คํานํา

สุขที่จริง สุขที่ใจ สุขอื่นใดยิ่งกว่าความสงบไม่มี สุขถึงที่สุดวิมุตติสุข มีในศาสนาพุทธเท่านั้น ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต เมตตาตอบธรรมะแม้ปัญหาเด็กวัยรุ่น เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ท่านสอนให้ใจใหญ่ ไม่คับแคบ ให้รักษาใจ มีศีล มีสมาธิ ฝึกหัดใช้ปัญญา เมื่อใจยิ่งใหญ่ให้อภัยได้หมด ดังพระเจ้าอโศกมหาราชทรงมุ่งทําสงครามแต่เลื่อมใสพระพุทธศาสนาได้หันมาเผยแผ่ธรรม

ในการปฏิบัติศีล สมาธิ ปัญญา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เน้นศีลต้องสะอาดบริสุทธิ์ เรื่องของถวายพระประธาน ของไหว้เจ้า ของเป็นเดน ถวายพระไม่ได้ พระฉันเป็นอาบัติ เว้นแต่ไม่รู้ ส่วนพระที่รู้จะเคารพพระพุทธเจ้าจะรักษาพระวินัยยิ่งชีวิตจะไม่ยอมฉัน เรื่องพระยืนให้พรคนใส่บาตรก็เป็นอาบัติ แต่พระทําตามๆ กันมา จนสังคมเชื่อตามกัน

การเกิดเป็นมนุษย์พบพุทธศาสนาแล้วได้ปฏิบัติ ไม่เสียชาติเกิด ร่างกายต้องการอาหารปัจจัยเครื่องอาศัย แต่ใจต้องการธรรม รายที่ใจเป็นสมาธิธรรม เป็นสุขที่จริง สุขที่ใจ สุขจากใจ ไม่ใช่สุขจากเงินทอง ยศถาบรรดาศักดิ์ ฯลฯ ในการปฏิบัติ ไม่ง่ายไม่ยาก ไม่ให้หวังผล ให้ถวายเป็นพุทธบูชา โดยต้องมีสติ สมาธิจึงเป็นสัมมาสมาธิ ไม่ใช่มิจฉาสมาธิ และต้องยึดคําหลวงปู่มั่น อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ เมื่อปฏิบัติธรรม สมควรแก่ธรรม ย่อมเข้าถึงสัจธรรม เป็นวิมุตติสุข สุขที่จริงในใจ

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
พฤษภาคม ๒๕๖๗

หลวงตาท่านเดินจงกรมจนเลือดออกฝ่าเท้า
พระโสณะเดินจงกรมจนทางจงกรมมีแต่เลือดไปทั้งนั้นเลย
นี่เวลาเขาบวชมาเขาบวชมาเพื่อความมุมานะ
เขาบวชมาเพื่อเร่งความเพียร บวชมาเพื่อจะต่อสู้กับกิเลส
แล้วกิเลสมันเป็นนามธรรมที่มองไม่เห็นด้วย
บวชมาเพื่อเอาชนะตัวเอง ความบวชที่ยิ่งใหญ่ของเขา

๑

ใจใหญ่

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๔ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทําไมเราต้องให้อภัย”

หลวงพ่อ : มันเรื่องปัญหาเด็กไง เด็กวัยรุ่น

ถาม : ผมเป็นเด็กอายุ ๑๔ ย่าง ๑๕ ที่มีปัญหาเยอะมาก มีเรื่องกับคนอื่น ผมมีเรื่องกับเพื่อนของเขา แต่เขาออกตัวให้ แถมยังพูดคําสร้อยท้าทายว่าไม่กลัวหรอก ผมอยากวิ่งเข้าไปต่อยหน้ามากเลยครับ แต่แม่ก็สอนตลอดว่าอย่ามีเรื่องเลย มันไม่ดี แต่เขาอยากมีเรื่องกับเรา เราควรจะให้อภัยเขาไหมครับ หรือทําให้เขาเจ็บตัว

ตอบ : นี่พูดถึงปัญหาวัยรุ่นเนาะ ปัญหาวัยรุ่น วัยรุ่นพลังงานเยอะมาก เด็กแว้น เด็กที่มันมีปัญหามันก็เกิดจากวัยรุ่น ถ้าวัยรุ่นแล้วทางรัฐบาลเขาจะให้เล่นกีฬา ถ้าเด็กวัยรุ่นมันหัดเล่นกีฬา มันเพิ่มทักษะชีวิต แล้วมันยังทําประโยชน์ของมันนะ ฉะนั้น ถ้าวัยรุ่นไม่มีทางออก เขาพยายามขับดันของเขา ความขับดันของเขา ฉะนั้น เวลาวัยรุ่นเขาไปเจอกัน เวลามันมองหน้ากันก็ไม่ได้ มองหน้ากันน่ะหาเรื่องเลย ทุกอย่างมันเป็นไปตามประสาเด็ก ถ้าประสาเด็ก

“ผมเป็นเด็กอายุ ๑๔ ย่าง ๑๕”

อายุ ๑๔-๑๕ สมัยเราเป็นเด็กอายุ ๑๔-๑๕ เราจะมีความคิดอย่างไร เราก็มีความคิดอย่างนั้นน่ะ เพราะโลกของเด็กไง ในโลกของเด็กก็ความคิดของเขา ถ้าความคิดของเขา แล้วเด็กมันต้องการการยอมรับ เพราะการเลี้ยงดูมาตั้งแต่ทารก ตั้งแต่เด็กน้อย ทุกอย่างพ่อแม่ให้หมดเลย ก็อยากจะให้พ่อแม่ชมว่าเราเป็นคนดี เรามีความสามารถ เด็กมันต้องการการยอมรับๆ ธรรมชาติของเด็ก ถ้าธรรมชาติของเด็ก

ฉะนั้น พอธรรมชาติของเด็กมันส่งออกด้วยความรุนแรง ถ้าส่งออกด้วยความรุนแรง ความที่จะให้เข้าใจเรื่องอย่างนี้ได้มันเข้าใจได้ยาก พอเข้าใจได้ยาก สิ่งที่เข้าใจได้ยากจะทําแล้วแบบว่ามันมองมุมเดียวไง

ดูสิ เวลานํ้าป่ามา เราเคยไปเที่ยวป่านะ ไปติดนํ้าป่า ก้าวก้าวหนึ่ง ขึ้นมาเป็นศอกๆ เลย หนีไม่ทันหรอก อยู่ในป่านะ เสียงนํ้าไหลมา เพราะเราไม่มีประสบการณ์ไง เสียงนํ้าป่ามานะ ในความรู้สึกของเรา เพราะเราเป็นคนเมืองไง เฮ้ย! เฮลิคอปเตอร์ใครมาวะ เสียงเหมือนใบพัดเครื่องบิน ผับๆๆๆ

มันรุนแรงนะ นํ้าป่ามันไหลผ่านป่ามา มันซัดมา ป่านี้ราบไปหมดเลย ไอ้เราก็นั่งฟังอยู่นะ ไม่รู้หรอก แต่พอนํ้าเริ่มมา เห็นนํ้ามา เราจะก้าวหนี พอก้าวหนีขึ้นมาก้าวหนึ่ง อู้ฮู! มันขึ้นไปเป็นศอก หนีไม่ทัน ไปติดกับนํ้าป่าอยู่ ๓-๔ ชั่วโมง เกือบตาย

อันนี้พูดถึงเวลาว่านํ้าป่ามันรุนแรงไง เราเปรียบเทียบถึงอารมณ์ของวัยรุ่น อารมณ์การส่งออกมันรุนแรง ทีนี้ความรุนแรงแล้วเราจะยับยั้ง เราจะบอกให้เขาได้คิดนี่ยากมากเลย

ฉะนั้น พอให้ได้คิด ให้ได้สํานึก มันเป็นความยากมาก แต่ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นแบบนี้ เพราะเราเป็นวัยรุ่นมาก่อน เราเป็นวัยรุ่นมาก่อน เราอยู่ในสังคมวัยรุ่น ประสาวัยรุ่นมันก็รุนแรงพอสมควร แล้วเราบวชแล้วเรากลับมาเยี่ยมบ้าน พวกเพื่อนๆ เขาก็มาเยี่ยมเยียนกัน ก็พูดถึงปัญหานี้ เขาคุยกันเองไง บอกเดี๋ยวนี้เพื่อนคนนี้จะไปหาเรื่องคนนู้น ไปหาเรื่องคนนี้ เราก็เตือนเพื่อนบอกว่าอย่าไปทําอย่างนั้นนะ

เพื่อนมันย้อนกลับไง เมื่อก่อนเอ็งน่ะเป็นหัวหน้าเลย เอ็งพาทําทั้งนั้นเลย มันถามกลับอย่างนี้เลยนะ

เราบอก อ้าว! ก็ตอนนั้นกูยังไม่ได้บวชเว้ย กูยังไม่มีปัญญาไง ตอนนี้กูมีปัญญาแล้วนะ

นี่เวลาเจอมันเจอปัญหาอย่างนี้ เพราะตอนนั้นเราก็เป็นแบบนั้นน่ะ เราจะบอกว่า ถ้าเราไม่ได้ศึกษา เราไม่ได้ฝึกหัดมาเลย เรามีความรู้สึกนึกคิดอย่างนั้น อารมณ์อย่างนั้นมันก็เป็นอารมณ์ของพวกเราด้วย

แต่ถ้าเราพัฒนาของเราแล้วนะ เราพัฒนาแล้ว เราเห็นโทษของมันแล้ว แล้วเรามาปฏิบัติของเราแล้ว เราจะเห็นเลย เห็นว่าถ้าทําอย่างนั้นน่ะมันมีแต่ความผิดพลาด มีแต่ความผิดหมดเลย คนทําก็ผิด คนได้รับผลกระทบก็ผิด พ่อแม่ของทั้งสองฝ่ายก็ผิด เจ้าหน้าที่ที่จะต้องเข้ามาสืบสวนสอบสวนก็เป็นภาระ เราทําคนเดียวนะ แค่เราเป็นคนเริ่มทํา มันมีผลเป็นลูกโซ่ไปกระทบกระเทือนกันไปหมดเลย

แต่ถ้าเรามีสติปัญญายับยั้งของเราได้ นี่ไง ถ้าคนที่มีสติมีปัญญา แล้วถ้าเห็นโทษของการที่ว่าเราขาดสติคนเดียว แล้วเราทําปัญหาไป กระทบกระเทือนไปเป็นวงกว้างไปหมดเลย แล้วทุกคนจะมีผลกระทบไปหมดเลย ไอ้นี่ผลกระทบทางโลกนะ ที่เราเห็นๆ กันนะ

แต่ถ้าผลกระทบทางธรรม เขาถามว่า ทําไมต้องให้อภัย ทําไมต้องให้อภัยล่ะ

เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวรนี่สําคัญมาก องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ไง เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร คนที่มันจะจองเวรจองกรรมกันมันมีเวรมีกรรมกันมาอยู่แล้ว อย่างวัยรุ่น ทําไมเอ็งต้องเป็นกลุ่มนั้น ทําไมต้องเป็นกลุ่มนี้ แล้ว ๒ กลุ่มนี้จะมีปัญหากันหมด

ดูสิ ซอย ๕ กับซอย ๖ ซอย ๕ ก็กลุ่มหนึ่ง ซอย ๖ ก็กลุ่มหนึ่ง เกิดมาตั้งแต่เป็นวัยรุ่นนะ จนอายุมากขึ้นมา เขาต้องประหัตประหารกันทั้งชีวิตเลย ส่วนใหญ่มันจะมีวัยรุ่นประจําซอย แล้วซอย ๕ กับซอย ๖ แล้วก็มีปัญหากันมาทั้งชีวิต มันแปลกไหม

นี่เราจะย้อนกลับมาว่า เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร มันต้องมีเวรมีกรรมกันมาต่อกันมันถึงมาเกิดสภาวะแบบนั้น แล้วจะต้องให้ทั้งชีวิตเลยจะต้องมากระทบกระเทือนกันไปทั้งชีวิตเลย แล้วก็ยังส่งต่อให้รุ่นต่อๆ ไปนะ “มึงจําไว้นะ มึงต้องมีศักดิ์ศรีนะ ซอยเรามีชื่อเสียงนะ ซอยเรามีมาตรฐานนะ ซอยเรา” มันส่งความแค้นต่อเป็นรุ่นๆ ไปเลย แล้วทําไมเราต้องไปเกิดในสภาพแบบนั้นน่ะ นี่ไง กรรมเก่ากรรมใหม่ไง มันมีที่มาที่ไปทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนตรงนี้

เราจะบอกเลยนะ คนที่ให้อภัยได้ต้องใจยิ่งใหญ่ ถ้าใจเล็ก ใจคับแคบ มันก็อย่างที่ว่า ใจเล็ก ใจคับแคบ คิดได้แค่นั้นไง ที่ว่ารุ่นใหญ่ส่งให้รุ่นต่อๆ มาไง “พวกเรามีศักดิ์ศรีนะ มันเป็นศักดิ์ศรีประจําหมู่บ้านเรานะเว้ย”

มันเป็นศักดิ์ศรี แต่ไม่ได้คิดเลยนะว่าความดีงาม ความดีงาม สิ่งที่เป็นธรรมเป็นศักดิ์ศรี ถ้าศักดิ์ศรีอย่างนี้ต้องศักดิ์ศรีของพระเจ้าอโศกมหาราช

พระเจ้าอโศกมหาราชส่งสมณทูต สิ่งที่ธรรมทูตออกไปเป็นสาย ๙ สาย ท่านคิดไง จน ๒,๐๐๐ กว่าปี สิ่งที่โลกได้รับความร่มเย็นเป็นสุขได้มาจากไอเดียของพระเจ้าอโศกมหาราช ท่านได้คิดของท่าน ท่านได้ทําของท่าน ท่านได้เผยแผ่มาแล้วมันตกผลึกในสังคม นี่! นี่ถ้าพูดถึงศักดิ์ศรีต้องเป็นศักดิ์ศรีอย่างนี้

ถ้าศักดิ์ศรีเป็นคุณงามความดี ศักดิ์ศรีเพื่อความร่มเย็นเป็นสุข ศักดิ์ศรีเพื่อความสงบระงับของโลก นั่นคือศักดิ์ศรีอย่างนี้ ใช่ แต่ศักดิ์ศรีตีหัวกัน ศักดิ์ศรีทําลายกัน อย่างนี้ไม่ใช่ศักดิ์ศรี มีแต่บาดแผล มีแต่เข้าโรงพยาบาล หมอเย็บ ศักดิ์ศรีอะไรของเอ็ง นี่เป็นความคิดไง

ฉะนั้น เราจะบอกว่า สิ่งที่จะทําสิ่งนี้ได้มันต้องจิตใจที่ยิ่งใหญ่ ถ้าจิตใจที่ยิ่งใหญ่มันต้องมีการฝึกหัด เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงสอนเรื่องทาน เรื่องทานถ้าเรามองผิวเผินนะ มันก็คือการให้ แต่ถ้าเรื่องทานถ้ามองให้ลึกซึ้งนะ เรื่องทานคือการดัดแปลงหัวใจของสัตว์โลก

ทีนี้พอดัดแปลงหัวใจของสัตว์โลก มันธรรมดาใช่ไหม เพราะธรรมดาของคนเวลาคนทําบุญกุศลด้วยหน้าด้วยตา ทําบุญกุศลแล้วเพื่อจะเอาคุณงามความดี อันนั้น เห็นไหม ทานเขาให้ดัดแปลงกิเลส ดัดแปลงให้หัวใจมันพัฒนา ให้จิตใจมันยิ่งใหญ่ ให้จิตใจมันพัฒนา ไอ้นี่ไปทําทาน ไปทําบุญกุศลแล้วยังจะไปอยากได้อยากดี อยากหน้าใหญ่ใจโต ยังอยากขึ้นไปอีก นี่กิเลสก็ซ้อนเข้ามาอีก

แต่ถ้าโดยธรรมชาติของทั่วไป ทานนี่นะ เขาจะพัฒนาหัวใจของสัตว์โลกนะ พัฒนานะ แล้วถ้าทานที่มหาศาลคือทานทําบุญทิ้งเหว ในหลวงปิดทองหลังพระ ทานแท้ๆ คือปิดทองหลังพระ เพราะการปิดทองหลังพระคือพัฒนาหัวใจ คําว่า “ปิดทองหลังพระ” ไม่มีใครรู้กับเราใช่ไหม ไม่มีใครรับรู้ในการทําบุญกุศลของเราใช่ไหม ถ้าทานที่ยิ่งใหญ่คือปิดทองหลังพระ

แล้วในอุดมการณ์ของเรา ปิดทองก้นพระ ถ้าจะทําคุณงามความดี เราไม่ให้ใครรู้ เราพยายามทําใต้ดินนะ เพราะเราดูแบบมาจากหลวงตา

หลวงตา สมัยเราอยู่กับท่าน ท่านทําคุณงามความดีใต้ดินทั้งนั้นน่ะ ก่อนที่จะออกมาโครงการช่วยชาติฯ ท่านแบกโลก ท่านช่วยโลกมาเยอะ แต่ไม่มีใครรู้หรอก แล้วท่านบอกว่าไอ้ที่รู้ๆ นั่นน่ะ ไอ้นั่นน่ะอยากดังอยากใหญ่ อยากมีหน้ามีตา

แต่ถ้ามันเป็นความจริง ถ้ามันจริงต้องไม่ให้มีใครรู้เลย แล้วต้องห้ามให้ใครรู้ด้วย ถ้าเอ็งให้ใครรู้ได้แสดงว่าเอ็งไม่แนบเนียน เอ็งทําไม่เป็น เอ็งไม่ใช่ผู้มีปัญญาแท้

ผู้มีปัญญาแท้นะ เขาทําไม่ให้ใครรู้เลย นั่นน่ะบุญที่แท้จริง บุญที่ยิ่งใหญ่ ฉะนั้น ปิดทองหลังพระ ถ้าทําอย่างนี้ ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อันนี้ประเสริฐมาก

อุบายของการให้ทานๆ การให้ทานคือการดัดแปลงหัวใจของตนนี้อันดับ ๑ อันดับ ๒ สังคมได้การเสียสละ สังคมได้รับทรัพยากรนั้น สังคมนั้นจะอยู่อาศัยกันด้วยความราบรื่น นี่สังคมมันจะดีขึ้น ถ้าสังคมดีขึ้น ไอ้นั่นเป็นผลของสังคม นั่นเป็นผลของวัตถุนะ แต่ผลจริงๆ มันผลของบุญนะ ผลของบุญคือหัวใจของสัตว์โลก หัวใจของคนที่ดีงาม

หัวใจที่ดีงาม ทาน ถ้าทานที่สะอาดบริสุทธิ์ ทานที่เป็นบุญจริงๆ มันทานอย่างนี้ ปิดทองหลังพระ ทําคุณงามความดีแล้วไม่ต้องให้ใครรู้ ไอ้ที่ทําบุญแล้วอยากให้ใครรู้ ทําบุญแล้วหน้าใหญ่ใจโตนั่นน่ะ ไอ้นั่นน่ะกิเลสมันซ้อนมา นั่นน่ะกิเลสมันหลอกลวงมา

ฉะนั้น เวลาของเรา นิสัยเราเป็นแบบนี้ ใครทําบุญกุศลถึงวางไว้ๆๆ ความยิ่งใหญ่มันอยู่ที่ใจเอ็งนั่นน่ะ ตั้งแต่เอ็งคิด เอ็งอยากให้ แล้วให้มาแล้ว สิ่งที่ให้มามันเป็นประโยชน์ไม่เป็นประโยชน์ ถ้าเป็นประโยชน์ สรรพสิ่งทุกอย่างเป็นประโยชน์หมดล่ะ คนที่รับ ผู้ที่มีปัญญา นี่หัวใจที่ยิ่งใหญ่เขาเสียสละนะ แล้วเราเป็นผู้ที่บริหาร เราจะเอาของนี้มาทําให้มันสุรุ่ยสุร่ายได้อย่างไร เราทําเพื่อประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ ถ้าทําแบบนี้ นี่การฝึกหัด

ทีนี้การฝึกหัด เขาบอกว่า ทําไมต้องให้อภัย

ให้อภัยไม่ได้หรอก กิเลสมันท่วมหัว ทิฏฐิมานะให้อภัยใครไม่ได้ เสียศักดิ์ศรี เสียความเป็นมนุษย์ มนุษย์ต้องควงปืนสองกระบอก ยิงทั่ว นั่นน่ะมนุษย์ มนุษย์ที่แท้จริงน่ะ แล้วมันจะยอมใคร มันยอมใครไม่ได้หรอก

แต่ถ้ามันได้ฝึกหัดอย่างนี้นะ ฝึกหัดหัวใจนะ ถ้าหัวใจมันยิ่งใหญ่ หัวใจมันต้องใหญ่ ถ้าหัวใจมันต้องใหญ่ เรารู้เท่าอารมณ์เราเอง

อย่าดูถูกความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้านะ พระอริยเจ้าเป็นพระโสดาบัน พระสกิทาคามี พระอนาคามี เป็นพระอรหันต์ ท่านรู้ถึงผลกระทบไง ขันธ์ที่สะอาดบริสุทธิ์ถ้ามันกระเพื่อม ท่านรู้แล้ว ความคิดนี้มันคิดดีหรือคิดชั่ว ถ้ามันคิดดี พูดออกไปแล้วมันกระทบกระเทือนใครบ้าง ท่านไม่พูดนะ ความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้านี่สุดยอดมาก

ดูหลวงปู่ลีเราสิ ไปเถอะ ท่านนิ่งเฉย ไม่ใช่ไม่รู้นะน่ะ นั่นน่ะสุดยอดเลยล่ะ ความนิ่งอยู่ของพระอริยเจ้ามันรู้จบโลกธาตุ รู้รอบ รู้ทั้งใจเราและใจเขา รู้จบกระบวนการ แล้วนิ่งอยู่ เห็นไหม นี่ใจที่ยิ่งใหญ่

แต่ใจพวกเรามันมีแต่กิเลส ใจของเรายังอยากให้คนชม อยากให้คนว่ากูดี ถ้าอยากให้คนว่ากูดี เราจะให้อภัยใครได้ล่ะ แต่ถ้าใจที่ยิ่งใหญ่จะเป็นแบบนั้น ใจที่จะให้อภัยได้ใจต้องใหญ่ พอใจต้องใหญ่

ย้อนกลับมาผู้ถามอายุ ๑๔-๑๕ ไง อย่างที่ว่าถ้าทําไปแล้วมันผลกระทบกระเทือนถึงใคร

อนาคตนะ อนาคตของเรา เราต้องมีการศึกษา อนาคตของเรา เราต้องมีหน้าที่การงาน อนาคตของเรา เรามีพระอรหันต์ในบ้าน เรามีพ่อมีแม่ พ่อแม่ให้ชีวิตเรามา ให้ชีวิตเรา ส่งเสียเรามีการศึกษา พ่อแม่ขวนขวายหาเงินหาทองส่งให้เราศึกษา แล้วพ่อแม่หวังเพื่อให้เรายืนในสังคมได้ พ่อแม่หวังให้ลูกเจริญงอกงามทั้งนั้นน่ะ

พ่อแม่จริงๆ แล้วไม่ได้หวังพึ่งลูกหรอก แต่มันเป็นหน้าที่ มันเป็นหน้าที่ความกตัญญูของเรา ถ้าเราประสบความสําเร็จ เรามีหน้าที่การงานแล้วเราจะค่อยอุปัฏฐากดูแลพ่อแม่ของเรา ถ้าอุปัฏฐากดูแลพ่อแม่ของเรา นี่คือหน้าที่อนาคตที่เราจะต้องรับผิดชอบ

แล้วเราไปทําของเรา เราไปมีปัญหา ชกหน้ามันเลย เขาบอกว่าเขาอยากชกหน้ามันมากเลย อยากชกหน้ามันมาก

มันมีประวัติในการศึกษานะ แล้วถ้ามีผลรุนแรงขึ้นมา อนาคตการศึกษามันก็จะมีปัญหา ถ้ามีปัญหา นี่คือปัญหาทั้งนั้นน่ะ นี่คืออะไร นี่คือความไม่รู้ คืออวิชชา จะบอกว่าโง่ก็ได้

แต่ถ้ามันฉลาด ฉลาด เราให้อภัย พอให้อภัยปั๊บ ถ้าในปัจจุบันนี้เขามีการถ่ายคลิปไง ถ้ามีปัญหาขึ้นมาแล้วเราเป็นคนคุมเกม เราเป็นคนจัดการให้มันถูกต้องดีงามนะ ถ้าเขาถ่ายคลิปไปลงในเว็บไซต์นะ เดี๋ยวชื่อเสียงเอ็งจะดัง พรุ่งนี้ดังทันทีเลย นี่เพราะอะไร นี่เพราะปัญญาไง นี่เพราะจิตใจเรายิ่งใหญ่ไง ถ้าจิตใจเรายิ่งใหญ่ เราให้อภัยได้ไง

แต่ถ้ามีการกระทบกระเทือนกัน ดูสิ นักเรียนทะเลาะกัน เขาถ่ายคลิปไปออกทีวี ถ่ายคลิปออกเว็บไซต์ อู้ฮู! สุดท้ายนะ เรื่องที่จะไม่เป็นเรื่องเลย เจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบ เจ้าหน้าที่ต้องไปจับ เจ้าหน้าที่นะ แล้วกระทบกระเทือนถึงเรียกผู้ปกครองมา ผู้ปกครองมีปัญหาแล้ว

เห็นไหม ใจคับแคบ ใจคับแคบเพราะใจกลัวเสียหน้า กลัวว่าเราจะสู้เขาไม่ได้ ถ้าจิตใจที่ยิ่งใหญ่นะ เรายิ่งใหญ่ในตัวเรา

เสียงนกเสียงกา เพื่อนฝูงล้อหมดเลย เพื่อนเฮๆ เลย ยุให้เราต่อยกัน ยุให้เรามีเรื่อง แล้วเพื่อนมันรับผิดชอบอะไร เพราะเราไม่ทํา เพื่อนบอกว่าเอ็งหน้าตัวเมีย เอ็งไม่กล้าสู้คน จิตใจคันแล้ว ไม่สู้ไม่ได้แล้ว หันหน้าไปจะล่อเขาเลย นี่จิตใจคับแคบไง ใครเหน็บใครแนมไม่ได้ไง

จิตใจที่ยิ่งใหญ่ ถ้าเรายิ่งใหญ่นะ เราอยู่เฉยๆ เพื่อนจะยุใครมันเรื่องของเขา ถ้าสุดท้ายแล้วถ้าเขาทําไม่ได้ เราค่อยบอกเพื่อนทีหลังนะ พอเพื่อนมารู้ทีหลังนะ เราจิตใจที่ยิ่งใหญ่กว่า ยิ่งใหญ่กว่า เราคุมเพื่อนเราได้ด้วย ฝ่ายตรงข้ามถ้ามันเห็นอย่างนั้นมันจะยอมรับด้วย นี่พูดถึงว่าทําไมต้องให้อภัย

เราจะบอกว่า การให้อภัยได้นะ ดูสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้อภัยหมดล่ะ ให้อภัยเขานะ แล้วไม่ตอบโต้ด้วย สิ่งที่ไม่ตอบโต้นะ สิ่งที่ไม่ตอบโต้ บาปอกุศลของเขามหาศาลเลย

ในสองฝ่ายมีอาวุธหรือว่ามีกําลังที่พอจะปะทะกันได้ ปะทะกันนี่เสมอภาค ผู้ที่มีกําลังมากกว่าทําลายผู้ที่มีกําลังน้อยกว่า เขาถือว่าไม่ใช่ลูกผู้ชาย รังแกคนอ่อนแอกว่า ผู้ที่มีกําลังกว่าไปรังแกสตรีเพศ รังแกผู้หญิง สังคมติฉินนินทา

แต่ผู้ที่มีปัญญายับยั้งความคิดของตนได้ ยับยั้งความคิดของตนได้แล้วควบคุมปัญหาได้ จัดการปัญหาได้ ดูแลได้ นี่ยิ่งใหญ่ จิตใจที่ยิ่งใหญ่ไง

นี่พูดถึงการให้อภัยนะ การให้อภัย ภาษาเราเลยนะ ธรรมะที่สูงส่ง เพียงแต่ว่าโลกมองกลับ มองว่าหน้าตัวเมีย ไม่กล้าสู้ เหมือนพระเลย เวลามาบวชพระ “จนตรอกใช่ไหมถึงมาบวชพระ เลี้ยงชีพไม่ได้แล้วสิค่อยมาบวชพระ” ถ้าคนจิตใจตํ่าต้อยเขาคิดอย่างนั้น บวชหนีทุกข์มาเพื่อจะมาเสวยสุขในศาสนา

แต่ถ้าพูดถึงผู้ที่มีปัญญานะ ผู้ที่มีปัญญา พ่อแม่มีลูกคนเดียว พ่อแม่ไม่อยากให้บวช เขาอยากบวชใจจะขาด ทรัพย์สินทางโลกมหาศาล เขาก็อยากจะบวชของเขา คนที่จิตใจที่เขาบวชเพื่อพ้นทุกข์ เขาบวชเพื่อประพฤติปฏิบัติ เวลาบวชมาแล้วไม่ใช่บวชมานั่งกินนอนกินไง บวชมาแล้วนะ โอ้โฮ! เขาฝึก เขาขวนขวาย เขาพยายามฝึกหัดภาวนาของเขา เขาสู้กับกิเลสของเขา เขาอดอาหารของเขา เขาเดินจงกรมของเขา

หลวงตาท่านเดินจงกรมจนเลือดออกฝ่าเท้า พระโสณะเดินจงกรมจนทางจงกรมมีแต่เลือดไปทั้งนั้นเลย นี่เวลาเขาบวชมาเขาบวชมาเพื่อความมุมานะ เขาบวชมาเพื่อเร่งความเพียร บวชมาเพื่อจะต่อสู้กับกิเลส แล้วกิเลสมันเป็นนามธรรมที่มองไม่เห็นด้วย บวชมาเพื่อเอาชนะตัวเอง ความบวชที่ยิ่งใหญ่ของเขา

แต่เขาบอก “ไม่มีจะกินใช่ไหมถึงมาบวช อยู่โลกไม่ได้ โลกเขาบีบบี้สีไฟแล้วหนีมาบวช” นี่เวลาเขาคิดกันไป เวลาเขาพูดอย่างนี้ปั๊บ พระก็เลยไม่มีบวช พระไม่กล้าบวช พระก็เลยไม่มีในประเทศไทย แต่นี่พูดถึงคนที่เขาดียังมีไง

นี่พูดถึงว่าทําไมต้องให้อภัย

คําว่า “ให้อภัย” การให้อภัยคือว่าคนที่มีธรรม คนที่สูงส่งกว่าให้อภัยคนจิตใจที่ตํ่าต้อย จะมีอายุมากหรืออายุน้อยไม่สําคัญ สําคัญที่มีสติมีปัญญาระลึกได้หรือไม่ ถ้าไม่มีสติปัญญาระลึกได้ นั้นเขายังเป็นทารกอยู่ ถึงอายุขัยมาก มีอายุมาก อายุชราครํ่าคร่า แต่พฤติกรรมวุฒิภาวะในจิตยังอ่อนแอ ยังเป็นทารกอยู่ ให้อภัยใครไม่ได้ ทําสิ่งใดไม่ได้ แต่ผู้ที่มีสติมีปัญญา แม้แต่จะเป็นเด็กน้อย แต่ถ้ามีสติปัญญารับรู้สิ่งนี้ได้

ในปัจจุบันนี้คนที่แบบว่าจะช่วยคนทุกข์คนยาก เห็นคนมีปัญหาเข้าไปช่วย นี่จิตใจเขาช่วยได้ คนไม่ทอดธุระ สังคมอย่างนี้เป็นสังคมให้สุขสงบ สังคมที่อบอุ่นน่ะ แต่สังคมที่ไม่มีสิ่งใดมันก็ทุกข์ก็ยากไป นี่พูดถึงว่าถ้าทําได้นะ ถ้าทําได้ ฉะนั้น ทําได้มันต้องเป็นธรรมจริงไง แต่ตอนนี้มันเป็นพวก ๑๘ มงกุฎ ตั้งมูลนิธิเพื่อจะช่วยเหลือโลก แล้วก็เที่ยวเรี่ยไร เที่ยวหลอกลวง มันมีร้อยแปด

ฉะนั้น เราจะทําคุณงามความดีของเรา ปิดทองหลังพระ แล้วถ้าเราทําได้มากได้น้อยแค่ไหนเราก็ทําของเราตามแต่ความสามารถของเรา แล้วเราก็มีสติปัญญาของเรา

ใครๆ ก็อยากทําคุณงามความดีทั้งนั้นน่ะ ถ้าใครมีกําลังที่ทําคุณงามความดีได้มากน้อยแค่ไหนก็ทําของเขา ถ้าเรามีสติปัญญา เราก็จะทําคุณงามความดีของเรา เราไม่ต้องการให้ใครมาชักนํา ถ้ามันไว้ใจได้ อะไรได้ นั่นอีกเรื่องหนึ่งนะ ถ้ามันไว้ใจไม่ได้ ไม่ต้องไปยุ่งกับเขา

นี่เราจะบอกว่า ถ้าพูดส่งเสริมกันอย่างนี้ไง ทําดีๆๆ ไอ้พวกนั้นก็จะไปตั้งเลย “มาเลย ที่นี่ทําดี มาได้เลย ที่นี่ทําความดี” อย่างนั้นเราไม่เข้าไปยุ่งกับเขา มันต้องมีปัญญาไง ถ้ามีปัญญาแล้วเราก็ไม่เป็นเหยื่อของโลกไง

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าทําไมต้องให้อภัย

การให้อภัยคือการชนะกิเลสของตัว ว่าอย่างนี้เลยนะ การให้อภัยเขาคือชนะทิฏฐิมานะของตน ความยึดมั่นถือมั่นตัวตนที่ยิ่งใหญ่ ถ้ามีสติปัญญา เราชนะตัวตนของเรา เราชนะตัวตนของเราได้ เราถึงให้อภัยคนอื่นได้

การที่เราเอาชนะตัวตนของเราได้ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ หรอก แสนยาก ถ้าเราเอาชนะเราได้ เอาชนะตัวเราได้ เอาชนะทิฏฐิมานะของเราได้ เราก็ให้อภัยเขา

แล้วภาษาเรานะ ถ้าวันไหนเขาระลึกได้ เขาคิดได้นะ เขาจะคิดถึงว่า เพราะเราสามารถทําให้เขาเจ็บปวดได้ เราสามารถทําให้เขาเสียหายได้ แต่เราไม่ทํา เราให้อภัยเขา ให้อภัยเขา ที่เขาทําสิ่งใดมาเขาอาจจะคิดไม่ถึงก็ได้ รู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็ได้ ทําผิดพลาดก็ได้ เรื่องของเขา แต่ถ้าเขาตั้งใจจะทําเรา อันนั้นก็กรรมของสัตว์ เพราะถ้าเขาตั้งใจทําเรา แล้วเราทําตอบสนองไป มันก็ต้องมีผลทางคดีต้องขึ้นโรงขึ้นศาลไปด้วยกัน

แต่ถ้าเราเป็นฝ่ายให้อภัยเขา แล้วถ้าเขาจะทําเรา เราเป็นผู้เสียหาย เราไม่ใช่พูดอย่างนั้น ถ้าผู้เสียหาย เราจะบอกว่ากรรมมันมีไง ไม่ใช่ว่าเราคิดดีแล้วเราจะสะอาดบริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีใครมาแตะต้องเราเลย มันไม่มี มันไม่มีหรอก เราจะผุดผ่องขนาดไหนมันก็มีคนมารังแกเราทั้งนั้นน่ะ ในโลกแห่งความเป็นจริง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้ “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอโดนโลกธรรมกระทบรุนแรง เธออย่าเสียใจ ให้มองดูเรา”

ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสิ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพระอรหันต์นะ เป็นผู้ที่มีฤทธิ์มีเดชนะ ยังโดนทําร้ายขนาดนั้น เพราะอะไร เพราะมีกรรมเก่าไง แต่กรรมเก่าก็ทําได้แค่วัตถุไง แต่ไม่สะเทือนใจองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหรอก มันเข้าถึงธรรมอันนั้นไม่ได้หรอก พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ จะเข้าถึงหัวใจอันนั้นไม่ได้หรอก นั่นน่ะนิพพานไปแล้ว แต่เศษของกรรมๆ เพราะร่างกายยังมีอยู่ สิ่งที่มันยังจับต้องได้มันมีผล มันกระทบน่ะ นี่ไง เราทําของเราเพื่อประโยชน์กับเรา

แต่จะบอกว่า ให้อย่างเราคิดให้เป็นผ้าขาว ให้สะอาดบริสุทธิ์ ไม่มีอะไรสิ่งใดมาทําให้เศร้าหมองเลย มันไม่มีอยู่ในโลกนี้หรอก ผ้าขาวมาแขวนไว้เดี๋ยวมันก็เลอะ ฝุ่นมันก็จับ มันไม่มีหรอกฝุ่นไม่มีอยู่ในโลกนี้

นี่ก็เหมือนกัน เราจะคิดให้ได้ดั่งใจเรามันไม่มี แต่เรารักษาใจเราดีกว่า เห็นไหม รักษาใจเรา เรามีศีล เรามีสมาธิ ฝึกหัดใช้ปัญญาให้ใจเรายิ่งใหญ่ ใจต้องใหญ่ พอใจต้องใหญ่ไปอยู่ที่ไหนเราอภัยให้เขาได้หมดเลย มันไปภาวนาที่ไหน เสียงกระทบกระทั่ง เสียงรบกวนอะไรก็ให้อภัยเขา

เว้นไว้แต่ถ้ามันเป็นสังคมที่ไม่ไหว สังคมที่ว่ามืดบอด เขาทําอย่างนั้นเราก็หนีเสีย เพราะว่าไม่ไหวๆ อย่างนั้นไม่ได้หรอก เราภาวนาไม่ได้หรอก มันอยู่ในสังคมอย่างนั้นน่ะ สังคมที่ว่าสังคมเหลวแหลก แล้วเราจะไปทนอยู่กับสังคมที่เหลวแหลก เว้นไว้แต่ถ้าเราไปปฏิบัติที่ไหนมีปัญหา เราก็หลบหลีกของเรา หลบหลีก หลบหลีกของเราไป นี่พูดถึงว่า ใจเราใหญ่แล้วเราไม่ไปเพ่งโทษใครทั้งสิ้น กรรมของสัตว์ มันเป็นกรรมของเขา

นี่เขาถามว่า ทําไมต้องให้อภัย แล้วเขาบอกว่า “แต่แม่ก็สอนตลอดว่าอย่าให้มีเรื่อง มันไม่ดี แต่เขาก็อยากมีเรื่องกับเรา”

เขาอยากมีเรื่องกับเราก็อย่างที่ว่านี่ไง มันไม่ถูกชะตา มีเวรมีกรรมต่อกันแล้วเห็นแล้วมันสะเทือนหมดนะ แต่ถ้ากรรมดีนะ เห็นแล้วมันถูกชะตานะ เออ! ไอ้นี่เพื่อนแท้ ถ้ากรรมดีนะ เออ! เจอเพื่อนแท้ เจอเพื่อนแท้ มันไปกันได้

คนเรานะ เพื่อนแท้ เพื่อนตายหายากนะ คนที่มีวุฒิภาวะทําบุญมาใกล้เคียงกันนี่หายากมาก ถ้ามีเพื่อนตาย มีเพื่อนแท้ อันนั้นถือว่าบุญกุศลนะ แต่ส่วนใหญ่แล้วมันก็จะมีความขัดแย้ง มีความเข้าใจผิด แล้วมันจะมีปัญหาไปหมดน่ะ

ฉะนั้น แม่สอนว่าอย่าให้มีเรื่องกับใคร แต่เขาอยากมีเรื่องกับเรา

แต่เขาอยากมีเรื่องกับเรา เราก็บอกกับผู้ใหญ่ เราบอกกับผู้ใหญ่ บอกครู บอกอาจารย์ปกครอง บอกต่างๆ ว่ามันมีปัญหาอย่างนี้ แล้วถ้าเขาช่วยปกป้องได้ก็ช่วยปกป้อง ถ้าเขาช่วยปกป้องไม่ได้ เราก็ใช้ปัญญาของเราพยายามพาชีวิตของเรานะ

ทําไมต้องให้อภัย

ให้อภัยเพราะเราเชื่อมั่นในพระพุทธเจ้า เราเชื่อมั่นในศาสดาของเรา ศาสดาของเราท่านสอนแบบนี้ สอนให้สัตว์ เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร แต่โลกมันจะจองเวรจองกรรมทั้งนั้นน่ะ

แล้วโลกนะ พูดถึงประสาโลกนะ โลก ถ้าจะเป็นผู้บริหาร ผู้นําประเทศต้องมีสติปัญญานะ เพราะเวลาการเมืองระดับโลก โอ้โฮ! มันเคี่ยวทั้งนั้นน่ะ แล้วเราจะไปซื่อๆ อยู่นี่

ซื่อ แต่ต้องทันโลก ผู้ปกครองต้องฉลาด ถ้าทางโลก ทางโลกเขาเรียกว่าพลิ้วๆ แบบว่าการตกลงข้อสัญญาระหว่างประเทศ ยึดครองประเทศนี่เราเสียหายนะ จะซื่อบื้อๆ เป็นผู้บริหารไม่ได้ ผู้บริหารต้องฉลาด แล้วต้องฉลาดแบบมีคุณธรรมด้วย

นี่พูดถึงนะ นี่พูดแบบนี้ปั๊บ วัยรุ่นไง เขาคิดแบบไม้บรรทัด หลวงพ่อบอกให้ซื่อสัตย์นะ เจออะไรฟ้องเขาหมดเลย

เดี๋ยวก็มีปัญหาไง ซื่อสัตย์แต่ต้องมีสติมีปัญญา กาลเทศะ มันมีกาละมีเทศะ มีควรไม่ควร มีต่างๆ โอ๋ย! ชีวิตคนมันต้องมีปัญญาอย่างนั้นมันถึงจะเป็นได้ไง

นี่พูดถึงว่า เราเห็นใจมาก เห็นใจมาก เพราะอายุ ๑๔-๑๕ แล้วพออายุ ๑๔-๑๕ มันเป็นวัยรุ่นแล้วมันกระทบกระทั่งกันน่ะ มันจะต้องอยู่ด้วยกัน ว่าอย่างนั้นเถอะ แล้วทําไมเราต้องให้อภัย

การให้อภัยคือรักษาชีวิตของเราให้มันตลอดรอดฝั่ง รักษาชีวิตเราให้ดีงามไปข้างหน้า ฉะนั้น ถ้าทําได้ นี่มันเป็นเด็กไง ถ้าเราเป็นผู้ใหญ่ ถ้าฝึกหัดมาแล้วจะเข้าใจ

เหมือนเรา เมื่อก่อนเราก็เป็นเด็กอย่างนี้ ว่าอย่างนั้นเลย เมื่อก่อนเราเป็นวัยรุ่น ไม่มีใครขวางหน้าได้เหมือนกันนะ ฉะนั้น ไอ้นั่นมันจบมาแล้ว ไอ้นั่นเป็นอดีต คิดแล้วมันก็อย่างว่าสิ่งนั้นไม่ดีเลย เสียใจ ไม่ดีเลย แต่มันผ่านมาแล้ว ผ่านมาแล้ว แต่ตอนนี้ยังโชคดี ยังได้มาบวช บวชแล้วได้ครูบาอาจารย์ที่ดี มีความเชื่อในหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น เชื่อในหลวงตา เชื่อในหลวงปู่เจี๊ยะ องค์อื่นที่เขาจะพานอกลู่นอกทาง ดีนะ ไม่ไปกับเขา

มีคนมาชวนเยอะ ให้ไปทําอย่างนั้นๆ เพราะเวลาคนชวน สังคมใช่ไหม เขาต้องการการประชาสัมพันธ์ ต้องการการยอมรับ เขาก็พยายามจะชักนําทั้งนั้นน่ะ แต่เราไม่ไปกับเขา สิ่งใดที่ไม่ถูกต้อง ใช้เซนส์ของตัวพิจารณา ไม่ใช่ เราไม่เอา

หนึ่ง เราได้บวชได้เรียน ได้ครูบาอาจารย์ที่ดี แล้วก็พยายามเร่งความเพียรของเรา มันก็จะมีความคิดอย่างนี้ มีความคิด เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ไม่จองเวรไม่จองกรรม เหมือนหลวงตาท่านสอน นั่นเป็นกรรมของสัตว์ นั่นเป็นเรื่องของเขา ใครจะทําดีทําชั่วมันเรื่องของเขา มันเรื่องของเขา แล้วเรื่องของเราล่ะ เรื่องของเราทําดีของเรา ใครจะทําดีทําชั่วมันเรื่องของเขา เรื่องของเขา

หลวงตาท่านสอนทุกวัน จะให้คนดีทั้งหมดเป็นไปไม่ได้ แต่มันเรื่องของเขา เราจะทําคุณงามความดีกันว่ะ เราจะสร้างคุณงามความดีกันว่ะ นี่พูดถึงว่าทําไมถึงต้องให้อภัย จบ

ถาม : เรื่อง “การปิดวาจา”

ลูกรบกวนกราบถามหลวงพ่อค่ะ เกี่ยวกับเรื่องการปิดวาจา การปิดวาจาของลูกคือการมาวัด หรือขณะภาวนาอยู่ไม่ส่งเสียงรบกวนผู้อื่น แต่ลูกเคยอ่านประวัติของพระสงฆ์บางรูปท่านปิดวาจาถึง ๓ เดือน คราวก่อนลูกมาวัด เจอพี่เขาภาวนาอยู่ที่วัด แต่ไม่ได้คุยอะไรกัน เพราะพี่เขาบอกช่วงนี้ปิดวาจา ลูกจึงอยากกราบถามหลวงพ่อเกี่ยวกับการฝึกตนให้ปิดวาจา หรือการปิดวาจาเป็นส่วนหนึ่งที่ลูกควรฝึกหรือปฏิบัติตอนภาวนาหรือเปล่าคะ

ตอบ : การปิดวาจามันเป็นกติกาของผู้ที่ปฏิบัติไง ผู้ที่ประพฤติปฏิบัตินะ เวลาเขาแบบว่าธุดงควัตร ๑๓ การปิดวาจามันเป็นการคิดของนักปฏิบัติว่าเราจะไม่พูดกับใคร เขาเรียกว่าปิดวาจา

ปิดวาจา เราปิดวาจา ๑ วัน ปิดวาจา ๗ วัน ปิดวาจาเท่าไร บางคนปิดวาจา ๓ เดือน การปิดวาจาคือการไม่พูด แล้วเขาก็จะถือสมุดไว้เล่มหนึ่ง แล้วก็มีปากกาไว้หนึ่งด้าม เวลาเจอใครถามว่า “คุณจะไปไหน”

“อิฉันปิดวาจาอยู่ค่ะ”

แล้วเขาถามว่า “แล้วปิดวาจาแล้วได้ประโยชน์อะไร”

เขาก็จะเขียนเลย “เพราะฉันตั้งใจจะปฏิบัติค่ะ”

ทีนี้การปิดวาจา การปิดวาจาเป็นการคิดว่าตัวเองจะได้ความสงบระงับ แต่ครูบาอาจารย์ของเราบอกว่า การปิดวาจามันปิดได้เฉพาะเปลือกนอก แต่ในหัวใจมันจะพูดมากกว่าคนที่พูดปกติสองเท่า เพราะมันต้องคิดมาก มันต้องเขียนมาก

ทีนี้การปิดวาจามันเป็นเทคนิค มันเป็นเทคนิคแบบว่า อย่างเช่นเราจะปฏิบัติ แล้วใครๆ ก็จะมากวน มาถามปัญหาเยอะๆ เราบอกว่าเราปิดวาจาแล้ว พับ! ทุกคนห้ามพูดกับเรา มันเป็นอุบายข้อหนึ่งที่ทําให้เราไม่ต้องคุยกับใครไง

การคุยกัน หลวงตาใช้คําว่า “สุมหัว” การสุมหัวนินทากันมันไม่เป็นประโยชน์หรอก แล้วเวลาคุยกัน เริ่มต้นคุยธรรมะ พอธรรมะหมดแล้วก็จะนินทาเขาแล้ว จะนินทาคนนู้น จะนินทาคนนี้ ถ้าคนที่ฉลาด ปิดวาจา แต่ใจมันยังนินทาอยู่ แหม! ถ้าได้เปิดวาจาจะได้พูดสักสองคํา ปิดวาจาไปแล้วก็ไม่ได้พูด

เราบอกว่า การปิดวาจา จะบอกว่าถ้าไม่รู้เรื่องเลย ในวงปฏิบัติเขาจะหาว่าไม่รู้ การปิดวาจาคือกติกา เป็นกติกาที่เราสร้างกับตัวเองว่าเราจะไม่พูดออกมาจากปาก ๑ ชั่วโมง ๒ ชั่วโมง ๑ วัน ๗ วัน ๘ เดือน แล้วแต่คนปิดวาจา เราเคยเห็นบางคนบอกว่าตั้งใจปิดวาจาทั้งชีวิต เราเคยเห็นอยู่ แต่ตอนเราเห็นเขายังเป็นเด็กๆ ด้วยนะ จนป่านนี้เขาเปิดวาจาหรือยังก็ไม่รู้ แต่เขาคงทําไปไม่ได้หรอก

ทีนี้เวลาคนบางคนตั้งใจจะทํา แต่ทําไปได้หรือไม่ได้ไม่รู้ เพราะนี่มันเป็นสัตย์ แต่เราจะดูถูกคนไม่ได้นะ บางคนเขาตั้งสัจจะแล้วเขาทําของเขาได้จริงๆ นะ ถ้าทําได้จริงๆ เขาก็ทําของเขาไป

แต่จะย้อนกลับมาที่พระพุทธเจ้าก่อน มีในสมัยพุทธกาล คนที่จะปฏิบัติ ปฏิบัติทุกรกิริยา ทําปฏิบัติต่างๆ พระพุทธเจ้าก็ไปลองกับเขามาหมดแล้ว แล้วมันมีอยู่คราวหนึ่งมันมีพวกพราหมณ์เขาปฏิบัติเหมือนสุนัข เขาเดินแบบสุนัข กินแบบสุนัข ใช้ชีวิตแบบสุนัข ทําอย่างนี้มาหลายปี แล้วก็มาถามพระพุทธเจ้า วันนั้นเขามาถามพระพุทธเจ้า บอกว่า เขาปฏิบัติถือข้อวัตรสุนัข เขาทําแล้วเขาจะได้บุญไหม

เพราะในความเชื่อของเขา ใครทําทุกรกิริยา ใครทําอะไรมันจะได้บุญกุศล เขาอยากได้บุญกุศลไง แต่ด้วยปัญญาของเขา เขาไปปฏิบัติข้อวัตรปฏิบัติแบบสุนัข

พระพุทธเจ้าบอกว่า “อย่าให้เราพยากรณ์เลย” คืออย่าให้พูดเลย เขาก็อ้อนวอนขอครั้งที่ ๒ พระพุทธเจ้าบอกว่า “เธออย่าให้เราพูดเลย” เขาก็อ้อนวอนครั้งที่ ๓

พระพุทธเจ้าบอกว่า “ถ้าเธอตายไป ถ้าเธอไปเกิดในภพหน้า เธอก็จะได้เป็นสุนัขไง อ้าว! เพราะในปัจจุบันนี้เธอยังไม่ได้เป็นสุนัขเลย เธอยังคิดอยากจะเป็นสุนัข แล้วเวลาเธอตายไปเธอจะเป็นอะไรล่ะ ก็เป็นสุนัขไง”

นี่ไง ความเข้าใจผิดของคนที่ว่ามีข้อวัตร จะมีข้อวัตรอย่างนั้น จะทําอย่างนั้นว่าจะเป็นบุญ ทําอย่างนั้นจะเป็นประโยชน์ไง ถ้ามันทําโดยที่ไม่มีครูบาอาจารย์ ทําโดยไม่มีใครบอกไง ทําแล้วก็ได้ผลอย่างที่ตัวเชื่อไง นั่นคือความเชื่อ พอความเชื่อทําสิ่งใดแล้วมันก็ได้ผลตอบในการกระทํานั้นไง เพราะกรรมคือการกระทําไง ใครทําสิ่งใด ทําดีก็ได้ดี ทําชั่วก็ได้ชั่วไง ใครทํารูปแบบใดมันก็ได้รูปแบบตอบสนองอย่างนั้นไง แต่ถ้าไม่มีใครบอกว่าเป็นคุณงามความดี ทําแล้วก็ได้ประโยชน์อย่างนั้นไง

นี่ก็เหมือนกัน การปิดวาจาๆ มันก็เป็นความเชื่อของนักปฏิบัติด้วยกันว่าเขาจะปฏิบัติปิดวาจาไง แต่เราไม่เคยได้ยินได้ฟังว่าหลวงปู่มั่นพาทําเลย เราไม่เคยได้ยินได้ฟังว่าหลวงตาท่านบอกปิดวาจาอะไรทั้งสิ้นเลย ท่านบอกให้มีสติให้มีปัญญา ให้ควบคุมตัวเองไง

แต่การปิดวาจา เราเห็นในวงปฏิบัติเขามีการปิดวาจากัน แต่ถ้ากรรมฐานเราบอกว่ามันปิดที่ปาก แต่มันปิดใจมันไม่ได้ ไม่มีใครปิดวาจาใจได้ ถ้าปิดวาจาที่ใจไม่ได้เพราะมันยังมีกิเลสอยู่

ฉะนั้น ถ้าเรามีสติมีปัญญาขึ้นมา ทําสมาธิ ทําสมาธิเป็นสมาธิแล้วไม่มีกิริยา ไม่มีการพูดไง นั่นน่ะปิดคําพูดได้จริง แค่สัมมาสมาธิมันก็รู้อยู่แล้ว

ถ้าไม่ใช่สัมมาสมาธิ การปิดวาจา เราพูดอย่างนี้ให้เห็นไง ไม่ใช่ว่าพอบอกว่าปิดวาจาทําอย่างนั้นแล้วพวกเราจะเชื่อกันไปหมดเลย

ใครทําสิ่งใดมันก็เป็นความเชื่อของเขา แต่ของเรา เรามีครูบาอาจารย์ เรามีหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น แล้วเรามีหลวงตา ครูบาอาจารย์เราประพฤติปฏิบัติมา แต่การปิดวาจามันก็มีที่ใครเป็นคนริเริ่มคิดมา ต้องทําวิจัย ลองทําวิจัยว่าการปิดวาจานี้เริ่มมาจากไหน แต่ถ้ามันเริ่มมาจากพวกพราหมณ์ พวกอะไรนั่นก็อีกเรื่องหนึ่งนะ

แต่เราก็เห็นอยู่ ในวงกรรมฐานเขาทํากันเยอะ แต่เราไม่เคยทํา เราไม่เคยทํา เพียงแต่เราหลบหลีก

ปฏิบัติใหม่ๆ เหมือนกัน ใครจะเข้ามาหา จะหลบจะหลีก จะไม่ยุ่งกับเขา เพราะเราหลบหลีกของเราเอง เราหลบหลีกได้ ในหมู่คณะกัน คนที่ปฏิบัติจริงๆ นะ ใครจะมาวุ่นวายด้วย เขาเห็น เขาเกรงใจ เขาไม่เข้ามายุ่งหรอก ถ้าเขาเกรงใจ เราต้องทําจริง

พอทําจริงขึ้นมาแล้ว หมู่คณะอยู่ด้วยกันมันรู้คนไหนจริงคนไหนไม่จริง คนไหนภาวนาจริงๆ คนไหนภาวนาโกหก คนไหนโกหกภาวนา

นี่โกหกภาวนานะ เวลาจะทําข้อวัตร “อู๋ย! อยากจะภาวนา ฉันเป็นนักปฏิบัติ” พอเขาทําข้อวัตรเสร็จ มันนอน เวลาเขาจะทําข้อวัตร “อู๋ย! จะภาวนา จะภาวนา” นี่ภาวนาโกหก

ถ้าภาวนาแท้ๆ นะ เขาทําข้อวัตรเขาก็อยู่กับพุทโธ จะกวาดวัด จะทําสิ่งใด เขาอยู่กับพุทโธ เขาทําด้วยกิริยา แต่ใจเขาภาวนาของเขาไป ถ้าคนภาวนาเขาภาวนาในใจของเขา เขาทําของเขา แล้วเวลาคนภาวนาเขามีสติ เขาสงบระงับของเขา ถ้าคนที่อยู่ด้วยนะ เขาเกรงใจ ถ้าทําได้จริง เขาเกรงใจ

เวลาคนสนิทกันเขาก็พูดเล่นน่ะ จะแหย่ จะล้อ จะหยอก การแหย่ การล้อ การหยอก นักภาวนานะ เขาแหย่ เขาล้อ เขาหยอก เขาดูสติไง ถ้าแหย่ ถ้าล้อ ถ้าหยอกแล้วเขายังมีสติสัมปชัญญะ เขาทําจริงของเขา สาธุ สาธุนะ ลงที่ใจ พอใจมันลงนะ โอ้โฮ! เขาภาวนาจริง จะส่งเสริมเลยนะ

ส่วนใหญ่แล้วเราไม่เชื่อว่าเขาจะจริงหรือไม่จริง แต่ลองได้ทดสอบนะ ได้หยอกได้ล้อกันแล้ว เขาจริง พอเขาจริง เราจะไปทําบาปกรรมไหม เราก็จะส่งเสริมเขานะ

แต่เริ่มต้น เพราะเราก็ไม่จริง เพราะเราไม่จริงอยู่แล้ว เจอใครเราก็ไม่เชื่อว่ามันจริง ไม่จริงมันก็เล่นหัวกันอยู่อย่างนั้นน่ะ แต่ถ้าวันไหนไปเจอคนจริงนะ เขาจะเชื่อของเขา เขาจะลงของเขา แล้วเขาจะทําประโยชน์กับเขา ถ้าประโยชน์กับเขา นี่ไง นี่พูดถึงในวงปฏิบัติเขาดูความจริงจัง ดูเป็นความจริง

แต่ไอ้การปิดวาจามันก็เป็นเรื่องหนึ่งนะ ทีนี้เพียงแต่ว่า ภาษาเราว่า ไอ้พวกปฏิบัติใหม่ๆ พวกด้อยวุฒิภาวะจะทําอย่างไรมันก็ต้องมีกติกาทั้งนั้น จะเดินจงกรมก็ว่ากี่รอบ วันนี้จะปิดวาจา ๒ ชั่วโมง จะเดินจงกรมก็ต้องจุดธูปจุดเทียน ตั้งนาฬิกา มันจะทุบนาฬิกาทิ้งเลย นาฬิกาเดินช้าน่าดูเลย ทําไมมันเดินช้านัก นี่เวลาไอ้พวกปฏิบัติใหม่ๆ มันจะตั้งอย่างนี้เยอะมาก แต่ถ้าจริงๆ แล้วไม่มีหรอก เขาเอาจริงเอาจัง เขาดูความจริงอันนั้น

ฉะนั้น นี่การปิดวาจาเนาะ เราจะบอกว่า เขาจะถามว่า “หรือการปิดวาจานี้เป็นส่วนหนึ่งที่ลูกควรประพฤติปฏิบัติ”

ไม่ใช่อย่างนั้นหรอก เราให้เข้าใจว่า การปิดวาจามันมีกติกาอย่างใด ถ้าใครเขาพูดถึงการปิดวาจาก็เรื่องของเขา เราก็โอเค เพราะมันเป็นกฎกติกาอันหนึ่งว่าเขาจะปิดวาจา เราก็จะไม่ก้าวล่วงเขา แล้วถ้าเราอยากรู้ว่ากฎในการปิดวาจาเป็นอย่างไรเราก็ศึกษา

แต่เวลาปฏิบัติไปแล้ว ศีล สมาธิ ปัญญา เรื่องของศีลคือเรื่องของข้อกฎหมาย เรื่องของสมาธิก็เรื่องของสมาธิ เรื่องของปัญญามันยังกว้างขวางใหญ่โตไปข้างหน้าอีกมหาศาลเลย

ไอ้นี่มันแค่กฎกติกา แล้วกฎกติกานี่กิเลสใช้หรือธรรมะใช้ ถ้ากิเลสใช้ ใช้โอ้ใช้อวด ถ้าธรรมะใช้ ใช้เพื่อประโยชน์ ใช้เพื่อหลบหลีกตัวเอง ใช้เป็นเกราะป้องกันตัวเองไม่ให้คนเข้ามารุกรานเรา นี่มันอยู่ที่ว่าใครใช้ไง กฎกติกา กฎหมายใครใช้ ถ้าธรรมใช้ ใช้เพื่อประโยชน์สังคม เพื่อประโยชน์โลก ถ้ากิเลสใช้ หาตังค์ ใช้ล้วงกระเป๋า นี่เรามีสติปัญญา เราศึกษาของเรา

นี่เขาบอกว่าเขาต้องศึกษาหรือไม่

ถ้าศึกษาก็ศึกษาว่าให้เรารู้กฎกติกาว่า เพราะเราก็เป็นคนใช่ไหม อยู่กับโลกเขา เราจะได้รู้ว่ากฎของการปิดวาจาคืออะไร ถ้าปิดวาจาแล้วมันได้ประโยชน์มากน้อยแค่ไหน ถ้ามันมีมากมีน้อย

ของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนให้อดนอนผ่อนอาหาร ให้ทําลายกิเลส ไอ้การปิดวาจามันปิดวาจาก็เพื่อการหลีกเร้น ถ้าการหลีกเร้น เราเข้าไปสู่ที่สงบสงัดก็จบ

ทีนี้เขาบอกเขามาวัดแล้วไปเจอพี่คนหนึ่งเขาปิดวาจา

เขาปิดวาจาเขาคงรําคาญพวกโยมไง รําคาญไอ้คนถาม คนนู้นพูดไอ้นี่ คนนี้พูดไอ้นั่น เขารําคาญ ปิดวาจาเสีย ปิดวาจาก็เป็นอุบายอันหนึ่งว่าฉันไม่ต้องพูดกับพวกนี้ พวกเสียเวลา ฉันจะปฏิบัติของฉัน ไอ้พวกเสียเวลาไม่ต้องไปคุยกับเขา ปิดวาจา นี่มันก็เป็นการอ้างกฎหมายเพื่อป้องกันตัวก็ได้

นี่พูดถึงการปิดวาจานะ ฉะนั้น ปิดวาจาก็เป็นกฎเฉยๆ แต่ถ้าเป็นจริงๆ นะ เป็นการปฏิบัติของเรา

นี่พูดถึงการปิดวาจา สมควรจะศึกษาหรือไม่

มันต้องรู้ไง คนไทยต้องรู้กฎหมายไทย คนไทยจะปฏิเสธว่าไม่รู้กฎหมายไทยแล้วทําผิด ติดคุกครับ นี่ก็เหมือนกัน นักปฏิบัติเราก็ต้องรู้สิ ปิดวาจามันคืออะไร เราก็รับรู้ไว้ แต่จะทําเพื่อประโยชน์หรือไม่เป็นประโยชน์นั้นมันเป็นหน้าที่ของเรา

ถ้าเรามีสติปัญญามากกว่านี้ ไม่ต้องปิดวาจาหรอก ปิดหัวใจเลย ปิดกิเลสเลย ฆ่ากิเลสเลย นั่นน่ะขึ้นสู่คุณธรรมด้วยความแท้จริง เอวัง

สิ่งที่ว่าถวายพระ ถวายพระมันเป็นเจตนาที่ให้
สิ่งที่เหลือเป็นของเป็นเดน มันเป็นเดน
เดนจากพระประธาน เดนจากเจ้าของนั้น ของเป็นเดน
ของเป็นเดนถวายพระไม่ได้ ถวายพระไม่ได้
นี่พูดถึงวินัยนะ

๒

ของเป็นเดน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ผลไม้ที่โยมเขานําไปไหว้พระประธานที่วิหาร นํามาถวายพระต่อได้ไหมคะ”

๑. วัดป่าอยู่บนเขาสูง มีพระประธานที่ศักดิ์สิทธิ์เป็นที่เคารพของศรัทธาญาติโยมทั้งใกล้และไกล มักจะนําผลไม้หรือสิ่งของมากราบไหว้ตามความเชื่อของเขา ขอถามว่า ผลไม้ที่เขานํามาถวายพระประธาน นํามาถวายพระสงฆ์ต่อได้อีกหรือไม่คะ เพราะพระพุทธรูปฉันไม่ได้ จับต้องก็ไม่ได้ ญาติโยมนํามาวางไว้หน้าพระประธานเท่านั้น ยังไม่มีพระรับประเคนค่ะ

๒. กรณีที่พระบิณฑบาตได้ผลไม้ซึ่งใส่ถุงพลาสติกลงในบาตร ถ้าจะเก็บไว้ทําถวายพระวันต่อไปได้หรือไม่คะ เพราะยังไม่ได้ปนเปื้อนกับอาหารอื่น เคยได้ฟังเรื่องหลวงปู่มั่นเทศน์สอนพระที่คิดว่า เมื่อท่านเก็บนํ้าอ้อยที่ชาวบ้านใส่บาตรโดยห่อด้วยใบตองไว้เป็นปรมัตถ์ในตอนบ่าย เป็นเรื่องเดียวกันหรือเปล่าคะ โยมไปปฏิบัติภาวนาที่วัดนั้น เห็นแม่ชีทําอย่างนี้หลายครั้ง ทําให้สงสัยว่าทําถูกหรือไม่ กราบขอบพระคุณอย่างสูงเจ้าค่ะ

ตอบ : ถ้าเขาทําอย่างนั้นมันเป็นเรื่องความเห็นของเขา ถ้าเป็นความเห็นของเขานะ เราจะพูดถึงความเห็นของเขาก่อน แล้วถ้าความเห็นทางโลก ความเห็นทางโลกตอนนี้เขาจะคิดเรื่องเศรษฐกิจ

ถ้าเรื่องเศรษฐกิจ ตอนนี้มีพระ พระพยายามบิณฑบาตของแห้ง พระบิณฑบาตของแห้งต่างๆ แล้วเอาไปช่วยคนยากคนจน นี่เป็นเรื่องของเศรษฐกิจ พอเศรษฐกิจ การทอดผ้าป่า จะทอดผ้าป่าหนังสือ จะทอดผ้าป่านั่น จะทอดผ้าป่านี่ คือว่าถ้าจะทําประโยชน์กับโลกก็พยายามจะเอาพระนี่เป็นตัวศรัทธา ตัวเรียกศรัทธาไง เอาพระไปเป็นเพื่อศรัทธา เพื่อทําสิ่งนั้น นี่พูดถึงว่าเขามองในระบบเศรษฐกิจ

แต่ถ้าพูดถึงในทางธรรมๆ นะ ทางธรรมถ้าเป็นพระที่บวชใหม่ๆ แล้วพระที่ขี้โลภเขาทําของเขาอย่างนั้นน่ะ ทําได้เพราะว่าเขาขี้โลภ แต่ถ้าเป็นพระปฏิบัติไม่ได้ ไม่ได้เพราะอะไร ไม่ได้เพราะพระปฏิบัติจะฆ่ากิเลส เพราะความโลภ ความโกรธ ความหลงเป็นเรื่องกิเลสใช่ไหม ไอ้เรื่องนี้มันเรื่องกิเลสทั้งนั้นน่ะ แล้วมันเรื่องของกิเลสก็เรื่องหนึ่งนะ แต่ถ้าเป็นเรื่องของธรรมวินัยไม่ได้ ไม่ได้ ที่ทํามานี่ไม่ได้หมดเลย

แล้วถ้าไม่ได้อย่างนี้ พระก็ไปอยู่บนก้อนเมฆสิ อย่ามาอยู่ในสังคมนี้ ต้องแยกไปอยู่ต่างหากเลย สังคมมันเป็นอยู่อย่างนี้ แล้วจะมาอยู่สังคมเขาได้อย่างไร ถ้าอยู่สังคมนี้ก็เรื่องของสังคมไง ถ้าสังคมก็โลกเป็นใหญ่ไง

เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกเลย โลกเป็นใหญ่หรือธรรมเป็นใหญ่ ถ้าโลกเป็นใหญ่ก็เป็นแบบนี้ ให้มุมมองของโลก มุมมองของสังคม ระบบเศรษฐกิจ ระบบการเมือง ระบบต่างๆ ชักนําหมด พระก็เลยเป็นเบี้ยล่าง พระก็เป็นแค่ตรายาง แค่ประทับว่าคนคนนั้นเป็นคนดี ใครๆ ก็จะรับรองว่าคนนั้นเป็นคนดีไง พระก็คอยมาเชิดชูเขา นี่ไง ถ้าพระไม่มีหลักเกณฑ์ ถ้าพระมีหลักเกณฑ์ สิ่งที่ทํามาไม่ถูกทั้งนั้นน่ะ ไม่ถูก เห็นไหม

เขาบอกว่า สิ่งที่ว่าเขาไปอยู่ที่วัดป่าบนภูเขา มีพระประธานสิ่งที่ศักดิ์สิทธิ์ มีคนนําผลไม้ไปกราบ ไปเคารพบูชา

อันนั้นก็เป็นบุญของเขา ดูสิ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกไว้ ผู้ที่สมควรสร้างเจดีย์ไว้ตามสี่แยก สร้างไว้สี่แยกเพราะอะไร เพราะว่ามันเป็นที่เคารพบูชาของเขา ถ้าเป็นที่เคารพบูชาของเขา เขายกมือไหว้ เขาได้บุญ ยิ่งเขากราบด้วยศรัทธาของเขา เขาจะเกิดปัญญา

สิ่งนี้เขาสร้างมาเพื่ออะไร เห็นไหม เจดีย์ สิ่งที่เจดีย์ บุคคลที่ควรสร้างเจดีย์ ตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระอรหันต์ พระจักรพรรดิ นี่เขาสร้างไว้ตามสี่แยกเป็นที่ศรัทธา เป็นที่ศรัทธาก็เป็นจุดรวมของสังคม สังคมเขาไปคิดเป็นแนวทางเดียวกัน ถ้าไปคิดแนวทางเดียวกัน สิ่งนั้นมันเป็นประโยชน์

ฉะนั้น เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกว่า สิ่งที่ควรทําเพื่อเป็นประโยชน์ เพื่อความมั่นคงของสังคมไง ครูบาอาจารย์เราท่านมีคุณธรรม ท่านมีชีวิตอยู่ เราระลึกถึงท่าน พอท่านนิพพานไปแล้ว ถ้าท่านมีความสามารถ หรือว่าศรัทธาที่มีความสามารถสร้างเจดีย์ไว้เป็นที่เคารพ เป็นที่เคารพ ใครยกมือไหว้ได้บุญหมดเลย ใครยกมือไหว้ ใครผ่านไประลึกถึง มันเป็นที่พึ่งอาศัย ที่เจดีย์ เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ท่านสร้าง ท่านสร้างเพื่ออะไร

เวลาท่านสร้างของท่าน สร้างเพื่อหัวใจของคนไง หัวใจของคนที่ว้าเหว่ หัวใจของคนที่ทุกข์ยาก หัวใจของคนไม่มีที่พึ่งอาศัย เวลาไปอยู่ที่ไหนเขากราบไหว้บูชาของเขา ถ้ากราบไหว้บูชานั่นมันเป็นประโยชน์ นั่นมันเป็นประโยชน์นะ เป็นประโยชน์ที่ไหน เป็นประโยชน์นะ

เวลาเรามองกัน เราไปมองระบบเศรษฐกิจ เราไปมองความเป็นอยู่ไง แต่เราไม่มองหัวใจของคนไง ถ้าหัวใจของคน คนที่มีศรัทธา คนที่มีความเชื่อ คนที่เป็นคนดี สังคมนั้นร่มเย็นเป็นสุขทั้งนั้นน่ะ ถ้าคนมีศีล ๕ ถ้ามนุษย์เราถือศีล ๕ ทั้งหมด ประเทศไทยจะ แหม! มีความสุขมาก

ไอ้นี่มันถือที่ปาก หลวงตาบอกว่าศีลมันเป็นศูนย์น่ะ ศีลมันเป็นศูนย์ไง เวลาขอศีลขอแต่ปากแล้วมันไม่ได้ทําไง แล้วทําไม่ได้ด้วย เพราะมันเป็นแต่เปลือก ศาสนาพุทธเราเลยมีแต่เปลือกๆ เวลาเปลือกๆ ก็นับถือศาสนาพุทธในทะเบียนบ้าน แต่หัวใจ มนุสสเปโต มนุสสติรัจฉาโน หัวใจเป็นเปรต เป็นเปรตเพราะอะไร เพราะกิเลสมันข่มขี่ ถ้าข่มขี่

ฉะนั้น เวลาพระพุทธศาสนาเนื้อๆ เลย เนื้อหาสาระเลย ถ้าเนื้อหาสาระ เขาจะประพฤติปฏิบัติ ถ้าประพฤติปฏิบัติมันอยู่ที่เจตนา เจตนาที่บริสุทธิ์ ถือศีลบริสุทธิ์ ศีลคือความปกติของใจ ฉะนั้น ใจมันปกติ ใจตั้งมั่น จบแล้ว

ไอ้นี่ใจมันเรรวน ใจมันโลเล แล้วใจมันโดนกิเลสข่มขี่น่ะ ฉะนั้น เวลามองไป มองสังคม เราจะบอกว่า ปัญหานี้มันไม่มีอะไรซับซ้อนเลย เพราะวินัยบังคับไว้แล้ว วินัยบังคับไว้แล้วนะว่าของเป็นเดน ของเป็นเดนถวายพระไม่ได้

พระนี่นะ เพราะสมัยพุทธกาล ที่ว่าพระอานนท์ พระอานนท์เห็นพวกลัทธิศาสนาอื่นเวลาเขาทุกข์เขาลําบากของเขา พระอานนท์ด้วยความเมตตาก็ให้พวกอาหารไป เวลาบิณฑบาตมา เจือจานไง พระพุทธศาสนานี้เผยแผ่ พระพุทธศาสนามีแต่นํ้าใจ พระพุทธศาสนามีแต่ความเอื้อเฟื้อเอื้ออาทร คิดถึงใจเขาเวลาให้เขาไป

พอให้เขาไป ให้เขาเพื่อให้เขายังชีพได้ เขาไปโฆษณานะ บอกพระอานนท์ศรัทธาเขา เพราะพระอานนท์ให้อาหารนี้มา แล้วมันก็รํ่าลือไปใช่ไหม รํ่าลือไปว่าพระในพระพุทธศาสนายังไปยอมเคารพกับพวกลัทธิอื่นน่ะ ทีนี้มันก็รํ่าลือกันไป เพราะพวกศรัทธาพระพุทธศาสนาไปได้ยินเข้าก็มาฟ้องพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าถามพระอานนท์ “เธอทําเช่นนั้นจริงหรือ” “จริง” “ทําเพราะอะไร” “ทําเพราะว่าสงสารเขา”

พระพุทธเจ้าเลยบัญญัติ บัญญัติว่าห้าม ภิกษุห้ามให้อาหารนักบวชนอกศาสนา เพราะเขาเอาไปพูดเอาไปนั่นไง นี่ไง นี่พูดถึงว่าเวลาเรามองด้วยความเมตตา มองด้วยต่างๆ ทีนี้ห้าม แล้วพอห้ามแล้ว

ทีนี้ของที่ว่าของเป็นเดนๆ เห็นไหม เวลาที่เราอยู่วัด เวลาผู้ที่อาศัยวัดเขาเรียกคนกินเดน คนกินเดนคือกินเหลือจากพระไง เวลาพระ พระบิณฑบาตมา บิณฑบาตมาเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้งสะอาดบริสุทธิ์ สัมมาอาชีวะไง

เวลาออกบิณฑบาต บิณฑบาตเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง เราออกบิณฑบาต ไม่รู้เลย ไม่ได้นัดหมายใครไว้ทั้งสิ้น ไม่ได้เครื่องหมายใดๆ ทั้งสิ้น เขาใส่บาตรด้วยศรัทธาของเขา เวลาเขาใส่บาตรด้วยศรัทธาของเขา นี่สัมมาอาชีวะ ถ้านัดหมายกัน บอกกัน นี่ไม่ใช่สัมมาอาชีวะ ภาษาเรานะ มันจะเป็นธุรกิจ

เราพูดบ่อยมากว่า สัมมาอาชีวะ พระบิณฑบาตสะอาดบริสุทธิ์ เวลาโยมมีเงินนะ โยมไปนั่งทานอาหารที่ไหนก็แล้วแต่ เวลาถ้าอาหารหมด เงินก็ซื้อไม่ได้นะ เราไปกินอาหารใช่ไหม โยมไปกินอาหาร นั่นเป็นธุรกิจใช่ไหม โยมไปร้านอาหาร ทุกอย่างเป็นธุรกิจทั้งนั้นน่ะ แล้วเกิดถ้ามีเงินแล้วของมีขาย เราก็ได้ ของไม่มีขายก็ไม่ได้

แต่ถ้าบิณฑบาตล่ะ โอ้โฮ! เขาจะเก็บไว้ตั้งแต่เมื่อวานตอนเย็นนะ เขาอุตส่าห์ไปซื้อหาสิ่งใดมาเก็บไว้ แล้วเช้าเขาทําขึ้นมา ก่อนจะถวายเขายกใส่ศีรษะ เขาอธิษฐานไง สิ่งนั้นเขาอธิษฐาน อธิษฐานแล้วเขาใส่บาตรพระไป นั่นน่ะมันสะอาดบริสุทธิ์ตรงนี้ไง นี่สัมมาอาชีวะ ถ้าพูดอย่างนี้ โอ้โฮ! นี่โคตรสะอาดบริสุทธิ์เลย แต่เวลาปฏิบัติแล้วไม่ใช่ นี่ภายนอก

ถ้าภายในนะ คิดดี คิดถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คิดพุทโธ คิดจนกว่ามันเป็นสัมมาสมาธิ เวลาเกิดปัญญาขึ้น นั่นน่ะสัมมาอาชีวะ

เพราะจิตมันหิวโหย ธรรมชาติของจิตหิวกระหายมาก อะไรจรมาไม่ได้ มับๆๆๆ ความคิดอะไรเกิดไม่ได้ มับๆ มันเสวยคือมันกิน จิตกินอารมณ์ ถ้าจิตไม่กินอารมณ์ เราจะไม่ทุกข์ไม่ยากกันอยู่นี่หรอก ถ้าจิตมันปล่อยมาหมด ถ้าสัมมาอาชีวะภายนอก สัมมาอาชีวะภายใน นี่ถ้าพระปฏิบัติมันจะเห็นอย่างนี้นะ ถ้าพระปฏิบัติจะเห็นอย่างนี้ นี่สัมมาอาชีวะจากภายใน

แล้วทีนี้ไอ้สิ่งที่ว่าของเป็นเดนๆ เพราะอะไร เพราะว่าเวลาพระ ภิกษุไม่ประพฤติตนแบบฆราวาส เวลาพระจะสึก เวลาพระนะ “สิกฺขํ ปจฺจกฺขามิ เธอจงจําข้าพเจ้าไว้ ข้าพเจ้าไม่ใช่ภิกษุ” เพราะอะไร ถ้าบวชเป็นภิกษุแล้วไม่ประพฤติตนแบบคฤหัสถ์ เวลาพระความเป็นอยู่ต่างจากคฤหัสถ์ เวลาถ้าพระสึก “เธอจงจําข้าพเจ้าไว้ ข้าพเจ้าเป็นคฤหัสถ์ ไม่ใช่ภิกษุแล้ว” ออกจากหมู่ไป พอออกจากหมู่ไป กลับไปเป็นฆราวาส

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเป็นพระ เป็นพระที่เป็นผู้มีศีลมีธรรม มันจะสูงส่งโดยศีลโดยธรรม โดยข้อวัตรปฏิบัติไง ถ้าโดยข้อวัตรปฏิบัติขึ้นมาแล้ว สิ่งนี้สิ่งที่เราบอกว่า ไอ้ที่ว่าเขาเอาของไปถวายพระประธาน พระประธานก็เป็นพระพุทธรูป ฉันไม่ได้ แล้วพระก็ยังไม่ได้ประเคน

เจตนาเขาให้ เจตนา เห็นไหม เวลาคนจีนเขาจะบอกเลย เวลาเขาไหว้เจ้า เจ้ากินจริงๆ นะ เพราะอะไร เพราะไหว้เจ้าเสร็จแล้วเอามากินมันจื๊ดจืด เจ้ากินไปแล้ว

ไม่ใช่ ของมันตั้งไว้จนเย็น มันชืด เจ้าไม่ได้มากิน ไอ้นี่ของเซ่นไหว้ นี่เราจะบอกว่าของเซ่นไหว้ ของถวายพระประธานเป็นของถวาย ถ้าพูดถึงทางโลกเป็นเซ่นไหว้ไหม เป็น ถ้าเป็นเซ่นไหว้แล้ว คือเจตนาให้แล้ว ศีล ๕ ไม่ลักของเขา ไม่หยิบของสิ่งใดที่มีเจ้าของ

พระนี่นะ หยิบของกินเองไม่ได้ เพราะของมีค่าเกินบาท มันผิดวินัยตั้ง ๒ ข้อ ๓ ข้อ ฉะนั้น พระจะฉันอะไรต้องมีการประเคน การประเคนคือไม่ได้ลักนะ โยมประเคนให้ ประเคนให้แล้วเราถึงฉันของเรา ถ้าของไม่ได้ประเคนกลืนเข้าสู่ทวารปาก เป็นอาบัติปาจิตตีย์ทุกคํากลืน นี่มันสะอาดบริสุทธิ์อย่างนี้ไง ต้องมีการประเคน ถ้าไม่ประเคน ของไม่ประเคนฉันไปเป็นอาบัติทั้งนั้นเลย

แล้วพูดถึงถ้าเป็นของลักทรัพย์ แล้วเจ้าของเขาให้หรือเปล่า เจ้าของเขาอยู่ไหน แล้วเราไปหยิบมาได้อย่างไร แต่มันก็มีเว้นไว้ไง เว้นไว้แต่ของที่กิน ที่ว่าปาราชิก ๔ ลักของเขาๆ แต่ของกิน

พูดไม่ได้ เดี๋ยวจะชี้โพรงให้กระรอก เดี๋ยวพระมันจะเอาไปหากินกันนะ

ไอ้ของอย่างนี้มันแบบว่ามันขาดเจตนาได้ไง คือไม่มีเจตนาจะลัก บางทีพระ ถ้าไม่รู้ เขาก็เลยมีการประเคนไง ประเคนแล้ว นี่มันก็การประเคน

ฉะนั้น สิ่งที่ว่าถวายพระ ถวายพระมันเป็นเจตนาที่ให้ สิ่งที่เหลือเป็นของเป็นเดน มันเป็นเดน เดนจากพระประธาน เดนจากเจ้าของนั้น ของเป็นเดน ของเป็นเดนถวายพระไม่ได้ ถวายพระไม่ได้ นี่พูดถึงวินัยนะ พูดถึงข้อวินัย แต่โดยธรรมชาติเขาถวายได้ไหม ถวายกันทุกวัดน่ะ เขากินกันเป็นเรื่องธรรมดา

นี่ไง วินัยเป็นวินัย แต่ถ้าคนไม่รู้มันทําไป ผิดไหม ผิด จะรู้หรือไม่รู้ ผิดทั้งนั้น ถ้าผิดไปแล้วทีนี้มันก็สะสมไป สะสมไปเป็นดินพอกหางหมู ดินพอกหางหมูมันก็ต่างออกไปจากธรรมวินัยเรื่อยๆ แล้วปฏิบัติมันจะได้ไหม เวลาคนที่ปฏิบัติเขาจะศึกษาตรงนี้ไง

เวลาครูบาอาจารย์เรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านถึงจะไปชักนําเข้ามานี่ไง ถ้ามันเป็นความสะอาดบริสุทธิ์ขึ้นมา ศีลที่บริสุทธิ์ขึ้นมา ในการปฏิบัติ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าศีลมันดี สมาธิมันก็เป็นไปได้

นี่เราว่าเราดี แต่เราทําความผิด มันปิดกั้นการภาวนา ว่าอย่างนั้นเลย ถ้าภาวนานะ เขาไม่ทํา แต่เขาบอกว่าเขาเห็นที่วัดเขาทํา แม่ชีเขาทํา

ไอ้นี่เราก็จะชักเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ คนเข้มแข็งหรือคนอ่อนแอ เราเคยไปอยู่ป่านะ อยู่ป่ากินแต่ข้าวเปล่า แล้วบางทีมันก็มีพระเขาธุดงค์กันมา ธุดงค์กันมา เขาก็พักอยู่ข้างๆ นั่นน่ะ สุดท้ายแล้วเขาธุดงค์มา เขาก็เอาเครื่องไทยทานหิ้วมาเต็มเลย เสร็จแล้วเขาก็เห็นพวกเราอยู่ข้างๆ เขาก็มาถวาย

โดยมารยาท เราไปกับพระอีกองค์หนึ่ง เขาก็รับไว้ รับไว้เป็นมารยาท พอเสร็จแล้วมันก็แยกกันอยู่ เพราะต่างคนต่างไป เช้าขึ้นมาบิณฑบาตมานะ เราก็ฉันข้าวเปล่าเหมือนเดิม ไอ้สิ่งที่รับไว้ก็เอาให้เณร เพราะเราซื่อสัตย์ ภิกษุถือมาเอง ถือมาเองแล้วเอามาถวาย แต่เขาทําของเขาอย่างนั้น เราเห็นนะ เราเห็นพระที่ว่าเขาทําแตกต่าง เขาทําอย่างไร

สมัยก่อนเวลามาจากหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านเป็นผู้สั่งสอนเอง มันมาในแนวทางเดียวกันนี่สบายใจมากเลย แต่พอตอนหลังไปจะถามว่าลูกศิษย์ใครๆ เพราะครูบาอาจารย์ท่านก็มีแนวคิด เขาเรียกจริตนิสัย เจตนาของคน เจตนาของครูบาอาจารย์บางองค์ท่านว่าท่านทําของท่านได้ ถ้าทําของท่านได้ก็เฉพาะตัวท่าน แต่เราล่ะ เราจะสะอาดบริสุทธิ์มากน้อยแค่ไหน

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า ที่เห็นเขาทํากัน แม่ชีเขาทําแบบนั้น ไปเอาของที่เขาถวายพระประธานเอามาถวายพระสงฆ์ แล้วพระสงฆ์ที่วัดนั้นเขาทํากันอย่างนั้น

เขาทําอย่างนั้นก็เพราะว่าจิตใจสูงหรือจิตใจตํ่า ถ้าอย่างที่เราพูดนี่ จิตใจที่มันสูง เขาเอามาถวายนะ เขาเอามาให้ แล้วก็วางไว้นั่นน่ะ เขาเอามาวางไว้นั่น เช้าให้เณรประเคนพระ แต่พวกเราไม่รับ เพราะมันเห็นๆ กันอยู่ นี่ไง เหมือนกับถวายพระประธาน เราก็เห็นๆ กันอยู่ เห็นๆ อยู่ หลอกตัวเองใช่ไหม

การปฏิบัติมันต้องชนะตัวเอง ถ้าชนะตัวเอง ดูสิ ปัญญาอบรมสมาธิ เราใช้ปัญญาไล่เข้ามาเรื่อย ให้มันปล่อยวางๆ ปล่อยวางขึ้นมาจนมันเหลือตัวมันเอง มันปล่อยวางทุกอย่างมาทรงไว้แต่ตัวมันเองได้ นั่นคือปัญญาอบรมสมาธิ

แต่นี่เมื่อกี้ยังโกหกอยู่เลย เมื่อกี้ยังทําความผิดอยู่เลย เมื่อกี้ยัง โอ๋ย! ร้อยแปดเลย แล้วจะมาภาวนาอะไร ถ้าโดยพระทั่วไป ถ้ามีความผิด เขารีบปลงอาบัติเลย เพราะไม่ให้เป็นกังวลอย่างนี้ ถ้ามีความเป็นกังวล ตัวเราเองเราภาวนาก็แสนยากอยู่แล้ว แล้วยังมีความวิตกกังวลเรื่องร้อยแปดมันมาทับถมตัวมันเองอีก ฉะนั้น เขาถึงพยายามปฏิเสธสิ่งนี้ออก

ฉะนั้น สิ่งที่แม่ชีเขาทํา โดยเจตนาของแม่ชีนี่ระบบเศรษฐกิจ แต่ถ้าเป็นพระในวัดนั้น ถ้าเขาเห็นว่ามันเป็นความผิดพลาด สิ่งที่ได้มา สิ่งที่เขาถวายพระประธาน

ของเราตอนเช้า เราก็ทําของเราเหมือนกัน เราเก็บของเราเอาไว้ให้เด็ก เราเอาไปแจกเด็กประชาบาล ไปแจกเด็กทุกข์จนเข็ญใจ ถ้าอย่างนี้ถ้ามันมี ขนไปเลย คุก โรงเรียน โรงพยาบาล แจกไปเลย ถ้ามีอยู่จริง เรามีอยู่

พระเขาบอก โอ้โฮ! เขามีสังฆทานเยอะมาก ที่วัดเขารํ่ารวยมาก

เราบอก จริงหรือเปล่า ของเรามาเถอะ เราแจกหมดล่ะ นี่ขนออกไปๆ นะ เพราะคนที่ขาดตกบกพร่องมีอยู่เยอะ แล้วเวลาเอาไปแจก พอแจกนี่มันได้นํ้าใจของคนไง

นํ้าใจของคน หมายความว่า เรามีวัดอยู่ในป่าๆ เราไปทิ้งไว้ แล้วเขาก็แจกประชาชนแถวนั้น ให้ประชาชนแถวนั้นว่าวัดเป็นที่พึ่งได้ เหมือนโบราณ วัดเป็นโรงเรียน วัดเป็นโรงพยาบาล วัดเป็นที่ทุกๆ อย่างของหมู่บ้านนั้น นี่ก็เหมือนกัน เราไปแจกอย่างนั้น เวลาเราไปแจกอย่างนั้น ไม่ได้แจกพระ

พระเลี้ยงชีพด้วยปลีแข้ง บิณฑบาตมาเหลือเฟือ เพราะพระฉันแค่มื้อเดียว แค่ดํารงชีพ เวลาพวกเราภาวนา ข้าววันละ ๒-๓ คําเท่านั้นน่ะ ๒-๓ ปั้นพอแล้ว ข้าว ๒-๓ ปั้นก็อยู่ได้แล้ว มันจะไปหนักหนาอะไร ไร้สาระมาก เว้นไว้แต่กิเลสมันใหญ่โตไง มันจะเป็นขุนนาง มันจะเอาแต่ความพอใจของมัน

นี่พูดถึงระบบเศรษฐกิจนะ มันอยู่ที่หัวหน้า เพราะเราธุดงค์มา ผ่านมาเยอะเหมือนกัน ถ้าหัวหน้าที่เป็นธรรมนะ ผู้ที่อยู่อาศัยก็เป็นธรรม แล้วอย่างนี้พออยู่เป็นธรรม อย่างที่ว่าแม่ชีที่วัดนี้เขาทํา ถ้าแม่ชีที่วัดนี้เขาทํา พอแม่ชีทําแล้วแม่ชีก็เป็นเจ้าแม่ เพราะแม่ชีเป็นคนคุมครัว แม่ชีเป็นคนแจกผลไม้ ถ้าพระไม่อยู่ในโอวาท ไม่ให้กินนะ ถ้าพระอยู่ในโอวาท ให้กินนะ ถ้าให้แม่ชีควบคุม แม่ชีก็เป็นเจ้าแม่

แต่ถ้าเป็นพระนะ ไล่มันออกไป เขาเอามาถวายสงฆ์ สงฆ์ได้แบ่งปันกันแล้ว ที่เหลือถึงให้แม่ชี แม่ชีเอาพอสมควรแล้ว ให้คฤหัสถ์ที่มาอยู่อาศัยในวัด คฤหัสถ์ที่อาศัยอยู่ในวัดพอแล้ว ให้แจกคนทุกข์คนจน แล้วแจกคนทุกข์คนจนพอแล้ว นี่มันทําได้หมด พูดถึงถ้าเป็นหัวหน้าที่ดี

ถ้าหัวหน้าที่อ่อนแอก็อย่างที่โยมว่านี่แหละ หัวหน้าหลับตาข้างหนึ่ง ธรรมวินัยก็ศึกษามาด้วยกัน พระไตรปิฎกตู้เดียวกัน เล่มเดียวกันทั้งนั้นน่ะ แต่คนจะตีความอย่างไรเท่านั้นเอง

แต่ถ้าเข้มแข็งขึ้นมาแล้ว ของที่ได้มา หัวใจที่ยิ่งใหญ่ อะไรได้มามันบริจาคได้หมด ให้เขาได้ทั้งนั้นน่ะ ของเราศรัทธา ข้าวของเราอยู่ในหัวใจของมนุษย์ มนุษย์คิดจะทําบุญ มนุษย์น่ะ ข้าวเราอยู่ในหัวใจของคน เจตนาที่จะใส่บาตรไง

เขาต้องมีคลังสินค้านะ เขาต้องมีคลังที่เก็บข้าวเพื่อเอาไว้อยู่ไว้กิน ของเราอยู่ในศรัทธาของคน อยู่ในใจของคน เขาทําบุญ เราก็ได้กิน เขาไม่ทําบุญก็อด จบ นี่พูดถึงถ้ามันเป็นธรรมนะ

ทีนี้พออยู่แล้ว พระที่มีชื่อเสียง มีศรัทธา มีคนเคารพนับถือก็มาพึ่งพาอาศัย ถ้ามาพึ่งพาอาศัย มันต้องรับผิดชอบแล้ว ถ้ารับผิดชอบตัวเราเอง รับผิดชอบหมู่คณะ รับผิดชอบผู้ที่มาพึ่งพาอาศัย อันนั้นก็อยู่ที่ใครจะมีบารมีจัดการไป

อันนั้นถึงบอกว่า สิ่งที่ว่าเขามาทําอย่างนั้นถูกต้องไหม

ถ้าวินัยผิดแน่นอน ไม่ได้ ของเป็นเดน ของถวาย ถวายพระประธานแล้ว แล้วเขาทําบุญไปแล้ว นี่ของเป็นเดน ภิกษุฉันไม่ได้ เว้นไว้แต่ภิกษุไม่รู้ ภิกษุขาดเจตนา ภิกษุไม่รู้ เขาเอามาถวายโดยที่เราไม่รู้ บิณฑบาตมานี่มันจะมาอย่างไรก็ไม่รู้ แต่เจตนานั้นบริสุทธิ์ สิ่งนั้นเว้นไว้แต่ไม่รู้ แต่ถ้ารู้ ฉันไป ก็แสดงว่าจิตใจเขาอ่อนแอ

นี่พูดถึงว่า สิ่งที่ถวายพระประธานแล้วเขาเอามาถวายพระได้หรือไม่

เพราะเขาเขียนว่า เพราะพระยังไม่ได้รับประเคน

พระยังไม่ได้รับประเคนนี่อย่างหนึ่ง แต่นี่ของเขาถวายแล้ว ดูสิ ตอนเช้าผู้ที่ทําบุญนะ เวลาทําบุญ เราจะทําบุญ เราแบ่งไว้จะทําบุญ ที่เหลือเราก็ทานกัน นี่ไง เราไม่ใช่เหลือแล้วถวายพระ เราตักเอาก่อน ไว้ถวายพระก่อน ที่เหลือเราถึงทานกัน

ไอ้นี่ทานเสร็จแล้ว แล้วเอาไว้ถวายพระ เขาบอกว่า ก็ยังไม่ได้รับประเคนไง

ไม่ได้รับประเคนมันเป็นเรื่องหนึ่ง แต่ถ้าเป็นเรื่องของที่เป็นเดน ของที่ไหว้พระไหว้เจ้าแล้ว คนถามเรื่องนี้เยอะ เพราะอยากได้บุญสองชั้นสามชั้นไง อยากได้บุญเยอะๆ ถวายพระด้วย ถวายพระเสร็จแล้วเหลือจากพระ เอามาใส่บาตรพระด้วย แล้วใส่บาตรพระเสร็จแล้วจะเอาคืนมากินเองอีกด้วย โอ้โฮ! จะเอาบุญหลายชั้นเหลือเกิน อันนี้เป็นความเห็นนะ

เราจะบอกว่า ถ้าเป็นธรรมๆ นะ จิตใจมันยิ่งใหญ่ จิตใจมันยิ่งใหญ่นะ เรื่องอย่างนี้เล็กน้อยมาก แต่จิตใจที่อ่อนแอ จิตใจที่ตํ่าต้อยเห็นเงินบาทสองบาทมีค่า คนฆ่ากันเพราะเงินบาทเดียว ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เงินแค่นั้นน่ะทําลายคุณงามความดีของเราที่จะเกิดขึ้นอีกเยอะแยะเลย คุณงามความดีของเราน่ะ

อดๆ อยากๆ นี่แหละ คนเขาเห็นอย่างนั้น เออ! นี่พระแท้ นี่พระของพระพุทธเจ้า อดๆ อยากๆ นี่พระของพระพุทธเจ้า

โอ้โฮ! มั่งมีศรีสุขนั่นน่ะมันพระของประชาชน พระของโลก พระของสังคม ไม่ใช่พระของพระพุทธเจ้า พระของพระพุทธเจ้ามันเชื่อธรรมวินัยนี้ อดๆ อยากๆ นั่นน่ะพระของพระพุทธเจ้า แต่พระมันอดไม่ได้ มันกลัวคนจะไม่ศรัทธา ไอ้นั่นมันพระของประชาชน ทุกคนปรนเปรอกัน เป็นขุนนาง แล้วก็ไปนอนจมอยู่นั่นน่ะ แต่ถ้ามันเป็นอย่างนั้นนะ ไม่ได้ ตามธรรมวินัยนะ

ไม่ได้ ทําไมเขาทํากัน

นั่นเรื่องของเขา เขาทํากันอย่างนี้ เพราะเขามองว่าไอ้เรื่องอย่างนี้เป็นนามธรรมไง เรื่องวินัยของพระพุทธเจ้าเป็นนามธรรม แต่ถ้าพวกเรา เพราะเขาว่าเป็นนามธรรม เขาจะเอาแต่รูปธรรม เอาแต่ชื่อเสียง เอาแต่วัตถุ เขาก็เลยไม่เห็นธรรมไง

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านเห็นธรรมไง ท่านถึงว่าธรรมนี้ยิ่งใหญ่ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากราบธรรมๆ

เวลาหลวงตาท่านกราบ ท่านกราบอะไร ท่านกราบธรรมๆ กราบในอากาศนี่เป็นธรรมหมดเลย เพราะใจมันเป็นธรรม ถ้าใจเป็นธรรมนะ โอ้โฮ! ยิ่งใหญ่มาก ไอ้ของพวกนี้ไร้สาระ แล้วเราทําได้สบายๆ เลย แล้วพอทําได้สบาย มีชื่อเสียง มีคนต้องรับผิดชอบมาก คนมาอาศัยมาก ก็เลยเป็นเรื่องพะรุงพะรัง เรื่องพะรุงพะรังก็คุยกับเขาได้ หัวหน้าทําตัวเป็นตัวอย่างนะ เขาเห็นดีเห็นงามด้วย เขาทําตาม

ถ้าหัวหน้าจะอยู่แบบเสี่ย โอ้โฮ! ไอ้พวกนั้นมันจะอยู่อย่างฮ่องเต้นะ ไอ้พวกที่มาอยู่วัดน่ะ มันไปกันใหญ่เลยล่ะ

แต่ถ้าหัวหน้าประหยัดมัธยัสถ์ เราพออยู่พออาศัย โลกนี้ก็แค่อาศัยดํารงชีพ ทุกคนจะเห็นเลยว่า เออ! ความประหยัดความมัธยัสถ์มันทําให้เราแข็งแรง สุขภาพดี อยู่ในธรรมวินัย อู๋ย! สุดยอดๆ กว่าจะสุดยอดได้มันต้องฝึกเยอะๆ ถ้าฝึกไม่เยอะมันสุดยอดไม่ได้ แล้วมันของแท้ด้วย ของจริงด้วย ไอ้ที่ทํากันอยู่นี่โกหกทั้งนั้น มายา อยู่ในโลกแห่งมายา ไร้สาระ

นี่พูดถึงว่า ของที่เขาถวายพระประธานแล้วมาถวายพระได้หรือไม่

ไม่ได้ ผิดวินัย ของเป็นเดน ภิกษุฉันเป็นอาบัติหมด ถ้ารู้ แต่นี่ไม่รู้ หรือหลับตาไม่รู้ก็ไม่รู้ อันนี้เรื่องหนึ่งนะ แต่ถ้าไม่รู้แล้วก็สุดวิสัย สุดวิสัยมันเป็นกรรมของสัตว์ สัตว์ ปัญญาคนไม่เท่ากัน ถ้าปัญญาคนเขาดี เขาทําให้ดี สิ่งนั้นจะสะอาดบริสุทธิ์

แต่ถ้าสัตว์มันด้อยปัญญา ทําสิ่งใดนะ มันก็เป็นเวรเป็นกรรม เป็นเวรเป็นกรรมที่มันมีเวรมีกรรมต่อกันมา นี่มันมืดบอด พอมืดบอดก็ทําให้เรามืดบอดไปด้วย แล้วถ้าถึงเวลาแล้วเราจะแก้ไขได้ก็แก้ไข แก้ไขนั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ นี่ข้อที่ ๑.

“๒. กรณีที่พระบิณฑบาตมาได้ผลไม้ที่ใส่ถุงมาในพลาสติกลงในบาตร ถ้าเก็บไว้ถวายพระวันต่อไปได้หรือไม่คะ เพราะยังไม่ได้ปนเปื้อนกับอาหาร เพราะเคยได้ฟังว่าหลวงปู่มั่นท่านพูดถึงปรมัตถ์”

มันคนละเคส คนละเรื่อง มันเป็นคนละเรื่อง แล้วโยมนี่สับสน พอโยมสับสน โยมก็จับมาปนกันไง เพราะโยมที่บอกว่า พระบิณฑบาตมามีผลไม้ใส่ถุงพลาสติกมาแล้วเก็บไว้ แล้วจะถวายในวันพรุ่งนี้

จะมีถุงพลาสติกหรือไม่มีถุงพลาสติก พอใส่ของวันนี้ ของที่ได้มาวันนี้ต้องฉันให้หมดในวันนี้ ถ้าฉันไม่หมดแล้วต้องสละทิ้งไปทั้งหมด เพราะภิกษุเก็บอาหารไว้กินแรมคืน เก็บไว้แรมคืนแล้วฉัน ภิกษุเก็บอาหารไว้ฉันวันรุ่งขึ้นเป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ มันเป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์อยู่ในนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ ข้อนั่น ภิกษุฉันอาหารแรมคืน เขาไม่ให้ภิกษุสะสมไง บิณฑบาตมาวันนี้แล้วขี้เกียจ เก็บไว้ก่อน แล้วไว้ฉันพรุ่งนี้ด้วย

บิณฑบาตมาวันนี้ ฉันได้วันนี้ พ้นจากเพลไป อาหารนี้ใครแตะไม่ได้เลย ถ้าพระแตะอีก วัตถุนั้นเป็นนิสสัคคีย์ ภิกษุเป็นปาจิตตีย์ ฉันเป็นปาจิตตีย์หมด อันนี้มันอยู่ในนิสสัคคีย์ ภิกษุเก็บอาหารไว้แรมคืน ฉันต่อไปอีกไม่ได้ อันนี้ที่ว่าวันพรุ่งนี้ไง

นี่ก็เหมือนกัน กรณีนี้ กรณีโดยทั่วไปที่ว่าเมื่อกี้นี้ ภิกษุบิณฑบาตอาหารแห้งไว้เก็บสะสมอะไรนี่ มันคิดเอาโลกเป็นใหญ่ไง แต่ในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ได้ ภิกษุฉันไม่ได้

ทีนี้บอกว่าภิกษุฉันไม่ได้ ถ้าเก็บไว้แรมคืนไม่ได้ หลวงพ่อมีคลังอยู่ข้างหลังเก็บไว้เต็มเลย แล้วบอกว่าเก็บไม่ได้ เก็บไม่ได้อะไร อยู่ในคลังนั่นน่ะ

ไอ้ข้าวสารที่มันอยู่ในคลังเขาเอามาให้สงฆ์ สงฆ์ไม่ได้รับประเคน ไม่ได้บิณฑบาตไง ถ้าบิณฑบาตแล้วของเป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ แต่ถ้าโยมเขามาถวายเป็นอาหารก็ถวายเป็นส่วนกลาง ส่วนกลางนั้นเอาไว้แจก ๙ วัด อุทัยฯ ๒ วัด หัวหิน โป่งกระทิง เขามาเอาข้าวสารไป ข้าวสารเอาไปทําไม

เอาไปแจกพวกป่าไม้ พวกป่าไม้ที่เขาเดินตรวจป่าน่ะ เขามาขอ เขามาอาศัย แล้วพวกที่ชาวบ้านแถวนั้นเขามาช่วยงานวัด เขาก็แจกข้าวสารเขานี่ อันนั้นมันไม่ใช่เอาไว้ฉันอย่างนี้ ถ้าเอาไว้ฉันอย่างนี้มันไม่ใช่บิณฑบาตไง ภิกษุต้องซื้อเอา ซื้อแล้วมาเก็บไว้ คือไม่ได้บิณฑบาต ถ้าบิณฑบาตนะ เพราะวินัยเขาไม่ให้พระสะสม

ไอ้นี่ก็ไม่ได้สะสม ภิกษุไม่ได้สะสม เพราะพระธุดงค์มาที่นี่ พอธุดงค์มาก็มา เวลาออกไปก็ออกไป ภิกษุก็เป็นภิกษุไง สงฆ์ก็เป็นสงฆ์องค์เดียว ไม่ได้เป็นเจ้าของสิ่งใดไง แต่นี่มันเป็นของกลางของวัดไง

ไอ้ที่ว่า เพราะพูดไปแล้ว เราจะบอกว่า คนที่เขียนต้องเคยมาวัดนี้ แล้วมาบ่อยๆ ด้วย ฉะนั้น เวลาพูดไปนี่ว่าแต่เขาไง คนอื่นผิดหมด แต่พวกเราถูก

ถูก ทําให้ถูกก็คือถูก ทําให้ผิดก็คือผิด ถ้าทําถูกแต่ต้น มันก็ถูกๆๆ ไปทั้งหมด ฉะนั้น เวลาที่เขาเอาข้าวสารมาถวาย พระไม่ได้รับรู้เลย โยมเขาเอามาแล้วเขาก็แบกเก็บเอง พระไม่รู้เรื่อง พระดูเฉยๆ มีแต่ยอด รับรู้ยอด แล้วเวลาจะแจกคนอื่นไป

อันนี้พูดถึงว่าของแรมคืนนะ

ฉะนั้น กรณีที่ว่า ภิกษุบิณฑบาตได้ผลไม้ใส่ถุงพลาสติกมาในบาตร จะเก็บไว้ฉันวันต่อไปได้หรือไม่

ไม่ได้ ของวันนั้นต้องฉันให้หมดในวันนั้น ฉะนั้น เวลาฉัน เวลาภิกษุฉันแล้ว ที่เหลือนี่เป็นเดน เวลาภิกษุห้ามภัตแล้ว ห้ามฉันอีก สิ่งที่เป็นเดน ภิกษุจะฉันได้ต่อเมื่อเป็นภิกษุไข้ ภิกษุเจ็บป่วยแล้วบิณฑบาตไม่ได้ ภิกษุฉันเหลือแล้วให้กับภิกษุที่เป็นไข้ไม่สบาย ฉันได้ ของที่เป็นเดน สิ่งที่เป็นเดน

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า บิณฑบาตมาแล้วจะเก็บไว้กินพรุ่งนี้อีกได้ไหม

ไม่ได้ แต่พระทํากันทั่วประเทศ ถ้ามีแต่กรรมฐานที่จิตใจลงธรรมวินัยเขาไม่ทํากันหรอก ฉะนั้น นี่เป็นเรื่องภิกษุเก็บอาหารไว้แรมคืน นี่กรณีหนึ่ง

แต่เขาบอกว่า เคยฟังหลวงพ่อพูดถึงว่าหลวงปู่มั่นท่านบอกว่าท่านเก็บนํ้าอ้อยไว้ให้เป็นปรมัตถ์

ให้เป็นปรมัตถ์ เขาเรียกกาลิก ยาวชีวิก ของชั่วยาม ตอนเช้า อาหารเขาเรียกว่าของชั่วยามตั้งแต่เช้าถึงเที่ยง แล้วถ้าเป็นสัตตาหกาลิก สัตตาหกาลิก สิ่งที่เป็นนํ้าอ้อย สิ่งนี้เขาเรียกสัตตาหกาลิก สัตตาหกาลิก ภิกษุเก็บได้ ๗ วัน ฉันใน ๗ วันนี้ได้

เพราะว่านํ้าอ้อย พวกนํ้าตาล เวลาเขาไปฉันตอนบ่าย เขาฉันตอนเย็น เขาละลายนํ้า สิ่งนี้เขาฉันได้ภายใน ๗ วัน แต่ถ้าเป็นอาหารมันแค่ชั่วยาม แล้วถ้ามันเป็นยา ยาวชีวิกนี่ทั้งชีวิต อย่างพวกสมอพวกนี้เขาเก็บไว้ ถ้าไม่ได้ผสมด้วยนํ้าตาลนะ ถ้าผสมด้วยนํ้าตาล แค่ ๗ วัน เพราะเขาให้นับสิ่งที่อายุสั้น นี่พูดถึงว่า สิ่งที่หลวงปู่มั่นท่านเก็บไว้นั่นน่ะท่านเก็บไว้เป็นปรมัตถ์ ถ้าเก็บไว้เป็นปรมัตถ์

ถ้าสิ่งที่มันคลุกคลีกับอาหารใช่ไหม ถ้าเป็นสิ่งที่คลุกคลีกับอาหารมันก็ต้องนับอายุสั้น ก็ต้องนับแค่ยาวชีวิกชั่วยามใช่ไหม แต่ถ้าหลวงปู่มั่นท่านสอนพระไง ท่านสอนพระว่า สิ่งนี้มันได้ห่อไว้ มันไม่ได้ปนกันไง ไม่ได้ปนกับอาหาร มันถึงเก็บไว้ได้เป็นปรมัตถ์ เก็บไว้ได้เป็นปรมัตถ์มันก็เก็บไว้ได้ในเวลา ๗ วัน ให้ ๗ วัน

แต่เดิมสิ่งนี้มันตลอดชีวิตเลยล่ะ สิ่งที่เป็นปรมัตถ์นี่นะ ท่านให้ฉันได้ แต่เพราะพระ ในพระไตรปิฎกมีพระอยู่องค์หนึ่งท่านมีความสามารถมาก แล้วมันมีหมู่บ้านหนึ่งมันแบบว่ามันมีผีเข้า พระองค์นี้ก็ไปช่วย สุดท้ายแล้วเขาหายจากความเป็นทุกข์นั่นน่ะ เขาถวายมาเต็มเลย แล้วเก็บไว้มันฉันไม่ทัน

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปตรวจกุฏิ เดินไปตรวจวัด ไปเห็นนํ้าตาลแขวนไว้อยู่ไง “นี่ของใคร” เราจําชื่อไม่ได้ อยู่ในพระไตรปิฎก ว่าเป็นของพระองค์นั้น “ได้มาอย่างไร”

ได้มาด้วยความสะอาดบริสุทธิ์ไง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลยบัญญัติว่าให้ ๗ วัน คือฉันให้หมด ๗ วัน ไม่ให้แขวนไว้ ไม่ให้เก็บไว้เกินกว่าเหตุ มันเลยเหลือ ๗ วันไง

สิ่งนี้มันเป็นคนละเรื่องกันน่ะ สิ่งที่ได้มามันต้องดูที่มาที่ไป ที่มาที่ไปมันก็เข้ากับวินัยข้อนั้นๆ วินัยมันมีหลายระดับ มีศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เรื่องอาหารตอนเช้า ผลไม้นั่นมันเป็นเรื่องวิกาล เรื่องของในชั่วยาม อันนี้เก็บไว้วันรุ่งขึ้นไม่ได้ แต่ถ้ามันเป็นกาลิก กาลิกมันก็เรื่องของอาหาร เรื่องของปรมัตถ์ เป็นยาปรมัตถ์ สิ่งที่เป็นยาปรมัตถ์ นํ้าตาลนี้เป็นยาปรมัตถ์

ฉะนั้น หลวงปู่มั่นท่านสอนอย่างนี้ มันคนละเรื่องกัน มันไม่เกี่ยวกัน แต่ถ้าเป็นเรื่องอาหารนั้นมันเป็นเรื่องบิณฑบาต พอบิณฑบาตมานี่ฉันเป็นอาหาร ฉันตอนเช้า มันเป็นศรัทธาของเขา

แต่ถ้าเราเก็บอย่างนั้นนะ กรณีนี้มันมี อย่างเช่นที่กรรมฐานเขาทํา บางที่พระที่ฉลาด ตอนเช้าบิณฑบาตมาได้ส้ม ส้มนี้เป็นอาหารไหม เป็น มันอยู่ในยามด้วย พอเป็นแล้วพระเก็บไว้ พระเก็บไว้ เพราะฉันข้าวเสร็จ พระต้องคั้น คั้นในเวลาของเขา ในเวลาตอนเช้าก่อนเพล แต่ถ้าเลยเพลไปแล้ว พระจับไม่ได้แล้ว เพราะว่ามันเป็นอาหาร ถ้าไปทําผิดเวลา ขนาดทําผิดเวลายังฉันไม่ได้เลย

พระที่เขาอุปัฏฐากครูบาอาจารย์นะ เวลาบิณฑบาตมาได้ส้ม ได้อะไรตอนเช้า คั้นในตอนเช้า ไปฉันในตอนบ่ายได้ ฉันเสร็จแล้วกรองกากให้หมด เหลือแต่นํ้าผลไม้ มันเป็นนํ้าปานะ นี่เวลาเขาทํายังต้องทําอยู่ในกาลนะ แล้วนํ้าปานะจะต้มนํ้าตาลด้วยนํ้าร้อนก็ไม่ได้ เพราะนํ้าร้อนมันทําให้นํ้าผลไม้เป็นของสุก ถ้านํ้าผลไม้เป็นของดิบ

ทีนี้ในปัจจุบันนี้มันแบบว่าเทคโนโลยีมันเจริญไง เรื่องนํ้าผลไม้มันก็เลยหลากหลาย พอหลากหลายไปมันก็อยู่ที่ว่า ถ้าเราลังเลสงสัย ไม่ฉันๆ ไม่ไปยุ่งกับมัน นี่พูดถึงว่านํ้าปานะ

ทีนี้เขาถึงบอกว่า มันเป็นปรมัตถ์

มันเป็นวินัยคนละส่วนกัน คนละข้อเลย

“๒. กรณีที่พระบิณฑบาตได้ผลไม้ใส่ถุงพลาสติกมาลงในบาตร ถ้าเก็บไว้ถวายพระวันต่อไปได้หรือไม่คะ เพราะยังไม่ได้ปนเปื้อน”

เพราะเข้าใจคําว่า “ปนเปื้อน” ถ้าเข้าใจว่าปนเปื้อน ถ้ามันปนเปื้อนแล้วมันเป็นนํ้าตาลหรือเปล่า มันเป็นปรมัตถ์หรือเปล่า ถ้าเป็นปรมัตถ์ เราเก็บไว้ฉันได้เองเลย แต่นี่เขาไม่ได้อย่างนั้น เขาบอกว่าเก็บไว้ถวายพระวันต่อไป

ไอ้นี่ของแรมคืน เพราะบิณฑบาตมาแล้ว จบแล้ว ถ้าบิณฑบาตมามันก็เหมือนกับที่ผลไม้ถวายพระประธานน่ะ ผลไม้ไปถวายพระประธาน ก็ถวายแล้วก็เป็นเดนแล้ว เห็นไหม พอถวายพระประธาน ของเราถวาย เขาให้แล้ว มันเอากลับมามันก็เป็นของที่ให้แล้วเหลือเดน นั่นของเป็นเดน

ไอ้นี่บิณฑบาตมา บิณฑบาตมามันต้องให้หมดในวันนั้น ไอ้ข้อนี้มันเป็นวาระของอาหาร ยาวชีวิก ของชั่วยาม ตอนเช้า ได้แค่ตอนเช้า พอตอนเช้ามันก็มีวิกาลเข้ามา วิกาลเข้ามาคือสะสมข้ามอรุณขึ้น หมดเวลา

แต่ถ้าพูดถึงว่าหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านพูดถึงปรมัตถ์ ท่านถึงเก็บได้ ปรมัตถ์มันเก็บข้ามวันข้ามคืนได้ ๗ วัน มันเป็นส่วนกลาง ถ้าเป็นยาวชีวิกมันละเอียดไปเลย

ฉะนั้น เขาบอกว่า “โยมไปปฏิบัติที่วัดนั้นเห็นแม่ชีทําอย่างนี้หลายครั้ง ทําให้สงสัยว่าถูกหรือไม่ กราบขอบพระคุณหลวงพ่ออย่างสูงค่ะ”

เราไปเห็นอย่างนั้นก็คิดนะ เห็นอย่างนั้น มันธุดงค์ไป เราเที่ยวไป เราเที่ยวไปเราก็เห็นอย่างนี้มาเยอะ พระที่ทําถูกต้องดีงามก็สาธุ พระที่เขาทําไม่ถูกต้องดีงามมันก็มีแล้ว หนึ่ง ความเกรงใจ คนที่มาอุปัฏฐากดูแลแล้วเกรงใจเขา เวลาเกรงใจเขา เขาขอสิ่งใดก็เชื่อตามเขาไป แต่ลืมพระพุทธเจ้า ลืมธรรมวินัยไปไง

๑. เกรงใจเขา

๒. เขามีบุญมีคุณ

แล้วเวลาจิตใจของเรา เราก็ไม่มั่นคงด้วย แต่ถ้าเรามั่นคงของเรานะ อย่างน้อยเราต้องอธิบายให้เขาเข้าใจได้ก่อนว่า ถ้าเราเป็นชาวพุทธกัน ชาวพุทธต้องถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ต้องถึงรัตนตรัยก่อน แล้วสิ่งที่มันเป็นวินัย ธรรมและวินัยเป็นศาสดาของเรา ที่หลวงตาท่านพูด ทุกคนสะเทือนหมดน่ะ “เหยียบหัวพระพุทธเจ้าไปแล้วแสดงธรรม”

เวลาเอาความสะดวกเอาความสบาย นี่เหยียบยํ่าธรรมวินัยไป เหยียบยํ่าธรรมวินัยก็เหยียบหัวพระพุทธเจ้า เวลาพูด พูดเคารพบูชากันทั้งนั้นน่ะ แต่พฤติกรรมที่การกระทํา

แต่ถ้าเราจะคุยกับเขา เราต้องมีเหตุผลอธิบายให้เขาเข้าใจได้ว่าสิ่งนี้มันผิดธรรมวินัย คือผิดคําสอนพระพุทธเจ้า ถ้าเราฝืนก็เท่ากับเราฝืนพระพุทธเจ้า เราจะเป็นชาวพุทธได้อย่างไร

ถ้าเราไม่เกรงใจเขานะ หรือเกรงใจอย่างไรมันก็ต้องพูดได้ ถ้าทิฏฐิเขาไม่เหมือนกัน ไม่เสมอกัน เขาจะสะบัดก้นไปก็เรื่องของเขา ใครจะสะบัดก้นไปก็ เออ! สาธุ เราก็หากินตามลําแข้งนี่แหละ ไม่ไปยุ่งกับเขา เพราะเขาจะสะบัดก้นไป ไปออเซาะฉอเลาะเขา มันก็จะลืมไปแล้ว

นี่พูดถึงว่าเวลาไปโดยทั่วๆ ไปนะ กรณีนี้ถ้าเป็นกรณีคุยในวงในของพระ พระที่มีอํานาจวาสนาบารมีมันจะเป็นผู้นําได้ จะปกครองดูแลสงฆ์ได้ พระที่ไม่มีบารมี หัวหน้าก็ทุกข์ยากอย่างนี้ ผู้ที่จะมาอาศัย

เราเคยอยู่ป่า มันมีบิณฑบาตได้แค่องค์สององค์เท่านั้นน่ะ ถ้าวันไหนมีพระมาพักอยู่ด้วยนะ พรุ่งนี้เช้าไม่มีฉัน เราเคยเป็นอย่างนั้นมานะ อยู่ป่านี่มันอย่างมากก็ได้แค่สองอิ่ม คือพระอยู่ได้แค่สององค์ แล้วถ้าเวลามีพระธุดงค์มาเขามาพักด้วย รุ่งเช้ามานี่ แต่เราก็แบ่งกันเท่าที่มี สุดท้ายแล้วก็นํ้า แล้วอดไว้กินพรุ่งนี้ใหม่ มันก็แค่นี้ แล้วถ้ามันซื่อสัตย์มันก็อยู่สุขสบาย เวลาหลวงปู่มั่นท่านพูดประจํา ที่ไหนที่มันขาดแคลน โอ๋ย! ที่นั่นท่านเลือกอย่างนั้น

แต่ถ้ามีพระมาอยู่ด้วยนะ พอที่ไหนมันขาดแคลน “แหม! ที่นี่บรรยากาศมันไม่ดี อากาศมันทึบ” แต่ถ้าที่ไหนพอไปแล้วเช้าขึ้นมาปิ่นโต ๔-๕ แถวนะ “โอ้โฮ! บรรยากาศที่นี่ยอดเยี่ยม” มันจะพูดได้ทั้งนั้นน่ะถ้ามันจะเอา

แต่ถ้าเราซื่อสัตย์ เราจะปฏิบัติเพื่อชนะกิเลสของตน มันจะมีหลักเกณฑ์นะ ถ้ามีหลักเกณฑ์ขึ้นมาแล้ว

เรื่องอย่างนี้ เขาบอกว่าโยมไปปฏิบัติที่วัดนั้น

ก็ปฏิบัติได้ทุกๆ ที่แหละ เพราะเราเป็นชาวพุทธด้วยกัน บริษัท ๔ พระพุทธเจ้าฝากศาสนาไว้กับบริษัท ๔ เราก็ไปทุกที่แหละ แล้วเราก็มีสติมีปัญญา ถ้าเรามองแล้วมันเป็นประโยชน์ เราคุยกันได้ก็คุย ถ้าคุยไม่ได้ก็กรรมของสัตว์ มันเรื่องของเขา ของเราเก็บไว้ในหัวใจ

นิติศาสตร์กับรัฐศาสตร์ ธรรมะคือรัฐศาสตร์ คือการปกครอง คือความดีงาม ไม่กระทบกระเทือนกัน นี่คือรัฐศาสตร์ คือธรรม แต่ถ้าวินัยเป็นกฎหมาย กฎหมายมันผิดมันถูก ถ้าเราเห็นไม่ดีงามด้วย เราก็หลบ

เราธุดงค์มา เราเจอสภาพแบบนี้มาตลอด แล้วเจอสภาพแบบนี้ เพียงแต่วันนี้โยมถามมาโดยประสบการณ์ของเขา ไอ้ประสบการณ์ของโยม เราเคยไปเห็นพระที่ดีงาม ไปอยู่กับครูบาอาจารย์ โอ้โฮ! ถวายชีวิตได้เลยนะ ไปบางทีไปเจอบางที่ แหม! มันรับไม่ได้เลย เราก็หนีๆ เรื่องของเขา เพราะในโลกนี้มันมีอย่างนี้ ในโลกเรามีทั้งดีและชั่ว ทุกสังคม ทุกที่ แล้วเราจะเลือกอย่างไร

เราพยายามเลือกแต่สิ่งที่ดีๆ แล้วเวลาปฏิบัติ ปฏิบัติให้ดีขึ้นมาในหัวใจของเรา เวลากิเลสมันยุมันแหย่นะ นู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ อย่าไปเชื่อมัน ให้เวลาพิสูจน์ แล้วพยายามทําคุณงามความดีของเรา ถ้าเป็นจริงขึ้นมาแล้วนะ มันจะเป็นจริงกลางหัวใจนี้ เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เอวัง

สุขจริงๆ สุขที่จริง สุขที่ใจ
สุขจากใจ สุขความเป็นจริงอย่างนี้ นี่สุขขึ้นมา
ไม่อย่างนั้นครูบาอาจารย์ท่านจะดํารงชีพ
ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔๕ ปี วิมุตติสุขๆ
ครูบาอาจารย์เราทั้งชีวิตเลย
มันมีความสุขในใจอันนั้น มีความสุข
ไม่ต้องไปชิงดีชิงเด่น ไม่ต้องไปทําสิ่งใดๆ ทั้งสิ้นเลย
มันพอในตัวมันเองอยู่แล้ว ไม่มีสิ่งใดมีค่า ไม่มีค่าหรอก
ของใน ๓ โลกธาตุไม่มีค่า มันเป็นธรรมชาติอยู่อย่างนั้น
นี่ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ ไง

๓

สุขที่จริง

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๒๑ พฤษภาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ขอเล่าประสบการณ์ถวาย หลังจากที่ได้คําแนะนําจากท่านอาจารย์ครับ”

กราบนมัสการพระอาจารย์ กระผมเป็นคนที่เคยส่งคําถามเรื่องการฝึกหัดภาวนา และมีคําหยาบต่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ครับ ตอนนี้คําหยาบแทบจะไม่เกิดขึ้นแล้ว นานๆ จะเกิดขึ้นทีหนึ่งครับ แต่สามารถรู้ทันและระงับได้แทบจะร้อยเปอร์เซ็นต์ครับ

ตอนนี้เวลาเห็นพระพุทธรูปไม่ว่าจะใกล้หรือไกล องค์เล็กๆ หรือภาพถ่าย จิตก็จะน้อมเคารพ เห็นที่ไหนก็จะไหว้ตลอดเลยครับ บางครั้งอยู่บนภูเขาไกลๆ ก็ยกมือไหว้ระลึกถึงพระองค์ท่านครับ (จนบางครั้งคนใกล้ตัวก็จะงงๆ ว่าไหว้อะไร เลยเปลี่ยน ถ้าสถานการณ์ไหนดูจะแปลกสําหรับคนอื่น ผมจะนึกเป็นผมอีกคนหนึ่งพนมมือและกราบในใจครับ)

ตอนนี้ก็นั่งสมาธิภาวนาเกือบจะ ๓ ปีแล้ว ช่วงแรกๆ ยากมากๆ ไม่รู้จักอะไรเลย ตอนนี้ก็ทําได้ และสามารถใช้กับการดําเนินชีวิตครับ สามารถรู้ตัวมีสติมากขึ้น พอได้รู้จักความสงบจากสมาธิแล้ว เข้าใจเลยคําว่า “เป็นความสุขที่หาจากสิ่งอื่นไม่ได้” มันเป็นคนละความสุขกันเลย

บางครั้งเคยเป็นไข้ก็กําหนดตัวเองอยู่กับลมหายใจสู้กับร่างกายที่ป่วยและพิจารณาอาการที่เป็น มันก็สงบลงไป และอีกวันก็หาย ตอนนี้ก็พยายามจะไม่นั่งสมาธิเอาแต่ความสุขครับ พยายามบอกตัวเองให้ดูอยู่เฉยๆ จะมีปีติ มีสุข มีแสงสว่าง ตัวอ่อน เย็นสบาย ก็มีดีใจ แต่ก็บอกตัวเองให้กําหนดรู้และเดินหน้าต่อไป

บางครั้งสงบไปนานๆ ลองฝึกใช้ปัญญาพิจารณาดูในร่างกายดูบ้าง พอคิดเสร็จ มันก็จะเหนื่อยๆ (แต่ยังไม่มีกําลังพอที่จะเห็นภาพ) เสร็จแล้วก็กลับมาดูลมกับพุทโธครับ ทําสลับกันไปครับ แต่ตอนนี้ก็ยังพัฒนาได้ถึงเท่านี้ครับ เพราะชอบนั่งสมาธิตอนเช้า พอสงบลงไปนานๆ บางครั้งเลยเวลาไปทํางานก็เลยต้องหยุดครับ มีบางครั้งความรู้สึกจะเสียดายว่า อุตส่าห์ทําตัวเองให้มาถึงที่ตั้งแล้ว สําหรับพิจารณาแล้ว แต่ก็ได้แค่แป๊บเดียว ต้องเลิก เลยพยายามหาเวลาไปฝึกตัวเองที่วัดต่อไป บางครั้งเลิกงานก็จะไปไหว้พระ นั่งสมาธิคนเดียวที่วัดใกล้ๆ ครับ

ทุกวันนี้สามารถรู้อารมณ์ของใจและมีสติตามรู้เกิดอะไรขึ้นครับ พยายามทําจิตไม่ให้ฟุ้งซ่านหรืออยู่ทางฝ่ายตํ่า ถ้ากิเลสเกิดขึ้นก็จะดูลมกับพุทโธ บางครั้งเอาไม่อยู่ก็ตั้งนะโมและใช้บทสวดในใจ บางครั้งก็ดูใจตัวเองก็เห็นถึงความไม่เที่ยงของอารมณ์ครับ รู้จักและให้ความสําคัญกับศีล ๕ แต่เวลาเข้าสังคมเขาชวนดื่ม สมัยก่อนเราปฏิเสธและบอกว่าเราถือศีล เขาก็จะคิดกับเราแปลกๆ จนตอนนี้ก็เลยไม่พูดอะไรมากครับ รวมถึงเห็นใครลําบากๆ ก็จะแบ่งเงินให้เขาบ้างตามโอกาส บ้างก็จะพึมพํากับตัวเองเวลาเห็นคนที่ลําบากกว่า ก็จะขอให้เขามีความสุขและหายเหนื่อย

ตอนนี้ชีวิตก็ไม่ทุกข์มากจากเมื่อก่อนตอนที่มีแต่คําหยาบแล้วครับ เหมือนชีวิตที่รู้เส้นทางที่จะไปไม่เคว้งคว้างอย่างไร้จุดหมายครับ ส่วนเรื่องภาวนาตอนนี้ก็รู้ด้วยตนเองครับว่า จะพัฒนาต่อไปได้ก็ต้องทําอย่างต่อเนื่อง มีความเพียรปฏิบัติบูชาต่อไปครับ

ตอบ : เขากราบขอบพระคุณไง อันนี้เริ่มต้นตั้งแต่คําถาม คําถามต่อไป คําถามเริ่มต้นที่เขาบอกเขาเคยถามมาๆ จากว่าเขามีความรู้สึกนึกคิดที่เป็นลบๆ ต่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เราก็บอกวิธีการไปว่าให้เขาแก้ไขอย่างไรกับความคิดลบกับพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ แล้วสุดท้ายแล้วเขาก็พัฒนาของเขา จนบอกตอนนี้สบายมาก ไม่คิดลบ

เวลาคนคิดลบไปใกล้ชิด ความคิดมันจะพลุ่งพล่าน หรือไม่เวลาไปเจอสิ่งใดมันจะคิดขึ้นมาในใจ ความคิดของเรามันเป็นความทุกข์นะ แต่เสร็จแล้วเราก็บอกว่าให้เขาขอขมาลาโทษ ให้เขาขออภัยกับสิ่งที่กระทํามา เพราะสิ่งนี้จริตของใจๆ มันเป็นจริต เป็นความรู้สึกนึกคิดจากจิตใต้สํานึก เวลาเข้าไปเจอสิ่งใดมันจะเกิดความโต้แย้ง ว่าความโต้แย้งมันต้องมีเหตุมีผลกันมา ต้องมีการกระทบกระทั่งกันมา ก็ให้ขออภัยๆ

ถ้าใครมีเหตุการณ์แบบนี้ในใจนะ สิ่งใดที่มันคิดลบๆ เราให้อภัยเขา เวลาสวดมนต์ เราก็แผ่เมตตาๆ

ถึงเสร็จแล้วเขาบอกว่าตอนนี้เขาดีขึ้นมาก ดีขึ้นมากขนาดว่าไปเห็นพระพุทธรูปที่ไหนจะยกมือไหว้ๆ จนข้างๆ เขางงว่าไอ้นี่เป็นอะไร

แต่เดิมมันคิดลบไง คิดลบนี่เข้าใกล้ไม่ได้นะ คิดลบ พอเข้าใกล้แล้วมันจะเกิดพลัง เกิดพลังแบบว่าให้เราคิดคัดค้าน คิดโต้แย้ง มันจะเกิดคําหยาบขึ้นมา มันจะไม่ดี ไม่ดีต่อเรา ไม่ดีต่อเราเพราะอะไร เพราะสิ่งนั้นเป็นสัญลักษณ์พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

สิ่งที่รูปปั้นๆ มันก็เป็นแค่อิฐหินปูนทรายนั่นแหละ แต่เขาเป็นสัญลักษณ์ปั้นเป็นรูปพระพุทธเจ้าให้เรากราบไหว้บูชากัน แล้วเราไปคิดตําหนิ คิดลบ มันก็เป็นผลบาปกรรมกับเราไง นี่เราก็แก้ไขกับเรา สิ่งนั้นน่ะเป็นสัญลักษณ์ ธาตุเป็นธาตุ จิตนี้เป็นนามธรรม จิตที่เป็นนามธรรมมันก็มีบุญมีกรรมมา มันมีการกระทบกระเทือนกันมา เราก็ขออภัยต่อกัน

เขาบอกตอนนี้สบายมาก ตอนนี้ดีขึ้นมาก พอดีขึ้นมากแล้วเขาก็พยายามฝึกภาวนา

เวลามาฝึกหัดภาวนา เวลาจิตสงบ พอจิตสงบลงไปแล้วเขาบอกว่า “สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี”

เราอ่านแล้วเราเชื่อ เชื่อถึงผู้ที่เขียนนี่ไง เพราะคนที่เชื่อ “สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี” สุขอื่นใดไม่ใช่เงิน สุขอื่นใดไม่ใช่ยศถาบรรดาศักดิ์ สุขอื่นใดไม่ใช่การยอมรับจากใคร สุขอันนี้มันเกิดจากใจ ไม่ต้องการการยอมรับจากสังคม ไม่ต้องการการรับประกันของใครทั้งสิ้น นี่ไง ถ้าใครทําสมาธิได้ๆ สมาธิจะเป็นอย่างนี้ไง สมาธิคือจิตที่เป็นหนึ่ง ไม่พาดพิงอารมณ์ใดๆ ทั้งสิ้น สมาธิคือความสงบของใจ ถ้าเกิดสมาธิได้มันจะเกิดความสุข มันจะเกิดพลัง

แล้วเรากลับไปที่พุทโธ กลับไปที่ปัญญาอบรมสมาธิบ่อยครั้งเข้าๆ ให้มันตั้งมั่น ให้มันตั้งมั่นของมัน ให้มันมีกําลังของมัน ถ้ามีกําลังของมัน ถ้ามีอํานาจวาสนานะ เรารําพึงไปที่สติปัฏฐาน ๔ ให้เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความจริง มันจะเกิดวิปัสสนาปัญญาการรู้แจ้ง รู้แจ้งในความเศร้าหมอง รู้แจ้งในความหม่นหมอง รู้แจ้งในขยะในหัวใจ รู้แจ้งในสิ่งที่มันอึดอัดขัดข้องในใจ เวลามันรู้แจ้งมันรู้แจ้งในนี้ มันไม่ใช่ไปรู้แจ้งที่ใบประกาศ ไม่รู้แจ้งสิ่งใดทั้งสิ้น มันรู้แจ้งในนี้ไง นี่ถ้าจิตมันสงบ

ฉะนั้นบอกว่า เราเชื่อ เราเชื่อ เขาบอกว่าเขาทําสมาธิ พอทําสมาธิได้ พอทําสมาธิได้แล้วมันมีความสุข เห็นไหม เขาไม่ได้บอกว่าเขาทําสมาธิได้แล้วมีคนนับหน้าถือตา เขาทําสมาธิได้แล้วมีคนสรรเสริญเขา เขาไม่ได้บอกเลย เขาบอกเขามีความสุข เขามีความสุขของเขา ตั้งแต่ชีวิตที่มันทุกข์มันยาก มันมีแต่ความบีบคั้นหัวใจ ตอนนี้เขาบอกเขามีความสุข ถึงเข้าใจว่าสุขที่เกิดจากสัมมาสมาธิมันแปลกประหลาดอย่างนี้ไง แล้วมันแปลกประหลาดแล้ว คนถ้ามีสมาธิ ถ้ามีความสุขนะ เวลามันสุขจริงๆ แล้วมันนิ่ง มันสงบ ไม่เวอร์ ไม่คุยโม้โอ้อวด ไม่บ้าบอคอแตก

เขาบอกเวลาเขาทําอย่างนี้ได้แล้วเขามีความสุขของเขา แต่เดิมดื่มกับเพื่อน เวลาไปดื่มกับเขา ตอนนี้เพื่อนมาชวนไปดื่ม ไม่ดื่ม แล้วไม่ดื่มแล้วถ้าเขามาชวน แบ่งตังค์ให้เขาไปดื่ม เราไม่ดื่ม เออ! แต่ก่อนไม่ได้นะ เวลาเขาดื่มก็ไปดื่มกับเขา เขาบอกเลยนะ ตอนหลังๆ นี่นะ เวลาเพื่อนจะไปดื่ม มาชวน ให้เงินเขา ช่วยเขาให้เขาไปดื่ม แต่เราไม่ดื่ม ไม่ดื่มเพราะเรามีความสุขไง

ถ้าจิตมันสงบ ถ้าจิตมันมีหลักมีเกณฑ์ พวกของปัจจัยเครื่องอาศัยมันของอาศัย แต่จิตเรามันมีความสุขมากกว่าสิ่งนั้นแล้ว มันไปห่วงสิ่งใด นี่ไง มันเหนือโลกเหนือสงสารไหม มันเหนือรสชาติของการดื่มสุรา

เวลาดื่มแล้วมันขาดสติ มันปลดทุกข์ได้ คนที่ไปดื่มๆ เพราะมันทุกข์ในหัวใจ มันตรอมตรมในหัวใจ ดื่มให้มันหาย ดื่มให้มันลืม แต่นี่เขาไม่ต้องดื่ม เขาสุขสงบอยู่แล้ว มันมีความสุขเหนือกว่าไหม

แต่เดิมนะ จะดื่มต้องเสียเงิน ต้องไปซื้อหามาดื่ม ดื่มเพื่ออะไร ดื่มเพื่อบรรเทาทุกข์ ดื่มให้มันลืมๆ ไปเสีย แล้วมันก็มีความสุขกันแค่เวลามันลืม เดี๋ยวมีสติต้องไปดื่มต่อ แต่ตอนนี้เขามาชวนไปดื่ม ให้ตังค์เขาไปดื่ม เราไม่ดื่ม

เห็นไหม ที่เราเชื่อเขา เราเชื่อเขาเพราะเหตุนี้ไง เราเชื่อว่าถ้ามันสุขจริงๆ มันสุขอย่างนี้ สุขนี้มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันเป็นความจริงของเรา ถ้าเป็นความจริงของเรา มันเป็นความจริงของเรา

ทีนี้ถ้าเป็นความจริงของเราแล้ว เวลาเขาประพฤติปฏิบัติต่อเนื่องไป เราจะบอกว่าเป็นอํานาจวาสนานะ โดยธรรมชาติของเรา เราเป็นนักปฏิบัติด้วยกัน เวลามาปฏิบัติ เราเป็นมนุษย์ เป็นปุถุชน เสมอภาคกัน เวลาเราปฏิบัติเราก็ปฏิบัติ แต่นี้เวลาเขามา เขามาแบบว่าตํ่ากว่าด้วย ตํ่ากว่าคือลบมาในใจไง คือมันมีความคิดลบคิดต่างๆ มา ต้นทุนมันตํ่ากว่า แต่ทําไมเขาพยายามขวนขวายของเขา เขาทําของเขาขึ้นมาจนเสมอ จนจิตสงบได้ จนขึ้นไปเหนือเราน่ะ แล้วเราล่ะ

เวลาเราปุถุชนคนหนาเวลาทําขึ้นมาเรายังทําความสงบจริงๆ ไม่ได้เลย เวลาทําขึ้นมามันก็เป็นสัญญาอารมณ์ทั้งนั้น เวลาฟังใครมาเป็นเป้าหมาย เป็นทฤษฎีไง เป็นเป้าหมาย แล้วเราก็คิดแบบนั้นๆ

เวลาธรรมะของครูบาอาจารย์ของเรานะ เวลาท่านเทศนาว่าการ เหมือนกับคนที่อยู่ที่สูงกว่าเขาพยายามชักนําคนที่ตํ่ากว่า ดึงขึ้นไปๆ เราก็พยายามปฏิบัติของเรา เราทําตัวของเราให้ขึ้นไปให้มันเป็นอย่างนั้นสิ

ไม่ใช่ว่าเขาจะดึงขึ้นไปแล้วไปจําของเขามา แล้วเขายังอยู่บนที่สูงกว่า เราอยู่ที่ตํ่ากว่า เราคิดว่าที่สูงกว่าเรารู้หมด เราเข้าใจหมด แล้วมันได้อะไรล่ะ มันไม่ได้อะไรเลย

ฉะนั้น เวลาปฏิบัติมันต้องปฏิบัติให้มันเป็นความจริงขึ้นมา เราปฏิบัติของเราขึ้นมา สิ่งที่มันจะเป็นไปข้างหน้าให้มันเป็นไป ถ้ามันเป็นความจริงมันต้องเป็นความจริงอย่างนี้ ถ้าเป็นความจริงอย่างนี้ เห็นไหม

นี่เพียงแต่ว่าเขาขอเล่าประสบการณ์ ไม่ได้ถามสิ่งใดเป็นกิจจะลักษณะ แต่กิจจะลักษณะ เพียงแต่ว่าสิ่งนี้เขียนมาเพื่อให้ตรวจสอบให้ทดสอบว่ามันเป็นจริง แล้วควรทําอย่างไรต่อไป ควรทําอย่างไรต่อไป

ควรทําอย่างไรต่อไปมันอยู่ตรงนี้ ตรงที่บอกว่า เวลาเขาทําของเขา เขาพยายามนั่งสมาธิภาวนาของเขา มีความสุขของเขา แล้วพยายามบอกตัวเองว่าไม่ให้อยู่เฉยๆ ให้ดูสิ่งที่จิตมันมีความสุขแล้ว มันมีปีติ มีความสุข มีแสงสว่าง ตัวมันอ่อน เย็นสบาย มีความดีใจ

สิ่งนี้ถ้าเราทําแล้ว เวลาองค์ของสมาธิ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตารมณ์ วิตก วิจารคือพุทโธนี่ วิตก วิจาร วิตก วิจาร ระลึกขึ้น พุทโธๆ วิตก วิจาร ถ้ามันเกิดปีติ มันเกิดสุข เกิดเอกัคคตารมณ์ สิ่งนั้นเป็นองค์ของสมาธิ

องค์ของสมาธิ เราก็ทําของเรา เราพิจารณาของเรา พิจารณาของเรา แล้วเวลาออกมา เวลาออกมาเราอยู่โดยปกตินะ ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญาบ่อยครั้งเข้า ฝึกหัดใช้ได้ เวลาเราฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาจะเกิดขึ้นจากการฝึกฝน

ว่า ศีล สมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วมีคนเข้าใจผิดเยอะมาก บอกว่าทําสมาธิ ทําสมาธิเดี๋ยวปัญญามันจะเกิดเอง

ถ้าปัญญามันจะเกิดเอง หลวงตาท่านพูดบ่อย “ถ้าปัญญามันจะเกิดเอง เราไม่ติดสมาธิอยู่ถึง ๕ ปี”

ติดสมาธิอยู่ ๕ ปี ว่าปัญญามันจะเกิดเอง ก็บอกว่านี่มันเป็นนิพพาน นี่มันจบสิ้นแล้วไง แล้วมันจบสิ้นไหม มันไม่จบสิ้นหรอก ปัญญามันอยู่ที่การฝึกหัดของเรา

แล้วการฝึกหัดของเรา คนที่ฝึกหัดภาวนา ฝึกหัดภาวนากันอยู่นี่ เริ่มต้นจากตรงนี้ ศีล สมาธิ ปัญญา เวลาสมาธิก็ต้องฝึกหัดใช้ปัญญา เพราะปัญญาที่เกิดขึ้นมันเป็นโลกียปัญญาๆ ปัญญาเกิดจากกิเลสทั้งนั้นน่ะ สิ่งที่ทําๆ ถ้าปัญญามันเกิดจากกิเลส ปัญญาที่เกิดจากการค้นคว้าการวิจัยของเรา ปัญญาเกิดจากเรา การค้นคว้าการวิจัยมันเกิดผลอะไร เกิดผลความเข้าใจ พอเกิดผลความเข้าใจ เออ! ใช่ ธรรมะสุดยอด ธรรมะสุดยอด

สุดยอดนี่ธรรมะของพระพุทธเจ้า เรายังไม่ได้เกิด เวลาเราใช้ปัญญาวิเคราะห์วิจัยมันเป็นปัญญาอบรมสมาธิ แล้วถ้าปัญญาอบรมสมาธิ ถ้ามันเป็นสัมมาทิฏฐิ มันมีความเห็นถูกต้องดีงาม เวลามันสงบเข้ามาเป็นสมาธิ เราก็ต้องยอมรับว่านี่เป็นสมาธิ

แต่มันไม่คิดอย่างนั้นน่ะสิ มันบอก “ใช้ปัญญามาแล้ว ใช้ปัญญามันว่างๆ ว่างๆ พอว่างขึ้นมาแล้วมันปล่อยวางขึ้นมา นี่เป็นธรรมๆ”...ไม่ใช่ เพราะอย่างนี้มันถึงเกิดเป็นมิจฉาทิฏฐิ มิจฉาทิฏฐิเพราะความเห็นผิด เห็นผิดว่ามันปล่อยวางเข้ามานั้นเป็นธรรมๆ

การปล่อยวางเข้ามามันปล่อยวางขันธ์ ปล่อยวางความรู้สึกนึกคิดเข้ามา ถ้าปล่อยวางความรู้สึกนึกคิดขึ้นมา ถ้ามีสติปัญญา ปล่อยวางเข้ามาแล้วเป็นสัมมาสมาธิ ถ้ามีสติปัญญานี่เป็นสัมมาสมาธิ มีสติ มันรับรู้ เพราะสมาธิมันมีสติ มีความรับรู้ของเรา

ไอ้นี่สมาธิ สมาธิว่างๆ ว่างๆ ขาดสติ ควบคุมตัวเองไม่ได้ พอควบคุมตัวเองไม่ได้ “ว่างๆ ว่างๆ”

ว่างอะไร

“ว่างก็เป็นธรรมๆ ไง”

ธรรมอะไร เข้าใจผิด มิจฉาทิฏฐิ มันก็เลยไม่เป็นชิ้นเป็นอันไง

แต่ถ้ามันมีสติปัญญานะ พิจารณาของเรา เวลาเราวิเคราะห์วิจัยศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ใช้ปัญญาๆ นี่เป็นปัญญาอบรมสมาธิ อบรมให้จิตใจมันปล่อยวาง อบรมให้จิตใจนี้เป็นอิสระ ความที่เป็นอิสระ เป็นหนึ่ง นั่นล่ะคือสมาธิ แล้วพอมีสมาธิขึ้นมาแล้วฝึกใช้ปัญญา ตรงที่จะฝึกหัดใช้ปัญญานี่ทํากันไม่เป็น ทํากันไม่ได้

เวลาครูบาอาจารย์ท่านแนะ ท่านแนะตรงนี้แหละ ตรงนี้ถ้ามันฝึกหัดใช้ปัญญาได้ พอเป็นสมาธิแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาๆ สมาธิทําอย่างไรก็เป็นสมาธิ แต่ถ้าไม่มีสมาธิ เป็นปัญญาไม่ได้ ถ้าไม่มีสมาธิมันก็เป็นปรัชญา เป็นตรรกะความคิดความคาดหมาย สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา ได้แค่นั้น ได้แค่จินตนาการ จินตมยปัญญา จินตนาการ

แล้วธรรมดากิเลสนะ จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก หลวงปู่มั่นท่านเป็นคนพูดเอง จิตนี้มหัศจรรย์นัก พอจิตมหัศจรรย์นัก พอเป็นนามธรรมล้วนๆ แหม! เพริศแพร้วเลย คิดได้ทั้งนั้นน่ะ ว่างไปหมดเลย โอ้โฮ! วิมาน อู๋ย! จินตนาการ...มันติดอยู่แค่นั้นน่ะ มันเป็นจินตนาการ มันไม่ใช่ธรรม เพราะมันเป็นผลของวัฏฏะ เป็นผลของกามภพ รูปภพ อรูปภพ เป็นผลของโลก เป็นผลของ ๓ โลกธาตุ มันไม่ได้เป็นของธรรม เพราะธรรมมันเหนือโลก มันเหนือโลกออกไป ถ้าเหนือโลกออกไปมันจะทําอย่างไร

นี่พูดถึงเขาบอกว่าเขาจะทําอย่างไรต่อไปเป็นการฝึกหัดใช้ปัญญาไง

ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาแล้ว สิ่งที่ใช้ปัญญาแล้วมันก็กลับมาทําความสงบของใจอีก ถ้าทําความสงบของใจแล้ว เวลาปฏิบัติมันต้องทําอย่างนั้นน่ะ เพราะการฝึกหัดใช้ปัญญาคือการลงทุนลงแรง มันต้องเหนื่อยยาก พอเหนื่อยยากแล้ว จิตมันเบาบางลงก็กลับมาทําความสงบของใจให้มากขึ้น พอมากขึ้นแล้วกลับไปใช้ปัญญา ฝึกหัดอย่างนี้บ่อยครั้งเข้า

เราเชื่อว่า เราเชื่อว่าการประพฤติปฏิบัติมันมีกรรมเก่ากรรมใหม่ เราจะใช้คําว่า “บุญเก่า” บุญเก่ากับบุญใหม่สมัยปัจจุบัน บุญปัจจุบันนี้กับบุญเก่า กรรมเก่าคือกรรมที่กระทํามา เพราะมันมีสิ่งนั้นเป็นต้นทุนมา เป็นเพราะต้นทุนมา เขาถึงได้ประพฤติปฏิบัติแล้วมันก้าวหน้า คนเราก้าวหน้าแล้วนะ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ความก้าวหน้าของจิตที่ปฏิบัติแล้วมันไม่เหมือนโลก

แล้วในสมัยปัจจุบันนี้ในการประพฤติปฏิบัติมันมีสังคมมีชุมชน ในชุมชนใดชักนํากันไป มีความเห็น มีความอย่างไรก็เป็นกลุ่มเป็นก้อน พอกลุ่มก้อน “ต้องปฏิบัติตามแนวทางนี้ ต้องปฏิบัติอย่างนั้น ต้องปฏิบัติอย่างนี้”

การปฏิบัตินะ หลวงตาท่านสอนประจํา ขอให้ปฏิบัติเถิด เวลาปฏิบัติไปแล้วมันจะถูกมันจะผิดนั่นน่ะคือประสบการณ์ คนเราไม่รู้ถูกรู้ผิด ไม่มีประสบการณ์สิ่งใดเลย ฟังแต่เขาเล่าว่า ฟังแต่เขาเล่าว่า แล้วตัวเราก็อ่อนแอ ไม่มีจุดยืน ใครจะชักนําอย่างไรก็เชื่อเขา ไปกับเขา เป็นกลุ่มเป็นก้อน ไปเป็นฐานของเขา โดยตัวเองไม่ได้ปัจจัตตัง ไม่ได้สันทิฏฐิโก คือไม่ได้คุณธรรมในใจไง เราปฏิบัติเพื่อความสุข

อย่างผู้ที่ถามเขาบอกว่าเขาเข้าใจได้เลยว่าสุขในสมาธิมันสุขแตกต่างอย่างใด เขาเข้าใจเลย แล้วคิดดูสิ มีเงินมีทองยังแบ่งปันให้คนอื่นน่ะ ให้เขาไปดื่มเพื่อมีความสุข เพราะความสุขอย่างนั้นเราก็เคยแสวงหามา แล้วเราก็เคยอยู่กับเขามา แต่พอเรามีความสุขอย่างนี้เป็นการยืนยัน มันเหนือกว่า เราถึงว่าสุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี มันพัฒนาของมันขึ้นมา ถ้าพัฒนาขึ้นมา ที่ว่าเราเชื่อว่าๆ ถ้าคนมันมีสติมีปัญญาอย่างนี้มันทําไปแล้วมันจะเป็นความจริงขึ้นมาได้

สุขจริงๆ สุขที่จริง สุขที่ใจ สุขจากใจ สุขความเป็นจริงอย่างนี้ นี่สุขขึ้นมา ไม่อย่างนั้นครูบาอาจารย์ท่านจะดํารงชีพ ดูองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๔๕ ปี วิมุตติสุขๆ ครูบาอาจารย์เราทั้งชีวิตเลย มันมีความสุขในใจอันนั้น มีความสุข ไม่ต้องไปชิงดีชิงเด่น ไม่ต้องไปทําสิ่งใดๆ ทั้งสิ้นเลย มันพอในตัวมันเองอยู่แล้ว ไม่มีสิ่งใดมีค่า ไม่มีค่าหรอก ของใน ๓ โลกธาตุไม่มีค่า มันเป็นธรรมชาติอยู่อย่างนั้น นี่ธรรมะเป็นธรรมชาติๆ ไง

นี่แค่จิตเป็นสมาธิเฉยๆ นะ แล้วคนถึงได้ติดสมาธิไง ว่านี่คือนิพพาน แต่มันไม่ใช่ พอมันไม่ใช่ขึ้นมาแล้วเราฝึกหัดของเรา เราฝึกหัดใช้ปัญญาได้

ขณะที่เราเข้าสมาธิ เราทําสมาธิของเรา เราใช้พุทโธก็ได้ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิก็ได้ ถ้าพอมันสงบแล้วเราก็พักอยู่กับความสงบนั้น ถ้าออกมา เราก็ใช้ปัญญาต่อเนื่องไป การใช้ปัญญาต่อเนื่องไปมันจะเป็นแนวทางไปเรื่อยๆ เพราะปัญญามันจะเปิดกว้าง มันจะค้นคว้า มันจะทําของมันละเอียดเข้าไป พอจิตสงบแล้วจิตเห็นอาการของจิต

พอจิตสงบแล้ว โดยธรรมชาติคนนอนต้องตื่นจากนอน เวลาคนนอนหลับแล้ว เวลาพักผ่อนแล้วเราก็ต้องตื่นนอน พอตื่นนอน นี่มันหลับแล้วตื่นนอน คนเรามันพักผ่อนมาตั้งแต่เด็กจนโตมันก็เป็นเรื่องปกติเป็นธรรมดา มันก็เป็นเรื่องปกติ ไม่เห็นมีอะไรเลย ก็คนตื่นนอนก็ตื่นนอน ก็เท่านั้นน่ะ

แต่ถ้าจิตมันสงบ จิตมันสงบ จิตเห็นอาการของจิต เวลามันจะเสวยอารมณ์ เวลามันจะคิด เวลามันต่างๆ ที่เขาบอกว่า “จิตเขาสงบแล้ว แต่ยังไม่สามารถเห็นกายเป็นภาพได้” คํานี้สําคัญมาก

การเห็นกายมันเห็นกายได้หลากหลายนัก เวลาเราปฏิบัตินะ ในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา ธรรมานุปัสสนา แต่ในกายานุปัสสนา การเห็นกายโดยการเห็นภาพ กับการเห็นกาย จิตเห็นอาการของจิต เห็นความคิด ความคิดเรื่องกาย ความคิดเรื่องเป็นรูปธรรม อันนั้นก็เห็นกายโดยปัญญา

การเห็นกายเป็นภาพนั้น ถ้าเราจะเจาะจงว่าเราต้องเห็นกายโดยภาพอย่างเดียวมันคับแคบ มันคับแคบ เวลาจิตที่เห็นกายนี้เป็นภาพอย่างเดียวนี้เป็นเจโตวิมุตติ เจโตวิมุตติ จิตมันสงบแล้วจิตเห็นกายนี้เป็นภาพ แต่ถ้าเป็นปัญญาวิมุตติ ปัญญาวิมุตติแบบพระสารีบุตรท่านเห็นกายโดยจิตเห็นอาการของจิต

จิตนี้เวลาเกิด เวลาปฏิสนธิในไข่ ในครรภ์ ในนํ้าครํา ในโอปปาติกะ นั่นเสวยภพ เสวยภพเป็นบุคคลคนนั้น เป็นชาตินั้น พอชาตินั้นแล้วมันเสวยภพในชาตินั้น พอชาตินั้น นี่มันมีกายกับใจๆ

แต่เวลาจิตมันสงบระงับเข้ามามันจะพิจารณาของมัน จิตเห็นอาการของจิตโดยปัญญาวิมุตติ นี่มันเห็นความสัมพันธ์ ความยึดมั่น ความระลึก ความคิดต่างๆ ในเรื่องกายกับใจ ถ้ามันจับได้

เราจะบอกว่า การพิจารณากายโดยที่ไม่เห็นกายก็ได้ ไม่ใช่เราเข้าใจว่าเราจะต้องเห็นกายเป็นภาพตลอดไป การเห็นกายโดยภาพมันก็เป็นการพิจารณากายในแขนงหนึ่ง การพิจารณากายโดยใช้ปัญญาเปรียบเทียบกับความเห็นกาย เปรียบเทียบที่จับต้องกิเลสได้นะ

การเปรียบเทียบที่เป็นปรัชญา เป็นตรรกะ นั่นเปรียบเทียบอย่างนั้นเปรียบเทียบแบบโลกๆ แต่ถ้าจิตมันสงบแล้วโดยใช้ปัญญา มันจับต้องได้ มันสะเทือนกิเลสแล้วมันจับต้องได้ คือมันเสวยกายานุปัสสนา เสวยสิ่งที่เป็นตัวเป็นตน มันจับต้องได้ พอจับต้องได้ นั่นล่ะมันสะเทือนกิเลส ถ้าสะเทือนกิเลส นี่พิจารณาได้

เราจะบอกว่า สิ่งการพิจารณากาย ถ้าเราไม่ได้เห็นกาย แต่ถ้ามันจับแล้วมันสะเทือน มันสะเทือนกิเลส สะเทือนความทุกข์ความยากในใจ อันนั้นน่ะใช้ปัญญาได้ แล้วฝึกหัดใช้ปัญญาอย่างนี้ต่อเนื่องๆ

เพราะว่าการพิจารณากายของเขา เขาบอกว่าเขายังเห็นกายเป็นภาพไม่ได้ สิ่งที่พิจารณาจนใช้ปัญญา

อันนั้นมันเป็นแบบว่าเราขีดเส้นไว้ แต่ถ้าเป็นจริงๆ กิเลส เราบอกเราจะจับกิเลสตัวนั้นๆ น่ะ กิเลสมันก็หลบซ่อน เราไปเห็นกิเลสตัวอื่น แต่เราไม่ปรารถนา เราปรารถนากิเลสตัวที่เราจะจับได้ ทั้งๆ ที่ไปเจอกิเลส มันก็เลยเสียโอกาสไปไง

แต่ถ้าเราบอกว่าเราจะจับกิเลสทุกๆ ตัว เออ! เราจะจับกิเลสทุกๆ ชนิด เราจะมีโอกาสได้มากขึ้น ฉะนั้น ได้มากขึ้นนะ พิจารณากายโดยที่ไม่เห็นกาย แต่มันจับต้องได้ มันจับต้องได้

โดยการปฏิบัติ โดยการปฏิบัติเวลาจิตมันประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันมีการกระทํา มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก มันรู้สึก เวลาเห็นกิเลสมันจะจับแล้วมันสะเทือนหัวใจเลย เวลาพิจารณาขึ้นมาถ้ามันเป็นความจริงนะ เวลามันปล่อยมันวางขึ้นมามันจะซาบซึ้งมากเลย

แต่ถ้ามันไม่มีสมาธิ เวลาคิดเหมือนกันเลย คิดได้ดีกว่า คิดได้กว้างขวางกว่า แต่ไม่มีรสชาติเลย ถ้ามันเป็นโลกๆ ไม่มีรสชาติเลย มันเป็นความจํา มันเป็นสัญญา พอเป็นสัญญา การปฏิบัติโดยสัญญา

เราบอกว่าถ้าไม่มีการศึกษาจะปฏิบัติไม่ได้ เราพยายามจะศึกษา พอศึกษานี่เป็นข้อมูลเป็นทฤษฎี แล้วเราปฏิบัติ ปฏิบัติสิ่งใดแล้วเราพยายามบอกว่าต้องให้ถูกต้องตรงตามทฤษฎี

ทฤษฎีนั้นเป็นธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นใบไม้ในป่า สิ่งที่สัจธรรมความเป็นจริงเป็นใบไม้ในป่า แต่สิ่งที่เป็นใบไม้ในกํามือนั่นน่ะเป็นทฤษฎี เป็นข้อความที่จดจารึกเท่านั้น แต่ความจริงๆ เป็นใบไม้ในป่า มันยังกว้างขวางกว่านั้น ฉะนั้น เราปฏิบัติไปแล้วมันจะเป็นแขนงไหนก็แล้วแต่ แต่ถ้ามันเป็นความจริงมันสะเทือนกิเลส เอาตรงที่สะเทือนกิเลส

เหมือนการรักษาโรค ถ้าให้ยาตรงกับโรค ให้ยาแล้วมันถูกกับโรค โรคนั้นจะหาย เอาตรงนั้น เอาตรงที่โรคมันหาย แต่ถ้าบอกว่าต้องใช้ยาชนิดนี้อย่างเดียว ต้องเป็นอย่างนั้น อย่างอื่นไม่ได้ แล้วเดี๋ยวนี้เขาพัฒนาคุณภาพยาดีกว่าด้วย ดีกว่ายาที่เรามีอีก ห้ามใช้ ต้องใช้ของเดิมเรานี่...ไม่ใช่ เราต้องใช้ปัญญาของเราให้เปิดกว้าง แล้วทําสิ่งใดไปเห็นไหม

ฉะนั้น ตรงนี้บอกว่า เพราะอ่านแล้วเขาบอกว่าเขาจะพิจารณากาย แต่มันบอกว่าเขายังไม่มีกําลังพอ ถ้ายังไม่เห็นกายโดยภาพ

อันนี้มันเป็นเป้าหมายของเรา แต่ถ้าเราเป็นจริงนะ ถ้าจิตมันสงบแล้วเราฝึกหัดใช้ปัญญา ให้มันเป็นปัจจุบัน ปัจจุบันจะเกิดอะไรขึ้นก็ได้ ถ้ามันเห็นภาพเป็นกาย สุดยอด เห็นภาพเป็นกาย จับแล้วพิจารณาเลย จับพิจารณาให้มันเป็นไตรลักษณ์ คือให้มันละลาย ให้มันเปลี่ยนแปลง ให้มันย่อยสลาย นั่นคือไตรลักษณ์

เห็นไหม เห็นกายเป็นรูป เวลาพิจารณาไปแล้วมันเปลี่ยนแปลง มันเปลี่ยนแปลงของมัน สิ่งที่มันแปรสภาพนั่นน่ะคือไตรลักษณ์ พอเป็นไตรลักษณ์ให้เราดู ใครที่มีสติปัญญาเห็นแล้ว โอ้โฮ! มันอึ้งเลยนะ อึ้งคือว่ามันฝึกใจไง พออึ้ง เอ๊อะ! ความจริงเป็นแบบนั้น แต่ทิฏฐิมานะของเราเป็นแบบนี้ ถ้าละลายต้องละลายจากหัวลงมาก่อน เออ!

แต่ถ้าเป็นจริง มันจะละลายตรงกลางตัวก็ได้ ละลายทั้งตัวก็ได้ มันละลายตรงไหนก็ได้แล้วแต่กําลัง ปัจจุบันมันเป็นอย่างนั้น

แต่ความคิดของเรา ความคิดเป็นวิทยาศาสตร์ไง ถ้ามันละลายมันต้องละลายจากหัวลงมา ละลายจากเท้าขึ้นไปไม่ได้ นี่เราคิดของเราไปทั้งนั้นน่ะ เวลากิเลสมันพลิกแพลง แต่ให้มันเป็นประจําของเรา ให้พิจารณาของเรา

แล้วถ้ามันยังไม่เห็นกาย เราจะคิดว่าผู้ที่ปฏิบัติมันจะไม่เห็นกายหรอก แต่มันจับกายได้ จับกายได้โดยการเทียบเคียง จับกายได้โดยเป็นขันธ์ เป็นรูป จับได้แล้วพิจารณาของเรา ถ้าพิจารณาของเรามันสะเทือนได้ เพราะมันเป็นปัญญาวิมุตติ ถ้าปัญญาวิมุตติมันเป็นอย่างนี้ ถ้าเป็นเจโตวิมุตติจะเห็นภาพ เห็นภาพตั้งแต่เส้นผม ตั้งแต่ทุกๆ อย่าง ถ้าจะจับได้ แล้วพอสมาธิมันเบาบางลงนะ มันจะจับต้องสิ่งใดไม่ได้

อันนี้พูดถึงว่าการพิจารณากายของเขา เขาบอกว่าเขายังพิจารณากายเป็นรูปร่างไม่ได้ ฉะนั้น สิ่งที่เป็นรูปร่างไม่ได้ เขาต้องทําสมาธิก่อน

ใช่ ถูกต้อง ทําสมาธิก่อนคือว่าเราทําสมาธิของเราบ่อยครั้งเข้า เพราะห้ามทิ้ง ห้ามทิ้งพุทโธ ห้ามทิ้งลมหายใจเข้าและลมหายใจออก เพราะสมาธิเกิดจากตรงนี้ สมาธิต้องเกิดแต่เหตุ ถ้ามันมีเหตุนะ เราทําของเรา มันจะเจริญ มันจะเสื่อม ไม่สน สนแต่ว่าเราจะกําหนดพุทโธตลอด มีเวลาว่าง เราจะหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราจะรักษาพลังงาน รักษาจิตนั้นให้มั่นคงไว้

แต่ถ้าเราปล่อยให้เราคิดร้อยแปดไป มันไปกว้านเอาสันดานเดิม เอาความพอใจของตน พอเอาสันดานเดิมมันก็เป็นสมุทัย เป็นกิเลส เป็นตัณหาความทะยานอยากเอาไปป้อนใจ พอเอาไปป้อนใจ ใจมันได้รับรสชาติ คือว่าเหมือนเชื้อโรค ใจเรา ความพอใจมันก็ไปหยิบฉวยเอาเชื้อโรค เอาเชื้อโรคมาป้อนหัวใจ หัวใจมันได้รับแต่เชื้อโรคขึ้นมาแล้วมันจะสงบไหม

แต่ถ้าเราพุทโธๆ เราสํารอกเราคาย เราคายเชื้อโรคออกไป พอเราคายเชื้อโรคออกไป ร่างกายก็แข็งแรง ร่างกายแข็งแรงก็คือสมาธิ จิตใจที่มันแข็งแรงก็คือสมาธิ พุทโธๆๆ ให้จิตมันแข็งแรง แล้วมันจะแข็งแรงด้วยอะไร แข็งแรงด้วยหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เหมือนคนออกกําลังกายทุกวันๆ ร่างกายมันก็แข็งแรง

นี่ก็เหมือนกัน เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราใช้ปัญญาอบรมสมาธิตลอดเวลา มันเหมือนกับเราออกกําลังกายทางจิต จิตมันได้ออกกําลังกายตลอด พอออกกําลังกายตลอด จิตมันก็แข็งแรง เชื้อโรคมันก็ไม่เข้ามา

แต่ถ้าเราไปวาง เราไปปล่อยไง “เออ! จิตเราสงบแล้ว เราขี้เกียจ เราไม่ต้องทําก็ได้” คือมันก็ไม่ออกกําลังกาย คือมันก็ไม่พัฒนาที่จิต จิตมันก็อ่อนแอลง พออ่อนแอลงมันก็ชอบไง ชอบอารมณ์ตามที่อารมณ์ที่ตัวเองชอบ มันก็ไปคิดตามใจมัน คิดตามใจมันก็คือเชื้อโรค พอเชื้อโรค มันก็อ่อนแอไปเรื่อยๆ สมาธิก็หายหมดเลย แล้วก็บ่น “จิตเสื่อม จิตเสื่อม”

จิตเสื่อมเพราะว่าไม่รักษาไง ถ้ารักษา จิตไม่มีวันเสื่อม ถ้ารักษาก็รักษาที่นี่แหละ มันเหมือนนักกีฬาเลย เห็นนักกีฬาไหม เขาซ้อมทุกวัน พวกเราเป็นคนดู อยากจะเป็นดาวเด่นกับเขา แต่ไม่เคยซ้อมกีฬาเลย

แล้วไอ้คนที่เป็นแชมป์ที่เขาแข่งกีฬาประสบความสําเร็จ ไปถามเขาสิทําอย่างไร ซ้อมวันละ ๑๐ ชั่วโมง เช้าขึ้นมาต้องซ้อมตอนเช้า พักเที่ยง เย็นซ้อมอีกแล้ว เขาซ้อมไม่มีวันหยุดเลย ถ้าร่างกายเขาฟิตตลอดเวลา เขาแข่งกีฬาเขาถึงจะชนะ

นี่ก็เหมือนกัน เราจะรักษาจิตของเรา เราต้องพุทโธของเรา เราต้องภาวนาของเรา

แล้วบอก “โอ้โฮ! หน้าที่การงานก็เยอะแยะอยู่แล้ว ยังต้องให้มาพุทโธอีก”

หน้าที่การงานมันทําเป็นอาชีพเป็นธรรมดา แต่เวลาว่างๆ เราก็พุทโธของเรา

นี่ไม่ใช่ เวลาทํางานเหนื่อยเสร็จแล้วก็มานินทากัน ไอ้ตอนนินทานั่นแหละไปพุทโธได้ ไอ้ตอนทํางานก็ทํางานสิ เวลาออกไปแล้วไม่ต้องนินทาก็ได้ พุทโธของเรา ทํางานเป็นหน้าที่ ออกมาก็พุทโธไปเรื่อยๆ นี่พูดถึงว่าถ้าจะรักษาจิตให้มันมั่นคง ถ้าจิตมั่นคง

แล้วเขาบอกว่าเดี๋ยวนี้เขาภาวนาของเขา แล้วถึงเวลาต้องไปทํางาน เวลาเลยหน้าที่การงานไป

ไอ้นี่ก็พยายามปรับสมดุลของตน แล้วเวลาหน้าที่การงาน เราก็ไปทํางาน สุดท้ายเวลาตอนเย็น ตอนกลางคืน ตอนคํ่า เราก็มาภาวนาของเรา อย่างที่เขาพูดนี่ถูก ในปัจจุบันนี้ไปหาภาวนาตามวัดข้างบ้าน

ที่ไหนที่เป็นสัปปายะ สถานที่ไง วัดทั่วไปมันสงบร่มเย็นทั้งนั้นน่ะ แต่โดยทั่วไปเขาอยากจะให้วัดมันสวยมันงาม ที่ไหนที่มันเป็นโคนไม้ เป็นที่ร่มรื่น เราไปนั่งภาวนา ถ้าเราไปนั่งภาวนานะ มันยอดเยี่ยมเลย ถ้าพระมาเห็นเข้า พระเขาจะได้สะดุดใจไง โอ้โฮ! โยมเขายังภาวนาเลย แล้วพระนี่น่าอาย พระยิ่งต้องขวนขวาย

เราไปภาวนาที่วัด โอ้โฮ! เป็นอุบายเลยนะ สุดยอด ถ้าพระมันเดินไปเดินมามันเห็นโยมมานั่งภาวนา เขาเขินนะ แม้แต่โยมยังทําเลย พระยังไม่ทํา ทั้งๆ ที่เป็นหน้าที่ของพระแท้ๆ

เขาบอกเดี๋ยวนี้เขาไปภาวนาที่วัด

หัดทํา เพราะทุกคน เป็นสิทธิ ทุกคนเกิดมามีสิทธิ์ในชีวิตของเรา แล้วใครเห็นคุณค่า คุณค่าทางโลก ทํางานทางโลกก็จะได้ผลตอบแทนทางโลก ถ้าใครทํางานทางธรรมไง หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ โดยมาตรฐาน โดยมาตรฐานนะ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันพยายามฝึกหัดให้หัวใจแข็งแรง ถ้าหัวใจแข็งแรงแล้วนะ ฝึกหัดๆ คนที่หัวใจแข็งแรงทําอย่างใดมันมีโอกาส

หัวใจไม่แข็งแรงไง นักกีฬาที่ไม่เคยซ้อม ใครๆ ก็อยากเป็นนักกีฬาหมดเลย แต่ลงไปในสนามไม่มีใครเขาสนใจเลย มันเป็นนักกีฬาไปไม่ได้

นี่ก็เหมือนกัน หัวใจเราไม่มีกําลังใจเลย จิตใจเราอ่อนแอ เราอยากจะเป็นนักกีฬา อยากจะปฏิบัติ อยากจะพ้นทุกข์ อยากจะทําความดี ไม่ได้เรื่องหรอก ถ้าได้เรื่องนะ กลับมาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ

เขาบอกว่า “มันเป็นสมถะ มันไม่ใช้ปัญญา มันเสียเวลา”

คนพูดอย่างนั้นคือคนภาวนาไม่เป็น

เวลามีคนนะ เขาบอกเลยนะ พวกที่ถือศีล ๕ ชีวิตจืดชืด สู้เขาไม่ได้ เป็นสุภาพบุรุษ เช้าขึ้นมาตีหัวหมา ด่าแม่เจ๊ก ตกกลางคืนก็กินเหล้าเมายา โอ้โฮ! ชีวิตมีความสุขมาก ไอ้พวกถือศีลไม่มีความสุข

เราบอกเลย เราเชื่อพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าวางศีล ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ เราเชื่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เชื่อปากของศาสดา เชื่อปากของผู้ที่สะอาดบริสุทธิ์ ถ้าเราทําอย่างนี้มันจะได้ประโยชน์

ไอ้ที่ว่าเขาอยู่สุขสบายๆ ที่เขาพูดของเขา ไอ้นั่นพูดอย่างนั้นมันเป็นเรื่องของกิเลส เป็นเรื่องของพญามาร แต่เวลามาพูดแล้ว เราอยู่ในสังคม เราก็คล้อยตามเขาไป เวลาใครปฏิบัติธรรม ใครมีศีล ๕ เป็นสัตว์ประหลาด เวลาคนที่สํามะเลเทเมาเป็นบัณฑิต อู้ฮู! แล้วสังคมเป็นอย่างนั้นน่ะ เราก็อยู่สังคมอย่างนั้นน่ะ แล้วเรามาปฏิบัติสักคนสองคน มาทํา มันเหมือนคนแปลกคน แต่เราก็พยายามทําของเรา

ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและชั่ว แต่คนดีมันน้อย ถ้าคนดีมันน้อยก็นับเราด้วยคนหนึ่ง นับเราสักคนหนึ่ง แล้วพยายามทําของเรา แล้วทําของเรามันก็จะได้ประโยชน์ นี่ได้ประโยชน์นะ รักษาตรงนี้ ถ้าจิตใจมันแข็งแรงขึ้นมา เราฝึกหัดของเรา เราจะเป็นคนดีของเรา

แล้วถ้าเป็นจริงนะ เกิดมาเป็นคนนะ เกิดมาชาติหนึ่งไม่เสียชาติเกิด ถ้ามีคุณธรรมในหัวใจนะ เพราะคนเรา มันเป็นสิทธิ์ของคนแต่ละคน หนึ่งชีวิต หนึ่งชีวิตนี้ตั้งแต่เกิดจนตาย ใครทําดีทําชั่วเท่าไหนได้เท่านั้น แล้วเวลาปฏิบัติขึ้นมาในปัจจุบันนี้มันมีความคิดอย่างนี้ มันมีประโยชน์อย่างนี้ ฉะนั้น มีประโยชน์อย่างนี้ เราต้องเอาตรงนี้ ถ้าเอาตรงนี้ได้มันจะเป็นประโยชน์มาก ถ้าเป็นประโยชน์ ประโยชน์กับผู้ที่ปฏิบัตินะ ถ้าตามความเป็นจริงถ้าทําได้จริง

ฉะนั้น สิ่งที่เขาเขียนมาเขาบอกว่า ขอเล่าประสบการณ์ถวายหลังจากที่ได้คําแนะนําไปแล้ว ฉะนั้น ให้คําแนะนําไปแล้ว แค่ให้ตรวจสอบ แล้วก็ขอบคุณมา

นี่มันเป็นสัตว์โลก สัตว์โลกเป็นไปตามกรรม กรรมของใครซัดทอดมาอย่างไร ให้ผลักดันมาอย่างไร ผลักดันมาอย่างไรแล้วมันก็เป็นจริตนิสัย จริตนิสัย หมายความว่า ฟังแล้วมันถูกจริต ฟังแล้วมันเข้ากับจริตนิสัย มันฟังแล้วมันมีเหตุมีผล ถ้ามันไม่ตรงกัน มันฟังแล้วมันขัดมันแย้งไปหมด ไม่จริง ไม่น่าจะใช่ ถ้าตรงกับกิเลส ใช่ๆๆ อย่างนี้ใช่ แต่ถ้ามันมีเวรมีกรรมต่อกัน ฟังสิ่งใดแล้วเป็นประโยชน์

ฉะนั้น แม้แต่พระ พระเวลาธุดงค์ไป ถ้าไปอยู่วัดใด ไปดูครูบาอาจารย์ จริตนิสัยเข้ากันได้หรือไม่ ถ้าเข้ากันไม่ได้ ๗ วัน เราต้องเก็บของไป ถ้าไม่เก็บของไปเป็นอาบัติทันทีเลยล่ะ เพราะว่าไม่ขอนิสัย คนมันยังไม่บรรลุนิติภาวะ ไม่ใช่ผู้ฉลาด ไปอยู่ที่ไหนต้องขอนิสัย

เวลาบวช อุปัชฌาย์นี้ได้นิสัยโดยอัตโนมัติ แต่ถ้าไปอยู่กับครูบาอาจารย์ต้องขอ แล้วถ้าขอนิสัยแล้วมันจะพ้นจากวิกาล เวลาวิกาลที่ไม่มีครูบาอาจารย์นะ มันเป็นอาบัติ นี่พูดถึงว่าพระนะ เขาต้องให้บรรลุนิติภาวะ เป็นผู้ฉลาด พ้นนิสัย ถึงจะธุดงค์ ถึงจะทําของเราได้ นี่พูดถึงในทางวินัย

ถ้านี่ของเรา เป็นจริตเป็นนิสัย เวลามันตรงกัน มีเหตุมีผลขึ้นมา มันฟังแล้วมันได้เหตุได้ผลมันจะเป็นประโยชน์กับเรา นี่พูดถึงว่าผู้ที่ปฏิบัติ นี่เราแนะนํา

เขาขอบคุณๆ มา แล้วถามว่าสิ่งที่ทํานี้ได้ประโยชน์ๆ

ใครก็แล้วแต่เวลาปฏิบัติแล้วได้ประโยชน์อย่างนี้ เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาแล้วประพฤติปฏิบัติธรรม เป็นธรรมทายาท ปฏิบัติธรรมได้คุณธรรมในใจ ธรรมนี้เป็นอาหารของใจ ใจต้องการอย่างนี้

ร่างกายต้องการอาหารเป็นคําข้าว ต้องการปัจจัยเครื่องอาศัย แต่ใจต้องการธรรมนะ ธรรมที่เกิดจากการปฏิบัติโดยความเป็นจริง เอวัง

ถ้าเอ็งเปิดใจเสียอย่าง เอ็งดูหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น
ดูครูบาอาจารย์ทํา ท่านทําอย่างไรมา
ถ้ามันผิด มันผิดมาตั้งแต่นั่น
ท่านทําถูกมาตลอดเพราะท่านเป็นพระอรหันต์
แล้วสังคมเป็นพระอะไร
แล้วเอ็งทําตามๆ กันไป แล้วเราจะไปเชื่อเขาหรือ
ถ้าเราไม่เชื่อเขา เราก็ต้องมีจุดยืนของเรา

๔

เชื่อตามกัน

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ทําถูกหรือผิด”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ลูกมีปัญหาเกี่ยวกับการทําบุญตักบาตรในตอนเช้ามาเรียนถามหลวงพ่อ โดยที่ลูกทราบมาว่า เวลาทําบุญใส่บาตรเสร็จ พระโดยทั่วที่พบเห็นจะยืนและให้พรเป็นไปตามปกติ โดยปกติคนทั่วไปส่วนมากก็จะก้มรับพร (พระจะขึ้นด้วย ยถา สพฺพีฯ) แต่หากผมทราบว่าสิ่งที่พระคุณเจ้าทําไปแล้วเป็นอาบัติ หลังจากใส่เสร็จ ผมเดินออกมาเลยโดยไม่รอรับพร พระคุณเจ้ารูปนั้นก็ทําท่างงๆ

ผมทําถูกหรือไม่ครับ หรือผมควรที่จะก้มรับพรทั้งๆ ที่รู้อยู่ว่าจะทําให้พระเป็นบาป ผมมีจิตที่ต้องการจะทําบุญใส่บาตร รบกวนหลวงพ่อช่วยชี้แนะแนวทางที่ควรปฏิบัติให้สังคมปัจจุบันที่ต้องเจอด้วยครับ

ตอบ : ถ้าให้สังคมปัจจุบัน สังคมปัจจุบันเวลาปกติ เมื่อก่อนเราใส่บาตร ใส่บาตรเสร็จแล้ว พระกลับไปวัดไปวาแล้วท่านถึงจะไปให้พรที่นั่น เวลาท่านจะฉันของท่าน ท่านฉันแล้วท่านจะ สพฺพีติโยฯ ให้พร

คําว่า “ให้พร” สิ่งที่พระให้พร เมื่อก่อนนะ สมัยพุทธกาล เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปฉันที่บ้าน ท่านจะให้พระให้พร การให้พรก็คือการให้ธรรมะ สอนธรรมะ แล้วปัจจุบันศาสนามันล่วงเลยมาๆ เวลาพระให้พร ให้พรก็เหมือน อายุ วรรณะ สุขะ พละ อายุ วณฺโณ สุขํ พลํ ทั้งอายุ ทั้งวรรณะ ทั้งสุขะ ทั้งพละ ให้เราแข็งแรงทั้งร่างกายและจิตใจ ไอ้นี่เวลาสรุปนะ

แต่เวลาสมัยพุทธกาลน่ะ ให้พระเป็นคนให้พร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นคนชี้ให้พรๆ นี่สมัยพุทธกาลนะ แล้วมันเลยมาๆ มาในปัจจุบันนี้ สพฺพีติโยฯ แบบว่ามันเป็นสิ่งที่ทางนักปราชญ์ คือว่าครูบาอาจารย์สมัยยุคก่อนเขาเรียบเรียงไว้ให้ แล้วให้พระท่องตรงนี้เป็นการให้พร แล้วถ้าท่องตรงนี้เป็นการให้พร สิ่งที่ให้พรๆ มันก็กลายเป็นว่าการให้พร ให้พรเวลาถึงที่วัดที่วา

ฉะนั้น สมัยพุทธกาล เวลาพระให้พร องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้ชี้ว่าใครเป็นคนให้ หรือว่าท่านจะให้เอง นั่นคือการให้พร

ทีนี้ในปัจจุบันนี้มันก็ทํากันมาอย่างนั้น พอในปัจจุบัน สมัยโดยพระปัจจุบัน พระก็ให้พรที่วัด แต่ในปัจจุบันนี้ที่ว่าพระให้พรๆ มันทําตามๆ กันมาไง มันทําตามๆ กันมา เวลาทําตามกันมา ส่วนใหญ่นะ มันเป็นวัฒนธรรมพื้นถิ่น มันเป็นเรื่องของท้องถิ่น

เรื่องของท้องถิ่น ถ้าเราบอกว่าสิ่งใดจะเป็นความผิดไปหมด เวลาแถวชุมชนการคมนาคมทางเรือ เขาพายเรือบิณฑบาตนี่ผิดไหม เวลาพายเรือบิณฑบาตมันไม่ผิดหรอก เพราะว่ามันเป็นการคมนาคมทางนํ้าที่เขาพายเรือบิณฑบาต แต่เวลาในบ้านเรา พระขับรถบิณฑบาตผิดไหม มันน่าเกลียดนะ ส่วนใหญ่เขาไม่ทํากันหรอก เขาก็เดินบิณฑบาต

เราจะบอกว่า ถ้ามันจะผิดไปทั้งหมดนะ เราต้องมองว่ามันเป็นวัฒนธรรมท้องถิ่น ฉะนั้น สิ่งที่ว่าผิด ถ้าเราบอกว่าการให้พรผิด แต่เราว่าผิดแน่นอนอยู่แล้ว ผิด ถ้าผิด แล้วนั่นมันมาจากไหนล่ะ

ที่เขาบอกว่าเขาอยากจะทําบุญ เวลาไปทําบุญ เวลาพระให้พร เวลาให้พรโดยทั่วไปเขาทําเป็นปกติ

มันเป็นปกติที่ไหน แต่เดิมมันไม่มีนะ ตั้งแต่สมัยเราเด็กๆ ไม่มีหรอก พระยืนให้พรอย่างนี้มันไม่มี ในภาคกลางเราไม่มี ในภาคกลางนะ ถ้าในประเทศไทย เขาถือว่าภาคกลาง เขาถือตัวว่าเป็นนักปราชญ์ เป็นดินแดนแห่งนักปราชญ์

ในภาคอีสาน ในภาคเหนือ เวลาสมัยก่อนเวลาจะเรียนหนังสือนะ เขาต้องส่งพระมาเรียนในกรุงเทพฯ นะ มหามกุฏฯ มหาจุฬาฯ ในต่างจังหวัดนะ สํานักเรียนเขามีนักเรียนเป็นพื้นฐาน เวลาจะเรียนสูงขึ้นไปตั้งแต่เปรียญ ๓ ประโยค ๔ ประโยค เขาจะส่งเข้ามาเรียนในกรุงเทพฯ กัน ในกรุงเทพฯ สมัยก่อนมันก็แบบว่าวัดบวรฯ เป็นที่ก่อตั้งมหามกุฏฯ มหามกุฏฯ ที่วัดบวรฯ

เวลาวัดเรียนในกรุงเทพฯ เป็นวัดเรียนที่มีชื่อเสียงๆ ฉะนั้น เราจะบอกว่า ภาคกลางของประเทศไทย ถ้าในประเทศไทยนะ เขาถือว่าภาคกลางเป็นดินแดนของนักปราชญ์ราชบัณฑิต เป็นผู้ที่มีปัญญา ทําสิ่งใดต้องถูกต้องดีงาม ถ้าทําถูกต้องดีงาม

สมัยเราเด็กๆ เราเคยเห็นพระบิณฑบาตแล้วให้พรไหม ไม่มีหรอก เพราะเสขิยวัตร เสขิยวัตรนี่นะ พระบิณฑบาตนะ บิณฑบาตเป็นวัตร ในเสขิยวัตร ในอุโบสถ เวลาสวดอุโบสถ

พอพูดอย่างนี้ปั๊บเขาก็เถียงแล้ว บอกว่า ที่พระเขาสวดปาฏิโมกข์กัน อุโบสถคือปาฏิโมกข์ ปาฏิโมกข์ เสขิยวัตร ๗๒ มันอยู่ในปาฏิโมกข์ด้วย เขาบอกว่ามันเขียนมาทีหลัง เวลาเขาเถียงกัน

เขียนมาทีหลังก็พระพุทธเจ้ายังดํารงชีพอยู่ พระพุทธเจ้าก็เพิ่มมาด้วย พระองค์ไหนทําผิด พระพุทธเจ้าก็บัญญัติๆๆ มา พระพุทธเจ้าเป็นเจ้าของพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าเป็นเจ้าของสวน จะป้องกันคนไม่ให้เข้ามาลักผลไม้ในสวน ทําไมพระพุทธเจ้าจะตั้งกติกาไม่ได้ ถ้าตั้งกติกาได้ ตั้งแต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานแล้วกฎหมายถึงสิ้นสุดตรงนั้นเพราะองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่อยู่แล้ว

แต่สมัยที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าดํารงชีพอยู่ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะบัญญัติวินัยๆ มาตลอด ถ้าพระทําผิด มีคนไปฟ้อง ท่านจะบัญญัติๆ มา บัญญัติมันก็เพิ่มมาตลอด

นี่บอก “เสขิยวัตร พระพุทธเจ้าไม่ได้บัญญัติ เสขิยวัตรนี่ก็แต่งขึ้นมา”

อ้าว! ถ้าเขามีความคิดอย่างนั้นก็เรื่องของเขา เราจะบอกว่ามันเป็นสิทธิ์ไง เวลาผู้ถามถามหลวงพ่อมา “ผมเป็นคนอยากทําบุญ รบกวนหลวงพ่อชี้แนะแนวทางที่ปฏิบัติในสังคมปัจจุบัน”

คําว่า “สังคม” สังคมคือส่วนรวม แต่ถ้ามันเป็นสิทธิ์ของคนที่มีความเห็น ไอ้นี่ก็เหมือนกัน นี่มันก็เป็นสิทธิ์ของเรา เป็นสิทธิ์ของเรา เป็นสิทธิ์ที่เราจะมีความเห็นอย่างไร แล้วบังเอิญว่าเราเคยอยู่กับครูบาอาจารย์มา เราอยู่กับครูบาอาจารย์มาหลายองค์ แล้วครูบาอาจารย์ของเรา เวลาเราจะไปอยู่กับใคร เราเลือก ถ้ามันไม่ตรงจริตไม่ตรงนิสัย แล้วเห็นว่าถ้าแนวทางที่มันไม่ถูกต้อง ไม่ถูกต้องคือมันแปลกๆ เราจะไม่เคยเข้าไปหาองค์นั้นเลย

เวลาเราจะเข้าไปหา เราจะเข้าไปหาครูบาอาจารย์องค์ที่หลวงปู่มั่นท่านได้ฝากฝังไว้ แล้วได้ประพฤติปฏิบัติกับหลวงปู่มั่น ท่านเคารพหลวงปู่มั่นด้วยหัวใจ ไม่ใช่เคารพหลวงปู่มั่นด้วยความอยากมีลาภมีสักการะ อยากให้เขาเชื่อถือศรัทธาว่าเป็นลูกศิษย์หลวงปู่มั่น แต่ความจริงไม่เคารพหลวงปู่มั่นด้วยหัวใจเลย

แต่เราจะเคารพบูชาพระที่เคารพหลวงปู่มั่นด้วยหัวใจ เราอยู่กับหลวงตา อยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะมา เวลาท่านพูดถึงหลวงปู่มั่นนะ หลวงปู่เจี๊ยะร้องไห้เลย เราอยู่กับหลวงปู่เจี๊ยะนะ เราเป็นคนอุปัฏฐากเอง เราเป็นคนเลื่อนอาหารให้ท่านตักเอง แล้วท่านนํ้าตาไหล พอโยมเขากลับไปแล้วเราก็ถาม “หลวงปู่ หลวงปู่ร้องไห้ทําไม”

“ร้องไห้คิดถึงหลวงปู่มั่น เพราะหลวงปู่มั่นไม่เห็นกุ้งหอยปูปลาอย่างนี้เลย ถ้าอยู่ทางภาคเหนือได้ปลาสร้อยตัวหนึ่ง วันนั้นถูกรางวัลที่หนึ่ง” ได้ปลาสร้อยตัวเดียวเท่านั้นน่ะ ได้ปลาตัวเล็กๆ ตัวเดียว

แล้วหลวงปู่เจี๊ยะเป็นคนอุปัฏฐากหลวงปู่มั่นอยู่ ๓ ปี ผู้ที่อุปัฏฐากใกล้ชิดกันขนาดนั้นจะรู้ เพราะท่านเป็นคนจัดอาหารใส่บาตรให้เองด้วย หลวงตา หลวงปู่เจี๊ยะ เป็นคนจัดอาหารใส่บาตรให้กับหลวงปู่มั่นเอง ฉะนั้น หลวงปู่มั่นจะขบฉันอะไรท่านรู้ท่านเห็นหมดน่ะ

เวลามันเจอสิ่งที่ว่าอุดมสมบูรณ์น่ะ ร้องไห้เลย ร้องไห้ทําไม ร้องไห้ว่าครูบาอาจารย์ของเราไม่เคยพบไม่เคยเห็นอย่างนี้ไงเวลาท่านอุปัฏฐากอยู่ นี่เราเคารพบูชาครูบาอาจารย์แบบนี้ เวลาเราเข้าไปหาครูบาอาจารย์ เราเข้าไปหาครูบาอาจารย์ที่ท่านเคารพกันด้วยหัวใจไง

ไม่ใช่เคารพกันด้วยชื่อเสียง ด้วยความอยากเป็นลูกศิษย์เพื่อเอาไปโฆษณาหารับประทานกันไง ถ้าอย่างนั้นเราไม่เคยเข้าไปเลย นี่มันเป็นสิทธิ์ มันก็เป็นสิทธิ์ของเราเหมือนกัน แล้วเป็นสิทธิ์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น แล้วครูบาอาจารย์ท่านสอนมานี่ไม่มี บิณฑบาต หลวงตาน่ะ ถ้ายังล่อกแล่กๆ ท่านเอาตายเลย

แล้วไปบิณฑบาต เวลาเข้าไปในหมู่บ้าน เวลาเดิน เดินให้แข็งแรง ไม่ใช่คนป่วย เวลาเดินทําย่องๆ ทําเป็นออเซาะนั่นน่ะ เหมือนคนป่วยเพิ่งผ่าตัดมา เดินสํารวม เวลามันสํารวมมันก็ไม่สํารวมโดยธรรมชาติไง เวลาสํารวมก็แบบว่าเหมือนกับคนเพิ่งออกมาจากโรงพยาบาล เวลามันคึกคะนองมันก็จะบิณฑบาตไป จะฟ้อนรําไปไง

ท่านบอกว่า บิณฑบาตให้ชายตาลงไปเบื้องหน้า ก้มลงไปให้เห็นแค่ ๓ ก้าว เวลาเขาใส่บาตรให้เห็นแต่มือที่กําอาหารใส่บาตรเท่านั้นน่ะ ให้เห็นแต่มือ นี่เวลาเสขิยวัตรอยู่ในปาฏิโมกข์

แล้วก็มาตรงนี้ด้วย มาตรงที่ว่าเรายืนอยู่ ผู้ที่ยืนอยู่เป็นความเคารพไง เรายืนอยู่ โยมนั่งอยู่ แสดงธรรมเป็นอาบัติทุกกฏ เว้นไว้แต่เขาเป็นไข้ เขาป่วย ถ้าเขาป่วย เรายืนอยู่ได้ ถ้าจะนั่งอยู่ มันไม่มีหรอกไอ้ให้พรๆ เพราะให้พร

๑. มันไม่มี

๒. เป็นอาบัติ

แล้วทําไมทํากันล่ะ การทํากัน เราบอกว่ามันเชื่อตามๆ กันมาไง ถ้าการเชื่อตามๆ กันมา แล้วมันไม่มีครูบาอาจารย์คอยคุ้มครองดูแลไง

นี่ไง ในทางโลกนะ ในทางวิชาการ ภาษา ภาษาที่ไม่ตายมันจะเคลื่อนไปเรื่อยๆ ไอ้นี่ก็เหมือนกัน วัฒนธรรม วัฒนธรรมมันเปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ถ้าเปลี่ยนแปลงไปเรื่อย มันต้องคนที่มีหลักเกณฑ์ไง

นี่เขาบอกว่าเพื่อเป็นแนวทางในสังคมๆ

เพราะสังคมเขาเชื่อกันอย่างนั้น เพราะฆราวาส โยม ถ้าโยมศึกษา โยมจะรู้ทันทีนะ เพราะคําถามนี้คนถามเยอะมาก แล้วมีหลายๆ คนที่มาถามนะ แล้วทําแบบผู้ถาม วันนั้นโยมเขามาถาม บอกหนูใส่บาตรเสร็จหนูลุกหนีเลย หนูไม่เอา

คําว่า “ให้พร” เราเห็นคนใส่บาตร คนทําบุญ เราอนุโมทนา เราก็ได้บุญแล้ว แต่ไอ้นี่มันยืนแสดงธรรม การยืนแสดงธรรม ภาษาเรา ก็เท่ากับส่งเสริมนะ พอส่งเสริมไปเรื่อย แล้วธรรมดาในฝ่ายปกครองเขาก็ผ่อนผันมาเรื่อย

พอผ่อนผันไปๆ มันผ่อนผันไง เหมือนจราจรเลย ตํารวจจราจร กฎจราจรมันก็เป็นกฎจราจรใช่ไหม แต่ตํารวจเวลามันจะยืนซุ่ม ยืนในพุ่มไม้ รอให้เอ็งผิดออกมา แล้วมันก็ออกมาจับ มันไม่ยืนอยู่บนสี่แยก ถ้ายืนสี่แยก รถจะเรียบร้อย รถจะหยุดตามกฎจราจรเลย จราจรมันจะซุ่มๆ อยู่นะ เวลารถฝ่าไฟแดง มันโผล่มาเลย ฝ่าไฟแดงๆ

อันนี้ก็เหมือนกัน ผู้ที่มีอํานาจการปกครองทําไมไม่พูด ทําไมไม่บอก ตํารวจพระก็มี ทีนี้ตํารวจพระก็มี เวลาพูดไปมันเป็นปัญหาสังคม ปัญหาสังคมเพราะว่าการยืนให้พรมันมาจากไทยใหญ่ มันมาจากทางภาคเหนือ ถ้าภาคเหนือเขาทําเขาเรียกปันพร ถ้าเราบอกว่าเราผิด แล้วเขาทํากันน่ะ ทีนี้แบบไทยใหญ่ แบบอาจริยวาท เชื่อตามครูบาอาจารย์ ครูบาอาจารย์ทําตามๆ กันมาก็เชื่อตามๆ กันมาไง

แต่เถรวาทในเมืองไทยเราเชื่อพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์ พระอรหันต์ที่สิ้นกิเลส ๕๐๐ องค์ทําสังคายนา แล้วก็ทําญัตติจตุตถกรรมเอาไว้ว่า สิ่งใดที่พระพุทธเจ้าไม่ได้บัญญัติ พวกเราก็จะไม่เพิ่มขึ้น สิ่งใดที่พระพุทธเจ้าบัญญัติแล้ว พวกเราก็จะไม่แก้ไข เราเชื่อตามวินัยไง ตามกฎหมาย ตามกฎหมายในเสขิยวัตรบอกไว้ชัดเจนว่า ภิกษุยืนแสดงธรรมเป็นอาบัติทุกกฏ

แล้วยืนให้พรมันคือยืนแสดงธรรม แล้วผู้รับนั่งอยู่ มันเป็นอะไรล่ะ มันเป็นอาบัติชัดๆ มันเป็นอาบัติอยู่แล้ว แต่นี้พอมันทํากันไปมันเป็นวัฒนธรรม พอเป็นวัฒนธรรม พวกโยมก็เกรงใจพระไง เวลาพระนะ พระศีล ๒๒๗ เราศีล ๕ ใช่ไหม เราก็ไม่กล้าโต้แย้ง พระจะทําอะไรก็โอเคๆ พระทําก็ถูกหมดน่ะ แต่ถ้าเราศึกษาแล้วมันผิดล่ะ มันผิดแล้วทําไมพระพาทํา

อย่างเช่นเราอบรมสั่งสอนลูกของเรา ถ้าสิ่งใดที่เป็นความผิดๆ ลูกเราทํา เราจะปล่อยให้ทําไหม ถ้าปล่อยให้ทํามันก็เสียไปเรื่อยๆ มันก็จะทํามากขึ้นไปเรื่อยๆ แต่นี่เขาทําตามๆ กันมาไง

แต่สําหรับเราไม่เคย เวลาเขาจะขอพรก็ให้เขาคําสองคําจบ ถ้าเขาจะขอจริงๆ นะ แต่ไม่ค่อยเจอ ไม่เจอหรอก ไม่เจอเพราะอะไร เพราะแค่เราเดินไปบิณฑบาตนะ เราบิณฑบาตอยู่ที่โพธาราม มันมีช่างตัดผมเขาเคยใส่บาตรอยู่ แล้ววันหนึ่งเขาก็ใส่บาตรเรา เขาบอกว่า “หลวงพ่อๆ ผมใส่บาตรหลวงพ่อแล้วผมชื่นใจ แปลกเนาะ หลวงพ่อเนาะ เวลาหลวงพ่อมาบิณฑบาตทําไมมันดูเรียบร้อย ทําไมพระที่อื่นเขามาบิณฑบาต เวลารถวิ่งมามันเวิบวาบไปหมดเลย”

เพราะเขาไม่ได้ซ้อนผ้าไง เวลาเขาห่มจีวรแล้วบิณฑบาต เวลารถสิบล้อมันวิ่งมา ลมมันพัดมามันจะเวิบวาบไปหมดเลย แต่พระป่าเรามันซ้อนสังฆาฏิ มันทั้งจีวร ทั้งสังฆาฏิ ซ้อนผ้าออกบิณฑบาต เวลาสิบล้อมันวิ่งผ่านไปผ่านมา ผ้ามันก็ยังนิ่ง อันนี้เป็นคําชมนะ เราจําเลยนะ

พอคําชมของเขา ไอ้คําชมของเขา เราก็ยกให้กับวินัย ยกให้ข้อวัตรปฏิบัติของพระป่าเรา พระป่าเราก่อนออกบิณฑบาต เราซ้อนผ้าออกบิณฑบาต ผ้า ๓ ผืนซ้อนแล้วออกบิณฑบาต พอเวลามันเจอสิ่งใดมันนิ่ง ผ้ามันทิ้ง มันไม่ชะเวิบชะวาบไง

เขาบอกว่า “ผมใส่บาตรหลวงพ่อแล้วผมชื่นใจ แต่เวลาพระที่อื่นผมไม่อยากใส่ ไม่อยากใส่”

อันนี้ก็ยกให้วินัยนะ ยกให้ข้อวัตรปฏิบัติที่ทํา เราทําถูกต้องตามธรรมวินัย ทําถูกต้องตามที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบัญญัติ เราไม่รู้ เราคิดไม่เป็นหรอก เราไม่รู้หรอกว่าทําอย่างไร กูคิดไม่เป็นหรอก แต่กูทําตามที่อาจารย์กูสอนน่ะ ทําตามหลวงปู่มั่น ทําตามหลวงตา ทําตามครูบาอาจารย์ที่ท่านทํามา บิณฑบาตส่วนใหญ่เราจะซ้อนผ้าออกบิณฑบาต

กรณีนี้หลวงปู่จันทาท่านเล่าให้ฟังเวลาท่านอยู่กับหลวงปู่ขาว หลวงปู่จันทาท่านก็เป็นพระสําคัญนะ เวลาอยู่กับหลวงปู่ขาวที่ถํ้ากลองเพล เวลาหลวงปู่ขาวท่านจะออกบิณฑบาตไง บิณฑบาตในครัว คือบิณฑบาตในวัด เพราะหลวงปู่ขาวท่านชราภาพแล้ว ทีนี้ชราภาพแล้ว หลวงปู่จันทาท่านอยากจะฟังเทศน์ท่านบอกว่า “ไม่ต้องซ้อนผ้าเนาะ บิณฑบาตใกล้ๆ”

โอ้โฮ! หลวงปู่ขาวเอาตายเลย “มันจะใกล้มันจะไกลก็ข้อวัตรน่ะ”

แล้วมันจะใกล้นะ เวลาบิณฑบาตใกล้ๆ ท่านบอกว่า “ไม่ต้องติดลูกกระดุมเนาะ” ธรรมดาท่านติดนั่นแหละ แต่ท่านจะอาราธนาเทศน์ ท่านบอกว่า “บิณฑบาตใกล้ๆ ไม่ต้องติดรังดุมเนาะ”

โอ้โฮ! หลวงปู่ขาวกระหนํ่าเลยนะ แล้วหลวงปู่จันทาท่านไม่ใช่พระขี้ดื้อนะ แต่ท่านเป็นพระที่รักหลวงปู่ขาว ท่านเป็นพระที่รักครูบาอาจารย์มากนะ แต่ลูกศิษย์อยากฟังเทศน์ ลูกศิษย์อยากจะฟังข้อชี้แนะจากครูบาอาจารย์น่ะ เวลาพระที่ดีๆ นะ เวลาท่านอาราธนาเทศน์ มันรู้ได้ แต่ถ้าพระขี้ดื้อมันเป็นอีกอย่างหนึ่งนะ มันทําความเสียหายให้หมดน่ะ

คํานี้หลวงปู่จันทาเล่าให้เราฟังเอง เล่าให้เราฟังเลยบอกว่าท่านทํากับหลวงปู่ขาวอย่างนี้ๆ แล้วท่านก็บอก ท่านเล่าให้ฟังท่านก็จะเน้นยํ้าพวกเราไงว่า หลวงปู่ขาวเวลาท่านออกบิณฑบาตใกล้ๆ ท่านก็ยังซ้อนผ้า ท่านก็ยังกลัดรังดุม ท่านยังทําของท่านน่ะ ทั้งๆ ที่พระลูกศิษย์ลูกหาบอก “ไม่ต้องหรอกหลวงปู่ ไม่ต้องหรอกหลวงปู่ ไม่ต้องหรอก”

“เดี๋ยวกระหนํ่าฟาดหัวเลย ไม่ต้องๆ อย่างไร”

นี่ครูบาอาจารย์ของเรา เราทําตามครูบาอาจารย์กันมาไง ถ้าเราทําตามครูบาอาจารย์กันมา เราไม่ได้เชื่อตามๆ กันมา เราศึกษามา ศึกษามาแล้วมันอยู่ในข้อวัตรปฏิบัติ มันอยู่ในธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช่ไหม ถ้ามันอยู่อย่างนั้นน่ะ เราทําตามนั้นไง

ไอ้นี่เห็นว่าการให้พรมันเป็นการแบบว่าแสดงธรรมกับญาติโยม ถ้าญาติโยมทําอะไรให้เพิ่มขึ้นไปเขาจะศรัทธา นี่มุมมองของเรา แล้วเรามองไปนั่น

แต่ถ้าเราบิณฑบาตแล้ว เราบิณฑบาตเป็นวัตร ทอดสายตาลงตํ่า ยังไม่ถึงโยม ยังไม่แหวกผ้า แหวกผ้าแล้ว บาตรเราเปิดฝาบาตร เขาใส่บาตรแล้วปิด แล้วเราก็ไปของเรา เขาก็ไปของเขา นี่ทําถูกต้องตามเสขิยวัตร บิณฑบาตเป็นวัตรๆ

บิณฑบาตไปแล้วก็แสดงคอนเสิร์ตเลยนะ ยืนเรียงแถวเลย พอใส่บาตรเสร็จ “สพฺพีติโยฯ” โอ้โฮ! มันแสดงคอนเสิร์ตกลางถนนกันเลย เราเห็นเรื่องนี้มาเยอะ แล้วเราก็สลดใจนะ แต่เราไม่มีอํานาจ ไม่มีอํานาจที่จะไปทําสิ่งใด

แต่ถ้าญาติโยมเขาบอกว่า พระโดยทั่วไปที่เห็นไปยืนให้พรเป็นไปตามปกติของเขา โดยปกติของส่วนมาก

โดยปกติทําผิดซํ้าๆ ซากๆ โดยความเป็นปกติไง แต่ถ้ามันเป็นความผิดๆ มันเป็นปกติได้อย่างไรล่ะ ดูสิ คนทําผิดกฎหมาย หนึ่งความผิดก็หนึ่งกระทง วันนี้ก็ทําผิดหนึ่งกระทง พรุ่งนี้ก็ทําผิดอีกหนึ่งกระทง ต่อไปก็ทําผิดอีกหนึ่งกระทง ความผิดทําซํ้าทําซากมันมีความผิดอันเดียวกันหรือ ความผิดแต่ละครั้งมันให้ผลแต่ละครั้งๆ ใช่ไหม แล้วมันเป็นปกติได้อย่างไร

นี่เขาบอกว่าเขาทํากันเป็นเรื่องปกติไง ทําเป็นเรื่องปกติแต่มันก็มีโทษทุกๆ ครั้งที่ทําไป แล้วคนที่รับมันก็มีทุกครั้งที่ทําไป มันไม่เป็นปกติ มันเป็นปกติไปไม่ได้ มันเป็นความผิดก็คือความผิดวันยังคํ่า ถ้าเป็นความผิดวันยังคํ่า นี่ถ้าการให้พร ฉะนั้น สิ่งที่ว่าเขาทําอย่างนั้น

“แต่หากผมทราบว่าพระคุณเจ้าทําไปมันเป็นอาบัติ หลังจากที่ใส่บาตรเสร็จแล้วผมก็เดินออกจากการไม่รับพรท่าน พระคุณเจ้ารูปนั้นทํางงๆ เลย ผมทําถูกต้องหรือไม่”

ถ้าพูดถึงทํานะ ทําถูกต้อง ทําถูกต้อง แต่ถูกใจเขาหรือเปล่าล่ะ เราจะบอกว่า ทําถูกต้องแต่มันไม่ถูกใจ ไม่ถูกใจสังคม ถ้าสังคมมันเชื่อตามๆ กันมา แล้วเขาเชื่ออย่างนั้นแล้ว เราเองต่างหากเป็นคนผิดนะต่อไปน่ะ ต่อไปคนทําถูกเป็นผิด ไอ้คนทําผิดเป็นถูกนะ ไอ้ที่เขาทําๆ กันน่ะถูกหมดเลย เขาให้พรกัน เขาเล่นคอนเสิร์ตกัน โอ้โฮ! มีคนชมคอนเสิร์ตกันเต็มไปหมดเลย แต่ทําหนึ่งครั้ง ความผิดหนึ่งกระทง ความผิดหนึ่งครั้ง อาบัติต่อเนื่อง

ที่ปลงอาบัติ ถ้าอาบัติเป็นอาจิณ ถ้าความเป็นอาจิณ เหมือนกับความผิดทําบ่อยครั้งจนเป็นนิสัย เวลาตัดสินโดยความลงโทษก็ลงโทษเต็มที่เลย แต่ทําความผิดโดยความประมาทเลินเล่อ ทําความผิดโดยไม่ตั้งใจก็ลงโทษตามความผิดนั้น แต่เขายังให้อภัยโทษกันบ้าง เพราะว่าไม่ได้ตั้งใจ

แต่ทําผิดจนเป็นอาจิณๆ เป็นอาจิณเพราะอะไรล่ะ เป็นอาจิณเพราะไม่รู้ไง เป็นอาจิณเพราะไม่ศึกษาไง เป็นอาจิณเพราะว่าไม่ได้กระทําไง

แต่ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาๆ เราก็ไม่ทํา ไม่ทําตามนั้น ถ้าเราไม่ทําตามนั้น เราจะทําความถูกต้องของเรา เราทําถูกต้องของเรา เราจะใส่บาตรก็ใส่บาตร ใส่บาตรแล้วก็จบ ถ้าใส่แล้ว

จริงๆ เวลาใส่บาตร แบบว่าเดี๋ยวนี้พระก็คงที่ใช่ไหม แต่ประชาชนมากขึ้นๆ ประชาชนมากขึ้น ทุกคนก็อยาก เวลาทําไปแล้วมันก็ไปรวมอยู่ที่พระหมด แล้วเวลาเห็นพระบิณฑบาตมา “โอ้โฮ! พระอะไรขี้โลภ อู้ฮู! พะรุงพะรังไปหมดเลย”

ก็เอ็งไปใส่ที่อื่นบ้างก็ได้ เอ็งไม่ไปใส่ที่อื่นล่ะ ทําไมใส่กับองค์นี้ล่ะ เพราะเอ็งก็อยากสะดวก เอ็งก็อยากจะใกล้ๆ ทําอะไรให้จบๆ ฉะนั้น ผู้ที่รับก็ต้องรับด้วยสติด้วยปัญญา ทําอะไรอย่าทําให้ศรัทธาไทยเขาตกล่วง ฉะนั้น สิ่งที่เราจะใส่บาตร ใส่บาตรเราก็ใส่ของเราแล้วเราก็หลบหลีกของเราไป

ฉะนั้น เขาบอกว่าถ้าหากพระคุณเจ้านั้นเป็นอาบัติ แล้วเราอยากทําบุญ เราใส่บาตรเสร็จแล้วเราลุกหนีเลยอย่างนี้ ทําอย่างนี้ถูกต้องไหม

ถ้าคําว่า “ถูกต้อง” มันถูกแน่นอน แต่อย่างว่าถ้างงๆ ไปแล้ว แล้วสิ่งที่เขามองมันเป็นจุดเด่นเกินไป ทําอะไรสังคมมันเป็นอย่างนี้ มันเป็นนิติศาสตร์กับรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์คือกฎหมาย รัฐศาสตร์คือธรรมะไง สิ่งที่เป็นธรรมๆ สิ่งที่เป็นธรรม ครูบาอาจารย์ที่ท่านเป็นธรรมนะ สิ่งใดที่ผิดพลาด ท่านจะเก็บไว้ในใจ แล้วพยายามจะไปอบรมสั่งสอนกันภายหลัง ถ้าอบรมสั่งสอนกันได้

หลวงตาฉลาดมาก หลวงตาท่านมีสิ่งใดนะ พูดผิดพูดถูก ท่านเก็บไว้ในใจเลย เวลาคนอื่นมาแสดงธรรมพูดผิดพูดถูก ท่านก็เก็บไว้ในใจ เพราะมันไม่เป็นประโยชน์ไง เวลาพูดไปแล้วมันสะเทือนไปหมด

เราก็แบ่งแยกเป็นพวกเขาพวกเรา เวลาพูดไป “พระป่าก็คิดอย่างนี้ พระป่าก็ทําอย่างนี้” เวลาเขาพูด “กายนอก กายใน กายในกายเป็นโวหาร” เวลาเราฟังแล้วเราเศร้ามากนะ เวลาพวกปริยัติเขาพูด “กายก็คือกายไง” เขาบอก “มีกายนอก กายใน กายในกาย มันมีอยู่จริงหรือ”

แต่ลองปฏิบัติไปสิ เวลาพิจารณากายนอก กายนอก พิจารณากายโดยสัจจะโดยข้อเท็จจริง ถ้ามันสมุจเฉทปหาน นั่นน่ะโสดาบัน แล้วโสดาบันพิจารณากายไปแล้ว กายใน กายในก็พิจารณากายซํ้า แต่มันเป็นกายคนละเรื่อง กายคนละชั้น กายนอก กายใน กายในกาย แล้วกายในกาย กายเป็นอย่างไร

ไอ้นี่พอมันไม่เป็นขึ้นมา เวลาครูบาอาจารย์ท่านพูดของท่าน ท่านมีความหมาย มีเหตุมีผลตลอด แต่พวกเราปฏิบัติไม่ถึง ปฏิบัติไม่เป็น ปฏิบัติไม่เห็นตามความเป็นจริงไง แล้วซํ้าซากอยู่อย่างนั้นไง แล้วก็คิดว่าพิจารณากาย ๔ หนไง พิจารณากายแล้วกายเล่าก็จบไง

แต่ความจริงมันไม่ใช่ กายขั้นหนึ่งก็ต้องพิจารณาจนเป็นไตรลักษณ์ จนสมุจเฉทปหานไปเลย จบสิ้นกระบวนการ นั่นคือกายนอก เพราะมันจบสิ้นกระบวนการ สังโยชน์ ๓ มันขาดไป

แล้วถ้าพิจารณาต่อเนื่องไป กามราคะ ปฏิฆะมันก็เรื่องของร่างกายนั่นแหละ แต่ร่างกายอีกชั้นหนึ่ง พิจารณาจนมันขาดไป กามราคะ ปฏิฆะอ่อนลง

ทีนี้พอเข้าไปพิจารณากาย พิจารณาอสุภะ นั่นกายในกายเลย พิจารณาอสุภะอันนั้นน่ะมันต้องเป็นมหาสติ มหาปัญญา พิจารณาอสุภะนั่นน่ะมันจะไปแก้กามราคะ ถ้าแก้กามราคะ พิจารณาอย่างนั้นถ้าเวลามันขาด ถ้าเวลามันขาดไป นี่พิจารณากายมันเป็นกายเป็นชั้นๆ เข้าไป กายนอก กายใน กายในกาย กายของจิตอะไรที่ว่านี่

เวลาปริยัติเขาบอก เราได้ยินเวลาเขาโต้แย้ง เขาพูดเขาเสียดสีไง “มีแต่โวหาร ไม่มีการศึกษา สติปัฏฐาน ๔ กายานุปัสสนา มีกายนอก กายใน กายในกาย มันเป็นโวหาร” เขาว่าอย่างนั้นนะ แต่เวลาเขาพูดเป็นโวหารเขาไม่ได้พูดเป็นโวหาร คําว่า “โวหารของเขา” คือไม่มีเนื้อหาสาระ ไม่มีข้อเท็จจริง ศึกษาคือจํามา แต่ครูบาอาจารย์เราปฏิบัติ ท่านเห็นจริง ท่านเห็นจริงเห็นจังนะ

เวลาถ้ามันเป็นคณะเป็นอะไรก็บอกว่าพวกเขาพวกเรา ไอ้นี่ก็เหมือนกัน ถ้าพูดถึงกรรมฐานเรา ครูบาอาจารย์ของเรานะ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าศีลมันผิดพลาด ศีลมันไม่ถูกต้อง ท่านอยู่ไม่ได้หรอก กิเลสมันไหว ฉะนั้น เวลาจะปลงอาบัติ ฉะนั้น หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราท่านถึงทํารอบคอบ แล้วทําเป็นตัวอย่าง ฉะนั้น เวลาทําเป็นตัวอย่างขึ้นมา มันทําแล้วเวลาประพฤติปฏิบัติ เวลาคนจะปฏิบัติ ศีล สมาธิ ปัญญา ไอ้ศีลตัวนี้สําคัญมาก แต่ยังไม่ได้ปฏิบัตินี่ มันศูนย์น่ะ ศีลเศิลนะ

นี่เป็นการเสียดสีนะ ไม่ได้ว่าใครนะ เขาบอกว่า “ทุกกฏ ตดก็หาย ปาจิตตีย์ ขี้ก็หาย” เขาพูดกันอย่างนั้นน่ะ แล้วบอกว่า “ไอ้กรรมฐาน ไอ้พวกย่ามใหญ่” ไอ้พวกย่ามใหญ่คือขี้โลภ บาตรลูกก็ใหญ่ ย่ามลูกก็ใหญ่ ของเขาลูกเล็กๆ เป็นขุนนางกันน่ะ

ไอ้นี่เวลาพูด เวลาพูดไป เราพูดไว้ก่อน เพราะพูดไป เพราะเขาทํากันอย่างนั้น ทํากันอย่างนั้นเพราะเห็นแก่ลาภ ถ้าจะให้เราพูดนะ เวลาใส่บาตรแล้วให้ศีลให้พรน่ะเห็นแก่ลาภ เห็นแก่สิ่งที่เขาจะให้ แล้วให้แล้วสรรเสริญเขา ยกย่องเขา ให้เขาให้มากขึ้น ไม่ได้คิดว่าบิณฑบาตเพื่อดํารงชีพ ถ้าบิณฑบาตดํารงชีพถูกต้องตามธรรมวินัย มันจะทําอย่างนั้นได้อย่างไร นี่มุมมองเรานะ นี่เป็นสิทธิ์เหมือนกัน มีคนเดียวในโลกนี้ ไม่มีใครมองอย่างนี้

แล้วเราจะทําให้ถูกต้องตามธรรมวินัย เคารพพระพุทธเจ้าไง ถ้าเคารพพระพุทธเจ้า เคารพพระพุทธเจ้า ทําตามที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสั่งสอน แล้วทําตามนั้น มันจะได้หรือไม่ได้ช่างหัวมัน ต่อไปเขาให้พรกันหมดเลย เราไปบิณฑบาตได้ลมกลับมาก็ช่างมัน พระพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ ได้กินลมก็ช่างมัน นี่พูดถึงว่าความเชื่อไง

นี่ทําตามๆ กันมา ไม่ศึกษานี่ แล้วพอทําตามๆ กันมา เราผู้บวชใหม่นะ ผู้บวชใหม่เข้ามาเห็นผู้บวชเก่าทําอย่างนั้น หรือผู้บวชใหม่ขึ้นมาไปเดินต่อท้ายแถวเขา เขาทําอย่างนั้นก็คิดว่าอย่างนั้นถูกต้องตามธรรมวินัยนั่นน่ะ เขาคิดว่าอย่างนั้นถูกนะ แต่ถ้ามันผิด มันผิดทําไมพวกไทยใหญ่ พวกทางภาคเหนือเขาทํากันอย่างนี้

ไอ้นั่นเป็นวัฒนธรรมของเขา วัฒนธรรมของเขา เขาเชื่อตามครูบาอาจารย์ของเขา เวลาเจ้าคุณอุบาลีฯ ขึ้นไปทางภาคเหนือก็ไปเห็นอย่างนี้ เห็นพระกินเหล้าเมายา พระขี่ม้ากันน่ะ ท่านร้องไห้เลย เจ้าคุณอุบาลีฯ สมัยที่ขึ้นไป เจ้าคุณอุบาลีฯ ขึ้นไปทางภาคเหนือนะ ไปเห็นพระทําตัวกันนะ ร้องไห้เลยนะ

แต่เราย้อนกลับมานี่ เราไปดูแต่เขา แล้วมาดูพระภาคกลางสิ ในกรุงเทพฯ เขาทําตัวกันอย่างไร เราอย่าไปว่าเขา นี่พอพูดถึงวัฒนธรรม มันเป็นชุมชนใช่ไหม มันเป็นมวลชน แต่ในกรุงเทพฯ เรา ในกรุงเทพฯ เรา ไปดูสิ แถวปทุมฯ เขาทํากันน่ะ มันยิ่งกว่าเขากี่ร้อยเท่าน่ะ

มันก็ต้องแบบว่า ถูกผิดเป็นเรื่องบุคคลๆ ไป ถ้าบุคคลไป ทําอย่างนี้ทําถูกแล้ว นี่พูดถึงว่า “ผมทําอย่างนี้ผิดหรือถูกครับ”

นี่พูดถึงการให้พร เขาเชื่อตามๆ กันมานะ

ฉะนั้นบอกว่า “ผมมีจิตที่อยากจะทําบุญใส่บาตร รบกวนหลวงพ่อชี้แนะแนวทางการปฏิบัติให้สังคมปัจจุบันนี้ที่ต้องเจอด้วยครับ”

ในสังคมปัจจุบันนี้เนาะ ถ้าหลบหลีกอย่างนี้ ในสังคมปัจจุบัน หมายถึงว่า สังคมเขาเชื่อกันอย่างนั้น แล้วเราไป เราเป็นแกะดํา ทําความดีเป็นอย่างนั้นจริงๆ นะเดี๋ยวนี้ ถ้าทําตามสังคมไป อยู่สุขอยู่สบาย ถ้าจะทําคุณงามความดีนี่สัตว์ประหลาด พอสัตว์ประหลาดแล้วอยู่ไม่ได้ด้วยถ้าจิตใจไม่เข้มแข็ง

ถ้าจิตใจเข้มแข็งนะ เวลาเราอยู่กับหลวงตา หลวงตาท่านบอกเลยนะ “เราไม่เคยหวั่นไหว เพราะเราไม่ได้คิดขึ้นมาเอง เราทําตามหลวงปู่มั่น” เพราะหลวงปู่มั่นท่านได้ทําทั้งชีวิตของท่านแล้ว แล้วครูบาอาจารย์ได้ทําทั้งชีวิตของท่าน

ไอ้นี่เราก็เหมือนกัน เราไม่ได้คิดขึ้นมาเอง ถ้าเอ็งเปิดใจเสียอย่าง เอ็งดูหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ดูครูบาอาจารย์ทํา ท่านทําอย่างไรมา ถ้ามันผิด มันผิดมาตั้งแต่นั่น ท่านทําถูกมาตลอดเพราะท่านเป็นพระอรหันต์ แล้วสังคมเป็นพระอะไร แล้วเอ็งทําตามๆ กันไป แล้วเราจะไปเชื่อเขาหรือ ถ้าเราไม่เชื่อเขา เราก็ต้องมีจุดยืนของเรา แต่จะโดนเสียดสี โดนเหยียดหยาม ถ้าเรามีจุดยืนนะ ไร้สาระมาก นั่นโลกธรรม ๘

เราเชื่อ เราเชื่อดวงตา เชื่อความเห็นขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เชื่อดวงตา เชื่อความเห็นของครูบาอาจารย์ของเรา แล้วเราประพฤติปฏิบัติเพื่อความมั่นคงของศาสนา เพื่อความมั่นคงของบุญกุศลในหัวใจของเรา เอวัง

ปฏิบัติมันไม่ยากและก็ไม่ง่าย
มันไม่ง่ายและก็ไม่ยาก
เวลาปฏิบัติ แนวทางปฏิบัตินะ ไม่ยากหรอก แต่ก็ไม่ง่าย
ไม่ง่ายหรอก แต่ก็ไม่ยาก

๕

ไม่ง่าย ไม่ยาก

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “การฝึกสมาธิให้มีพื้นฐาน”

กราบนมัสการสอบถามแนวทางฝึกสมาธิที่ถูกวิธี กราบนมัสการหลวงพ่อที่เคารพ กระผมมีปัญหาและเกิดความสงสัยในเรื่องการฝึกปฏิบัติสมาธิ ก่อนอื่นขอเล่าความเป็นมาเพื่อให้เกิดความเข้าใจถึงปัญหาและคําถามที่กระผมสงสัยครับ

เรื่องเกิดขึ้นเมื่อกระผมได้มีโอกาสบวชทดแทนบุญคุณบิดามารดา โดยกระผมได้ไปบวชอยู่ที่วัดหนึ่ง อยู่ที่คณะหนึ่งที่เน้นการปฏิบัติวิปัสสนา โดยปกติของทุกวันหลังจากทําวัตรเช้าเสร็จ พระอาจารย์ที่สอนวิปัสสนาจะพากระผมและเพื่อนที่ไปบวชเรียนด้วยกันให้ฝึกปฏิบัติที่อุโบสถที่ภายในมีเจดีย์ซึ่งบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ

ขณะนั้นกระผมไม่รู้ถึงความแตกต่างว่าอะไรคือสมาธิและอะไรคือสติ โดยพระอาจารย์จะฝึกสอนโดยการให้กําหนดรู้ยุบหนอพองหนอเพื่อฝึกสติรับรู้ถึงความเป็นปัจจุบัน

ครั้นมีอยู่วันหนึ่ง (เมื่อบวชไปได้ประมาณอาทิตย์กว่าๆ) ขณะนั่งฝึกกําหนดยุบหนอพองหนอด้วยความที่ไม่เข้าใจว่าฝึกวิปัสสนากับสมาธิต่างกันอย่างไร กระผมก็ไม่เห็นความต่างระหว่างการกําหนดยุบหนอพองหนอกับการกําหนดลมหายใจพุทเข้า โธออก กระผมจึงได้เปลี่ยนจากกําหนดยุบหนอพองหนอมาเป็นการกําหนดหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธแทน และตามดูลมหายใจเข้าออกโดยกําหนดจิตให้รับรู้ถึงกระแสลมเข้าออกที่ปลายจมูก

ครั้นกําหนดไปได้สักพัก อยู่ๆ ก็เกิดอาการเหมือนหูจะเริ่มอื้อๆ ความรู้สึกวิ้งๆ และเสียงรอบๆ ตัวอยู่ค่อยๆ เงียบหายไป และไม่ได้ยินเสียงอะไรเลย และรู้สึกว่าไม่มีคนหรือวัตถุอยู่รอบตัวเลย ไม่รู้สึกแม้กระทั่งตัวเองที่นั่งอยู่บนพื้นและอาการชาของขาที่นั่งนาน (ขณะนั้นมีพัดลมเปิดอยู่ภายในอุโบสถ และมีพระอาจารย์นั่งปฏิบัติอยู่ข้างหน้า และพระที่มาปฏิบัติด้วยกันนั่งอยู่ข้างๆ และมีชาวบ้านมาเคารพสักการะพระบรมสารีริกธาตุอยู่) เหมือนทุกอย่างมันโล่งขาวว่างไปหมด และทันใดนั้นก็เริ่มได้ยินเสียงใจเต้นดังขึ้นเรื่อยๆ และดังมากๆ เหมือนหัวใจมาเต้นแนบอยู่ข้างหู เหมือนอาการคนที่ตื่นเต้นสุดขีดและมีความกลัว เพราะไม่เคยเกิดเหตุการณ์อย่างนี้มาก่อนในชีวิต จึงได้ลืมตาขึ้น ในใจก็คิดประหลาดใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับตัวเอง และรู้สึกถึงความมหัศจรรย์ของอารมณ์ขณะนั้นมาก บางครั้งเล่าให้คนอื่นฟัง เขาก็ว่าผมเพี้ยนบ้าง จึงได้แต่เก็บเอาไว้ในใจ

กระผมได้บวชอยู่ที่วัดนี้ประมาณ ๑๙ วัน และก็สึกออกมาแล้ว โดยเกิดอาการอย่างนี้ขึ้นเพียงครั้งเดียวในขณะบวช หลังจากนั้นเมื่อมีเวลา กระผมก็จะพยายามฝึกสมาธิโดยพยายามอยากให้อาการแบบนั้นเกิดขึ้นอีก คําถามของกระผมคือ

๑. ผมอยากทราบว่า อาการที่เกิดขึ้นตอนนั่งปฏิบัติเขาเรียกว่าสมาธิใช่หรือเปล่าครับ ถ้าใช่ เป็นสมาธิแบบใดครับ

๒. การที่กระผมพยายามฝึกสมาธิโดยพยายามหรือคิดอยากให้เกิดอาการอย่างนั้นอีก ถือเป็นความอยากซึ่งเป็นกิเลส จึงทําให้ไม่สามารถฝึกสมาธิและเกิดอาการนั้นขึ้นอีกใช่หรือไม่ครับ กระผมควรที่จะฝึกปฏิบัติหรือกําหนดพุทโธอย่างไรต่อไปดี เพื่อไม่ให้กิเลสมันหลอกลวง ความตั้งใจที่อยากฝึกฝนสมาธิของกระผมก็คืออยากฝึกให้พื้นฐานของจิตมันนิ่งเพื่อให้พัฒนาต่อไป ให้สามารถพิจารณาสิ่งต่างๆ เพื่อให้เกิดปัญญาที่แท้จริงได้

เรียนด้วยความสัตย์จริง กระผมได้ฟังธรรมของหลวงพ่อหลายครั้งตอนตอบปัญหาธรรมะของผู้ปฏิบัติเรื่องการพิจารณากายหรือพิจารณาอาการของจิต กระผมไม่สามารถเข้าใจได้อย่างถ่องแท้ถึงสภาวะเหล่านั้นได้ (ได้แต่เข้าใจโดยจินตนาการ) เพราะผมยังไม่เคยเกิดขึ้น เพราะจิตของเรายังไม่มีพื้นฐานสมาธิที่แข็งแกร่งพอ จึงตั้งเป้าไว้ว่าจะต้องฝึกสมาธิก่อนครับ

๓. เป็นเพราะกระผมไม่ได้ถือศีล ๒๒๗ ข้อเหมือนตอนบวชอยู่หรือเปล่าครับ จึงทําให้การปฏิบัติมันยากกว่าตอนเป็นฆราวาสที่พยายามรักษาแค่ศีล ๕ เท่านั้น หรือกระผมควรต้องถือศีล ๑๐ เพื่อการฝึกที่ให้เกิดผลมากขึ้น หรือเป็นเพราะจิตของผมที่มันเสื่อมไปเองครับ ถ้าหากความคิดนี้ของผมมันผิดอย่างมหันต์ ขอความเมตตาหลวงพ่อชี้แจงแทงเข้าไปให้กิเลสในใจผมมันสะดุ้งให้เกิดปัญญาด้วยครับ

๔. กระผมพยายามฝึกปฏิบัติสมาธิอยู่ที่บ้าน แต่ฝึกอย่างไรอาการดังกล่าวก็ไม่เกิดขึ้น เกิดก็แค่อาการวูบๆ แค่นั้น แล้วก็เหมือนสมาธิมันแตกโพละไปเฉยเลย จึงอยากสอบถามว่า กระผมควรที่จะหาสถานที่ปฏิบัติที่เหมาะสมกว่านี้หรือเปล่าครับ จึงจะมีโอกาสได้สัมผัสอาการสมาธิอย่างนั้นอีก ทุกครั้งที่ฝึกปฏิบัติที่บ้าน ผมจะฝึกตอนอยู่บ้านคนเดียว และปิดอุปกรณ์ที่ทําให้เกิดเสียงทุกอย่าง

๕. เคยได้มีโอกาสไปกราบนมัสการหลวงพ่อที่วัด และได้เล่าอาการให้หลวงพ่อฟัง หลวงพ่อแนะนําว่าให้พุทโธต่อไปเรื่อยๆ แต่ด้วยปัจจัยต่างๆ ในคําถามข้อที่ ๒-๔ กระผมควรต้องปรับปรุงปัจจัยต่างๆ เหล่านั้นหรือไม่ครับ เพื่อให้การฝึกของผมก้าวหน้าขึ้นไปกว่านี้ หรือต้องเปลี่ยนแนวทางการฝึกครับ

๖. ถ้าหากมีบุญวาสนาที่สามารถทําให้อารมณ์ที่ว่านั้นเกิดขึ้นจริงๆ ได้อีก กระผมควรที่จะต้องรีบรับมืออย่างไรครับ เพื่อเอาชนะความกลัวต่อสิ่งที่ไม่เคยประสบเหล่านั้นครับ

ตอบ : สุดท้ายนี้พูดถึงเราเนาะ นี้พูดถึงคําถาม ๕ ข้อ ถ้าคําถาม ๕ ข้อนี้ ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ ทีนี้ผู้ที่ประพฤติปฏิบัติใหม่ เหตุที่มันเกิดขึ้น เขาบอกเหตุที่มันเกิดขึ้นเพราะผมไปบวชวัดวัดหนึ่งแล้วปฏิบัติอยู่ ๑๙ วัน เวลาปฏิบัติอยู่ ๑๙ วัน อาจารย์ที่วัดท่านก็พาประพฤติปฏิบัติ พาปฏิบัติยุบหนอพองหนอไง แล้วยุบหนอพองหนอ ปฏิบัติไปเรื่อย แต่ด้วยวาสนาของเขา เขาก็บอกว่ายุบหนอพองหนอทําให้เขาทําไม่ประสบความสําเร็จ เขามาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธจนจิตมันลงไง พอจิตมันลง เกิดอาการวิงเวียน เกิดอาการหวิวไปหมดเลย เกิดอาการอย่างนั้นขึ้น แล้วเกิดอาการอย่างนั้นขึ้นแล้วก็เกิดความกลัว พอความกลัวเกิดขึ้นมา เห็นไหม

นี่เราจะบอกว่า ไอ้นี่มันเป็นบุญวาสนา ถ้าบอกว่ามันเป็นบุญวาสนาเดิมของคน แล้วบุญวาสนาเดิมของคน เขาพายุบหนอพองหนออยู่ ไอ้เราก็ไพล่ไปกําหนดหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เรานั่งๆ อยู่ด้วยกัน พระที่นั่งกันอยู่หลายองค์ อาจารย์ก็นั่งอยู่ข้างหน้า เสียงคนก็เต็มไปหมด เวลามันลง พอมันลงเข้าไป ไม่ได้ยินเสียงใดเลย แม้แต่เสียงตัวเองก็ไม่มี แล้วมีอาการวิงเวียน มันขาวโพลนไปหมดเลย แล้วพอมันตกใจ กลัวมาก พอกลัวมากขึ้นมาก็ได้ยินเสียงพุทโธแนบกับหูเลย

เราบอกว่า ถ้าจิตเวลามันลง นี่เวลาพูดถึงนะ เวลานักปฏิบัติของเรา เวลาครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่มั่นพูด “จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก” จิตนี้มันเป็นมหัศจรรย์ร้อยแปดพันเก้า เป็นไปหมด ถ้ามันมีครูมีอาจารย์ ถ้ามีครูมีอาจารย์นะ ท่านบอกหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าจิตมันจะลงก็คือลง

เขาบอกเขาเคยมาหาหลวงพ่อ แล้วเล่าอาการอย่างนี้ให้หลวงพ่อฟัง หลวงพ่อก็บอกว่าให้พุทโธต่อเนื่องไป ให้พุทโธต่อเนื่องไปไง

เวลาพุทโธต่อเนื่องไป เวลาคนมา ถ้ามันไม่มีเวลา ถ้ามีเวลาจะบอกเลย บอกว่า ให้กําหนดพุทโธไว้ ถ้ากําหนดพุทโธไว้ เพราะว่าเราลูกศิษย์หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นท่านสั่งผ่านหลวงตามาบอกว่า เวลาปฏิบัตินะ อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ

ถ้าเราพุทโธไว้ๆ มันจะกลัวสิ่งใด มันจะตกใจเรื่องสิ่งใด กอดพุทโธไว้ กอดพระพุทธเจ้าไว้ ถ้ากอดพระพุทธเจ้าไว้ไม่เสียหาย เหมือนเราเข้าป่าไปเกิดนํ้าป่า เกิดนํ้าป่า เราก็หาที่พยุงตัว เราเกาะต้นไม้ไว้ นํ้าจะพัดอย่างไรช่างหัวมัน แต่เราอยู่กับต้นไม้ เกาะไว้แน่นเลย

นี่ก็เหมือนกัน เราเกาะพุทโธๆๆ ไว้แน่นเลย มันจะเกิดอาการต่างๆ มันเกิด เกิดเพราะอะไร เกิดเพราะว่าสติปัญญาเราไม่เท่าทันไง สติปัญญาถ้ามันอ่อนแอมันจะเกิดร้อยแปด ร้อยแปด มันยุลูกนี้ มันแหย่ลูกนั้นน่ะ ถ้าเรากอดพุทโธไว้ๆ มันทําอะไรเราไม่ได้ พอทําไม่ได้ พอเราเกาะไว้ พอมีสติปัญญาขึ้น พอมีสติสัมปชัญญะขึ้น เออ! นํ้าพัดไปก็ไม่เป็นไรเนาะ เราเกาะต้นไม้ไว้ นี่ก็เหมือนกัน อาการอะไรจะเกิดขึ้น เราอยู่กับพุทโธมันก็ไม่เสียหายเนาะ

แต่ถ้ามันปล่อยต้นไม้นั้น นํ้าพัดมามันก็พัดไปเลย ไปกระแทกโขดหิน ไปกระแทก ไปตกหน้าผา ไปตลอดเลย แล้วแต่นํ้ามันจะพาไป อันนี้ก็เหมือนกัน พอจิตมันมีปัญหา มันลงขึ้นมา จิตมันเป็นสมาธิขึ้นมา ไปรู้ไปเห็นสิ่งใด เดี๋ยวรู้เรื่องนั้น เดี๋ยวรู้เรื่องนี้ เดี๋ยวรู้เรื่องนู้น พ้นจากเรื่องนั้นก็มาเป็นเรื่องนี้ พ้นจากเรื่องนี้ก็ไปเรื่องนั้น ถ้ามันเกาะพุทโธไว้นะ ไอ้เรื่องที่จะเกิดขึ้นมันก็ผ่านไปๆ นี่สิ่งที่มันเกิดขึ้น

ฉะนั้นบอกว่า “เคยมาหาหลวงพ่อ หลวงพ่อบอกให้กําหนดพุทโธไว้ๆ”

เพราะเราลูกศิษย์หลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นสั่งไว้เลย “อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ” อะไรจะเกิดขึ้นเรื่องของเขา อาการของจิตๆ ไม่ใช่จิต ว่าจะเป็นสมาธิๆ สมาธิถ้าเป็นสมาธิแล้ว ถ้าเป็นสัมมาสมาธิคือจิตตั้งมั่น สมาธิคือสมาธิ อาการที่เห็นนั้นคือจิตส่งออก เป็นสมาธิแล้วส่งออก ถ้าไม่เป็นสมาธิมันก็ไม่เห็นอะไรเลย ถ้าไม่เป็นสมาธิมันก็สามัญสํานึกเรานี่ สามัญสํานึกจินตนาการของเราไปร้อยแปด

แต่ถ้าจิตมันจะลงเป็นสมาธิอยู่บ้าง ถ้าคนมันมีจริตนิสัยมันเป็นอย่างนั้นมันก็ออกไปรับรู้ ถ้าออกไปรับรู้ ไม่มีครูบาอาจารย์ระงับไว้มันก็ออกไปอย่างนั้นน่ะ ออกไปแล้วพอคนเข้าใจผิด เข้าใจผิดว่าสมาธิคืออาการเห็นสิ่งที่ว่ามันขาวโพลน เห็นแสงสว่าง

เห็นแสงสว่าง เรานั่งอยู่นี่ก็เห็นแสงพระอาทิตย์ เรานั่งอยู่นี่เราก็เห็นหมดน่ะ แล้วเห็นอย่างนี้เห็นโดยสามัญสํานึก ไม่เห็นตื่นเต้นเลย พอจิตมันมีอาการหน่อย เห็นนู่นเห็นนี่แล้วก็เข้าใจว่านั่นเป็นสมาธิ แต่ความจริงมันไม่ใช่

สมาธิคือจิตสงบ จิตที่สงบระงับ จิตที่เป็นหนึ่งนั้นเป็นสมาธิ จิตที่ปล่อยวาง จิตที่เป็นหนึ่ง เอกัคคตารมณ์ จิตตั้งมั่น จิตที่มีความสุข นั่นคือสมาธิ

แต่พอเป็นสมาธิแล้วมันเห็นอาการอย่างนั้นน่ะ อาการที่มันเห็น มันออกไปเห็น มันเหมือนกับมอเตอร์ที่มันหมุนอยู่นี่ มอเตอร์มันหมุนโดยพลังงานของมอเตอร์ใช่ไหม แต่ถ้าเอาไปเข้ากับเครื่องอะไรล่ะ เครื่องโม่สิ่งใดๆ โม่พริก โม่เนื้อ โม่อะไรก็โม่อันนั้นไง

นี่ก็เหมือนกัน อาการของสมาธิ พอเป็นสมาธิแล้วมันมีอาการของมัน แล้วมันไปรับรู้ สิ่งที่รับรู้นั่นน่ะคือส่งออก ถ้ามีครูบาอาจารย์ท่านจะปล่อยตรงนั้นไง แล้วที่ไปหาหลวงพ่อ หลวงพ่อให้พุทโธ พุทโธก็ตรงนี้ไง พุทโธก็กลับมาที่ผู้รู้ไง กลับมาพุทโธ กลับมาผู้รู้มันก็ไม่เสียไง กลับมาผู้รู้ กลับมาพุทโธ ถ้ามันชัดเจน สิ่งที่รู้ดับหมด

แต่คําถามของผู้ถามมันเพิ่งเกิดครั้งแรก เพิ่งเกิดหนเดียวไง เพิ่งเกิดครั้งแรก มันยังไม่ได้เกิดครั้งที่ ๒ ที่ ๓ มันเห็นความผิดพลาดมันถึงมาเทียบเคียงกันได้ว่าอะไรถูกอะไรผิดไง เพราะเพิ่งเห็นครั้งแรกก็คิดว่าสิ่งที่เห็นครั้งแรกมันถูกต้องไปหมดไง แต่ความจริงสิ่งที่เห็นครั้งแรกเพราะอํานาจวาสนามันถึงได้ไปเห็นไง แต่ความจริงเขาไม่ได้ให้เห็นอย่างนั้น เขาให้รู้จักความสงบ

สมาธิคือจิตตั้งมั่น คือความสงบระงับ ไม่ใช่รู้เห็นสิ่งใด รู้เห็นนี่เขาออกไปรับรู้ ถ้าออกไปรับรู้ ในทางอภิธรรมเขาบอกเลยว่ากําหนดพุทโธๆ จะติดนิมิต

นิมิตส่งออกไปรู้ แต่รู้เห็นสิ่งใด ถ้ารู้เห็นสิ่งใด กลับมาที่พุทโธ

“มาหาหลวงพ่อ หลวงพ่อบอกให้พุทโธๆ แล้วทําต่อไป แล้วผมก็ไม่เข้าใจว่าพุทโธไปทําเพราะอะไร มาฟังธรรมหลวงพ่อทั้งหมดเลย ฟังแล้วโดยสัตย์จริงไม่รู้เรื่อง”

มันต้องไม่รู้เรื่องอยู่แล้ว การฟังธรรม การฟังธรรมของครูบาอาจารย์ของเราฟังธรรมเพื่อเป็นคติธรรม เวลาเราฟังธรรมๆ ฟังธรรมหลวงตา บางคํามันทิ่มหัวใจ โอ้โฮ! ขนลุกขนพองเลย

เขาฟังธรรมๆ เพื่อความรื่นเริง เพื่อความอาจหาญ แต่จะให้เข้าใจมันไม่มีทาง ถ้าเข้าใจแล้วเราจะต้องปฏิบัติจนถึงระดับนั้น ถ้าเราปฏิบัติเท่ากัน รู้เหมือนกัน มันถึงจะเข้าใจ แต่การฟังธรรมมันจิตที่สูงกว่าท่านเทศนาว่าการ ท่านพยายามดึงเราขึ้น เราฟังสิ่งใดมันก็เป็นกําลังใจ ฟังแล้วบางทีมันขนลุกขนพองเลยนะ

ขนลุกขนพองนี่เป็นความรู้ไหม ขนลุกขนพองคือมันซาบซึ้ง มันเกิดปีติ เกิดความซาบซ่าน ถ้าเกิดความซาบซ่าน แล้วเราก็ไปขวนขวายไปประพฤติปฏิบัติเอา แต่ถ้ามันจะเป็นจริงๆ นะ มันเกิดมรรคเกิดผล มันจะเป็นจริงอย่างนั้น อย่างนั้นถึงจะเข้าใจ

ฉะนั้นบอกว่า “โดยสัตย์จริง ฟังหลวงพ่อแล้วไม่เข้าใจเลย”

นี่พูดถูกนะ ถ้าบอกว่าฟังหลวงพ่อแล้วรู้ไปหมดเลย...โกหก ไม่จริงหรอก ฟังแล้วเข้าใจไม่มี ฟังแล้วเขาฟังไว้เป็นแนวทาง ฟังไว้เป็นคติธรรม ฟังไว้เป็นที่ขวนขวาย เป็นการปฏิบัติ การฟังธรรมๆ หลวงตาท่านพูดประจํา ในวิธีการปฏิบัติ การฟังเทศน์สําคัญที่สุด อันที่สองคือนั่งตลอดรุ่ง

การฟังเทศน์ๆ นี่สําคัญมาก สําคัญเพราะอะไร เพราะถ้าเราสะเปะสะปะไปทั่ว เราทําสิ่งใดไร้สาระ ไม่มีแก่นสาร เวลาฟังธรรมๆ ฟังธรรมครูบาอาจารย์นี่แนวทาง แล้วแนวทางถ้ามันเป็นจริงขึ้นมา เป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโกในใจแล้ว อ๋อ! เหมือนกัน อ๋อ! มันต้องอ๋อ! อ๋อ! ที่เรา เออ! นี่เข้าใจ คราวนี้พูดมาเถอะ รู้แล้ว เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์บอก “ไม่ต้องพูดๆ รู้แล้วๆ”

แต่ไอ้ตอนนี้ไม่รู้ไง แล้วพอฟังไปแล้วบอกว่า “โดยสัจจะผมไม่รู้เรื่อง”

ใช่ พูดอย่างนี้จริง

ถ้าบอกว่า “อู๋ย! ผมฟังหลวงพ่อแล้วเข้าใจหมดเลย”

อืม! เข้าใจนั่นสัญญาทั้งนั้นน่ะ สัญญาคือความจําได้หมายรู้ ความจริงเกิดขึ้นจากการปฏิบัติ ถ้าบอกว่าไม่เข้าใจนี่ถูก

ฉะนั้น นี่พูดถึงว่า สิ่งที่เขาเป็น เขากลัว เป็นเพราะอะไร

การฝึกหัดสมาธิที่ถูกต้อง การฝึกหัดสมาธิที่ถูกต้อง หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ใช้ปัญญาอบรมสมาธิ มรณานุสติ หายใจเป็นอานาปานสติอย่างเดียวก็ได้

ทําไมถึงต้องทําความสงบของใจ

การทําความสงบของใจเพื่อจิตสงบแล้วเกิดสมาธิ ศีล สมาธิ ปัญญา พวกเรา เราปรารถนาปัญญาที่จะแก้ไขความทุกข์ความยากในใจ เราต้องการปัญญาที่จะรื้อถอนกิเลสตัณหาความทะยานอยาก เราไม่ต้องการใช้ปัญญาการสัญญาจําได้หมายรู้อย่างที่เราใช้กันอยู่นี่หรอก

ปัญญาของทางโลกคือปัญญาโดยสมอง ปัญญาคือความจําได้หมายรู้ ปัญญานี้เป็นสัญญา ปัญญาที่เป็นวิชาชีพเขาเรียกโลกียปัญญา ปัญญาเกิดจากอวิชชา ปัญญาเกิดจากกิเลส เพราะกิเลสยังไม่สงบตัวลง

เพราะกิเลสสงบตัวลงถึงเป็นสัมมาสมาธิ สัมมาสมาธิคือกิเลสสงบตัวลง เพราะจิตมันเป็นผู้รู้ มันเด่นชัด ผู้รู้เด่นชัดเพราะอะไร เพราะผู้รู้ไม่โดนครอบงํา ไม่โดนครอบงําด้วยอะไร ไม่โดนครอบงําด้วยสมุทัย ไม่โดนครอบงําด้วยกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ไม่โดนครอบงําด้วยความพอใจของตนไง

อะไรพอใจสิ่งใด ปรารถนาสิ่งใด ถ้าคิดโดยความพอใจของตน ถูกต้องดีงาม ถ้าใครมาขัดแย้งในความคิดของตน คนนั้นผิด นี่ไง นี่ความคิดแบบโลกๆ ไง คิดอะไรก็ได้ที่ความถูกต้องดีงาม คิดอะไรก็ได้ที่ความชอบใจของตน ถ้าชอบใจของตน คิดอย่างนั้นถูกต้อง แต่ถ้าคิดแล้วขัดแย้งกับกิเลส ผิดๆๆ...นี่ยังไม่รู้ถูกรู้ผิดเลยนะ มันเข้าข้างไปก่อนแล้ว เพราะอะไร เพราะมันมีตัณหาความทะยานอยาก

ฉะนั้น เราพยายามทําความสงบของใจ เราพุทโธ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ให้กิเลสมันสงบตัวลง พอกิเลสสงบตัวลง ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ผู้รู้เป็นสัจจะเป็นความจริง แล้วผู้รู้เป็นคนแสวงหาเอง ผู้รู้เป็นคนพิจารณาเอง นั่นน่ะมีสมาธิ มันถึงมีปัญญา ปัญญาอย่างนี้เขาเรียกภาวนามยปัญญา

เราจะบอกว่า ทําไมถึงต้องทําสมาธิ ทําไมถึงต้องทําความสงบ

แม้แต่ทางโลก ทางโลกแม้แต่คนทํางาน ทํางานทั้งวันทั้งคืนไม่ได้พักไม่ได้ผ่อน เขาทํางานจนเขาต้องเข้าโรงพยาบาลก็แล้วกันแหละ คนทํางานโดยไม่รู้จักพักผ่อน ทํางานโดยไม่มีกาลเทศะ เดี๋ยวก็เข้าโรงพยาบาลหมดล่ะ

แต่คนรู้จักผ่อนหนักผ่อนเบา คนมีสติมีปัญญานะ เวลาจําเป็นต้องทํางานก็โหมทํางานด้วยความมุมานะ ด้วยความจริงจัง เวลาทํางานเสร็จสิ้นแล้วก็ได้พักได้ผ่อนของเราบ้าง ร่างกายต้องการการพักผ่อน เพราะมีร่างกายแล้วมีหัวใจนี้เราถึงจะมีอาชีพ เราถึงมีชีวิต ถึงทําหน้าที่การงานของเรา ทําหน้าที่การงานประสบความสําเร็จ เราก็พักของเราบ้าง คนเรามันจะมีผ่อนหนักผ่อนเบา ไม่ใช่ตะบี้ตะบันทําอะไรจนไม่มีสติไม่มีปัญญา ถ้าคนมีสติปัญญานะ

แต่เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันต้องเข้าใจตรงนี้ไง เข้าใจว่าทําไมถึงต้องทําสมาธิไง เพราะทําสมาธิ เพราะคนที่เขายุบหนอพองหนอมาหาหลายคน มีลูกศิษย์ครูบาอาจารย์ดังๆ ทั้งนั้นน่ะ เขาบอกว่าเขานักปฏิบัติแนวทางสติปัฏฐาน ๔ ยุบหนอพองหนอ

เราบอกว่า โยมเก่งมาก เก็บเอาไว้เป็นความรู้ของโยมนะ แล้วโยมพยายามลองหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธก่อน แล้วถ้าจิตสงบแล้วลองฝึกหัดใช้ปัญญาดู

เขามาปฏิบัติที่นี่แหละ ๒-๓ วันเท่านั้นน่ะ มาบอกเลย โอ้โฮ! ปัญญาเกิดจากพุทโธนี่มันมหัศจรรย์มาก

คําว่า “มหัศจรรย์มาก” แสดงว่าเอ็งยุบหนอพองหนอ เอ็งรู้ตัวทั่วพร้อม เอ็งไม่เคยได้รับรสชาตินี้เลย คนเราไม่เคยกินอาหารที่มีรสชาติสุดยอด มันไม่รู้หรอกรสชาติของอาหารประเภทนั้นเป็นอะไร เราเคยกินแต่นํ้าพริกปลาทูๆๆ พอไปเจออาหารที่มันสุดยอด เอ๊ะ! มันต่างจากนํ้าพริกปลาทูมันก็ยังมีอยู่นะ แล้วสุดยอดด้วย

นี่ก็เหมือนกัน พอเขาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ แล้วเขาใช้ปัญญา โอ้โฮ! เขาบอกว่า ปัญญาที่เกิดจากสัมมาสมาธิคือภาวนามยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากสมาธิมันแตกต่างกับปัญญาสามัญสํานึกของเราเยอะมาก เขามาสารภาพกับเราอย่างนี้เยอะมาก

เวลาแนวทางปฏิบัตินะ ใครจะปฏิบัติแนวทางไหน สาธุ มันเป็นสิทธิ์นะ มันเป็นสิทธิ์ของโยม มันอยู่ที่อํานาจวาสนา มันเป็นความชอบ เป็นจริตไง คนเรามันมีจริตนิสัยอย่างนั้น เขาชอบอย่างนั้น ให้ฝืนมาทําพุทโธ เขาทําไม่ได้หรอก

คนเรานะ เคยกินอาหารอย่างใดที่มันชอบใจ ให้ไปกินอาหารสุดยอดของคนอื่น ชาติอื่น มันก็ไม่มีรสชาติเหมือนที่เราชอบหรอก จริตนิสัยของเราให้มันทําถูกต้องดีงาม แต่ให้มันถูกต้อง เวลาถูกต้องแล้ว ถ้ามันพัฒนาไปแล้ว ครูบาอาจารย์ก็คอยชี้แนะคอยบอกไป ถ้าบอกไปนะ ถ้าจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา เพราะปัญญามันเกิดขึ้น นี่ไง ภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา มันถึงจะสุดยอดไง

นี่เราออกตัวเรื่องว่าทําไมต้องทําสมาธิ เพราะเขาบอกว่า “สมาธิไม่จําเป็น สมถะไม่จําเป็น ใช้ปัญญาไปเลย เดี๋ยวสมาธิมันก็มาเอง”

ถ้าสมาธิมาเองมันก็เป็นมิจฉาไง มีความเห็นผิดรู้ผิดไป แล้วพอเกิดสมาธิไปก็ถือตัวถือตนก็ว่าของตัวเองถูกไง

อันนี้พูดถึงอารัมภบทเนาะ ยังไม่ได้ตอบปัญหาเลย จะเข้าปัญหาแล้ว ปัญหาตั้งหลายข้อเนาะวันนี้

“๑. อยากทราบว่าอาการที่เกิดขึ้นตอนปฏิบัติ เขาเรียกว่าสมาธิใช่หรือเปล่าครับ ถ้าใช่ เป็นสมาธิประเภทใด เป็นสมาธิหรือเปล่าครับ”

ถ้าพูดถึงว่าเป็นสมาธิ เราจะบอกว่าเป็นมิจฉาสมาธิ เป็นมิจฉาสมาธิเพราะอะไร เพราะขาดสติ เพราะอะไร เพราะเป็นสมาธิยังไม่รู้ว่าเป็นสมาธิไง ถ้าเป็นสมาธินะ สมาธิต้องมีสติสมบูรณ์ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ ถ้าพูดถึงเป็นสมาธิแบบเป็นปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก แบบเป็นผู้ที่ปฏิบัตินะ มันเป็นมิจฉา มิจฉาเพราะตัวเองไม่รู้เรื่องอะไร

แต่ถ้ารู้เรื่องจะถามว่า “อาการที่เกิดขึ้นใช่สมาธิหรือเปล่าครับ”

แต่ถ้าพูดแบบโดยวิทยาศาสตร์ถึงความเป็นจริง เป็นสมาธิใช่ไหม ใช่ แล้วสมาธิประเภทใด

สมาธิประเภทใดก็แล้วแต่ ในขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ ในขณิกสมาธิ ถ้าคนที่มีอํานาจวาสนาบารมี ขณิกสมาธิของเขาก็มีใหญ่ มีกว้างใหญ่ไพศาล ขณิกสมาธิของคนที่มีอํานาจวาสนาน้อย ขณิกสมาธิก็พอประมาณ ขณิกสมาธิของคนทั่วไป ขณิกสมาธิก็จิตมันสงบเข้ามาเล็กน้อยเท่านั้น สงบเล็กน้อยแล้วรู้หรือไม่รู้

อาการต่างๆ ถ้าไม่มีสมาธิจะไม่มีอาการที่เกิดขึ้น อาการที่เกิดขึ้นที่ว่ามันสว่างวาบ มันขาวโพลนไปหมด มันเหมือนกับสิ่งที่คนรอบข้างนั่งอยู่ไม่ได้ยินอะไรเลย

นี่มันเกิดขึ้น สมาธิมันออกรับรู้อย่างนี้ไง แต่จริงๆ มันเกิดจากตัวใจนั่นแหละ ตัวที่เป็นสมาธินั่นแหละ

เขาบอกว่า “ถ้าใช่สมาธิ นี่เป็นสมาธิประเภทใด”

สมาธิประเภทที่ว่าขาดสติไม่มีการรักษาไง สมาธิประเภทใดล่ะ ถ้าสมาธิเขาดีนะ เขามีสติ อย่างเช่นเราอย่างนี้ เรากําหนดพุทโธๆ พุทโธเราไปเรื่อย เวลาจิตมันจะดิ่งลง เราก็พุทโธของเราไปเรื่อย เราไม่ตื่นเต้นเลย ถ้าเป็นบางคนนะ พอพุทโธๆ จิตมันดิ่งลง อู๋ย! จะตาย อู๋ย! ออกหมดแหละ มันประเภทใดล่ะ

มันประเภทที่ว่าคนมีสติสัมปชัญญะ คนที่มีปัญญารู้เท่าหรือเปล่า ถ้าไม่รู้เท่า อาการมันก็เป็นอย่างนี้

อย่างที่เราบอกว่าเวลาเราไปติดนํ้าป่าแล้วเราเกาะต้นไม้ไว้ อาการนํ้าป่าที่มันพัดมามันก็โถมเข้าใส่ใช่ไหม มันมีขอนไม้มาด้วยหรือไม่ มันมีวัสดุอะไรที่มากับนํ้าหรือเปล่า มันจะกระแทกใส่ตัวเราหรือเปล่า

นี่ก็เหมือนกัน พอจิตสงบแล้ว อาการที่เกิดจากใจมันเกิดอาการอย่างใดบ้าง ถ้าเกิดอาการอย่างใดบ้าง ถ้าเราอยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ อาการต่างๆ มันจะเกิดขึ้นไม่ได้เลย นี่เราอยู่กับผู้รู้ อาการที่เกิดขึ้นจากจิตมันไม่มี เพราะอะไร เพราะจิตไม่ออกไปรับมันเข้ามา นี่ถ้าสมาธิที่ถูกต้องไง

ไอ้อย่างนี้มันเกิดขึ้นโดยที่ว่ามันไม่มีปัญญา ยังไม่เข้าใจ นี่ยังดีนะ เพราะคําถามต่อไปเขาบอกเลย ถ้าเขาทําอย่างนี้อีก แล้วเกิดอาการกลัว จะทําอย่างไร

อาการกลัวไง อาการกลัว กลัวเกิดจากจิต เวลาอาการที่มันกลัว กลัวต่างๆ เพราะสิ่งไม่เคยเห็น อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ ดับหมด ดับหมด พวกนี้ดับหมด

นี่ข้อที่ ๑. ว่าเป็นสมาธิหรือเปล่า

เราจะบอกว่า ถ้าจิตมันไม่สงบ จิตไม่มีกําลัง มันจะไม่รู้ไม่เห็นอะไรหรอก เหมือนคนนั่งเป็นหัวตอ เรานั่งหลับตาจะเห็นอะไร เรานั่งเฉยๆ จะเห็นอะไร ถ้าจิตมันไม่สงบมันจะเห็นอะไร มันไม่เห็นหรอก แต่ถ้าเห็น เห็นขาดสติ เห็นแบบผู้ที่ไม่มีใครดูแลรักษา มันเลยเป็นมิจฉาไง

แต่ถ้าเป็นครูบาอาจารย์นะ จิตสงบ สงบก็คือสงบสิ รู้อะไรขึ้นมา รู้ก็มาสิ เข้ามาผู้รู้ก็เอาสิ คือเราบริหารจัดการได้หมดแหละ สมาธิ ผู้ที่มีสติปัญญา สมาธิ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ มันจะสูงจะตํ่า ไอ้นี่ถ้ามันไปเข้าถึงฌานสมาบัติไง ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน อากาสานัญจายตนะ นี่เข้าออก สมาธิยกสูงยกตํ่าได้ทั้งนั้นน่ะถ้าคนทําได้

ถ้าคนยังทําไม่ได้นะ “อาการแบบนี้มันเป็นสมาธิหรือเปล่า”

เราจะบอกว่าเป็นสมาธิ

“แล้วมันเป็นประเภทอะไร”

เป็นประเภทมิจฉา เป็นประเภทที่ควบคุมไม่ได้

นี่พูดถึงข้อที่ ๑.

“๒. การที่กระผมพยายามฝึกหัดทําสมาธิ พยายามคิดที่อยากทํา อาการที่มันเกิดขึ้นมันเป็นกิเลส จะทําให้มันสามารถฝึกสมาธิและเกิดอาการอย่างนี้ขึ้นใช่หรือไม่ครับ ผมควรที่จะปฏิบัติกําหนดพุทโธอย่างใด” เขาบอกว่า ความพยายามอย่างนี้มันเป็นกิเลสหรือไม่

เราจะบอกว่า เวลาเราประพฤติปฏิบัติกัน เราต้องการทําความสงบของใจ เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนลูกศิษย์ลูกหานะ ท่านบอกว่า พยายามทําความสงบของใจก่อน

ถ้าทําความสงบของใจ ทําสัมมาสมาธิ มันก็เหมือนนักกีฬา เหมือนคนทํางานต้องได้การพักผ่อน พักผ่อนจนร่างกายสดชื่นแล้วถึงไปทํางาน นักกีฬาก่อนที่เขาจะแข่งขันเขาต้องมีการฝึกซ้อมของเขา นักกีฬาประเภทใดถ้าไม่ได้ฝึกซ้อม ลงแข่งขันแพ้ตลอดไป

นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่ว่าเราทําสมาธิของเราก็เพื่อความสุขความสงบในหัวใจของเรา ถ้าเพื่อความสุขความสงบในหัวใจของเรา แล้วเขาอยากได้อยากดี อย่างนี้เป็นกิเลสหรือไม่ เป็น นี่ไง เวลามันเป็นกิเลส เพราะความอยากๆ

ฉะนั้น ในคําสอนของครูบาอาจารย์ของเราท่านบอกว่าให้อยากในเหตุ คือเราอยากปฏิบัติ เราอยากจะกําหนดพุทโธ เราอยากจะปฏิบัติ ไอ้จะเป็นสมาธิไม่เป็นสมาธิมันก็อยู่ที่ผล อยู่ที่วิบากของกรรม อยู่ที่การกระทําที่สมดุลของเรา ถ้าเราสมดุล เราหวังแค่นี้ไง เราขยันหมั่นเพียรไง

บอกว่าถ้ามันอยากก็ไม่ทําเลย ไม่ทําก็เลิก ไม่ทําก็ไปทางอื่นเลย

เราอยากทํา เราอยากปฏิบัติ เราอยากเป็นคนดี เราอยากทําคุณงามความดี แต่ผลมันจะเกิดขึ้นก็เกิดจากการกระทําของเรานี่แหละ แต่นี่พอเราจะปฏิบัติเราก็อยากนู่นอยากนี่ อยากให้มันเป็นผลไง

เหมือนคนเวลาทําธุรกิจอยากรวยๆๆ อยากรวยจนเป็นความกดดันตัวเองไง มันกดดันจนเราทํางานผิดพลาดไปหมดเลย ถ้ามันกดดันเราตลอด นี่ก็เหมือนกัน เราทําสมาธิ อยากได้ๆๆ มันจะกดดันเรามาก แต่เราก็อยากรวยเป็นเรื่องธรรมดา เราก็ทําหน้าที่การงานของเราไปด้วยสัมมาทิฏฐิความเห็นถูกต้องดีงาม เราก็ทําของเราไป

เราจะบอกว่า ควรที่ปฏิบัติอย่างมาก แต่ไม่ควรอยากได้อยากดีจนเกินไป ความอยากได้อยากดีนั่นน่ะ นั่นน่ะเป็นกิเลส กิเลสคือตัณหาความทะยานอยาก อยากได้ แต่อยากปฏิบัติ เราเป็นมนุษย์ เราเป็นคน เราก็มีหน้าที่การงาน เราก็อยากปฏิบัติ เราปฏิบัติแล้วก็แล้วกัน ปฏิบัติบูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะได้มากได้น้อยก็บูชาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แค่นี้ก็จบ

แล้วถ้ามันปฏิบัติแล้วนะ หนึ่ง การเดินจงกรมทําให้ร่างกายแข็งแรง การฝึกหัดปฏิบัติทําให้กิเลสมันครอบงําหัวใจเราไม่ได้ แค่เราปฏิบัติ เราเป็นคนดี เรามีสติสัมปชัญญะคุ้มครองดูแลใจของเรา เราเป็นคนดีแล้ว เราดีกว่าปล่อยจิตใจเราเหลวไหลคิดไปร้อยแปดพันเก้า

มีสติสัมปชัญญะรักษาหัวใจของเรา เราทําดีงามแล้ว แค่นี้มันก็เป็นผลงานของเราแล้ว ทําไมปฏิบัติแล้วอยากเป็นเทวดาหรือ ปฏิบัติแล้วต้องให้คนเขายอมรับนับถือ ไม่ต้อง ปฏิบัติของเราเอง ทําของเราเอง นี่ข้อที่ ๒. เขาบอกว่าเขาทําของเขา นี่ข้อที่ ๒.

ข้อนี้ที่ว่า “เรียนด้วยความสัตย์จริงเลย ฟังหลวงพ่อแล้วไม่เข้าใจสักอย่าง”

ถูกต้อง เพราะปฏิบัติยังไม่เป็นไง พอปฏิบัติเป็นแล้วมันจะเข้าใจไปเอง ฟังไว้ ไม่ต้องฟังเราหรอก ถ้าอยู่กรุงเทพฯ เปิด ๑๐๓.๒๕ ฟังหลวงตาตอนกลางคืนน่ะสุดยอด ฟังครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงนะ

ถ้าฟังสิ่งที่ไม่เป็นจริง พอมันวูบ “อู๋ย! นั่นสมาธิ วาบ โอ๋ย! นั่นสิ้นกิเลส” ไอ้ไม่จริงมันพยายามจะให้คะแนนกัน พยายามจะส่งเสริมกัน อันนั้นไร้สาระ มันไม่มีผลหรอก ถ้ามีผล ศีล สมาธิ ปัญญา ฟังอย่างนี้ถูกต้อง ฉะนั้นบอกว่า ถ้าไม่เข้าใจนี่ถูก

นี่ข้อที่ ๒. นะ โดยสัจจะฟังหลวงพ่อมาตลอดเลย ไม่เข้าใจอะไรเลย

มาวัดมาถามยังไม่เข้าใจ ไม่เข้าใจ ถ้ามันเข้าใจ ธรรมะนี้จะลึกซึ้งขนาดนั้นหรือ ถ้ามันเข้าใจ ทําไมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่พูดให้คนเข้าใจทั้งโลกล่ะ ถ้ามันเข้าใจ ทําไมหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น พระด้วยกันนะ อย่าว่าแต่โยมเลย พระที่ไปฝึกกับหลวงปู่มั่น หลวงตาท่านเล่าให้ฟังประจํา ถ้าใครปฏิบัติได้ ท่านจะคอยคุ้มครองดูแลเลย ถ้าปฏิบัติไม่ได้ ท่านก็ปล่อยไว้อย่างนั้นน่ะ ให้อยู่วัดสร้างอํานาจวาสนาบารมีไป

แม้แต่พระยังไม่เข้าใจเลย แม้แต่พระยังทําไม่ได้เลย นับประสาอะไรกับโยม ฉะนั้น ฟังไว้เป็นคติ เป็นแนวทางเฉยๆ แล้วถ้าปฏิบัติไป ถ้ามันรู้มันเห็นแล้ว เออ! ใช่

“๓. เพราะว่าผมไม่มีศีล ๒๒๗ หรือไม่มันถึงได้ปฏิบัติยาก”

นี่ข้อที่ ๓. นะ ไอ้นี่มันก็มีส่วน คําว่า “มีส่วน” เวลาอํานาจวาสนาบารมีของคน ดูสิ ในความเชื่อของสังคม เรามีศีล ๕ เรามีศีล ๘ สามเณรมีศีล ๑๐ พระมีศีล ๒๒๗ พระมีศีลมากกว่าเรา เราก็ไม่ควรจะไปลบหลู่ท่าน ปล่อยให้ท่านอยู่ในผ้าเหลือง เกรงใจในผ้าเหลืองนะ อันนี้ก็เป็นส่วนที่ความเชื่อ

แต่ถ้าความจริงๆ นะ ศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ ศีลก็คือศีล ศีลคือความปกติของใจ ถ้าใจมันปกตินะ ใช่ ถ้าพระ พระธรรมดา พระก็มีโอกาสมากกว่าโยมเป็นเรื่องธรรมดา พระมีหนทางที่กว้างขวาง ฉันเสร็จแล้ว ๒๔ ชั่วโมงเลย

นี่ฉันเสร็จแล้ว พระไปแล้ว ปฏิบัติตั้งแต่ล้างบาตรเสร็จ ล้างบาตรเสร็จ ภาวนาได้ ๒๔ ชั่วโมงเลย ถ้าพระกรรมฐานนะ ถ้าหัวหน้าที่เป็นธรรมนะ เขาจะป้องกันไว้เลย ให้นักรบได้รบกับกิเลส ได้รบกันตลอดเวลา พระที่วัดนี้ฉันเสร็จแล้วได้ภาวนา ๒๔ ชั่วโมง ไม่มีอย่างอื่นอีกเลย นี่ทางของนักรบ

ทางของฆราวาสต้องทํางาน กว่าจะกลับมา โอ้โฮ! กลับมาแล้วยังต้องมาล้างรถ กว่าจะได้ทําวัตรสวดมนต์ นั่นทางคับแคบใช่ไหม นั่นพูดถึงโอกาสนะ

แล้วถ้าพูดถึงศีลก็เหมือนกัน ถ้าศีล ๒๒๗ มันก็มีโอกาสที่มากกว่า แต่มีโอกาสที่มากกว่า พระที่ปฏิบัติหรือไม่ พระที่สํานักปฏิบัติเขาก็ปฏิบัติของเขาตามความเป็นจริง พระที่เขาบวชมาแล้วเขาอยากจะเป็นเสี่ย เขาอยากพยายามหาเงินหาทอง นั่นก็ศีล ๒๒๗ เขาไม่ทําอะไรเหมือนกัน ศีล ๒๒๗ น่ะ

ศีลก็คือศีลไง มันอยู่ที่เจตนาของผู้ถือศีล มันอยู่ที่เจตนาของผู้ที่กระทํา ถ้าผู้ที่กระทําดีเขาก็กระทําดีของเขา ถ้าทําดีของเขา ศีลมีส่วนไหม มี แต่ในเมื่อโยมเป็นโยมไง โยมเป็นโยมก็อย่าเอาสิ่งนี้มาบั่นทอนหัวใจของเรา เราเองจะเป็นนักปฏิบัติ เราต้องฉลาด ถ้าเราฉลาดแล้ว เรามีศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๑๐ ศีล ๒๒๗ โยมถือศีล ๒๒๗ ก็ได้ อธิศีล ศีลคือเจตนาของตนตัวเดียว

ฉะนั้น มันมีผลหรือไม่

มี แต่คนเรามันไม่มีอะไรสมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์หรอก คนเรามันก็มีสิ่งบกพร่องเป็นเรื่องธรรมดา

ถ้าโยมสึกไปแล้ว บวชพระ ๑๙ วัน ปฏิบัติแล้วมีปัญหามาถาม แล้วตอนนี้สึกไปแล้ว

สึกไปแล้ว ถ้าถือศีลนะ เราถือศีลได้ แต่เว้นไว้แต่พระ พระจะสึกแล้วนะ ต้องสึกจากพระเพื่อเป็นพยานนะ “สิกฺขํ ปจฺจกฺขามิ ให้จําข้าพเจ้าว่าเป็นคฤหัสถ์แล้ว” เพราะพระต่างจากคฤหัสถ์ คฤหัสถ์ต่างจากพระ พอเขาสึกจากพระไปแล้วเขาไปทําสิ่งใดเป็นบาปเป็นกรรมนะ มันอีกเรื่องหนึ่งนะ

แต่ถ้าเขาหนีสึก เขาสึกโดยเอกเทศ สึกไปโดยตัวเขาเอง เขายังเป็นพระอยู่ เขาไปสร้างเวรสร้างกรรม เขามีเวรมีกรรมนะ นี่ไง เวลาสึกจากพระต้องเป็นพยานต่อพระ บางคนไปสึกกับต้นไม้ ไปสึกกับอะไร มันไม่เป็นประโยชน์ มันกํ้ากึ่ง กํ้ากึ่งนั้นน่ะมันไม่สะอาดบริสุทธิ์ไง นี่พูดถึงเรื่องของข้อเท็จจริง

ฉะนั้น นี่เรื่องศีล ๒๒๗ เพราะเขาบอกว่ามันเป็นเพราะศีลหรือไม่ เพราะอะไรหรือไม่

มันก็มีส่วนอยู่ จะบอกว่าไม่มีเลย มันก็มี แต่ในเมื่อโลกแห่งความเป็นจริงมันเป็นอย่างนี้ โลกแห่งความเป็นจริงเราสึกไปแล้ว สึกไปแล้ว ไอ้นี่เราก็ขวนขวายของเรา ถือให้จริงๆ จังๆ ในหัวใจนั่นน่ะ นี่ข้อที่ ๓.

“๔. กระผมพยายามประพฤติปฏิบัติสมาธิอยู่ที่บ้าน แล้วทําปิดเครื่องเสียงทั้งหมด ทําสิ่งต่างๆ ผมควรจะทําอย่างไร”

นี่พูดถึงนะ นั่นเรื่องของศีล ไอ้นี่เรื่องของสัปปายะ เรื่องของสถานที่ปฏิบัติ

อย่าให้กิเลสมันแซงหน้าแซงหลังนะ ถ้ากิเลสมันแซงหน้าแซงหลัง มันอ้างอิงไปหมดล่ะ จะปฏิบัติที่ไหนก็ไม่ได้ ถ้าปฏิบัติต้องไปปฏิบัติในป่าด้วยกัน อยู่บ้านไม่ได้ นี่บอกว่า ปฏิบัติที่บ้านต้องปิดเครื่องเสียง พวกอุปกรณ์ที่มีเสียงทุกชนิด ทําอะไรลําบากลําบนไปหมด

ให้ปฏิบัติธรรมดาๆ เวลาที่ไหนมีเสียง เราก็กําหนดของเรา ที่ไหนมันมีความจําเป็นนะ ขออย่างเดียว ขอให้ปฏิบัติ หลวงปู่ฝั้นท่านบอก เวลานั่งรถไปทํางาน นั่งรถเมล์ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ อย่าหายใจทิ้งเปล่าๆ ที่ไหนก็ปฏิบัติได้

กําหนดพุทโธ แม้แต่ป้ายรถเมล์ก็กําหนดได้ นั่งอยู่ที่ป้ายรถเมล์ เราก็พุทโธในใจของเรา เว้นไว้แต่ทํางานความจําเป็น อย่างเช่นอยู่หน้าเตา อยู่ในที่ที่ต้องใช้สติสมบูรณ์ เราต้องอยู่กับงาน แต่ถ้างานสิ่งใดถ้าเรากําหนดพุทโธได้ เราก็กําหนดพุทโธของเราไป เราปฏิบัติที่ไหนพุทโธได้ เราก็พุทโธของเรา อย่าเคร่งเครียด อย่ากดดัน อย่ากดดันตัวเอง

ทีนี้มันก็ธรรมดาเนาะ คนเรามีกิเลส แล้วยิ่งปุถุชนคนหนาจะทําอะไรกิเลสมันสวมรอย กิเลสมันบังเงา มันอ้างเล่ห์ไปหมดล่ะ เราทําอะไรก็เลยติดขัดไปหมดเลย ทําอะไรสิ่งใดไม่ได้เลย

แต่ถ้าทําสิ่งใดได้ เราปฏิบัติเพื่อเรา เราเกิดมาเป็นคน คนอยู่ในสังคมของคน ในสังคมมันก็ต้องมีกระทบกระทั่งเป็นเรื่องธรรมดา ถ้าเราปฏิบัติถ้ามันคิดได้ ถ้ามันคิดได้มันก็คิดแบบที่เราพูดนี่

อย่างที่เราพูดนี้เพราะอะไรรู้ไหม เพราะเราก็โดนกดดันมาก่อน เมื่อก่อนก็บ้าบอคอแตกเหมือนกันน่ะ แต่พอมันภาวนามาแล้วมันถึงได้รู้ไง ได้รู้ถึงเล่ห์กลของกิเลสของเราเองไง

ไอ้ปัญหานี้เราก็เจอ บวชเป็นพระนี่ อู้ฮู! วุ่นวายไปหมด ต้องการความสงบ เราปฏิบัติดีกว่าคนอื่น คนอื่นปฏิบัติสู้เราไม่ได้ แต่ความจริงเราบ้าอยู่คนเดียว คนอื่นเขาก็อยู่ของเขาสบาย ไอ้เรานี่ก็บ้าอยู่นั่นแหละ คืออยากได้อยากดีไปทุกเรื่อง แล้วมันจะเป็นไปได้อย่างไรล่ะ แล้วเป็นไปไม่ได้แล้ว สอง ยิ่งทําตัวเองเด่น ยิ่งเด่นยิ่งเป็นภัย ยิ่งเด่นขึ้นมา คนเขายิ่งแกล้ง ยิ่งเด่นขึ้นมา คนเขายิ่งบีบคั้น ไอ้นี่พูดถึงเวลามันผ่านประสบการณ์ไปแล้ว นี่ข้อที่ ๔.

“๕. ผมเคยไปกราบหลวงพ่อที่วัด หลวงพ่อแนะนําบอกให้พุทโธต่อเนื่องๆ”

พุทโธต่อเนื่องเป็นการรักษาที่สุดยอดที่สุดเลยล่ะ เพราะอะไร เพราะเวลาเราเจ็บไข้ได้ป่วย เราไปหาหมอนะ หมอฉีดยาให้ ถ้าคนร่างกายไม่แข็งแรง หมอก็ทํากายภาพบําบัด ไอ้นี่มันเป็นเรื่องโรคของใจ โรคของกิเลส มันก็ต้องบอกให้ใจมันฝึกหัดขึ้นมา ให้ใจมันพุทโธๆ ให้ใจมันมีที่เกาะ แล้วถ้าใจมันมีที่เกาะ ใจมันปลอดภัยเอง มันเกิดขึ้นมาเองในหัวใจไง

บอกว่าให้พุทโธๆ นั่นน่ะถูกต้องแล้ว แต่เราไม่ได้อธิบายยืดยาวแบบวันนี้ไง เพราะเวลาเช้าๆ คนเข้ามาหลายๆ คน “พุทโธๆ พุทโธชัดๆ พุทโธชัดๆ” คําว่า “พุทโธชัดๆ”

ถ้าโดยทั่วไปเขาต้องว่า ต้องตั้งสติให้ดี ต้องเรียนรู้สติก่อน เรียนรู้สติแล้วสติค่อยมากําหนดพุทโธ พุทโธเสร็จแล้วเป็นพุทธานุสติ แล้วถ้าต่อเนื่องเป็นสมาธิ มันก็เป็นชั้นๆ ขึ้นไปไง

แต่ของเรา เราเล่นมุมกลับ “พุทโธชัดๆ” พุทโธชัดๆ ต้องสติสมบูรณ์ถึงชัดๆ ได้ ต้องมีสติมันถึงพุทโธได้ แล้วถ้าพุทโธๆ จนมันพุทโธไม่ได้ คือมันระลึกพุทโธในหัวใจ คือมันท่องในใจเลย มันพุทโธเองอย่างนี้ โอ้โฮ! นั่นแหละมันจะเข้าใจไปเรื่อยๆ

ฉะนั้น สิ่งที่ฟังหลวงพ่อยังไม่เข้าใจเพราะมันเป็นระหว่างที่เราจะประพฤติปฏิบัติ มันก็ยังไม่เข้าใจเป็นเรื่องธรรมดา ถ้ามันเข้าใจหมด มันก็ไม่มีปุถุชน กัลยาณปุถุชน โสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกิทาคามิมรรค สกิทาคามิผล อนาคามิมรรค อนาคามิผล อรหัตตมรรค อรหัตตผล บุคคล ๔ คู่ หัวใจมันพัฒนาอย่างนี้ นี่ถ้าใจมันพัฒนาขึ้น

ฉะนั้น เวลาหลวงตาท่านคุยท่านตรวจสอบพระ เอ็งพูดแค่ไหนก็อยู่แค่นั้นน่ะ ใจมันจะพัฒนาขึ้นมาอย่างนี้ แล้วพัฒนาขึ้นไปแล้ว ไอ้สิ่งที่ว่าไม่รู้ๆ รู้แจ้งหมดเลย ถ้ารู้แจ้งหมดเลยนะ เหมือนกันหมด

ไอ้นี่พูดถึงว่า ไม่รู้เป็นเรื่องธรรมดา เพราะคนยังไม่เป็นมันก็ไม่รู้ พอเป็นแล้วไม่อยากให้หลวงพ่อพูดเลย เสียเวลา เพราะพูดแล้วมันเป็นฟังคําเดิมๆ

เห็นไหม เวลาครูบาอาจารย์ท่านบอกธรรมะเป็นของเก่าแก่ ๒,๐๐๐ กว่าปีมาแล้ว ตั้งแต่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรม ธรรมะ เวลาใครพูดก็พูดเหมือนกันหมดถ้าคนเป็นจริง นี่ก็เหมือนกัน พอรู้แล้ว อู๋ย! เสียเวลาๆ แต่ถ้ายังไม่รู้ ผมไม่รู้เลย อยากรู้

อยากรู้ต้องปฏิบัติ อยากรู้ต้องทํา

“๖. ถ้าหากมีบุญวาสนาที่สามารถทําอาการที่ว่านั้นเกิดขึ้นจริงๆ ได้อีก กระผมควรที่จะต้องรับมืออย่างไรครับ คือเอาชนะความกลัว”

ไอ้ที่เห็น เห็นโดยอํานาจวาสนาบารมี แต่รสของมัน รสของมันคือสิ่งที่มหัศจรรย์ แต่ก็ยังมีความกลัว ความกลัวเพราะอะไร ความกลัวเพราะว่าถ้าเป็นสัมมาสมาธิมันธรรมเหนือโลกไง คือมันเป็นความมหัศจรรย์ มันเป็นสิ่งที่ซื้อหาไม่ได้ มันเป็นสิ่งที่คอมพิวเตอร์ก็สร้างไม่ได้ คอมพิวเตอร์จะสร้างภาพอย่างไร จะทําอย่างไร จะพิมพ์ออกมาอย่างไร นั่นมันก็เรื่องของคอมพิวเตอร์ ใครไปเห็นก็เท่านั้นน่ะ

แต่ของเรามันเห็นจากพฤติกรรมของเรา เห็นจากหัวใจของเรา ใจมันเห็นอย่างนั้นมันมหัศจรรย์อย่างนั้นไง ถ้ามหัศจรรย์อย่างนั้นเพราะอะไร เพราะวุฒิภาวะคนเรายังอ่อนแอไง แต่พอเห็นซํ้าเห็นซาก เห็นบ่อยๆ เข้ามันจะเกิดประสบการณ์ จะเกิดปัญญาขึ้นมา ต่อไปนี้บริหารได้เลย พอภาวนาไปรู้เลยจะเกิดอย่างนี้ๆ

นี่ไง บอกเกาะพุทโธไว้ๆ อะไรจะเกิดขึ้นมามันรู้หมดล่ะ

ฉะนั้น สิ่งที่จะเกิดขึ้น เอาชนะความกลัว ชนะความกลัวต้องชนะด้วยปัญญา ชนะความกลัว ชนะด้วยความรู้ไง สิ่งใดที่เกิดขึ้น เรารู้เท่ารู้ทันหมด มันจะไปกลัวอะไร เราเป็นคนจัดการเอง เราเป็นคนก่อไฟขึ้นมาเอง แล้วไปกลัวอะไร เว้นไว้แต่คนประมาท ก่อไฟขึ้นมาแล้วไฟเผาบ้านหมดเลย เราก่อไฟขึ้นมาเพื่อจะทําอาหาร เราไม่ใช่ก่อไฟขึ้นมาเพื่อเผาบ้านตัวเอง

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราเป็นคนก่อไฟขึ้นมา เราควบคุมไฟเราได้ เราจะไปกลัวอะไร นี่ก็เหมือนกัน สิ่งที่เกิดขึ้นก็เกิดขึ้นจากจิต เพราะจิตมันต้องภาวนาให้เกิดขึ้น เกิดขึ้นมันมีสติสัมปชัญญะควบคุมดูแลทั้งหมด มันไปกลัวอะไร

ถ้ามันไม่กลัว ถ้าเรามีสติปัญญา อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ อยู่กับผู้รู้ อยู่กับพุทโธ มีสติสัมปชัญญะ มันรู้เท่าทันหมด อะไรจะเกิดขึ้น บริหารจัดการได้หมด มันจะไม่มีความกลัวหรอก

นี่พูดถึงว่าถ้ามีวาสนา เขาบอกเลย ถ้าหากเขามีบุญวาสนาที่จะได้ปฏิบัติได้ถึงอย่างนั้นอีก

เราจะบอกว่า ถ้าเราทําโดยปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมนะ การปฏิบัติธรรมนี้สมควรแก่ธรรม เห็นไหม องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ ถ้าความชอบธรรมแล้วมันมีสติสัมปชัญญะบริหารจัดการได้สมควรแก่ธรรม นี่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ธรรมะมันจะถูกต้องดีงาม

แต่ปฏิบัติธรรมไม่สมควรแก่ธรรมไง สมาธิเกิดขึ้นโดยความไม่รู้ สมาธิเกิดขึ้นโดยที่เราบริหารจัดการไม่ได้ ปัญญาถ้าเป็นจินตนาการมันไม่ใช่ภาวนามยปัญญา มันแก้กิเลสไม่ได้หรอก เวลาเราปฏิบัติ ปฏิบัติธรรมไม่สมควรแก่ธรรม คือมันไม่จริง มันไม่สมจริง มันไม่เป็นจริง มันเป็นโดยอุปาทาน เป็นโดยจินตนาการ เป็นโดยของชั่วคราว มันไม่เป็นความจริง

แต่ถ้าเป็นความจริงขึ้นมา เราทําของเราบ่อยครั้งจนมันสําคัญขึ้นมา เวลามันสมุจเฉทปหาน มันยิ่งกว่าจริง ยิ่งกว่าจริงเพราะอะไร เพราะมันเป็นอกุปปธรรม

กุปปธรรม สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา นี่กุปปธรรม มันเป็นอนัตตา แปรสภาพของมัน ทุกขัง อนิจจัง อนัตตา มันเป็นความจริงของมัน เป็นไตรลักษณ์ นี่เป็นความจริง

แต่อกุปปธรรมมันเป็นวิบาก มันเป็นผล สิ่งที่เกิดขึ้นจากการกระทํา มันเป็นความแน่นอน เป็นความจริงจัง ถ้ามันเกิดขึ้นมันจะสงสัยอะไร มันจะมีอะไรสงสัย มันไม่มีอะไรสงสัยเลย มันเป็นความจริงหมด นี่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมนะ

ปฏิบัติมันไม่ยากและก็ไม่ง่าย มันไม่ง่ายและก็ไม่ยาก เวลาปฏิบัติ แนวทางปฏิบัตินะ ไม่ยากหรอก แต่ก็ไม่ง่าย ไม่ง่ายหรอก แต่ก็ไม่ยาก เอวัง