นมา เอาตํารวจจับ

นี่ถ้าสังคมมันพัฒนาขึ้น ศีลธรรมมันดีอยู่แล้ว ทุกอย่างมันดีอยู่แล้ว แต่สังคมมันไม่พัฒนา สังคมเอาแต่ที่ว่าอย่างที่ว่ามันได้ด้วยฤทธิ์ด้วยเดช ไม่ใช่ ฤทธิ์เดชใครมีนะ อย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสมบูรณ์แบบมาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่เคยแสดงสิ่งใดๆ เลย ถ้าแสดงจําเป็น แสดงจําเป็นกับพวกเดียรถีย์นิครนถ์ ไอ้พวกที่เข้ามาจาบจ้วงทําลายศาสนา ท่านถึงได้เอาฤทธิ์ของท่านปราบ แต่ท่านไม่เคยเอาฤทธิ์เอาเดชนี้มาเพื่อประโยชน์กับท่านเลย

ทีนี้สังคมไทยๆ พระองค์ไหนก็มีฤทธิ์ พระองค์ไหนก็มีเดช สังคมไหนมีแต่อุปถัมภ์ เป็นจักรพรรดิ เที่ยวเอาเงินแจก เพราะเราศึกษาธรรมะศึกษาแบบนิทานไง ศึกษาแบบชาดกไง ไม่ศึกษาแบบอริยสัจไง ไม่ศึกษาแบบการแก้ไขกิเลสไง ไม่ศึกษาแบบการพัฒนาหัวใจไง

ถ้าหัวใจมันพัฒนาขึ้นมา ทุกคนมันดีขึ้นมา เราคุยกันเรื่องอริยสัจนะ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เป็นแก่นของศาสนา อภิญญา ไอ้สิ่งที่ได้มามันได้มาจากอํานาจวาสนา ได้มาจากผู้ที่มีบุญกุศล ผู้ที่ทําคุณงามความดีไง อย่างพระโมคคัลลานะอย่างนี้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายที่มีฤทธิ์ที่สุด พระอนุรุทธะท่านก็เลิศในทางรู้วาระจิต นี่ท่านเป็นพระอรหันต์ทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าพระอรหันต์จะเอาเรื่องอย่างนี้มาทําสัพเพเหระ

มันเป็นอย่างนี้ ความเชื่อ ความเชื่อทุกคนให้งอมืองอเท้าแล้วก็จะรอของฟรี แล้วก็จะรอของที่ลอยมา พอไม่ได้มาก็ฉ้อฉล เรามองสังคมที่มีปัญหาเพราะความเชื่อแล้วเอาความสะดวกสบาย

แต่ถ้าเป็นชาวพุทธจริง ชาวพุทธจริงนะ ดูสิ เวลาอาจารย์สิงห์ทองอย่างนี้ หลวงตาอย่างนี้ หลวงปู่มั่น เดินจงกรมจนฝ่าเท้าแตก เวลาหลวงปู่เจี๊ยะ ครูบาอาจารย์ของเรา ถ้าความเชื่อ ความเชื่อในศาสนา เชื่อด้วยความเพียร มนุษย์จะล่วงพ้นทุกข์ด้วยความเพียร

พระอรหันต์ในสมัยปัจจุบันนี้ของครูบาอาจารย์เรา ท่านได้มาด้วยความวิริยะ ด้วยความอุตสาหะ ด้วยการนั่งสมาธิ ด้วยการเดินจงกรม ด้วยมรรคด้วยผล ด้วยใจของท่าน ท่านไม่ได้อ้อนวอนอะไรเลย ท่านไม่ต้องให้ใคร มีแต่ไปหาหลวงปู่มั่นให้หลวงปู่มั่นเป็นคนชี้นํา ไปหาครูบาอาจารย์ให้คนบอกทาง พอบอกทางแล้วท่านก็ขวนขวายของท่าน ท่านทําของท่าน นี่ท่านทําความจริงขึ้นมา นั่นก็เป็นพระอรหันต์ในสมัยปัจจุบันนี้

แล้วเวลาเป็นพระอรหันต์สมัยปัจจุบันนี้ ดูสิ ชีวิตท่านเป็นแบบอย่าง ไอ้เรื่องนิทาน เรื่องชาดก ถ้าใครไปสัพเพเหระนะ ท่านคอยแก้ไข จะบอกว่าท่านด่าก็ได้ ท่านไม่ให้ทําอย่างนี้หรอก แล้วท่านทําไม่ได้หรือ ได้ แล้วท่านทําไม่เป็นหรือ เป็น แล้วทําไมท่านไม่ทําล่ะ เพราะท่านเห็นว่ามันมีโทษไง

สิ่งใดก็แล้วแต่นะ มันมีคุณและมีโทษ สิ่งที่มีโทษมันก็มีคุณในตัวมันเองถ้าคนรู้จักใช้ ถ้าสิ่งที่มีคุณๆ เห็นว่ามีแต่คุณแล้วเราใช้ พอใช้ขึ้นมา ไอ้พวกวุฒิภาวะมันอ่อนด้อยมันก็จําแต่กิริยาอย่างนั้นน่ะไปหลอกชาวบ้านเขา มันไม่เป็นจริงเป็นจังขึ้นมาหรอก

ถ้าไม่เป็นจริงขึ้นมา สังคมที่มันอ่อนแอ มันอ่อนแอไปอย่างนี้ อ่อนแอไปจากเขาเล่าว่า เขาบอก เขาเล่าว่า เขาบอกทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลาแห่กันไป ไปโดนหลอกทั้งนั้นน่ะ ไม่ได้ของจริงทั้งนั้นเลย

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านทําจริงๆ ของท่าน เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาจนได้รับคําชื่นชม ได้รับการชมเชย แล้วท่านก็เป็นของจริง แล้วของจริง หลวงตาท่านพูดถึงท่านอาจารย์สิงห์ทอง บอกว่า “ท่านสิงห์ทองนิสัยเหมือนเรา ไม่ชอบการก่อสร้าง ชอบแต่การเร่งความเพียร ชอบแต่เรื่องของอริยสัจ”

ท่านพูดเอง ครูบาอาจารย์เราท่านไม่ชอบหรอกไอ้เรื่องโลกๆ เพราะเรื่องโลกอย่างนั้นน่ะส่งออก แล้วส่งออกไปสังคมก็จะเหลวไหลอย่างที่เป็นในปัจจุบันนี้ จะได้ของฟรี อยากจะได้ของทิพย์ อยากจะได้ลาภโดยไม่ต้องทํา แล้วพอไม่ได้ขึ้นมามันก็เที่ยวหน้าไหว้หลังหลอกกัน แต่ถ้าเป็นจริงๆ นะ มันต้องเป็นจริงขึ้นมาอย่างนี้

นี่พูดถึงเขาถามเรื่องซื้อของโจรผิดศีลหรือไม่เนาะ ทีนี้ซื้อของโจรผิดศีลหรือไม่

เราจะพูดถึงสังคมไทยเลยล่ะ สังคมมันก็พูดกันอย่างนั้นน่ะ แล้วถ้าเรามาพูดกันบอกว่าซื้อของโจรผิด เขาจะบอกว่าพวกนี้ไม่มีปัญญา ของถูกไม่อยากได้ เออ! ของดีๆ ไม่เอาหรือ

เพราะของดีๆ นี่ไง ต่างคนต่างของดีๆ ไง เดี๋ยวของในบ้านเราก็หายไง เพราะมันเอามาขายให้เสร็จแล้วมันก็กลับมาลักอีกนั่นแหละ แล้วตอนนี้ยิ่งเดือดร้อนกันไปหมดเลย ก็ด้วยความคิดที่คับแคบ ความคิดที่จะเอาเปรียบ ความคิดที่จะเอาสะดวกสบาย แล้วสุดท้ายแล้วมันก็ไม่มีสิ่งใดดีขึ้นมาทั้งสิ้นเลย

เป็นความคิดที่สะอาดบริสุทธิ์ ไม่ต้องการอะไรเลย อยู่ในบ้านเรา สิ่งใดที่มันพอใช้สอย เราใช้สอยเพื่อดํารงชีวิต แล้วชีวิตจิตใจมันแจ่มแจ้ง จิตใจมันเบิกบาน จิตใจมันมีศีลมีธรรม แล้วจิตใจมีคุณงามความดี โอ๋ย! มีแต่ความสุข

ไม่ต้องไปสุขเพราะซื้อของโจร สุขเพราะได้ของถูกๆ ไอ้นั่นมันแค่ซื้อมาแล้วก็นอนสะดุ้งนะ ไม่รู้ว่าจะมีหมายมาบ้านเมื่อไหร่ มีของใช้นะ ไม่รู้เดี๋ยวหมายศาลมาแล้ว มีไว้ทําไมอย่างนั้นน่ะ มีไว้แล้วสะดุ้งตลอด มีไว้แล้วระแวงตลอด มีไว้ทําไม

แต่ถ้าเรามีด้วยความประหยัดมัธยัสถ์ ถ้าประหยัดมัธยัสถ์นะ หัวใจมันชื่นบาน หัวใจนี้สุดยอด หัวใจของคนที่มีความสุข หัวใจชาวพุทธ ดูสิ เวลาครูบาอาจารย์ของเราที่มีคุณธรรมจริงๆ คนจนผู้ยิ่งใหญ่มีบริขาร ๘ ช่วยชาติเป็นหมื่นๆ ล้าน ทองคําเป็นสิบกว่าตัน ท่านไม่ได้ติดข้องอะไรเลย หัวใจผู้ยิ่งใหญ่ หัวใจที่สะอาดบริสุทธิ์

แล้วอย่างพวกเรา ชาวพุทธเราๆ ถ้ามีศีล มีสมาธิ มีปัญญา มันจะมีอะไรมีค่าไปกว่าหัวใจของเรา มีค่ากว่านํ้าใจ เห็นไหม ดูสิ เดินผ่านหน้ากันยิ้มแย้มแจ่มใส เดินผ่านหน้ากัน ไม่ต้องสั่ง เขาก็เฝ้าบ้านให้เรา คนบ้านใกล้เรือนเคียงมีคนแปลกหน้าเข้ามา มาข้องแวะบ้านนั้น เขารีบแจ้งตํารวจให้เลย มีความสุขไหม กับมีของเต็มบ้านเลย กล้องวงจรรอบบ้านเลย มียามเฝ้า ฝากบ้านไว้กับตํารวจด้วย มันยังหายเลย สังคมอย่างนั้นมันน่าอยู่ไหม แต่สังคมที่ผู้มีนํ้าใจ สังคมผู้มีศีลมีธรรมนะ มันอบอุ่นน่ะ

หัวใจที่ยิ่งใหญ่นะ ศาสนาพุทธย้อนกลับมาที่ใจ แล้วศาสนาพุทธทุกคนถ้ามีศีลมีธรรมนะ สังคมนี้ร่มเย็นเป็นสุขนะ กฎหมายนี่หมดเลย แล้วตอนนี้ร้องเรียนกันนัก นู่นก็คอร์รัปชัน นี่ก็คอร์รัปชัน ต่างคนต่างมีศีลมีธรรมมันจะคอร์รัปชันไหม ต่างคนต่างร้องเรียนนะ สังคมไทยเลวร้ายมาก สังคมไทยเลวร้ายมาก ต่างคนต่างร้องเรียน แต่ถ้ามีของถูกมา ซื้อไหม ซื้อ มีของถูกมา เอา รับซื้อของโจร

ถ้าเรารู้ว่ามันผิดมาตั้งแต่ต้น เราไม่ควรเอา เงินเรายังไม่ได้ เรายังไม่มี ภาษาเรานะ มันต้องฝึก เราเห็นใจมากนะ เราเห็นใจมากเพราะเราดูข่าวในสังคมทั้งนั้นน่ะ เด็กที่มีพ่อแม่ดูแล เด็กที่มีคนส่งเสริมก็ดี เวลาเด็ก เด็กที่ขาดแคลน เด็กที่ขาดแคลนนะ จะเรียนหนังสือยังไม่มีปัญญาจะเรียน น่าสงสารมาก ฉะนั้น น่าสงสารมาก ถ้าใครมีปัญญาเขาก็ช่วยเหลือกัน

ตอนนี้ในสังคมเขาจะช่วยเหลือกัน จะช่วยเหลือกัน ช่วยเหลือจุนเจือกัน จิตใจคนที่ดีมี แต่กลัวโดนหลอก ทุกคนเวลาทําๆ ไปแล้วมันจะโดนหลอก แล้วไอ้พวกโดนหลอกๆ ไอ้พวกที่มาหลอกเขามันก็ผิดศีล เพราะมันก็ไม่สะอาดบริสุทธิ์มาตั้งแต่ต้น แต่มันก็ต้องมีอย่างนี้

ฉะนั้น ภาษาเรานะ ใครที่ทําไปแล้ว ถ้ามันมีปัญหาอะไร นั่นก็เพราะว่าเราขาดสติ เราทําไปโดยไม่รอบคอบ ไม่ต้องให้มันทุกข์มันยากจนเกินไปนัก อันนี้เรากลับมาที่นี่

ฉะนั้น คําว่า “ผิดไหม”

ผิด ทีนี้เราจะบอกว่าผิดมากผิดน้อยไง ถ้าบอกว่าผิดนะ ตอนนี้คนจะพูดบ่อยมากเลย เมืองไทยเป็นเมืองพุทธ บอกเลย ห้ามดื่มสุรา แต่โรงกลั่นเป็นของรัฐทั้งนั้นเลย ห้ามสูบบุหรี่ โรงงานยาสูบก็เป็นของรัฐ

เราอยู่ในสังคมโลกไง สังคมโลก ดูสิ ยาสูบมาจากอเมริกา บีบคั้นด้วยให้เปิดประเทศ เวลาธุรกิจของเขาเรื่องสุขภาพ ในประเทศเขา เขาฟ้องร้องนะถ้าทําให้เขาเจ็บไข้ได้ป่วย แต่เขาไปบีบประเทศอื่นๆ ให้เปิดรับสินค้าของเขา ถ้าเปิดรับสินค้าของเขา แล้วเขาก็บอกเลยนะ เวลาเมืองไทยมีโรงงานยาสูบ โรงกลั่นเป็นของรัฐ แต่เวลาสุราของเขาไม่ให้เข้า ตั้งกําแพงภาษี

กรณีนี้ที่มีไว้เพราะมันเป็นเรื่องธุรกิจทางโลก แล้วเป็นรัฐบาลแล้วบริหารประเทศ แล้วพูดถึงเงินนี่ไหลออกหมด มันก็น่าคิดนะ

เวลาคนดีๆ คนมีศีล ๕ ขึ้นไปเป็นนายกสิ ต้องพูดจริงนะ อย่าปลิ้นปล้อนนะ นายกต้องพูดตรงไปตรงมา ประเทศชาติไปไม่รอดนะ เขาเรียกว่ามันต้องทันโลกไง เวลาเรื่องโลกต้องทันกัน ถ้าเรื่องโลก เราไม่ทันโลกนะ เราจะเอาประเทศชาติอย่างไร

ประเทศชาติเราต้องไปแข่งขันกับโลกนะ นายกรัฐมนตรีต้องมีไอคิวนะ ต้องมีปัญญานะ เผลอไปเซ็นสัญญากับใครเรื่องใดเรื่องหนึ่งเดือดร้อนกันทั้งประเทศ จะเซ็นสัญญากับใครเรื่องหนึ่งมันต้องคิดหน้าคิดหลัง แล้วเวลาคิดแล้ว นโยบายๆ เวลาเซ็นสัญญาไป ธุรกิจอันหนึ่งจะต้องเสียหายไป ธุรกิจหนึ่งจะได้ประโยชน์ขึ้นมา นโยบายมันทําให้คนนั้นได้ประโยชน์ ทําให้คนนี้เสียประโยชน์ แล้วพวกใครพวกมัน โอ้โฮ! นี่ผิดศีลอีกแล้วนะ นี่ศีล ๕ เหมือนกัน

ทีนี้พอพูดคํานี้ขึ้นไป เราจะบอกว่า เขาเรียกว่าอะไรนะ ถ้ามีสติปัญญา เราจะเข้าใจสิ่งนี้ได้ ถ้าไม่มีสติปัญญา คนมองโดยวุฒิภาวะแบบว่าคนอ่อนด้อยก็จะมองว่าเหมือนปลิ้นปล้อน

คําว่า “ปลิ้นปล้อน” อย่างหนึ่งนะ แต่ถ้าเป็นผู้นํานะ เพื่อจะเอาชาติรอดนะ เพื่อผลประโยชน์ของชาติ มันก็ต้องคิด ต้องทันคน ต้องทันโลก ต้องทันของเขา เวลาเขาเจรจา เขาทั้งหลอกทั้งล่อ ทั้งขุดหลุมพราง ทั้งเอาผลประโยชน์เข้าแลก ทั้งเอาอิทธิพลเข้าบีบคั้น เวลาการเจรจากันเพื่อเอาผลประโยชน์ เขาทั้งหลอกทั้งล่อทั้งร้อยแปด มันต้องคิดให้รอบคอบ ได้อย่างก็เสียอย่าง มันไม่ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์

ไอ้นี่พูดถึงว่ารับซื้อของโจร เวลารับซื้อของโจรมันเป็นเรื่องส่วนตัว แต่เราอยู่ในสังคมๆ ทีนี้มันต้องฝึกหัดหัวใจให้มันเข้มแข็งขึ้นมา ถ้าฝึกหัดหัวใจให้เราเข้มแข็งขึ้นมานะ เราไม่ต้องการอย่างนั้นก็ได้ มันเป็นอย่างนั้นเอามาหลอกเอามาล่อกัน เอามาหลอกมาล่อกันแล้ว อิทธิพล

แต่ที่เราพูดเรื่องสัตว์ป่า เรื่องสัตว์ป่านะ ถ้าพูดถึงเราบังคับใช้แล้วทุกคนเห็นแก่ชีวิตเขาชีวิตเรา ต่อไปนี่นะ มันจะดีขึ้นเรื่อยๆ ไง

สัตว์ที่จะเป็นอาหารก็เลี้ยงในฟาร์ม สัตว์ที่เป็นอาหาร ดูสิ เดี๋ยวนี้สัตว์นํ้าเขายังต้องเลี้ยงเลย เพราะว่าในธรรมชาติมันน้อยลงทั้งนั้นน่ะ สิ่งที่มันจะเป็นอาหารนะ มันก็เป็นพวกที่เลี้ยงในฟาร์ม

สิ่งที่มันเป็นสัตว์ป่ามันเป็นทรัพยากร มันเป็นสิ่งสภาวะแวดล้อม มันเป็นห่วงโซ่ของสภาวะแวดล้อมต่างๆ มันทําให้เรามีอากาศที่บริสุทธิ์ มันทําให้โลกนี้น่าอยู่ ทําให้ดีขึ้น

ถ้าใครมองเห็นถึงผลถึงประโยชน์นะ ประโยชน์กับผลของวัฏฏะ ประโยชน์กับสภาวะแวดล้อม ประโยชน์กับชีวิต ประโยชน์กับลูกหลาน ประโยชน์กับคนต่อไป เราช่วยกันสงวนรักษา มันไม่คิดแต่ว่ามันเป็นความจําเป็นๆ ไง ถ้ามันพัฒนาขึ้นไปได้อย่างนี้มันก็ย้อนกลับมารับซื้อของโจรนี่แหละ

ถ้าจิตใจของคนมันดีขึ้นมา จิตใจของคนเห็นแก่ศีลแก่ธรรม จิตใจของคนคิดว่าจิตใจของเราเป็นสุภาพบุรุษ ใจเขาใจเรา ใครของหาย ใครโดนโจรลักมันก็เสียดายสมบัติเป็นธรรมดา เราจะไปร่วมมือ จะไปรับซื้อ จะไปอย่างนี้ มันจะไปซื้อทําไม

ของเราหาย ของเราหายแล้วเขาลักของเราแล้วไปขายคนอื่นล่ะ เราคิดถึงไหม เราก็คิดถึงไง ถ้าจิตใจของคนมันเป็นอย่างนี้หมดนะ ไอ้โจรมันลักแล้วมันก็ไม่รู้จะไปขายให้ใคร มันก็ไม่ลักของใช่ไหม ไม่ลักของคนอื่น คนอื่นทุกคนของก็ไม่หายใช่ไหม สังคมมันก็ดีขึ้นไหม ต่างคนต่างสะอาด ต่างคนต่างบริสุทธิ์ มันมีผลต่อเนื่องกันไปถึงสังคมนะ

ทีนี้ต่างคนต่างเห็นแก่ตัว ซื้อไม่ได้นะ ของโจรซื้อไม่ได้นะ มาขายให้ฉัน เออ! ฉันรับซื้อหมดเลย คนอื่นซื้อไม่ดี คนอื่นซื้อไม่ดี แต่ฉันซื้อแล้วดี แล้วฉันจะไปขายต่อ นี่มันมีผลประโยชน์ทับซ้อน มีเบื้องหน้าเบื้องหลังไง

ทีนี้เราจะเป็นผู้ที่สะอาดบริสุทธิ์ของเรา ต้องมีสัตย์ ถ้าคนมีศีลมีสัตย์ขึ้นมามันจะเป็นประโยชน์กับเรา ถ้าประโยชน์นะ

ฉะนั้น มันมีผิดมากผิดน้อย แต่ผิดแน่นอน ผิดแน่นอน ไม่ผิดก็อย่างที่ว่า สถานธนานุบาล สถานรับจํานํา มันก็มีความผิด เพราะถ้าเขาจับโจรได้ เอาของไปขายที่ไหน เอาไปจํานําไว้ เขาก็มาเอาคืน ก็เสียหายเหมือนกัน แต่ผลทางกฎหมาย ผลทางความผิด เพราะไม่มีเจตนาไง ผิดไหม ผิด แต่ไม่มีเจตนา เพราะไม่มีเจตนารับซื้อ เพียงแต่เขามีหน้าที่แล้วเขาเอามาจํานํา ความผิดทางอาญาไม่มี แต่ความผิดทางแพร่งมี ต้องคืนเขา ต้องให้เขาไป

ฉะนั้นบอกว่ามันมีผิดมากผิดน้อย แล้วไอ้ประเภทที่ว่ามีใบสั่งเลย ไอ้นั่นผิดแน่ๆ เลย ไอ้นั่นสมรู้ร่วมคิด แต่ไอ้รับซื้อนี่มันก็มีความผิด มีความผิดหมดล่ะ

ฉะนั้น “รับซื้อของโจรผิดหรือไม่”

ผิด มากหรือน้อยเท่านั้น ถ้าผิดแล้วผิด ทีนี้พอมีโอกาสอย่างนี้เราถึงพูดถึงนํ้าใจคน ถึงการพัฒนาของสังคม แล้วถ้าสังคมดีขึ้น ประเทศชาติเราจะดีขึ้น สังคมน่าอยู่ ประเทศชาติมันจะน่าอยู่ขึ้น ไม่ต้องอยู่กันด้วยความหวาดระแวง แต่ต้องใช้เวลา แล้วพัฒนาขึ้นให้มันดีขึ้น ให้มันเป็นสังคมชาวพุทธจริงๆ ให้มีศีลมีธรรมในสังคมของพระพุทธศาสนา เอวัง

พระพุทธศาสนาสอนเรียบง่าย
สอนเรียบง่าย ชีวิตประจําวันเรียบง่ายมาก
ไม่มีอะไรพิเศษเลย ไม่มีอะไรเลอเลิศเลย
มันจะเลอเลิศแพรวพราวกลางหัวใจ
จิตรื่นเริง จิตผ่องใส
นี่มันเลอเลิศ มันเลอเลิศกลางหัวใจนั่น

๓

ศาสนาพุทธ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “คําสาปแช่ง”

กราบเรียนหลวงพ่อ หนูทําบ้านให้คนเช่ามานานหลายปีแล้วค่ะ จนวันนี้มีคนย้ายออก ลูกบ้านคนนี้อยู่กับหนูมา ๒-๓ ปีแล้วค่ะ และหนูได้ทําสัญญาทุก ๒ ปี โดยมีเงื่อนไข ถ้าอยู่ไม่ครบ ๒ ปีจะไม่คืนเงินมัดจํา แต่ลูกบ้านเขาย้ายออกไปอาทิตย์ที่แล้ว เขาจะไปอยู่ต่างประเทศ

ตอบ : เสร็จแล้วเขามาพูดถึงเรื่องค่ามัดจํา แล้วเขาก็มีปัญหากัน มีปัญหากันก็เขียนมายาวเนาะ อันนี้ไม่พูดถึง แต่เราพูดถึงว่า สิ่งที่ว่าเขาทําอาชีพ คนประกอบสัมมาอาชีวะใช่ไหม อาชีพของเรา ในทางโลก ในทางโลกเวลาเขาปฏิบัติ ชาวพุทธเราต้องทําสัมมาอาชีวะ ถ้าเราทําสัมมาอาชีวะถูกต้องดีงามแล้วก็เป็นสัมมาอาชีวะของเรา แต่ถ้าสัมมาอาชีวะของเรา เราทําสิ่งใดไปแล้วมันมีปัญหา มันมีปัญหาทุกหน้าที่การงานน่ะ

เวลาพระก็เหมือนกัน เวลาพระออกบิณฑบาตไง เวลาพระออกบิณฑบาต โยมนี้อยากใส่บาตร เขาก็อยากใส่บาตรกับพระดีๆ เวลาพระดีๆ กรณีนี้กรณีของหลวงปู่ลี วัดอโศฯ หลวงปู่ลี วัดอโศฯ ท่านอยู่เมืองจันท์ฯ ในประวัติของท่านไง แล้วเวลาท่านไปเผยแผ่ใหม่ๆ พอเผยแผ่ใหม่ๆ เวลาไปบิณฑบาต พระทั่วๆ ไปเขาก็ไม่ชอบ พอพระทั่วไปเขาไม่ชอบ เขาก็บิณฑบาต มันมียายแก่อยู่คนหนึ่ง ยายแก่อยู่คนหนึ่งเขาเก็บถุงอาหารของเขาเอาไว้ใส่เฉพาะหลวงปู่ลี วัดอโศการาม เฉพาะหลวงปู่ลี เวลาท่านพ่อลีๆ จะใส่ท่านพ่อลี

ฉะนั้น พระทั่วไปเขาก็บิณฑบาตมา เขาเจาะจง เขาจะมาเอาอาหารถุงนั้นน่ะ ยายแก่นั้นท่านไม่ให้ เขาไม่ให้หรอก เวลาพระมา เขาก็ตักข้าวใส่บาตรๆ ไป แต่เขามีอาหารของเขาไว้ จะไว้ใส่ท่านพ่อลีๆ จนพระท่านถามน่ะ ถามว่าอาหารทําไมไม่ใส่เขา ทําไมใส่แต่พระองค์นั้น ทําไมใส่แต่พระองค์นั้นน่ะ

ยายแก่นั้นบอกว่า เดิมเขาก็ใส่ทั่วๆ ไปนี่แหละ แต่สุดท้ายแล้วเขาก็ไปวัด ไปวัดท่านพ่อลีก็ไปดูสภาพวัด เวลาวัดป่าคลองกุ้งตอนที่ท่านสร้างใหม่ๆ ท่านบอกว่าท่านไปเดินนะ ในครัว แม้แต่กระเทียมสักหัวสองหัวยังไม่มีเลย คือเขาไปเห็นความเป็นอยู่ของพระไง พอยิ่งไปเห็นความเป็นอยู่ของพระ พระอยู่แบบสันโดษ เขายิ่งเป็นห่วงเป็นใย ด้วยความเป็นห่วงเป็นใยของเขาว่าที่วัดมันไม่มีอะไรเลย ถ้าบิณฑบาตไม่ได้อาหารอะไรไปเลย ท่านก็ต้องฉันข้าวเปล่าๆ ฉะนั้น เขาก็เลยเจาะจงไง เจาะจงทําอาหารไว้ถุงหนึ่งเอาไว้ใส่ท่านพ่อลีๆ

นี่เวลาโยมเขาจะใส่บาตรเขาก็แสวงหา เขาก็ดูใช่ไหม แล้วไอ้พระที่มาๆ ที่เขาบอก แล้วชาวบ้านเขาก็เห็น ชาวบ้านก็ถาม ถามยายแก่ บอกว่ายายแก่ใส่บาตรใจไม่เป็นธรรม ถ้าใจเป็นธรรมต้องใส่เสมอภาค ทําไมพระพวกนั้นมาทําไมไม่ให้เขา ทําไมไม่ใส่บาตรเขา ทําไมไปเจาะจงใส่บาตรท่านพ่อลีๆ ไง

ยายแก่นั้นพูดนะ เอ็งไปดูที่วัดสิ เอ็งไปดูที่วัดท่านสิ ที่วัดท่านน่ะไม่มีอะไรเลย ถ้าเราไม่ใส่อะไรไปเลย ท่านก็จะไม่ได้ฉัน แล้วเอ็งไปดูวัดพวกนั้นสิ วัดพวกนั้นนะฉันสองมื้อสามมื้อ ยังมีคนมาส่งมาเสีย อาหารในตู้เย็นยังเต็มไปหมดน่ะ

เขาไปดูมา เขาไปเห็นมาไง พอเขาไปดูมา เขาไปเห็นมา เขาถึงพยายามจะช่วย ช่วยคนที่สันโดษ ที่ว่าอัตคัดขาดแคลน ไอ้คนที่เขามีแล้วไม่ต้องไปช่วยเหลือเขา เขาก็อยู่รอดของเขา แต่ไอ้พวกที่จะอยู่รอดของเขาก็อยากจะได้ไอ้กับข้าวถุงนั้นน่ะ ไอ้กับข้าวถุงนั้นถุงเดียว แต่ที่ว่าของตน สิบล้อใส่ไม่หมดนู่นน่ะ ด้วยความโลภ นี่ความโลภของพระนะ

นี่พูดถึงว่า คนต้องทําสัมมาอาชีวะนะ พระเราก็ต้องเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งๆ ทีนี้โยมที่เขามีหูมีตาเขาก็คัด เขาก็เลือก เขาก็แยกของเขา

นี่ก็เหมือนกัน เราจะย้อนกลับมาที่เราทําสัมมาอาชีวะนี่ เราบอกว่า ผู้ที่มาเช่าบ้านเราอยู่จะเป็นพระที่ดีไปเสียหมดเลย จะเป็นคนดีหมดมันก็ไม่ใช่ ไอ้คนที่ดีก็ดีกับเราเหลือเกิน ไอ้คนที่เขาเห็นแก่ตัว เขาเบียดเบียน เขาก็เบียดเบียนเหลือเกิน

ไอ้กรณีนี้มันเป็นกรณีที่ว่ามันเป็นจริตนิสัยของคน มันเป็นที่อํานาจวาสนาของคนนะ ถ้าอํานาจวาสนาของคน ถ้าเราเป็นพุทธมามกะ เราเป็นผู้ที่เป็นชาวพุทธ ถ้าเรามีหลักในใจของเรา เรามีหลักในใจของเรา เราทําหัวใจของเรา ถ้าทําหัวใจของเราเป็นความจริงของเรา ทําจริงของเรา เพราะ

๑. เราเป็นชาวพุทธ

๒. เราถือศีล ศีล ๕

ศีล ๕ ของเรา เราต้องสะอาดบริสุทธิ์แล้ว เพราะเราถือศีล เพราะอะไร เพราะเราอยากจะประพฤติปฏิบัติ เราเป็นลูกศิษย์กรรมฐาน เราอยากปฏิบัติ เราอยากจะได้สมาธิ เราอยากจะได้มีศีล เราอยากจะได้มีสมาธิ เราอยากจะได้มีปัญญา เราอยากจะฝึกหัดหัวใจของเรา เรามีเป้าหมายของเราว่าเราอยากจะมีคุณธรรม ถ้าเราอยากมีคุณธรรมนะ นี่เส้นทางเดินๆ

เส้นทางเดินของเรา เราจะรักษาของเรา เส้นทางเดินของเรา เราจะรักษาให้ดี เราจะไปเบียดเบียนใคร เราจะไปทําร้ายใคร ถ้าเราไม่เบียดเบียนใคร เราไม่ทําร้ายใคร เราทําแต่คุณงามความดีของเรา เราจะทําคุณงามความดีของเรา แล้วถ้าทําคุณงามความดีของเรา มันจะไปกระทบกระเทือนใคร เราต้องมีจุดยืน ยืนในคุณงามความดีของเราไง

ถ้าเราไม่มีจุดยืนของเรา พอเขาพูดสิ่งใด เราก็เหลวไหลไปตามเขาใช่ไหม ตามกระแสสังคมไง สังคมจะชักนําเราไปก็ได้ไง เราจะทําบุญ ถ้าได้บุญเยอะๆ จะได้ทําบุญ เราก็ชักนํากันไป แล้วเราเชื่อเขาหรือ เพราะอะไร

เพราะธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นสัจจะนะ เราเป็นฆราวาส เราหาเงินมาได้ ๑ บาท เราจะใช้จ่ายในชีวิตเรา ๑ สลึง เราทําทุนในธุรกิจเราอีก ๑ สลึง เราจะเลี้ยงพ่อเลี้ยงแม่ เราจะเลี้ยงหมู่คณาญาติของเราอีก ๑ สลึง มีอีก ๑ สลึง เราค่อยฝังดินไว้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้บอกให้ทําบุญด้วย องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้คําว่า “ฝังดินไว้” ฝังดินไว้ก็คือทําบุญกุศลไง ฝังไว้ในศาสนาไง ฝังไว้ในหัวใจของเราไง นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ ไม่ใช่ว่าจะทําบุญจนไม่มีหลักมีเกณฑ์

ถ้าเรามีหลักมีเกณฑ์ เห็นไหม เราจะบอกว่า แม้แต่ในพระมันก็ยังมีพระที่เข้าใจถูกต้องตามธรรมวินัย หรือเข้าใจตามกิเลสของตน มีความเข้าใจ แม้แต่พระเรายังเลือกไม่ได้เลย แล้วคนที่มาเช่าบ้านเรา เราจะบอกให้เป็นคนดีเหมือนเรา มันเลือกไม่ได้ ถ้าเลือกไม่ได้ปั๊บ เราต้องมีจุดยืนไง ถ้าเลือกไม่ได้แล้วเราจะไปทุกข์ยากอะไรกับเขา

เราไม่ใช่ไปทุกข์ยากไปกับเขานะ แต่เราต้องมีสติไง เราต้องมีสติมีปัญญาทําสิ่งใดให้ถูกต้องดีงามของเรา เราทําถูกต้องตามที่เขาบอกว่าเขามีสัญญาต่อกัน เขาทําสัญญา เราก็ทําของเราตามสัญญานั้น ถ้าเราจะอะลุ่มอล่วยได้มากน้อยแค่ไหน เราก็จะอะลุ่มอล่วยของเราได้มากน้อยแค่นั้น ถ้ามันอะลุ่มอล่วยได้ใช่ไหม ถ้าเราเห็นสมควร แต่ถ้าเราไม่เห็นสมควร เรามีสติปัญญา เราก็มีสติปัญญาของเรา

ฉะนั้น เขาบอกว่า สุดท้ายแล้วเขาบอกว่า เขาต่อว่า แล้วเขาเขียนมาสาปแช่ง เวลาสาปแช่ง เขาบอกว่า “เขาไม่รู้หรอกว่าคําพูดของเขาทําให้คนอื่นรู้สึกเสียใจ หนูไม่ตอบโต้อะไรเขากลับเลย ลบข้อความทิ้ง บล็อกในการสนทนา หลายวันนี้สิ่งที่เขาสาปแช่งหนูยังติดในความคิดหนูเลยค่ะ ไม่มีวันไหนที่หนูจะนอนได้หลับสนิท ขอหลวงพ่อช่วยแนะนําให้หนูด้วยนะคะว่าหนูควรจะทําใจอย่างใดให้สงบจากความคิดที่คําสาปแช่งของเขา”

นี่มันจิตใจของหนูไง ถ้าเป็นจิตใจของหลวงพ่อ คนทําคุณงามความดีนะ จะไม่มีคนติฉินนินทามันเป็นไปไม่ได้ เราอ่านพระไตรปิฎกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วซาบซึ้งมาก แล้วจํามาเทศน์ จะใช้คําว่า “จําขี้ปาก” เดี๋ยวจะว่าไปลบหลู่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีก เราจําขี้ปากมาไง

“ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอโดนโลกธรรมรุนแรงนัก อย่าเสียใจ อย่าเศร้าใจ ให้ดูเราเป็นตัวอย่าง ให้ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นตัวอย่าง เพราะว่าใน ๓ โลกธาตุนี้ ผู้ที่จะโดนโลกธรรมที่รุนแรงเกินองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปไม่มี”

แล้วเราอ่านพระไตรปิฎกมาสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมไป ดูสิ เขาจ้างคนมาฆ่า เขาทําลาย ลัทธิต่างๆ เขาวางแผนนะ นางจิญจมาณวิกาที่เข้าไปอยู่ในวัดบ่อยๆ แล้วก็เอาหมอนผูกท้องไว้ไง แล้วไปชี้หน้าพระพุทธเจ้าไง “นี่ดีแต่สอนคนอื่น ดีแต่สอนคนอื่น ทําดิฉันท้องป่องอยู่นี่ไง” จนเทวดาทนไม่ไหว แปลงร่างกลายเป็นหนูเข้ามากัดเชือกที่ผูก แล้วหมอนตกลงมาไง พอตกลงมานี่ โอ้โฮ! จะโดนประชาทัณฑ์น่ะ

โดนขนาดนั้นนะ โดนใส่ไคล้ โดนใส่ความ โดนร้อยแปด จากอะไร จากพวกพราหมณ์ จากพวกที่ลัทธิศาสนาเก่าๆ นั่นน่ะ นี่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเผยแผ่ธรรมมาโดนขนาดนั้นนะ

แต่พวกเราไม่ได้คิดอย่างนั้นไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ อู้ฮู! ประเสริฐ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีบุญมาก คิดว่ามันจะสะดวกราบเรียบแบบที่เราคิดไง แต่อุปสรรคมหาศาล แต่ท่านทําของท่านมาด้วยหัวใจที่ท่านไม่มีกิเลสไง

ฉะนั้นบอกว่า เวลาไปอ่านพระไตรปิฎก “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอโดนโลกธรรมที่รุนแรงนะ อย่าเสียใจ อย่าครํ่าครวญ ให้ดูเราเป็นตัวอย่าง ให้เหมือนช้างศึกออกสงคราม แม้จะโดนธนู จะโดนทหารมันทําร้าย ช้างศึกนั้นก็ไม่หวั่นไหว” นี่พูดถึงว่าคนที่มีคุณธรรม

ฉะนั้น ย้อนกลับมาที่เรา ถ้าย้อนกลับมาที่เรา สิ่งที่เราเป็นชาวพุทธ เราเป็นชาวพุทธแล้วเราอยู่ในท่ามกลางสังคม สังคมเขาจะเป็นคนดี สังคมนี้จะเป็นคนที่เชิดชูเรา เหมือนเราหมด มันไม่มี แต่ถ้าสังคมเราอยู่ในสภาคกรรมที่ไหนที่ดี สภาคกรรม เราได้สร้างบุญสร้างกรรมมากับใคร บ้านข้างเรือนเคียงของเรามีแต่คนดีๆ นะ โอ้โฮ! มีความสุข คนมีบุญ บ้านข้างเรือนเคียงทะเลาะกัน เพราะเราไปอยู่ในสังคมอย่างนั้นไง

ทีนี้เรามีอาชีพด้วย อาชีพที่ว่าเขามาอยู่อาศัย แล้วเขาจะทําตัวดี ทําตัวเลว มันเป็นนิสัยของเขา แต่ถ้าเราเป็นชาวพุทธๆ เราจะเข้ามาตรงนี้

ถ้าเราเป็นชาวพุทธ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนธรรมและวินัยๆ เรามีศีลมีธรรมของเรา ถ้าเรามีศีลมีธรรมของเรา เราทําแต่คุณงามความดีของเรา

แต่นั่นมันเรื่องของเขา มันมีความจําเป็นว่าเราต้องอยู่กับเขา มันเป็นธุรกิจ มันเป็นสิ่งที่เราต้องทําธุรกิจต่อกันน่ะ แล้วคนมันร้อยแปด ทีนี้เราทําธุรกิจ เราต้องมีสติมีปัญญา เราไม่โกงเขาอยู่แล้ว เราไม่เอาเปรียบเขาอยู่แล้ว เราไม่ทํากับเขาอยู่แล้ว เพราะเรามีศีล แต่ถ้าเขาจะเอาของของเรา แล้วไม่ได้ดั่งใจของเขา แล้วเขาจะเขียนสาปแช่งมา

ภาษาเรานะ ไร้สาระ ไร้สาระมาก ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โลกธรรม ๘ ยังรุนแรงขนาดนั้น หลวงตาท่านทําโครงการช่วยชาติฯ คนที่เป็นสายบุญสายกรรมก็สาธุการไปกับท่าน ลูกศิษย์ลูกหาอยู่ก้นกุฏิเลย คัดค้านท่าน ไม่เอากับท่านก็เยอะแยะ แล้วผู้ที่เห็นต่างพยายามร้องเรียน พยายามหาความผิดเพ่งโทษท่านก็เยอะแยะ แล้วหลวงตาท่านทําดีหรือทําชั่วล่ะ ท่านทําดี แล้วท่านทําดีทําไมท่านโดนขนาดนั้นน่ะ ท่านก็ยังโดนขนาดนั้น เห็นไหม

เราถึงบอกว่าคําสาปแช่งไร้สาระ ถ้าเป็นเรานะ เพราะอะไร เพราะหลวงตาท่านโดนรุนแรงมากกว่านั้น เฉยๆ นี่ก็เหมือนกัน ถ้าของเราโดน เราก็เฉยๆ ฉะนั้น ถ้าภาษาเรามันต้องแบบว่าเรามีหลักมีเกณฑ์ คือว่ามีหลักในใจ

แต่ถ้าเป็นฆราวาส ถ้ายังไม่มีหลัก ถ้ามีหลัก เราก็คิดเข้ามาตรงนี้ไง โลกธรรม ๘ ติฉินนินทาเป็นโลกธรรม ๘ ธรรมะเก่าแก่ เขาจะว่าเราดีขนาดไหน ถ้าเราไม่ดี เราก็ไม่ดีทั้งนั้นน่ะ เราดีขนาดไหน เขาจะบอกว่าเราเลวขนาดไหน เราก็ดีอยู่อย่างนั้นน่ะ

หลวงตา เขาจะโจมตีขนาดไหนก็เรื่องของเขาน่ะ สุดท้ายแล้วท่านก็ทําโครงการของท่านจบสิ้น ท่านทําให้ประเทศชาติ เห็นไหม คนเวลาเกิดวิกฤติทางเศรษฐกิจ มีแต่คนมีความทุกข์ความยากไปทั้งนั้น คนไม่มีที่พึ่งอาศัยทั้งนั้น เวลาท่านออกมาเป็นผู้นํา ทุกคนจะถามว่า “หลวงตา หลวงตาเป็นพระหลวงตาองค์เดียวจะช่วยชาติได้หรือ หลวงตาจะกู้ชาติได้หรือ”

มีแต่คนถามอย่างนั้นทั้งสิ้นเลย แต่มันก็มีกําลังใจนะ ไอ้คนที่ไม่มีทางไปมันก็ยังมีทางไปของเขาใช่ไหม คนที่ไม่มีหนทางเลย มืดแปดด้าน มันมีแสงสว่างปลายอุโมงค์ มันก็ยังมีความอบอุ่นใจน่ะ ทําให้ครอบครัว ทําให้สังคมฟื้นตัวขึ้นมา

โลกธรรม ๘ ธรรมะเก่าแก่ ใครทําดีเกินหน้าไม่ได้ ใครทําอะไรไม่ได้ อิจฉาตาร้อนเขาไปทั้งนั้น พออิจฉาตาร้อนไปแล้วก็ทิ่มตําเขา แต่ถ้าเราทําคุณงามความดีของเรา เราทําคุณงามความดีของเรา

คําสาปแช่ง เราจะเข้ามา “คําสาปแช่ง” เราอ่านแล้วขําๆ เพราะคําสาปแช่ง คําสาปแช่งก็คือคําสาปแช่ง เสียงนกเสียงกา เสียงนกเสียงกาที่เขาพูดมันจะเป็นอย่างนั้นจริงหรือเปล่า เสียงนกเสียงกา เสียงกามันร้องทุกวันเลย กาๆ

ในความเชื่อวัฒนธรรม นกแสกร้องจะมีคนตาย เขาว่านะ วันไหนนกแสกร้อง วันนั้นเป็นเรื่องเลย แล้วมันก็ร้องมันทุกวันน่ะ มันเป็นนก มันก็ร้องโดยธรรมชาติของมัน

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน คําติฉินนินทา คําสาปแช่ง เขาไม่ได้ดั่งใจเขา นี่ด้วยความโลภ ด้วยความต้องการของเขา ความปรารถนาของเขา ไม่ได้สมความปรารถนามันก็เกิดความโกรธ พอเกิดความโกรธก็เขียนมา แล้วเราไปเปิดดู นี่ยังดี เขาบอกลบไปแล้ว เขียนมานะ

เราเคยอยู่กับหลวงตานะ ท่านเวลารับแขกเหนื่อยแล้วท่านก็บอกให้โยมกลับ ให้โยมกลับ โยมนั้นมาจากกรุงเทพฯ หลวงตาบอกว่าท่านมีธุระนะ ท่านก็กลับไปที่กุฏิไง กลับไปที่พักของท่าน แล้วท่านก็ไปนั่งดูหนังสือของท่าน แล้วท่านกลับไปพักผ่อน โยมนั้นก็เดินเที่ยววัดไปเจอไปเห็นเข้า ก็กลับกรุงเทพฯ

กลับกรุงเทพฯ ไปเสร็จแล้วเขียนจดหมายมาเลยนะ “แหม! ดิฉันมาจากกรุงเทพฯ น่ะ มาไกลแสนไกลเลยนะ แหม! ท่านหลวงตาล่ะไม่ต้อนรับแขกเลย บอกว่ามีธุระ กลับไปที่กุฏิก็เห็นไปนั่งอ่านหนังสือ ธุระอะไร ไม่เห็นใจคน”

โอ๋ย! เขียนมาด่าเต็มเลย แล้วท่านก็เอาจดหมายให้พวกเราดู หลวงตาท่านเป็นนักปราชญ์ แล้วท่านสอนพวกเราโดยให้เห็นไงว่าท่านเองเป็นอาจารย์ที่มีชื่อเสียงขนาดนั้นท่านยังโดนเขาเหน็บเอาอย่างนี้ แล้วก็ให้พระอ่าน เราก็อ่าน แล้วท่านพูดคํานี้ เราจําจนเดี๋ยวนี้ไง

กระดาษเปื้อนหมึก เขานะ ควรจะได้บุญกุศล เขามาวัดเขาไม่ได้ดูเลยว่าก่อนที่จะเข้ามา เราได้เทศนาว่าการ เราได้ตอบปัญหาธรรมกับประชาชนทั้งศาลา เราตอบปัญหาจนจบแล้ว แล้วเขาเพิ่งเข้ามา แล้วเข้ามาแล้ว

ธรรมดาธาตุขันธ์ รถถ้ามันใช้งานนะ เขาต้องพักรถ คนที่ทํางานมาพอแรงแล้วมันถึงเวลาจะพัก ท่านอยากจะพักเพราะว่าไฟเหลือง คือว่าร่างกายมันเต็มทีอยู่แล้ว ท่านก็จะกลับไปพักของท่าน แล้วเขาก็เดินเข้าไปในกุฏิไปเห็นเวลาท่านพัก แต่ทําไมไม่เห็นตอนเวลาท่านเทศนาว่าการคนทั้งศาลาล่ะ แล้วไม่เห็นท่านตอบปัญหาธรรมคนที่เขาถามปัญหาที่เขาขัดข้องล่ะ ท่านทํางานเต็มที่แล้ว แล้วหมดเวลาแล้ว แล้วท่านจะกลับไปพักของท่านน่ะ แล้วคนที่มาก็จะให้ท่านต้อนรับๆ แล้วพอท่านไปพักผ่อนก็ไปเห็นน่ะ

ท่านบอกว่ามันเป็นกระดาษเปื้อนหมึกไง มันเป็นความเห็นของเขา ท่านกลับเมตตาเขา ท่านกลับสงสารเขานะ สงสารเขาว่า เวลาท่านทําคุณงามความดี ไม่เห็นว่าสิ่งนั้นเป็นความดี เวลาท่านพักผ่อน หาว่าไม่ต้อนรับไง

ท่านบอกว่ามันเป็นกระดาษเปื้อนหมึก คือมันเป็นความเห็นของเขา มันเป็นบาปเป็นกรรมของเขา มันเป็นทิฏฐิของเขา มันเป็นเรื่องของเขา มันเป็นเรื่องของคนเขียนจดหมาย มันไม่เป็นเรื่องของท่าน แต่จดหมายเขียนมาด่าท่าน ว่าอย่างนั้นเถอะ

แต่ท่านบอกว่ามันเป็นกระดาษเปื้อนหมึก อ่านก็ได้ ไม่อ่านก็ได้ ถึงจะอ่านหรือไม่อ่านท่านก็ไม่หวั่นไหวไปกับเรื่องอย่างนี้หรอก มันเรื่องไร้สาระ

เรื่องไร้สาระตรงไหน

เรื่องไร้สาระว่าท่านได้พักได้ผ่อนขึ้นมา รักษาร่างกายไม่ให้มันเจ็บไข้ได้ป่วย ถ้าไม่เจ็บไข้ได้ป่วย ท่านจะไปทําประโยชน์ข้างหน้าได้อีกมหาศาลเลย

แล้วเวลาท่านเหนื่อยล้าเต็มทีแล้ว แล้วคนนู้นก็จะมาถามปัญหา คนนี้ก็จะมาถามปัญหา แล้วให้ท่านตอบปัญหาไป ร่างกายมันก็อ่อนไปเรื่อยๆ โรคภัยไข้เจ็บมันก็กลับมา โรคภัยไข้เจ็บมันก็สุมเข้ามา เวลาถึงเวลาแล้วที่ควรจะได้ประโยชน์กับโลกมันก็ได้น้อยเกินไปไง ถ้าจะเห็นประโยชน์ส่วนรวม ประโยชน์ส่วนใหญ่ ท่านพยายามรักษาธาตุขันธ์ของท่านเพื่อประโยชน์ส่วนใหญ่ๆ

แต่ไอ้คนที่มันไม่ได้ดั่งใจๆ มาแล้วไม่ได้พบ มาแล้ว ท่านบอกว่ามันเป็นกรรมของสัตว์ มันเป็นกรรมของสัตว์ เราอยู่กับหลวงตา หลวงตาท่านสอนมาอย่างนี้ ต่อหน้าเลย

ฉะนั้น ไอ้คําติฉินนินทานี่นะ ไอ้คําที่ใครจะด่านี่นะ จิ๊บๆ ไร้สาระ โลกธรรม ๘ ถูกใจก็ชม ผิดใจก็ด่า แล้วกาลเวลาของคน แล้วคนคนเดียวที่คอยเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรของสังคม แล้วร่มโพธิ์ร่มไทรนั้น ดูสิ ร่มโพธิ์ร่มไทรนั้นเขายังต้องรดนํ้าพรวนดินให้ปุ๋ยเพื่อให้มันมีชีวิตไว้เพื่ออาศัยร่มเงา แล้วนี่คน คนควรจะได้พักได้ผ่อน ได้มีเวลาบ้าง นี่พูดถึงหลวงตาท่านสอนแบบนี้

ฉะนั้นบอกว่า ไอ้คําสาปแช่ง เพราะไม่มีใครหรอกที่จะทําแล้วทุกคนชอบ ทุกคนพอใจเหมือนกัน ไม่มีในโลกนี้ ในโลกนี้มันไม่มี ถ้าในโลกนี้ไม่มี

ฉะนั้น หน้าที่ของโยมมันยิ่งน่าสงสาร เพราะโยมต้องเผชิญกับอย่างนี้ตลอดไง ผู้ที่มาอยู่อาศัย โยมจะเผชิญตลอด โยมจะเห็นทั้งคนดี คนปานกลาง คนเห็นแก่ตัว โยมจะต้องเห็นอย่างนี้ตลอดไป เพราะมันเป็นอาชีพของเราไง

ถ้าเป็นอาชีพของเรานะ สิ่งกระทบกระเทือน สิ่งกระทบกระทั่ง เป็นเรื่องคําสาปแช่งของเขาทําให้หนูนอนไม่หลับเลย หนูคิดอยู่ หนูนอนหลับสนิทไม่ได้ มันฝังใจ

นี่ไง วุฒิภาวะของจิต วุฒิภาวะของคนมันแตกต่าง สูงตํ่ามันแตกต่างกัน ถ้าวุฒิภาวะเขาสูงส่ง เขาเห็นคุณงามความดีของเรา เขาก็จะเห็น ถ้าวุฒิภาวะของเขาตํ่ากว่า เขาก็จะเอารัดเอาเปรียบ ไอ้เรื่องอย่างนี้มันต้องมีสติปัญญา ผู้นําต้องมีสติปัญญา นี่เราจะเผชิญกับเขาไง

ฉะนั้น เราพูดถึงคําสาปแช่งนี้ก่อน คําสาปแช่ง เราจะบอกว่า ชาวพุทธนะ พระพุทธศาสนาไม่เชื่อเรื่องอย่างนี้นะ ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ศาสนาพุทธของเรา

เราดูกันอยู่นี่ เดี๋ยวนี้ศาสนาพุทธสอน ก็ประชาชนชาวไทย ประชาชนชาวไทยว่าเป็นชาวพุทธๆ เสียงรํ่าเสียงลือ ไอ้เรื่องมงคลตื่นข่าว ทําไมไม่มีเหตุมีผลอะไรกันเลยหรือ ทําไมชาวพุทธทําไมเชื่ออะไรกันง่ายๆ ทําไมชาวพุทธเชื่อสิ่งที่ไม่ใช่ในพระพุทธศาสนาล่ะ

พระพุทธศาสนานะ ทาน ศีล ภาวนา ถ้าทําทาน ถ้าเป็นชาวพุทธนะ ไม่ถือมงคลตื่นข่าว ถ้าเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เวลาละสังโยชน์ ๓ ตัว ไม่เชื่อในคําสอนนอกพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่เชื่อเลย ไม่เชื่อเลย

ไอ้นี่แม้แต่วัด รูปเคารพยังบ้าบอคอแตกกันไปหมดเลย มันเป็นศาสนาอะไรก็ไม่รู้ไง นี่ความอ่อนแอของหัวใจของคนไง แล้วมันความอ่อนแอของผู้นําด้วย ความอ่อนแอของพระนี่ โยมมา “นู่นก็ดี นี่ก็ดี”...อ้าว! ดีก็ไว้บ้านโยมสิ ถ้าโยมดี

นี่วัดดี วัดดี หัวหน้าที่ดี มันต้องมีกฎมีเกณฑ์ไง ถ้ามีกฎมีเกณฑ์ มีกฎมีเกณฑ์เพราะอะไร เพราะมันมีศีลมีธรรมไง ถ้ามีศีลมีธรรมขึ้นมามันก็อยู่ในหลัก พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่มีรูปเคารพนอกพระพุทธศาสนา ในวัดต้องมีรูปของพระพุทธเจ้าเท่านั้น

ถ้ามันมีอย่างอื่นมามันก็ศาสนาอื่น แล้วศาสนาอื่นมันมีขึ้นมาได้อย่างไร ถ้ามีรูปเคารพอื่น ขาดจากไตรสรณคมน์ เป็นเณรยังเป็นไม่ได้เลย อย่าว่าเป็นพระ แล้วนี่เป็นพระอยู่ในวัดนะ รักษาอะไรกัน นี่มันเริ่มต้นอย่างนั้น จะชี้บอกว่าโยมอ่อนแอๆ อยู่ฝ่ายเดียวไม่ได้ โยมอ่อนแอๆ ถ้าวัดไหนเขาไม่ทํา ทําอย่างนั้นไม่ได้

ถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เท่านั้น เป็นสามเณร สามเณรต้องถือรัตนตรัย ถ้าขาดจากรัตนตรัยไม่ใช่สามเณร แต่ไปดูวัดที่อื่นสิ แล้วมันเป็นวัดที่ไหนนั่นน่ะ มันจะเป็นศาลเจ้า เป็นศาลเจ้าไปหมดแล้ว มันไม่มีวัดหรอก

ถ้าเป็นวัดนะ ถ้าพระเข้มแข็งขึ้นมาอย่างนี้ปั๊บ ดูสิ เวลากองทัพธรรมของหลวงปู่มั่นลงมาภาคอีสาน มันน่าสงสารนะ ถือผี หากินนะ ฆ่าไก่ตัวหนึ่งก็ต้องเซ่นผีครึ่งหนึ่ง ได้กินครึ่งหนึ่ง จะอะไรก็ต้องเซ่นผีครึ่งหนึ่ง จนหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น กองทัพธรรมปราบผีมาหมดไง ไม่ให้ถือผีไง ให้มาถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เช้าขึ้นมาถ้ามีกําลังก็ให้ใส่บาตร ให้ใส่บาตร ทําบุญตักบาตร แล้วถึงเวลานะ ผีต้องขอบุญจากมนุษย์น่ะ ผีต้องมาขอบุญจากมนุษย์ นี่ไง ถ้ามันเป็นชาวพุทธๆ

ชาวพุทธสอนอะไร แล้วถ้าชาวพุทธสอน

นี่วัดไม่ไป ไปหาเจ้า แล้วก็แก้บน บนอะไรกัน โอ๋ย! บ้าบอคอแตก

ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ถ้าระบบเศรษฐกิจ เราก็มีสติปัญญาของเรา เราทําของเรา บุญกุศล ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ถ้าเป็นนักกีฬาก็ฝึกซ้อมของเราเพื่อประโยชน์กับเรา แล้วถ้าเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธทําหน้าที่ของเรา แล้วถ้าพูดถึงนักปฏิบัติ นักปฏิบัติก็ต้องปฏิบัติให้มันเป็นจริงขึ้นมา ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประเสริฐมาก ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย

ดูสิ เราไปหาผู้วิเศษทั้งนั้น ผู้ที่เราไปกราบไปไหว้ คิดว่าเป็นผู้วิเศษทั้งนั้น จะดลบันดาลให้เราได้หมดเลย

เวลาพระถ้าเขาเป็นธรรมเขาบอกนี่ไปติดสินบนพระ เวลาทางโลกติดสินบนพระแล้ว ไปบน แก้บน ติดสินบนทั้งนั้นน่ะ แล้วใครให้ติดสินบน เวลาพูดธรรมะนี่พูดกันได้ทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาทํา ทําอย่างไรกัน ถ้าทําอย่างไรปั๊บ เพราะเหลวไหลอย่างนั้นมันถึงมาติดตรงนี้ไง มาติดที่ว่าชาวพุทธ

ถ้าเป็นชาวพุทธจริงนะ ไอ้ที่ว่าคําสาปแช่งเขา เขาสาปแช่งแล้วเราเป็นทุกข์เป็นยาก สาปแช่งนะ มันก็เหมือนคนโกรธ เวลาคนโกรธ คนหลง เขาพูดของเขาไปด้วยอารมณ์ของเขา แล้วมันจะมีผลอะไรล่ะ มันจะมีผลอะไรกับเราล่ะ

ในทางโลก ถ้าเราไม่ทําผิดกฎหมาย เราไปกลัวอะไรกฎหมายล่ะ เราไม่ได้ทําผิดแล้วไปกลัวอะไรล่ะ เราไม่ได้ทํา ถ้ามันทํา ทําก็เป็นกรรมแล้ว ไม่ต้องให้ใครมาสาปแช่ง เราทําเอง เรารู้ของเราเอง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าคําสาปแช่งนี่ไร้สาระ ไร้สาระ มันจะไม่มีผลกับเราเลยถ้าเรามีศีล มีศีลมีธรรม สิ่งนี้จะไม่มีผลอะไรกับเราเลย เข้ามาทําอะไรเราไม่ได้เลย

แล้วอย่างทางโลกที่เขาบอกว่าเขามีของมีอะไรกัน นั่นก็เรื่องของเขา มันจะเข้ามาผู้ทรงศีลไม่ได้ ผู้ทรงศีล สิ่งนั้นเข้ามาไม่ได้

แล้วถ้าผู้ทรงศีล เวลาพระปฏิบัติแล้วทําไมมันมีผลอย่างนั้นน่ะ

อันนั้นกรรมเก่า กรรมใหม่ เวลากรรมของคน วาระของมันมาถึง มาถึงก็เป็นอย่างนั้น ถ้าเป็นอย่างนั้นมันก็แก้ไข เขาแก้ไขของเขา

แต่ของเราไปเชื่อ ไปเชื่ออย่างนั้น พอไปเชื่อ คําว่า “เชื่อ” พอเชื่อเพราะเขาชักจูง พอชักจูงขึ้นไปแล้วมันก็โดนหลอก โดนหลอกกันไป นี่มันโดนหลอกนะ

เวลาพูด มันมาพูดถึงชาวพุทธ ถ้าชาวพุทธมีความเชื่ออย่างนี้ ชาวพุทธทําอย่างนั้น มันเป็นพุทธตรงไหน มันถือผีถือสาง นอกลัทธิศาสนาพุทธ ถ้านอกลัทธิศาสนาพุทธ

พุทธมามกะ เวลาปฏิญาณตนว่าเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธเพราะมีศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ แล้วเวลาประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็เสียสละทาน ทําบุญกุศลมาเพื่ออํานาจวาสนาบารมี เวลามีสติปัญญาก็เป็นสติปัญญาของเรา มันไม่เกี่ยวกับเรื่องอย่างนี้เลย ถ้าไม่เกี่ยวกับเรื่องอย่างนี้เลย นี่ไม่เกี่ยวกับเรื่องอย่างนี้ ฉะนั้นบอกว่า สิ่งที่ไม่เกี่ยวกับเรื่องอย่างนี้ ถ้าเราเป็นชาวพุทธจริง เรื่องนี้จะไม่มี

แต่นี้พอชาวพุทธเรามันเหลวไหลกัน แล้วก็เชื่อกันเรื่องอย่างนี้ แล้วเชื่อเรื่องอย่างนี้แล้วเป็นชาวพุทธที่ไหนล่ะ เวลาลงทะเบียนบ้านว่าเป็นชาวพุทธ ถือพระพุทธศาสนา เวลาเชื่อไปเชื่อมงคลตื่นข่าว ไปเชื่อพวกเข้าทรงทรงเจ้า ไปเชื่อเรื่องไร้สาระ ไอ้เรื่องอย่างนี้มันเป็นไสยศาสตร์ไง กุมารทอง พวกเครื่องรางของขลังน่ะ

คําว่า “เครื่องรางของขลัง” มันเป็นของชําร่วย เบญจภาคีๆ สมเด็จโต ที่ว่ามีค่าที่สุดน่ะ เป็นของชําร่วย สมัยสมเด็จโตมันมีงานวัด แล้วมีคนมาทํางานวัด ท่านก็พิมพ์ไว้แจก ไว้เป็นของชําร่วย แล้วที่อื่นเขาไม่ได้ถือของชําร่วย ของชําร่วยก็เพื่อให้เป็นของขวัญ ก็เท่านั้นเอง พอไปๆ มันส่งเสริมกันจนเชื่อกันไปทั่ว อันนั้นเชื่อไปทั่ว อันนี้เป็นกระเบื้อง แต่ไอ้ความเชื่อในปัจจุบันนี้มันเป็นอาชีพที่มาชักนํากัน พอชักนํามันก็ไปร้อยแปดใช่ไหม

ฉะนั้น เวลาเราไป เวลาถ้าไปปรึกษาคนอื่นนะ บอก “นี่เป็นคําสาปแช่งนะ ถ้าเป็นคําสาปแช่งมันต้องไปแก้นะ มันต้องไปหาคนนั้นหาคนนี้”...เสียเวลา เสียค่าใช้จ่าย เสียความรู้สึก

ไอ้ความรู้สึกอันนี้มีค่าที่สุด หัวใจ ลองเชื่อเรื่องอย่างนั้นแล้วก็ชักนํากันไปอย่างนั้น พอชักนํากันไปอย่างนั้นมันก็ไปอยู่ในอาณัติของเขา ไปยอมรับความเชื่อแบบนั้น

แต่ถ้าเราเป็นชาวพุทธ เราไม่เชื่ออะไรเลย เขาจะมีอํานาจวาสนาขนาดไหน เวลาบุญกุศลเขาต้องนิมนต์พระไปฉันทุกที่เลย ไปดูสิ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ไหนเวลาเขาครบรอบเขา เขาต้องนิมนต์พระไป ถ้ามันเป็นความจริงก็ให้ทําเอง ไม่ต้องนิมนต์พระไปก็จบไง

ถ้าเราเชื่อถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์อยู่แล้ว เราเชื่อพระเราอยู่แล้ว ทําไมต้องไปทําอย่างนั้นน่ะ แล้วพระจริงๆ พระในใจเรานี่ไง เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธนี่ไง เราพยายามทําความสงบของใจเข้ามาไง ถ้าใจเราสงบแล้ว ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต มันจบตรงนี้ไง ถ้าจบตรงนี้มันจบไง

พระพุทธศาสนาสอนเรียบง่าย สอนเรียบง่าย ชีวิตประจําวันเรียบง่ายมาก ไม่มีอะไรพิเศษเลย ไม่มีอะไรเลอเลิศเลย มันจะเลอเลิศแพรวพราวกลางหัวใจ จิตรื่นเริง จิตผ่องใส นี่มันเลอเลิศ มันเลอเลิศกลางหัวใจนั่น สิ่งอื่นน่ะเรียบง่าย

ไอ้นี่มันไปอยู่ข้างนอกไง แหม! มันไปฟู่ฟ่ากันอยู่ข้างนอก แสดงว่าจิตใจว้าเหว่ จิตใจไม่มีที่พึ่ง

แต่ถ้าจิตใจมันดีงามนะ ข้างนอกไม่มี เรียบง่าย พระพุทธศาสนาสอนเรียบง่ายมาก แล้วสอนเรื่องหัวใจ สอนเรื่องความรู้สึก แล้วพอความรู้สึกแล้วนะ อทาสิ เม อกาสิ เมฯ เวลางานศพไง เวลาผู้ที่สูญเสียญาติผู้ใหญ่ไปไง มีความทุกข์ใจ มีความเสียใจ มีความผูกพันน่ะ

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย แต่ก่อนนั้นยังไม่มีพระพุทธศาสนา คนก็ยังไม่มีที่พึ่ง กราบภูเขา กราบไฟ กราบพระอาทิตย์ แต่บัดนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมแล้ว ตรัสรู้ธรรมที่ไหน ตรัสรู้ธรรมในใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

จิตนี้เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะไง เวลาตายไปมันสิ้นอายุขัยของเขา เขาต้องไปโดยข้อเท็จจริงของเขา สัจธรรม เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี่เป็นความจริง ธรรมะเป็นธรรมชาติ สัจธรรม แต่การเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะมันมีบุญมีบาปเป็นตัวขับดันไป

ฉะนั้น เวลามีใครที่พลัดพราก ที่ต้องเสียชีวิตไป อย่าครํ่าครวญ อย่าร้องไห้ อย่าเสียใจ ให้ทําคุณงามความดี ทําคุณงามความดี แล้วทําคุณงามความดีที่ประเสริฐที่สุดคือหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หายใจเสร็จแล้วเวลาเราจะออกจากการภาวนา ให้อุทิศส่วนกุศลถึงกัน เพราะความรู้สึกกับความรู้สึกมันถึงกันได้

ความรู้สึก เห็นไหม คนที่เกิดมาเป็นครอบครัวเดียวกัน เขาต้องมีบุญมีบาป มีสายบุญสายกรรมร่วมกันมา เขาต้องทําบุญทํากรรมร่วมกันมา เขาถึงมาเกิดเป็นญาติกัน เป็นพี่เป็นน้องกัน การเกิดอย่างนั้นเวลามันพลัดพรากมันก็ต้องมีการกระเทือนใจเป็นเรื่องธรรมดา “เธออย่าเสียใจ อย่าครํ่าครวญ ให้ทําคุณงามความดีถึงกัน ให้อุทิศส่วนกุศลถึงกัน” นี่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอน เขาก็เลยเอามาสวดตอนงานสวดศพไง

ตอนงานสวดศพเขาสวดทุกงานเลย อทาสิ เม อกาสิ เมฯ เขาสวดทุกงานศพเลย เตือนคนไปงานศพให้เข้าใจให้ถึง ถ้ามันเข้าถึงในพระพุทธศาสนา ตั้งแต่เกิด ตั้งแต่ดํารงชีวิตอยู่ ตั้งแต่ตายไป พระพุทธเจ้าสอนหมดเลย

แล้วนี่มีปัญหากัน เขามาสาปมาแช่งเรา เขามาทําลายเรา แล้วมันจะมีผลอะไรล่ะ ไม่เห็นมีผลอะไรเลย เราดูเป็นเรื่องตลก จริงๆ นะ ในสายตาเรานะ ใครจะด่าใครจะว่า เชิญตามสบาย เชิญ แต่อย่ามาด่าต่อหน้านะ ก็มีปากเถียงเหมือนกัน แต่ถ้าเขาจะนินทากาเลมันเรื่องของเขา เรื่องของเขา เรามีจุดยืน เรามีจุดยืน ศีล สมาธิ ปัญญาของเราด้วยเราทําของเรา พอ

นี่พูดถึงว่าคําสาปแช่งของเขา เราจะบอกว่าไม่มีผล ไม่มีผลกับผู้ที่มีศีล ไม่มีผลกับผู้ที่มีธรรม แล้วไม่ใช่ไม่มีผลธรรมดานะ เวลาผลมันตอบสนองกลับไป ดูหลวงตา โครงการช่วยชาติฯ สิ เวลาเสร็จโครงการช่วยชาติฯ เราดูถ่ายทอดสดทุกวันตอนเช้า คนนู้นก็มาขอขมา คนนี้ก็มาขอขมา บางคนมาขอขมาเพราะอะไร เพราะปากมันเบี้ยว ปากเบี้ยวเลยนะ มาขอขมา

พอขอขมาเสร็จแล้วเขาบอกว่าเขาติเตียนหลวงตา ติเตียนหลวงตาเรื่องโครงการช่วยชาติฯ เรื่องอวดเนื้ออวดตัว เรื่องอวดดิบอวดดี นี่ติเตียน ติเตียนเพราะอะไร

ติเตียนเพราะมีหัวหน้า มีพระ มีคนชี้นําว่าหลวงตาไม่ดีอย่างนั้นไม่ดีอย่างนี้ เขาก็ติเตียนไปด้วย แล้วเขาก็ด่าไปด้วย พอด่าๆ ไป ปากเบี้ยวเลย เห็นผลทันตา

เห็นผลทันตาก็สํานึกผิด พอสํานึกผิดแล้วก็ขอขมาลาโทษที่บ้านเขา เขาอาย ไม่กล้ามา ปากมันกลับมาเป็นปกติไง ปากมันดีขึ้น ปากดีขึ้นแล้วเขาก็มาขอขมาที่วัดป่าบ้านตาด มาขอขมากับตัวหลวงตาเองเลย เพื่อความสบายใจ แต่เขาลงใจแล้วเขาถึงมาขอขมา

เวลาเขามาขอขมา แล้วโครงการช่วยชาติฯ ของหลวงตาจบแล้ว ทุกวันเลย คนนู้นมาขอขมา คนนี้มาขอขมา คนนู้นมาขอขมา

แล้วเมื่อก่อนเอ็งด่า เอ็งไม่ได้คิดถึงเลยเนาะ งานก็จบแล้วนะ เวลาที่เอ็งด่า เอ็งทําลายเขาน่ะ นั่นโครงการช่วยชาติฯ เขากําลังดําเนินการอยู่ โครงการช่วยชาติฯ กําลังดําเนินการอยู่ เขาต้องการความสามัคคี เขาต้องการคนร่วมมือ เอ็งก็ด่าเขา ทําลายเขา เจาะจงเพื่อจะทําลายโครงการของเขา

แต่เพราะเขามีคุณธรรม เพราะหลวงตาท่านมีคุณธรรมของท่าน ท่านก็มีจุดยืนของท่าน ท่านไม่สนใจเรื่องโลกธรรม ๘ ท่านทําของท่านจนประสบความสําเร็จ จนประเทศชาติมั่นคง จนเงินสํารองมั่นคง ค่าเงินบาทมีค่าขึ้นมา ทุกคนเห็นคุณงามความดีของท่าน แล้วพองานเขาเสร็จแล้ว เวลาทํา เอ็งก็คอยขัดแย้ง เอ็งก็คอยทําลายตลอด เวลาโครงการเสร็จแล้วเอ็งสํานึกผิด เอ็งก็เข้ามาขอขมา

คําว่า “ขอขมา” โครงการมันเสร็จแล้ว มันจะมีผล มีผลตอนทําโครงการน่ะ มันเหนื่อยยากแสนเข็ญ แล้วก็คอยทิ่มคอยตํา คอยทําลายกัน เวลาโครงการเขาเสร็จแล้ว สํานึกผิด สํานึกผิดเสร็จแล้วก็มาขอขมา ขอขมาตอนโครงการมันเสร็จแล้ว เราเห็น โอ้โฮ! เห็นตลอดเลย

นี่เราบอกว่า คําสาปแช่งอะไรของเขาไร้สาระ แต่ถ้าเรามีศีลมีธรรมขึ้นมา เขาทําสิ่งใดมันกลับไปกระทบกับเขาอีกต่างหาก ถ้ากระทบกับเขานั่นเป็นผลของเขา แต่นี้มันกลับมาที่ผู้ถามไง “หนูนอนไม่หลับ หนูนอนไม่หลับเลย นอนกลางคืนแล้วนอนหลับไม่สนิทเลย”

จิตใจมันอ่อนแอไง จิตใจมันหวั่นไหว เราไม่ได้ทําน่ะ ก็โยมเขียนมาบอกว่าโยมทําตามสัญญา ทําตามข้อตกลง ไม่ได้ทําอะไรผิดเลย ไม่ได้ทําอะไรเลย แล้วเวลาเขาสาปแช่งไปเดือดร้อนอะไรล่ะ เดือดร้อนอะไรด้วย จะไปเดือดร้อนอะไร

ไม่ต้องไปเดือดร้อน ก็มันเป็นความเห็นของเขา เราจะไปควบคุมความคิดคนไม่ได้หรอก แต่เราควบคุมความคิดของคนไม่ได้ เขาจะมีความคิดอย่างนั้น เขาจะสาปแช่งอย่างนั้น เรื่องของเขา สายลม แสงแดด เช้าๆ ขึ้นมาก็อบอุ่น กลางวันก็ร้อนหน่อย เย็นๆ ลมพัดเย็นสบายดี เห็นไหม สายลมไง สายลม แสงแดดไม่มีความหมาย นี่ก็เหมือนกัน ไม่มีความหมาย ไม่มีความหมายหรอก ถ้าไม่มีความหมายแล้วกลับมา

เขาบอกว่า “ขอให้หลวงพ่อแนะแนวทางให้หนูด้วยค่ะว่าหนูควรทําใจอย่างใดให้สงบ ไม่คิดกับคําสาปแช่งเหล่านั้น”

นี่สายลม แสงแดด คําสาปแช่งมันจะมีผลหรือ ถ้าเขามาอวยพรว่าโยมจะเป็นเศรษฐี จะมีเงินในธนาคารพันล้าน โยมว่าโยมจะมีอย่างนั้นไหมถ้าโยมไม่ทํากิน

ถ้ามีคนเขียนมาเลย เขียนในเฟซบุ๊กมาเลย ต่อไปโยมจะเป็นคนดี มีเงินในธนาคารพันล้าน แล้วมันจะมีอย่างนั้นไหมล่ะ เออ! ถ้ามันมีเงินพันล้านสมที่เขาพูด ไอ้คําสาปแช่งมันก็มีผลไง

ไอ้คําสาปแช่งมันไม่มีผลหรอก เพราะอะไร เพราะสาปแช่งก็สาปแช่งปากเขา นี่ก็เหมือนกัน ไอ้คนสาปแช่งมันเขียนมุมกลับ บอกว่าโยมเป็นคนดี พรุ่งนี้ในธนาคารโยมได้เงินพันล้าน แล้วมันจะมีไหมล่ะ มันก็ไม่เห็นมีเลย

เออ! แต่ถ้าโยมทํามาหากิน โยมรู้จักเก็บหอมรอมริบ มันก็จะมีสะสม มีเงินออม มันจะมีขึ้นมาเท่าไรมันก็มีเพราะโยมกระทําใช่ไหม มันไม่ใช่มีเพราะเขาเขียนมาชมว่าโยมจะมีเงินหรอก มันอยู่ที่โยมจะทํางานหรือไม่ทํางาน

นี่ไง ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง นี่ชาวพุทธ ถ้าชาวพุทธมีหลักมีเกณฑ์แล้วมันจะมีอะไร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ให้ถือมงคลตื่นข่าว ไม่ให้ถือใดๆ ทั้งสิ้น ให้ถือความจริงของเรา แล้วถ้าเราทําความดีของเราแล้วก็จบ

จะทําอย่างไรล่ะ จะไปให้เขาชมเราหรือ ไม่ใช่นักการเมืองนี่ แจกตังค์ให้ชมว่าเราเป็นคนดี จ้างเขาไปลงคะแนนเสียง ถึงเวลาดอกไม้ก็เที่ยวไปแจกเขาให้เอามาให้เรา จะทําอะไรก็เอาไปให้เขาก่อน นั่นไง อยากได้ความดีไง เอาดอกไม้ไปแจกเขาก่อน แล้วก็ให้มามอบให้เรา เดินมาก็รับดอกไม้ เอาอย่างนั้นใช่ไหม

เราไม่ได้ทําอย่างนั้นนี่ เราจะเอาความดีก็เป็นความดีของเรา เราไม่ใช่นักการเมือง นักการเมืองจะให้คนชมว่าดี ไม่ดีก็จ้างมันชมว่ากูเป็นคนดี มันจะลงคะแนนก็จ้างให้มันลงให้ แล้วบอกว่า “ประชาชนเลือกมา ประชาชนรักผม ผมมีฐานเสียงกว้าง”...จ้างมาทั้งนั้น เอาอย่างนั้นใช่ไหม

ถ้าไม่เอาอย่างนั้น เราทําใจของเรา มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก รู้จําเพาะหัวใจของเรา ทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว ถ้าทําดีของเรา พระพุทธศาสนาไง

คําถามนี้มันไม่มีอะไรหรอก แต่เราจะพูดเรื่องพระพุทธศาสนา ศาสนาพุทธ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เรื่องศาสนาพุทธนะ เวลามีปัญหาขึ้นมาก็บอกว่า เพราะพระไม่สอน ถ้าศาสนาดีต้องทําให้คนฉลาด ทําไมสังคมไทยโดนหลอกโดนลวงมาตลอด สังคมไทยไม่มีจุดยืนเลย

เพราะสังคมไทยมันบอกว่าปากมันนับถือศาสนาพุทธ แต่พฤติกรรมมันน่ะมันไสยศาสตร์ทั้งนั้น พฤติกรรมของมัน มันถือนอกศาสนากันทั้งนั้นเลย

ถ้าศาสนาพุทธเขาไม่ทําตัวกันอย่างนั้น ศาสนาพุทธเขาเรียบง่าย พระเขาบิณฑบาตมาก็ฉันแค่อิ่มเดียวเท่านั้นน่ะ แล้วมันต้องสะสมอะไรกันมากมายอย่างนั้น มันยังต้องทําอะไรยศถาบรรดาศักดิ์ มันเป็นดาราอะไร อยากจะเป็นดาว

ใครมันต้องเป็นดาวอะไร เป็นพระ มันเป็นพระมันก็แค่เป็นพระนั่นน่ะ ความเป็นจริง เป็นจริงในใจไง พระพุทธศาสนาสอนอย่างนี้ไง ไม่สอนมงคลตื่นข่าว ให้ถือเฉพาะในพระพุทธศาสนาเท่านั้น ถ้าถือเฉพาะในพระพุทธศาสนา ถ้ามันเป็นพระพุทธศาสนาจริง

เพราะโยมเขาบอกว่าเขาเป็นชาวพุทธ แล้วเขาประพฤติปฏิบัติด้วย แต่เขามีอาชีพอย่างนี้

อาชีพอย่างนี้มันก็เป็นเรื่องอาชีพ มันก็ต้องมีสติปัญญา เราก็เจรจาทางข้อสัญญา เจรจา เราก็ต้องเจรจาตามความเป็นธรรม เราต้องมีสติปัญญา เราไม่ใช่ว่า

คนเรามีเมตตานี่นะ มันสงสารนะ คนโง่ๆ มันพูดมีแต่ความผิดพลาดทั้งนั้นน่ะ เราเชือดเอาคําพูดเขา เราก็ได้เปรียบเขาอยู่แล้ว เรายังไม่เอาเลย เรายังบอกว่ามันไม่เป็นอย่างนั้น มันต้องไปทําอย่างนี้ๆๆ เราไม่เอารัดเอาเปรียบเขา

แม้แต่การเจรจา เวลาพูดมาเรายังมีช่องทางที่เราจะเอาเปรียบเขาได้เยอะแยะเลย เรายังไม่ทําเลย แต่ถ้าเราจะไปทําเขา มันเป็นไปไม่ได้ ถ้าเป็นไปไม่ได้แล้ว ถ้ามีสติปัญญาอย่างนี้ สังคมจะดีขึ้นทั้งนั้นน่ะ สังคมมันไม่เลวลงหรอก สังคมจะดีขึ้น

แต่นี่มันไม่อย่างนั้นน่ะ ปากว่าเป็นพระพุทธศาสนา มาสาปแช่งคนนู้น สาปแช่งคนนี้ สาปแช่ง

สาปแช่งมันก็เป็นการจองเวรจองกรรม ถ้าเป็นการจองเวรจองกรรม มันก็เป็นการอาฆาตมาดร้าย ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกเลย เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ไม่จองเวรไม่จองกรรมใครทั้งสิ้น ใครทําอะไรมาก็อโหสิกรรมไปกับเขา สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม

สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม ใครทําดีทําชั่วมันกรรมของสัตว์ ไม่ใช่กรรมของเรา เราจะทําคุณงามความดีของเราให้มีจุดยืนของเรา เรามีความดีของเราในใจของเรา เราเพื่อคุณธรรมในใจของเรา เราทําเพื่อประโยชน์กับเรา ให้เราเป็นชาวพุทธแท้ๆ ไง ถ้าเราเป็นชาวพุทธจริงๆ ขึ้นมา พระพุทธศาสนาจะมีค่าเลย มีค่าเพราะบุคลากรในพระพุทธศาสนามีคุณภาพ

นี่บุคลากรในพระพุทธศาสนานี้อ่อนแอมาก แล้วก็ปากว่าชาวพุทธๆ ชาวพุทธอะไรกันก็ไม่รู้ ถ้าชาวพระพุทธศาสนาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วประพฤติปฏิบัติได้ตามความเป็นจริงอย่างนั้นนะ พระพุทธศาสนานี่ยอดเยี่ยม ยอดเยี่ยมมาก แล้วสุดท้ายมันจะมีคุณธรรมในใจ ถ้ามีคุณธรรมในใจ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นตถาคต เอวัง

หลวงตาท่านบอกว่า
ศาสนาจะอยู่ในหัวใจของผู้ที่ฉลาด
คนที่ฉลาดต้องมีสติสัมปชัญญะถึงจะรักษาศาสนาได้
ถ้ายังอ่อนแอ ยังออเซาะฉอเลาะกันอยู่
มันจะรักษาได้แต่กิเลส คุ้มครองได้แต่กิเลส
เข้าสู่สัจธรรมไม่ได้
ถ้าเข้าสู่สัจธรรมได้มันต้องจริงจังเข้มแข็งเข้มข้น
แล้วจะรักษาสัจธรรมอันนี้ได้
ถ้ารักษาสัจธรรมอันนี้ได้มันถึงเป็นประโยชน์ได้
มันต้องหัวใจเข้มแข็งเนาะ

๔

ใจอ่อนแอ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๗ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “พระ”

กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ

๑. หนูขอรบกวนถามหลวงพ่อเรื่องพระค่ะ พอดีหนูรู้จักกับพระองค์นี้มาตั้งแต่ท่านบวชเณรเพราะเป็นเพื่อนกับลูกชายหนู แต่ท่านเป็นพระมหานิกายอยู่วัดปฏิบัติธรรมที่ดําเนินฯ ค่ะ ท่านเคยถามว่า ท่านต้องการแสวงหาที่สัปปายะที่วัดหลวงพ่อ ท่านก็ถาม แต่หนูไม่รู้จะพาท่านมาที่วัดหลวงพ่อได้หรือเปล่า เพราะว่าท่านไม่ใช่ธรรมยุต ขอเมตตาหลวงพ่อตอบหนูด้วยนะคะ

๒. ตอนนี้ลูกชายหนูอายุครบบวชแล้ว หนูกับลูกก็เป็นลูกศิษย์หลวงพ่อมาหลายปีแล้ว แต่ว่าลูกหนูเขาบอกว่าเขาไม่กล้าบวชที่วัดหลวงพ่อเพราะกลัวปฏิบัติไม่ได้แล้วจะเป็นบาป เขาจะไปบวชที่วัดบ้าน หนูก็ทะเลาะกับเขาอีกว่า ทําไมพบพระแท้แล้วจะหนีไปหาพระเทียมอีก ลูกทําผิดหรือเปล่าคะ เพราะถ้าหนูถามคําถามไม่เหมาะสม หนูกราบขอขมาหลวงพ่อด้วยค่ะ

ตอบ : อันนี้พูดถึงว่าความวิตกกังวลระหว่างแม่กับลูก เวลาแม่ แม่ก็มีความปรารถนาดี มีความต้องการดีทั้งนั้นน่ะ แต่ความปรารถนาดี ความต้องการดีของแม่ก็เป็นความคิดอันหนึ่ง ทีนี้เวลาลูก ลูกเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ แค่มาวัดมาวานะ ไปวัดไปวามันก็เป็นบุญกุศลแล้วแหละ

เวลาเรามีลูกมีเต้าของเรา เราก็ต้องการให้ลูกเต้าเป็นคนดี ถ้าลูกเต้าเป็นคนดี เวลาเข้าถึงเรื่องศาสนา พระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาสอนถึงความเป็นคนดี แม่กับลูกกตัญญูกตเวที แม่กับลูกคุยกันได้ อันนี้เป็นบุญกุศลแล้ว

เวลาแม่กับลูก ลูกเวลาโตขึ้นมามันก็คบเพื่อนของมัน เวลาเราเลี้ยงลูกเลี้ยงเต้าของเรา ลูกเต้าของเราตอนเด็กเล็กๆ เราก็ดูแลเขา ไร้เดียงสา มันอาศัยพ่อแม่มันก็เป็นที่น่ารัก เวลาโตขึ้นมามันคบเพื่อนคบฝูงขึ้นมา โอ๋ย! เป็นเรื่องที่น่าปวดหัวทั้งนั้นน่ะ

การครองเรือนมันแสนยาก การครองเรือนนะ การครองเรือนการครองหัวใจของเรา เราต้องครองหัวใจของเรา ยังต้องครองหัวใจของคู่ครองของเรา พอคู่ครองของเรา เราต้องครองใจลูกหลานของเรา เห็นไหม ครองใจๆ ครองใจคือการสื่อสารไง คือการสื่อสาร คือการชักนํา คือการทําให้เป็นคนดีไง พอการทําเป็นคนดี การครองเรือนนี้เป็นเรื่องแสนยาก

ทีนี้พอเป็นเรื่องแสนยากขึ้นมาแล้ว เราเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนากล่อมเกลาจิตใจของชาวพุทธเราไง ถ้ากล่อมจิตใจของชาวพุทธเรา ถ้าเราพาเข้าวัดเข้าวาแล้วเราคุยกันรู้เรื่อง นั่นก็เป็นบุญกุศลอันหนึ่ง

แล้วเวลาเขาเป็นคนดีแล้ว เวลาถ้าเขาจะบวชจะเรียน ถ้าเขาจะบวชจะเรียน ถ้าเขาบวชเรียน ถ้าที่ไหนถ้าเป็นประโยชน์กับเขาได้มันก็เป็นประโยชน์อันหนึ่ง แล้วถ้าหัวใจเขาพัฒนาขึ้นมา เขาจะหาครูบาอาจารย์ที่ดี ถ้าครูบาอาจารย์ที่ดี ครูบาอาจารย์ที่ประพฤติปฏิบัติ มันเป็นเป้าหมายไง

เวลาเทศน์กรรมฐานๆ เทศน์กรรมฐาน ท่านสอนให้มีสติให้มีปัญญา ให้มีสติปัญญา ปัญญาคืออะไร ปัญญาคือพาตัวเรารอดไง รอดจากสังคมไง สังคมที่มนุษย์กินมนุษย์ไง ถ้ามีสติมีปัญญาเอาตัวรอดได้ เอาตัวรอดแล้วไม่เอาตัวรอดเปล่านะ เอาตัวรอดแล้วเรายังเป็นผู้นําที่ดี เป็นที่ปรึกษา เป็นที่คอยชักนําสังคมให้สังคมเป็นสังคมที่ดี นี่พูดถึงว่าถ้ามีสติมีปัญญา แล้วถ้าคนมีอํานาจวาสนามากขึ้น เขาอยากจะประพฤติปฏิบัติให้พ้นจากทุกข์ ถ้าพ้นจากทุกข์ ในฆราวาส ฆราวาสที่จะประพฤติปฏิบัติให้พ้นจากทุกข์เขาก็ขวนขวายของเขา

เราเป็นฆราวาสนะ เราต้องมีสัมมาอาชีวะหน้าที่การงานของเราเพื่อเลี้ยงชีวิต เลี้ยงชีวิตแล้วเราต้องประพฤติปฏิบัติไง แต่ถ้าเริ่มต้นขึ้นมาเราก็แสวงหา ก็เลี้ยงปากเลี้ยงท้องให้มีสัมมาอาชีวะ มีอาชีพของเรา เวลาโตขึ้นมาแล้ว ชีวิตก็เป็นแค่นี้ เวลาจะปฏิบัติก็ปฏิบัติตอนแก่ตอนเฒ่า ตอนแก่เฒ่าเข้าวัดเข้าวาก็ประพฤติปฏิบัติไง หาทรัพย์สมบัติของใจ เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะให้มีทรัพย์สมบัติของมันไป นี่พูดถึงว่าถ้าใจมันพัฒนาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา

แต่ถ้าใจมันยังไม่พัฒนาเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมา เขาเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ถ้าเขาจะบวชจะเรียนที่วัดไหนมันก็สมควรน่ะ ที่วัดไหนนะ ก็มันเป็นความสะดวก เป็นความสะดวกของเขา แต่นี่ความคิดของเราไง ความคิดของแม่ แม่ก็อยากจะให้มาบวชกับวัดหลวงพ่อ ไอ้ลูกชายก็บอกว่ามาบวชกับวัดหลวงพ่อก็กลัวจะปฏิบัติไม่ได้ ถ้าปฏิบัติไม่ได้

แต่ถ้าเด็กไง เด็กบางที ที่นี่ปีทั้งปีจะมีพระมาบวชเยอะแยะ จะมีพ่อแม่พามาบ้าง ไอ้ลูกบางทีลูกมาเองนะ ลูกขวนขวายมาเอง ไอ้ลูกขวนขวายมาเอง ลูกอยากปฏิบัติ ไอ้พ่อแม่ก็บอกว่า แหม! วัดข้างบ้านก็ได้ แหม! ทําไมมันต้องยุ่งวุ่นวายขนาดนี้

มี เวลาเขาพามาฝากนะ บางทีพามาฝาก ไอ้ลูกหลานจะมาบวช บวชให้พ่อแม่ที่ไหนก็ได้ บวชทั้งนั้นน่ะ เว้นไว้แต่บวชวัดหลวงพ่อไม่เอา บวชที่ไหนก็ได้ แต่ถ้าวัดหลวงพ่อไม่เอา มันกลัวลําบากมันไง ขนาดจะบวชนะ ขนาดวัดบ้านเขากินสองมื้อสามมื้อก็ยังวิตกกังวลเลยว่าจะอยู่ได้หรือไม่ได้ แหม! จะพามาบวชอย่างนี้มันทรมานกันเกินไป

แต่เด็กบางคนมันขวนขวาย มีนะ เด็กมันขวนขวายมาเองแล้วพาพ่อแม่มา เพราะธรรมดาจะบวช พ่อแม่ก็ต้องอนุญาตไง เขาก็มากันที่นี่ แล้วเราก็ให้เด็กไปคุยกับพระไง โอ้โฮ! พ่อแม่เขาอยู่กับเรา เขาบ่นออดแอดๆ บ่นน่าดูเลย มันยุ่ง มันวุ่นวาย บวชที่ไหนก็ได้ แหม! ทําไมต้องมาบวชไกลขนาดนี้ โอ๋ย! ลําบากลําบนไปหมดน่ะ แล้วเขาก็บวช พอบวชเสร็จแล้วพ่อแม่เขาก็มาเยี่ยมเป็นครั้งเป็นคราว เดี๋ยวนี้พ่อแม่มาบ่อยเลย เห็นไหม

เวลาเข้ามาซึมซับแล้ว ไอ้กรณีอย่างนี้มันเป็นกรณีที่ว่าวุฒิภาวะของจิต จริตนิสัยของจิตที่มันมีกําลังมากน้อยแค่ไหน ความเห็นของเขานะ ไอ้นี่พูดถึงความเห็น ความเห็นมันเป็นเรื่องจริตนิสัย แล้วทีนี้ความเห็นแล้วมันก็แบบว่าเป็นไปตามวัย ไอ้ลูกมันก็ว่าตัวเองจะได้หรือไม่ได้ ไอ้แม่ไม่ได้ทําก็บอกว่าได้ ดีที่สุด เจอพระแท้ ไปพระเทียมอะไร ก็ว่าไปนั่นน่ะ

ก็เอ็งไม่ได้ทํา เอ็งไม่ลําบาก ลองเอ็งลําบาก เอ็งจะทนไหวหรือเปล่า แต่ถ้ามันเป็นความขวนขวายของหัวใจนะ ไอ้กรณีนี้เราต้องคิด ต้องเห็นใจเขาใจเราไง

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเทศนาว่าการนะ เทวดาถาม “ควรทําบุญที่ไหน”

“ควรทําบุญที่เธอพอใจ”

เราฟังแล้ว เทศน์ทุกวันเรื่องอย่างนี้ “เธอควรทําบุญที่เธอพอใจ” คําว่า “พอใจ” มันยอมรับแล้วมันทําได้ ถ้ามันไม่พอใจนะ มันกีดมันขวาง มันไม่พอใจ มันไม่เอาหรอก

“ควรทําบุญที่ไหน”

“ควรทําบุญที่เธอพอใจ” ที่พอใจรีบๆ ทํานะ รีบๆ ทํา เพราะเดี๋ยวกิเลสมันหาเรื่อง นู่นก็ไม่ดี นี่ก็ไม่ดี ไม่ถูกต้องไปสักเรื่องหนึ่ง กิเลสมันไม่มีใครใหญ่กว่ามันหรอก แล้วถ้ามันลงที่ไหน มันพอใจที่ไหนนะ เอาที่นั่นเลย

แล้วท่านก็ถามว่า “แล้วถ้านํ้าหนักล่ะ บุญกุศลมากน้อยอย่างไรล่ะ”

โอ๋ย! ถ้าอย่างนี้ท่านพูดอีกเรื่องหนึ่งเลย นี่พระพุทธเจ้าพูดเองนะ อยู่ในพระไตรปิฎก “ควรทําบุญที่เธอพอใจ” เธอพอใจที่ไหนรีบๆ ทําเสีย เพราะกิเลสมันร้ายกาจนัก เดี๋ยวมันก็หาเหตุผลโต้แย้งจนไม่พอใจอยู่วันยังคํ่าน่ะ

แล้วถ้าเอาเหตุเอาผลกันล่ะ เอาบุญกุศลล่ะ

อย่างนี้เป็นวิทยาศาสตร์แล้ว วิทยาศาสตร์มันเป็นที่เนื้อนาบุญของโลก ถ้าเนื้อนาที่ดี ดินดี นํ้าดี หว่านพืชไปแล้วมันจะดี ถ้าดินมันไม่ดี ดินมันแห้งแล้ง ดินมันไม่สมบูรณ์ ให้ผลผลิตมันก็น้อย แล้วถ้าไปหว่านพืชบนลานหินที่ไม่มีดินเลย พืชมันจะงอกขึ้นมาไม่ได้ นี่พระพุทธเจ้าเปรียบเทียบอย่างนี้นะถ้าจะเลือกเนื้อนาบุญน่ะ นี่คนที่ฉลาดเขาจะขวนขวายของเขา

เราเคยอยู่กับหลวงตา มันมีคนไปทําบุญไกลๆ ไปทําบุญกับหลวงตา เขาถามกัน “ทําไมเอ็งต้องมาทําถึงที่นี่น่ะ ทําไมเอ็งต้องไปวุ่นวายกัน” ไปถามผู้เฒ่า ผู้เฒ่าบอกว่า “ของเรามีน้อย เราต้องเลือกที่นาของเรา”

ไอ้คนที่เขาคิดได้นะ เขาขวนขวายของเขา เขาทําของเขา ไอ้คนที่คิดไม่ได้นะ แม้แต่มันจะเสียสละมันยังเสียสละไม่ได้เลย

แล้วเวลามันก็ย้อนกลับมา เวลาหลวงตาท่านทําโครงการช่วยชาติฯ เวลาท่านพูดเลยนะ ลูกศิษย์ลูกหาที่ทําบุญกับท่านด้วยเต็มหัวใจนะ ท่านบอกว่า เงินทองไม่ใช่ของหาง่ายๆ นะ มันไม่ใช่นํ้าท่าจะตักที่ไหนก็ได้ เวลาจะทําบุญกุศลทําแต่พอประมาณ ไอ้ที่เราพูดๆ นี่เราพูดถึงคนที่ไม่ได้ทํา ไอ้คนที่มันมั่งมีศรีสุข มันมีนํ้ามหาศาลเลย แต่มันตระหนี่ถี่เหนียวของมัน มันปิดก๊อกไว้ มันไม่เคยเปิดให้ใครเลย

ท่านพูด ท่านพูดตรงนั้น ท่านพูดถึงคนที่มีกําลัง คนที่มีความสามารถที่จะช่วยใครได้ควรจะเจือจานคนอื่นบ้าง แต่เวลาพูดไป คนนั่งในศาลาใช่ไหม คนมันเยอะใช่ไหม ไอ้คนที่จิตใจเป็นธรรมมันก็เห็นครูบาอาจารย์ท่านขวนขวาย ก็รีบทุ่มเทๆ ท่านก็เห็นใจนะ

พอเห็นใจ ท่านบอกว่า นํ้าท่านี่นะ เงินทองมันของหายาก จะทําอะไรก็พอประมาณ ไม่ต้องมากนักหรอก แต่ที่ท่านพูดอยู่นี่ท่านพูดถึงคนที่ไม่ทําๆ คนที่ไม่ทําเขามีกําลังจะช่วยคนอื่นได้มันไม่ช่วย นี่ท่านพูดถึงคนคนนั้น ท่านพูดถึงคนที่มันไม่ทํา ที่ท่านเทศนาว่าการท่านพยายามเจาะไอ้คนที่มันมีแล้วมันเก็บซ่อนไว้น่ะ แต่ไอ้คนที่มีแล้ว ทําแล้วๆ ก็ควรจะพอประมาณตน

หลวงตาท่านพูดเอง เวลาจะกลับจากสวนแสงธรรม ท่านจะพูดวันท้ายๆ แล้วเวลาวันสุดท้าย วันจะกลับนะ “เราทําให้ลูกศิษย์เราบอบชํ้า เราทําให้ลูกศิษย์เราบอบชํ้า”

คําว่า “บอบชํ้า” นะ แต่ก็เป็นบุญของเขา แต่ก็เป็นเจตนาของเขา เป็นความบริสุทธิ์ผุดผ่องของเขา แต่มันก็บอบชํ้า เห็นไหม

เราจะบอกว่า เรื่องของธรรมมันกว้างขวางยิ่งใหญ่นัก แต่เรื่องของโลก เรื่องของโลกมันก็มีความจําเป็นใช่ไหม มีความจําเป็นต้องใช้ต้องสอย

เราอยู่ทางโลกและทางธรรม ถ้าเป็นธรรม เป็นบุญกุศล เป็นเรื่องของธรรม ถ้าเป็นเรื่องของโลกนี่เป็นเรื่องของโลก นี่เราพูดถึงอํานาจวาสนาของคน ความรู้สึกนึกคิดของคน จิตใจกว้างขวาง จิตใจคับแคบสิ่งต่างๆ มันร้อยแปด

ฉะนั้น เวลาจะพูดถึงคนมันต้องมีหลักเกณฑ์อันนี้มันถึงมองคนได้ทะลุปรุโปร่งไง ไม่ใช่มองคนแล้ว “ประชาธิปไตยๆ” จะวัดกันเลย ควักมาคนละ ๕ บาทเท่ากัน

คนเราจิตใจมันสูงส่งนะ เขาไม่ให้ ๕ บาทหรอก เขาจะให้ ๕๐๐ ไอ้คนที่จิตใจมันคับแคบ ๕ บาท ๕ บาทนี้ไว้ซื้อยาคูลท์ให้ลูก มันไม่ให้ ประชาธิปไตยไง จะวัดกันเท่านั้นไง แต่ถ้าเป็นจิตใจ จิตใจของคน จิตใจมันกว้างขวาง จิตใจสูงตํ่ามันแตกต่างกันนะ ถ้าแตกต่างกัน เห็นไหม

ถ้าเรามีหลักเกณฑ์อย่างนี้ เราวัดใจของคน ดูใจของคน มันจะเข้าใจไง เออ! ถ้าจิตใจมันยังแห้งแล้งอยู่นะ มันควักบาทเดียว โอ้โฮ! มันก็สุดยอดแล้วนะ กว่ามันจะควักได้ โอ้โฮ! บาทเดียวควักออกมาแล้วมันยังกําแล้วกําอีก มันยังไม่ให้เลย พูดอย่างไรให้มันคลายมือออก บาทนั้นได้มาก็สุดยอด นี่ใจของคนไง เพราะอะไร เพราะเขาทําใจไม่ได้ไง เขาทําใจไม่ได้

นี่ใจเป็นใหญ่ ใจเป็นประธาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามองที่นั่น นี่เราพูดถึงพื้นฐานของมนุษย์ พูดถึงเรื่องของหัวใจ อํานาจวาสนาของคน ใจอ่อนแอ ใจเข้มแข็ง

เวลาใจเข้มแข็งนะ อย่างเช่นหลวงตาเวลาท่านบวชแล้วท่านศึกษาก่อน ท่านอยากให้มีความรู้ก่อน เพราะท่านมีอํานาจวาสนาของท่าน ท่านต้องเป็นตัวของท่านเองก่อน พอตัวท่านเองเสร็จแล้ว เรียนจบเป็นมหา แล้วท่านมุ่งเป้าไว้เลยว่าถ้าท่านจะปฏิบัติต้องไปหาหลวงปู่มั่นอย่างเดียว

แล้วเวลาไปพักที่ท่าบ่อ ที่หนองคายนั่นน่ะ ท่านบอกว่าไปพักที่นั่น มีหลวงปู่กู่อยู่ที่นั่น หลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่าก็เป็นพระอรหันต์เหมือนกัน ท่านก็อุปัฏฐากหลวงปู่กู่ หลวงปู่กว่า แล้วหลวงปู่กู่ท่านจะให้อยู่กับท่าน แต่ท่านปักแล้วว่าท่านจะต้องไปหาหลวงปู่มั่น แล้วเขาก็รํ่าลือว่า โอ้โฮ! ดุมากๆ บังเอิญพระที่มาก็มาแวะหาท่านนั่นล่ะ บอกว่ามาจากวัดหนองผือ “อู้ฮู! ท่านดุมากนะ ท่านดุมากนะ”

ท่านคิดเลย ดุขนาดไหนก็จะไป ไอ้คําว่า “ดุๆ” นี่เป็นคํารํ่าลือของสังคม ถ้ามันดุจริงไม่จริง เราต้องไปประสบเองไปพบเอง แล้วท่านก็บากบั่นขึ้นไปหาหลวงปู่มั่น วันแรกเข้าไปก็เจอจริงๆ เจอจริงเลย “ผมๆๆ” กระเด็นเลย แต่ท่านบอกว่าเป็นบวก ยิ่งพูดอย่างไร เพราะอะไร เพราะคําพูดอย่างนั้นน่ะมันมีเหตุมีผล มันเข้าถึงหัวใจไง

นี่เราบอก คนที่จิตใจเข้มแข็ง คนที่มีเป้าหมาย เขาขวนขวาย เขาแสวงหา เขาต้องการ ครูบาอาจารย์ของเรานะ จะไปหาหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเทศน์สั่งสอนอบรมไว้กี่วัน แล้วท่านให้อยู่ข้างๆ ท่านไม่ให้อยู่กับท่าน ถ้าอยู่กับท่านมีสององค์สามองค์เท่านั้นน่ะ

เราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่เจี๊ยะบอกเลย หลวงปู่เจี๊ยะอุปัฏฐากหลวงปู่มั่นอยู่หลายปีไง บอกสมัยท่านอยู่กับหลวงปู่มั่นก็มีเฉพาะตัวท่านกับหลวงปู่มั่นเท่านั้นน่ะอยู่ในป่า อยู่กันองค์สององค์เท่านั้นน่ะ ท่านไม่ให้ใครเข้ามาคลุกคลี ไม่ให้ใครเข้ามาอยู่ใกล้หรอก

เวลาจะเข้ามา ท่านจะแนะวิธีการ ท่านจะบอกวิธีการ แล้วให้ออกไปปฏิบัติตรงนั้นๆ อยู่บริเวณรอบๆ เวลามีปัญหาจะเข้าไปหาท่านได้ทันที นี่เวลาคนที่ขวนขวายเขาขวนขวายกันขนาดนั้น

แต่ไอ้คนที่อยู่ทั่วไป “ไม่เห็นมีพระมาโปรดเลย อยากปฏิบัติเต็มที่เลย ไม่เห็นมีใครสั่งสอนเสียที” มันจะรอให้คนไปสอนมันที่บ้านน่ะ นี่จิตใจของคนมันแตกต่างกันไง ถ้าจิตใจของคนแตกต่างกัน

นี้เอาพวกนี้เป็นมาตรฐานก่อน แล้วถึงจะเข้ามาคําถามไง เพราะถ้าบอกว่า พอเราตอบปัญหาปั๊บ มันจบๆๆ ไป มันบอกว่า ทําไมหลวงพ่อมีมุมมองอย่างนั้น ทําไมสังคมมีมุมมองอย่างนี้

คําว่า “มุมมอง” มุมมองก็นี่ไง จริตนิสัยของคนไง อํานาจวาสนาของคนไง แล้วคนมันมีความรู้สึกนึกคิดอย่างไรไง แล้วเวลาเราคนที่คับแคบ เราก็พยายามทําให้จิตใจเขาเปิดกว้างออกมา อันนี้ก็ถือว่าประสบความสําเร็จแล้ว

ถ้าเขาไม่เปิดใจเลย ให้เขาเปิดใจก็นับว่าสุดยอดแล้ว ไอ้คนที่เปิดใจอยู่แล้ว เปิดใจแล้วให้ขวนขวาย ให้ประโยชน์ของตน แล้วคนที่พยายามปฏิบัติ คนที่ขวนขวายอยู่แล้ว เขาปฏิบัติขึ้นมาก็ต้องให้เขาปฏิบัติถูกต้องดีงาม ปฏิบัติแล้วให้เป็นสัมมาทิฏฐิ ให้มันเกิดมรรคเกิดผลขึ้นมาในใจ

แล้วถ้ามันยังไม่เกิด ไม่เกิดก็พยายามฝึกหัดเขาๆ ฝึกหัดเขาให้เขาพัฒนาใจเขา การฝึกหัด จริตนิสัยของใจๆ อํานาจวาสนามันมาจากไหน มันก็มาจากการประพฤติปฏิบัติ มันมาจากการฝึกหัดน่ะ

การทําบุญกุศล สิ่งใดที่มีบุญกุศลสูงสุดคือการภาวนานี่ไง เพราะทาน ศีล ภาวนา จะมีอํานาจวาสนาขนาดไหน ทําบุญกุศลมากน้อยขนาดไหน ถึงที่สุดจะพ้นจากทุกข์ต้องภาวนาอย่างเดียว เพราะภาวนานี้เป็นภาวนามยปัญญา ภาวนามยปัญญาเป็นมรรค ถ้ามันไม่มีมรรค มันจะเกิดผลไม่ได้ เหตุและปัจจัย ต้องมีเหตุของมัน มันถึงจะเป็นไปได้

ฉะนั้น เวลาจะสั่งสอนคนมันก็ต้องสั่งสอนแบบนี้ ตั้งแต่พื้นฐานขึ้นมาให้พัฒนาขึ้นมา ให้เขาเปิดใจเขาขึ้นมา เปิดใจแล้วให้เขาเข้มแข็งขึ้นมา เข้มแข็งแล้วให้เขาทําให้ถูกต้องดีงาม ถูกต้องดีงามแล้วให้ปฏิบัติขึ้นมา ให้เขามีอํานาจวาสนา

ถ้าไม่มีอํานาจวาสนา หัวใจมันไม่เปิด หัวใจไม่เปิด มันเกิดมรรคเกิดผลไม่ได้ ของมันปิดอยู่นี่ คนนอนหลับ ไปพูดกรอกหูมันขนาดไหนมันก็นอนหลับอยู่นั่นน่ะ มันไม่รู้อะไรกับเราหรอก ต้องปลุกให้มันตื่นขึ้นมาก่อน พอตื่นขึ้นมาแล้ว พูดกับมัน มันฟังไหม ถ้าไม่ฟังค่อยหาเหตุหาผล นี่พูดถึงจะชักนําคนไง ถ้าจะชักนําคน

เพราะเวลาไม่ชักนําคนอย่างนี้ เวลาเราคุยกันเราก็คุยกันเป็นธรรมะ คุยกันเป็นวิทยาศาสตร์ “ต้องอย่างนั้นๆๆ” เขาไม่ฟังหรอก ถ้าเขาฟังเขาก็ฟัง แต่ไม่ได้ยินน่ะ คุยกันเถอะ สอนไปเถอะ มันฟัง แต่มันไม่รู้เรื่อง ฟัง แต่ไม่ได้ยิน ฟัง แต่ไม่ทํา ฟังพอผ่านๆ ไป มันไม่เอาจริงหรอก

แต่ถ้าเป็นของจริงนะ ครูพักลักจํา ครูบาอาจารย์จะพูดอย่างไรก็แล้วแต่ มันเก็บหมดนะ เวลาหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านจะพูดทีเล่นทีจริง แต่เราไม่เคยเล่นเลย จริงตลอด อัดเทปไว้เลย

ท่านจะพูดทีเล่นทีจริงนะ เพราะเวลาสั่งสอน เดี๋ยวก็เข้มข้น พอสั่งสอนเข้มข้นไปแล้วท่านก็พูดทีเล่น ทีเล่นก็ธรรมะทั้งนั้นน่ะ ทีเล่นคือพูดแบบเป็นพื้นฐาน แต่คนที่มีปัญญาจับได้ทั้งนั้นเลย เป็นประโยชน์หมด นี่ไง ท่านจะพูดทีเล่นทีจริง แต่เราจริงตลอด ไม่มีเล่น จริงตลอด นี่หัวใจของคนที่เข้มแข็ง หัวใจคนที่จะได้ประพฤติปฏิบัติ ถ้าความเป็นจริงไง

ฉะนั้น ถ้าเป็นอย่างนี้แล้ว เวลาเราจะเจรจา เราจะชักนําใคร มันต้องมองตรงนี้ด้วย มองที่ว่าเขามีอํานาจวาสนามากน้อยแค่ไหน ถ้ามีอํานาจวาสนา ครูบาอาจารย์ของเรานะ เวลาท่านพูด ท่านพูดธรรมดานี่ ไอ้คนฟังมันฟังแล้วมันดูดดื่ม

เวลาหลวงตาท่านจะกลับไปอยู่ที่วัดหนองผือ ท่านบอกว่ามีชาวบ้านมาบอกว่า สมัยที่หลวงปู่มั่นอยู่ ชาวบ้านเขาอบอุ่นมากเลย แล้วเขาก็ใส่บาตร อุปัฏฐากดูแลพระสงฆ์ พอหลวงปู่มั่นท่านเสียชีวิตไป วัดร้างหมดเลย

ท่านฟังแล้วท่านไม่พูดสักคํา หลวงตาท่านบอกท่านไม่ได้พูดตอบโต้อะไรเขาเลยนะ เขาพูดของเขาไป ท่านก็นั่งฟังเฉย พอเขากลับไปแล้วนะ หลวงตาท่านก็สั่งอาจารย์เพ็งไง เป็นสามเณร “เก็บของ ไปวัดหนองผือ ไปจําพรรษาวัดหนองผือ”

นั่นน่ะ ท่านไม่ได้พูดโต้ตอบเขาสักคํา ท่านฟังเฉยๆ นั่งฟังเฉยๆ นะ แต่ธรรมในใจของท่านมันสะเทือนน่ะ เขามีบุญคุณนะ เพราะมันไม่มีตลาด มันเป็นหมู่บ้านในบ้านป่า หมู่บ้านในบ้านป่าเขาต้องทําไร่ไถนา เขาต้องหาเองมันถึงจะมี ไม่มีสิทธิไปซื้อขายแลกเปลี่ยน แล้วพระ ๔๐-๕๐ องค์เขาเลี้ยงดูได้ นี่คิดถึงนํ้าใจของเขา กลับไปปลอบใจเขา

นี่เวลาฟัง หัวใจของคนเวลามันคิดเป็น เห็นไหม ท่านไม่ได้โต้ตอบอะไรเลย ท่านฟังเฉยๆ นั่งฟังเฉยๆ เลย แต่มันสะเทือนใจ พอจบแล้วท่านสั่งให้เก็บของไปเลย ไปปลอบใจเขา ไปเพื่อความอบอุ่นของเขา

ถ้าหัวใจของคนถ้ามันแสวงหา มันเป็นความดีนะ พูดสิ่งใดแล้วมันเป็นเหตุเป็นผล แล้วมันสะเทือนใจท่านถ้ามันเป็นธรรม แต่ถ้ามันไม่เป็นธรรมนะ นํ้ารดหัวตอ พูดไปเถอะ พูดขนาดไหนก็ไม่มีความหมาย แล้วไม่มีประโยชน์อะไรด้วย

ฉะนั้น ครูบาอาจารย์ท่านถึงเป็นจริงอย่างนี้ นี่ถ้ามองคนต้องมองอย่างนี้ก่อน ถ้ามองอย่างนี้แล้วก็ย้อนกลับมา ย้อนกลับมาที่ว่า “ลูกขอรบกวนถามหลวงพ่อว่า รู้จักพระองค์หนึ่งตั้งแต่ท่านบวชเณร เป็นเพื่อนกับลูกชาย เขาจะแสวงหาสัปปายะ แล้วท่านถามถึงว่าจะให้พามาที่วัดหลวงพ่อ”

เราจะบอกว่า ที่เขาอยู่ที่วัดที่ปฏิบัติแล้วมันก็ดีขึ้นมาแล้ว ถ้าเขาปฏิบัติแล้วนะ ตอนนี้หนังสือก็มี ต่างๆ ก็มี เขาก็ฟังของเขาเอง เราไม่ใช่รังเกียจว่าเป็นธรรมยุต มหานิกายหรอก เพราะวัดเราเคยมีพระมหานิกายมาจําพรรษาด้วย แต่สุดท้ายแล้วพอออกพรรษาแล้วเขาก็ไป แล้วมันจะเป็นบวกมันกลับเป็นลบอีกต่างหาก เขาบอกว่า มาอยู่ที่นี่ นู่นก็ไม่ดี นี่ก็ไม่ดี ไม่ดีสักอย่างหนึ่ง

แต่เขาไม่ได้เห็นเลยว่าเขาให้โอกาสตัวเองได้อยู่ บุญกุศลมหาศาลแล้ว เขาให้อยู่ด้วย เขาให้โอกาสทั้งนั้นน่ะ เวลาคนจะคิดได้นะ คิดได้เขาจะเห็นบุญคุณ ถ้าคิดไม่ได้นะ มันจะเป็นลบหมดแหละ แล้วมันจะพูดออกไปมากไม่ดี นี่หน้าไมค์ ถ้าหลังไมค์นี่ โอ้โฮ! มหาศาล

ฉะนั้น พระมหานิกายเคยมาจําพรรษาที่นี่ เราก็ให้จําพรรษาเพราะว่าเขาขวนขวายมาก แต่สุดท้ายแล้วนะ มันไม่เป็นบวก เป็นลบไปหมดเลย เป็นลบทั้งนั้นน่ะ เพราะว่าเขามองว่ามันเป็นทิฏฐิมานะไปหมด เขาไม่ได้มองว่าเป็นธรรมเลย

แต่ถ้ามันเป็นธรรมนะ ถ้าเป็นธรรม หลวงปู่มั่นเวลาท่านฝึก หลวงตาท่านพูดถึงท่านเจ้าคุณอะไรที่ทางเขาใหญ่ ท่านบอกว่ามหานิกายทั้งนั้นน่ะ มหานิกายลูกศิษย์หลวงปู่มั่นน่ะ ท่านไม่ให้ญัตติด้วย แล้วท่านฝึกหัดขึ้นมาจนมีคุณธรรมด้วย แล้วมีคุณธรรม ท่านอยู่ในวัดของท่าน ท่านไม่แสดงตัวเลย ใครอยากได้ความจริงต้องไปหาท่าน

นี่ก็เหมือนกัน จะเป็นธรรมยุต มหานิกาย หลวงปู่มั่นท่านบอกมันเป็นแค่ชื่อ พระมหานิกายที่เป็นพระฝ่ายปฏิบัติ พระปฏิบัติดีปฏิบัติชอบเยอะแยะไป ถ้าเป็นมหานิกาย ถ้ามันจะเป็นจริงมันก็แสวงหาสิ คนที่อยากได้ความจริงเขาแสวงหาของเขา แสวงหาครูบาอาจารย์ที่ดี

เพราะว่าธรรมและวินัยมันจะรู้ได้ต่อเมื่ออยู่ด้วยกัน ศีลนี่รู้ได้ตอนอยู่ด้วยกันเลย คนอยู่ด้วยกันจะรู้เลยว่าคนถูกหรือผิด แล้วคนจะรู้ได้ ธรรมะนี่รู้ได้ตอนพูดนี่ อ้าปากขึ้นมา คนโง่มันปล่อยไก่ห้าร้อยคอก ปล่อยไก่แล้วปล่อยไก่อีกไง

แต่ถ้าเป็นความจริงๆ ความจริงเถียงไม่ขึ้น ความจริงคือกิเลสมันเถียงไม่ได้ ความจริงที่มันทิ่มเข้าไปในหัวใจของคน นี่ถ้าเป็นความจริงนะ ธรรมจะรู้ได้ต่อเมื่อเทศนาว่าการ ธรรมจะรู้ได้ต่อเมื่อพูดนี่

ศีล ศีลจะรู้ได้ต่อเมื่ออยู่ด้วยกัน คนอยู่ด้วยกันรู้หมดน่ะ อยู่ด้วยกันเป็นปี ๕ ปี ๑๐ ปีจะรู้เลยว่าศีลมันขาดตกบกพร่องหรือไม่ ถ้าศีลมันขาดตกบกพร่อง มันก็จะแยกเป็นหมู่เป็นคณะแล้ว เพราะมีความรังเกียจต่อกัน แต่ถ้าศีลมันเสมอกัน ศีลมันเท่ากัน นี่สัปปายะ ๔ ทิฏฐิเสมอกัน ความเห็นเสมอกัน นี่เป็นสัปปายะ นี่สิ่งที่แสวงหานะ

ฉะนั้น ถ้าเขาแสวงหา บอกว่าแสวงหาที่เป็นสัปปายะ จะมาวัดหลวงพ่อ

โอ้โฮ! หลวงพ่ออยู่บนยอดไม้ ความเห็นอยู่บนยอดไม้ ไอ้พวกเราอยู่โคนต้นไม้ มันเข้ากันไม่ได้ ถ้าเข้ากันไม่ได้ มันก็ต้องดูจริตนิสัย

เวลาไปวัดไหนก็แล้วแต่ ถ้าอยู่ถึง ๖ ราตรี ราตรีที่ ๗ ถ้าไม่ขอนิสัยก็ต้องเก็บของไป นี่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปิดกว้างนะ เรียบง่ายมาก พระพุทธศาสนานี้เรียบง่าย เวลาเทศนาว่าการเข้าไปทิ่มตํากิเลสทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้ามีสติมีปัญญาหาวิธีการที่เราฝึกหัดภาวนาเพื่อชําระล้างมัน ถ้าชําระล้างได้ นั่นประโยชน์แค่นั้นน่ะ ประโยชน์จริงๆ ประโยชน์อยู่ตรงนั้น ประโยชน์อยู่ตรงการชําระล้างกิเลส พยายามกําจัดกิเลส

ไม่ใช่ว่าพอกพูนกิเลส ต้องสะสมกิเลส ไปปฏิบัติที่ไหนนะ โอ่อ่า หลวงตาท่านบอกพระขุนนาง กลัวเขาจะไม่รู้ว่าตัวเองมีอํานาจวาสนา อยากจะเป็นขุนนาง ไปไหนต้องมีคนล้อมหน้าล้อมหลัง มันจะบ้ากันไปหมดแล้ว แต่ความจริงมันไม่เป็นอย่างนั้นหรอก

นี่พูดถึงว่า จะพาไปวัดหลวงพ่อ เป็นสัปปายะ

ภาษาเรา ทําที่นั่นแหละ ปฏิบัติที่นั่นแหละ ถ้ามันปฏิบัติที่นั่น ความเป็นสัปปายะ เพราะเขาเป็นมหานิกาย วัดหลวงพ่อเป็นธรรมยุต ก็เลยไม่กล้าพามาหาหลวงพ่อ

เราไปทุกข์ไปยาก เราทําคุณงามความดีของเรา เราส่งเสริม เราตักบาตร เราส่งเสริมผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ถ้าเขาทําได้ดีก็สาธุ ถ้าเขาทําของเขาโดยความเป็นจริง ถ้าความเป็นจริงมันขวนขวายเอง มันขวนขวายของมันเองนะ

ธรรมยุต มหานิกาย มันเป็นแค่ชื่อ แค่ชื่อจริงๆ แต่เวลาแค่ชื่อ ทิฏฐิมานะที่จะรังเกียจกันไม่มี แต่นานาสังวาส พอนานาสังวาสขึ้นมา เวลาลงสังฆกรรมมันก็ต้องทําตามนั้น

พระที่มาอยู่กับเราเวลาลงอุโบสถเขาก็อยู่ข้างนอก แล้วบอกบริสุทธิ์เอา ต้องอยู่นอกหัตถบาส ไม่อย่างนั้นสังฆกรรมนั้นจะเป็นโมฆะ ถ้านานาสังวาส ลงอุโบสถสังฆกรรมร่วมกันไม่ได้ นานาสังวาสจะทําสามีจิกรรมด้วยกันไม่ได้

ฉะนั้น เวลาไม่ได้ขึ้นมา เวลาฉันก็ฉันบาตรใครบาตรมัน เวลาทําต่างๆ ก็ดูแลกันไป ดูแลกันไปตามธรรมตามวินัย ทุกคนถือธรรมและวินัย ทุกคนถือตามกฎหมาย แล้วปฏิบัติตนตามกฎหมาย ปฏิบัติตนตามศีลธรรมนั้น ต่างคนต่างปฏิบัติ เพราะเวลาปฏิบัติมันเป็นเอกเทศ มันเป็นเรื่องส่วนตัวของตน ส่วนตัวของตนนะ

เรามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์เป็นผู้อบรมสั่งสอน เวลาประพฤติปฏิบัติก็ประพฤติปฏิบัติในใจของตน ปฏิบัติของตน ทําใจของตนให้ผ่องแผ้ว ทําใจของตนๆ ไปหาครูบาอาจารย์ก็ทําใจของตน อยู่ที่ไหนก็ต้องทําใจของตน แต่ทําใจของตนแล้ว ถ้ามีครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์จะชี้นํา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามันจะไปจะมา ให้เราเป็นคนวินิจฉัยไง ให้เมตตาหลวงพ่อตอบด้วย ตอบด้วย

กรณีนี้ถ้าพูดไปก่อนมันเป็นการเรื่องออเซาะฉอเลาะ เราพูดอย่างนี้เลยนะ เป็นการออเซาะ เป็นการขอสิทธิ

เราอยู่ที่บ้านตาดเหมือนกัน มันมีนายตํารวจใหญ่ พลตํารวจตรีอะไรจําไม่ได้ พลตํารวจตรีอ้วนตุ๊บเลยนะมาขอบวช เวลาขอบวชเสร็จแล้วบอกว่าจะเอาทส.มาด้วย ท่านบอกไม่รับ ไม่ให้บวช ไล่เลย ไอ้นั่นเขาอยากบวช เขาศรัทธามาก อย่างนั้นบวช บวชก็ได้ บวชแล้วไม่ต้องเอาทส.มา คือบวชแล้วอยู่วัด

อ้วนตุ๊บเลยนะ บวชแล้วบิณฑบาตเดินไม่ทันเขา ท่านก็เลยบอกว่าให้บิณฑบาตในครัว พอบิณฑบาตในครัว อ้วนตุ๊บเลย แล้วหลวงตาท่านก็ดูเจตนาของเขา ดูความมุมานะของเขา เขามุมานะมากนะ เขาพยายามของเขามาก แล้วพอเขาพยายามของเขามาก พอเห็นว่าเขาพยายามสุดความสามารถแล้วเขาก็ยังทําของเขาไม่ค่อยสะดวก บวชแล้วนะ ท่านถึงอนุญาตให้ทส.มาช่วยดูแล

ไอ้ที่ว่าจะมาอยู่แล้วจะมาขอนู่นขอนี่ ท่านไม่ให้เลย แต่ท่านดูความขยันหมั่นเพียร ความจงใจของเขา ความตั้งใจเจตนาของเขา ถ้าเขาทําเต็มที่ของเขาแล้ว เขาขาดตกบกพร่องหรือเขาไม่สะดวก ท่านโอเคนะ ท่านอนุญาต

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เราเคยอยู่กับครูบาอาจารย์มาไง เอ็งก็ต้องเข้มแข็ง เอ็งก็ต้องจริงจังก่อนสิ แล้วทําแล้วถ้าไม่ได้ก็พูดมาเป็นชิ้นเป็นอันเนาะ ไอ้อย่างนี้มันขาดตกบกพร่อง ไอ้อย่างนี้มันมีความจําเป็น ถ้าจะขออย่างนี้ เออ! ถ้าคุยกันเป็นชิ้นเป็นอันน่ะมันได้

แต่ยังไม่ทันมาเลย จะบอกว่าจะปลูกคอนโด ๕ ชั้น ทุกอย่างต้องพร้อมหมด ถ้าไม่อย่างนั้นฉันไม่บวชนะ ถ้าฉันบวชแล้วต้องดูแลฉันเป็นพิเศษ...มึงไปซะ มึงไปหาวัดที่มึงพอใจนู่น

เราจะไปอยู่กับใครเราก็ต้องมองสิว่าเขาอยู่กันมาอย่างนั้น หลวงตาท่านพูดนะ ตอนที่ท่านมีชีวิตอยู่ เราอยู่กับท่าน ท่านบอกว่า ใครจะคอยเพ่งโทษหรือคอยจับผิดอะไรในวัดป่าบ้านตาด ท่านบอกท่านไม่สนใจ เพราะเราไม่ได้คิดขึ้นเอง ท่านบอกท่านไม่ได้อวดอุตตริ ไม่ได้คิดขึ้นมาเอง ท่านดูแบบอย่างมาจากหลวงปู่มั่น

มันมีผู้ดําเนินการมา เราไม่ใช่มาคิดขึ้นมาเองว่าเราอยากจะทํานู่นทํานี่อวดใคร ไม่มี สิ่งที่เราทําๆ กันอยู่นี่มันมหัศจรรย์ตรงไหน มันมีมา ๒,๐๐๐ กว่าปีแล้ว มีตั้งแต่สมัยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าน่ะ ข้อวัตรมันมีอยู่ในพระไตรปิฎก แล้วคนมันละทิ้งกันไปเอง คนมันไม่ทํากันเอง แล้วหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพาทํา แล้วเราก็ทําตามๆ กันมา

ใครคิดขึ้นมาเอง มันไม่มีหรอก มันไม่ได้อวดอุตตริมาจากไหน ไม่ใช่มาโชว์เขาว่าฉันดีกว่าคนอื่นตรงไหน ทําเหมือนกัน มันธุดงควัตร มันทํา ทุกคนทําเหมือนกันหมดน่ะ แต่มันเป็นขุนนาง มันไม่ทํากันเอง แล้วถ้ามันทําขึ้นมามันจะทุกข์ยากตรงไหน ถ้ามันทุกข์ยากขึ้นมา มันอยู่มาได้อย่างไร ๒,๐๐๐ กว่าปีน่ะ

แล้วถ้าเขามาทําแล้ว อย่างที่ว่าพลตํารวจตรีอะไรเราจําไม่ได้ อ้วนตุ๊บเลย ทีแรกมาบวช ขอทส.เลย ท่านไล่เลย พอท่านไล่ก็ยังอยากบวช ทส.กลับไป บวชคนเดียว พอบวชคนเดียวแล้วไปเดินบิณฑบาตไม่ไหว ท่านก็ให้บิณฑบาตในครัว พอบิณฑบาตในครัว มันเต็มที่แล้ว ท่านถึงให้คนมาช่วยเหลือ

ท่านก็พูด เราก็นั่งฟังอยู่นั่นนะ เราถึง เออ! ท่านวินิจฉัยอย่างนี้เนาะ ท่านบอกว่า “เขาก็เจตนาเต็มที่แล้ว เขาขวนขวายเต็มที่แล้ว แต่มันไม่ไหวจริงๆ เราก็อนุญาต แต่ถ้ายังไม่ได้ฝึกเลย ยังไม่ได้ทําอะไรเลย จะมาขอนู่นขอนี่น่ะไม่ได้ ยังไม่ทันทําอะไรเลย อย่างนั้นก็มานั่งขอกันอยู่นี่แหละ ไม่ต้องปฏิบัติ ขอเอาๆ”

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ที่ว่าจะพาพระไปพระมา แล้วจะเป็นอย่างไร ไร้สาระ กติกาคือกติกา มันเป็นสาธารณะ ใครก็รู้ได้ ถ้าทําได้มันก็คือได้ ถ้าทําไม่ได้ก็คือไม่ได้ แล้วถ้าบอกว่าอยากจะทําแล้วไม่ได้ ไม่ได้นั่นก็ดูอีกเรื่องหนึ่ง ฉะนั้น นี่จบเลยข้อที่ ๑.

“๒. ตอนนี้ลูกชายอายุครบบวช แล้วเขาจะไปบวชวัดบ้าน”

กรณีนี้มันค่อยๆ คุยกันไง ถ้าอย่างที่ว่า มันมีนะ คนที่จิตใจเข้มข้น เขาก็อย่างที่เขาพูด พระแท้ พระเทียม ถ้าเจอที่ไหนที่มันถูกต้องดีงามก็อยากจะไปอยู่ที่นั่นเพื่อให้มันเป็นสายบุญสายกรรม ให้มันมีวาสนาไง

อย่างเช่นหลวงตาท่านพูดไง โครงการช่วยชาติฯ ใครที่ร่วมมือกับท่าน ใครที่เห็นดีเห็นงามกับท่าน ท่านบอกว่ามันมีสายบุญสายกรรมร่วมกันมา สายบุญสายกรรมคือความเห็นมันใกล้ชิดกัน ความเห็นมันคล้อยตามกัน นี่ความเห็นไง นี่มันสายบุญสายกรรม

คําว่า “สายบุญสายกรรม” ดูสิ เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอก คนเราเข้ากันโดยธาตุ ท่านพูดเอง นี่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ บอกว่า ลูกศิษย์พระสารีบุตร ๕๐๐ เป็นปัญญาวิมุตติเหมือนพระสารีบุตร คือเข้ากันโดยธาตุ คือความชอบเสมอกัน ลูกศิษย์ของพระโมคคัลลานะนี่โดยฤทธิ์โดยเดช ผู้ที่มีฤทธิ์มีเดชชอบกัน นี่เขาเข้ากันโดยธาตุ ลูกศิษย์ของพระเทวทัต ๕๐๐ ลามกหมดเลย มันชอบลามก ชอบโกหกมดเท็จ นี่ไง มันเข้ากันโดยธาตุ นี่สายบุญสายกรรม

กรณีอย่างนี้ถ้าใครได้ศึกษาแล้วเขาก็ไม่อยากให้ลูกให้หลานเขาเข้าไปสายบุญสายกรรมที่ไม่ดีงาม เขาก็อยากจะคัด เหมือนหางเสือจะชักนําให้ลูกให้หลานเข้าไปในสายบุญสายกรรมที่ดีๆ ถ้ากรณีนี้เราก็เข้าใจได้ กรณีนี้

แต่ถ้ามันเป็นจริตนิสัย ความคิดของคน เอ็งจะคัดหางเสือขนาดไหนมันก็ไม่เข้ามา เรือมันหันหน้าออกไปตลอด คัดอย่างไรมันก็ไม่เข้ามาอย่างนี้ แต่ถ้าเขายังบวชยังเรียนอยู่มันก็เป็นประโยชน์นะ นี่พูดถึงเป็นประโยชน์ไง แต่ถ้าบอกว่าจะให้เข้มข้นเลยน่ะ เอาเขามาติดคุก

หลวงตาพูดอีกแหละ เวลาท่านถามพวกพระนะ “เอ๊ะ! พวกท่านมาทําไมเนี่ย” บอก “ที่นี่มันยิ่งกว่าคุกนะ”

คุกมันยังมีวันออก คุกนี้มันแบบว่าธรรมวินัยมันมีขอบเขต แต่เราพอใจ เราเอากิเลสมาติดคุก แต่ตัวเราไม่ติดเพราะตัวเราชอบ แต่กิเลสมันต้องโดนติดคุก

นี่ก็เหมือนกัน ท่านบอกว่ามันเข้มข้นเหมือนติดคุกนะ แล้วทําไมติดคุกทําไมมันเต็มวัดเลยล่ะ คุกมีแต่คนอยากจะออก ไอ้นี่คุกอะไรมีแต่คนอยากจะเข้า จะเข้าไปอยู่กับท่านไง นี่พูดถึงถ้าคนมีเจตนาที่คนมันตั้งใจดีก็เป็นแบบนั้น

ฉะนั้น แสดงว่า ลูกชาย มันเป็นจริตนิสัย ความเห็น ถ้าความเห็น คนมันเห็นอย่างนั้นมันก็อย่างนั้น ถ้าจะบวชวัดบ้านก็โอเค จะบวชที่ไหนก็โอเคทั้งนั้นน่ะ เราโอเคหมดน่ะ ขอให้เขาได้ทําคุณงามความดีให้เพิ่มอํานาจวาสนาบารมีของเขาให้ดีขึ้น

เราเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราก็ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันก็จริตนิสัยของคน คนชอบอย่างไร ชอบนุ่มนวล ชอบอ่อนหวาน ก็ยังดีนะ ถ้าชอบออเซาะฉอเลาะนี่เป็นเรื่องโลกๆ แล้ว แล้วถ้ามันชอบเข้มข้นชอบอะไร มันก็อยู่ที่คนชอบไง ถ้าชอบอย่างนั้นก็ไปอย่างนั้น ถ้าไม่ถูกจริตนิสัยเรามันก็ไม่ดีทั้งนั้นน่ะ

อย่างเราพวกปฏิบัติ เราก็อยากหาครูบาอาจารย์ที่ถูกต้องดีงาม แล้วถูกต้องดีงาม เวลาครูบาอาจารย์เวลาท่านกระหนํ่ามา ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่น กลัวไหม กลัว กลัวนะ แต่รัก กลัว กลัว แต่ไม่หนีไง กลัวอะไร

กลัวกิเลสเราไง กลัวกิเลสเรามันฟูขึ้นมาไง กลัวกิเลสเรามันจาบจ้วงท่านไง กลัวกิเลสเรามันหาแต่โทษไง กลัว เพราะมีกิเลส เพราะความไม่รู้ กลัวจะไปลบหลู่ท่าน กลัวจะไปละเมิดท่าน กลัวจะทําความไม่ดีต่อท่าน กลัว แต่เวลาท่านด่ามา โอ้โฮ!

หลวงปู่เจี๊ยะกับหลวงตาท่านพูดเหมือนกัน เวลาเสียงท่านดังๆ ขึ้นมา “เฮ้ยๆ! ฟ้าร้องเว้ย ฟ้าร้อง” คือท่านจะเทศน์แล้ว ชอบ แล้วหลวงตาท่านพูดนะ เวลาท่านเทศน์ขึ้นมา เหมือนกับเด็กอ่อน เด็กทารกได้ดื่มกินนม

เด็กทารกเวลาหิวกระหายมันอยากกินนมแม่นะ นี่ก็เหมือนกัน ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมันอยากฟังธรรม อยากให้คนชี้แจง แล้วหลวงตาท่านอยู่กับหลวงปู่มั่น ท่านอยู่มาด้วยความเคารพรักนะ แล้วฟังเทศน์บ่อยๆ เข้ามันก็คุ้นเคยไง วันไหนถ้าจะเทศน์ ท่านจะหาเรื่องประจํา ท่านบอกท่านจะขึ้นไปทําข้อวัตรก่อน “นู่นเขาว่าอย่างนั้น เขาว่าอย่างนี้ เขาว่าอย่างนู้น” คือพยายามจะพูดธรรมะที่มันแปร่งๆ คือพูดทิฏฐิที่ผิดๆ แล้วเวลาพูด ถามท่าน ถามท่านก่อน เพราะท่านรู้นี่ว่าวันไหนหลวงปู่มั่นจะประชุม จะขึ้นไปทําข้อวัตร “นี่เขาว่าอย่างนู้น เขาว่าอย่างนี้”

ท่านก็รอฟัง ถ้าหลวงปู่มั่นยังไม่พูด ท่านก็ยังแหย่ไปเรื่อยๆ นะ ถ้าหลวงปู่มั่นบอกว่า “ไม่ใช่!”

ท่านบอก เออ! ได้แล้ว ท่านก็กลับ แล้วเวลาประชุมท่านฟังเลย โอ้โฮ!

คําว่า “ไม่ใช่” ก็ไปถามไว้ไง ถามคําถามที่มันผิดจากธรรมวินัยไง แล้วท่านอธิบายนะ โอ้โฮ! นํ้าไหลไฟดับเลยนะ ท่านบอกว่าถ้าวันไหนได้ไขก๊อก แหม! วันนั้นฟังแล้วมันชื่นใจ มันฟังแล้วมันทะลุปรุโปร่งไง

ถ้าวันไหนไม่ไขก๊อก ท่านก็เทศน์อย่างนั้นแหละ ท่านก็เทศน์เครื่องบินตั้งแต่ขึ้น ตั้งแต่สมาธิ ปัญญาขึ้นไป มรรค ๔ ผล ๔ เลย ก็เทศน์ของท่านไป แต่เทศน์โดยประสบการณ์ความสัตย์จริงในใจของหลวงปู่มั่น

แต่ถ้าวันไหนได้ไขก๊อก มันมีแง่มีมุมไง มันมีแง่มีมุม มีเทคนิค เพราะคําว่า “ใช่หรือไม่ใช่” คือผิดกับถูกอย่างไรเดี๋ยวท่านอธิบายเอง ท่านบอกเลย ถ้าวันไหนมันจะมีการประชุม ท่านจะไปไขก๊อก คือแกล้งไปทําถามผิดๆ ถูกๆ คือจะไปทําให้ไปสะเทือนใจท่านให้ได้ ไปสะเทือนธรรมะอันนั้น แล้วให้ธรรมะนั้นฝนตกฟ้าร้องให้ครอบคลุมมา ให้ชุ่มชื่นในใจของเราไง นี่เวลาครูบาอาจารย์ท่านอยู่ด้วยความคุ้นเคย

พอความคุ้นเคย มันก็เหมือนกับในประวัติหลวงปู่มั่น อาจารย์ทองรัตน์ เวลาพระไปอยู่กับหลวงปู่มั่นอยากฟังเทศน์ ให้อาจารย์ทองรัตน์อาราธนาเทศน์ไง อาจารย์ทองรัตน์ก็ไปชกลมที่ใต้กุฏิท่าน ฟุดฟิดๆ เลย นั่นน่ะอาราธนาเทศน์ อาราธนาธรรม ไปทําอย่างนั้นน่ะ พอทําแล้วเดี๋ยวเทศน์นะ โอ้โฮ! ไหลออกมาเป็นนํ้าเป็นท่านั่นน่ะ แล้วคนฟังแล้ว โอ้โฮ! มันชื่นใจๆ เห็นไหม นี่ไง นี่คนแสวงหาไง เวลาคนต้องการไง ถ้าคนต้องการเขาต้องการอย่างนั้น เขาต้องการอย่างนั้น

แต่ถ้าคนมันจิตใจมันอ่อนแอมันก็ โอ้โฮ! อยากให้โอ๋ๆ เอาผ้ามาปู “ภาวนาต้องอย่างนี้นะ แล้วเดี๋ยวมันจะได้ธรรมะอย่างนั้นนะ” มันก็เป็นขุนนางกันไปหมดน่ะ แล้วภาษาเรานะ ศาสนาก็อ่อนแอ ทุกอย่างจะอ่อนแอไปหมดล่ะ

หลวงตาท่านบอกว่า ศาสนาจะอยู่ในหัวใจของผู้ที่ฉลาด คนที่ฉลาดต้องมีสติสัมปชัญญะถึงจะรักษาศาสนาได้ ถ้ายังอ่อนแอ ยังออเซาะฉอเลาะกันอยู่ มันจะรักษาได้แต่กิเลส คุ้มครองได้แต่กิเลส เข้าสู่สัจธรรมไม่ได้ ถ้าเข้าสู่สัจธรรมได้มันต้องจริงจังเข้มแข็งเข้มข้น แล้วจะรักษาสัจธรรมอันนี้ได้ ถ้ารักษาสัจธรรมอันนี้ได้มันถึงเป็นประโยชน์ได้ มันต้องหัวใจเข้มแข็งเนาะ

ฉะนั้นบอกว่า คําถามของเขา เขาบอกว่าถามเรื่องพระ แล้วถามเรื่องพระแล้วมันเกี่ยวพันมากับเราไง จะพาพระมาฝาก เขาเป็นมหานิกาย เราเป็นธรรมยุต แล้วลูกชายจะบวชที่วัดสะดวกสบาย ไม่อยากมาบวชที่วัดหลวงพ่อ

ขอให้เขาทําคุณงามความดีเป็นชั้นๆ ขึ้นไป ให้ใจเขาพัฒนาขึ้นไป ดีกว่าเราควบคุมไม่ได้ ดีกว่าคบเพื่อนพากันไปเสพยา พากันไปออกนอกลู่นอกทาง ให้คุ้มครองดูแล เรามีวาสนาแค่นี้ก็ยังดีกว่าปล่อยให้เหลวไหลไปกับโลก ถ้ามันมีวาสนาแค่นั้น

แต่ถ้าเขาจะจริงจัง เขาจะประพฤติปฏิบัติของเขา เขาจะต้องมีความพอใจของเขา เขาจะทําด้วยความมุมานะของเขา แล้วมันไม่สร้างผลกระทบทั้งพ่อทั้งแม่ ทั้งครูบาอาจารย์ที่วัด ทั้งสังคม ไม่กระทบกระเทือนไปหมดเลย แต่ถ้าทําอะไรแล้วมันมุมานะกันเกินไป กระทบกระเทือนกันไปหมด แล้วมีแต่ปัญหาไปทั้งนั้น

เอาแต่ความจริง เอาแต่ความสามารถของคนที่มันจะทําได้เพื่อเป็นบุญกุศลในใจของเขา มันก็เป็นความปรารถนาดีของพ่อแม่ก็เป็นอย่างนี้แหละ แต่พ่อแม่มันก็ต้องมีสติปัญญาอย่างที่เราพูดมาตั้งแต่ต้น การจะมองคนมันต้องมองที่วาสนาของคนก่อน ดูจริตนิสัยของเขา ดูความเป็นไปของเขา เขาได้มากได้น้อยแค่ไหนมันต้องมองมาตั้งแต่นั่น แล้วเราถึงจะชี้นําได้มากได้น้อย มันถึงจะไม่เป็นผลกระทบกับใครทั้งสิ้น เอวัง

คําว่า “มีจริงหรือไม่มีจริง”
มันมีจริงต่อเมื่อผู้ที่ปฏิบัติ
เราจะบอกว่ามันยิ่งกว่าจริง มันมีของมันมาอยู่แล้ว
แต่เพราะมันโดนกิเลสครอบงํา มันละเอียดลึกซึ้ง
แล้วสัญชาตญาณของมนุษย์มันส่งออก มันไปรู้ไปเห็นข้างนอก
มันอยากรู้อยากเห็นข้างนอก มันอยากรู้อยากเห็นธรรม
แต่มันไม่รู้ไม่เห็นตัวเอง มันก็เลยไม่เห็นกิเลส
มันไม่รู้ไม่เห็นตัวเอง มันก็ไม่รู้จักธรรมไง

๕

มีหรือไม่มี

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ระหว่างความคิดกับจิต”

กราบนมัสการหลวงพ่อ หลวงพ่อเป็นพ่อแม่ครูอาจารย์ผู้ให้ชีวิตใหม่แก่กระผม จากที่ผมเคยเป็นมูตรเป็นคูถ ผีเปรต ไม่ประสีประสา ดวงตามืดบอดมองไม่เห็นแสงสว่างในทางธรรมใดเลย แต่ก็คงพอจะมีบุญเก่าอยู่บ้าง ได้นําพามาพบพ่อแม่ครูอาจารย์เมื่อ ๕-๖ ปีที่แล้ว มาพบเจอเอาตอนชีวิตเข้าวัยกลางคนแล้ว รู้สึกเสียดายกับการใช้เวลาในชีวิตที่ผ่านมา ใช้มันอย่างไร้สาระจริงๆ ทุกข์ก็ทุกข์จริงๆ ทุกข์จริงจังมากจนไม่รู้จะหันไปทางไหน สนุกก็สุขเพลินเกินบรรยาย สลับกันไปมาแบบนี้ จนพออายุมากขึ้นก็มาคิดว่า ไม่รู้จะเกิดมาทําไม แล้วเราจะไปไหน จะวนๆ อยู่แบบนี้หรือ

ครั้นเมื่อมาที่วัดนี้ได้มาเจอหลวงพ่อ ผมได้ฟังเทศน์เรื่องการทําสมาธิเพื่อให้เข้าถึงจิต (เช็กสต็อก) ทีแรกผมก็งงมาก มันคืออะไร เขาทําอะไรกัน เป็นเรื่องใหม่ของผมที่ไม่เคยรู้เคยได้ยินมาก่อน (ด้วยความโง่เขลา ผมจึงนึกในใจว่ามันจะจริงหรือ)

หลังจากนั้นผมก็ติดตามฟังเทศน์หลวงพ่อทางเว็บไซต์ มีโอกาสก็มาที่วัด เริ่มหัดทําสมาธิ ระยะแรกก็ล้มลุกคลุกคลาน แต่ก็รู้ได้ว่ามันมีพัฒนาการของมัน จนกระทั่งมันนิ่ง แล้วมันก็เป็นสมาธิได้ (ในครั้งแรกผมนึกถึงทันทีว่าที่หลวงพ่อพูดมันจริง จริงแท้) มันคือจุดเริ่มต้นที่ทําให้ผมรู้ได้ว่ากายนี้ไม่ใช่เราจริงๆ ผมมัวหลงอะไรอยู่ ผมจะไม่ปล่อยให้ชีวิตที่เหลืออยู่เสียเวลาแบบไร้สาระอีกแล้ว

ผมภาวนาต่อมาอย่างสมํ่าเสมอตลอดมา (ที่ต้องสมํ่าเสมอก็เพราะผมเคยเว้น เพราะมีภารกิจงานยุ่ง แล้วคิดว่าทําได้แล้ว ไม่เป็นไร ไว้ว่างๆ ค่อยทําต่อ แต่พอกลับมาทําอีกทีมันหายไปเกือบหมด เล่นเอาแทบแย่กว่าจะได้คืนมา) ต่อมาผมก็เข้าสู่วิปัสสนาโดยเริ่มต้นรําพึงกายขึ้นพิจารณามาระยะหนึ่งแล้วครับหลวงพ่อ แต่ผมขออนุญาตข้ามส่วนนี้ไป ไปสู่ส่วนที่เป็นปัญหานะครับ

ปัญหาของผมคือ ผมมาเริ่มพิจารณาจิตโดยเริ่มต้นทําสมาธิให้พอจิตสงบลงได้ สักพักผมเริ่มเห็นความคิดมันเริ่มขยับเคลื่อนไหว แต่ระหว่างความคิดกับจิตมันมีบางอย่างเป็นตัวสื่อวิ่งไปวิ่งมา จิตไม่ได้เป็นตัวกําหนดความคิดโดยตรง เพราะจิตมันก็นิ่งอยู่ มันไม่ได้เคลื่อนตาม แล้วส่วนความคิดนั้นมันมีตัวกําหนดให้เริ่มต้นความคิดแล้วมันก็มาสื่อให้จิตรับรู้ ผมทําแล้วเจอแบบนี้หลายรอบ จนรู้สึกว่าไอ้ตัวที่อยู่ตรงกลางระหว่างความคิดกับจิตนี่แหละมันน่าจะเป็นตัวสําคัญ เป็นเจ้าปัญหา แต่ก็ยังด้อยปัญญาที่จะจับมันให้มั่น พิจารณามันยังไม่ได้

จึงอยากขอคําชี้แนะจากหลวงพ่อว่า แท้จริงแล้วมันมีจริงหรือไม่ หรือผมหลงไป หากมีจริง มันคืออะไร และหากมีจริงหรือไม่มีจริงไม่ว่าทางใดทางหนึ่ง ผมควรปฏิบัติอย่างไรต่อไป ขอคําชี้แนะจากหลวงพ่อเพื่อเป็นแนวทาง กําลังใจในการปฏิบัติต่อไปด้วยครับ ขอให้ธาตุขันธ์แข็งแรง

ตอบ : นี่คําพูดของเขานะ เวลาเราฟังคําพูด เวลาอ่านคําถามแล้ว อ่านคําถามแล้วว่ามันมีเนื้อหาสาระ ว่ามีเนื้อหาสาระอะไร

เพราะคนมันเริ่มต้นตั้งแต่แรก พอเริ่มต้นตั้งแต่แรกที่ว่าใช้ชีวิตไปแบบไร้สาระ ใช้ชีวิตไปแบบไร้สาระ อันนี้ก็เป็นระดับหนึ่งนะ ระดับของเรา

คนเกิดมามีสถานะทางสังคม มีหน้าที่การงาน ก็เพลิดเพลินกับชีวิตนี้ไป พอเพลิดเพลินกับชีวิตนี้ไป แต่เวลามันคิดได้ ความเพลิดเพลินกับชีวิต ความประสบความสําเร็จในชีวิต ประสบความสําเร็จในชีวิตมีมากมีน้อยก็แล้วแต่ สุดท้ายแล้วมันต้องตายไปหมดน่ะ

เวลาตายไป สถานะของความเป็นมนุษย์ เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา มันเป็นโอกาสทอง แล้วโอกาสทองอย่างนี้เราก็ใช้ชีวิตของเราสํามะเลเทเมา พอสํามะเลเทเมา ถึงเวลาแล้วก็สิ้นชีวิตไป เวลามีชีวิตอยู่ นั่นก็ทุกข์ นี่ก็ยาก นี่ก็ลําบากไปหมดน่ะ

ไอ้ความทุกข์ความยากความลําบาก ถ้ามันมีสติปัญญานะ มันมองไปที่สัตว์ สัตว์มันเกิดมานะ ๔๕ วัน อยู่ในฟาร์มนั่นน่ะ เขาเลี้ยงอย่างดีเลย เลี้ยงไว้ทําไม เลี้ยงไว้เชือด ชีวิตมันเกิดมาเพื่อกิน กินมาเพื่อเอาเนื้อไว้เป็นอาหารคนอื่น ชีวิตมันยิ่งไร้สาระกว่าเราอีก แต่มันก็ต้องเกิดของมันใช่ไหม

แต่เราเกิดมาเป็นคน เราเกิดมาเป็นคน คนเรามีสติมีปัญญา เราเกิดมาแล้วเรามีหน้าที่การงานของเรา เราทําหน้าที่การงานของเรา เราจะมีสติปัญญามากน้อยแค่ไหน ถ้ามีสติปัญญาทางโลกมากก็ทําสิ่งใดประสบความสําเร็จ ทําสิ่งใดสังคมยอมรับนับถือ แล้วมันก็ตายไป นี่ตายไป

ถ้ามันมีสติมีปัญญานะ ถ้ามันมีอํานาจวาสนาบารมีสร้างสมบุญญาธิการ พันธุกรรมของจิตมันมาตัดแต่งให้มันพัฒนาขึ้น ถ้าพัฒนาขึ้น คนพัฒนาขึ้น ถ้าพัฒนาแล้ว เวลาเกิดเป็นมนุษย์เกิดมาพบพระพุทธศาสนา พอมันมาเจอศาสนานี่มันอึ้งเลยนะ แค่เห็นชายผ้าเหลืองเท่านั้นแหละมันคิดแล้ว

ดูสิ เวลาชาวพุทธเรา พอเกิดมาอยากมีลูก อยากมีลูก ให้ลูกบวช อยากให้เกาะชายผ้าเหลืองๆ แค่เห็นชายผ้าเหลืองมันก็สะเทือนใจแล้วนะถ้าคนมีสติมีปัญญา แต่นี่ไม่เป็นอย่างนั้นน่ะ ดูสิ ในกรุงเทพฯ ไอ้พวกโจรขโมยมันไปสอยเอาผ้าเหลืองไปขาย

เขาเห็นชายผ้าเหลืองเขาสะเทือนใจนะ สะเทือนใจว่านี่ธงชัยพระอรหันต์ แล้วเราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เกิดมาได้ห่มธงชัยพระอรหันต์ ผ้ากาสาวพัสตร์ เป็นจีวรตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตั้งแต่ครูบาอาจารย์มา นี่เป็นเครื่องอาศัยของพระอรหันต์

ไอ้ของเราเป็นขี้ทั้งตัวเพราะเรากิเลสท่วมหัว เราได้มาบวช ได้มานุ่งห่มมันก็เป็นอํานาจวาสนาของเรา เรามีอํานาจวาสนาแล้วถ้ามันมีสติมีปัญญาพยายามค้นคว้าของเราขึ้นมา ถ้ามันมีสติ มีสติปัญญามันคิดของมันอย่างนี้ไง ถ้ามันคิดของมันได้มันสะเทือนใจนะ พอเห็นแล้วมันสะเทือนใจ ดูสิ เห็นสัจธรรมมันสะเทือนหัวใจ

มหายานนะ คนที่มีปัญญาเขาดูใบไม้หลุดจากขั้วน่ะ เขาพิจารณาของเขานะ ดูชาวไร่ชาวสวน เราอยู่กับมันตั้งแต่เด็กจนโต ไอ้ใบไม้ ฤดูกาลมันเปลี่ยนแปลง มันร่วงทุกวันเลย มันไม่เห็นมีอะไรเลย

แต่เวลาคนเขามีปัญญา ใบไม้ร่วงใบหนึ่งน่ะ โอ้โฮ! สรรพสิ่งในโลกนี้ก็เป็นแบบนี้ ดูสิ ใบไม้ตั้งแต่มันแตกใบอ่อน มันแก่มา พอมันหมดอายุมันก็ร่วงจากต้น แล้วชีวิตเราก็เป็นแบบนั้นน่ะ แต่เวลากิเลสในหัวใจไม่เป็นอย่างนั้นน่ะ มันมีแต่ยึดแต่มั่นของมัน มันคิดของมัน มันพิจารณาของมันนะ นี่พิจารณาได้ถ้าคนมีสติปัญญา

นี่พูดถึงว่า เขาพูดถึงเริ่มต้นอารัมภบทมาก่อนไง เขาใช้ชีวิตแบบไร้สาระ แต่พอมามีอํานาจวาสนา มาพิจารณาของมันได้ พิจารณาได้ก็เริ่มปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติตามความเป็นจริง พอปฏิบัติไปแล้ว สิ่งที่เขาทําๆ มันบอกตลอด สิ่งที่ว่าเขาทําด้วยความสมํ่าเสมอ

ถ้ามันไม่ทําด้วยความสมํ่าเสมอ เวลามันเสื่อม เวลาคนคิด ทางโลกมันเหมือนวิทยาศาสตร์ ดูสิ เด็กมันเรียนจบแล้วก็คือจบ นี่ก็เหมือนกัน ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจบแล้ว เวลาเรียน ๙ ประโยค ๙ ประโยคแล้วเขาก็มีตํารับตําราให้ทบทวนใช่ไหม เวลาเสร็จแล้วเขาก็ไปทบทวนของเขา เวลาลืมสิ่งใดเขาก็เปิดตําราได้

แต่เวลาทําสมาธิ เวลาเราฝึกหัดภาวนาของเรา เวลาจิตมันเป็นสมาธิแล้วมันก็เป็นสมาธิ ถ้าไม่รู้จักรักษา เสื่อมหมดน่ะ แล้วเวลาเสื่อมไปแล้วจะไปเอาที่ไหน จะไปทวงเอาจากใคร ยิ่งเสื่อมไปแล้ว กรณีนี้มันเป็นโทษ ๒ ชั้นไง โทษ ๒ ชั้น

หลวงตาท่านบอกว่า คนเรานะ ถ้าเราประกอบสัมมาอาชีวะ เราไม่เคยทําสิ่งใด เราก็ขวนขวายของเราทําอย่างนั้นไปโดยที่ว่าไม่มีความเรียกร้อง ไม่มีสิ่งใดที่มันโหยหาในใจ แต่ถ้าเราเคยทําสิ่งใดแล้วเคยทําได้ดีเลย แล้วเราลืมไป เราจะมาทําใหม่มันทําไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน เวลาถ้าเป็นสมาธิแล้วมันเสื่อมไปแล้ว นี่จะมาหา จะมาเอาให้ได้ เศรษฐีไง เวลาเศรษฐีแล้วล้มละลาย เวลาล้มละลายแล้วเวลาจะทําสิ่งใดขึ้นมามันก็คิดสมบัติเดิม เราเคยเป็นเศรษฐีๆ ไอ้จะมาเก็บเล็กผสมน้อยมันเห็นเป็นของไร้ค่าๆ

ไอ้เศรษฐีก็มาจากเก็บเล็กผสมน้อยนี่แหละ เวลาปฏิบัติมันก็ต้องปฏิบัติจากเก็บเล็กผสมน้อยไปนี่แหละ แต่เวลาถ้าจิตมันคล่องตัวมันแล้ว ถ้ามันมีกําลังแล้ว เขารักษาตรงนั้นไง ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุไง ถ้าเรารักษาเหตุของเรา สมาธิมันก็จะอยู่ของมันตลอดไปไง

แต่ถ้าเราพลั้งเผลอ พลั้งเผลอหรือเราไม่รอบคอบ เสื่อมหมด แล้วเสื่อมแล้วไม่เหลือเลย แล้วไม่เหลือแล้วทีนี้มันก็เร่าร้อน เร่าร้อนแล้วมันก็โหยหา มันก็ต้องการ พอต้องการก็ไปทุกข์สองชั้นสามชั้นนี่ไง นี่ไง เวลาจิตเสื่อม ถ้าคนเคยภาวนาแล้วนะ อาการแบบนี้มันต้องเคยเจอ ถ้าเคยเจอแล้วมันจะระมัดระวัง ถ้าระมัดระวัง เพราะอะไร

เพราะกิเลสเกิดจากจิต มันก็เหมือนสิ่งมีชีวิต สมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้ามันเป็นความจริงมันเกิดจากจิต มันเกิดจากจิต มันเป็นสิ่งที่มีชีวิต สิ่งที่มีชีวิตมีเกิดและตาย มันมีเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป มันไม่อยู่กับเราคงที่หรอก ถ้าจะอยู่คงที่ได้ เราต้องมีสติมีปัญญารักษามัน

เว้นไว้แต่อกุปปธรรม เว้นไว้แต่โสดาบัน สกิทาคามี อนาคามี สิ้นกิเลส นั่นน่ะคงที่ คงที่เพราะเป็นอกุปปธรรม อกุปปธรรมคงที่ตายตัว ไม่มีการเปลี่ยนแปลง อันนั้นคงที่ คงที่เพราะอะไร คงที่เพราะมันมีมรรค คงที่เพราะมันมีสติปัญญาแก้ไขชําระล้างจนสํารอกจนคาย อันนั้นคงที่

แต่ถ้าเป็นศีล สมาธิ ปัญญาที่เราเป็นโลกียปัญญาอย่างนี้ อย่างนี้ไม่คงที่ นี่ไง สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา ธรรมทั้งหลายต้องเป็นอนัตตา นี่แหละเป็นอนัตตา อนัตตาคือมันต้องเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา มันไม่มีอะไรคงที่หรอก เวลาเราพิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ เวลามันถึงที่สุดแล้ว เวลาสมุจเฉทปหาน มันขาด นั่นล่ะคงที่

สิ่งที่คงที่มีอยู่นะ สิ่งที่คงที่มีอยู่ แต่ทําอย่างไรถึงคงที่ล่ะ ไอ้สิ่งที่คงที่มีอยู่ แต่มันพูดถึงสิ่งที่คงที่ไม่ได้ มันจะคงที่ได้อย่างไร คงที่ มันคงที่อย่างไร มันต้องมีที่มาที่ไปทั้งนั้นน่ะ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันต้องมีเหตุมีผล ไม่มีเหตุมีผลเป็นไปไม่ได้

แต่ถ้ามันเป็นไปได้ เห็นไหม เวลาเขาบอกว่าเขาปฏิบัติแล้วมันดีขึ้น

คําว่า “ดีขึ้น” พอมันดีขึ้น ทีนี้พอดีขึ้นแล้วมันแบบว่าเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกไง เวลาพระสารีบุตรท่านเทศนาว่าการไง ท่านบอกว่าธรรมะสัจจะในใจของท่านสุดยอด ท่านไม่เชื่อใครเลย ท่านพูดว่าท่านไม่เชื่อใครเลย

ลูกศิษย์ลูกหาได้ฟัง ไปฟ้องพระพุทธเจ้า บอก พระสารีบุตรไม่เชื่อพระพุทธเจ้า ไม่เชื่ออะไรทั้งสิ้น พระพุทธเจ้านิมนต์พระสารีบุตรมาเลย “สารีบุตร เธอไม่เชื่อเราหรือ”

“ไม่เชื่อ”

“ทําไมเธอถึงไม่เชื่อ”

“อ้าว! ก็ความจริงในใจอันนี้มันเป็นความจริง ความเชื่อเป็นศรัทธา ศรัทธาความเชื่อไง”

“เออ! สารีบุตรพูดถูก”

แต่เดิมเวลาฟังเทศน์พระอัสสชิเป็นพระโสดาบันมา แสวงหามาบวชกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่เชื่อหรือ ไม่เชื่ออะไร ปฏิบัติอยู่ ๑๔ วัน พระโมคคัลลานะ ๗ วันเป็นพระอรหันต์ไปแล้ว พระสารีบุตรยังไม่ได้เลย ไม่ได้ขึ้นมา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคอยชี้แนะคอยชี้นํา ไม่เชื่อได้อย่างไร

เวลาเชื่อ มันความเชื่อมันศรัทธา เหมือนเราเรียนหนังสือ เราเชื่ออาจารย์เราไง นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราปฏิบัติขึ้นมา เราก็เชื่อครูบาอาจารย์เราก่อนไง

แต่ถ้าเป็นความจริงๆ มันเป็นความจริงขึ้นมาจะไปเชื่อใคร ถ้าเป็นความเชื่ออยู่มันก็ไม่เป็นความจริงน่ะสิ ถ้าเป็นความจริงขึ้นมาแล้วไม่เชื่อ อยู่กับความจริงนี้เลย นี่พูดถึงถ้ามันเป็นความจริง อกุปปธรรมมันเป็นสัจจะความจริง ความจริงมีอยู่ แต่กว่าจะเข้าสู่ความจริงไง ถ้าเข้าสู่ความจริง

ดีที่เขาบอกว่าเขาประพฤติปฏิบัติมาก่อน แล้วสิ่งที่มันปฏิบัติที่ดีแล้ว เขาแบบว่าเขาข้ามมาเลย เขาบอกว่าขออนุญาตข้ามส่วนนี้ไปเลย แต่ส่วนที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้ เขาถามตรงนี้ สิ่งที่ว่า เวลาปัญหาของผมคือ ผมจะเริ่มพิจารณาจิต เริ่มต้นทําสมาธิให้จิตพอสงบตัวลง สักพักผมเริ่มเห็นความคิดเริ่มขยับเคลื่อนไหว แต่ระหว่างความคิดกับจิตมันมีบางอย่างที่เป็นตัวสื่อวิ่งไปวิ่งมา จิตไม่ได้เป็นตัวกําหนด คิดโดยตรง แต่จิตมันวิ่งไปวิ่งมา มันเคลื่อนไหวอยู่ ส่วนความคิดต่างๆ เขาถามว่าสิ่งนี้มันมีจริงหรือเปล่า สิ่งที่เขารู้มันมีจริงหรือเปล่า

เราจะพูดอย่างนี้นะ นี่พูดถึงปฏิบัติไง ถ้าใครประพฤติปฏิบัติทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบระงับแล้วถ้ามันเห็นอาการของจิต ถ้ามันเห็นอาการของจิต ถ้ามันเห็นอาการของจิต สิ่งนี้มี แล้วมีชัดเจนด้วย ชัดเจนเพราะอะไร นี่เขาเรียกว่าเห็นกิเลส

แต่ถ้าพูดถึงคนที่ภาวนาไม่เป็น คนที่ยังไม่เห็นนะ สิ่งนี้มีไหม ไม่มี สิ่งที่ไม่มีเพราะเขาไม่รู้ไม่เห็น ไม่มีเพราะความไม่รู้ไม่เห็นของเขา เขาก็ว่าไม่มี แต่ถ้าผู้ที่ปฏิบัติ วุฒิภาวะของจิตที่มันมีมาตรฐานที่มันรู้มันเห็นของมันได้ สิ่งนี้มีไหม มี มี มี ยิ่งกว่ามีอีก ยิ่งกว่ามีเพราะอะไร เพราะนี่มันคือกิเลสไง

สิ่งที่กิเลส ที่ว่าเวลาครูบาอาจารย์ท่านประพฤติปฏิบัติใช่ไหม ท่านบอกว่า เวลาครูบาอาจารย์ท่านปฏิบัติบอก “พวกนี้ไม่เคยรู้จักกิเลส ไม่เคยเห็นกิเลส”

นี่ไง ถ้าไม่เคยรู้จักกิเลส ไม่เคยเห็นกิเลส มันก็คือไม่มี ก็มองไม่เห็นไง แล้วถ้ามองไม่เห็นขึ้นมาแล้ว แล้วใครมาพูดเป็นรูปเป็นร่าง เป็นสิ่งที่จับต้องได้ มันก็เป็นวัตถุไปแล้วไง มันก็เป็นวิทยาศาสตร์ไง

วิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์มันเป็นทฤษฎี มันเป็นสิ่งคงที่ตายตัว ทางทฤษฎีนั้นเป็นกรอบ แล้วเป็นกรอบอยู่อย่างนั้นน่ะ แต่กิเลสมันเป็นสิ่งมีชีวิต กิเลสเหมือนเชื้อโรค มันพัฒนาการของมันไป มันหลบมันซ่อนของมันไป มันทําของมันไป สิ่งที่มีชีวิต ธรรมะมันเป็นนามธรรม สิ่งที่มีชีวิต ธรรมะเป็นแบบนี้ ถ้าธรรมะเป็นแบบนี้

เพราะเราคิดโดยกรอบ ดูสิ มีการศึกษาๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เรียนปริยัติ เรียนอริยสัจ ท่องได้ปากเปียกปากแฉะ ขยายความย่อความได้ทั้งนั้นเลย แล้วเวลาไปปฏิบัติก็เอาความรู้อันนี้ไปขยายความไปย่อความ ไอ้กิเลสมันก็อยู่ข้างหลังความคิดนี้ แล้วมันก็ตามความย่อความขยายความไปเรื่อย

ย่อความขยายความมากน้อยแค่ไหน ค้นคว้ามากน้อยแค่ไหน กิเลสมันหัวเราะเยาะ มันถือปฏักอยู่ แล้วจับแอก แล้วไสไป ไอ้เราก็ปัญญายอดเยี่ยมไสไปเต็มที่เลย เพราะอะไร เพราะไม่มีสมาธิไง

แต่ถ้าเราฝึกหัดมีสมาธิของเรา ถ้าเราฝึกหัดมีสมาธิของเรา จิตเห็นอาการของจิต จิตไปรู้ไปเห็นขึ้นมาเอง พอเห็นขึ้นมาเอง มันอยู่ที่ว่าคนรู้คนเห็นมันมีวุฒิภาวะมากน้อยแค่ไหน ถ้ามันมีวุฒิภาวะมาก มันจับได้เลย สมาธิดีมันจับได้เลยนะ พอจับได้แล้วมันพิจารณาของมันไป

อย่างที่เขาเขียนมานี่ “สักพักผมเริ่มเห็นความคิดมันเริ่มเคลื่อนไหว แต่ความเคลื่อนไหว ความคิดกับจิตมันมีบางอย่างเป็นตัวสื่อวิ่งไปวิ่งมา จิตไม่ได้เป็นตัวกําหนดโดยตรง เพราะจิตมันนิ่งอยู่ มันไม่ได้เคลื่อนตาม แต่ระหว่างความคิดกับจิต เวลามันคิดขึ้นมา มันเห็นมีบางอย่างเป็นสื่อตัวกลาง มีบางอย่างเป็นสื่อตัวกลาง”

เวลาอย่างของเรา รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ความคิด คนมีอวิชชานี่เขาเรียกขันธมาร รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณเป็นมารหมดเลย เพราะมารมันครอบงํา แต่ถ้าเวลาทําความสงบของใจเข้ามา กิเลสมันสงบตัวชั่วคราว สงบตัวชั่วคราว เวลาจิตมันสงบ ขันธ์ ๕ มันก็สะอาดบริสุทธิ์ชั่วคราว

คําว่า “ชั่วคราว” ที่ทางโลกเขาบอกว่าหินทับหญ้าๆ นี่แหละ หินทับหญ้าๆ กิเลสมันสงบตัวลงชั่วคราว กิเลสสงบตัวลงชั่วคราว ถ้าเราฝึกหัดใช้ปัญญา เพราะมันเป็นโอกาสที่เราจะฝึกหัดใช้ปัญญาไง ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญามันก็เป็นมัชฌิมาปฏิปทา เพราะมันไม่มีกิเลสเข้ามาร่วมด้วยใช่ไหม

แต่ถ้าของเราถ้าปุถุชนเขาเรียกว่าขันธมารๆ ขันธ์ ๕ เป็นมารทั้งหมด ความคิดนี้ สังขาร ความคิด ความปรุง ความแต่ง มารทั้งนั้น คิดโดยกิเลสไง นี่โลกียปัญญาๆ ความคิดของเรากิเลสทั้งนั้น

ทําความสงบของใจเข้ามาๆ ใจมันสงบแล้ว ใจสงบแล้วจิตมันสงบขึ้นมา เวลามันฝึกหัดความคิด พอจิตสงบแล้วมันจะเห็นอาการแบบนี้ ถ้าผู้พิจารณาจิตนะ

ถ้าผู้ที่พิจารณากาย พอจิตสงบแล้วมันจะเห็นกาย เห็นกายโดยจิตกับเห็นกายโดยปัญญา เห็นกายโดยปัญญาไม่เห็นรูปกาย แต่เทียบจับได้ จับได้ก็จับตัวสื่อนี่ จับตัวสื่อ ตัวเคลื่อนตัวไหวมันจับได้ พอจับได้ การพิจารณากายโดยหลวงปู่ดูลย์ หลวงปู่ดูลย์ท่านพิจารณากายบอกไม่ต้องเห็นกาย พิจารณากายโดยการใช้ปัญญา

แต่ครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เจี๊ยะ หลวงปู่คําดี ท่านพิจารณาของท่าน ท่านจะเห็นกายของท่าน การเห็นกายแบบนี้มันจะเห็นกายโดยจิตเป็นสมาธิแล้วเห็นกายเป็นภาพ เห็นเป็นภาพ เห็นแบบนิมิต นี่เจโตวิมุตติ ถ้ามันเห็นแบบนี้ ถ้าเห็นแบบนี้แล้วพิจารณาของมัน มันจะมีตัวแบบนี้ จะมีตัวสื่อไง เพราะกายมันมาได้อย่างไร รูปมันมาได้อย่างไร แล้วพิจารณาไปแล้วมันแปรสภาพอย่างไร นี่เวลาเห็นกิเลสไง จิตเห็นอาการของจิต

ถ้าจิตเห็นกิเลสของมัน มันเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง มันต้องมีสมาธิไง

พอทําสมาธิ ถ้ามีสมาธิ สมาธิที่มันมีหลักของมัน มันจะไปเห็นกาย เห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ตามความเป็นจริงเพราะอะไร ตามความเป็นจริงเพราะว่ามันไม่ใช่ขันธมารชั่วคราว ไม่ใช่ขันธมารชั่วคราวนะ

แต่ถ้าสมาธิดีๆ กิเลสมันสงบตัวลง ตรงนี้มันเป็นโอกาสในการวิปัสสนา ที่ว่าใช้ปัญญาๆ ปัญญาการรู้แจ้ง รู้แจ้งจะเกิดอย่างนี้ เกิดอย่างนี้แล้วฝึกหัดพิจารณาไป ฝึกหัดพิจารณาไป พอพิจารณาไปแล้ว พอพิจารณาไปมันใช้ปัญญาไปมาก สมาธิมันอ่อนแอลง มันคิดไปแบบว่าไอ้ตัวเคลื่อนไปเคลื่อนมามันชักไม่เห็นแล้ว มันจะหนักหน่วง แล้วมันจะคิดเป็นอันเดียวกันเลย

คิดเป็นอันเดียวกันก็กลับมาคิดแบบเดิมเราที่ไปคิดโดยปุถุชนนี่ไง กลับมาคิดแบบสามัญสํานึกนี่ คิดแบบสามัญสํานึกนี่คิดโดยมาร ขันธมารๆ มารทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาเป็นจริงๆ ขึ้นมาต้องจิตมันสงบก่อน

นี่ไง เขาบอกว่าสมาธิไม่จําเป็นๆ

ถ้าไม่จําเป็นจะเริ่มต้นตรงนี้ไม่ได้ ถ้าไม่จําเป็น มันแยกแยะไม่ได้ว่าเห็นสื่อตัวกลางไหม เห็นเป็นจริงเป็นจังหรือไม่ ถ้าไม่เห็น ไม่เห็นก็จบไง

เขาถามเลยว่า สิ่งที่เห็นมันมีจริงหรือไม่จริง ให้หลวงพ่อตอบตรงนี้ ที่เห็นมันมีจริงหรือไม่มีจริง

มันมีจริงต่อเมื่อผู้หูตาสว่าง มันมีจริงต่อเมื่อจิตทําสมาธิได้ มันมีจริงต่อเมื่อเราจับต้องได้ มีจริง แต่มีจริงมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกเฉพาะนะ เฉพาะจิตที่ภาวนาได้

แล้วถ้าจิตที่มันภาวนาไม่ได้ล่ะ

“กรรมฐานนี่พูดด้วยคารม” มีคนติเตียนมาก ติเตียนวงกรรมฐานว่า “ใช้คารม มันมีแต่มาพูดโอ้อวด ไม่มีการศึกษา เพราะปริยัติไม่พูดอย่างนั้น ปริยัติเขาพูดเขาต้องชัดเจนของเขา ปริยัติมีองค์ความรู้ มีความรู้จริง ได้พิจารณา”...สัญญาทั้งนั้น จําขี้ปากพระพุทธเจ้ามาแล้วก็กล่าวตู่ แล้วคิดว่าตัวเองรู้

แต่ถ้าเป็นจริงๆ มันจะเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ถ้าเป็นจริงเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมานะ

เขาถามว่ามันมีอยู่จริงหรือไม่

ถ้ามันมีอยู่จริง มีอยู่จริง ผู้ที่ปฏิบัติเห็นจริง แล้วองค์ความรู้ชัดเจนมาก แต่ถ้าไปพูดกับคนที่ไม่รู้นะ เขาจะบอกว่า เอ็งต้องไปโรงพยาบาลแล้วล่ะ เพราะสิ่งที่เอ็งรู้มันไม่มีอยู่หรอก

ไม่มีอยู่ แล้วมันจะพิสูจน์กันอย่างไรล่ะ เราจะพิสูจน์กับคนที่ไม่รู้อย่างไร นี่ไง เวลาหลวงตาท่านปฏิบัติของท่านใช่ไหม เวลาท่านสิ้นกิเลสไปแล้วท่านบอกว่าท่านเก็บไว้ในใจเลย ถ้าไปพูดกับใครเขาจะหาว่าเราบ้า ความรู้สึกอย่างนี้หลวงปู่มั่นก็เป็นอย่างนี้ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ที่ท่านปฏิบัติแล้วนะ องค์ความรู้ความเป็นจริงของท่านมันจะอยู่ในหัวใจของท่าน แล้วรอ รอ รอผู้ที่ต้องการ ผู้ที่ปรารถนา

เวลาหลวงตาท่านไปคุยกับหลวงปู่แหวน พอคุยเสร็จ ลงมานี่ท่านบอกเลย นํ้าอมตธรรมในใจของหลวงปู่แหวนมันเต็มอัดแน่นในหัวใจเลย แต่ไม่มีใครต้องการ เวลาคนไปหาหลวงปู่แหวนต้องการ “เราสู้ เราสู้” จะเอารุ่นนั้นรุ่นนี้ไง แต่ไม่เคยต้องการธรรมะในใจหลวงปู่แหวนเลย แล้วไม่มีใครไปคุยกับท่านไง

พอหลวงตาท่านไปคุย พอไปเปิดก๊อกเท่านั้นน่ะ โอ้โฮ! มันไหลออกมาท่วมท้นน่ะ นั่นน่ะมันรอคนที่ปรารถนา รอคนที่หิวกระหาย รอคนที่ต้องการ

แต่พวกเรามันตาบอดสี มันต้องการชื่อเสียงกิตติศัพท์กิตติคุณ มันต้องการเรื่องโลกธรรม ๘ มีลาภเสื่อมลาภ มียศเสื่อมยศ มันไม่ต้องการสัจจะความจริง ไม่ต้องการสัจธรรมอันนั้นเลย เพราะสัจธรรมนั้นมันเหนือโลก เหนือโลกเหนือสงสารไง

แต่ถ้าเวลาต้องการก็ต้องการแค่โลกธรรม ๘ อยากมีลาภ อยากมียศ อยากมีชื่อเสียง อยากมีกิตติศัพท์อยากมีกิตติคุณ อันนั้นเป็นธรรมหรือ อันนั้นมันกิเลสทั้งนั้น แล้วก็ชอบกันแค่นั้นแหละ แล้วมันก็ไม่เข้าถึง

แล้วพอไปแนะนําขึ้นมา โอ้โฮ! คนเรามันต้องการอย่างหนึ่งนะ มันเอากระสอบมาเลยล่ะ มันจะใส่แบงก์ บอกมัน บอกให้เอาธรรม โอ้โฮ! วางกระสอบ โอ๋ย! มันคอตกเลยนะ เพราะมันคิดไม่เหมือนกันไง

นี่ไง หลวงตาถึงบอกเลยว่า หลวงปู่แหวนในหัวใจของท่านมีแต่นํ้าอมตธรรมเต็มหัวใจเลย รอให้คนมาใช้สอย ไม่มีใครเลย ไม่มีใครต้องการเลย เวลาไปก็ “เราสู้ เอารุ่น ๑”

นี่ไง ฉะนั้น คําถามเขาถามว่า สิ่งที่มันเป็น สิ่งที่ความคิดของเขาที่มันมีตัวกําหนดความเคลื่อนไหวนี้ แล้วมันสื่อไปที่จิต ผมทําแล้วเจอแบบนี้หลายรอบจนรู้สึกว่าไอ้ตัวที่อยู่ตรงกลางระหว่างความคิดกับจิตนี่แหละมันเป็นตัวสําคัญ มันเป็นตัวปัญหา แต่ก็ยังด้อยปัญญาอยู่

นี่มันเป็นตัวปัญหา ตัวปัญหาแสดงว่าเห็นหน้ากิเลส จับต้องมันได้ไง

แต่การที่ว่ามันยังด้อยปัญญาอยู่ แล้วเราจะทําอย่างไรจะจับให้มั่น คั้นให้ตาย

ถ้าจับให้มั่น คั้นให้ตาย กลับมาพุทโธ กลับมาที่พุทโธ กลับมาที่ปัญญาอบรมสมาธิ ให้กําลังของเราชัดเจน

ชัดเจน หมายความว่า สิ่งที่รู้ที่เห็น เห็นร่องรอยมันแล้ว เห็นรอยเท้าของกิเลสที่มันมาเดินให้เราเห็นแล้ว แต่ยังจับตัวมันไม่ได้ชัดเจน

ถ้าคําว่า “จับตัวได้ชัดเจน” มันจะเป็นปัจจัตตัง พอจับได้ เออ! นี่แหละ เวลาหลวงตาท่านพิจารณาของท่าน พอได้ตัวนะ อ๋อ! ใช่แล้ว พอใช่แล้ว ทีนี้พิจารณาซํ้า

การกระทํา กลับมาที่ความสงบของใจนะ พอใจมันสงบแล้ว ความคิดเราพิจารณาเลย จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นขันธ์ ๕ ขันธ์ ๕ คือความคิด ความคิดคือรูป ในรูปนั้นมันมีเวทนา มีสัญญา มีสังขาร มีวิญญาณ อารมณ์ความรู้สึกหนึ่งมันจะพร้อมไปกับขันธ์ ๕ ถ้าขันธ์ ๕ มันไม่สมบูรณ์แบบ อารมณ์มันจะเกิดไม่ได้ พิจารณาไปแล้วแยกมัน ถ้าแยกมัน แยกออก แยกที่รูป แยกที่เวทนา แยกที่สัญญา แยกที่สังขาร แยกที่วิญญาณ

ที่วิญญาณ วิญญาณคือวิญญาณรับรู้อารมณ์นั้น วิญญาณ อารมณ์โกรธ วิญญาณในอารมณ์โกรธนั้นมันก็จะเป็นวงรอบให้อารมณ์นั้นสมบูรณ์ แต่ถ้าเราพิจารณาแล้วมันเอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งแยกออกไป อารมณ์นั้นดับทันที อารมณ์นั้นเกิดไม่ได้ แล้วถ้าดับหมด พิจารณาไปแล้วไม่มีอะไรเลย มันก็ยังเก้อๆ เขินๆ นะ

ในรูปมันก็มีขันธ์ ๕ ในสัญญาก็มีขันธ์ ๕ ในสังขารก็มีขันธ์ ๕ คือในรูปมันก็ยังมีรูปซ้อนอีก พิจารณาไปนะ กิเลสมันละเอียดลึกซึ้ง คนที่พิจารณาไปแล้วเรื่องนี้มันจะแจ่มแจ้งมาก แต่ต้องพูดกับคนรู้นะ พูดกับคนไม่รู้นี่ อืม! สงสัยใกล้บ้าแล้ว ต้องจับส่งโรงพยาบาล

จับส่งโรงพยาบาลต่อเมื่อคนขาดสติ คนขาดสตินี่ตาลอย ทําสิ่งใดไม่เป็นชิ้นเป็นอัน แต่นักภาวนานี่สติสมบูรณ์มาก สมาธินี้มั่นคง ปัญญานี้เป็นโลกุตตรปัญญา มันจะขาดสติไปไหน มันจะเสียจริตนิสัยไปไหน

ถ้าคนภาวนาแล้วภาวนาเข้าที่เข้าทาง สิ่งนี้มันชัดเจนของมันมาก มันชัดเจนแล้วชัดเจนจากภายในด้วย ไม่ใช่ชัดเจนจากตํารา ไม่ใช่ชัดเจนจากครูบาอาจารย์บอก มันชัดเจนกับจิต จิตที่เป็นผู้ที่หลงใหล ผู้ที่หลับใหลที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ แล้วพอพิจารณาเข้าไป เข้าไปสู่เนื้อของมัน เข้าไปสู่การพิจารณาของมัน

นี่พิจารณาไป พิจารณาไปซํ้าๆ ซากๆ พิจารณาไป ทําแล้วทําเล่า ทําแล้วทําเล่าเพื่ออะไร เพื่อให้มันชัดเจนขึ้นมา จากเห็นร่องรอยของมันก็เห็นตัวของมัน เห็นตัวของมันแล้วก็จับแยกตัวของมัน

ถ้าแยกตัวของมันแล้วมันสืบต่อด้วยกันไม่ได้ มันสืบต่อด้วยกันไม่ได้ พอสมาธิเราอ่อนแอลง สติเราเบาบางลง มันก็รวมตัวกันใหม่ พอรวมตัวกันใหม่ เราก็ต้องพิจารณาซํ้าไป เขาเรียกตทังคปหาน เวลามันปล่อยวาง ปล่อยวางเพราะความเข้าใจรอบหนึ่ง มันก็จะปล่อยวางรอบหนึ่ง พอปล่อยวางขนาดไหนแล้ว ด้วยกําลังของเราที่ยังไม่ได้กําจัดมัน เดี๋ยวมันก็ฟื้นฟูมา

กิเลส เห็นไหม หลวงตาท่านจะสอนประจําเลยว่า กิเลส ถ้าเรารู้เท่าทันมัน มันจะหลบมันจะหลีก มันจะซ่อน มันจะพลิกมันจะแพลง แล้วมันจะมีอุบาย มันจะตีกลับ การพิจารณาแต่ละชั้นแต่ละตอนมันมีพลิกแพลงของมันอยู่อย่างนี้ ไอ้เรื่องกิเลส ถ้าคนทันมัน มันจะรู้ถึงเล่ห์เหลี่ยมของมัน เล่ห์เหลี่ยมของกิเลสนี้ร้ายนัก

ฉะนั้น เขาถามว่าเขาควรทําอย่างไร ขอคําชี้แนะๆ

ชี้แนะ ถ้าเห็นอย่างนี้เห็นร่องรอยของมัน ถ้าเห็นร่องรอยของมันนะ นี่พูดให้กําลังใจ เวลาผู้ที่ปฏิบัติ ปุถุชนคนหนาต้องทําความสงบของใจเข้ามาก่อน ถ้าใจสงบแล้วเป็นกัลยาณปุถุชน กัลยาณปุถุชนคือทําสมาธิได้ง่าย ได้คล่องตัวขึ้น ถ้าคล่องตัวขึ้น พอยกขึ้นสู่สติปัฏฐาน ๔ นี่โสดาปัตติมรรค ผู้ที่จะเดินมรรคนะ นักปฏิบัติเรามันจะเดินมรรค

คําว่า “ยกขึ้นสู่วิปัสสนา ขึ้นสู่มรรค” แต่ขึ้นสู่มรรค ถ้าพิจารณาของเรา พิจารณาไม่ได้ มันก็ถอยกลับมาไง ถ้าพิจารณาแล้วถ้ามันเสื่อม เสื่อมมันก็ถอยกลับมากัลยาณปุถุชน แล้วถ้ามันยังเสื่อมต่อไปมันก็ปุถุชนไง แล้วก็ต้องกลับมาใหม่ไง ก็แบบว่าที่ทําสมาธิแล้วที่ไม่รักษาไง ถ้ามันยังเป็น สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา อยู่ มันยังเจริญแล้วเสื่อม เสื่อมแล้วเจริญอยู่อย่างนี้

แต่ถ้าเรามีสติมีปัญญาแล้วเรามีความเพียร มีวาสนานะ ทําซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ ต้องมีพื้นฐาน เวลาคนภาวนาเราจะรู้เลยว่ามันจะทุกข์มันจะยากมันจะเหนื่อยขนาดไหน

แต่ถ้าคนมีพื้นฐานอยู่แล้ว ทําสมาธิได้ เราเอามาตรฐานของเรา คือเราทําเพื่อความสบายใจ ทําเพื่อความสงบ พอสงบแล้ว พอสงบเราก็ยกขึ้นสู่วิปัสสนาไปเลย พิจารณาซํ้าแล้วซํ้าเล่า ถอยหน้าถอยหลังอยู่อย่างนี้ คําว่า “ถอยหน้าถอยหลัง” คือต้องตรวจต้องเช็ก ต้องพิจารณาแยกแยะจนกว่ามันจะละเอียดรอบคอบ ตีแผ่หมดเลย

เวลาหลวงตาท่านสอน ขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขต เหมือนเรดาร์ จับหมดเลย

ขั้นของสมาธิ นํ้าในแก้ว ล้นแก้วอยู่อย่างนั้นน่ะ ขั้นของสมาธิ สมาธิคือสมาธิ นี่มันนํ้าล้นแก้ว แค่นั้นแหละ ไม่ไปมากกว่านั้น แต่มันก็มีความสุขของมัน แต่ขั้นของปัญญาต้องไปตลอด ไม่มีขอบเขต

ทีนี้พอมันพิจารณาไปแล้วมันจะรู้เลยว่า อ๋อ! ถ้าพิจารณาไปอย่างนี้มันเป็นความว่างอย่างนี้ พิจารณาไปแล้วมันจะปล่อยวางอย่างนี้ มันจะสุขมาก มันจะภูมิใจมาก แล้วเวลาสมาธิมันเบาบางลง พิจารณาอีก มันไม่ไปแล้ว

ไอ้ที่ว่าพิจารณาดีมากๆ ทําไมพิจารณาแล้วมันติดขัดไปหมดเลย นั้นคือสมาธิไม่พอ เดี๋ยวจะรู้ คนภาวนาไปมันต้องผ่านประสบการณ์อย่างนี้ล้านเปอร์เซ็นต์ ถ้าไม่เคยผ่านประสบการณ์อย่างนี้ นั่นมันรวบรัด “พิจารณาแล้วขาด ปล่อยเลย”...ชั่วคราว แล้วเดี๋ยวเสื่อมหมด คนที่พิจารณาอย่างนี้แล้วมาร้องไห้ให้เราฟังเยอะมาก เยอะมาก

แล้วเวลาประสาเรา เราก็เคยผ่านเหตุการณ์อย่างนี้มา ก็มีความเข้าใจอย่างนี้เหมือนกัน แต่สุดท้ายแล้วด้วยวาสนา เสื่อมแล้ว แล้วไป เอาใหม่ สู้มาใหม่ สู้แล้วสู้เล่า สู้แล้วสู้เล่าจนเห็นความเปลี่ยนแปลง เห็นความเปลี่ยนแปลงแบบการปล่อยชั่วคราวอย่างนี้ การปล่อยด้วยความสมบูรณ์แบบ ด้วยความสมดุลพอดี มัชฌิมาปฏิปทาคือพอดี สมดุลพอดีอย่างนี้ แล้วเวลากิเลสมันขาด นู่น กิเลสมันนอนตายอยู่นู่น จิตเราอยู่นี่ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสมันเป็นอย่างไร ชัดๆ อกุปปธรรมกังวานกลางหัวใจ นี่ถ้ามันเป็นอย่างนี้ ถ้าปฏิบัติไปมันจะเป็นแบบนี้

นี่เขาถามว่า ขอคําชี้แนะจากหลวงพ่อด้วย ฉะนั้น สิ่งที่ทํามา เขาว่าปัญญายังด้อยอยู่ ยังจับให้มั่น คั้นให้ตายไม่ได้

ถ้าจับให้มั่น คั้นให้ตายไม่ได้ สิ่งที่ทํามานั้นคือได้แล้ว ได้แล้วคือจับตัวได้แล้ว เหมือนเจ้าหน้าที่เอาผู้ต้องหาส่งฟ้องศาล ศาลรับฟ้องแล้ว นี่ก็เหมือนกัน จับต้องได้แล้ว แล้วพอมันเสื่อมไป เรากลับมาทําสมาธิ เดี๋ยวก็จับได้อีก

คนที่จับได้แล้วก็คือจับได้ คนที่จับได้แล้วคือว่าเราจับผู้ต้องหาได้แล้ว แต่จับผู้ต้องหาได้แล้ว เราจะต้องเป็นผู้พิพากษา พิพากษาด้วยมรรค พิพากษาด้วยปัญญา ไม่ใช่พิพากษาด้วยความพอใจไม่พอใจของเรา ความพอใจไม่พอใจของเรา อัตตกิลมถานุโยค กามสุขัลลิกานุโยค ใช้ไม่ได้ทั้งนั้น

ต้องพิจารณาไปด้วยมรรค ด้วยความสมดุล ด้วยความพอดี มัชฌิมาปฏิปทาคือความสมดุลพอดีระหว่างมรรค ศีล สมาธิ ปัญญากับกิเลสที่ได้ประหัตประหารกัน ถ้าสมดุลพอดีแล้วมันจะรวมตัว ถ้ารวมตัวแล้ว อันนั้นจะเป็นความจริงของมันขึ้นมา

เขาถึงบอกว่า “จึงขอคําชี้แนะจากหลวงพ่อว่า แท้จริงแล้วมันมีจริงหรือผมหลงไปครับ และหากมันมีจริงหรือไม่มีจริง ไม่ว่าทางใดก็ทางหนึ่ง”

คําว่า “มีจริงหรือไม่มีจริง” มันมีจริงต่อเมื่อผู้ที่ปฏิบัติ เราจะบอกว่ามันยิ่งกว่าจริง มันมีของมันมาอยู่แล้ว แต่เพราะมันโดนกิเลสครอบงํา มันละเอียดลึกซึ้ง แล้วสัญชาตญาณของมนุษย์มันส่งออก มันไปรู้ไปเห็นข้างนอก มันอยากรู้อยากเห็นข้างนอก มันอยากรู้อยากเห็นธรรม แต่มันไม่รู้ไม่เห็นตัวเอง มันก็เลยไม่เห็นกิเลส มันไม่รู้ไม่เห็นตัวเอง มันก็ไม่รู้จักธรรมไง

แต่นี่เราประพฤติปฏิบัติ โยมเป็นผู้ที่ประพฤติปฏิบัติแล้วเพิ่งเห็นร่องรอยนะ เห็นสื่อตัวกลาง นี่คนเห็นมันพูดมาจากความเห็นจริง เห็นมีสื่อตัวกลาง

อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา สงฺขาราปจฺจยา วิญฺญาณํ เวลาชําระล้างกิเลสไปแล้วกิเลสมันตาย เวลากิเลสมันตายไปแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ขันธ์ ๕ เป็นภาระไง ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์ ไอ้นี่มันต้องพูดกันแบบผู้รู้จริง

เวลาพูดกันโดยธรรมชาติ ขันธ์นี้เป็นขันธมาร รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ขันธ์ ๕ นี้เป็นขันธมาร เป็นมารทั้งหมด มารล้วนๆ แต่ผู้ที่ปฏิบัติแล้ว สิ้นกิเลสไปแล้ว ขันธ์ทั้งหมดเป็นขันธ์ที่บริสุทธิ์

แล้วถ้ามันเป็นทางวิทยาศาสตร์ ทางวิชาการ ขันธ์มีสะอาดมีบริสุทธิ์ด้วยหรือ นี่ไง ที่ทางปริยัติเขาบอกว่า “ไอ้กรรมฐานขี้โม้ เป็นโวหารน่ะ เอาโวหาร พูดเป็นโวหาร เอาโวหารมาโอ้อวด มันไม่มีข้อเท็จจริง”

นี่มันจะเห็นชัดๆ ไง ถ้าปุถุชนนี่เป็นขันธมาร ถ้าสิ้นกิเลสไปแล้ว ถ้าเป็นโสดาบันมันก็สะอาดขึ้นมาส่วนหนึ่ง สกิทาคามีก็สะอาด ๕๐ เปอร์เซ็นต์ ถ้าเป็นอนาคามีสะอาด ๗๕ เปอร์เซ็นต์ พระอรหันต์สะอาดครบ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เลย ถ้า ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ขันธ์นี้เป็นภาระ ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์ไม่มีกิเลส ไม่มีกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจ

“มารเอย เธอเกิดจากความดําริของเรา เราจะไม่ดําริถึงเจ้า เจ้าจะเกิดบนหัวใจเราไม่ได้อีกเลย ไม่ได้อีกเลย” นี่ขันธ์อย่างนี้เป็นภาระ คือองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์เทศนาว่าการอยู่ ๔๕ ปี แล้วท่านก็นิพพานไป ช่วง ๔๕ ปีนี้ขันธ์สะอาดบริสุทธิ์ ไม่มีมาร ไม่มีกิเลสเลย

ฉะนั้น เขาถามว่ามีหรือไม่มี

ไอ้ที่ว่าไม่มีแบบโลก ไม่มีแบบโลกคือหน้าด้าน คือหน้าด้าน หน้าด้านแล้วบอกว่าไม่มี ไอ้พวกหยาบช้าน่ะ หมาบ้าฉีกกัดธรรมะ ไม่มีๆ นั่นน่ะ เป็นโวหารนั่นน่ะ ไอ้พวกหมาบ้ามันว่าไม่มี

ไอ้พวกมีน่ะพวกบัณฑิต บัณฑิตเริ่มมีเริ่มเห็นนะ เหมือนเราไปหาหมอบอกว่าเป็นมะเร็ง อีก ๗ วันตาย โอ้โฮ! ขวนขวาย มันจะปฏิบัติแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เราเห็นกิเลสไง เห็นกิเลสก็จับกิเลสได้ มันก็เหมือนคนมีหมอวินิจฉัยว่าเราเป็นโรคอะไร แล้วเราจะรักษาโรคตามนั้น นี่ก็เหมือนกัน ถ้ารู้ถ้าเห็นนะ แล้วถ้าพิจารณาไป ถ้าต่อสู้ไป พิจารณาไปถึงที่สุดนะ เราจะกําจัดด้วยความจริงของเรา

ฉะนั้น เราถึงพูดไว้เป็น ๒ ทาง ทางหนึ่งคือว่าสิ่งที่เห็นมันมีจริงหรือไม่มีจริง มันมีจริงสําหรับผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ผู้ที่มีอํานาจวาสนานะ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติมากมายแม้แต่สมาธิยังทําไม่เป็น คือสงบจริงๆ ยังสงบจริงๆ ไม่ได้ แล้วมันจะรู้จะเห็นได้อย่างไรล่ะ

เพราะสมาธิเป็นสมาธิ สมาธิไม่ใช่ปัญญา เวลาชําระล้างกิเลสมันต้องมีสมาธิแล้วชําระล้างด้วยมรรค คือต้องมีปัญญาด้วย เวลาจะชําระล้างมันชําระล้างด้วยปัญญา แต่ปัญญานั้นต้องมีสัมมาสมาธิเป็นตัวรองรับมันถึงจะเป็นโลกุตตรธรรม มันถึงจะเป็นภาวนามยปัญญา

แต่ถ้าเป็นปัญญา ปัญญาที่ไม่มีสมาธินั้นเป็นโลกียปัญญา เป็นปัญญาของกิเลส เป็นปัญญาที่กิเลสมันแต่งให้ เป็นปัญญาที่กิเลสมันให้คิดอยู่ข้างนอก ไม่ให้เห็นตัวมันน่ะ

แต่ถ้ามันเป็นสมาธินั้นคือตัวมัน คือตัวจิต แล้วมันเกิดที่จิต เกิดที่ภวาสวะ ที่ภพ ที่กําเนิดของกิเลสเลย มันก็ต้องไปฟาดฟันกันที่นั่นน่ะ แล้วเวลาถ้ามันเป็นจริงที่นั่น เวลามันขาด เวลามันขาดขึ้นมาแล้ว นั่นน่ะมันชําระล้างจากภายใน

ฉะนั้น สิ่งที่มันมีจริงหรือไม่มีจริง นี่พูดถึงคนที่ประพฤติปฏิบัติแล้วรู้แล้วเห็น แม้แต่คนที่ปฏิบัติไม่รู้ไม่เห็นเรื่องนี้เยอะแยะ สมาธิยังทําไม่เป็น แล้วที่จะเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริงนี้ไม่มีอยู่จริง มันเป็นเห็นโดยอุปาทานทั้งนั้น

แต่ถ้ามันมีอยู่จริงมันต้องสะเทือนหัวใจ มันต้องสะเทือนกิเลส แล้วมันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก คือเจ็บที่ไหน เกิดที่ไหนต้องดับที่นั่น

แล้วที่บอกว่า ถ้ามันไม่มี

มันไม่มีคือคนโง่ คือคนที่ไม่ประพฤติปฏิบัติ แล้วมันก็จะพูดทางวิชาการ มันบอก “ไม่มีหรอก มันจะมีตัวสื่อตัวอะไรมันไม่มี มันมีแต่ขันธ์ ๕ เพราะนี่มันเป็นศัพท์ เป็นศัพท์บาลี เป็นพุทธพจน์เสียด้วย ไม่มีอยู่หรอก”

ฉะนั้นถึงบอกว่า นิพพานๆ บอกว่านิพพาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็สมมุติให้ชื่อว่านิพพาน แต่ตัวนิพพาน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้อธิบายให้ใครฟัง เพราะถ้าอธิบายไปแล้วมันก็จะเป็นสมมุติไง มันก็เป็นสมมุติบัญญัติ แล้วก็จะเถียงกันอยู่นี่ไง ฉะนั้น เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะพูดอธิบายเรื่องอย่างนี้ ท่านจะอธิบายเป็นบุคลาธิษฐานเปรียบเทียบ อย่างเช่นที่ว่า นิพพานนี้เป็นอายตนะ

เพราะมีพระไปถาม ในพระไตรปิฎก เราก็อ่านเจอตรงนี้ เขาไปถามว่า เพราะคนฉลาด คนฉลาดเขาจะเอาความจริงจากพระพุทธเจ้านะ เขาก็ไปถามพระพุทธเจ้า เพราะพระพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ใช่ไหม พอถามพระพุทธเจ้า “พระพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์ พระพุทธเจ้าอยู่ด้วยอะไร”

พระพุทธเจ้าก็บอกว่า “เราก็มีแต่อายตนะไง ก็มีแต่ตา หู จมูก ลิ้น กาย”

เพราะมันยังมีอยู่ใช่ไหม เพราะมันมีไง เพราะมันมีตา มีหู มีจมูก มีลิ้น มีกาย เพราะพระอรหันต์ก็มีอายตนะเหมือนกัน เราปุถุชนก็มีอายตนะเหมือนกัน

อันนี้มันก็จับเลย “อายตนะนิพพาน”

แล้วเราก็ถามกลับ ตา หู จมูก ลิ้น กาย มันเป็นนิพพานได้ไหม

ไม่ได้หรอก มันจะเป็นนิพพานได้ที่ใจ เพียงแต่ว่าใจท่านเป็นพระอรหันต์ ท่านนิพพาน

แต่เขาถามว่าท่านดํารงชีพอย่างไร ท่านอยู่อย่างไรไง

ท่านก็อยู่แบบว่าอยู่แบบมีอายตนะไง อายตนะทั้ง ๖ ก็พระอรหันต์ก็ยังมีอยู่ มันก็มาเข้ากับขันธ์เป็นภาระไง มันขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์ไง มันไม่มีกิเลส นี่พระอรหันต์ขันธ์สะอาดบริสุทธิ์ แต่ถ้าเราเป็นปุถุชนนี่ขันธมาร เพราะความคิดมันสะอาดบริสุทธิ์ไม่ได้หรอก ความคิดกิเลสมันครอบงํา

เวลาถ้าพูดนะ ถ้าศึกษา ถ้าคนไม่เป็น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเปรียบเทียบ เพราะมีพระ (บัญญัติเราไม่ได้ เราได้อรรถได้เนื้อหา) มีพระไปถามพระพุทธเจ้า คือเขาอยากรู้ว่านิพพานเป็นอย่างไร เพราะพระพุทธเจ้ายังดํารงชีพอยู่ใช่ไหม ก็ถามว่าพระพุทธเจ้าอยู่อย่างไร อยากจะรู้เรื่องในใจ

พระพุทธเจ้าว่า เราก็อยู่โดยอายตนะ ๖ นี่ไง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ก็สิ่งที่เราสื่อสารกับสังคมได้ไง แต่ใจที่เป็นนิพพานเป็นของเรา ไม่มีใครรู้กับเราหรอก ใครรู้ไม่ได้ เว้นไว้แต่พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะรู้ พระอนุรุทธะยิ่งรู้มากกว่า

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะปรินิพพาน พระอนุรุทธะนั่งอยู่ข้างๆ พระอานนท์เป็นคนถาม “ไม่ใช่ว่าพระพุทธเจ้านิพพานไปแล้วหรือ”

พระอนุรุทธะบอก “ยัง ตอนนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้าปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน เข้าสมาบัติอยู่” แล้วเวลามาถึงกึ่งกลาง “อ๋อ! ตอนนี้พระพุทธเจ้านิพพานแล้ว”

เห็นไหม คนที่รู้มี แต่คนที่รู้มันต้องมีวุฒิภาวะเหมือนกัน รู้ได้เหมือนกันมันถึงจะรู้ ถ้าไม่รู้ก็คือไม่รู้ ถ้าไม่รู้ก็ “อายตนะนิพพาน” มันก็ล่อตา หู จมูก ลิ้น กายเป็นนิพพานเลย

เราก็ขํานะ เวลาเขาเทศน์กันน่ะ เออ! ตา หู จมูก ลิ้น กายเป็นนิพพานได้

อาจารย์ใหญ่ก็เป็น เพราะอาจารย์ใหญ่ก็ครบอยู่ เป็นไหม อาจารย์ใหญ่ที่เขาผ่ากันทุกวันนั่นน่ะ เขาก็มีตา หู จมูก ลิ้น กายเหมือนกัน แต่เขาตายไปแล้ว

นี่ไปพูดถึงตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ อายตนะนิพพาน

อู้ฮู! อายตนะเป็นนิพพานได้ด้วย อย่างนั้นวัตถุก็เป็นนิพพานได้ มันเป็นไปไม่ได้ แต่เพียงแต่ว่าในพระไตรปิฎกมี แล้วคนที่ไปอ่านแล้วตีความอย่างไร เข้าใจอย่างไร เบี่ยงเบนไปหมดเลย

นี่ก็เหมือนกัน พระพุทธเจ้าเปรียบเทียบให้ฟัง เปรียบเทียบให้เห็น ก็เอ็งอยากรู้ เอ็งอวดว่าเอ็งมีความรู้มาถามข้า ข้าก็พูดให้เอ็งฟัง เอ็งจับแล้วเอ็งก็ตีความไปอีกเรื่องหนึ่งเลย นี่พูดถึงว่าถ้าคนไม่เป็น ถ้าคนเป็นไม่มีปัญหาอย่างนี้ มันก็เลยจบ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขาถามมันยํ้าตรงนี้ สิ่งที่เขาเห็นมันเป็นจริงหรือเปล่า เป็นจริงหรือไม่เป็นจริง ทั้งๆ ที่ว่าเวลาเขาบอกเลยนะ เวลาเขาปฏิบัติไปแล้ว เขาฟังเทศน์ไปแล้ว พอปฏิบัติได้ สิ่งที่หลวงพ่อพูด เขาบอกว่าในครั้งแรกผมก็นึกทันทีว่าที่หลวงพ่อพูดมันจริงหรือไม่จริง เวลาเขาฟังทีแรกไง แต่พอปฏิบัติแล้วมันจะรู้ด้วยความเห็นของตนเลย สิ่งที่หลวงพ่อพูดจริงแท้ๆ เวลาเขาพูด นี่เวลาปฏิบัติไป

เวลาปฏิบัติไปแล้วมันจะตามรอยกันไป องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปฏิบัติมาจนสิ้นกิเลสไปแล้ว เทศนาว่าการได้ปัญจวัคคีย์ ได้ยสะ ได้ชฎิล ๓ พี่น้อง พระอรหันต์ทั้งนั้น

นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์เราท่านปฏิบัติถ้าเป็นจริงขึ้นมามันจะได้จริงขึ้นมา แต่ต้องเป็นจริง ถ้าจริงแล้วไม่ออกนอกลู่นอกทาง จะไม่มีสิ่งใดทําให้เสียหายเลยถ้ามันเป็นจริง ธรรมะ ธรรมเหนือโลก มันเหนือโลกเหนือสงสาร มันมีอะไรในโลกนี้จะมีค่าเท่ากับธรรมอันนั้น แล้วถ้ามันเห็นธรรมอันนั้นแล้ว ธรรมเหนือโลก

แล้วเราฟังธรรมๆ ก็เพื่อเหตุนี้ ไว้ประดับสติปัญญาของเรา แล้วถ้าใครปฏิบัติแล้วให้ขวนขวาย ให้มันเป็นความจริงขึ้นมา ให้เป็นประโยชน์กับผู้ที่ปฏิบัตินั้น เอวัง