คํานํา

ท่านพระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต สอนตามแนวหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ให้ทําความสงบใจหรือสัมมาสมาธิก่อน อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ ให้พุทโธให้จิตมันสงบระงับ กิเลสตัณหาความทะยานอยาก ความคิด ความปรุงเป็นฟืนไฟในใจ มีธรรมเป็นนํ้าดับไฟ การพิจารณาซากศพให้สะเทือนใจ ต้องมีวุฒิภาวะ ต้องปฏิบัติจึงจะรู้แจ้ง การฆ่ากิเลสฆ่ากามราคะต้องฆ่าตามความเป็นจริง ไม่ใช่ฆ่าโดยคาดหมายจินตนาการ

รสของธรรมชนะรสทั้งปวง รสของสมาธิธรรมมหัศจรรย์มาก สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าไม่มีสมาธิตรึกในธรรมะเป็นโลกียปัญญา ไม่ใช่ภาวนามยปัญญา พอจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ใจนี้สําคัญมาก องค์หลวงตาพูดว่า “ไม่มีสิ่งใดสัมผัสศาสนาได้ เว้นไว้แต่ใจของคน” กรณีผู้นําครอบครัวตาย เหลือสองแม่ลูก ไม่มีญาติ ลูกเป็นเด็กเบื่อโลก ไม่อยากเรียน เป็นผลของวัฏฏะ ไม่เหนือกรรม ทุกดวงใจว้าเหว่ มีความทุกข์ทั้งนั้น ให้รักษาใจ ให้มีสติ ให้เจรจากัน บทมหาสมัยสูตร เทวดามาฟังผู้มีคุณธรรมสวดจริง การสวดเป็นมงคลชีวิต บทนี้สวดที่บ้านได้ องค์หลวงตาฯ เทศน์เพชฌฆาตสังหารพระ หนังสือพิมพ์ โทรศัพท์ ทีวี วิดีโอ พระที่ใช้โทรศัพท์ติดต่องานจําเป็นเหมาะสมใช้ได้ ถ้าไม่เหมาะสม ดูคลิปโป๊ พูดคุยสีกาสองต่อสองในที่ลับหูลับตา ผิดพระวินัยห้ามใช้ อยู่ที่ความละอาย พระดีจะระแวงศีลไม่บริสุทธิ์ ภาวนาไม่ได้ จะรีบปลงอาบัติ ท่านจะไม่ขวนขวายโทรศัพท์ยิ่งกว่ามรรค ผล นิพพาน

มูลนิธิพระสงบ มนสฺสนฺโต
พฤษภาคม ๒๕๖๗

ถ้าทุกข์เพื่อจะพ้นจากทุกข์ มันทุ่มเทได้
มันทุ่มเทได้ มันพอใจ มันทําได้
ถ้ามันทําได้นะ จะทุกข์ขนาดไหนมันก็สู้ทนของมัน
มันก็ทําของมัน
นี่จะดับไฟภายใน

๑

ไฟในใจ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ใจที่คิดพุทโธ”

หนูมีความเห็นว่า อารมณ์ความรู้สึกของเรานี่แหละเป็นสิ่งที่น่าเบื่อหน่าย มันหนักหน่วง ส่วนที่เรียกว่าสบายที่สุดคือจิตในขณะที่เป็นสมาธิ อารมณ์หนึ่งเดียวรองลงมา สิ่งสบายคือใจที่คิดพุทโธ นอกนั้นเป็นทุกข์

หนูพยายามฝึกใจให้คิดพุทโธตลอดเวลา ให้เกาะไว้ให้มากที่สุดตลอดทั้งวัน เว้นแต่หลับ เมื่อมีเวลาว่างจากการทํางาน หนูจะอยู่ในห้องเงียบและคิดแต่พุทโธ แต่ละครั้งนาน ๖ ชั่วโมงอยู่อย่างนั้นสบายดี

ทีนี้พอไปทํางาน ความคิดมันก็โผล่มา หนูตกใจและมีความเห็นต่อความคิดนั้นว่า เฮ้ย! ไม่เห็นจะต้องคิดแบบนั้นเลย จะคิดแบบนั้นทําไม คิดแบบนั้นมันร้อน มันหนัก ไม่จําเป็นเลยที่จะต้องคิดแบบนั้น เป็นอาการแบบนี้กับความคิดสองตัวติดกัน จากนั้นหนูทําหน้าที่การงานของหนูไป ใจหนูสิค่อยๆ เย็นลงๆ สบายมาก รื่นเริง สดชื่นแจ่มใส มันดีจริงๆ เลย

เดิมที่คิดว่าอารมณ์ความรู้สึกของเรานี้เป็นสิ่งน่าเบื่อหน่ายที่สุด แต่เราก็ไม่สามารถสลัดมันออกไปได้ แต่ตอนนี้หนูเห็นช่องทางแล้ว ควรให้ใจคิดพุทโธให้มากๆ เพราะความคิดอะไรก็ตามไม่ใช่ของจริงเลย และคือทุกข์ ส่วนใจที่คิดพุทโธนี้สิมีอานุภาพมาก มากเกินกว่าที่เราจะคาดได้เสียอีก หรือแม้แต่เราไม่ได้อะไร แต่ใจก็คิดพุทโธนี้สบายดี ทําได้ง่าย เบื่อความคิดเต็มที หยุดก็หยุดมันไม่ได้ อย่างนั้นให้คิดพุทโธแทน กราบขอบพระคุณหลวงพ่อมาก

ตอบ : นี่เขาพูดถึงว่าเวลาเขาคิดไง เวลาโดยความรู้สึกความนึกคิดของตนมันก็คิดแบบนั้นน่ะ เห็นไหม อารมณ์ความรู้สึกนี้มันน่าเบื่อหน่าย มันเป็นความทุกข์ความยากทั้งนั้นน่ะ พอมันเป็นความทุกข์ความยาก สิ่งนี้มันเป็นกิริยาของจิต มันเป็นอาการ มันเป็นความรู้สึกนึกคิดของคนโดยธรรมชาติของคน

แต่โดยธรรมชาติของคนใช่ไหม เวลาเราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราก็ไปพูดถึงธรรมะ เรื่องธรรม เรื่องกิเลส เรื่องธรรมต่างๆ เราก็ไปคิด อันนั้นมันเป็นสัจจะเป็นความจริง แต่เป็นสัจจะความจริง สัจจะความจริงมันมาจากไหนล่ะ มันมาจากคนที่ปฏิบัติ คนที่รู้จริงตามที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านตรัสรู้แล้ว แล้วท่านมาชี้บอกเรา

ทีนี้เราไปศึกษา เราไปศึกษามา เราไปศึกษามา ศึกษามาเป็นทฤษฎี เป็นความเข้าใจของเรา แต่ความเข้าใจของเรา เราก็ว่าอันนั้นเป็นกิเลส เราก็เลยเหมือนมีตุ๊กตา กิเลสเป็นตัวหนึ่ง ธรรมะเป็นตัวหนึ่ง แล้วเราก็เป็นตัวหนึ่ง แล้วเราก็ทํากันอยู่อย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าเราฝึกหัด เราจะมาประพฤติปฏิบัตินะ เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราท่องพุทโธๆ ของเรา พุทโธๆ ของเรา พอจิตมันสงบ ตัวจิตน่ะมันเป็น ถ้าตัวจิตมันเป็น นั่นน่ะมันจะเป็นความจริง

ฉะนั้น เวลาความคิดเขาบอกเลย เขาบอกว่า อารมณ์ความรู้สึกนี้มันน่าเบื่อหน่าย อารมณ์ความรู้สึกต่างๆ

แต่เวลาได้เป็นความจริงๆ กิเลสต่างหากมันน่าเบื่อหน่าย เวลามันน่าเบื่อหน่ายเพราะกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจต่างหาก มันก็อาศัยความคิด เห็นไหม เวลาความคิดเป็นกิเลส ก็ความคิดมันเป็นกิเลส

เวลาเราทําความสงบของใจเข้ามา พอใจมันสงบระงับแล้วมันเป็นสมาธิ โอ๋ย! มีความสุขมาก มีความสุขมาก ถ้าคนไม่รู้จักรักษา เดี๋ยวมันก็เสื่อม

แต่ถ้าคนที่รู้จักรักษา พอจิตมันสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญามันคืออะไรล่ะ ปัญญามันก็คือความคิดนั่นแหละ ปัญญาก็คือสังขารนั่นน่ะ เวลาความคิดอันหนึ่งมันรุ่มร้อน มันแผดเผานะ ความคิดมันเป็นแต่ฟืนแต่ไฟ มันเป็นฟืนเป็นไฟไปทั้งนั้นน่ะ ในใจเราฟืนไฟทั้งนั้น มันเผาเราทั้งนั้นเลย โดยกิเลสตัณหาความทะยานอยากก็ความคิดเรานี่แหละ

ทีนี้เราก็พยายามทําความสงบของใจเข้ามา หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ให้จิตมันสงบเข้ามา พอจิตสงบระงับแล้ว จิตเป็นสัมมาสมาธิแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาก็คือความคิดนั่นน่ะ แต่ความคิดมีศีล สมาธิ ปัญญา เพราะมันมีสมาธิไง เวลาปัญญามันเกิดขึ้นมามันก็ถึงเป็นภาวนามยปัญญา

ภาวนามยปัญญามันคืออะไร

ภาวนามยปัญญาคือปัญญาเกิดจากการภาวนา นี่เราฝึกหัด เราภาวนา เราภาวนาของเราขึ้นมา เวลามันเกิดปัญญาขึ้นมา ปัญญาที่มันเกิดจากสัมมาสมาธินะ ปัญญาเกิดจากการภาวนา ปัญญาเกิดจากการค้นคว้า ปัญญาเกิดจากหัวใจของเราแสวงหา แล้วหัวใจเราพบหัวใจเราเจอ โอ๋ย! มันตื่นเต้นมหัศจรรย์

ฉะนั้น เราบอกว่า วิธีการดับไฟในใจไง สิ่งที่มันเป็นอยู่เป็นไฟในใจ

อารัมภบทแรกเขาพูด เขาบอกว่า ความคิดมันน่าเบื่อหน่าย ความคิดมันทุกข์มันยาก เพราะความคิดเรานี่แหละมันทําให้หนักให้หน่วง มันมีความทุกข์ความยากมาก

ความทุกข์ความยากนี่ไฟในใจ ไฟในใจ เราจะดับไฟในใจของเรา จะดับไฟในใจ ชักฟืนออก เราชักฟืนออกของเราคือชักความคิดออก ชักความคิด ชักตัณหาความทะยานอยากในใจของเรา พยายามดึงมันออกๆ พอดึงมันออกมา พอดึงออกมา นั่นเป็นสมาธิหรือ ไม่ใช่ จิตต่างหากที่เป็นสมาธิ

เวลาจิตมันเป็นสมาธิ รสของธรรมชนะซึ่งรสทั้งปวง รสของสมาธิธรรมไง สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี เราเน้นยํ้าประจํา เน้นยํ้าประจําว่า สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แล้วถ้าใครทําสมาธิได้แล้วมันจะตื่นเต้นมาก ร้องเอ้อเหอ! เอ้อเหอ! เลยนะ เวลามันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก ถ้าเป็นความจริง เป็นความจริงอย่างนี้

แต่ความจริง สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แต่คนจิตมันไม่เคยสงบแท้ไง ว่างๆ ว่างๆ มันพูดแต่ว่างๆ ว่างๆ

ว่างๆ เป็นอารมณ์หนึ่งนะ เวลาอารมณ์ที่มันทุกข์มันยาก อารมณ์ความคิดมันแผดเผา ไฟในใจมันแผดเผาเรา แต่เราคิดเรื่องดีๆ มันก็บรรเทา บรรเทามันก็ไม่ต้องอื้อหือ! ไง

สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ทุกคนก็ยังงงนะ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ลองมาสงบจริงๆ สิ ถ้าสงบจริงๆ มันต้องมีตรงนี้ ตรงที่ว่าสุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าจิตสงบมันจะมีความสุขมาก ถ้าจิตสงบมันจะมหัศจรรย์มาก ถ้าจิตสงบ แค่จิตสงบนี่แหละ สัมมาสมาธินี่

แต่โดยปัจจุบันนี้โดยส่วนใหญ่คนที่ทําสมาธิมันไม่ใช่สมาธิ มันเป็นภวังค์ มันเวิ้งว้าง เวิ้งว้างไปอย่างนั้นน่ะ มันเป็นภวังค์ มันถึงไม่มีรสชาติไง

ถ้ามีรสชาติ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี ถ้าจิตมันสงบ มันสงบระงับ มันมีสมาธิมันถึงมีความสุขใช่ไหม ไอ้นี่มันเวิ้งว้างๆ เวิ้งว้างก็จืดๆ เวิ้งว้างก็ธรรมดา เวิ้งว้างก็เหมือนอารมณ์ปกติเรานี่ แล้วมันสุขที่ไหนล่ะ ถ้ามันไม่สุขเพราะมันไม่ใช่จิตสงบไง ถ้ามันไม่สุขมันก็ไม่ใช่สมาธิไง

แต่ถ้ามันเป็นสมาธิ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี โอ้โฮ! มันมหัศจรรย์นะ แค่สมาธินี่แหละมหัศจรรย์มาก ถ้ามันเป็นสมาธิจริงๆ นะ สมาธิแท้ๆ สมาธิจริงๆ โอ้โฮ! มันจะมีความสุขมาก

แต่ความสุขอย่างนั้น เพราะถ้าเป็นสมาธิแล้ว คนเข้าสมาธิเข้าได้ยาก ทําได้ยากมาก พอทําได้ยาก พอเข้าถึงสมาธิแล้ว ทุกคนจะคิดว่า “อ๋อ! นิพพานเป็นเช่นนี้เอง” ทั้งๆ ที่มันเป็นสมาธิ จะบอกว่าไม่ใช่ มันเป็นสมาธิ แต่ไม่ใช่นิพพาน

แม้แต่โดยทางโลก ดูครูบาอาจารย์พระที่มีชื่อเสียงเขาบอกไง “นิพพานของคนมีกิเลส นิพพานของคนดิบๆ คือนอนหลับ” แค่จิตมันมีความสุขเขาว่านิพพาน นิพพานคือสงบเย็นไง พอจิตมันปล่อยวาง มันเป็นเอกเทศ มันบอกคือนิพพาน นี่พระที่เขาเทศน์สอนกัน นิพพานของคนมีกิเลส นิพพานของทางโลกเขาไง

แต่ทีนี้พอจิตมันเข้าสู่ภวังค์ มันเวิ้งว้าง “อ๋อ! นิพพานเป็นเช่นนี้เอง” แล้วที่เป็นสัมมาสมาธิ “นิพพานเป็นเช่นนี้เอง”...ไม่ใช่

เราจะบอกว่าไฟในใจนะ ทุกคนมันมีความทุกข์ความยากทั้งนั้น เราเกิดมาเรามีอวิชชาคือความไม่รู้ คือตัณหาความทะยานอยากในหัวใจ มันก็คิดของมันโดยสัญชาตญาณ คิดของมันโดยวุฒิภาวะ คิดของมันโดยคนที่บุญบาปตามแต่บุญบาปมากน้อยแค่ไหนในใจ มันคิดได้อย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าเรามีศรัทธามีความเชื่อ เราจะพยายามฝึกหัดของเรา ถ้าเราฝึกหัดของเรา เราทําความสงบของใจของเราเข้ามา แล้วถ้าใจสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้าเกิดภาวนามยปัญญา ปัญญาเกิดจากการภาวนา

ภาวนามยปัญญาคือวิปัสสนา วิปัสสนา วิปัสสนาคือปัญญารู้แจ้ง รู้แจ้งในตัวของตัวเองไง ถ้ารู้แจ้งในตัวของตัวเอง จะย้อนกลับไปทําความสงบง่าย แล้วถ้าทําความสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา พอมันเกิดขึ้น พอมันเดินเป็นแล้ว คนเรามีสองเท้า เท้าหนึ่งคือสมถะ เท้าหนึ่งคือวิปัสสนา คนมีสองเท้าจะเดินไปพร้อมกัน ทั้งสมถะ ทั้งวิปัสสนา

แต่โดยปัจจุบันนี้คนเราเอากระสอบมาใส่ในตัวเอง แล้วก็กระโดดไปไง ถ้าเป็นสมถะก็ว่าเป็นสมถะ ถ้าเป็นวิปัสสนาก็บอกไม่ต้องทําสมถะ คนเราโดยปกติมีสองเท้าก้าวเดินโดยปกติ เอากระสอบมาใส่ไว้ซะ แข่งวิ่งกระสอบกันไง อันนั้นเป็นสมถะ อันนั้นวิปัสสนา โต้แย้งกันไปก็โต้แย้งกันมาว่าไอ้นั่นเป็นสมถะ ไอ้นี่วิปัสสนา

แต่ความจริงคนเรามีสองเท้า สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน มันจะไปด้วยกันถ้ามีครูบาอาจารย์ที่ทําถูกต้อง แล้วถ้าทําถูกต้องแล้ว ธรรมะนี่เรียบง่าย ง่ายๆ เรียบง่าย เรื่องเรียบง่ายมาก ติดดินเลย

แต่นู่น มันจะไปอยู่บนก้อนเมฆ อิทปฺปจฺจยตา อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา ปัจจยาการ โอ๋ย! คุยกันนู่น บอกก้อนเมฆ

แต่ไอ้โดยปกติเรามีสองเท้า เราเดินอยู่บนแผ่นดินนี้

นี่ก็เหมือนกัน ถ้าเราฝึกหัดภาวนาของเรา โดยปกตินี่ โดยปกติเรียบง่าย เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ แล้วถ้าทําไม่ได้ ทําไม่ได้หรอก ทําได้ยาก เพราะทําได้ยาก หลวงตาท่านพูดประจํา การประพฤติปฏิบัติที่ยากก็ยากตอนเริ่มต้นนี่

ตอนเริ่มต้นคนไม่เคยทํา ไปทํางานโดยธรรมนะ ทางโลกยังลุ่มๆ ดอนๆ ทางโลก โดยวิชาชีพ ดูสิ เรียนแล้วจะเรียนวิชาการใด เรียนแล้วจบแล้วได้มีงานทํา พอเรียนจบแล้วยังวิ่งหางานกันกระหืดกระหอบ พอได้งานทําแล้วกว่าจะทํางานได้ แม้แต่งานทางโลกมันยังต้องลงทุนขนาดนั้น แล้วเวลาจะแก้กิเลสมันจะทําอย่างนั้นหรือ มันต้องทํามากกว่านั้น ละเอียดกว่านั้น

ถ้าละเอียดกว่านั้นนะ เวลาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ไอ้นี่เวลาพูดทางทฤษฎีเรียบง่าย ง่ายๆ นี่แหละ แต่ทํายาก ทํายากเพราะอะไร ทํายากเพราะกิเลสหนา ทํายากเพราะกิเลสมันไม่ต้องการ ทํายากเพราะกิเลสมันต่อต้าน เวลามันต่อต้านขึ้นมามันทุกข์มันยากไง เวลาไม่ประพฤติปฏิบัติก็บอกว่าปกติดี เวลาปฏิบัติแล้วทุกข์ยากมากขึ้นอีก

แต่ถ้าคนมีสติปัญญา จะทุกข์ยากมากขนาดไหนมันพอใจ มันพอใจเพราะเราเลือกแล้ว เราเลือกแล้ว สิ่งที่ทางโลกมันเป็นของจําเจ มันจะมีความทุกข์อย่างนี้ซํ้าแล้วซํ้าเล่าๆ แต่ถ้าเรามาประพฤติปฏิบัติขึ้นมามันจะมีความทุกข์ความยากเพิ่มขึ้น ถ้าความทุกข์ความยากเพิ่มขึ้น ทุกข์เพื่อจะพ้นจากทุกข์

ถ้าทุกข์เพื่อจะพ้นจากทุกข์ มันทุ่มเทได้ มันทุ่มเทได้ มันพอใจ มันทําได้ ถ้ามันทําได้นะ จะทุกข์ขนาดไหนมันก็สู้ทนของมัน มันก็ทําของมัน นี่จะดับไฟภายใน ถ้าดับไฟภายในมันจะเป็นแบบนี้

ฉะนั้นบอกว่า อารมณ์ที่เขาคิดของเขาทั้งวันๆ มันทุกข์มันยากมาก

เราจะบอกว่า นั่นน่ะไฟในใจ

แต่เขาบอกว่า คําถามว่า “จิตที่มันคิดพุทโธ”

ถ้ามันคิดพุทโธๆ มันก็เป็นประโยชน์ไง

แต่คิดพุทโธ เขาบอกว่าคิดพุทโธ เขาจะหาที่อยู่ของเขา เขาจะเข้าไปปฏิบัติของเขาวันหนึ่งครั้งละนานๆ ๖ ชั่วโมง ๗ ชั่วโมง แล้วมีความสุขมาก มีความสุขมาก

นี่มีความสุข มีความสุขมาก ถ้ามีความสุขมาก มันแบบว่าเราเป็นคนฉลาดไง คนฉลาดที่เราหาความสุขในตัวเราเองได้ไง เราหาความสุขจากจิตใจของเรานี่

จิตใจของเราว้าเหว่ จิตใจของเรานี้มันทุกข์ยาก จิตใจของเราต้องอาศัยสังคม อาศัยอามิสมันถึงมีความสุขบ้าง แล้วเกิดมาในชีวิตเราก็ลุ่มๆ ดอนๆ เราก็มีความทุกข์ความยากโดยปกติ แล้วเราจะหาที่พึ่งที่อาศัยบ้างก็ต้องไปหาจากข้างนอก

แต่ถ้าเราเป็นชาวพุทธ เราฝึกหัดภาวนาของเรา หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราอยู่กับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาท่านเผยแผ่ธรรม “โลกนี้เร่าร้อนนัก โลกนี้เร่าร้อนนัก”

โลกนี้ก็โลกในหัวใจนั่นแหละ โลกในหัวใจมันเผาลนทุกคน

“โลกนี้เร่าร้อนนัก เธออย่าไปซ้อนทางกัน” ท่านมาอบรมสั่งสอน เผยแผ่ธรรมมา ทีนี้ทํามาจนศาสนามั่นคง เราเกิดมาในพระพุทธศาสนา เกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราได้ศึกษาเล่าเรียน เรามีวาสนา

เพราะคนที่เกิดมา เกิดมาเป็นมนุษย์เหมือนกันทั้งนั้นน่ะ ดูสิ ในวัดในวาก็อยู่ในประเทศไทยเรานี่แหละ คนในประเทศไทยก็มหาศาล เขาคิดอย่างนี้บ้างไหมล่ะ แต่ในปัจจุบันนี้เราจะบอกว่าสังคมดีขึ้นเยอะนะ ดีขึ้นเยอะเพราะเดี๋ยวนี้คนมาฝึกหัดปฏิบัติเยอะขึ้น

แต่ก่อนนี่ไม่ใช่ ห้ามปฏิบัตินะ เดี๋ยวบ้า

ไอ้นั่นมันไสยศาสตร์ เราดูกันทางไสยศาสตร์ เราดูทางประวัติศาสตร์ของคนไทยชอบเรื่องเครื่องรางของขลัง มันก็มองไปทางนั้นน่ะ มันเป็นเกจิอาจารย์ไง มันไม่ใช่ประพฤติปฏิบัติด้วยความเป็นสัจจะ ด้วยความเป็นอริยสัจไง

ถ้าความเป็นอริยสัจมันจะเข้ามาที่นี่แหละ เพราะความเป็นอริยสัจมันเกิดจากหัวใจ ถ้ามันเกิดจากหัวใจ คนที่เริ่มจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมาก็ต้องพยายามทําความสงบของใจเข้ามา

ทีนี้โดยทั่วไปเขาบอกว่า “ไม่ต้องทําหรอก ทําความสงบของใจ ทําไปทําไม” มันจะใส่กระสอบไง มันจะใส่กระสอบ คนเรามีสองเท้าแล้ว มันจะปฏิเสธให้เหลือเท้าเดียว

เราก็ทําความสงบของใจเข้ามา ทํามาเพื่ออะไร ทํามาเพื่อให้สุขภาพจิตมันดี สุขภาพจิตดีแล้วเราจะทํางานที่มีวุฒิภาวะ ทํางานแล้วเพื่อจะเป็นธรรม ถ้าเป็นธรรมๆ มันก็เริ่ม

นี่พอย่อหน้าที่สอง พอเริ่มทํางานมันก็มีความคิดโผล่มา หนูก็ตกใจว่าความคิดของเขา เขาก็พูดขึ้นมา “เฮ้ย! ไม่เห็นจะต้องไปคิดเลย”

คําว่า “เฮ้ย!” นี่จิตเห็นอาการของจิตไง

โดยธรรมดาความคิดความยากเป็นเราทั้งนั้นน่ะ เวลาจะคิดเรื่องอะไรจะทําอะไรก็เราคิดเราทําไง เพราะเราคิดเราทํา เราก็ว่าเราทําดีทั้งนั้นน่ะ ทุกคนก็บอกว่าเราทําถูกต้องดีงามทั้งนั้น

แต่ถ้าเราเคยฝึกหัดของเราขึ้นมาบ้าง เขาบอกว่าเขาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เป็นทีหนึ่ง ๖ ชั่วโมง ๗ ชั่วโมงไง แต่มันต้องไปทํางาน ทํางาน ความคิดมันโผล่มา

นี่ความคิดมันโผล่มา แต่เดิมความคิดเป็นเรา เห็นไหม โดยธรรมชาติที่เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันเป็นเราทั้งนั้นน่ะ เราคิดเอง เรารู้เอง เราสติสัมปชัญญะพร้อมสมบูรณ์ นี่มันเป็นเรา แต่เราไม่เห็นความคิด

แต่ถ้าเราฝึกหัดๆ ของเรา เวลาเรามาเห็นความคิดของเรา เวลาความคิดเกิดขึ้นมา เขาบอกว่าเขาเป็นอย่างนี้สองครั้ง พอมันเป็นครั้งแรกแล้ว ถ้ามันเห็นความคิด มันจับความคิดได้ นี่เราจับของเรา เราพิจารณาของเรา เราเป็น

เขาบอกว่าเขามีความคิดแบบนั้น อาการแบบนี้ มีความคิดแล้ว สองตัวติดกัน

เห็น พอเห็นแล้วมันจับได้ พอจับครั้งแรกได้มันก็จับได้เรื่อยๆ แล้วแหละ พอจับได้เรื่อยๆ ถ้ามันจับได้ มันพิจารณาได้ เราก็ทําของเราไป ถ้ามันจับไม่ได้ มันพิจารณาไม่ได้ เราก็กลับไปพุทโธ

เราจะบอกว่า เพราะมันมีพุทโธ เพราะมันมีสัมมาสมาธิ เพราะมันมีกําลัง มันถึงมีสติสัมปชัญญะ จับต้องได้ พิจารณาได้

ความคิดมันเป็นอาการ เกิดจากจิตๆ ความคิดไม่ใช่จิต แล้วความคิดมันก็ไม่มีถ้าไม่มีจิตนะ ความคิดมันจะเกิดจากที่ไหน มันเกิดไม่ได้หรอก มันเกิดบนหัวใจของคนนี่แหละ เกิดบนสิ่งที่มีชีวิตนี้ เพราะมันเกิดบนสิ่งที่มีชีวิตนี้ โดยสัญชาตญาณ โดยธรรมชาติของมัน มันก็คิดแบบนี้โดยความเป็นมนุษย์

แต่ถ้าเป็นมนุษย์ เพราะเราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนาไง เรามาทําความสงบของใจ เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธนี่ไง พอหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราหายใจบ่อยๆ ครั้งเข้ามันมีกําลัง จิตมันมีจุดยืนของมัน พอมันเห็นความคิดของตน นี่เห็นความคิดของตน ความคิดไม่ใช่จิตเพราะเราเห็น เห็นไหม

เพราะเขาเขียนมาเลย เขาบอกว่า “เฮ้ย!” เขาร้องเฮ้ย! เชียวนะ พอเห็นความคิดของตนเอง “เฮ้ย!” เหมือนขโมยไง เวลาขโมยเข้าบ้าน เราไม่เคยจับขโมยได้เลย วันนี้เห็นขโมยมันเปิดประตูเข้ามาเลยนะ ชี้หน้ามันเลย “เฮ้ย! ขโมยๆ”

นี่ก็เหมือนกัน เวลาจิตมันเห็นความคิดของตนเอง นั่นน่ะขโมย มันขโมยคิดทุกวัน มันมาคิดกับเรา มันลากจิตมันไปตลอดทั้งชีวิตเลย แต่ไม่เคยรู้ ไม่เคยรู้

แต่พอเราทําความสงบของใจเข้ามา หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

เขาบอกว่าเขาคิดพุทโธๆๆ ครั้งละประมาณ ๖ ชั่วโมงนะ เขาทําของเขาอยู่อย่างนี้ แต่เวลาเขาจะไปทํางาน พอทํางานแล้วมันโดยสัญชาตญาณ เขาเดินไปทํางานไง เขาบอกเวลาไปทํางาน ความคิดมันจะโผล่มา

ถ้าความคิดโผล่มา เราก็จับความคิดไว้ ความคิดมันบอก “เฮ้ย!” นี่สติมันก็หยุดแล้ว พอหยุดแล้ว นี่เราพิจารณาของเราอย่างนี้ ฝึกหัดพิจารณาของเรา เราจะดับไฟในใจไง ไฟของเรา ไฟในใจมันมีขึ้นมาแล้วเราต้องพยายามดับ ถ้าดับ มันดับได้ นี่นักปฏิบัติ

ถ้าเรานักปฏิบัติ เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา แล้วเราจะทําความจริงของเรา ถ้าทําความจริงได้ ถ้ามัน “เฮ้ย!” มันจับต้องได้ มันมีสติสมบูรณ์มันก็ทําของมันได้ ถ้าขาดสติมันก็ทําไม่ได้นะ

ขาดสติขึ้นมา หนึ่ง หงุดหงิด ฟุ้งซ่าน มีแต่ความรําคาญ

แต่ถ้าเราพุทโธได้ๆ หนึ่ง ปลอดโปร่ง มีความสะดวกสบาย ตัวเองเป็นอิสระ

ตัวเองเป็นอิสระตรงไหนรู้ไหม ตรงที่ว่าเวลาเราอยู่กับสังคม สังคมเป็นสังคม เราเป็นเรา แต่ถ้าตัวเองไม่อิสระนะ เวลามันคิดเรื่องสังคม เรื่องรอบข้าง มันเดือดร้อนไปหมดเลย นู่นก็ไม่ดี นี่ก็ไม่ดี ไม่มีอะไรดีสักอย่างเลยถ้าจิตมันไม่ดี

ถ้าจิตมันดีนะ เรื่องของเขา สังคมมนุษย์เป็นแบบนี้ มีสติสัมปชัญญะ ถ้าพูดถึงถ้ามีพุทโธ จิตมันเป็นอย่างนี้

ถ้าไม่มีพุทโธนะ เดือดร้อนไปหมด เขาก็เดือดร้อน เราก็เดือดร้อน แล้วมันก็เดือดร้อนไปหมด มันก็เหมือนกับความคิด เริ่มต้นถ้าไม่มีพุทโธ มันก็เป็นเราไปหมด เดือดร้อนกันไปหมด

แต่ถ้าเราพุทโธๆๆ จนมันปล่อยวาง มันอิสระขึ้นมา นี่ได้แล้ว เวลาพอมันไปเห็นความคิด “เฮ้ย!” เลยนะ ร้องเฮ้ย! เลย ใช่ ร้องเฮ้ย! พิจารณา จับความคิด ความคิดไม่ใช่เรา แต่มันเกิดจากเรา แล้วฝึกหัดใช้ปัญญาขึ้นไป ถ้าฝึกหัดใช้ปัญญามันเริ่มพัฒนาขึ้นดีขึ้น

ฉะนั้นบอกว่า “แต่ตอนนี้หนูเห็นช่องทางแล้ว ควรให้ใจคิดพุทโธให้มากๆ เพราะความคิดอะไรก็ไม่ใช่ความจริงเลย และคือทุกข์ ส่วนใหญ่ที่คิดพุทโธนั้นมีอานุภาพมาก มากเกินกว่าที่เราคาดได้เสียอีก หรือแม้แต่เราไม่ได้อะไร แต่ใจก็ได้พุทโธสบายดี ทําได้ง่าย เบื่อความคิดเต็มที หยุดก็หยุดไม่ได้ อย่างนั้นให้กลับไปคิดพุทโธแทน”

นี่พูดถึงว่า เวลาเขาใช้ปัญญาของเขาฝึกหัดของเขา เขาจะได้ประโยชน์ของเขาอย่างนี้ แล้วประโยชน์แท้ๆ อย่างนี้ แล้วเราพยายามทําของเรา

เราจะบอกว่า การประพฤติปฏิบัติ ฝึกหัดสติ ฝึกหัดสมาธิ ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดๆ แล้วเรามีสติ มีสมาธิ มีปัญญา เราจะดับไฟในใจของเราไง

ไฟในใจมันทุกข์มันร้อน เวลาพระพุทธศาสนาสอนลงที่นี่ สอนลง เห็นไหม ดูสิ เราจะไปที่วัดไหนก็แล้วแต่ ที่เผยแผ่ธรรมที่ใดก็แล้วแต่ สิ้นสุดของเขาคือการภาวนา สิ้นสุดของเขา สูงสุด เริ่มต้นเริ่มทําทาน มีกิจกรรมต่อไป สิ้นสุดของเขาคือนั่งสมาธิภาวนา

นี่ก็เหมือนกัน เราก็ฝึกหัดภาวนาของเราอยู่แล้ว เราก็ฝึกหัดใจของเราอยู่แล้ว ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา มันเป็นความจริงขึ้นมา เราฝึกหัดของเรา เราฝึกใจเราให้ฉลาดขึ้นมา ถ้าใจมันฉลาดขึ้นมามันก็จะเป็นประโยชน์กับเรา นี่พูดถึงว่าทําอย่างนี้ถูกต้องแล้ว

ฉะนั้น คําถามเขาไม่มี เพียงแต่เขาบอกว่า “กราบขอบพระคุณหลวงพ่อที่สั่งสอนหนูมาตั้งแต่หนูยังทําอะไรไม่เป็น”

ตอนนี้เขาคิดว่า “สั่งสอนหนูมาตั้งแต่ทําอะไรไม่เป็นสักอย่าง” แล้วตอนนี้เขาคงคิดว่า เดี๋ยวนี้หนูก็มีพุทโธแล้วใช่ไหม นี่เห็นความคิดของตน เห็นความคิดของตน ดับไฟในใจของตน นี่ปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก การประพฤติปฏิบัติมันจะรู้จากภายใน ถ้ารู้จากภายใน เห็นไหม

พระในสมัยพุทธกาลถ้าเป็นลูกศิษย์องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีคุณธรรมในใจจะเคารพองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาก

ดูหลวงตาสิ หลวงตาเวลาท่านบรรลุธรรมของท่าน ท่านกราบองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กราบแล้วกราบเล่า กราบทั้งนํ้าตานองหน้า นั่นน่ะท่านซาบซึ้งบุญคุณไง

นี่ก็เหมือนกัน ประพฤติปฏิบัติไปเถอะ มันเป็นสมบัติของเรา เว้นไว้แต่เราปฏิบัติไม่ได้ต่างหาก เราทําของเราไม่ได้ ทําของเราไม่ประสบความสําเร็จก็กลับมาสงสัยหลวงพ่อเลย หลวงพ่อสอนถูกหรือเปล่าวะ กูทําเกือบตาย ไม่ได้เลย แต่ถ้าคนเขาทําได้ มันเป็นปัจจัตตัง เป็นสันทิฏฐิโก เป็นสมบัติของคนคนนั้น นี่จบ

ถาม : เรื่อง “เจอต้นเหตุกิเลสตนเอง”

ลูกกราบขอบพระคุณหลวงพ่อที่หลวงพ่อตอบปัญหาธรรมะมาหลายๆ ฉบับครับ ล่าสุดเทคนิคการปราบกามราคะ ลูกรู้ว่ายังขาดด้านวุฒิภาวะ และหลายๆ อย่างที่หลวงพ่อเทศน์มาหลายกัณฑ์ ลูกก็ไม่นิ่งดูดาย พยายามพัฒนาจิตตนเองอย่างมากครับ จนจิตพิจารณาขึ้นอีกด้าน วุฒิภาวะอาจดีมาก แต่ก็พอดีขึ้นครับ จนล่าสุดลูกแน่ใจว่าต้นเหตุกิเลสตนเองมาแบบนี้ครับ

๑. ลูกนอนหลับไปแบบหลับๆ ตื่นๆ ลูกรู้สึกตัวเองดีครับ เห็นจิตตนเองวิ่งวูบๆ ออกมาจากจิตตนเองอีก อาการแสบร้อนที่ต่อมกระตุ้นให้เกิดกามารมณ์ออกมาครับ ครั้งนี้เป็นครั้งที่สองแล้วครับ ครั้งแรกที่ถามหลวงพ่อก็เพราะว่าลูกไม่อยากตกเป็นทาสกามารมณ์ตนเองครับ ก็พยายามหาวิธีที่ไม่ตกเป็นทาสกิเลสตนเองทางด้านกามราคะ จนครั้งที่สองเกิดขึ้นอีกแบบเดียวกันครับ อาการเดียวกัน จนลูกขอให้หลวงพ่อวินิจฉัยให้หน่อยครับ จะแก้อย่างไรดีครับ ลูกไม่ขอตกเป็นทาสกิเลสตนเองแบบนี้อีก

๒. ลูกควรไปพิจารณาซากศพจริงๆ เลยหรือเปล่าครับ เพราะว่าเคยคิดจะไปหลายหน แล้วไปนั่งดูศพจริงๆ ที่วัดวัดหนึ่ง แต่ไม่เคยไป ได้แต่คิดครับ

๓. ตอนนี้ด้านสมาธิก็ฝึกออกใช้ปัญญาพิจารณาได้คล่องขึ้นครับ อาจจะยังพิจารณายังไม่เห็นไตรลักษณะมาก แต่ก็เริ่มดีขึ้นครับ ขาดแต่ยังไม่มีเวลาฝึกหัดให้เต็มที่ครับ ยังทํางานทางโลกอยู่ครับ ถ้ามีโอกาส ใส่เต็มที่เลยครับหลวงพ่อ กราบขอบพระคุณ

ตอบ : นี่พูดถึงว่าคําถามเนาะ คําถามทีแรกเจอต้นเหตุแห่งกิเลสของตนเอง สิ่งที่ว่าเวลาเขาพิจารณาของเขา เขาก็พยายามฝึกหัดพิจารณาโดยความเข้าใจของเขา แต่เวลาปฏิบัติไปแล้วมันจะมีอุปสรรค อุปสรรคของเขาคือกามราคะ

เวลากามราคะ เวลาเขาปฏิบัติไปแล้ว คําถามข้อที่ ๑. ข้อที่ ๑. เวลาปฏิบัติไปแล้วก็ส่วนปฏิบัติ พอขาดสติ พอขาดสติ เขาบอกว่า “ลูกนอนหลับไปแบบหลับๆ ตื่นๆ รู้สึกตัวเองดีครับ แล้วจิตมันก็วิ่งออกไปวูบ”

เวลาวูบนี่มันเกิดอารมณ์ เวลาเกิดอารมณ์ขึ้นมาแล้ว สิ่งที่พอเกิดอารมณ์ขึ้นมาแล้วเราก็จะโทษแล้ว จะโทษว่ามันเป็นกามราคะ พอกามราคะ เราจะฆ่ากามราคะ โดยธรรมชาติของคนคิดอย่างนี้ คิดแบบอยากได้ผลไง คิดแบบจะเอาตัวรอด

เราฟังผู้ปฏิบัติเยอะมาก เวลาปฏิบัติไปแล้วจะพิจารณาเป็นอสุภะ เห็นผู้หญิงแล้วพยายามพิจารณาให้เป็นอสุภะๆ

พอพิจารณาเป็นอสุภะมันเป็นเรื่องหนึ่งนะ แต่เวลาถ้าเป็นความจริงๆ ไม่ต้องทําอะไรเลย หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

เวลาจะพิจารณาอสุภะๆ เห็นผู้หญิงหรือเห็นรูปที่สวยงามแล้วมันเกิดความพอใจ พอเกิดความพอใจ จะไปแก้ที่รูปนั้นไง ถ้าไปแก้ที่รูปนั้นก็ตามมันไปๆ กิเลสมันก็หลอกไปอย่างนั้นไง

แต่เวลามันเห็นรูปสิ่งใด ถ้ามันสะเทือนใจ หยุดเลย กลับมาพุทโธอย่างเดียว กลับมาพุทโธๆๆ ให้จิตมันสงบเข้ามา

แต่เวลามันไปเห็นรูปนั้นแล้วมันไม่สงบหรอก เวลาโดยปกติเราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธก็ลําบากอยู่แล้ว เวลาเราไปเจอรูปที่มันชอบ พอรูปที่ชอบ พอมันเจอแล้วมันไปกระแทกหัวใจไง พอมันกระแทกหัวใจ อารมณ์มันก็ฟูไง พออารมณ์ฟูมันก็ยิ่งพุทโธได้ยากขึ้นไง พอยากขึ้นไปแล้วเราก็จะไปพิจารณาอสุภะ

ส่วนใหญ่ลูกศิษย์มานี่ พวกวัยรุ่นๆ เขาจะบอกเลยว่า พอเขาเจอรูปที่ชอบใจเขาจะพิจารณาอสุภะเลย พิจารณาซากศพเลย

เวลาโดยข้อเท็จจริงมันเป็นแบบนั้น ข้อเท็จจริงตั้งแต่พิจารณากายละสักกายทิฏฐิ พิจารณากายละอุปาทาน แล้วพิจารณากายเป็นอสุภะ ถ้าเป็นอสุภะนั่นน่ะมันจะไปกามราคะ

ทีนี้เริ่มต้นพิจารณา เราพิจารณา มันเป็นสักกายทิฏฐิ ความเห็นในกายที่ผิด แต่เพราะว่ามันไปกระเทือนหัวใจ พอกระเทือนหัวใจ สิ่งที่มันฝังในหัวใจระหว่างเพศตรงข้ามหญิงกับชาย พอหญิงกับชาย สิ่งนี้เป็นสิ่งที่กระเทือนหัวใจของสัตว์โลกมาก

พอสะเทือนหัวใจของสัตว์โลกมากก็บอกว่า พอมันกระเทือนใจปั๊บ นี่เป็นกามราคะ จะฆ่ากามราคะเลย

แล้วจะไปฆ่ากามราคะ จะไปฆ่าที่ไหน พอไปฆ่ากามราคะ มันก็ฉุดกระชากไปนะ กลับมาพุทโธซะ อย่าเพิ่งไปวิตกวิจารณ์ว่าจะต้องไปฆ่ากามราคะเลย พอกามราคะมันก็ไปใหญ่

โดยธรรมชาติคิดกันอย่างนั้นแล้วทํากันอย่างนั้น พอคิดอย่างนั้น ทําอย่างนั้น เราจะบอกว่า ถ้าคิดอย่างนั้น ทําอย่างนั้น มันไปเจอกิเลสตัวใหญ่ไง มันไปเจอกิเลสตัวใหญ่ แล้วถ้าทําอย่างนั้นแล้วจะล้มลุกคลุกคลานอยู่อย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าตั้งสติได้ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หรือท่องพุทโธไวๆ พุทโธๆๆ ถ้ามันจิตสงบได้ ไอ้เรื่องที่ว่ามันไหลออกมาเลย อารมณ์มันวูบออกมาเลย เห็นหมดเลย ที่มันทําให้ร้อนๆ จบหมดน่ะ

พอจบหมดแล้วเราก็ค่อยมาพิจารณากายของเรา พิจารณากายละสักกายทิฏฐิ ละความเห็นผิดในกาย มันเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นมาไง ฉะนั้น แล้วถ้ามันพิจารณาไปแล้ว กามราคะมันรออยู่ข้างหน้าแน่นอน

ผู้ที่นักประพฤติปฏิบัติมันจะไปเจอข้างหน้าแน่นอน แต่มันยังไม่ได้เจอทีแรก เราไปพิจารณาข้าศึกที่มันมีรุนแรงมากกว่า มันทําให้เราประพฤติปฏิบัติได้ยาก

แต่ถ้าเราพอไปเห็นสิ่งที่มันเป็นกามารมณ์ มันกระเทือนหัวใจ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธหนักๆ แล้วแผ่เมตตาเยอะๆ เราจะบอกว่า วิธีนี้มันไม่ต้องรุนแรงจนเกินไปไง มันทําถูกต้องชัดเจนไง

แต่ถ้าบอกว่าจะไปสู้กับกามราคะ

ไอ้กรณีนี้กรณีที่ว่า เวลาเดี๋ยวข้อที่ ๒. ว่าจะไปดูซากศพ

ดูซากศพมันก็เป็นวิธีการหนึ่ง เราก็เห็นด้วยนะ แต่ถ้าเห็นด้วย มันก็ไปสุดโต่งทางหนึ่งไง

“แต่ลูกนอนหลับๆ ตื่นๆ”

นอนหลับๆ ตื่นๆ เพราะมันตกภวังค์ ถ้านอนหลับๆ ตื่นๆ แล้ว เวลาตื่นขึ้นมาแล้วตั้งสติก็จบ ตั้งสติ ตื่นจากนอนมันหลับๆ ตื่นๆ แล้วมันคิดอะไร คนนอนหลับแล้วฝัน ฝันขึ้นมาแล้วตกใจ คนนอนไปฝัน ฝันว่าเป็นเรื่องร้ายๆ ตื่นขึ้นมากระหืดกระหอบ คนนอนหลับไปฝันเรื่องดีๆ ฝันแล้วมันเป็นความฝันน่ะ ความฝันมันไม่ใช่ความจริง แต่ความฝันมันกระเทือนใจเราไง

ถ้ามันกระเทือนใจนะ เรากลับมาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ พยายามหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ให้จิตกลับมาเป็นปกติ ให้จิตกลับมาระงับเป็นปกติ แล้วจิตเป็นปกติแล้ว พอมีสติ มีสมาธิ มีสติสัมปชัญญะ แล้วจะทําสิ่งใดมันเป็นประโยชน์แล้ว นี่แก้อย่างนี้

นี่พูดถึงว่า ๑. นอนหลับๆ ตื่นๆ แล้วเขาบอกว่าควรจะให้หลวงพ่อวินิจฉัยหน่อยว่าสิ่งที่เขาเป็นจริงๆ หรือเปล่า เป็นกามราคะ นี่เวลาพยายามหาวิธีแก้ไม่ให้เป็นทาสกามราคะ

วิธีแก้นะ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ง่ายๆ

เราจะบอกว่า เวลากิเลสมันหลอกนะ มันหลอกให้เราออกจากบ้านเราไป ให้เราออกจากบ้านแล้วมันก็พาไปสมบุกสมบัน แล้วกลับมานะ บ้านเราก็ต้องแบบว่าชํารุดเสียหาย ต้องมาซ่อมแซม

แต่ถ้าเราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธนะ ใครจะมาหลอกก็แล้วแต่ เราไม่ออกจากบ้านเราไป แล้วดูแลรักษาบ้านเราไว้ให้ดีๆ เราจะออกจากบ้าน อยู่ในบ้าน บ้านเราก็ยังสมบูรณ์ดีอยู่ ไม่ใช่ว่าเวลามันหลอกออกไปนะ “จะไปสู้กามราคะ” มันพาไปเลยนะ โอ้โฮ! ไปเที่ยวป่าช้า ไปดูนะ กลับมาบ้านมันหลังคาผุหมดแล้ว จะเข้าบ้าน เข้าไม่สะดวกแล้ว

หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ดูแลรักษาบ้านเราไว้ให้ดี

แล้ววิธีการภาวนาไม่ใช่ฆ่ากามราคะหรือ ไม่ใช่ฆ่ากิเลสหรือ

วิธีการฆ่ากิเลสมันต้องฆ่าตามความเป็นจริง ถ้าฆ่าตามข้อเท็จจริง ไม่ใช่ฆ่าแบบการคาดหมาย ฆ่าแบบเราจินตนาการ

เราก็จินตนาการเลยนะ พอเกิดความรู้สึกกระเทือนอารมณ์ เราก็จะฆ่ากามราคะเลย มันก็เหมือนกันน่ะ ที่ไหนเกิดอาชญากรรม เราก็อยากจับผู้ร้ายทั้งนั้นน่ะ แต่ไปจับผู้ร้ายน่ะไปจับแพะ ไอ้ผู้ร้ายมันทําผิดแล้วมันก็มาอยู่ข้างๆ เรานี่ จับมันเลยๆ ไอ้เวลาจับก็ไปจับแพะไง

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เกิดกามารมณ์เลย จะไปสู้กับมันเลย แล้วมันก็มาหลอกอยู่ข้างๆ นี่ไง แล้วออกไปจับก็ไปจับแพะ ไอ้แพะมันก็ร้องแบ๊ะๆ แบ๊ะๆ แล้วกลับมาก็สิ้นเลย นี่ไง

ฉะนั้น จะบอกว่า ถ้าลูกนอนหลับๆ ตื่นๆ

ไอ้นั่นเราก็ตั้งสติไว้ก็จบ คนนอนหลับแล้วเกิดไปเห็นอารมณ์สิ่งใดนะ พอเราตื่นนอนขึ้นมา ตั้งสติก็จบ ไอ้นั่นเป็นความฝัน ไม่ใช่ความจริง

เอาความจริงนี่ ถ้าความจริงเราอยู่กับพุทธะ เราอยู่กับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยู่กับพุทโธ ธัมโม สังโฆ จบ ไม่ต้องไปตื่นเต้นอะไรกับมัน

แล้วสิ่งที่ว่ามันไปเห็นกามราคะ เห็นอะไร มันก็ไปกระตุ้นกิเลสเราเอง มันเป็นจริตนิสัยเราเอง เราก็ปล่อยวาง เพราะยังไม่ถึงเวลาที่เราจะจัดการไง

คนเราตื่นเช้าขึ้นมาก็ล้างหน้าแปรงฟัน อาบนํ้าอาบท่า แล้วก็หาอาหารกินเป็นมื้อเช้า ออกไปทํางาน นี่ก็เหมือนกัน เราฝึกหัดของเรา เราก็ทําความสงบของใจเราเข้ามา ถ้าใจมันสงบระงับขึ้นมาได้ เราก็ทําความสะอาดหัวใจเราให้มั่นคง มั่นคงแล้วเราก็จะหาหน้าที่การงานของเรา

ไม่ต้องไปตื่นเต้นว่า อันนั้นอารมณ์กิเลส ไอ้นั่นเป็นกามราคะ เราจะไปฆ่ากามราคะ...กิเลสมันจะหลอกแล้วแหละ ออกไปจับแพะ แบ๊ะๆ แบ๊ะๆ อยู่นั่นน่ะ

หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ให้เห็นตามความเป็นจริง

เห็นตามความเป็นจริงหมายความว่าจิตสงบแล้ว เหมือนคําถามที่แล้วเขาบอกว่าเขาอยู่ในห้องของเขาว่างๆ แล้วก็หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ครั้งละ ๖ ชั่วโมง ทําแล้วทําเล่า เวลาความคิดมันมาน่ะ เห็นเลย เฮ้ยๆๆ! เลยนะ

นี่ก็เหมือนกัน เราทําความสงบของใจเราเข้ามา แล้วถ้ามันเกิดอารมณ์ความรู้สึก เกิดอะไร ให้จิตมันจับได้ ถ้าจิตมันจับได้ เห็นตามความเป็นจริง นั่นน่ะเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง

คนเรานะ ฝึกหัด ครูบาอาจารย์สอน ครูบาอาจารย์ หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านสอนว่า อย่าทิ้งผู้รู้ อย่าทิ้งพุทโธ ให้พุทโธให้จิตมันสงบระงับ

จิตสงบระงับ เวลาเห็นอาการของจิต จิตสงบแล้วเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง ถ้าเห็นตามความเป็นจริง นั่นแหละเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตอนนั้นน่ะเราถึงจะเริ่มพิจารณาของเราโดยความเป็นจริงของเรา ให้มันเป็นชิ้นเป็นอัน ทําสิ่งใดให้เป็นชิ้นเป็นอัน ไม่ใช่ว่าให้กิเลสมันหลอกไป

เวลาอารมณ์เกิดขึ้น นอนหลับๆ ตื่นๆ แล้วเกิดอารมณ์ขึ้นมา อารมณ์ขึ้นมาแล้วก็วิ่งตามไปหามันนะ กิเลสมันจะชวนกันไปไง ชวนกันไปพิจารณาอสุภะ แล้วกิเลสมันก็อยู่กับเรานี่ ไปยึดว่าอสุภะ เวลาไปจะไปที่ไหน ไปที่ไหนก็ไปตามมัน ก็อารมณ์มันเกิดจากตรงนั้น แล้ววิ่งไปหามัน มันก็ไม่ตายหรือ

แต่ถ้าอารมณ์เกิดตรงนั้น เรากลับมาที่ใจของเรา กลับมาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ให้มันสงบระงับ เห็นไหม

บ้านเรือนของเราดูแลรักษาให้ดี ซ่อมแซมบํารุงรักษาไว้ไม่ให้ขโมยมันเข้ามา แล้วถ้าเราจะทํางาน จะสมบูรณ์แล้ว จะทํางานก็ทําตามหน้าที่ของเรา

ถ้าสมบูรณ์แล้ว ถ้าจิตสงบแล้ว ถ้าเห็นสติปัฏฐาน ๔ เห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นกามราคะๆ นั่นน่ะ เห็นธรรมารมณ์นั่นน่ะ ถ้ามันจับได้ ถ้าพิจารณาอย่างนั้นเป็นชั้นเป็นตอน

เราจะบอกว่า ให้กลับมาตั้งสติให้มันสมบูรณ์ ให้สมบูรณ์ สติสัมปชัญญะสมบูรณ์ แล้วค่อยทําเป็นชั้นเป็นตอน ค่อยๆ ทําเป็นลําดับชั้นไป ไม่ใช่ว่าเราคิดของเราแล้วเราปรารถนาของเราไง นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ลูกควรไปพิจารณาซากศพจริงๆ เลยหรือเปล่าครับ เพราะว่าเคยคิดจะไปหลายหนแล้ว ไปนั่งดูศพจริงๆ ที่วัดวัดหนึ่งครับ แต่ยังไม่เคยได้ไปเลย ได้แต่คิด”

เวลาคิดก็คิดว่าจะไปดูซากศพ เวลาไปดูซากศพแล้ว ซากศพมันก็เหมือนกามราคะในใจเลย เวลากามราคะในใจมันเกิดนี่มันเกิดอารมณ์ เวลาไปเกิดซากศพ เห็นแต่ซากศพเหม็นๆ

คนเราพิจารณาไม่เป็นมันพิจารณาไม่ได้หรอก จิตถ้าไม่มีกําลังขึ้นมาจะพิจารณาอะไร ซากศพ มันไปเห็นซากศพก็วิ่งหนีไง

แต่เวลาคนที่ไปเห็นซากศพ เห็นซากศพในวิสุทธิมรรค คนจะไปเที่ยวป่าช้าต้องตั้งสติแล้วขึ้นไปเหนือลม เพราะซากศพมันจะมีกลิ่นเหม็น ถ้ากลิ่นเหม็น ถ้าเราเข้าไปตามกลิ่นเหม็น เราเข้าไปพิจารณาซากศพเพื่อจะพิจารณาให้เป็นอสุภะ เวลาได้กลิ่นเหม็นขึ้นมามันจะอ้วก มันจะอาเจียน มันกระเทือนหัวใจ มันไม่ได้เรื่องได้ราว เวลาทํา ทําพอเป็นพิธีไง ศึกษาพิธีมาแล้วจะทําตามนั้นไง แต่จิตใจมันไม่มีวุฒิภาวะมีตามนั้นไง เหมือนคนไม่มีองค์ความรู้ คนทํางานไม่ได้ มันทํางานไม่ได้หรอก

คนจะทํางานแล้วมันต้องมีองค์ความรู้นั้น ดูสิ เขาคัดเลือกคนทํางาน เขาต้องคัดเลือกคนทํางานจบทางวิชาการนั้นมา จบมาแล้วยังว่าประสบการณ์ทํางานกี่ปี มีความชํานาญการมากน้อยแค่ไหน ถ้าชํานาญแล้วเขาถึงรับเข้าสมัครงาน สมัครแล้ว พอเข้ารับสมัครงานแล้ว พอเข้าไปทํางานถึงมีตําแหน่งหน้าที่การงาน

นี่ก็เหมือนกัน หัวใจมันยังไม่มีวุฒิภาวะ ไม่มีสิ่งใดเลย แล้วมันจะทําอะไรล่ะ แล้วไปดูซากศพๆ ก็พิธีเท่านั้นไง เวลาไปดูซากศพ ก็งานศพน่ะ งานศพเห็นเต็มวัดไปหมด ทุกคนก็ไปฟัง กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา แล้วก็กินข้าวต้ม แล้วก็กลับบ้าน มันไม่นั่งดูศพเลยนะ ไปนั่งอยู่กับศพมันไม่ได้พิจารณาหรอก ไปนั่งคุยกัน นี่ก็เหมือนกัน มันทําพอเป็นพิธีมันก็เป็นพิธีอยู่อย่างนั้นน่ะ

นี่เราไม่ทําแบบนั้นไง อย่างที่ว่า ตั้งแต่ข้อที่ ๑. แบบว่า เรากลับมาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

ที่มันเกิดอารมณ์ เกิดกามราคะ เกิดอะไร มันก็เกิด มันอยู่ที่โทสจริต โมหจริต โลภจริต มันอยู่ที่จริตนิสัยของคน คนขี้โกรธมันก็โกรธวันยังคํ่า ไอ้โลภะ ไอ้ความโลภมันก็โลภวันยังคํ่า ไอ้โทสะก็โทสะวันยังคํ่า ไอ้โลภะก็โลภะวันยังคํ่า

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นจริตนิสัยของเรา เราก็แผ่เมตตาซะ เราแผ่เมตตา แล้วหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

ไอ้เรื่องที่ว่า “ลูกควรพิจารณาซากศพหรือไม่”

นั่นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ เป็นอีกเรื่องหนึ่ง หมายความว่า คนต้องมีวุฒิภาวะพอสมควรถึงจะพิจารณาซากศพ ถ้าพิจารณาซากศพ เวลาเขาไปเขาก็ทํากัน เขามีของเขา เขาทํากันอย่างนั้น แล้วพระก็มีการทํากันอย่างนั้น ถ้าทําอย่างนั้นมันใช้ประโยชน์ได้ อย่างเช่นภาวนายังไม่เป็น ไปดูซากศพ มันไปเห็นซากศพมันก็สะเทือนใจเหมือนกัน

ดูสิ การศึกษาทางการแพทย์ อาจารย์ใหญ่เขาศึกษามาจากซากศพของมนุษย์นี่แหละ นั่นพูดถึงอาจารย์ใหญ่ นี่เขาอยู่กับศพ เขาจบแล้วเขาเป็นหมอ

ไอ้ของเรา เราจะเอาชนะหัวใจของเรา การพิจารณาซากศพก็ให้สะเทือนใจ ถ้าพิจารณาจริงๆ ก็ศพเรานี่ไง ร่างกายนี้เวลาถ่ายออกมามีแต่ของเหม็นทั้งนั้นน่ะ เช้าขึ้นมาแปรงฟันเหม็นคลุ้งเลย แล้วกามราคะคนอื่นก็เป็นแบบนี้ทั้งนั้นน่ะ ลองพิจารณาสิ ใช้ปัญญาสิ มันจะไปติเขาไหมล่ะ มันก็ไม่ไปติเขา นี่ข้อ ๒.

“๓. ตอนนี้ด้านสมาธิก็ฝึกออกใช้ปัญญาพิจารณาได้คล่องขึ้นครับ อาจจะพิจารณายังไม่เห็นไตรลักษณ์มากแต่ก็เริ่มดีขึ้น ขาดแต่ยังไม่มีเวลาฝึกหัดให้เต็มที่” นี่เขาพูดของเขา

ถ้าเราทําได้ก็ทําได้ ถ้าทําของเรานะ ทําได้ ทําได้แล้วมันแบบว่ามันเบาใจ คนเรานะ เกิดมามีแต่ความทุกข์ความยากทั้งนั้นน่ะ แล้วขาดสติสัมปชัญญะนะ มันแบบว่าเป็นคนรกโลกอยู่อย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าคนมีสติสัมปชัญญะขึ้นมามันเป็นคนเหนือโลกนะ คนเหนือโลกเป็นคนที่มีคุณภาพ เป็นคนที่ดีขึ้นมา แล้วฝึกหัดภาวนาขึ้นมา เพราะตอนนี้สมาธิดีขึ้น ถ้าสมาธิดีขึ้น มันต้องมีสมาธิดีขึ้น ก็ต้องจับ จับกามราคะ ไม่ใช่แบบข้อที่ ๑.

ข้อที่ ๑. บอกว่า “ลูกนอนหลับ”

ถ้านอนหลับๆ ตื่นๆ มันไม่ได้เรื่อง

แต่ถ้าบอกว่าตอนนี้สมาธิดีขึ้น

ถ้าสมาธิดีขึ้น ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้าใจสงบขึ้นมาแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาเลย น้อมไปที่กายเลย นี่ถ้าสมาธิดีขึ้นนะ น้อมไปที่กาย น้อมไป นึกเลย ถ้าเป็นสมาธิแล้วให้นึกภาพกายขึ้นมา ถ้าภาพกายขึ้นมาแล้ว เราจะพิจารณาอสุภะไม่อสุภะ เดี๋ยวจะรู้กัน

จิตสงบแล้วให้นึกขึ้น นึกขึ้นเขาเรียกว่ารําพึง รําพึงให้มันขึ้นมา

เวลาคนที่มีอํานาจวาสนานะ พอจิตสงบแล้วมันเห็นกายโดยธรรมชาติเลย นั่นคือเขามีวาสนา ถ้าไม่มีวาสนา เขารําพึงขึ้นมา รําพึงก็คือนึกขึ้นมานี่แหละ แต่นึกขึ้นมาในสมาธิไง นี่รําพึงขึ้นมา รําพึงขึ้นมาถ้ามันเป็นก็เป็น ถ้ามันไม่เป็นก็รําพึงเรื่องอื่นไป

นี่พูดถึงว่าเราจะมาแก้เรื่องอสุภะนั่นแหละ เรื่องกามารมณ์ ฉะนั้น สิ่งที่มันจะกระทบกระเทือนบ้างมันก็เป็นเรื่องปกติ

แต่ทีนี้เขาบอกว่า ถ้าสมาธิมันดีขึ้น คล่องตัวขึ้น แต่พิจารณายังไม่เห็นเป็นไตรลักษณ์

การพิจารณาให้เห็นเป็นไตรลักษณ์ การพิจารณาให้เห็นตามความเป็นจริง จับ พอจับขึ้นมา จิตเห็นอาการของจิต จิตเห็นกาย จิตเห็นเวทนา จิตเห็นจิต จิตเห็นธรรม มันไม่ใช่อันเดียวกัน แต่ถ้าไม่มีสมาธิ เป็นอันเดียวกัน

แล้วบางคนไม่เข้าใจไง บอกว่า “นี่ทําสมาธิๆ แล้วจะรู้ขึ้นมาเอง”

ไม่ใช่ ทําสมาธิขึ้นมาให้มีกําลัง แล้วมีกําลังแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้ามันฝึกหัดใช้ปัญญา มันใช้ปัญญาได้เป็น มันจะเห็นสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ถ้าตามความเป็นจริง พิจารณาขึ้นไปแล้ว นี่ไง รสของธรรม รสของธรรมมันจะมีรสมีชาติ มันจะมีปัญญาของมัน มันจะดับกิเลสในใจของตน

เวลาทําสมาธิมันก็ดับไฟในใจ ดับกิเลสแล้ว กิเลสมันเบาลง ถ้าพิจารณาไปแล้วมันรื้อมันถอนเลย มันสํารอกมันคายเลย ถ้ามันคาย มันคายไปแล้วเป็นตทังคปหาน มันไม่จบ คาย รู้ว่าคาย คาย รู้ว่าคาย แต่มันไม่สมุจเฉทฯ

ถ้าสมุจเฉทฯ มันขาดเลย ถ้ามันขาด นั่นน่ะอกุปปธรรม อันนี้ อันที่ว่าเป็นอกุปปธรรมพ้นจากไตรลักษณ์ พ้นจากการเป็นสพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา พ้นจากอนิจจัง ถ้าอย่างนี้แล้วไม่เสื่อม

แต่ถ้าอย่างนี้มันเจริญแล้วเสื่อมๆ เวลาปฏิบัติขึ้นมาก็เป็นอย่างนี้ ทุกข์ๆ ยากๆ เดี๋ยวก็ดี เดี๋ยวก็ร้าย ถ้าเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย เพราะมันเจริญแล้วเสื่อม ถ้าธรรมะหรือการกระทําดีขึ้นมันก็ดี แต่ถ้าเป็นกิเลสมันก็ร้าย ถ้ามันดีมันร้าย นี่ข้ามพ้นทั้งดีและชั่ว ถ้าปฏิบัติไปมันจะรู้ตามอย่างนั้น

นี่พูดถึงว่า ถ้าเขาปฏิบัติแล้วจะทําอย่างไรไง เจอต้นเหตุแห่งตนเอง เขาคิดว่าเวลาเขาไปเจออารมณ์ที่ผุดขึ้นมาเป็นต้นเหตุแห่งตนเอง เป็นต้นเหตุกิเลสของตน

ถ้าเป็นต้นเหตุกิเลสของตนนะ ถ้าจิตสงบแล้วพิจารณาอย่างนั้น ถ้าจับได้ ถ้าจับได้เป็นไปตามความเป็นจริง มันจะเกิดความรู้แจ้ง ความรู้แจ้งคือเกิดปัญญา คือเกิดปัญญา เกิดประสบการณ์ เกิดจากข้อเท็จจริง ถ้าข้อเท็จจริง อันนั้นน่ะปัจจัตตัง สันทิฏฐิโก

เวลาหลวงตาท่านพูด ท่านบอกองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายกให้ปัจจัตตัง ให้สันทิฏฐิโก

ฉะนั้น เวลาคนประพฤติปฏิบัติ ใครเป็นคนรับรอง ใครเป็นคนรับรอง ปฏิบัติแล้วที่ยืนยันกันว่ามีคุณธรรม ใครเป็นคนรับรอง

คนรับรองก็สันทิฏฐิโกนี่ไง คนรับรองก็รู้ตามความเป็นจริงนี่ไง นี่เวลาถ้าตามความเป็นจริง

เราเจอต้นเหตุแห่งกิเลส เราไปเจออารมณ์ ไปเจอกามารมณ์ๆ ไปเจออารมณ์ที่มันกระตุ้นหัวใจเท่านั้นเอง นี่ต้นเหตุแห่งกิเลส ถ้าเราจับได้นะ เราจับอย่างนี้ได้ เราพิจารณาได้ จับตรงนี้เป็นเห็นอาการของจิตก็ได้

ถ้าเห็นอาการของจิต เราพิจารณาของเราไป พิจารณาของเราไป พิจารณาของเรา เวลามันแยกมันแยะ มันจะเป็นขันธ์ ๕ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ความคิดที่ว่าเป็นต้นเหตุนี่ดับหมดเลย ต้นเหตุนี้ไปไม่ได้เลย ต้นเหตุนี้โดนทําลายหมดเลย เราต้องทําลาย เห็นไหม

จับอารมณ์ จับสิ่งที่ว่ามันเป็นกามารมณ์ กามารมณ์เกิดจากอะไร ใครไปรับรู้มัน ถ้ารับรู้มัน ถ้ากามารมณ์นั่นก็เป็นรูป ถ้ารูปมันก็มีเวทนา มีความพอใจไม่พอใจ มีสัญญาคือข้อมูลนั้น มีสังขารคือคิดตามนั้น มีวิญญาณคือรับรู้อารมณ์นั้น พิจารณาแล้วมันแยกหมดเลย พอแยกหมดมันก็แยกขันธ์ ถ้ามันแยกขันธ์ตามความเป็นจริง นั่นน่ะฝึกหัดใช้ปัญญาอย่างนี้ แล้วจะเห็นไตรลักษณ์ไม่เห็นไตรลักษณ์ เดี๋ยวตามความเป็นจริง นี่ทําตามความเป็นจริงไง

เขาถามมาว่า เขาเห็นต้นเหตุแห่งกิเลส คือเห็นกามารมณ์ในใจ ทีนี้คําถามข้อแรกมันแปลกๆ ไง นอนหลับๆ ตื่นๆ ขึ้นมาแล้วเห็น อันนี้มันไม่ชัดเจน

แต่ถ้าเป็นข้อที่ ๒. ว่าจะไปดูซากศพนั่นเรื่องหนึ่ง

ข้อที่ ๓. เข้าสมาธิได้ดีขึ้นๆ

เรียงลําดับให้ดีแล้วฝึกหัดทําซํ้า ทําซํ้าขึ้นมาให้มีประสบการณ์ขึ้นมา ถ้ามีประสบการณ์ขึ้นมา เราจะปฏิบัติด้วยตัวของเราเอง นี่ทําปฏิบัติมาเพื่อจิตของตน ดับไฟในใจของตน ไฟในใจเราต้องชักออก ไฟในใจเราต้องประพฤติปฏิบัติ ไฟในใจเราจะรู้แจ้งในใจของตน เอวัง

เราจะยืนยันว่า
ถ้าไม่มีสมาธิ สิ่งที่เกิดขึ้นนะ โลกียปัญญาทั้งหมด
สิ่งที่เขาจินตนาการ เขาตรึกกันน่ะ ไร้สาระ
มันเป็นเรื่องทางโลกๆ
แต่ถ้าเป็นการภาวนาเป็นธรรมะ
ต้องมีสมาธิ

๒

ถ้าไม่มีสมาธิ

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๓ กรกฎาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “ต้องการแค่ขอบพระคุณหลวงพ่อครับ”

ต้องการแค่ขอบพระคุณหลวงพ่อจากใจจริงครับ ด้วยคําที่หลวงพ่อได้เทศน์อยู่บ่อยๆ ว่า “พระพุทธเจ้าสอนให้กลับมาสู่ใจดวงนี้”

พระพุทธเจ้าปรารถนาที่จะช่วยผู้คนทั้งโลกให้พ้นจากความทุกข์ ต้องการเอาชนะความทุกข์ทั้งหลายทั้งปวง จนสุดท้ายแล้วพระองค์ก็สามารถทําสําเร็จได้ ด้วยหลักการที่จะว่าง่ายก็แสนง่าย จะว่ายากก็แสนยาก นั้นคือการเอาชนะใจตนเอง เมื่อพระองค์เอาชนะใจตนเองได้แล้ว ก็สามารถใช้ใจดวงนั้นที่แสนประเสริฐที่สุดแล้วเอาชนะใจคนทั้งหลายบนโลกได้มาตราบจนเท่าทุกวันนี้

การที่คนเราพยายามไขว่คว้าแต่สิ่งภายนอกเพื่อสนองความสุขของตนด้วยความอยากได้อยากมีอยากเป็น เมื่อได้มาแล้วความสุขที่เกิดจากการได้มาก็ดับไป ความอยากอันใหม่ก็เกิดขึ้นมา เมื่อได้มาอีก ความสุขก็ดับอีก เป็นอยู่อย่างนี้เรื่อยๆ ไป แต่เมื่อรู้อย่างนี้แล้วที่ใจ เมื่อตัดความอยากหรือกิเลสทั้งหลายเหล่านี้ในใจไปได้ทั้งหมด คิดว่าคงจะมีความสุขที่แท้จริงไม่น้อย เพราะความทุกข์ทั้งหลายจะไม่มี ความสุขที่ประเสริฐที่สุดคือการที่ปราศจากความทุกข์ใดๆ เลย

ขอบพระคุณหลวงพ่อมากๆ อีกครั้งหนึ่ง ที่กระผมยังไม่สามารถเอาชนะใจตนเองได้ แต่ก็จะพยายามสู้ต่อไปเรื่อยๆ จนกว่าจะพบมรรคผล จากความเริ่มต้นด้วยคําว่า “พุทโธ” ครับ

ตอบ : นี่คําว่า “พุทโธ” คําถาม “ต้องการแค่ขอบพระคุณหลวงพ่อครับ”

คําว่า “ขอบพระคุณหลวงพ่อ” นี่เวลาคิดอย่างนี้ คนถ้าจิตใจเป็นธรรมๆ นะ จิตใจที่เป็นบวก คิดบวก มันจะเห็นบุญเห็นคุณอย่างนี้ ถ้าจิตใจที่มันยังลังเลสงสัยมันก็ ๕๐-๕๐ คือว่าเดี๋ยวก็คิดดี เดี๋ยวก็คิดร้าย จิตใจที่มันคิดลบๆ ไม่เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น สิ่งใดต้องพิสูจน์ๆ ไม่พิสูจน์ไม่ได้หรอก

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเขาบอกว่าเขาได้ฟังเทศน์บ่อยๆ เข้า คําที่หลวงพ่อพูดบ่อยๆ ว่าพระพุทธเจ้าสอนกลับมาสู่ใจดวงนี้ ใจดวงนี้ไง

มันเป็นความจริงอย่างนั้นน่ะ มันเป็นความจริงอย่างนั้น เพราะเวลาหลวงตาท่านพูดไง “ไม่มีสิ่งใดสัมผัสศาสนาได้เว้นไว้แต่ใจของคน”

ความรู้สึกของคน ความรู้สึกคนสัมผัสศาสนาได้ กระดาษเปื้อนหมึกไง พระไตรปิฎกมันกระดาษพิมพ์ มันไม่มีชีวิตหรอก มันไม่มีความรู้สึกหรอก

เราไปศึกษาทางวิชาการ ทางวิชาการคือทางวิชาการไง ถ้ามีคนไปศึกษา ศึกษามันก็เป็นประโยชน์ขึ้นมา ถ้าไม่มีคนศึกษา มันก็กองอยู่นั่นน่ะ มันไม่มีชีวิตไง แต่สิ่งที่ศึกษามาแล้ว ศึกษาแล้วก็ยังงงๆ ศึกษาแล้วก็ยังลังเลสงสัยไง

ศึกษามาแล้วถ้าปฏิบัติได้ เห็นไหม ใจของคนเท่านั้น ใจของคนเท่านั้นนะ นี่เวลาพระปฏิบัติคิดอย่างนั้นน่ะ ใจของคนเท่านั้นที่สัมผัสความสุขความทุกข์ สัมผัสอริยทรัพย์ สัมผัสความจริงได้ ใจอันนั้น ใจอันนั้นไง แล้วเวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านก็ปฏิบัติอย่างนั้น

นี่เวลาครูบาอาจารย์ที่ยืนยัน คนที่ยืนยันคือองค์หลวงตาท่านยืนยัน หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านยืนยัน คนที่ยืนยัน ยืนยันอย่างนั้นไงว่า ใจนี้สําคัญมาก ใจสําคัญ

หลวงปู่มั่นท่านพูดบ่อย จิตนี้มหัศจรรย์นัก จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก เป็นมหาโจรก็เป็นได้ เป็นมหาบุรุษก็เป็นได้ จิตนี้เป็นได้หลากหลายนัก เป็นได้ทุกอย่างเลย นี่ไง คนที่ปฏิบัติแล้วเขาถึงเห็นสําคัญตรงนี้ไง ถ้าเห็นสําคัญตรงนี้

ทีนี้มันเป็นทางโลก โลกเขาประชดประชันนะ เราอยู่ในวงการพระ บางทีเราฟังพระเขาประชดประชันแล้วมันแบบว่ามันเสียใจ

“ถ้าอย่างนั้นก็คิดเอาสิ คิดว่าได้มรรคได้ผล ไม่ต้องกินข้าวก็ได้” เขาพูดเสียดสีไอ้พวกที่เห็นเรื่องนามธรรมเป็นความสําคัญไงว่า “อย่างนั้นก็นึกเอาว่าไม่ต้องกินข้าว นึกว่าตัวเองรวย ให้รวยสิ” เขาพูดเสียดสีอย่างนั้นนะ นี่เวลามันคิด มันคิดเองอย่างนั้นไง

แต่เวลาเป็นความจริง สิ่งที่เขากระเสือกกระสนกันทางโลก มันน่าเห็นใจนะ เวลาคนทุกข์คนจนน่ะ เวลาเขาไม่มีจะกิน ความทุกข์มันบีบคั้นน่ะ เขาได้สิ่งใดมาจะเป็นความสุขของเขา อันนั้นก็น่าเห็นใจมาก แต่ไอ้เวลาคนมั่งมีศรีสุขเงินทองล้นฟ้าแล้วยังมีความทุกข์อยู่น่ะ อันนั้นน่ะเขาไม่รู้สึกตัวเขาเลย นี่เพราะอะไร ความจริงแล้วมันอยู่ที่ใจนั้นเท่านั้น

ฉะนั้น สิ่งที่ยืนยัน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ายืนยันนะ ให้กลับมาที่เอาชนะใจเราเอง ให้กลับมาที่ใจดวงนี้ ธรรมะก็เป็นแบบนั้น ถ้ามันชนะใจของตัวเองแล้ว ชนะใจดวงนี้แล้ว มันจะมีสิ่งใดบ้างข้างนอกน่ะ ไม่มีค่าใดๆ เลยนะ แร่ธาตุนี่ไม่มีค่าใดๆ เลย มันแค่เป็นแร่ธาตุเท่านั้นน่ะ

แล้วเวลามาดูทางเศรษฐศาสตร์ ดูเงินเฟ้อ ดูแร่ธาตุที่หมดค่า แร่ธาตุที่เขาหมดผลประโยชน์ มันไม่มีค่าเลย แต่คนไปสมมุติมันขึ้นมาไง ของมันไม่มีไง แร่หายาก แร่หายากมีค่าทั้งนั้นเลย มีค่าขึ้นมา แล้วถ้ามันใช้งานไม่ได้ก็จบเลยนะ

เพราะเราดูข่าวสารเขาบอก ต่อไปในอนาคตนะ ถ้ารถไฟฟ้ามันออกมาแล้วนะ รถใช้นํ้ามันนี่มันจะเป็นเศษขยะเลยนะ เขาคิดกันแล้วนะว่า ถ้าต่อไปรถไฟฟ้ามาแล้ว เราจะกําจัดพวกขยะอิเล็กทรอนิกอย่างไรกัน โลกนี้จะเต็มไปด้วยขยะเลย

แต่ในปัจจุบันนี้มีค่ามากนะ คันหนึ่งหลายสิบล้าน เป็นร้อยล้าน แต่ถ้ารถไฟฟ้าออกมาแล้วนะ มันจะเป็นขยะเลย เพราะอะไร เพราะสิ่งนั้นมันไม่ทําลายสภาวะแวดล้อม สิ่งนั้นมันเป็นประโยชน์กว่า เวลาประโยชน์กว่ามันจะไล่หลังมา นี่สิ่งที่เวลาหมดความจําเป็นน่ะไม่มีค่าเลย

แต่หัวใจมันมีค่าตลอดไปนะ เพราะอะไร เพราะมันเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ นี้พูดถึงว่าเวลาสิ่งที่เป็นจริงๆ นี่เวลาครูบาอาจารย์ยืนยัน ยืนยันอย่างนั้น

แต่ไอ้พวกที่เขาแบบว่าจิตใจเขาเหลวไหลมาก พอจิตใจเขาเหลวไหลมาก จิตใจเขาไม่มีค่า เขาเลยไปไขว่คว้าเอาสิ่งที่เป็นวัตถุเป็นที่พึ่งอาศัยไง ไปไขว่คว้าเอาสิ่งข้างนอกว่าเป็นสมบัติของตนไง แล้วเขาเองจะทุกข์ยากตลอดไปเพราะเขาลืมหัวใจของเขา

แต่ถ้าคนที่รักษาใจของตนนะ แล้วมันเป็นผู้ที่ประหยัดมัธยัสถ์ ดูพระกรรมฐานสิ พระกรรมฐานเขาใช้ชีวิตแค่นี้ สิ่งที่เหลือนี้เป็นประโยชน์โลกหมดเลย ถ้าพูดถึงใจที่เป็นธรรมนะ

แต่เราอย่ามั่นใจนะ เพราะหลวงตาท่านพูดเอง “ในลูกศิษย์หลวงปู่มั่นมีทั้งดีและชั่ว” ในวงกรรมฐานมันก็มีที่แอบแฝงเยอะ ฉะนั้น สิ่งที่แอบแฝงอย่าไปเชื่อ

สิ่งที่เป็นความจริง เอาที่ความจริงเท่านั้น ทีนี้ความจริงมันอยู่ที่เวรที่กรรม เวรกรรมของเรา เราไปชอบเอง สิ่งใดที่ถูกชะตา ว่าอย่างนั้นเลยนะ ถูกชะตาก็ถูกกิเลสไง ถูกชะตาคือถูกชะตา แล้วมันจริงหรือเปล่าล่ะ ฉะนั้นว่า อย่าเพิ่งเชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนเลว

ฉะนั้นบอกว่า เวลาให้ดูชีวิตของพระกรรมฐานสิ แค่ปัจจัย ๔ เท่านั้น แต่นี่มันแค่รูปแบบนะ ฉะนั้น อย่าเพิ่งเชื่อสิ่งใดง่ายๆ กาลามสูตร ห้ามเชื่อทั้งนั้น

ฉะนั้น สิ่งที่เขาพูด เขาพูดด้วยความเขาขอบคุณๆ ถ้าเรื่องใจๆ แต่มันต้องมีหลัก มีจุดยืนไง พอมีจุดยืน มีการกระทําแล้วมันจะเป็นประโยชน์ขึ้นมา

ฉะนั้น สิ่งที่เขาบอกว่า การเอาชนะใจของตนแล้วถึงชนะสิ่งที่เป็นกิเลสตัณหาความทะยานอยาก อันนี้เป็นของเขา คําถามต้องการแค่ขอบคุณหลวงพ่อเท่านั้น ฉะนั้น ถ้าแค่ขอบคุณแล้ว เขาบอกเขาอยากจะประพฤติปฏิบัติ อยากทําให้ได้

ถ้ามันได้จริงตามนี้มันจะเป็นความจริงนะ ถ้าเป็นความจริงขึ้นมาจะเป็นประโยชน์ ฉะนั้น เป็นการเน้นยํ้าๆ ถ้าเน้นยํ้า หมายความว่า คนที่หูตาสว่างเขาเห็นสิ่งใดที่เป็นอริยทรัพย์

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านเทศนาว่าการ ท่านเตือนพระนะ ถ้าพระเราทรงธรรมทรงวินัยไม่ได้ ถ้าพระเราไม่มีคุณธรรมในหัวใจ ใครจะมี โยมเขาถือศีลน้อยกว่าพระ โยมเขามีโอกาสปฏิบัติน้อยกว่าพระ ถ้าพระเราไม่ทรงธรรมทรงวินัย พระเราไม่ทรงศีลทรงธรรมในหัวใจ ใครจะทรง นี่เหมือนกัน นี่เวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน สอนอย่างนี้ไง

ฉะนั้น เวลาพระควรจะใกล้ชิด ควรจะกระทําให้มันเกิดขึ้นมาในใจ ถ้าเกิดขึ้นมาในใจแล้ว สิ่งนี้มันถึงจะเป็นแบบอย่างที่จะสอนเขาได้

ถ้าเราไม่มีหลักใจสิ่งใดเลย มีคนถามมาบ่อยเรื่องนี้ แล้วอย่างที่ว่าความคิดเขาแบบโลกๆ เขาก็คิดว่าความสุขของเขาคือโลกธรรม ๘ มีลาภ มีชื่อเสียง มีคนนับหน้าถือตา เขาว่านั่นเป็นความสุข คนส่วนใหญ่คิดกันอย่างนั้น

ฉะนั้น เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โมฆบุรุษตายเพราะลาภ คนเราตายเพราะการเยินยอสรรเสริญ เวลาคนมันจะเอาผลประโยชน์ มันยอมึงอย่างเดียว ยกย่องอย่างเดียว “ครับผมๆๆ” ครับผมอย่างเดียวเลย นั่นล่ะมันจะพากันไปตายหมดน่ะ นี่ไง แต่ทางโลกบอกว่านั่นน่ะคือความสุข มันจะมีความสุขมาจากไหน

ความสุขคือสุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี แล้วถ้าจิตสงบ มันสงบอย่างไร ถ้าจิตสงบ สัมมาสมาธิ สงบแล้วจะมีความสุข

แต่ของเรามันไม่สงบจริงไง มันเป็นภวังค์ไง แค่เป็นภวังค์ ภวังค์เหมือนคนหลับใน คนนอนหลับ ขับรถแล้วง่วงเหงาหาวนอน หลับไป อย่างนั้นหรือเป็นสมาธิ

สมาธิมันจิตตั้งมั่น จิตไม่พาดพิงใดๆ เลย แล้วตัวมันเองเป็นอิสระด้วย ตัวเองมีกําลังด้วย ตัวเองมีความสุขมากด้วย นี่ไง แค่เป็นจิตสงบเท่านั้นแหละ แล้วถ้ามันเกิดวิปัสสนาขึ้นมา มันถอดมันถอน มันเห็นความมหัศจรรย์นะ มันเห็นความมหัศจรรย์ของปัญญานะ ปัญญาที่มันเกิดจากศีล เกิดจากสมาธิ

นี่ปัญญาที่เกิดเป็นมรรคขึ้นมา เวลามรรคมันหมุนไง ดูธรรมจักร จักรมันหมุนกลางหัวใจ คนที่ปฏิบัติถ้าเห็นความเป็นจริงมันมหัศจรรย์ มหัศจรรย์ นี่ก็ภาวนามยปัญญาไง นี่ที่ใจสัมผัสๆ ไง แล้วถ้าไม่มีสิ่งนี้ มันจะชนะใจไม่ได้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปศึกษากับเจ้าลัทธิต่างๆ ๖ ปี เข้าฌานสมาบัติ สมาบัติ ๖ สมาบัติ ๘ อาฬารดาบส อุทกดาบสก็ไม่เกิดอย่างนี้ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามากําหนดอานาปานสติ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้อาสวักขยญาณ นี่ญาณวิถีของจิต ญาณวิถี นี่มันเกิดขึ้นมา ภาวนามยปัญญามันเกิดขึ้นมา มันเกิดความมหัศจรรย์น่ะ คนมันต้องเป็นอย่างนี้ มันต้องมีอย่างนี้ ใจถึงได้สัมผัสไง มันถึงจะเอาชนะใจตัวเองได้ไง เพราะมันมีการกระทํามา มันมีนวกรรม นวกรรมคือว่ามันมีมรรค มันมีอริยสัจความจริงอันนี้ นี่ถ้ามันชนะใจตนเองมันต้องมีเหตุผลอย่างนี้ ถ้ามีเหตุผลอย่างนี้

แล้วคนภาวนาไม่เป็นมันพูดไม่เป็นหรอก คนไม่เคยเห็นพูดไม่ได้หรอก ให้จําอย่างไรก็พูดไม่ได้ มันเดินเข้าไปโรงงานประกอบสินค้าใหญ่โตเลย มันเดินผ่านไปแล้วมันทําไม่เป็นหรอก มันทําไม่ได้ มันไปเห็นก็ทําไม่ได้ นี่ก็เหมือนกัน ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าขนาดไหนก็ทําไม่ได้

แต่ถ้าคนมันเกิดขึ้นมาแล้ว นั่นน่ะเป็นความจริง ถ้าความจริง นี่ชนะใจของตนเองโดยข้อเท็จจริง มันต้องมีข้อเท็จจริงอย่างนี้มันถึงชนะได้ ถ้าชนะได้เป็นประโยชน์อย่างนี้

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลวงตาท่านพูดประจํา ในพระพุทธศาสนามีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่านั้นที่ปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์ ลัทธิศาสนาอื่นไม่มีศาสดาองค์ใดปฏิญาณตนว่าเป็นพระอรหันต์

มีแต่ว่าเขามีพระเจ้าของเขา เขาเป็นตัวแทนสืบๆ ต่อกันไป เพื่ออะไร เพื่อเวลาเหตุผลมันจะได้ปัดไปข้างหน้าได้ไง เวลาใครมาถาม เดี๋ยวต้องไปถามพระเจ้า พระเจ้าอยู่บนสวรรค์ แล้วเราสื่อสารกับพระเจ้าได้ แต่เราตอบเรื่องมรรคผลไม่ได้

แต่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาไปบิณฑบาตกับเจ้าลัทธิต่างๆ ปราบเขาหมดน่ะ “พูดมา พูดมาได้เลย” นี่ก็เหมือนกัน ครูบาอาจารย์ท่านมีความจริงอย่างนี้ไง

ถ้าชนะใจของตัวเองได้ มันต้องมีเหตุมีผลว่าชนะด้วยวิธีการอย่างใด มีเหตุมีผลอะไรที่ทําให้ชนะใจของตนเอง ไม่ใช่อยู่เฉยๆ ก็ชนะใจของตนเองไม่ได้ มันเป็นความจริง

นี่พูดถึงว่า นี่แค่เขาขอบคุณเฉยๆ นะ คําว่า “ขอบคุณ” เรากลับเห็นคุณค่า เห็นคุณค่าคนที่ถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ คนถ้ามันมีปัญญาอย่างนี้จะระลึกถึงพระพุทธเจ้า พวกเรา เรามีพ่อคนเดียวกัน เรามีศาสดา มีองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นพ่อ มีพระธรรมเป็นแม่ เรามีพ่อแม่คนเดียวกันนะ ถ้าเขาระลึกถึงองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาระลึกถึงศาสดา เราก็สาธุ

พวกเรา เราชาวพุทธเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ในหัวใจ เป็นแก้วสารพัดนึก เรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นแก้วสารพัดนึก เป็นที่พึ่งที่อาศัย นั่นน่ะเรามีพ่อมีแม่องค์เดียวกัน ฉะนั้น ถ้าเขาระลึกถึงพ่อแม่ เขาระลึกถึง นั่นเราก็สาธุ จบ

ถาม : เรื่อง “มวยข้างถนนชกกับแชมป์โอลิมปิก”

กราบนมัสการหลวงพ่อครับ ผมขอเล่าการปฏิบัติที่ผ่านมาเปรียบเทียบกับต่อยมวยนะครับ ผมจะพุทโธให้ได้สักระยะจนเห็นว่ามีเรี่ยวแรงพอจะชกต่อยได้จึงขึ้นเวทีไปชกกับกิเลส แม้ผมจะยังตอบแบบชัดๆ กับตัวเองไม่ได้ว่าทําไมต้องทําสมาธิก่อนเพื่อพิจารณา แต่ผมบังเอิญได้ทดลองทําจึงได้เห็นกับตาว่าชกโดนกิเลสบนเวที มันรู้สึกบางอย่างต่างกับก่อนหน้านี้ที่ชกอยู่นอกเวที ไม่เคยโดนกิเลสเลย

พอได้ขึ้นเวทีชกบ้าง ลงมาพักบ้าง ผมเริ่มรู้สึกเหมือนผมชกมั่ว ไม่มีแผนการ ไม่มีเทคนิค คือเรื่องที่จะหยิบมาพิจารณาจะขึ้นกับความสงสัยหรือกิเลสในใจ ณ ช่วงเวลานั้น (เช่น เรื่องกายบ้าง เวทนาบ้าง จิตบ้าง กิเลสบ้าง กิเลสทั่วๆ ไปบ้าง

ถ้าบังเอิญชกได้คะแนนก็ร้องเฮ ดีใจ ถ้าไม่ได้คะแนนก็เศร้าๆ เรื่องที่ชกโดนไปแล้วได้คะแนนแล้วก็เอามาพิจารณาซํ้า ก็ทําไม่ค่อยได้ เพราะมันเหมือนเห็นเฉลยแล้ว

บางทีขึ้นเวทีแล้วผมไม่รู้จะชกตรงไหนดี ได้แต่มองกิเลสยืนยิ้ม บางทีผมออกหมัดตามตํารา เช่น ผมชอบชมเชยผู้หญิงน่ารักๆ ผมก็รําพึงให้เห็นว่าจะต้องแก่ไปบ้าง ผมมั่นใจว่าออกหมัดได้ถูกท่วงท่า แต่กิเลสยืนเอาหน้าเข้ารับผมเฉยๆ ไม่กระเทือนเลย คะแนนก็ไม่ได้ แถมต่อยผมกลับมาว่า ผู้หญิงก็เหมือนดอกไม้ ปีนี้ร่วงโรยไป ปีหน้าดอกไม้ใหม่ก็บาน มีให้ชมเชยอยู่ไปเรื่อยๆ

ผมมึนมาก ทําอะไรไม่ถูก จึงเดินลงจากเวทีเงียบๆ ยังไม่รู้จะขึ้นไปชกต่อยอย่างไร ช่วงหลังๆ ผมรู้สึกว่าบางครั้งทําสมาธิแป๊บเดียวก็มีแรงขึ้นเวทีได้ แต่ขึ้นไปก็ได้แต่ต่อยแย็บๆ แล้วหมดแรง รีบกระโดดลงจากเวที บางทีก็ต่อยได้เศษๆ คะแนนบ้าง บางทีก็ไม่ได้อะไร ขอถามเทคนิคจากหลวงพ่อ

๑. ผมควรจะพิจารณาอะไรให้มีแบบแผน มีแผนการไหมครับ แบบแผนควรเป็นอย่างไรครับ

๒. ผมควรชกซํ้าจุดที่ชกโดนแล้วไหมครับ ควรทําอย่างไรครับ

๓. ถ้าผมขึ้นเวทีแล้วไม่รู้จะชกตรงไหน ผมควรทําอย่างไรครับ

๔. ถ้าโดนกิเลสสวนกลับแบบที่เล่ามา ผมควรทําอย่างไรครับ

๕. ถ้าผมทําสมาธิสั้นๆ แล้วกระโดดขึ้นไปต่อยแย็บ อันนี้สมควรทําหรือไม่ครับ กว่าจะเข้าใจการเตรียมตัวขึ้นเวที ผมก็ว่ายากแล้ว พอได้ขึ้นไปชก ผมเหมือนมวยข้างถนนชกกับแชมป์โอลิมปิกเลยครับ กราบรบกวนหลวงพ่อให้ช่วยแนะนําด้วย

ตอบ : อันนี้พูดถึงว่าก่อนหน้านี้เวลาประพฤติปฏิบัติ คนเราถ้ามันยังไม่ประพฤติปฏิบัติ มันเหมือนกับคนนะ เวลาอยากได้อะไรหรือหิวกระหายอะไร ถ้าได้สิ่งใดมาก็พอใจ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเราศึกษาธรรมะ เราก็อยากจะเข้าใจ เราก็อยากจะมีความรู้ ถ้ามีความรู้ แล้วแนวทางในการประพฤติปฏิบัติมันก็ร้อยแปด แต่ถ้าคนมีอํานาจวาสนานะ คนมีอํานาจวาสนาเวลาเข้าไปเจอครูบาอาจารย์ที่ถูกต้องเลย เขาก็วางพื้นฐานเป็นเบสิกที่ดีขึ้นมา เขาก็ปฏิบัติได้ง่าย

คนเราโดยทั่วไปในการศึกษามันก็มีแนวทางการศึกษาร้อยแปดพันเก้า นี่ก็เหมือนกัน เวลาจะปฏิบัติเราก็หาครูบาอาจารย์ที่เราพอใจ ถ้าพอใจ เราก็เข้าไปแนวทางปฏิบัติตามกระแสโลก

ถ้าตามกระแสโลก หลวงตาท่านบอกว่า “ปฏิบัติพอเป็นพิธี” ปฏิบัติพอเป็นพิธี พอเป็นพิธีคือทําให้มันครบสูตรตามพิธีนั่นแหละ แต่ไม่มีองค์ความรู้ ไม่มีนวกรรมที่เวลามีการกระทํานี่ไง ถ้าไม่มีมันก็ไม่เป็นความจริงไง พอไม่เป็นความจริง เห็นไหม

เวลาครูบาอาจารย์ของเรา เพราะหลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเราสายกรรมฐาน เวลาท่านปฏิบัติจริงๆ ขึ้นมา ท่านปฏิบัติให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์เลย ท่านจะปฏิบัติขึ้นไปให้เข้าไปเจอกิเลสเลย ต่อสู้กับกิเลสเลย ให้มันจบสิ้นกันไปเลย ให้เห็นมรรคเห็นผลกันเลย

ไอ้เราไปฟังก็ “อืม! มันจะจริงหรือ อู้ฮู! ขนาดนั้นเชียวหรือ อู๋ย! มันไม่ไหวแล้วมั้ง ไปวัดยังไม่อยากจะไปเลย โอ๋ย! ต้องทุ่มเทขนาดนั้นเชียวหรือ”

ทีนี้พอใครเสนอแนวทางอะไรที่มันปฏิบัติง่ายๆ มาก็ชอบไง “เออ! มันสมฐานะของเรา เราควรจะปฏิบัติแนวทางนี้ เราควรจะปฏิบัติแบบแนวทางที่มันสะดวกสบาย ไอ้ทุกข์ๆ ยากๆ ให้คนอื่นเขาไปเถอะ” มันก็มีความคิดอย่างนี้

เวลาความคิดอย่างนี้ เวลาปฏิบัติแล้วโดยส่วนใหญ่ โดยส่วนใหญ่เวลาเราปฏิบัติไปหาครูบาอาจารย์นะ แล้วครูบาอาจารย์ให้กําหนดพุทโธ ให้หายใจเข้าออก ให้มรณานุสติต่างๆ พอทําไปแล้วมันไม่ได้ผลน่ะ ทําไปแล้วมันจะดีอยู่เป็นชั่วครั้งชั่วคราว

ถ้าดีอยู่ชั่วครั้งชั่วคราว เพราะมันยังสดๆ ร้อนๆ ทําสิ่งใดมันทําด้วยความชัดเจน มันก็จะได้ผลอยู่บ้าง พอทําไปๆ มันจืด ทําไปๆ แล้วมันจนตรอก “ไปทางนู้นดีกว่า ใช้ปัญญาไปเลย ไม่ต้องทําหรอกพุทโธน่ะ ทําไปทําไมพุทโธ มันเป็นสมถะ มันไม่ใช่ปัญญา เวลาทําไปแล้วมันจะเกิดนิมิต เกิดนิมิตแล้วจะทําให้เสียหาย ถ้าไม่มีคนสอนเดี๋ยวมันจะบ้านะ” มันก็เลยไปกําหนดรู้ตัวทั่วพร้อม ใช้ปัญญาตลอด

ปัญญาอย่างนั้นปัญญาวางยาสลบไง เราใช้คําว่า “สตัฟฟ์จิตไว้ไง” มันสตัฟฟ์ไว้ในสังคมโลกนี่ มันสตัฟฟ์ไว้ในความคิดเรานี่ มันสตัฟฟ์ไว้ด้วยเหตุด้วยผล ด้วยวิทยาศาสตร์นี่ แล้วมันก้าวขึ้นไปจากปุถุชนเป็นกัลยาณปุถุชนไม่ได้ไง จากโสดาปัตติมรรค สกิทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค มันเป็นไปไม่ได้ มันเป็นไปไม่ได้

ยืนยันที่คําอารัมภบทนี่ไง อารัมภบท เห็นไหม “เวลาผมกําหนดพุทโธๆ” เพราะเขาบอกว่า “ผมยังตอบแบบชัดๆ ไม่ได้ว่าทําไมต้องทําสมาธิก่อนค่อยมาพิจารณา แต่ผมบังเอิญได้ทดสอบ”

นี่ไง ถ้ามันไม่มีสมาธิ เป็นอย่างนี้ ไม่มีสมาธิมันก็ใช้ปัญญาของเรานี่แหละ ถ้าปัญญาของเรานะ เราใช้ปัญญาสู้ทมยันตีไม่ได้ ทมยันตีมันเขียนนิยายขายด้วย

นี่ปัญญาๆ มันก็จินตนาการไง ไปดูธรรมะสิ ที่เขาเขียนขายกันน่ะ เขียนมาขายนั่นน่ะจินตนาการทั้งนั้นน่ะ เขาเขียนขาย เขียนให้คนเข้าใจไง ไอ้คนอ่านก็ซาบซึ้งๆ อ่านทมยันตีก็ได้ คู่กรรมน่ะ ธรรมะ ดูสิ เขาเขียนมาอิงประวัติศาสตร์ อิงธรรมะ นิยายอิงธรรมะ มันก็ได้แค่นั้นแหละ มันเป็นไปไม่ได้

เราศึกษา เวลาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อ่านพระไตรปิฎกก็เหมือนกัน ดูสิ เวลาเราอยู่กับหลวงตานะ หลวงตาท่านพิมพ์หนังสือแจกของท่าน ท่านบอกให้อ่านธรรมะ อ่านธรรมะมันจะทําให้เรามีความสุขในหัวใจ

ถ้าอ่านนิยายมันเกิดความเห็นนางเอกโดนรังแกก็เสียใจไปกับเขา เห็นพระเอกกับนางเอกชอบกันก็โอ้โฮ! ดีใจไปกับเขา มันดีใจเสียใจอยู่อย่างนั้นน่ะ นี่นิยายอิงธรรมะ อู๋ย! อ่านแล้วชอบใจๆ แล้วมันคิดได้แค่นั้นแหละ

แต่ถ้าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าจิตมันสงบแล้ว จิตสงบแล้ว ถ้าจิตสงบ อ่านธรรมะของครูบาอาจารย์เราที่เป็นธรรมๆ มันไม่ใช่นิยาย

นิยายมันมีตัวอิจฉา มันมีตัวแก่งแย่งชิงดีชิงเด่นกันน่ะ ถ้ามีอย่างนั้นปั๊บมันก็เป็นเรื่องประโลมโลก พอเรื่องประโลมโลก อ่านแล้วตรงกับชีวิตของเรา ตรงกับประสบการณ์ของเรา เสียใจ อ่านไปแล้วไปคิดเสียใจทุกข์ใจอีกอาทิตย์หนึ่ง ถ้าอ่านธรรมะถ้าอิงนิยายก็เป็นแบบนั้น นิยายอิงธรรมะ ธรรมะอิงนิยาย

แต่ถ้าเป็นของครูบาอาจารย์เรานะ ไม่อย่างนั้น หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านเทศนาว่าการ ท่านจะสอนเลยนะ ท่านจะบอกเลย ดูสิ สิ่งนี้ รูป รส กลิ่น เสียงเป็นบ่วงของมาร เป็นพวงดอกไม้แห่งมาร

ไอ้นั่นเป็นบ่วงของมาร มันรัดหัวใจ มันผูกคอตาย นี่มันรัดอารมณ์อยู่นั่นน่ะ ทุกข์ยากอยู่อย่างนั้นน่ะ ถ้าเรามาศึกษาธรรมะแล้ว เขาให้ปล่อยให้วาง ถ้าให้ปล่อยวาง มันศึกษา นี่ศึกษาไง ศึกษามาก็รู้ รู้ก็แบบโลกๆ ไง นี่เขาเรียกว่าโลกียปัญญา โลกุตตรปัญญา

มันเป็นโลกียปัญญา ดูสิ คนที่ศึกษามาจบ ๙ ประโยค เขาแต่งบาลี เขาเขียนได้หมดน่ะ แต่เขียนแล้วเขาก็งงๆ เขาไม่เข้าใจหรอก

แต่ผู้ที่ปฏิบัติ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ถ้าจิตมันสงบได้ๆ จิตสงบแล้วถ้าฝึกหัดใช้ปัญญาเป็น ถ้าจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญาเป็น จิตสงบนั้นเป็นความสุข เป็นความสุขนะ จิตสงบแล้วโล่งโถง คนเราทุกข์ยากจนคิดว่าชีวิตนี้เอาไม่รอด ถ้าจิตมันสงบบ้าง โอ้โฮ! ชีวิตนี้ทําไมมันมีความสุขอย่างนี้

นี่ไง เราหลงไปเอง เราคิดไปเองว่าเราต้องพึ่งพาอาศัยคนนั้น พึ่งพาอาศัยคนนี้ ต้องให้คนนู้นช่วยเหลือเจือจาน ต้องให้คนอื่นช่วยหมดเลย แต่พอจิตมันสงบน่ะ ไอ้คนอื่นเป็นภาระเรานะ เรียนที่ไหนก็ต้องส่งค่าเทอม มันต้องมีค่าใช้จ่ายทั้งนั้นน่ะ เป็นภาระหมดเลย แต่พอจิตมันสงบแล้วเป็นเอกเทศเลย ไม่มีภาระกับใครทั้งสิ้น แล้วสิ่งนี้มันเกิดมาจากอะไร

เกิดมาจากหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันก็เป็นชีวิตประจําวันของเรานี่ มันเป็นเอกสิทธิ์ เป็นสิทธิของเรานี่ เป็นสิทธิของเราโดยที่ไม่พึ่งพิงอะไรเลย ไม่พึ่งพิงอามิสใดๆ เลย แล้วพอหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หายใจจนมันสงบระงับเข้ามาได้ ถ้าสงบระงับเข้ามามันเป็นความสุขที่ไม่ต้องพึ่งพิงอะไรเลย สุขที่เกิดจากหัวใจ สุขที่เกิดจากปฏิสนธิจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะโดยที่ไม่พึ่งพิงอะไรเลย

ถ้ามันจะมีพึ่งพิงก็พึ่งพิงเวรกรรมเท่านั้นน่ะ ถ้ามีกรรมหนามันก็ทําได้ยาก ถ้ามีกรรมบางเบา ถ้ามีกรรมดี มันก็ทําได้ง่าย สิ่งที่มันจะได้พึ่งก็พึ่งเวรพึ่งกรรมเรานี่แหละ พึ่งจริตนิสัยของเรานี่แหละ ไม่ต้องพึ่งใครเลย

นี่ถ้ามันทําของมัน นี่ถ้าจิตสงบ ถ้าจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา มันจะเกิดภาวนามยปัญญา มันถึงจะเข้ากับความปรารถนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรารถนารื้อสัตว์ขนสัตว์ ต้องการตรงนี้ ต้องการภาวนามยปัญญา ปัญญาของคนที่มันรู้แจ้งในใจของมันน่ะ ปัญญาของคนที่เวลามันถอดถอนกิเลสในใจของตนนั้นน่ะสําคัญ

แต่ปัญญาที่เราใช้กันอยู่นี่เขาเรียกโลกียปัญญา คือปัญญาเกิดจากสัญชาตญาณ ปัญญาเกิดจากทัศนคติ เพราะอะไร เพราะมีภวาสวะ เพราะมีภพ เพราะมีหัวใจ

คนตายคิดได้ไหม แร่ธาตุคิดได้ไหม สรรพสิ่งในโลกนี้คิดได้ไหม สิ่งที่คิดได้คือจิตวิญญาณนะ แม้แต่ผี ผีที่มันมาหลอกมาหลอน มันก็ต้องการบุญกุศลของมันนะ มันก็เป็นวิญญาณอันหนึ่ง มันก็เป็นสัมภเวสี

แต่จิตของเรามันอยู่ในตัวของเรานี้ ถ้าเราจะประพฤติปฏิบัติ หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

เราจะยืนยันว่า ถ้าไม่มีสมาธิ สิ่งที่เกิดขึ้นนะ โลกียปัญญาทั้งหมด สิ่งที่เขาจินตนาการ เขาตรึกกันน่ะ ไร้สาระ มันเป็นเรื่องทางโลกๆ แต่ถ้าเป็นการภาวนาเป็นธรรมะ ต้องมีสมาธิ

พอมีสมาธิแล้วเขาบอกว่า “มีสมาธิแล้ว แล้วปัญญาจะเกิดเอง อันนั้นเขาติดสมาธิ” มีคนเขาถากเขาถางนะว่าทําสมาธิ

เวลาครูบาอาจารย์เรา ดูสิ อย่างครูบาอาจารย์ที่ท่านสอนผิด สอนผิด หมายความว่า “ทําความสงบของใจเข้ามาแล้วมันจะเกิดปัญญาเอง”

ให้อีกร้อยชาติ ปัญญาจะเกิดเองไม่ได้ ถ้าปัญญามันเกิดเองได้ พวกเราเป็นคนไทยใช่ไหม เรามีสิทธิในเงินคงคลังของชาติ เงินคงคลังของชาติ คนไทยมีสิทธิ์ไหม มี เอ็งไปเอาสิ โดนจับ

นี่ไง ทุกคนเป็นคนไทยใช่ไหม เงินคงคลังของชาติไทยก็เพื่อสังคมไทย เพื่อของคนไทย มันเป็นสมบัติสาธารณะ ไม่ใช่ของเรา

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเอ็งคิด เอ็งก็คิดได้อย่างนี้ แต่เอ็งใช้ประโยชน์อะไรไม่ได้ แต่ถ้าเราเปิดบัญชีของเรา เรามีเงินของเรา เราฝากเข้าบัญชีของเรา เราถอนได้ เราเบิกได้ นั่นเงินของเรา

จิตสงบแล้ว นี่ต้นทุน จิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาของเรา

แต่ปัญญาในปัจจุบันนี้มันปัญญาแบบว่าเงินคงคลังของชาติไทย เราเป็นคนใช่ไหม เราก็มีความคิด ความคิดนี้ตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันก็ตรึกในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มันเป็นโลกียปัญญา ปัญญาเกิดจากจิต ปัญญาเกิดจากสัญชาตญาณ ไม่ใช่ภาวนามยปัญญา

ภาวนามยปัญญาต้องจิตสงบก่อน พอจิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา นั่นล่ะปัญญาของตน เพราะจิตสงบมันเป็นเอกเทศ แล้วฝึกหัดใช้ปัญญา

ไม่ใช่ว่า “จิตสงบแล้วเกิดปัญญาเอง จิตสงบแล้วเป็นอย่างนั้น” เขาถากเขาถางอยู่ แล้วห้ามทําความสงบด้วย ห้ามทําความสงบด้วย

คําถามนี้แหละ “ผมยังตอบชัดๆ กับตัวเองไม่ได้ว่าทําไมต้องทําสมาธิก่อนถึงจะพิจารณา แต่ผมบังเอิญได้ทดสอบธรรม จึงได้เห็นกับตาของเราว่า ถ้าเกิดสมาธิแล้ว ชกแล้วยังได้คะแนนบ้าง ก่อนหน้านั้นแพ้เขาตลอดเลย แล้วชกไม่ได้เรื่องสักที”

ถ้าชกแล้วได้เรื่อง ทําความสงบของใจเข้ามา ถ้ามันจะเสียเวลา ให้มันเสียไป เพราะเราจะหาต้นทุนของเรา ถ้ามันได้แล้วมันจะเป็นประโยชน์

ฉะนั้น เข้าคําถาม “ผมควรจะพิจารณาอะไรเป็นแบบแผน มีแผนอย่างไหนครับ แบบแผนควรเป็นอย่างไรครับ”

คําถามนี้ถ้าใครตอบนะ ลูกศิษย์โง่ตายเลย ถ้าใครตอบคําถามนี้นะ แสดงว่าอาจารย์องค์นั้นคงจะเป็นอาจารย์นิทานตลก นึกไม่ออก เพราะว่าคําถามนี้ตอบไม่ได้เลย คําถามนี้ตอบไม่ได้เพราะอะไร

“ผมควรพิจารณาอย่างไรให้ได้เป็นแบบแผน”

คําว่า “แบบแผน” คือสัญญา แบบแผนที่เราศึกษากันนี่ไง ศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดาของเรา พอเราศึกษามา เราก็จํามา จํามานี่ก็เหมือนกัน จํามาเป็นสัญญา

สัญญา เวลาหลวงตาท่านศึกษาจนจบมหา จะไปปฏิบัติกับหลวงปู่มั่น หลวงปู่มั่นบอก สิ่งที่เราศึกษามาแล้วควรเก็บเข้าลิ้นชักสมองไว้ แล้วลั่นกุญแจมันไว้ อย่าให้มันออกมา

ถ้ามันออกมา นี่ศึกษามาเป็นแบบแผนมันเป็นอดีตอนาคต เป็นจินตนาการ เวลาเราปฏิบัติไป ไอ้ตัวนี้มันจะชักลากไป

ท่านบอกเลย ถ้าปฏิบัติพร้อมกับสัญญา พร้อมกับสิ่งที่ศึกษามา มันจะเตะมันจะถีบกัน คือมันจะสร้างภาพไง มันจะสร้างภาพ มันจะสร้างให้เราเป็นอย่างนั้นๆ ไง ท่านถึงบอกว่า ต้องเก็บใส่ลิ้นชักสมองไว้ แล้วลั่นกุญแจมันไว้ แล้วเราพยายามประพฤติปฏิบัติของเราๆ อย่าเทียบเคียงกับข้อมูลที่เราเคยรู้ แล้วพยายามทําให้เป็นปัจจุบันๆ ถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมานะ ถ้าปฏิบัติไปแล้วมันเป็นคุณธรรมขึ้นมาในหัวใจ เป็นความจริงขึ้นมาในหัวใจนะ มันจะเป็นอันเดียวกับการศึกษานั้นเลย ถ้าอันเดียวกัน อันเดียวกันเพราะเราปฏิบัติได้

แต่ถ้าเราศึกษาแล้วเราใช้สิ่งนั้นมาเป็นแนวทางนะ มันเป็นการสัญญา เป็นการสร้างภาพหมดเลย ทําไปเถอะ ทําจนตาย ทําทุกข์ยากมาก ทําแล้วทําอีกแสนทุกข์แสนยาก เหมือนจะได้ๆ แต่ไม่เคยได้ เหมือนจะเป็นๆ แต่ไม่เคยเป็น เพราะมันไปคาดหมาย

นี่ไง คําถามคําแรก เพราะเขาว่า “ผมควรจะทําอย่างไรเป็นแบบแผน”

วางไว้เลย แบบแผนนะ วางไว้ แบบแผนมันก็สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน มรรค ๔ ผล ๔ เป็นแบบแผน บุคคล ๔ คู่ นี้แบบแผนเป็นข้อเท็จจริงเลย

นี่ไง เวลาทางวิชาการที่เขาศึกษากัน เขาเขียนปฏิจจสมุปบาท แล้วเขียนไปเลย มันก็ไม่ใช่ ถ้ามันเป็นจริงมันเร็วกว่านั้น

นี่ก็เหมือนกัน แบบแผนๆ แบบแผนให้เป็นปัจจุบันไง แบบแผนที่ศึกษามาแล้ววางไว้ แล้วปฏิบัติ

อย่างที่เขาถามมา ผมยังตอบชัดๆ ไม่ได้ว่าทําไมต้องทําสมาธิก่อน แต่เวลาทําสมาธิแล้วมันมีกําลัง ขึ้นไปชกยังโดนหน้ามัน แต่ถ้าไม่มีสมาธิ ยื่นหน้าให้มันชกใช่ไหม ถ้าไม่มีสมาธิ

ฉะนั้น แบบแผน ก็กลับมาทําความสงบของใจก่อน หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ จนมันสงบระงับ แล้วคลายตัวออกมา นั่นน่ะค่อยพิจารณา ถ้าพิจารณา สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน นี่เดินแบบแผนแบบนี้

เดินแบบนี้แต่อยู่ที่ปัจจุบัน อยู่ที่บางทีอารมณ์มันสงบได้ง่าย มันพิจารณาได้ดี บางวันอารมณ์สงบได้ยาก พิจารณาแล้วไม่ได้ บางทีอารมณ์มันสงบแล้ว พิจารณาซํ้าซาก กิเลสมันรู้ทัน มันต้องเป็นปัจจุบันตลอด เคยพิจารณาอย่างนี้ได้ พิจารณาครั้งต่อไปไม่ได้แล้ว ถ้ามันพิจารณาปัจจุบันนี้ได้ แล้วพิจารณาครั้งต่อไปเหมือนเดิมก็ได้

คําว่า “ก็ได้” หมายความว่า พิจารณาแล้วมันปล่อย พิจารณาแล้วมันสงบ ต่อยแล้วได้คะแนน ต่อยแล้วได้คะแนน ต่อยแล้วได้คะแนน นั่นน่ะ ถ้าอย่างนั้นน่ะได้

ถ้าต่อยแล้วไม่ได้คะแนน ไม่ได้ นี่รู้ คนภาวนาจะรู้อย่างนี้ พอต่อยแล้วไม่ได้คะแนนหรอก เพราะพิจารณาแล้วมันไม่ปล่อย พิจารณาไปแล้วมันทุกข์ พิจารณาไปแล้วมันล่อหลอก นี่ไม่ได้คะแนน ถ้าต่อยแล้วได้คะแนนๆ พิจารณาซํ้า แล้วถ้ามันซํ้าไม่ได้ กลับมาพุทโธๆ กลับมาทําความสงบของใจ แล้วทํา นี่คือแบบแผน แบบแผนคือปัจจุบัน ถ้าเขียนเป็นแผนที่...เสร็จ กิเลสหัวเราะเยาะเลย นี่แบบแผนๆ นี่ข้อที่ ๑.

ถ้าข้อที่ ๑. ถ้าตอบไปแล้วนะ เอามาเลย จะเขียนแผนที่ให้เลย จะเอาแผนที่ไปกอดไว้ แล้วมันก็บอกว่าทําตามแผนที่นั้นจบแล้ว

มีพระเยอะแยะเอาหนังสือเรามาหาเรา บอก “นี่ทําตามหนังสือได้หมดเลย ถ้าหลวงพ่อไม่รับรองผม หนังสือหลวงพ่อผิด”

เราบอกว่า หนังสือกูน่ะถูก มึงน่ะผิด ก็มึงไปท่องจําหนังสือกูแล้วก็มายืนยันกับกู เอ็งท่องจํา เอ็งไม่ได้ทําของเอ็งขึ้นมา มึงน่ะผิด หนังสือกูน่ะถูก

เขาเอาหนังสือมายืนยันเลยนะ เขาจะหักคอไง หักคอให้เราให้ใบประกาศเขา ประกาศบ้าบออะไรของมึง

นี่พูดถึงแบบแผน แบบแผนไม่มี แต่ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามี แนวทางในการปฏิบัติมี แต่แบบแผนอย่าให้กิเลสมันหลอก ต้องเป็นปัจจุบัน

ถ้าพิจารณาได้คะแนน ถ้าชกแล้วได้คะแนนน่ะถูก ถ้าชกแล้วไม่ได้คะแนน กลับมาพุทโธ สิ่งที่จะได้คะแนนเพราะว่าจิตมันสงบ จิตสงบแล้วมันถึงจับต้องได้ แล้วพิจารณาแล้วมันได้ผล นั่นน่ะคือภาวนาถูก

แต่ถ้ามันไม่ได้คะแนน กลับ ทิ้งเลย ถ้าไม่ได้คะแนน เข้ามุมให้พี่เลี้ยงให้นํ้าซะ ถ้ามันไม่ได้คะแนน เข้ามุมเลย พุทโธๆๆ จนสดชื่นแล้วออกมาชกใหม่ นั่นน่ะอย่างนั้นถึงจะถูก นี่ข้อที่ ๑.

“๒. ผมควรชกซํ้าจุดที่ผมชกโดนไหมครับ ควรทําอย่างไรครับ”

จะบอกว่าควร แต่ถ้าจะชกซํ้าจุดเดิมมันก็จะเกร็ง จะชกแต่จุดเดิมนั่นน่ะ แล้วจุดเดิมมันก็มาล่อ

ให้เป็นปัจจุบันหมด คําว่า “ชกจุดเดิมแล้ว” มันเป็นอดีตไปแล้ว นักมวยที่ชกชนะครั้งนี้แล้ว มันผ่านไปแล้ว ถ้าเขาไม่ฝึกซ้อมให้ดี ถ้านักมวยจะมาขอแก้มือ แล้วเราขึ้นไปเราแพ้ทันที เพราะเราไม่ได้ฝึกซ้อมไว้เลย นักมวยชกคราวนี้ชนะเขาแล้ว เขาขอแก้มือ แต่เราก็ฝึกซ้อมของเรา เราก็ออกกําลังกายตลอดเวลา ขึ้นชกครั้งต่อไป เราก็จะชนะครั้งต่อไป

มันอยู่ที่เราฝึกซ้อมไง มันอยู่ที่เรากําหนดลมหายใจเข้านึกพุท ลมหายใจออกนึกโธให้ชัดๆ ไว้ แล้วถ้าเจอมันก็พิจารณาซํ้า พิจารณาไปเรื่อยๆ เขาเรียกว่าตทังคปหาน การปหานชั่วคราวๆ เราก็ชกไปเรื่อยๆ จนกว่าจะถึงรอบสุดท้ายไง จนกว่าเราจะไปชิงชนะเลิศไง

นี่ก็เหมือนกัน ชกแล้วชกเล่า ชกแล้วชกเล่า แต่ต้องฝึกซ้อมไปตลอดเวลานะ ต้องกลับมาพุทโธตลอดเวลานะ ต้องทําต่อเนื่องไปเรื่อยๆ อย่างนี้ไง

ไม่ใช่ว่าจะไปชกจุดเดิมเลยนะ แล้วก็ทอดทิ้งการฝึกซ้อมไง ทอดทิ้งพุทโธไง จะชกแต่จุดเดิมนั่นแหละ จุดเดิมน่ะ

จุดเดิมมันตายไปแล้ว ไอ้นี่มันคนใหม่ เราต้องชกจุดเดิมนั่นแหละ แต่ต้องฝึกซ้อม ต้องหมั่นเพียร มรรค ๘ ไง งานชอบ สติชอบ สมาธิชอบ ปัญญาชอบ มันต้องชอบธรรมสดๆ ร้อนๆ ตลอด เอาอดีตอนาคตมาใช้ประโยชน์ไม่ได้ นี้คือการปฏิบัติ

“๓. ถ้าผมขึ้นเวทีแล้วไม่รู้จะชกตรงไหน ผมควรทําอย่างไรครับ”

ถ้าจะขึ้นเวที กลับมาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ให้มันมีกําลัง แล้วขึ้นเวที ขึ้นเวทีเราก็รําพึง เราพิจารณาของเรา เราค้นหาของเรา ถ้ามันยังไม่เจอสิ่งใด อยู่กับพุทโธไปเรื่อยๆ สร้างกําลังไปเรื่อยๆ

ไอ้ข้อนี้มันจะมีตลอด คนปฏิบัติแล้ว พอพิจารณาแล้ว ถ้ากิเลสมันรู้เท่าทันมันจะหลบหลีก

หลวงตาท่านสอนประจํา กิเลสมันซุกมันซ่อน

เวลาถ้ากําลังเราดีนะ โอ้โฮ! วันนี้กิเลสไม่มีเลย สดชื่น ถ้าเผลอเดี๋ยวก็เสร็จ ถ้าเผลอไป พอเผลอไป ความสดชื่นก็น้อยลง พอเราสดชื่น กิเลสมันกระโดดขี่คอเลย กิเลสมันโดดขึ้นมามันเหยียบยํ่าเลย

แต่ถ้าเราขึ้นไปแล้วถ้ามันหลบมันซ่อน เราก็อยู่กับพุทโธซะ เวลามันหลบมันซ่อน เราตั้งสติไว้ เดี๋ยวมันก็โผล่มา เพราะมันมี กิเลสน่ะ ความลังเลสงสัยในใจมันมี แต่มันหลบมันซ่อน มันหลบมันซ่อนอยู่ใต้ในใจนี่แหละ กิเลสมันร้ายขนาดนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่า “ถ้าผมขึ้นเวทีแล้วจะชกตรงไหน ผมควรทําอย่างไรบ้างครับ”

ทีนี้ต่อไป “๔. ถ้าโดนกิเลสมันสวนกลับแบบที่เล่ามา ผมควรทําอย่างไรครับ”

ถ้าโดนกิเลสมันสวนกลับ แสดงว่าสมาธิเราอ่อนแล้ว ถ้าสมาธิ คือกําลังเราไม่มีแล้ว เหมือนเปรียบมวย เอามวยที่อ่อนด้อยกว่าไปชกกับมวยที่เข้มแข็งกว่า ขึ้นไปอย่างไรก็แพ้

นี่ก็เหมือนกัน ตอนที่กําลังดีนี่ แหม! ชกเก่งมาก โอ้โฮ! ปราบปรามเขาหมดเลย แต่พอมันเหนื่อยล้าขึ้นมาแล้ว มันเอาเด็กๆ ขึ้นมา มันทุบเราก็ตาย

นี่ก็เหมือนกัน “ถ้าเราโดนกิเลสมันสวนกลับมา ผมควรทําอย่างไร”

ถ้าโดนกิเลสสวนกลับมานะ วางมันเลย อ้าว! กิเลส กูฝากมึงไว้ก่อน กูกลับมาพุทโธก่อน พุทโธจนมีกําลังแล้วค่อยกลับไปสู้มันใหม่

กรณีนี้เหมือนกรณีหลวงตา หลวงตาท่านบอกท่านอดอาหารไง อดอาหารนี่สู้ดีมากเลย แล้ววันนั้นจําเป็นต้องไปฉันอาหาร พอจําเป็นต้องฉันอาหาร จะไปบิณฑบาต ไปถึงครึ่งทาง ไปไม่ไหว นั่งลงเลยนะ

“นี่ไง บอกว่าจะฆ่ากิเลสๆ อดอาหาร จะสู้กับกิเลส ตอนนี้มันกําลังจะตายแล้วนะ” พอเราคิดมันก็ท้อแท้ไง

สักพักหนึ่งปัญญามันกลับมาเลย “อ้าว! คนเราก็กินมาตั้งแต่เกิด เราอดอาหารเพื่อจะสู้กับกิเลส แค่นี้จะสู้ไม่ได้หรือไง ถ้ากินแล้ว กินแล้วให้มันอยู่ใต้กิเลสนั้นใช่ไหม” นี่พอมันพลิกมา กําลังมันก็ฟื้น กําลังใจก็ฟื้นไง พอกําลังใจฟื้นมา เดินปลิวเลย ไปบิณฑบาตมาฉันได้

แต่ถ้ากําลังใจมันไม่มานะ มันเดินไม่ไหว นั่งลงแล้วคอตกนะ “โฮ้! จะเป็นจะตายแล้วนะเนี่ย” แล้วพอปัญญามันพลิกกลับ “เราก็เคยกินมาตั้งแต่เด็ก เกิดมาก็กินอาหารมาตลอด แล้วมาอดอาหารเพื่อสู้กิเลส มันเป็นความเพียรของเรา มันจะเสียหายไปตรงไหน” พอมันพลิกกลับมา มันไปได้เลย

นี่ก็เหมือนกัน เวลาถ้ามันคิด ถ้าเราชกมันไม่โดน มันหลบมันหลีก เราพิจารณา นี่เป็นแง่มุมของกิเลสมันปั่นหัว พอมันปั่นหัวมา เราก็ไม่มีทางจะสู้กับมัน นี่ข้อที่ ๔.

“๕. ที่ผมทําสมาธิสั้นๆ แล้วกระโดดขึ้นเวทีไปต่อยแย็บ อันนี้สมควรทําหรือไม่”

เราทําสมาธิ ทําให้มันสุขมันมีความสงบระงับ ถ้าสงบระงับ เราค่อยฝึกหัดไปพิจารณา ถ้าพิจารณา ถ้ากําลังของสมาธิได้ เวลาพิจารณามันจะถอดมันจะถอน พิจารณาไปแล้วมันจะเกิดปัญญา กิเลสมันจะหลบมันจะหลีก นั่นน่ะคือสมาธิมันใช้ได้

แต่ถ้าพอสมาธิมันสั้น สมาธิมันไม่มีกําลัง พอขึ้นไปแล้ว พิจารณาอะไรก็ไปไม่ได้หรอก พิจารณาอะไรไปไม่ได้ เหมือนเรามีเงินทุนที่น้อย เราจะไปใช้จ่ายที่ฟุ่มเฟือย เราไม่พอใช้หรอก แต่ถ้าเรามีเงินทุนเรามาก สายป่านเรายาว เราจะใช้จ่ายได้สะดวกสบายมาก

เราก็กลับมาที่สัมมาสมาธินี่ ถ้าสมาธิ เขาทําสมาธิสั้นๆ คําถามก็ฟ้องในตัวว่าทําสมาธิสั้นๆ แสดงว่าเราไม่เอาไหน ทําสมาธิสั้นๆ แต่ไม่ได้กําลังสมาธิ มันก็ไม่ควรจะพิจารณา ถ้าทําสมาธิสั้นๆ แล้วได้สมาธิไง

เพราะคําว่า “ทําสมาธิสั้นๆ ทําสมาธิยาวๆ” มันอยู่ที่ปัญญาของคน มันอยู่ที่วาสนาของคน บางคนทําสั้นๆ แต่สมาธิมันก็มั่นคง บางคนทําซะยาวแสนยาวแต่ไม่ได้สมาธิ มันอยู่ที่ว่าทําสั้นหรือทํายาวก็แล้วแต่ ได้สมาธิหรือไม่ได้สมาธิ

ถ้าได้สมาธิแล้ว ได้สมาธิมันสดชื่น ได้สมาธิแล้วมันจะมีความว่องไว ได้สมาธิแล้วมันมีความฉลาดแพรวพราว พอไปใช้ปัญญา ปัญญามันจะพลิกแพลง โอ๋ย! สุดยอดๆ

ถ้าไม่มีสมาธินะ หลับใน คนตกภวังค์ แล้วก็คิดเก่งนะ เดี๋ยวกูจะไปถึงปลายทาง มันหลับอยู่นะ มันบอกว่าเดี๋ยวจะเป็นเศรษฐี ไอ้พวกนั้นน่ะ

ฉะนั้น สมาธิสําคัญตรงนี้ไง ถ้าไม่มีสมาธิ ไม่มีสมาธิทําสิ่งใดเป็นโลกียปัญญา ปัญญาของโลก เป็นตรรกะ เป็นจินตนาการของโลก

ถ้ามีสมาธิ มันจะเป็นธรรม เป็นธรรมหมายถึงเป็นมรรค เป็นมรรคมันจะเป็นภาวนามยปัญญา แล้วปัญญามันจะเกิดประโยชน์ไง

ฉะนั้นบอกว่า “ถ้าผมทําสมาธิสั้นๆ แล้วกระโดดขึ้นไปต่อยแย็บ อันนี้สมควรทําหรือไม่”

ทําสมาธิสั้น สมาธิยาว เราต้องทําของเรา เพราะสมาธิสั้น สมาธิยาว มันเป็นบางครั้งบางคราวว่า สั้นก็ได้สมาธิ ยาวก็ได้สมาธิ ถ้าสั้นก็ไม่ได้สมาธิ ยาวก็ไม่ได้สมาธิ ก็ไม่ควรพิจารณาอะไรเลย ก็ควรทําสมาธิก่อน

ถ้ามันทําสมาธิสั้นก็ได้สมาธิ ยาวก็ได้สมาธิ สมควรที่จะภาวนา สมควรที่จะใช้ปัญญา ปัญญามันต้องเกิดจากสัมมาสมาธิแล้วใช้ปัญญา นั้นจะได้ประโยชน์ ประโยชน์อย่างไร ประโยชน์อย่างที่ประสบการณ์ของเขาที่ทํามานี่ไง นี่มันเป็นประโยชน์อย่างนี้ไง

ฉะนั้น ถ้าทําสมาธิสั้น สมาธิยาว ต้องได้สมาธิ

ได้สมาธิเพราะเรารู้ว่าสดชื่น เรารู้ว่าเราเองสมบูรณ์ เราทําได้ แต่ถ้าเราง่วงเหงาหาวนอน เราเพลีย เราเหนื่อยหน่าย อย่างนี้ใช้ปัญญาไม่ได้ ไม่ควรใช้เลย

ฉะนั้น เวลาเขาสรุปไง สรุปว่า “กว่าจะเข้าใจการเตรียมตัวขึ้นเวที ผมก็ว่ายาก พอได้ขึ้นไปชก ผมเหมือนมวยข้างถนนชกกับแชมป์โอลิมปิกเลย”

เห็นไหม กว่าจะว่าการเตรียมตัวขึ้นเวทีมันก็แสนยาก เวลาขึ้นบนเวทีแล้วมันยิ่งยากกว่า สมถกรรมฐาน มันก็ว่ายากแล้วแหละ วิปัสสนากรรมฐาน หลวงตาท่านสอนอย่างนี้ไง สมถกรรมฐาน เราทําสมาธิเหมือนนํ้าล้นแก้ว มันก็แค่ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ สมาธิก็คือสมาธิ

แต่ถ้าพอขั้นของปัญญา หลวงตาท่านบอกว่า ขั้นของปัญญาไม่มีขอบเขต พิจารณาไปสามโลกธาตุ จิตดวงนี้เคยเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ มันมีความผูกพันไปทั้งหมด แล้วสติปัญญามันต้องไปถอดไปถอนไปทําลาย การทําลายอันนั้น นี่ขั้นของปัญญา ขั้นของปัญญามันจะกว้างขวาง มันจะไปลึกลับกว่านั้นอีกเยอะมากเลย

ฉะนั้นว่า “กว่าจะทําสมาธิ กว่าจะกระโดดขึ้นเวทีก็แสนยาก ขึ้นชกมันยังยากกว่า”

นี่สมถกรรมฐาน วิปัสสนากรรมฐาน มันจะไปด้วยกันไง นี่กรรมฐาน กรรมฐานเขาทําอย่างนี้ ถ้าทําอย่างนี้มันถึงเป็นประโยชน์ไง เป็นประโยชน์

มันอยู่ที่คําถาม คําถามมันเหมือนกับคนที่ปฏิบัติแล้วมีประสบการณ์พูดมามันเข้าทาง มันเข้าทางหมายถึงว่ามันมีเหตุมีผล แต่ถ้าเป็นการจํามา เป็นการศึกษามา เป็นอ่านหนังสือสงสัยมาถามนะ จืดชืด

แต่นี่เขาทําไปแล้ว คําพูดของเขามันฟ้องหมดน่ะ ไม่ได้สมาธิก็อย่างหนึ่ง ได้สมาธิก็อย่างหนึ่ง ทั้งๆ ที่ได้สมาธิยังไม่รู้จักนะ ไม่รู้จักตรงไหน ตรงที่ว่า “ผมไม่มั่นใจว่าทําไมต้องทําสมาธิก่อนค่อยใช้ปัญญา”

นี่ขนาดทําอยู่มันยังไม่รู้เลยมันทําแล้วมันมั่นใจไม่มั่นใจ แต่เพราะมันมั่นใจหรือไม่มั่นใจ แต่เหตุผลที่อธิบาย เหตุผลที่คุยมันมีเนื้อหาสาระ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ มันมีเหตุมีผลไง มันถึงได้ตอบปัญหาวันนี้ เอวัง

มันไม่เหนือกรรมหรอก
มันเป็นเวรเป็นกรรมของคน
ถ้าเวรกรรมของคน ในปัจจุบันนี้เราเกิดมาเป็นมนุษย์
เกิดมาพบพระพุทธศาสนา
เราก็ปรึกษาหารือกัน
เราพยายามช่วยเหลือเจือจานกันให้สุดความสามารถของเรา
แล้วพ้นจากนั้นให้เป็นเรื่องผลของกรรม

๓

ไม่เหนือกรรม

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “เด็กเบื่อโลก”

กราบนมัสการหลวงพ่อผู้มีพระคุณเหมือนพ่อแม่ ลูกไม่รู้จะหันหน้าไปปรึกษาใคร เพราะมีตัวคนเดียว ญาติพี่น้องไม่มี ลูกสาวอายุ ๑๖ ปี พ่อเสียแล้วค่ะ เขาสนิทกับพ่อเขามาก เขาเป็นเด็กที่ตั้งใจเรียนอยากเป็นหมอ เขาเริ่มเบื่อคน บอกว่าเรียนไปก็จบทํางานแก่งแย่งกัน ไม่ใช่ความสุขที่แท้จริง อยากลาออกจากโรงเรียนไปศึกษาธรรมะ ไม่อยากกลับไปเรียน

ลูกต้องทํางาน บางทีไม่มีเวลาให้เขา เขาบอกว่าวางแผนอ่านหนังสือก็ไม่ค่อยทัน เวลาปีกว่าก่อนสอบเข้าเหมือนไม่พอ

ลูกกราบขอหลวงพ่อสอนเพื่อให้ลูกสาวด้วยเถอะค่ะ เพราะเขาเคารพและเชื่อฟังหลวงพ่อแบบไม่มีข้อสงสัย กราบขอบพระคุณหลวงพ่ออย่างสูง

ตอบ : ไอ้นี่มันพูดถึงปัญหาในครอบครัวเนาะ ถ้าพูดถึงปัญหาในครอบครัว มีลูกสาวอยู่คนเดียว พ่อเขาเพิ่งเสียไป ถ้าพ่อเขาเสียไปแล้ว เขาเชื่อฟัง เขารักพ่อเขามาก เขาสนิทกับพ่อเขามาก เวลาเขาอยู่ อยู่กับแม่ ถ้าอยู่กับแม่ขึ้นมา นี่ด้วยความผูกพัน เวลาเขาพลัดพรากจากสิ่งที่เขารัก สิ่งที่เขาเหลือแล้วมันไม่เหมือนกับที่ใจเขาปรารถนา ทีนี้ไม่เหมือนที่ใจปรารถนา มันก็เป็นความจริงนั่นน่ะ มันเป็นข้อเท็จจริง ถ้าข้อเท็จจริง เห็นไหม เพราะเราเกิดมามีพ่อมีแม่ ถ้ามันขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่งไป ลูกเลี้ยงเดี่ยว

ลูกเลี้ยงเดี่ยว แต่ลูกเลี้ยงเดี่ยวแล้ว เราก็ดูแลรักษาของเราไป ถ้าการดูแลรักษาของเราไป ในเมื่อเด็กมันเบื่อโลก เบื่อโลก มันเป็นความไร้เดียงสาไง จะเบื่อโลก จะเผชิญกับความจริง จะไม่เข้มแข็ง แต่ชีวิตมันต้องเป็นชีวิต ชีวิตมันต้องดําเนินสืบไปไง ถ้าชีวิตต้องดําเนินสืบไป เราก็ดูแล เราดูแลของเรา เราดูแลของเรา

เพราะว่าในปัจจุบันนี้มันเป็นโอกาสในการศึกษานะ เวลามันโตขึ้นไปแล้ว ถ้าขาดการศึกษาไปแล้ว เราจะดํารงชีพอย่างไร ถ้าดํารงชีพของเรา ในเมื่อเราเป็นผู้ใหญ่ เราเป็นแม่ แต่มันก็น่าเห็นใจ แม่เลี้ยงเดี่ยว เราต้องทํางานของเรา แล้วเสร็จแล้วถ้ามันขาดความอบอุ่น เด็กมันขาดความอบอุ่น ขาดสิ่งใด เราแสดงความจริงใจต่อเขา เราแสดงความจริงใจต่อเขา ความผูกพันต่อเขา นี่ถ้ามันเป็นไปตามข้อเท็จจริงได้แค่นี้ไง ถ้าตามข้อเท็จจริงได้แค่นี้

นี่เขาว่า “เด็กเบื่อโลก” สิ่งที่เด็กมันเบื่อโลก ทีนี้เราเป็นผู้ปกครอง ในเมื่อผู้ปกครอง เราไม่รู้จะหันหน้าไปปรึกษาใคร เพราะคําถามนะ เพราะมีตัวคนเดียว ไม่มีญาติพี่น้อง

มีตัวคนเดียว แถมเวลาสามีก็เสียไป แล้วยังมีลูกสาวอีกหนึ่งคน แล้วต้องรับผิดชอบ ชีวิตเรา เราก็ทุกข์ยากอยู่แล้ว ในเมื่อเสาหลักในครอบครัวจากไป เราเองเราก็ว้าเหว่ ถ้าเราว้าเหว่อยู่แล้ว เราจะต้องทําจิตให้เราเข้มแข็งให้เป็นเสาหลักให้ได้ ให้ลูกมั่นใจในตัวเราไง ถ้าให้ลูกมั่นใจในตัวเราแล้วเราจะแก้ไขของเราไป ถ้าแก้ของเราไป

สิ่งนี้มันเป็นผลของวัฏฏะ คําว่า “มันเป็นผลของวัฏฏะ” มันเป็นเวรเป็นกรรมมา ถ้าเป็นเวรเป็นกรรมมา มันไม่มีใครเหนือกรรมไง ไม่มีใครเหนือกรรมหรอก

ฉะนั้น ไม่มีใครเหนือกรรม สิ่งที่มันมีกรรมอยู่แล้ว กรรมในปัจจุบันนี้ กรรมในปัจจุบันนี้มันมาจากไหน มันมาจากอดีต จากอดีตมาเป็นปัจจุบัน แล้วถ้าปัจจุบันรักษาไม่ดีมันจะไปอนาคต ถ้าไปอนาคต ตอนนี้ที่มันเป็นปัจจุบันนี้เราจะแก้ไข เราแก้ไขที่ปัจจุบันนี้ไง

ตอนนี้ลูกสาวของเรากําลังศึกษา กําลังเตรียมตัวจะเข้าเรียนหมอไง ถ้าจะเรียนหมอของเรา เราก็ให้ความอบอุ่น ให้ความอบอุ่นจนสุดความสามารถของเราที่จะให้ได้มากน้อยแค่ไหน อย่าให้เวลาผ่านไปแล้วมาเสียใจภายหลังไงว่า ตอนนั้นเรามีโอกาส แต่เราคิดไม่ถึง เราทําไม่ได้ แล้วทบทวนแล้วจะเสียใจภายหลังไง

แต่ตอนในปัจจุบันนี้เราทุ่มเทของเราให้เต็มที่ เราทุ่มเทเพราะอะไร เพราะมันเป็นสายเลือดของเราไง ถ้ามันเป็นสายเลือดของเรา

จะบอกว่า “โอ้โฮ! ดิฉันไม่ไหวแล้วค่ะ ดิฉันตัวเองก็ทุกข์พอแรงอยู่แล้ว แล้วยังต้องไปปลดเปลื้องความทุกข์ของลูกอีก นี่มันสองชั้นสามชั้น”

นั่นเป็นความคิดของเราเหมือนกัน ความคิดของลูกก็เป็นความคิดอย่างนี้ ความคิดของลูกก็เป็นความคิดที่มันจนตรอก คําว่า “จนตรอก” นะ เด็กมันมีความคิดได้แค่นี้ไง ว่าจนตรอก แต่ความคิดของคนมันไม่จนตรอก ความจนตรอกคือสถานะทางความเป็นจริง สถานะของเด็ก เพราะเด็กมันต้องหาเลี้ยงชีพอย่างไร เด็กก็ต้องอาศัยความเป็นอยู่ดูแลของพ่อแม่

คําว่า “จนตรอก” จนตรอกคือว่า ในเมื่อมันยังเป็นเด็กอยู่ ยังไม่เติบโตจนจะเลี้ยงชีพด้วยตัวเอง นี่คําว่า “จนตรอก” แต่ความคิดมันไม่จนตรอก ความคิดมันคิดได้ร้อยแปด ความคิดมันคิดทิ่มแทงตัวเองก็ได้ “ทําไมชีวิตเราเป็นแบบนี้ ทําไมพ่อต้องจากเราไป” ทั้งๆ ที่พ่อจากไปจริงๆ นั่นแหละ

“ทําไมพ่อต้องจากเราไป ทําไมแม่ไม่เอาใจเรา” นี่ความคิดมันไม่จนตรอกหรอก ความคิดมันยิ่งคิดไปมันยิ่งรุนแรงไป เห็นไหม ฉะนั้น นั่นเป็นความคิดของเด็ก

แต่ถ้าเป็นความคิดของเรา เราเองเราก็มีทุกข์ของเราเหมือนกัน ดูสิ สามีจากไปมันก็มีความทุกข์อยู่แล้ว แล้วยังทิ้งภาระความรับผิดชอบไว้ให้เรา นี่คําว่า “ทิ้งภาระ” แสดงว่าคนตายทิ้งภาระให้เราสิ

ไม่ใช่ คนตายเขาถึงเวลาแล้วเขาต้องพลัดพรากไปเป็นเรื่องธรรมดา นี่มันเป็นเรื่องธรรมดานะ การเกิดและการตายนี้เป็นเรื่องธรรมดานะ แต่มันไม่ธรรมดาเพราะมันผูกพันกับเราไง มันผูกพันกับเรา เราถึงไม่ธรรมดาไง

คนรอบข้างตายอยู่น่ะ คนทั้งประเทศตายอยู่ตลอดเวลา แต่เราเองเราก็รับรู้ได้ แต่เวลาคนรอบข้างเราตาย โอ๋ย! เราสะเทือนใจมาก

นี่ก็เหมือนกัน ในเมื่อเสาหลักนี้มันจากไป เราก็มีความทุกข์ เราก็มีความผูกพันเป็นเรื่องธรรมดาอยู่แล้ว ฉะนั้น เรายังต้องทําความเข้มแข็งขึ้นมาเพื่อเป็นเสาหลักให้กับลูก ให้ลูกมั่นใจในตัวเรา

เราจะบอกว่า ผลของวัฏฏะ การเกิดและการตายเป็นเรื่องธรรมดา เป็นเรื่องธรรมดา ถ้าเราธรรมดาได้ ชีวิตที่อบอุ่น ชีวิตที่มันมีความสุขนั้นได้ผ่านไปแล้ว ในปัจจุบันนี้ชีวิตของเราต้องเผชิญกับความจริง ถ้าชีวิตนี้เผชิญกับความจริง เราจะรักษาหัวใจเราได้อย่างไร ถ้ารักษาหัวใจนะ เพราะอะไร

เพราะเขาบอกเขาทํางานอยู่คนเดียว แล้วไม่มีเวลาให้ลูก แล้วลูกก็เบื่อโลกอีกใช่ไหม เลยเป็นความทุกข์ซ้อนเข้าไปอีกไง ลูกเบื่อโลกเพราะอะไร เพราะเวลาคนมันจนตรอกแล้ว เวลาทํางานแล้ว จบแล้วก็ต้องไปแก่งแย่งแข่งขัน แล้วบอกว่าลูกจะไม่ยอมเรียนหนังสือ จะกลับมาปฏิบัติธรรม

ปฏิบัติจริงหรือเปล่า เวลาตอนนี้มันคิดได้ เพราะความคิดนี้มันจนตรอกอย่างนี้น่ะสิ อายุ ๑๖ ปี ๑๖ ปีมาอยู่วัด อยู่วัดแล้วโตขึ้นมาแล้วมันจะมาศึกษาธรรมะ แล้วพอโตขึ้นมาแล้ว บอกพอเบื่อวัดขึ้นมาก็จะออกไปสู่สังคม ออกไปสังคมคราวนี้ไม่มีความรู้ จะทําอะไรล่ะ ก็ไปทํากรรมกรก่อสร้างไง

ตอนนี้มีการศึกษา เราทําตรงนี้เราก่อน คุยกันด้วยเหตุด้วยผล ไอ้ศึกษาธรรมะ ธรรมะเราเรียนไป ถ้ามีเวลานะ เวลาถ้าเรียนหนังสือด้วย ถ้าเวลามันอ่านหนังสือไม่เข้าใจ เราก็มาหัดภาวนาของเรา มาพุทโธของเรา มาผ่อนคลายของเรา แล้วการศึกษานั้นมันก็จะสะดวกมากขึ้น ไอ้จะปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวันน่ะปฏิบัติได้

แต่นี่ไม่อย่างนั้นน่ะ เราฟังมา “ปฏิบัติธรรมในชีวิตประจําวัน”

ชีวิตประจําวันมันมีคุณค่าแค่ไหน ชีวิตประจําวันมันเป็นเรื่องผลของวัฏฏะ มันเป็นเรื่องความจริงอยู่แล้ว เพราะคนเกิดมาต้องมีออกซิเจน คนเกิดมาต้องมีอาหาร นี่ในชีวิตประจําวัน แต่หัวใจมันทุกข์มันยาก

ถ้าปฏิบัติธรรมต้องเหนือชีวิตประจําวันนู่นน่ะ แต่เขาอาศัยชีวิตประจําวันปฏิบัติธรรม เพราะว่าชีวิตมันต้องหายใจเข้าออก มันต้องสืบต่ออยู่แล้ว พอสืบต่ออยู่แล้ว เราก็ดูแลรักษาไป เราจะบอกว่า ธรรมะมันเหนือกว่านั้นอีก

ไม่ต้องไปห่วงว่าปฏิบัติธรรมแล้วต้องสละทุกอย่างเลย แล้วก็ต้องมาปฏิบัติธรรม

ต้องเป็นอย่างนั้นเลยหรือ ถ้าจะเป็นอย่างนั้นเลย คนที่เขามีความมุ่งมั่น คนที่เขาใฝ่ความเป็นจริงอยู่แล้ว ถ้ามุ่งมั่นใฝ่ความเป็นจริงอยู่แล้ว ถ้ามันจริงจังแล้วทิ้งเลย พอทิ้งไปแล้วมาอยู่วัด มาอยู่วัดอยู่วา บริษัท ๔ อุบาสก อุบาสิกา เขาจะส่งเสริมเยอะแยะไป ขอให้จริงเถอะ ถ้าที่ไหนจริงเขาส่งเสริมทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าเขาส่งเสริมแล้ว สิ่งที่ส่งเสริมเขาหวังบุญกุศลจากเรา แล้วเราจะจริงหรือเปล่า ถ้าเราจริงหรือเปล่า มันไม่ต้องไปห่วงหน้าพะวงหลัง ถ้ามันจะเป็นความจริงถึงตอนนั้น

แต่ตอนนี้มันยังไม่จริง ตอนนี้เตรียมตัวจะศึกษา จะท่องหนังสือ จะสอบเรียนหมอ ตอนนี้จะสอบเรียนหมอก็กลับมาจริงที่นี่ ถ้าคนจริงทําอะไรมันก็จริง ถ้าทําไม่จริงนะ แต่เราอย่าไปกดดัน

เวลาเด็กๆ พ่อแม่ปรารถนาอยากให้เรียนหมอ พ่อแม่ปรารถนาอย่างนั้น ไปกดดันจนเป็นความทุกข์นะ ไปกดดันกันจนเป็นปมขึ้นมา

เราไม่ต้องไปกดดัน เรียนหมอก็ได้ จะเรียนวิชาใดก็ได้ ขออย่างเดียวขอให้ลูกเรามีความสุข ขอให้ลูกของเราไม่มีความกดดัน จะเรียนอะไรก็ได้ ถ้าสอบหมอได้ก็โอเค ถ้าสอบหมอไม่ได้ เรียนรามคําแหงก็ได้ โธ่! เรียนที่ไหนก็ได้ อย่างน้อยเรียนให้มันมีความรู้ไว้ก่อน แล้วถ้าจะปฏิบัติธรรมแล้วค่อยมาปฏิบัติ ถ้าปฏิบัติธรรมนะ เอาปัจจุบันนี้ให้แจ่มแจ้ง เอาปัจจุบันให้ดีนะ ถ้าเอาปัจจุบันนี้ นี่เราพูดถึงว่าในมุมมองของเรานะ

แต่เราจะบอกว่า มันไม่มีสิ่งใดเหนือกรรมของคนหรอก ไม่มีสิ่งใดนะ อจินไตย ๔ พุทธวิสัยคือปัญญาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธวิสัย ไม่มีใครจะคาดการณ์คาดหมายได้เลยในภูมิรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

สอง เรื่องโลก โลกนี้เป็นอจินไตย มันจะมีของมันอยู่อย่างนี้ไม่สิ้นสุดจะเมื่อไหร่

เรื่องของฌาน เรื่องของฌาน เรื่องของความว่าง ความว่างระดับของมันเป็นอจินไตยเลยล่ะ แต่เวลาครูบาอาจารย์ของเราท่านประพฤติปฏิบัติ อริยสัจ โสดาปัตติมรรค สกิทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค ความละเอียดรอบคอบมากน้อยแค่ไหน สัมมาสมาธิมากน้อยแค่ไหน นั่นน่ะมันมีระดับของมัน แต่ถ้ามันเป็นโดยทั่วไปมันเป็นอจินไตย

แล้วก็เรื่องกรรม กรรมนี้เป็นอจินไตย ซับซ้อน ซับซ้อนมาไม่รู้ขนาดไหน ๔ อสงไขย ๘ อสงไขย ๑๖ อสงไขย มันซับซ้อนมาขนาดนั้น แล้วเวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เวรกรรมภพใดชาติใดขึ้นมามันทําให้เรามาประสบพบเห็นกัน

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะบอกไว้เลย เราเป็นญาติกันโดยธรรม เราเป็นญาติกันโดยธรรมเพราะเราเป็นมนุษย์เหมือนกัน เราต้องการอากาศหายใจเหมือนกัน เราต้องการอาหารเหมือนกัน นี่เราเป็นญาติกันโดยธรรม มีปากมีท้องเหมือนกัน เราเป็นญาติกันโดยธรรม คนที่เกิดมาพบกันมันต้องมีเวรมีกรรมต่อกันไม่ชาติใดก็ชาติหนึ่ง ไม่อย่างนั้นมันจะไม่ได้มาสัมผัสกัน

ฉะนั้น เวลาสิ่งที่เกิดขึ้นมา สิ่งที่ว่าบอกว่ามันจะไม่เหนือกรรมไง คําว่า “ไม่เหนือกรรม” กรรมดี กรรมชั่ว ถ้ากรรมดี กรรมชั่ว สิ่งที่เราจะดูแลรักษา เราจะปลอบประโลม เราจะรักษาเขา เรารักษาอย่างนี้ ถ้ารักษาอย่างนี้นะ

ถ้าทําได้จริง ทําได้จริงมันก็เป็นกรรมดี กรรมดีขึ้นมา ทุกอย่างก็เข้าร่องเข้ารอยไง เข้าร่องเข้ารอย เข้าสู่ความสมหวัง ถ้าเข้าสู่ความสมหวัง นั่นคือกรรมดี เห็นไหม เราไม่เหนือกรรม แต่การกระทําของเราในปัจจุบันนี้เราสร้างกรรมดี ทําคุณงามความดี

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนอย่างนี้ “เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร”

ไม่ต้องไปจองเวรจองกรรมใครทั้งสิ้น ผู้ที่เสียชีวิตไปแล้วนั่นก็หมดเวรหมดกรรมของเขา แต่เขา จิตใจนี้มันยังเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เขาต้องไปเกิดต่อไป

ไอ้ของเรามีหน้าที่รับผิดชอบอยู่ในปัจจุบันนี้ ในเมื่อลูกสาวอยู่ในการคุ้มครองดูแลของเรา เลือดเนื้อเชื้อไขของเรา เราก็ดูแลเขา เราดูแลเขาไป

แต่ถ้ามันเป็นปัญหา ปัญหาที่ว่าเขาเบื่อใช่ไหม เขาจะไม่ยอมศึกษา เขาจะไม่ยอมเรียน เราก็ค่อยๆ คุยกัน ค่อยๆ บอกด้วยเหตุด้วยผล ถ้าด้วยเหตุด้วยผล ถ้าเป็นกรรมดี กรรมดี ผลของกรรม ทําดีต้องได้ดี ถ้ามันมีคุณงามความดี มันก็จะสมความปรารถนา สมประโยชน์ทุกๆ ฝ่าย

แต่ถ้ามันมีสิ่งใดที่ไม่สมความปรารถนา มีสิ่งใดที่มันขัดแย้ง นี่เราจะบอกว่าเป็นผลของกรรม มันเป็นมุมมอง เป็นทัศนคติไง พันธุกรรมของจิตๆ ไง จริตนิสัยมันเป็นอย่างนั้นไง ถ้าจริตนิสัยอย่างนั้นน่ะ เราพยายามดัดแปลงแก้ไขแล้วไง ถ้าดัดแปลงแก้ไขแล้ว

ถ้าเราดัดแปลงแก้ไขแล้วถ้ามันไม่สมความปรารถนา ไม่สมดังเจตนาของเราก็สาธุ เราได้ทําแล้ว พอได้ทําแล้วมันก็คิดว่าเราไม่ได้ทอดธุระไง แต่ถ้าวันไหนถ้าเราไม่ได้ทําสิ่งใด หรือเราทอดธุระ หรือเราทําไม่รอบคอบ เวลาผ่านไปแล้วเราก็มานั่งเสียใจทีหลังไง ถ้าเสียใจทีหลัง อันนั้นมันเป็นสองชั้นน่ะ

๑. เราไม่ได้ทํา

๒. ยังเสียใจโอกาสที่มันผ่านไป

แต่ถ้าเราทําแล้ว ถ้ามันสมความปรารถนา มันก็เป็นกรรมของสัตว์ สัตว์ทําคุณงามความดีมันก็ดีของมัน ถ้าสัตว์ที่มันขาดตกบกพร่อง มันก็เป็นเรื่องกรรมของสัตว์ ทีนี้กรรมของสัตว์ใช่ไหม มันเป็นเรื่องเฉพาะตัวบุคคล มันเป็นจริตนิสัย มันเป็นเฉพาะตัวบุคคล แต่เวลามาเกิดนี่ไง

เวลามาเกิด ผลของวัฏฏะเรามาเกิดเป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูกกัน โดยเวรโดยกรรมในหัวใจของเขาก็เป็นเรื่องหนึ่ง แต่เวลามาเกิดความผูกพันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งใช่ไหม ความผูกพันระหว่างครอบครัวนี่เป็นเรื่องหนึ่ง นี่ความผูกพันครอบครัว แต่เรื่องเวรเรื่องกรรมในใจเป็นเรื่องหนึ่ง แล้วถ้ามันมีบุญกุศลของมันสามารถน้อมนํา สามารถคอนโทรลให้มันเข้าใจกันได้ สุดยอด แต่ถ้ามันเข้าใจกันไม่ได้มันก็กรรมของสัตว์

นี่ก็เหมือนกัน ถ้ามันเป็นไปได้นะ เราจะบอกว่า เขาบอกว่าให้หลวงพ่อช่วยไง ช่วยว่า น้อมนําให้ลูกหมั่นเพียร ให้มีการศึกษา เพราะเขาเชื่อ เขาเชื่อไง

เพราะว่าเราก็ไม่รู้ว่าคนไหนเหมือนกัน แต่ในเมื่อมันเป็นสัตว์โลกด้วยกัน สพฺเพ สตฺตา สัตว์ทั้งหลายเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตายด้วยกันทั้งหมดทั้งสิ้น ก็มีความปรารถนาให้ทุกๆ สัตว์โลกให้มีความสุขความสมความปรารถนาทั้งนั้นแหละ

ฉะนั้น เวลาที่มันมีปัญหาในครอบครัว ปัญหาของเขา เขาเขียนมาถามปัญหาไง แล้วให้ช่วยแนะนํา

ถ้าช่วยแนะนํา เราจะบอกว่า แนะนําให้เขาทําตัวเขาก่อน คือเราต้องรักษาใจเราก่อน หนึ่ง คืออย่าให้จิตใจเรามันทุกข์ร้อน มันฟุ้งซ่าน เพราะจิตใจเรามันทุกข์ร้อน อันนี้มันจะไปแสดงออกกับลูก

ถ้าเราพยายามทําของเรา เราทําของเรา รักษาหัวใจของเรา เราก็ทําดีที่สุดอยู่แล้ว แล้วพยายามตั้งสติไว้ อย่าใช้อารมณ์ อย่าใช้อารมณ์ อย่าใช้ความรุนแรงให้มันกระทบกระเทือนเขา คุยกันเจรจากันด้วยสิ่งดี

แล้วเขาบอกว่าให้หลวงพ่อช่วยแนะนํา

หลวงพ่อช่วยแนะนํา ก็หลวงพ่อแนะนํานี่ไง ถ้าแนะนําไปแล้ว ภาษาเรา เรื่องของครอบครัว เรื่องของสังคมนี่นะ ถ้าเป็นความทุกข์ความยาก พระช่วยเหลือเจือจานได้ แต่ถ้าเรื่องบางอย่าง พระมีขอบเขตเหมือนกัน ทําไม่ได้อย่างนั้นทั้งหมด

ฉะนั้น เวลาเป็นพระ ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูดถึงว่า สังคมไหนก็แล้วแต่สร้างบ้านสร้างเรือนขึ้นมาเขาจะมีวัดมีวาของเขา มีวัดมีวาเพื่อเป็นที่ทําบุญกุศลของเขา เพื่อเป็นที่ทํากิจกรรมของเขา นี่เพื่อประโยชน์กับสังคมนั้น

นี่ก็เหมือนกัน เราจะบอกว่า ไม่ใช่ปฏิเสธว่าพระจะทําอะไรไม่ได้ พระนี่ช่วยได้ แต่เวลาพระ พระมันต้องมีวุฒิภาวะไง แล้วช่วยเรื่องอะไร เรื่องนั้นเป็นเรื่องของรัฐบาล เรื่องนั้นเป็นเรื่องของโลก แต่ถ้าเป็นเรื่องพระที่เขาจะสร้างสมบารมีของเขา เขาทําอย่างนั้น

แต่ถ้าพูดถึงครูบาอาจารย์ของเรา หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านพยายามของท่านไง ต้องพระเอาตัวรอดให้ได้ก่อน

ดูสิ เวลาหลวงตาท่านพูด พระต้องเป็นผู้ทรงศีลทรงธรรม ถ้าพระทรงธรรมไม่ได้ ธรรมในหัวใจไง ถ้าธรรมในหัวใจ เข้าใจธรรมในหัวใจแล้ว มันก็จะเข้าใจความคิดของเราไง

ความคิดของเรา สิ่งที่เกิดขึ้น เพราะเกิดดับๆ ถ้าเราไม่เข้าใจเรื่องกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจของเรา แล้วโยมก็เป็นอย่างนี้ทั้งนั้นน่ะ ทุกดวงใจว้าเหว่ ทุกดวงใจมีความทุกข์ทั้งนั้น ไม่มีดวงใจดวงไหนเลยที่ไม่มีความทุกข์ฝังอยู่ในหัวใจ มีทั้งนั้น

ถ้าเวลามีทั้งนั้นขึ้นมา ในเมื่อมันเกิดในใจของเรา เราฝึกหัด เราประพฤติปฏิบัติให้เห็นในใจของเรา นี่ไง ถ้ามันเป็นศาสนทายาทเป็นธรรมตามความเป็นจริง มันต้องเป็นแบบนี้ ถ้าเป็นแบบนี้ เขาจะหลีกเร้น เขาพยายามจะประพฤติปฏิบัติ เขาพยายามจะปฏิบัติให้มันเกิดในหัวใจไง ฉะนั้น ถ้ามันเป็นในหัวใจ สิ่งนี้มันก็เป็นวิหารธรรม ถ้าเป็นวิหารธรรมแล้วมันก็จะเป็นประโยชน์แล้ว ถ้าเป็นประโยชน์ มันก็ประโยชน์กลับมาที่นี่ไง

นี่พูดถึงว่า มันไม่เหนือกรรมไง จะบอกว่า ถ้าทําคุณงามความดี มันก็เป็นความดีทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้ามันเป็นความดีแล้ว ทําดีทําไมมันเป็นอย่างนี้ล่ะ เราก็ทําความดีมาหมด ทําไมลูกเรามันมี

นั่นมีส่วนหนึ่ง มันเป็นจริตนิสัยของเขาส่วนหนึ่ง แต่ด้วยเหตุด้วยผลนะ ถ้ามันส่วนหนึ่ง ถ้าเราน้อมนําได้มันก็เป็นประโยชน์ เป็นประโยชน์ หมายความว่า ชักนําให้เขาไปในทางที่ถูกต้อง

แล้วธรรมดาพ่อแม่ สิ่งที่พอใจที่สุดคือลูกของเรามีความรู้ ลูกของเรามีที่ยืนในสังคม แค่นี้พ่อแม่พอใจแล้ว พ่อแม่พอใจคือว่าให้ลูกอยู่ได้ด้วยความเป็นสุขพอ

ฉะนั้น ถ้าลูกเราอยู่ได้แล้ว ถ้าเขาทําอะไรประสบความสําเร็จ นั่นคือความสามารถส่วนตัวของเขา ถ้าความสามารถส่วนตัวของเขา เขาทําอย่างนั้นได้ เรายิ่งภูมิใจใหญ่ นี่พูดถึงพ่อแม่นะ

แต่เด็ก เด็กไม่เข้าใจหรอก เพราะเขาบอกว่าลูกสาวอายุ ๑๖

อายุ ๑๖ นี่กําลังรุนแรงเลยล่ะ กําลังของความคิด ฉะนั้น ถ้ามันดูแลได้ ดูแลได้ก็ดูแลได้

ทีนี้ทําไมพระไปยุ่งเรื่องของโลก

เพราะเขาเขียนว่าเขาไม่รู้ว่าจะหันหน้าไปปรึกษาใคร เพราะมีอยู่คนเดียว ญาติพี่น้องไม่มี เขามีอยู่คนเดียว เขาบอกเขาอยู่คนเดียว ไม่มีญาติพี่น้อง อยู่กับลูก

ฉะนั้น เวลาคน เวลาเราจนตรอก เวลาบอกว่าพระเป็นเนื้อนาบุญของโลก เป็นเนื้อนาบุญของโลก เป็นที่พึ่งที่อาศัยได้ ถ้าเขามาแล้ว ภาษาเรานะ เขาต้องการความช่วยเหลือ

ถ้าพูดตามความเป็นจริง แต่ส่วนใหญ่แล้วสังคมเราถ้ามันมีปัญหากันเพราะเขาไม่ได้พูดตามความเป็นจริง หรือว่าเวลาเขาพูดแล้วเขาไม่พูดด้วยความเป็นจริง เขาจะหาผลประโยชน์ เลยไม่มีความไว้วางใจต่อกันไง ถ้าไม่มีความไว้วางใจต่อกัน

มันบอกถึงต้องมีศีล ศีล ไม่พูดโกหกมดเท็จ ไม่พูดจาส่อเสียด ไม่พูดต่างๆ กรณีนี้ถ้ามันเป็นได้มันก็เป็นที่ไว้วางใจ ถ้าไม่เป็นที่ไว้วางใจ ใครจะไปปรึกษา มันไม่มีใครไปปรึกษาหรอก เพราะไปปรึกษา เราทุกข์อยู่แล้ว ไปซํ้าเติมอีกต่างหาก

แต่ถ้ามันเป็นจริงขึ้นมาได้ เป็นจริงอย่างนี้ นี่พูดถึงเราจะบอกไว้สองประเด็น ประเด็นหนึ่ง ถ้าไม่มีใครเหนือกรรม ถ้าไม่มีใครเหนือกรรม แสดงว่า ถ้ากรรมในหัวใจของคน สัตว์โลกมันฝังมาอย่างนั้น มันแสดงออกอย่างนั้น แต่มันเป็นกรรมเก่า ถ้ากรรมเก่า แล้วกรรมใหม่ล่ะ

กรรมเก่า เวลาแก้กรรมๆ ไปแก้กรรม ไปแก้กรรมที่ไหน พระพุทธศาสนาสอนให้มีการแก้กรรมอย่างไร ถ้าการแก้กรรมในพระพุทธศาสนา มันก็กรรมฐานนี่ไง เวลาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ

เพราะความเห็นของเขา เวลาเด็กเขาบอกเลย เขาไม่อยากจะศึกษา อยากจะไปเรียนธรรมะ

ถ้าเรียนเป็นธรรมะ เราจะบอกว่า เรียนธรรมะมันเป็นข้ออ้าง จะไปเรียนธรรมะ เรียนธรรมะกับท่องหนังสือเรียนหมอมันก็เหมือนกันนั่นน่ะ เรียนธรรมะมันก็ต้องไปเรียนหนังสือ ไปท่องหนังสือ

ถ้าจะไปปฏิบัติ ไปเรียนธรรมะ ไปนั่งภาวนาใช่ไหม หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ ไม่ต้องทําอะไรเลยใช่ไหม คิดว่าไปเรียนธรรมะแล้วจะสะดวกสบายใช่ไหม ไม่ต้องมาจนตรอกกับการท่องหนังสือใช่ไหม

เวลาไปเรียนธรรมะ เวลาหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เวลาถ้าปฏิบัติมันไม่ได้ล่ะ มันยิ่งทุกข์ยากกว่านั้นอีก บอกว่าไปเรียนธรรมะ คงคิดว่าไปเรียนธรรมะแล้วมันจะสะดวกสบายไง

เรามีเหตุมีผลของเขา แล้วเราดูแลรักษาของเรา ดูแลรักษาของเรา คุยกันให้มีความเข้าใจ แล้วให้เขาบอกว่า จะไปเรียนธรรมะก็ได้ แต่ให้เรียนให้จบก่อน ถ้าเรียนจบแล้วเราก็ส่งเสียดูแลเขา นี่พูดถึงของเรานะ

ฉะนั้นบอกว่า ลูกต้องทําตามนี้ ไม่มีเวลา กราบให้หลวงพ่อช่วยบอกลูกสาวด้วย

ถ้าบอกลูกสาวด้วย บอกว่าให้เขาตั้งใจก่อน คนเกิดมาแล้วมันมีโอกาสทั้งนั้นน่ะ ถ้าเรามีโอกาสของเขาแล้ว คนที่เขาไม่มีโอกาสเขายังไขว่คว้า แต่เรามีโอกาส เพียงแต่บอกว่า ท่องหนังสือไม่ทัน เวลามันน้อย

ก็ตั้งใจสิ ก็ตั้งใจทําให้สมความปรารถนา ดูสิ เวลาพ่อเสียไปแล้ว สนิทอยู่กับพ่อใช่ไหม พ่อเขาก็หวังไง หวังว่าให้เรามีการศึกษา ให้มีการศึกษามา มีการศึกษา มีหน้าที่การงาน เวลาต่อไปอนาคตแม่ชราภาพขึ้นมา เราจะได้มีอาชีพ มีหน้าที่การงานไว้ทํางานเพื่อดูแลแม่ของเรา แม่ของเราตอนนี้เขาทําหน้าที่การงานส่งเราให้มีการศึกษา ส่งเราให้เรียนหนังสือ ให้มีหน้าที่การงาน เวลาเราโตขึ้นมา เราก็เป็นผู้ตอบแทนบุญคุณ มาดูแม่ของเรา

นี่เราอยู่กันสองคนไง ถ้าเราอยู่กันสองคน เรานึกถึงตอนนี้เป็นเวลาของที่แม่ทํางานส่งให้เราเรียน เราเรียนจบแล้ว เรามีหน้าที่การงานแล้ว เราทําหน้าที่การงานแล้ว เราก็อย่าลืมแม่แล้วกันน่ะ อย่าลืมแม่ ต้องดูแลแม่ของเรา

อยู่กันสองคนน่ะ แล้วถ้าอนาคตมันครอบครัวขยายไป นั่นเป็นเรื่องของอนาคต แต่ในปัจจุบันนี้ ถ้าคิดดีๆ อย่างนี้ คิดดีๆ ต่อกัน มันก็เข้าใจกันได้ไง ถ้ามันคิดไม่ดีต่อกัน ถ้าคิดไม่ดีต่อกัน เราถึงบอกว่า มันมีสิ่งใดที่เรารู้ไม่ได้ สิ่งใดที่รู้ไม่ได้ แต่มันฝังอยู่ในสันดานของมนุษย์ทั้งนั้นน่ะ สิ่งที่เรารู้ไม่ได้ไง สิ่งที่รู้ไม่ได้ ยกไว้ เราเอาสิ่งที่รู้ได้ สิ่งที่ทําได้

ฉะนั้น ถ้าเด็กมันเบื่อโลก เด็กมันเบื่อโลกนะ มันมีไปทั้งนั้นน่ะ เพราะในรัฐบาล ในกระทรวงสาธารณสุข ในการดูแลประชากร มันมีไปร้อยแปด มันมีร้อยแปดทั้งนั้นน่ะ

แต่ธรรมโอสถ เราไปวัดไปวาขึ้นมาเพื่อผ่อนคลายของเรา ให้หัวใจที่มันอัดอั้นตันใจให้มันเปิด ให้มันระบายออก แล้วเอาธรรมโอสถเข้ามาชําระมารักษาหัวใจของเรา

ถ้าธรรมะรักษาหัวใจของเรา ระดับของทาน ทานก็เราไปวัดไปวาทําบุญกุศลเพื่อเปิดให้มีการหมุนเวียน ถ้าเรามีศีล ศีลคือความปกติของใจ ถ้ามันคิดไม่ดีสิ่งใด คิดสิ่งใดขึ้นมา เราเท่าทันมัน เวลาจะภาวนา ภาวนาเพื่อให้จิตมันสงบระงับเข้ามา ถ้าจิตสงบระงับเข้ามา เราจะมีจุดยืนแล้ว ถ้าเรามีจุดยืนขึ้นมา ชีวิตจะมีค่าทันทีเลย

เวลาครูบาอาจารย์ของเราหรือพวกที่นักปฏิบัตินะ เขาไม่อยากตาย ดูสิ เวลาหลวงตา หลวงตาท่านอยู่ที่บ้านผือ เวลาเป็นโรคเสียดอกๆ นั่นน่ะ ตายทีวันหนึ่ง ๗ คน ๘ คน แล้วศพต่อไปก็จะเป็นเราไง

นี่ธรรมดา ถ้าธรรมดาท่านก็ปล่อยวางไง แต่นี่มันบอกไม่อยากตายๆ ไม่อยากตายเพราะอะไร ไม่อยากตายเพราะรู้ว่าถ้าตายแล้วไปเกิดอีกบนพรหม นี่พระอนาคามีนะ เขาไม่อยากตาย ไม่อยากตายเพราะอยากจะประพฤติปฏิบัติไง เขาไม่อยากตายเพราะมันมีเวลาที่เข้าด้ายเข้าเข็มไง เพื่อจะให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ก่อน พอเวลาถึงที่สุดแห่งทุกข์แล้วจะตายเมื่อไหร่ก็ได้

นี่ไง สิ่งที่เวลาจะประพฤติปฏิบัติขึ้นมาเขาต้องการเวลา เขายังต้องการเวลาในการประพฤติปฏิบัติ เวลาถ้าจิตมันสงบขึ้นมาแล้ว มันกลับดูแลรักษาขึ้นมาเพื่อขวนขวาย

เหมือนพระเลย บิณฑบาตเลี้ยงชีพ เลี้ยงชีพไว้ทําไม ก็เลี้ยงชีพไว้ขวนขวายไว้เพื่อการประพฤติปฏิบัติ นี่ไง เวลาเลี้ยงชีพ เหมือนกับหยอดนํ้ามันล้อเกวียนรถไม่ให้มันเสียดสีกันรุนแรงเท่านั้นน่ะ เวลาฉันอาหารก็เพื่อให้ร่างกายนี้ดํารงอยู่ได้เท่านั้นน่ะ ดํารงอยู่ทําไม ดํารงอยู่ไว้เพื่อค้นคว้าเพื่อขวนขวายของเรานี่ไง ถ้าขวนขวายจบแล้วนะ อ้าว! ได้แล้ว เมื่อไหร่ก็ได้

แต่ถ้ามันยังไม่จบนะ ไม่ได้ ไม่ควร เพราะมันอันตราย ตายปั๊บ จิตนี้ไปตามเวรตามกรรม กรรมดีกรรมชั่วไปแล้ว แล้วไปแล้วมันไปอยู่ที่ไหน ไปอยู่อย่างไร เพราะพอไปแล้วนะ มันไม่ได้คิด

อย่างเราคิดแล้วแหละ เพราะอะไร เพราะสภาวะแวดล้อมได้ชีวิตใหม่ ได้ชีวิตใหม่ ได้สภาวะแวดล้อมใหม่ ได้สังคมใหม่ มันคิดอย่างไร จะเป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม สัตว์นรกอเวจี หรือจะเป็นมนุษย์ก็แล้วแต่ นี่เวลาจิตมันตายนะ ไม่มีเวลาเลยล่ะ ปั๊บๆๆ เลย นี่ไง จิตที่ไม่เคยตาย จิตที่ไม่เคยตายไง

แต่เขาบอกว่า มันจะเป็นจริงหรือ อย่าเขียนเสือให้วัวกลัว

จะเชื่อไม่เชื่อนั่นเรื่องหนึ่งนะ แต่เราลบล้างความคิดเราไม่ได้ ความคิดที่ฝังใจเราลบล้างไม่ได้หรอก เราลบล้างความรู้สึกของเราไม่ได้

ความรู้สึก บอก “ไม่มีๆ ว่างๆ”

ว่างๆ นั่นก็อารมณ์ว่างๆ สิ่งที่ความรู้สึกอันนั้นน่ะ จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้หมองไปด้วยอุปกิเลส จิตเดิมแท้นี้ผ่องใส จิตเดิมแท้นี้เป็นผู้ข้ามพ้นกิเลส จิตเดิมแท้ จิตไม่เคยตาย จิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะน่ะ แต่มันเกิดเป็นอะไรเท่านั้นเอง

ฉะนั้น ถ้าพูดถึง ถ้ามีสติปัญญา แล้วเราขวนขวายของเรา ทําของเราขึ้นมา มันจะเห็นคุณค่ากับสิ่งนี้เลยล่ะ สิ่งที่คําว่า “ชีวิต” ชีวิตนี้มีค่ามาก ถ้าชีวิตนี้มีค่ามาก มันก็เป็นทัศนคติแล้วล่ะ มันเป็นเรื่องจริตนิสัย

ฉะนั้น จริตนิสัยมันเป็นเรื่องกรรมเก่า เห็นไหม กรรมเก่า กรรมใหม่ มันเป็นพันธุกรรมของมัน แล้วเวลาครูบาอาจารย์ท่านสอน เวลาปฏิบัติท่านจะมองตรงนี้ ให้มันตรงกับจริต ถ้าตรงกับจริตปั๊บ มันจะเข้าเลย

เหมือนกับอาหารที่มันคุ้นชินกับลิ้นเรา เราชอบ อาหารใดที่ไม่เคยคุ้นชินกับลิ้นเรานะ เรากินก็ได้ กินกันตาย กินได้ทั้งนั้นน่ะ แต่กินแล้วมันไม่สะใจหรอก แต่ถ้าอาหารอันไหนที่มันคุ้นลิ้นเรา กินแล้ว แหม! มันถูกใจๆ

นี่ก็เหมือนกัน เวลาปฏิบัติขึ้นไป ถ้ามันตรงจริตตรงนิสัย คําว่า “มันจะไปแก้กิเลส” นี่มันจะแก้กิเลสของมัน แล้วทําอย่างไรล่ะ อยากให้ดีอย่างนี้ อยากให้มันได้ที่ตรงๆ นี่

ตรงๆ คือว่า ถ้าหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ หรือใช้ปัญญาอบรมสมาธิ ถ้าตรงๆ นะ มันโล่ง ถ้าเวลาภาวนาแล้วอึดอัดขัดข้องน่ะ แหม! ไม่พอใจเลย แต่ถ้าภาวนาแล้วมันโล่ง นั่นแหละตรง มันโล่ง มันปลอดโปร่งไง มันตรงกับความชอบไง

แล้วความชอบ ความชอบที่เราไม่เคย ความชอบก็อยากได้แก้วแหวนเงินทองไง แต่ความชอบของเราคือภูมิวุฒิภาวะไง คือภูมิของใจ คือใจที่มันรู้ ใจที่มันรู้ ใจที่มันเป็นตัวตน มันรู้นี่ นี่สิ่งนี้เป็นคุณธรรม สิ่งนี้ที่หัวใจที่มีคุณค่า มีคุณค่าอย่างนี้

แล้วถ้ามันโล่งมันมาจากไหนล่ะ

มันมาจากสติ มันมาจากคําบริกรรม มันมาจากปัญญาอบรมสมาธิ เราก็ฝึกหัดของเรา ทําของเราให้ชํานาญขึ้นๆ มันอยู่ที่ความชํานาญ ธรรมทั้งหลายมาแต่เหตุ ทําครั้งหนึ่งได้สมาธิครั้งหนึ่ง ทําครั้งต่อไปนะ ต้องทําให้นานขึ้น ทําให้มากขึ้น เพราะว่ากิเลสมันพยายามดีดดิ้นของมัน มันมีการต่อต้าน

แรงต่อต้านคือกิเลสตัณหาความทะยานอยากในใจเราเท่านั้น แรงต่อต้านน่ะ ไม่มีใครหรอก แล้วแรงต่อต้านมันไปเก็บมาไง ไอ้นู่นเขาว่าอย่างนั้น ไอ้นี่เขาว่าอย่างนี้ มันเป็นแรงต่อต้านอยู่แล้ว แล้วก็ต้องไปเก็บมา เก็บมาเป็นแรงยุแหย่ไง ยุแหย่ไอ้แรงต่อต้านนี่ ไอ้แรงต่อต้าน เขาว่าอย่างนั้น เขาว่าอย่างนี้ มันไปเก็บมา เก็บมาเป็นเชื้อเพลิงแล้วมันก็เผาใจเราไง

แต่ถ้าเวลาเราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันวางหมด มันวางหมด เห็นไหม เวลามันภาวนาแล้วมันจะเป็นแบบนี้ ถ้ามันเป็นสมาธิมันได้อย่างนี้

นี่พูดถึงว่าเขาจะไปปฏิบัติธรรม

ถ้าปฏิบัติธรรมนะ ภาษาเรา มันจะต้องใช้ความวิริยอุตสาหะมากกว่าการเรียนหมอหลายเท่า การเรียนหมอนี่นะ เราต้องศึกษาอย่างนี้ มันมีครูมีอาจารย์นะ มันมีตํารับตําราให้ค้นคว้าให้ศึกษาจนเรียนจบนะ

แต่ถ้าปฏิบัติธรรม เราจะค้นคว้าในใจของเราเองต่างหาก แล้วมีครูบาอาจารย์รู้จริงหรือเปล่าที่คอยชี้นํา แล้วเราคิดปรารถนาว่าเราจะไปปฏิบัติธรรมๆ อย่างน้อยมันต้องมีอาชีพที่เป็นหลักของเราก่อน แล้วตอนนี้มีกันอยู่สองคนแม่กับลูก ไอ้แม่ก็รักลูกมาก อยากให้ลูกเป็นหลัก เป็นเสาหลัก ไอ้ลูกก็รักแม่ แต่ลูกยังเป็นเด็กอยู่ ลูกก็บอกไม่อยากได้ เพราะโลกนี้มันมีการแก่งแย่ง

แหม! ไม่ต้องมีคุณธรรมขนาดนั้นหรอก มีการแก่งแย่ง เขาก็แก่งแย่งกันอยู่แล้ว แต่เราก็มีอาชีพของเรามีความจําเป็น เราไม่ไปแก่งแย่งกับเขา แต่เราก็ทําหน้าที่การงานของเราด้วยสัมมาทิฏฐิความถูกต้องดีงามของเรา ทําไว้เพื่อมีอาชีพไว้ดูแลแม่เราในอนาคต ในเมื่อโอกาสมันมีอยู่ก็ควรทําอย่างนี้ ควรมีการปรึกษากันให้มันเข้าใจกัน อย่าให้มีสิ่งใดขัดแย้งกันไง

มีกันอยู่สองคนแม่กับลูก นี่เขาบอกเขาไม่มีญาติ คนอื่นเขาเป็นเรื่องภายนอก เขาส่งเสริมอย่างไร เขาก็แล้วแต่นํ้าใจของเขา แต่มีกันอยู่สองคนแม่กับลูก ฉะนั้น ลูกต้องเห็นนํ้าใจแม่เป็นสําคัญ แม่ก็ควรดูแลลูกด้วยความเป็นผู้ใหญ่ ทําอย่างนี้แล้วมันก็จะไม่มีความขัดแย้งไง

จากเด็กเบื่อโลก ถ้าเด็กมันเบื่อโลกนะ ถ้าในทางสังคมเขาบอกว่าเป็นความบกพร่องของแม่ พ่อแม่อบรมไม่ดีมันถึงเป็นแบบนี้ แต่นี่แม่เขาบอกว่า อ้าว! ก็หนูอบรมแล้ว เขาไม่เชื่อหนูเอง

มันก็มีกันอยู่สองคนไง เราถึงบอกว่า มันไม่เหนือกรรมหรอก มันเป็นเวรเป็นกรรมของคน ถ้าเวรกรรมของคน ในปัจจุบันนี้เราเกิดมาเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เราก็ปรึกษาหารือกัน เราพยายามช่วยเหลือเจือจานกันให้สุดความสามารถของเรา แล้วพ้นจากนั้นให้เป็นเรื่องผลของกรรม เอวัง

เราก็สวดของเราเพื่ออํานาจวาสนาบารมี
เพื่อเป็นมงคลชีวิตกับเรา
เป็นมงคลๆ ทั้งๆ ที่เรายังไม่มีทรัพย์สมบัติ
แต่ก็เป็นมงคล เป็นมงคลชีวิตเพราะอะไร
เพราะเราเจริญพุทธมนต์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
เป็นมงคลชีวิต เป็นคุณงามความดีของเรา
เราทําได้ เราทําได้

๔

เป็นมงคล

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : เรื่อง “บทสวดมนต์มหาสมัยสูตร สามารถสวดในบ้านได้หรือไม่ครับ”

กราบนมัสการหลวงพ่อ ขอโอกาสกราบเรียนถามปัญหาดังนี้ครับ เนื่องจากผมได้อ่านคําบรรยายของสมเด็จญาณสังวรฯ เรื่องแสงส่องใจ (แสงส่องใจ ๔) เนื้อหาช่วงหนึ่งระบุว่า มีหลวงปู่ท่านหนึ่งเป็นเพื่อนกับสมเด็จโต หลวงปู่วัดหนึ่งเล่าว่า หลวงปู่ท่านหนึ่งซึ่งเป็นอาจารย์ของท่านเคยเล่าให้ท่านฟังว่า สมเด็จโตเคยสั่งหลวงปู่ท่านนี้ว่า อย่าสวดมหาสมัยสูตรในบ้าน แต่ให้สวดในวัดหรือในวังเท่านั้น ด้วยเหตุผลว่า การสวดในบ้าน สถานที่ย่อมคับแคบเกินไปสําหรับพรหม เทพที่จะร่วมกันฟังพระสูตรเป็นที่รักที่พึงใจ (วัดบวรนิเวศวิหาร กทม. ๒ มิถุนายน ๒๕๔๗)

อยากขอความกรุณาหลวงพ่อว่าเท็จจริงเป็นอย่างไรครับ และที่แท้จริงแล้วสามารถสวดในบ้านได้หรือไม่ครับ ผมอยากสวดครับ ขอกราบขอบพระคุณหลวงพ่ออย่างสูง

ตอบ : สวดได้ครับ สวดได้ สวดที่ไหนก็สวดได้ สวดมนต์น่ะ สวดที่ไหนมันเป็นประโยชน์ทั้งนั้นน่ะ การสวดมนต์เป็นการเจริญพุทธมนต์ การสวดมนต์เป็นมงคลชีวิต การทําคุณงามความดีเป็นมงคลชีวิตทั้งนั้น ถ้าการสวดมนต์สวดพรน่ะสวดที่ไหนก็ได้ คําว่า “สวดที่ไหนก็ได้” แต่เวลาคําพูด คําพูดเวลามันพูดออกไปแล้วมันมีปัญหาปลีกย่อยไปมหาศาลน่ะ

การสวดมนต์ๆ เราจะบอกว่าอย่างนี้ เราบอกว่า ถ้าเราสวดมนต์นะ อย่างเช่นเจริญพุทธมนต์ อย่างเช่น พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ รัตนตรัย เวลาเราสวดมนต์ นะโม ตัสสะฯ ก็เป็นบุญกุศลแล้ว แค่นะโม ขึ้นนะโม พุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ นี่อันนี้ของจริงของแท้ เพราะมันเป็นคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วเราเป็นชาวพุทธ เราควรสวดมนต์อย่างนี้

แต่เวลาในสมัยโบราณนะ เขามีคาถาทําให้หนังเหนียวไง เขามีคาถา เขามีสิ่งต่างๆ เวลาเขาให้คาถากันนะ อันนั้นมันเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ ถ้าอย่างนั้นเป็นเรื่องหนึ่ง เพราะสมัยโบราณของเรา มันเป็นสมัยโบราณเป็นแว่นแคว้นใช่ไหม พอเป็นแว่นแคว้น ผู้นําที่เข้มแข็งเขาขยายอาณาเขต ไอ้เรื่องสงครามรบทัพจับศึกมันมีอยู่เป็นเรื่องธรรมดา มันมีของมันมาธรรมดา

เหมือนบ้านใกล้เรือนเคียง คนอยู่ด้วยกันมันก็มีกระทบกระทั่งกันธรรมดาใช่ไหม ไอ้นี่เป็นแว่นแคว้นมันก็มีเรื่องขยายดินแดนเป็นเรื่องธรรมดา ทีนี้พอมีการขยายดินแดน มันมีการรบทัพจับศึก เขาก็ต้องการเครื่องรางของขลัง เขาต้องการสิ่งที่ว่าเพื่อไว้ป้องกันตน สิ่งนี้มันเป็นที่แสวงหา การแสวงหาอย่างนี้ ถ้าเป็นคาถาหนังเหนียว คาถาที่เขาอุสะทะโสอะไรที่เขาสวดกันน่ะ อันนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่งนะ

แต่ถ้าเราเจริญพุทธมนต์ มันเป็นคําสั่งสอนไง เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักฯ พระอัญญาโกณฑัญญะมีดวงตาเห็นธรรม เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงอนัตตลักขณสูตร พระปัญจวัคคีย์นี้เป็นพระอรหันต์ เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเทศน์ชฎิล ๓ พี่น้อง เทศน์อาทิตตปริยายสูตร ชฎิล ๓ พี่น้องเป็นพระอรหันต์หมดเลย นี่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธรรมๆ

สิ่งที่เราสวดกันอยู่ สวดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร สวดอาทิตตปริยายสูตร อนัตตลักขณสูตร เป็นคําสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านเทศนาว่าการให้กับอริยสาวก พระอริยสาวกได้ยินได้ฟังแล้วใช้สติปัญญาใคร่ครวญตามไปได้เป็นพระอรหันต์ๆ แล้วเราก็มาสวดกันปากเปียกปากแฉะ

สวดกันปากเปียกปากแฉะ เราได้แต่ท่องจําไง เราไม่ได้ใช้สติปัญญาของเราใคร่ครวญไง เราไม่ได้ใช้สติปัญญา เราไม่สามารถได้ว่าสิ่งนั้นแปลออกมาแล้วคืออะไรไง สวดไปก็สวดแบบนกแก้วนกขุนทองไง ถ้านกแก้วนกขุนทองมันเป็นบุญกุศลไหม เป็น

คําว่า “เป็นบุญกุศล” นะ มันเป็นเจริญพุทธมนต์ สิ่งที่เป็นมงคลชีวิตๆ มันมีคุณงามความดีทั้งนั้นน่ะ ถ้าเป็นคุณงามความดี สวดมนต์เป็นคุณงามความดี ถ้าสวดมนต์เป็นคุณงามความดี มันให้จิตใจเรามีมาตรฐาน จิตใจเรามั่นคงขึ้น จิตใจเราอบอุ่นขึ้น จิตใจเรามีที่พักพิง ไม่ใช่คนว้าเหว่คนเร่ร่อน

จิตใจเร่ร่อนนะ เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แม้แต่เรา ใครทําสมาธิได้เหมือนกับมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่ง คนที่ทําสมาธิไม่ได้เหมือนคนไร้บ้าน คนไร้บ้านเที่ยวนอนอยู่หน้าบ้านเขา เที่ยวนอนอยู่ข้างถนนหนทาง เพราะเราไร้บ้าน ถ้าใครมีบ้านมีเรือนขึ้นมา คนที่มีบ้านพักก็ดีกว่าคนที่ไร้บ้าน

นี่ก็เหมือนกัน จิตใจที่เร่ร่อน จิตใจที่ไม่มีที่พักที่อาศัย แต่ถ้าเราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เราทําความสงบของใจเราได้

ธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ใครทําสมาธิได้ คนนั้นเท่ากับมีบ้านมีเรือนหลังหนึ่งกลางหัวใจนะ หัวใจมีที่พักที่ผ่อน นี่พูดถึงคนทําสมาธิได้

แต่ของเรา เราจะสวดมนต์ เราจะเจริญพุทธมนต์ ถ้าเราจะเจริญพุทธมนต์ของเรา เราก็สวดได้

เขาบอก ไม่ได้ เจริญพุทธมนต์นี่ต้องเป็นพระ

เวลาพระเขาไปสวดมนต์บ้าน สวด ๗ ตํานาน ๑๒ ตํานาน ถ้าอย่างนั้นเขาก็เป็นงานมงคล เป็นการขึ้นบ้านใหม่ เป็นมงคลเขาถึงไปสวดไง ถ้าเป็นหน้าที่ของพระ พระในเมื่อเป็นศาสนบุคคลเพื่อเป็นที่พึ่งอาศัยของชาวโลก ก็สวดมนต์

ไอ้เราเป็นฆราวาส เราไม่ใช่พระ เราก็สวดได้ เราสวดได้เพราะเราสวดเพื่อเจริญพุทธมนต์ของเราไง เราสวดเพื่อความเป็นมงคลชีวิตของเราไง เราทําเราได้ทั้งนั้นน่ะ นี่พูดถึงเวลาสวดมนต์ได้นะ

แล้วสวดมนต์ขึ้นมาแล้ว จิตใจดีงาม จิตใจมั่นคงขึ้นมา นี่ความเป็นมงคลชีวิต มันจะเสียหายไปที่ไหน ความเป็นมงคลชีวิตนะ พอเป็นมงคลชีวิตแล้ว เรามีความสุขแล้วเราก็ปรารถนาให้คนอื่นมีความสุข มันจะเสียหายไปที่ไหน มันเป็นความดีทั้งนั้นน่ะ มันเป็นเรื่องของความดีงามทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น เป็นความดี ฉะนั้น สวดได้ไหม ได้ ได้แน่นอน

แต่คําถามไง บอกว่า “มีหลวงปู่ท่านหนึ่งท่านเป็นเพื่อนกับสมเด็จโต สมเด็จโตท่านเคยบอกพระองค์หนึ่งไว้ว่า เรื่องสวดมหาสมัยไม่ควรสวดในบ้าน ให้สวดในวัด สวดในวัง เพราะอะไร เพราะถึงเวลาสวดแล้ว ถ้าสวดในบ้านเป็นที่คับแคบเกินไป พรหม เทพจะมาร่วมกันฟังพระสูตรนี้ มันเป็นที่รักพึงพอใจ”

ไอ้เรื่องนี้เป็นเรื่องจริงเลยล่ะ เป็นเรื่องจริงถึงว่า เวลาสวดมนต์ หลวงปู่มั่นท่านสวด บทนี้หลวงปู่มั่นท่านชอบมาก เพราะหลวงตาท่านไปแอบฟังประจําว่าหลวงปู่มั่นชอบสวดบทนี้ แล้วหลวงปู่มั่นท่านก็พูดว่าท่านชอบสวดมหาสมัย

มหาสมัยนี่พูดถึงตั้งแต่เทพ เทวดา อินทร์ พรหม พูดถึงวัฏฏะไง ว่าเทพก็มา พรหมก็มา โอ้โฮ! มาหมดเลย เต็มไปหมดเลย สิ่งนี้เพราะอะไร

เพราะถ้าหลวงปู่มั่นท่านไม่ได้สวดมหาสมัย ท่านก็เทศนาว่าการกับเทวดา อินทร์ พรหมอยู่แล้ว ท่านเห็นของท่านโดยเป็นเรื่องธรรมดาของท่านอยู่แล้ว แล้วท่านเป็นครูเป็นอาจารย์ ท่านเป็นผู้สั่งสอนเขา

ฉะนั้น สิ่งที่ว่ามหาสมัยสวดอย่างนี้ พวกเทพพวกพรหมมาจริงไหม จริง แต่จริงที่ไหน จริงที่หลวงปู่มั่น

แต่ของเราล่ะ ของเราสวดแล้วไม่มีใครมา ของเราสวดเพื่อเชิดชูบูชา นี่เราสวดเพื่อเชิดชูบูชา เพราะอะไร

เพราะว่าเวลาสวดมหาสมัยนะ เป็นอย่างนั้นจริงๆ ไหม จริงนะ เป็นจริงสําหรับผู้ที่เป็นจริงไง

เวลาเขาถามว่า หลวงปู่มั่นท่านอยู่เชียงใหม่ อยู่ในป่า ทําไมเทวดา อินทร์ พรหมไปฟังเทศน์หลวงปู่มั่นล่ะ แล้วรู้ได้อย่างไรว่าหลวงปู่มั่นอยู่ตรงนั้นไง

ทําไมพวกเรา เราสวดมนต์กันเต็มเลย เราทําคุณงามความดี ทําไมไม่มีใครมาคุ้มครองบูชาเลย เพราะอะไร เพราะศีลของเราไม่มั่นคงไง เพราะศีลของเราด่างพร้อยไง

ผู้ที่ทรงศีลแล้ว แล้วท่านประพฤติปฏิบัติของท่านจนจิตใจท่านผ่องแผ้ว พอจิตใจท่านผ่องแผ้ว มันสว่างไสวกลางในหัวใจของท่าน

ที่ว่าเฒ่าอะไรที่หนองผือ ท่านบอกว่าภาวนาแล้วรู้วาระจิต มองเข้าไปในบ้านผือ หนองผือนั่นน่ะ โอ้โฮ! มองไปที่หลวงปู่มั่น ใจหลวงปู่มั่นใสสว่างหมด แล้วก็มีดวงเล็กดวงใหญ่ ดวงเล็กดวงใหญ่เพราะพระในวัดนั้นปฏิบัติสูงตํ่าแตกต่างกันไปไง ดวงเล็กดวงใหญ่ แต่ใจของหลวงปู่มั่นครอบสามโลกธาตุเลย นี่ที่ยิ่งใหญ่ เห็นไหม

เวลาเขามองเข้าไปเขายังเห็นของเขาอย่างนั้น เขาเห็นของเขานะ เพราะเวลาคนที่ปฏิบัติถ้าเขามีอํานาจวาสนาเป็นเรื่องธรรมดา นี่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นเวลาท่านสวดของท่าน มีพวกเทพพวกพรหมมาฟังเป็นธรรมดา นี่เรื่องที่หนึ่ง เรื่องที่หนึ่งมันเป็นเรื่องธรรมดา

แต่ถ้าบอกว่าเราสวดที่บ้านมันคับแคบ ต้องไปสวดที่วัดที่วัง

สวดที่วัดมันเป็นเรื่องจริงอยู่แล้ว อย่างเช่น ดูสิ เวลาหลวงปู่ชอบ ในประวัติหลวงปู่ชอบ ท่านบอกท่านธุดงค์ไปแล้วไปอยู่ในถํ้าที่เพชรบูรณ์ เวลาท่านสวดมนต์ สวดมนต์ ๗ ตํานาน ๑๒ ตํานาน ท่านสวดของท่านประจํา พอสวดแล้ว เทวดาแถวนั้นมีความสุขมีความร่มเย็นไปหมดเลย

เวลาหลวงปู่ชอบท่านเก็บบริขาร คือท่านจะธุดงค์ต่อไป เวลาคืนนั้นคืนสั่งลา เทวดามาหาเต็มไปหมดเลย นิมนต์ให้ท่านอยู่ที่นั่น ให้อยู่ต่อไป เพราะว่าเวลาท่านสวดมนต์ ถ้าอยู่ต่อไปเพราะเหตุผล เหตุผลเวลาท่านสวดมนต์ อู้ฮู! มันซาบซึ้ง มันร่มเย็น มันมีความสุขไปหมดเลย เทวดา นี่ขนาดเทวดานะ

ไอ้เราเป็นมนุษย์เรายังทุกข์ยากขนาดนั้น เทวดาเขาเป็นเทวดา ทิพย์สมบัตินะ แต่เวลาหลวงปู่ชอบท่านสวดมนต์ เทวดามีความอบอุ่น เทวดามีความสุขหมดเลย เวลาหลวงปู่ชอบท่านจะธุดงค์ไป เทวดาอาราธนาไว้ ขอให้อยู่ที่นั่น ขอให้สวดมนต์

ฉะนั้น หลวงปู่ชอบท่านสนทนากับพวกวิญญาณ เวลาเรื่องนี้ท่านรู้ได้ เพราะท่านเล่าให้หลวงตาฟัง แล้วหลวงตาท่านก็มาเขียนในปฏิปทาฯ นี่แหละ

นี่เล่าให้หลวงตาฟัง เพราะว่าเวลาท่านพูดกับพวกเทพพวกเทวดานั่นเรื่องหนึ่ง นั่นเป็นประสบการณ์ความจริงของท่าน แต่เวลาท่านมาพูดให้ลูกศิษย์ลูกหาฟังเพื่อเป็นกําลังใจ มันเพื่อความให้เป็นกําลังใจ สิ่งที่ว่าให้เป็นความจริงอันนั้นน่ะ

แล้วท่านก็ปรารภไง บอกว่า “ผมก็สวดธรรมดานี่” มันไม่เห็นมีวิจิตรพิสดารอะไรเลยไง คนเขาใจที่เป็นธรรมแล้ว ท่านก็ทําเรื่องชีวิตประจําวัน ทําเรื่องปกตินี่แหละ แต่มันสุขมันสงบ มันเป็นความรื่นเริงของพวกทิพย์ไปหมดเลยน่ะ เพราะอะไรล่ะ เพราะใจท่านเป็นธรรมไง เพราะใจท่านเป็นธรรมนะ

ท่านพูดเองนะ เวลาท่านเล่าให้ลูกศิษย์ลูกหาฟัง แล้วท่านก็บอกเลย บอกว่า ท่านก็สวดนะโม ตัสสะ ภะคะวะโต เพราะอะไร อยู่คนเดียวไปตะโกนให้ใครฟัง แล้วอยู่ในป่าด้วย ตะโกนน่ะเสียงดังลั่นเลย

นี่เขาได้ยินของเขา เขามีความอบอุ่นของเขา เวลาจะธุดงค์ไป เขาขอร้องให้อยู่ ขอร้องให้อยู่เพื่ออยากให้สวดมนต์เพื่อให้เขาได้ความร่มเย็นเป็นสุข นี่หลวงปู่มั่นท่านก็ทําของท่านแบบนั้น ครูบาอาจารย์ท่านทําของท่านแบบนั้น นี้เป็นเรื่องหนึ่ง

ฉะนั้นบอกว่า ต้องสวดในวัดหรือในวัง ถ้าสวดในบ้านแล้วมันจะคับแคบ

สมมุติว่า ถ้าหลวงปู่มั่นท่านมาอยู่ในกุฏิ อยู่ในอะไร แล้วมันคับแคบไหม เราจะบอกว่า ไอ้เรื่องคับแคบมันเป็นความรู้สึกของมนุษย์ไง ว่ามนุษย์อยู่ในบ้าน บ้านมันมีความกว้างแคบแค่นี้ แล้วถ้าเทวดามาแล้วมันจะนั่งไม่ได้เพราะมันกว้างแคบแค่นี้ไง

แต่ถ้าเป็นทิพย์ โอ้โฮ! มันอยู่กลางอากาศ ว่าอย่างนั้นเลยนะ อยู่กลางอากาศ สถิตอยู่ได้ทุกที่ ถ้าพูดถึงถ้าขอให้เราเป็นจริงนะ

ถ้าบอกว่า ไอ้เรื่องว่าบ้านคับแคบมันเป็นความรับรู้ของเราไง แต่ถ้าเป็นความจริงนะ เราสวดของเรานะ ถ้าเทวดามาจริงนะ ท่านจะยับยั้งอยู่กลางอากาศ ลอยอยู่บนบ้านเต็มไปหมดเลยถ้าเป็นจริง

แล้วถ้าอยู่ในบ้าน เพราะเวลาบอกนรกสวรรค์ไม่คับแคบ ไม่มีที่คับแคบ นรกอัดแน่นไปด้วยจิตวิญญาณทั้งนั้นน่ะ จิตวิญญาณขนาดไหนมันอัดแน่นไปได้หมด จิตวิญญาณมันเป็นไปได้หมดน่ะ

ฉะนั้น คําว่า “บ้านคับแคบ ไม่ควรสวดในบ้าน” เราตีความเป็น ๒ อย่าง

อย่างหนึ่ง เพราะเวลาท่านพูดถึง เวลาเขาบอกว่า สมเด็จโตท่านได้สั่งไว้กับพระรูปหนึ่ง แล้วเวลาเขาไปอ่านเจอในแสงส่องใจ ของสมเด็จญาณฯ

ไอ้นี่เวลาพูดเรื่องพระ เพราะเวลาพระท่านคุยกับพระ พระท่านคุยกับพระว่าสิ่งใดสมณสารูป พระอยู่ที่ไหน พระอยู่ในวัด พระอยู่ในที่ต่างๆ มันควรเป็นอย่างไร นี่ความเห็นว่าเวลาท่านพูดกับพระ

ถ้าเวลาเราพูดกับโยม เวลาที่ว่าพระที่วิเวกเข้าไปเขาไปอยู่ในป่าในเขาของเขา เขาไม่เข้าไปชายคาบ้านใคร ดูสิ มันเกิดจากในพระไตรปิฎก พระที่ว่าเข้าไปบ้าน แล้วเขาเป็นอาชีพของเขา เป็นช่างเจียระไน เขาเอาพลอยมาให้ เอานิลเอาพลอยมาให้เจียระไน มือเลอะ ทําอาหารถวายพระ มือเลอะเลือด สัตว์ก็ไปจับ นกมันกินไปเลย แล้วก็มีปัญหาภายในบ้าน สุดท้ายท่านมีปัญหา จบ ออกจากปัญหานั้น ท่านตั้งปฏิญาณตนไว้เลย ตั้งแต่บัดนี้ไม่เหยียบเข้าชายคาบ้านใครทั้งสิ้น

พระกรรมฐาน ครูบาอาจารย์ของเราส่วนใหญ่แล้วนะ ถ้าไม่จําเป็นท่านไม่เข้าไปยุ่งกับโยมหรอก ถ้าเรื่องของโยมมันเป็นเรื่องของฆราวาส เรื่องของญาติโยมเขา พระนี่เป็นผู้ที่ทรงศีลทรงธรรม เขาอยู่วัดอยู่วาของเขา เขาไม่เข้าไปวุ่นวายในบ้านของคนหรอก ถ้าเข้าไปวุ่นวายในบ้านของคน เวลาเขานิมนต์เข้าไปก็เป็นครั้งเป็นคราว

นี่พูดถึงว่า ถ้าเรื่องของวัด แล้วเข้าไปอยู่ในบ้าน คําว่า “ในบ้าน” ในบ้านกับในวัด ในพระมันก็มีวินัยอยู่แล้ว วินัยว่า จะเข้าไปไม่นั่งชันเข่า ไม่นั่งรัดเท้า ไม่นั่งต่างๆ มันมีสมณสารูป นี่พูดถึงเวลาความเป็นพระนะ

ฉะนั้นบอกว่า การสวดในบ้านเป็นสถานที่คับแคบเกินไปสําหรับเทพ สําหรับพรหมที่จะไปรวมฟังพระสูตรนั้น

เราไม่ต้องไปวิตกกังวลกับเรื่องว่ามันต้องเป็นความจริงอย่างนั้น เวลาสวดนั่นน่ะ เรายืนยันก่อนว่าหลวงปู่มั่นท่านชอบสวดบทนี้มาก แล้วหลวงปู่มั่นท่านเป็นอาจารย์ของเทวดา อินทร์ พรหมอยู่แล้ว แล้วเวลาหลวงปู่ชอบท่านสวดก็เป็นอย่างนั้น

เราจะบอกว่า ผู้ที่สวดแล้วพวกเทวดา พวกพรหมมาฟังเทศน์ พวกเทพมาฟังเยอะแยะไปหมดนั่นจริง จริงสําหรับจิตใจผู้ที่ท่านมีคุณธรรม

แต่จิตใจอย่างเรา จิตใจแบบผู้ถามบอก “ผมอยากสวดมาก”

ผมอยากสวดมากก็สวดเลย สวดเลย หน้าที่ของเรา หน้าที่ของฆราวาส หน้าที่ของผู้ที่จะทํามงคลชีวิต เราจะทําชีวิตเราให้เป็นมงคล มันมีมงคลกับชีวิตของเรา เราทําเพื่อประโยชน์กับเรา เราทําของเราเลย

แล้วถ้าเราทําแล้ว ถ้าเรามีอํานาจวาสนานะ ถ้าพวกเทพพวกพรหมเขาจะมาฟังนะ นั่นเป็นสิทธิ์ของเขา เขาอยู่ของเขา เขาสถิตของเขากลางอากาศ เขาทําของเขาได้ ไม่ต้องไปวิตกกังวลเลยว่าเราจะทําคุณงามความดีแล้วเทพพรหมเขาจะเป็นภาระ มันจะมาอัดแน่นในบ้านเราไม่ได้ ไม่ต้องไปคิดอย่างนั้นเลย

ฉะนั้น นี่คําถามนะ ฉะนั้น เขาบอกว่า “อยากจะขอความกรุณาจากหลวงพ่อว่ามันเท็จจริงอย่างไรครับ และแท้จริงแล้วสามารถสวดในบ้านได้หรือไม่ครับ”

ได้ สวดในบ้านนี่ได้เลย สวดของเรา

เราจะบอกว่า เราจะทําคุณงามความดี แต่เรามาผัดวันประกันพรุ่งอยู่ คุณงามความดีนึกเมื่อไหร่ อยากทําเมื่อไหร่ ควรทําทันที แล้วทํา ทําคุณงามความดี ทําที่ไหนมันก็ทําได้ ทําเถิด ทําคุณงามความดีน่ะ

แต่จะทําคุณงามความดี ไอ้นั่นก็ทําไม่ได้ ไอ้นี่ก็ทําไม่ได้ เวลามันจะทําความชั่วน่ะมันทําได้ทุกที่

แล้วเวลากิเลสมันบีบคั้นหัวใจของเรา เวลามันทุกข์มันยาก เวลานั่งอยู่เฉยๆ มันก็ทุกข์ นอนหลับมันก็ทุกข์ ไปนั่งอยู่ไหนมันก็ทุกข์ทั้งนั้นเลย แล้วเวลาจะทําคุณงามความดีน่ะทําไม่ได้

เวลากิเลสมันบีบคั้นหัวใจ เวลามันทรมานเราน่ะ ที่ไหนมันก็ทําได้ เราอยู่ที่ไหน กิเลสมันบีบคั้นหัวใจ มันทุกข์ทั้งนั้นเลย “เวลาทําคุณงามความดีต้องทําที่นั่นๆ”

ทําคุณงามความดีทําได้ตลอดเวลา

ฉะนั้นบอกว่า สิ่งนี้เป็นข้อเท็จจริงหรือไม่ เขาถามหลวงพ่อว่า สิ่งที่เขาพูดนั่นเป็นข้อเท็จจริงหรือไม่

ไอ้เรื่องข้อเท็จจริงน่ะจริง เวลาสวดมหาสมัยฯ สิ่งที่ว่าพรหมก็มา เทพก็มา เทวดาก็มา จริงไหม จริง แต่จริงสําหรับผู้ที่มีคุณธรรม จริงสําหรับผู้ที่เป็นความจริง แล้วถ้าพูดถึงเป็นฆราวาสมันก็อยู่ที่ว่าอํานาจวาสนาของฆราวาส ถ้าฆราวาสที่มีอํานาจวาสนานะ มีบุญกุศลนะ สิ่งนี้มันก็เป็นไปได้จริงนะ

แต่ส่วนใหญ่แล้วมันครึ่งๆ กลางๆ ไง ถ้าเป็นครึ่งๆ กลางๆ เราก็สวดเพื่อพัฒนาหัวใจของเรา เวลาเราสวดมนต์สวดพร ถ้าเป็นมงคลชีวิตนะ เพื่อเป็นมงคลกับชีวิตเรา เพื่อหัวใจของเรา เพื่อการพัฒนาของเรา ถ้าการพัฒนา เห็นไหม

สิ่งที่ทําบุญกุศล เราทําบุญกุศลกัน อุทิศส่วนกุศล อุทิศส่วนกุศลให้ใคร ให้เจ้ากรรมนายเวร เวลาอุทิศส่วนกุศลให้เจ้ากรรมนายเวรเพราะอะไร

เพราะคนเกิดมา เราเป็นญาติกันโดยธรรม คนที่เกิดมานะ ไม่เคยเป็นญาติ ไม่เคยรู้จักกันน่ะ ไม่มี ฉะนั้น คนที่เกิดมาเคยเป็นญาติ เป็นเพื่อน เป็นอะไรกันมา การกระทําสิ่งต่างๆ มา มันก็มีกรรมดีกรรมชั่วทั้งนั้นน่ะ ฉะนั้น เวลาเราทําบุญกุศลนะ เราอุทิศให้เจ้ากรรมนายเวร สิ่งที่อุทิศๆ อุทิศความรู้สึกของเรา อุทิศให้เจ้ากรรมนายเวร

แล้วเราทําคุณงามความดีของเราก็เพื่อหัวใจของเรา เพื่อคุณงามความดีอันนี้ ถ้าเป็นคุณงามความดีอันนี้มันเป็นความดีของเราๆ การพัฒนาหัวใจของเรามันเป็นความดีของเรา นี่เราทําเพื่อหัวใจของเราไง

ฉะนั้น ถ้าเป็นหัวใจของเราเป็นนามธรรม เวลาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาสอนนะ สอนลงที่หัวใจนี่ สิ่งที่สัมผัสธรรมะได้คือความรู้สึกของคน เพราะคนมันรู้สึกสุขรู้สึกทุกข์ เวลาความสุขความทุกข์ เวลาทําคุณงามความดีขึ้นมา ถ้ามันเป็นความดีจริงนะ มันไม่อิงด้วยอามิสเลย

ดูสิ เวลาเราเสียสละทานๆ อิงด้วยอามิสทั้งนั้นน่ะ มันต้องมีวัตถุ เราต้องได้ทําแล้วมันถึงจะสมบูรณ์ในใจว่าเราทําแล้ว

แต่เวลามานั่งภาวนา จิตใจที่เป็นนามธรรม หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เวลามันสงบระงับเข้ามา มันไม่อาศัยอามิสอะไรเลย มันเป็นตัวของมันโดยเอกเทศเลย แล้วถ้ามันเกิดปัญญาขึ้นมา มันเป็นภาวนามยปัญญาขึ้นมาในหัวใจ อันนี้มันละเอียดกว่านั้นไง มันละเอียดกว่าสิ่งที่สวดมนต์ๆ มันเป็นคําบริกรรม เราหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ มันก็เหมือนกับสวดมนต์ ดียิ่งกว่าสวดมนต์อีก

เวลาสวดมนต์ๆ เราสวดมนต์ ถ้ามีสติปัญญานะ มีสติสมบูรณ์นะ เราสวดมนต์จะถูกต้อง แต่ถ้าเราพลั้งเผลอ เราสวดมนต์ สวดมนต์นั้นจะผิดพลาดเลย

แล้วหายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธก็เหมือนกัน ถ้าพุทโธกับหัวใจกลมกลืนเป็นอันเดียวกัน มันจะคล่องตัวมากเลย เวลาคล่องตัว พุทโธจนพุทโธไม่ได้เลย จนตัวมันเป็นตัวมันเองเลย เห็นไหม

เราจะบอกว่า สิ่งที่ว่าเจือด้วยอามิสนั่นเรื่องหนึ่ง สิ่งที่มันไม่เจือด้วยอามิสเลย จิตสงบนี่ไม่พาดพิง ไม่เจือด้วยอามิสสิ่งใดทั้งสิ้น มันจะเป็นความจริงของมันไง สิ่งที่เราจะหา เราหาตรงนี้ไง เราหาความจริงในหัวใจของเรา

เราจะบอกว่า การสวดมนต์สวดพร การทําบุญกุศลต่างๆ ขึ้นมา สุดท้ายแล้วถ้ามันเป็นความจริงขึ้นมา มันจะเป็นความจริงขึ้นมาในใจดวงนี้ไง ถ้ามาเป็นใจดวงนี้แล้วนะ สิ่งที่คําถามนี้มันจะจบเลย

ทีนี้สิ่งที่คําถามจะจบ เพราะเราเริ่มต้นที่จะทํา พอเริ่มต้นที่จะทํา พอไปอ่านหนังสือเข้า ไปเจอเข้า อยากสวดมนต์บทนี้ แต่เขาบอกว่าต้องไปสวดที่วัด สวดที่วัง ไม่ควรสวดที่บ้าน

ไม่ควรสวดที่บ้านนั้นก็เป็นความเห็นของเขา เพราะความเห็นของเขา เป็นพระผู้ใหญ่เสียด้วยนะ ถ้าเป็นความเห็นนะ

แต่ถ้าเราสวดของเรา มันเป็นความจริงของเรา เราจะทําคุณงามความดีของเรา ทําคุณงามความดีมันเป็นประโยชน์ในปัจจุบันนี้ ถ้าในปัจจุบันนี้ ทําที่ไหนก็ทําได้ สวดในบ้านได้ไหม ได้ เพราะสวดในบ้านแล้วเราสวดของเรา มันเป็นสิทธิ เป็นคุณงามความดีของเรา

แต่เรื่องเทพเรื่องพรหม ถ้ามันเป็นจริงนะ เราจะบอกว่า ไอ้เรื่องที่ว่าคับแคบ กว้างแคบต่างๆ มันเป็นวัตถุ วัตถุที่มันเป็นเรื่องโลกนี้ แต่เรื่องเทพเรื่องพรหมเขายิ่งใหญ่กว่านี้มาก เขาเป็นนามธรรม เรื่องนี้เป็นเรื่องไร้สาระเลย เขาอยู่ได้ เขาอยู่ของเขาได้ เขาทําของเขาได้ ไอ้ว่าจะกว้างแคบ ไอ้กว้างแคบเป็นของเราไง

เวลาขนาดจิตสงบนะ เวลาจิตสงบนี่หมดเลย เรานั่งอยู่ในห้องอย่างนี้ เวลามันสงบ มันดิ่งลง เวิ้งว้างหมด ทะลุปรุโปร่งหมด ไม่มีอะไรเป็นขอบเขตเลย ว่างหมดเลย นั่นเวลามันเป็นจริง มันเป็นจริงได้อย่างนั้น ถ้าคนภาวนาแล้วมันจะรู้ถึงว่า ถ้าจิตมันเป็นจริง มันเป็นจริงอย่างนั้น

ไอ้เรื่องที่ว่าบ้านคับบ้านแคบ มันเป็นอีกเรื่องหนึ่งเลย บ้านคับบ้านแคบมันเป็นเรื่องของมนุษย์ เพราะมนุษย์ไปเยี่ยมบ้านใคร เขาต้องจัดสถานที่ไว้ต้อนรับ มันต้องมีสถานที่ไว้ต้อนรับใช่ไหม เพราะเรามีกายหยาบ กายหยาบมันต้องใช้สถานที่ แต่ถ้ากายเป็นกายทิพย์ สถานที่นั้นไม่จําเป็นเลย ความไม่จําเป็นอันนั้นมันเป็นความเห็น

แต่เวลาครูบาอาจารย์ของท่าน ท่านทําแล้วท่านไม่สงสัย ความไม่สงสัยเป็นชั้นเป็นตอนขึ้นไปนะ

อย่างเรา เราสงสัยกันทั้งนั้นน่ะ ทําอะไรก็สงสัย ถ้าทําอะไรสงสัยแล้ว เวลาเราไม่มีจุดยืน เวลาไปฟังครูบาอาจารย์องค์ไหนท่านพูดอย่างใดนะ มันก็เป็นประเด็นแล้ว ทําให้เราไปไม่ได้

แต่ถ้าเราฝึกหัดของเราแล้ว ปล่อยวางเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป ปล่อยวางเป็นชั้นเป็นตอนเข้าไป ทิ้งหมดเลย สิ่งที่เป็นเรื่องของโลกนี้มันอยู่ในโลกนี้ สิ่งที่เป็นความจริงของเรา เป็นความจริงของเราที่มันพัฒนาขึ้นมาที่มันเห็นจริง แต่ถ้ายังไม่เห็นจริง เราก็ฝึกหัดของเรานี่แหละ

ฉะนั้น สิ่งที่ว่า บทสวดมหาสมัยสูตร สามารถสวดในบ้านได้หรือไม่

ได้ พอได้แล้ว เหตุผล เหตุผลก็อธิบายให้ฟังอยู่นี่

เหตุผลที่ว่า เราจินตนาการของเราไปเอง แล้วถ้าจินตนาการของเราไปเอง เวลาไปคุยกัน นั่นญาติโยมคุยกัน คนหนึ่งก็มีความเห็นอย่างหนึ่ง คนหนึ่งก็มีความเห็นอย่างหนึ่ง ความเห็นของคนนี่เรื่องหนึ่งนะ แล้วคนนี่ก็มีครูบาอาจารย์ด้วย ครูบาอาจารย์สั่งสอนมา ครูบาอาจารย์องค์ไหนสั่งสอนมา เขาก็ไปยึดแนวทางอย่างนั้นอีกต่างหาก ฉะนั้น เวลาไปสนทนากัน มันจะมีความขัดแย้งกันไปทั้งนั้นน่ะ แล้วมีความขัดแย้งกันไป นั่นเป็นความจริงไหม

กาลามสูตร ไม่ให้เชื่อใดๆ ทั้งสิ้น ไม่ให้เชื่อแม้แต่คําสั่งสอนของอาจารย์ของเรา คําสั่งสอนของอาจารย์ของเรา เรามีศรัทธาใช่ไหม สั่งสอนมา เราก็ศึกษาของเรา แต่เวลาปฏิบัติมันจะเอาความจริงแล้ว

นี่ก็เหมือนกัน เวลาเขาบอกว่า นู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ นั่นเรื่องของเขา แล้วถ้าเราฟังแล้ว เราก็เรรวนแล้ว เราก็ทําอะไรสิ่งใดไม่เป็นชิ้นเป็นอันแล้ว

แต่ถ้าเราศึกษามา แล้วเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง สิ่งที่เขาพูดมาน่ะ กาลามสูตรขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบอกให้วางไว้ก่อน แล้วเราปฏิบัติตามความเป็นจริงของเรา

พอเราปฏิบัติตามความเป็นจริงของเรา พอเรารู้เราเห็นเป็นความจริงของเรา อ๋อ! มันไม่มีอะไรเห็นขัดแย้งกันเลยนะ มันไม่เห็นอะไรที่มันบอกว่านู่นไม่ได้ นี่ไม่ได้เลยนะ ไอ้ที่ไม่ได้ๆ มันเป็นกิเลสหลอกทั้งนั้นเลย

เวลามันได้ขึ้นมานี่ได้ตรงไหน ได้ตรงที่จิตสงบไง ได้ตรงจิตที่มีหลักมีเกณฑ์ไง ได้ที่เรารู้ตามความเป็นจริงอันนี้ไง แล้วสิ่งนั้นมันเป็นที่พึ่งที่อาศัย ปัจจัยเครื่องอาศัยๆ ไม่ใช่ความจริงเลย ความจริงคือหัวใจของเรานี่แหละ

เวลาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เราไปเกิดของเราเอง เวลามาเกิดแล้วเป็นญาติเป็นพี่เป็นน้องกัน เราก็เป็นห่วงเป็นใยกัน เวลาตายก็ต่างคนต่างไปทั้งนั้นน่ะ

ดูสิ ปู่ย่าตายายไปก่อน พ่อแม่ก็ตายตามต่อไป แล้วเราก็ตายตามต่อไป ลูกก็ตายตามต่อไป หลานก็ตายตามต่อไป ต่างคนต่างเกิดตายทั้งนั้นน่ะ แต่เวลาเกิดมาพบกันในชาติปัจจุบันนี้มันก็มีรูปมีร่าง มีอะไรร้อยแปดไปตามข้อเท็จจริงอันนั้น นี่พูดถึงว่ากาลามสูตร

เราไม่ต้องไปวิตกกังวล ถ้ามันเป็นจริง พอมันเป็นจริงขึ้นมาแล้วเรารู้เราเห็นนะ จบเลย ถ้าไม่จบมันจะเป็นปัญหาแบบนี้ แล้วปัญหาแบบนี้ปั๊บ เวลาพูดสิ่งใดให้เป็นหลักเกณฑ์นะ แต่คนฟังฟังไปแล้วก็ไปตามจริตนิสัยไง ควรเป็นอย่างนั้นๆ

แล้วอย่างที่ว่า เวลาจริตนิสัยของคนนี้อย่างหนึ่ง แล้วจริตนิสัยของเราก็แล้วแต่ ก็มีครูบาอาจารย์ของตน แล้วครูบาอาจารย์ของตนมันก็อยู่ที่วาสนานะ ถ้าวาสนาที่ดี เรามีครูบาอาจารย์ที่เป็นจริงนะ ครูบาอาจารย์จะชี้เข้าไปเลยนะ ให้ปฏิบัติไป ให้ทําไป มันเป็นสมบัติของตน สมบัติของตนคือว่ามันจะรู้ตามความเป็นจริงของตน

ถ้าสมบัติของตน สมบัติของตนคือจริตนิสัยของตนที่ตนได้สร้างสมมา เวลาทําสมาธิ คนเราถ้ามีสมบัติอย่างนั้น เวลาสงบ สงบเฉยๆ คนที่มีสมบัติที่เขาได้สร้างของเขามา เวลาสงบแล้วเขาจะเห็นนิมิตของเขา บางคนสงบแล้วเห็นมีฤทธิ์มีเดชขึ้นมา ไอ้นั่นมันอยู่ที่วาสนาของเขา แต่โดยหลักแล้วคือจิตสงบไง โดยหลักแล้วก็ทําศีล สมาธิ ปัญญาไง โดยหลักแล้วเราต้องทําความสงบ แต่ด้วยอํานาจวาสนาบางคนสงบเฉยๆ บางคนสงบแล้วเห็นนิมิต

ถ้าเห็นนิมิต นิมิตที่ไม่เป็นประโยชน์เขาต้องแก้ไข วางนิมิตนั้นซะ เพราะโดยสัจจะโดยข้อเท็จจริง เราปฏิบัติเพื่อจิตสงบ เพื่อจิตสงบแล้ว จิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา แล้วคนที่จิตสงบแล้วคึกคะนองไปรู้ไปเห็นต่างๆ นั้นถ้ามีครูบาอาจารย์ท่านก็ให้วางซะ วางอันนั้น เพราะอันนั้นมันเป็นอํานาจวาสนาบารมี มันไม่ใช่อริยสัจ

อริยสัจคือจิตสงบ จิตสงบแล้วฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาเกิดในอะไร ปัญญาเกิดในแนวทางสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ โดยการเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง แล้วเวลาพิจารณาไปแล้วมันก็เข้าสู่อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค

มรรคคือสัจจะความจริง ความชอบธรรมอันนั้น ถ้าความชอบธรรมปฏิบัติ นี่เวลาแนวทางปฏิบัติมันอยู่ตรงนี้ เวลาปฏิบัติจริงๆ มันอยู่ที่อริยสัจ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค มรรคคือสัจจะความจริงอันนั้น

สิ่งที่เราคุยกันอยู่นี่มันเป็นจริตนิสัย คือมันเป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ไง มันเป็นเวรเป็นกรรมของสัตว์ แต่ละคนที่เกิดมามันมีเวรมีกรรมมาอย่างไร มันมีมุมมองอย่างไร มันมีทิฏฐิอย่างไร มันมีบุญมีบาปมาอย่างไร

แล้วเวลาทุกคนที่ปฏิบัติขึ้นมามันก็ปฏิบัติเข้ามาสู่อริยสัจนี่ ถ้าเรามีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อริยสัจ สัจจะความจริงนี้เป็นแนวทาง เวลาปฏิบัติไป เราก็ปฏิบัติสู่สัจจะความจริงอันนี้ ถ้าสู่สัจจะความจริงอันนี้ สิ่งที่จะทํามันก็ย้อนกลับไปคําถามนั่นแหละ

เริ่มต้น เริ่มต้นก็ทาน เรามีทานก่อน ทําทานขึ้นมา ทําทานเพื่ออะไร ทําทานเพื่อให้จิตใจยอมรับสาธารณะ จิตใจเป็นสาธารณะยอมรับเหตุรับผล ถ้าเราไม่มีการทําทาน มันเกิดทิฏฐิมานะ เกิดความตระหนี่

ตระหนี่คือตระหนี่อารมณ์ของตนน่ะ ตระหนี่คือมุมมองเราคนเดียวไง ความตระหนี่คือมันยึดมั่นถือมั่นในตัวเอง ตัวเองเป็นใหญ่ ทิฏฐิของตนเป็นใหญ่ ความเห็นของตนเป็นใหญ่ไง

แต่ถ้าเรามารู้จักเสียสละทาน เราอยู่กับสังคม อยู่กับหมู่ชนใช่ไหม หมู่ชนมันก็เริ่มมีมุมมองใช่ไหม พอมีมุมมอง จิตใจมันเป็นสาธารณะขึ้น มันยอมรับ ยอมรับมุมมอง ยอมรับความเห็นต่าง ยอมรับ นี่ไง เหตุผลของการทําทาน ทําทานขึ้นมาให้จิตใจเป็นสาธารณะ จิตใจมีเหตุมีผล

ไม่ใช่ทิฏฐิมานะว่ากูถูกอยู่คนเดียว กูถูกอยู่คนเดียวก็กูมีกิเลส กิเลสมันก็คุ้มหัว กิเลสมันก็กลบอยู่ มันก็เลยอยู่กับกิเลสอย่างนั้นน่ะ แล้วก็ยึดมั่นถือมั่นกิเลสของตนไง

แต่ถ้าเรามีการรู้จักการเสียสละ รู้จักการยอมรับเหตุผลๆ มุมมองเราอาจจะผิดก็ได้ มุมมองของเรายังไม่ถูกต้องก็ได้ มุมมองของเราถ้ามันถูกต้อง ถูกต้องมันยังไม่สมบูรณ์ก็ได้ มีคนอื่นมาเติมให้มันเต็มขึ้นมาก็ได้

นี่มีทาน มีศีล ศีลคือความปกติของใจ ใจอย่าโลดโผนจนเกินไปนัก ใจอย่าออกไปรับรู้สิ่งใด ออกไปกว้านเอาความไม่ถูกต้องเข้ามาในหัวใจเรามากนัก มันก็มีศีล มีศีล มีสมาธิ

นี่พูดถึงว่า เริ่มต้นผู้ที่เริ่มปฏิบัติใหม่ เริ่มต้นจะฝึกหัดมันจะมีปัญหาอย่างนี้ ปัญหาที่ปัญหามันหลากหลาย เริ่มต้นนี่หลากหลายมากนะ มันเหมือนกับเราอยู่ในสังคมมันร้อยแปด มันเป็นความรู้สึกนึกคิดของคน มันดาษดื่นไปหมดเลย แล้วจุดเริ่มต้นตรงไหนล่ะ แล้วจะทําอย่างไรล่ะ

นี่ไง พอจุดเริ่มต้นตรงไหน ก็เริ่มต้น ทาน ศีล ภาวนา การสวดมนต์สวดพรเริ่มต้นจากการสร้างอํานาจวาสนาบารมี ถ้าพอมันมีจุดยืนขึ้นมา เออ! จิตใจชักยอมรับ ยอมรับเหตุและผล รับเหตุและผลแล้ว เหตุผลของใครมันจะสูงส่งไปกว่าเหตุผลขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพุทธวิสัย มันเป็นอจินไตย ๔ พุทธวิสัย วิสัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่มีใครคาดหมายได้ ไม่มีใครคาดถึงได้ พุทธวิสัยไม่มีใครคาดถึงได้ สูงส่งขนาดนั้นน่ะ ไม่มีทาง ไม่มีใครจะเปรียบเทียบได้เลย ไม่มีใครในโลกนี้ที่จะมีปัญญาเท่ากับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แล้วถ้าเราเป็นชาวพุทธ เราจะประพฤติปฏิบัติ เราจะเอาเหตุผลของใครล่ะ เห็นไหม เราถึงมาเจริญพุทธมนต์นี่ไง เราถึงมาสวดมนต์ไง

สวดมนต์คือว่าคําที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เทศนาว่าการไว้ แล้วอริยสาวกได้ประพฤติปฏิบัติมาจนเป็นพระอรหันต์ แล้วเราเอามาสวดจนคล่องปาก สวดจนคล่องปากแล้วเราก็ฝึกหัดใช้ปัญญา ฝึกหัดใคร่ครวญของเรา ถ้าจิตมันสงบ จิตมันดีขึ้น มันจะได้ปฏิบัติต่อไป

ฉะนั้น พูดถึงคําว่า “สวดมนต์” คําเดียวนะ เขาถามเรื่องสวดมนต์อย่างเดียว

ฉะนั้น เราเห็นว่าการสวดมนต์มีคนมาทิ่มมาตําไง นู่นก็ไม่ได้ นี่ก็ไม่ได้ ไม่มีอะไรได้สักอย่างเลย แล้วจะเริ่มทําความดีกันอย่างไร

นี่เหมือนกัน เขาสวดในวัดในวานั่นก็สาธุ ท่านเป็นพระ ท่านเป็นครูบาอาจารย์ที่มีชื่อเสียง ท่านก็ต้องสวดในวัดของท่านเป็นธรรมดา เราเป็นคฤหัสถ์ เราเป็นปุถุชน เราอยู่ในบ้านของเรา เราอยากสวดเราก็สวดในบ้านของเรา มันจะผิดตรงไหน มันไม่ผิดอะไรเลย

แต่นี่พอไม่ผิดก็บอกว่า อ้าว! ก็บอกว่าพวกพรหมพวกเทพท่านมาฟัง

ท่านมาฟังก็สาธุ ท่านมาฟังเราเนาะ ถ้าเราสวดแล้วไม่มีใครฟัง ก็เราสวดเพื่อเจริญพุทธมนต์ของเรา

แต่เวลาเขามาจะบอกว่า “มันจะมีอย่างนั้นจริงๆ หรือหลวงพ่อ”

มีจริง หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมีจริงของท่าน หลวงปู่มั่นท่านทําของท่านจริงๆ ของท่าน เพราะท่านไม่ต้องสวด เทวดา อินทร์ พรหมยังมาหาท่านอยู่แล้ว ยิ่งท่านสวด พวกนี้ยิ่งชื่นใจ นั่นมีจริง มีจริงเพราะท่านมีคุณธรรม

แต่ของเรา เราก็อยากจะสวดเป็นสมบัติของเราบ้าง เราสวดของเรา เราก็ท่องของเรา เราก็สวดของเราเพื่ออํานาจวาสนาบารมี เพื่อเป็นมงคลชีวิตกับเรา เป็นมงคลๆ ทั้งๆ ที่เรายังไม่มีทรัพย์สมบัติ แต่ก็เป็นมงคล เป็นมงคลชีวิตเพราะอะไร เพราะเราเจริญพุทธมนต์ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นมงคลชีวิต เป็นคุณงามความดีของเรา เราทําได้ เราทําได้

นี่พูดถึงเฉพาะสวดมนต์นะ แล้วพอสวดมนต์แล้วก็ทําต่อไปเรื่อยๆ นี่คําถาม “สิ่งนี้มันเป็นจริงหรือไม่”

จริง ถ้าเป็นจริงๆ แสดงว่า เขาบอกห้ามสวดก็ต้องไม่สวดใช่ไหม

ไม่ใช่ คําว่า “เป็นจริง” หมายความว่า พรหม เทพ เทวดา อินทร์ พรหมมาฟังผู้ที่มีคุณธรรมจริง

แต่บอกว่าสวดที่บ้านได้หรือไม่

ได้ ได้เพราะว่าอะไร เพราะเราจะสร้างคุณงามความดีของเรา เพราะเรามีบ้านมีเรือน เราจําเป็นต้องอยู่ในบ้านของเรา ถ้าเราไม่จําเป็นต้องอยู่ในบ้านของเรา เราอยู่ที่ไหน เวลาสวดมนต์ก็ไปที่วัด ถ้ากลับมาบ้านก็สวดไม่ได้

สวดได้ ไปที่วัดสวดยิ่งดีใหญ่ ไปที่วัดมันเป็นที่ชุมชน เป็นที่ของผู้คบบัณฑิต พวกบัณฑิตด้วยกัน สาธยายคุณธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การสวดมนต์คือสาธยายธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นั่นที่วัด

ที่บ้านของเรา เราก็ทําของเราเป็นกิจจะลักษณะของเรา เป็นคุณสมบัติของเรา เราทําเพื่อความเป็นมงคลชีวิตของเรา เอวัง

วงกรรมฐาน วงครูบาอาจารย์เรา
ท่านพยายามจะเอาหัวใจพ้นจากทุกข์
ถ้าพ้นจากทุกข์ ศีล สมาธิ ปัญญา มรรคผล
มันเป็นปรารถนา มันเป็นการแสวงหา
ท่านขวนขวายแสวงหาสิ่งนี้
ท่านไม่ไปขวนขวายโทรศัพท์ ไม่ขวนขวายคลิปวิดีโอ
ไม่บ้าบอคอแตกอย่างนั้นหรอก

๕

ความละอาย

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม วันที่ ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๖๐

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่)
ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ถาม : การใช้มือถือของพระสงฆ์

๑. กระผมมีข้อสงสัยในการใช้โทรศัพท์ของพระสงฆ์ว่าสมควรเหมาะสมอย่างไร

๒. กรณีใช้แล้วถ้าพูดคุยสนทนาในสายกับสีกาสองต่อสอง ซึ่งไม่ทราบว่าคุยเรื่องอะไรกัน มีอาบัติที่ปรับได้หรือไม่ครับ

๓. การใช้โซเชียลมีคลิปโป๊ คลิปไม่เหมาะสมมากมาย มันจะเหมาะสมกับพระสงฆ์อย่างไร

กราบนมัสการหลวงพ่อเทศนาโปรดเพื่อเมตตาต่อสัตว์โลกครับ

ตอบ : ไอ้นี่มันไม่ใช่หรอก ไอ้นี่มันขุดหลุม ขุดหลุมล่อปลาน่ะ

ในสังคมๆ ส่วนใหญ่ “กราบนมัสการหลวงพ่อช่วยโปรดเมตตาสัตว์โลกด้วยครับ” ไอ้กรณีนี้มันกรณีที่ว่าความเหมาะสมความไม่เหมาะสมเนาะ แล้วถ้าพูดไปแล้วมันบาดหมางไปทั้งนั้นน่ะ

ทีนี้มันอยู่กับสังคมโลก สังคมโลกนะ เรามีนะ พวกแบบว่าพ่อของพระเขามาเล่าให้ฟัง มันมีอยู่ในอเมริกา ในยุโรป มันมีสังคม สังคมที่ต่อต้านเทคโนโลยีเขาจะมีหมู่บ้านของเขาเลย ถ้าเขามีหมู่บ้านของเขาเลย เขาอยู่ในหมู่บ้านนั้น เวลาออกจากหมู่บ้านไปทํางาน เขาก็ออกมาอยู่กับโลกปัจจุบันนี้ เขาก็ทํางานด้วยเทคโนโลยีนี่แหละ แต่เวลาเขากลับไปในบ้านของเขา ในหมู่บ้านเขานะ เขาปฏิเสธมือถือ เขาปฏิเสธเทคโนโลยีทั้งหมด เขาอยู่แบบ เราไปดูแล้วนะ มันเหมือนพระนะ ดีกว่าพระอีก

นี่พูดถึงว่าในทางโลก ในทางสังคมที่เขาต่อต้านเทคโนโลยี เขามีแบบว่าเป็นสมาคมเลย เป็นสมาคมแล้วเขามีหมู่บ้านของเขา ในหมู่บ้านของเขา เวลาเข้าไปในหมู่บ้านของเขาแล้ว เขาจะอยู่กับธรรมชาติ ว่าอย่างนั้นเลย จะบอกยุคโบราณก็ไม่ใช่ เขาอยู่กับธรรมชาติ อยู่กับความเหมาะสมของเขาในความเชื่อของเขา

แต่เขาต้องประกอบอาชีพ เขาต้องมีอาชีพของเขา เวลาเขาจะประกอบอาชีพของเขา เขาออกจากหมู่บ้าน เช้าก็ไปทํางานไง ทํางานก็ออกหมู่บ้านมา เขาก็ไปอยู่กับโลกนี่แหละ เขาก็อยู่กับสังคมนี่แหละ แต่เวลากลับบ้านไปน่ะ เราจะบอกว่า ในสังคมโลกเขาก็มีมุมมองอย่างนี้เหมือนกัน ในสังคมโลก โลกนี้เจริญมาก แล้วคนที่เขาประกอบสัมมาอาชีวะเขาอยู่กับเทคโนโลยี เขามีปัญญานะ แล้วเขาไม่ใช่นักบวชด้วย

แต่พระเรา พระเรา องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ธรรมเป็นศาสดาของเรา วางธรรมและวินัยนี้ไว้ วางธรรมวินัยนี้ไว้ เราเป็นนักบวชด้วย เรามีศีลด้วย

ถ้าเขามีสังคมอย่างนั้น มันน่าจะเทียบเคียงไง นี่เขาอยู่โดยปุถุชน เขาอยู่โดยสังคม เขาอยู่โดยความเห็นของเขา เขายังปฏิเสธเลย แต่พระล่ะ ฉะนั้น เวลาพระเรามันแบบว่าสมณสารูป มันก็ไม่สมควรอยู่แล้วล่ะ สิ่งใดที่ไม่สมควรมันไม่ควรทํา

แต่คําถามของเขา “๑. กระผมมีข้อสงสัยในการใช้โทรศัพท์ของพระสงฆ์ว่าสมควรเหมาะสมหรือไม่อย่างไร”

นี่สมควรเหมาะสมหรือไม่อย่างไร ถ้าคําว่า “โทรศัพท์ใช้ได้หรือไม่” ถ้าเราบอกในความเห็นของเราว่าได้ ถ้าใช้ในการสื่อสาร ในการสื่อสารนี่ใช้ได้

เวลาพระเรา เราปฏิเสธ ปฏิเสธว่าพระขับรถไม่ได้ พระนี่นั่งรถได้ไหม ได้ เวลาเคร่งครัดขึ้นไปบอกว่าไม่ได้ เราบอกว่าได้

เพราะในสมัยพุทธกาล เวลาพระในสมัยพุทธกาล เวลา ๒,๐๐๐ กว่าปีมานี้มันมีรถระหว่างแคว้นนะ รถระหว่างแคว้นเขาใช้รถม้า ใช้รถม้าไง น้องสาวหรือของใครที่จิตตคหบดีเป็นคนไปขอองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บอกว่า ผู้ที่มาบวชเป็นพระ ลูกเศรษฐีกุฎุมพีก็มี ลูกคนทุกข์คนจนก็มี เวลาการเดินทางมันไม่สะดวก

นางวิสาขาเป็นผู้ขอถวายเงิน ทีแรกว่าจะถวายเงิน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่อนุญาต พอไม่อนุญาตปั๊บ พอนางวิสาขามาขอ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงอนุญาต อนุญาตให้ยินดีในสิ่งที่เกิดขึ้นจากเงินและทอง คือตั๋วรถข้ามแคว้นไง แต่ไม่ให้ยินดีในตัวเงินและตัวทอง จิตตคหบดีเป็นผู้ขอมั้ง

ในสมัยนั้นน่ะมี นั่นคือรถข้ามแคว้นใช่ไหม แต่ในปัจจุบันนี้มันมีรถยนต์ พระนั่งรถได้ไหม ถ้าบอกว่าไม่ได้ก็หมดเลย อดนั่งหมดเลย

พระนั่งรถได้ แต่ผู้หญิงขับรถ พระนั่งไม่ได้ เพราะในสมัยพุทธกาลก็เหมือนกัน ผู้หญิงขับ นั่งไม่ได้ นั่งใกล้ผู้หญิงไม่ได้ ฉะนั้น พระนั่งรถได้ไหม ได้ ฉะนั้น พระจะมีคนขับรถ

นี่เหมือนกัน พระใช้โทรศัพท์สมควรหรือไม่สมควร

ถ้าใช้ในการสื่อสาร เราว่าได้ ใช้ในการสื่อสาร ในการสื่อสาร แต่มันต้องมีความเหมาะสมไง

เราเห็นพระนะ พระบางองค์เขาจะใช้โทรศัพท์ เขาไปในที่เหมาะสมคือไม่ให้ใครเห็น พระบางองค์เขามีความละอายแก่ใจ เขาจะพูดนี่เขาไม่พูดแบบโลกหรอก เหมือนทางโลก ตอนนี้สังคมก้มหน้าน่ะ กดๆๆ กันน่ะ แต่พระเขาไม่ทําอย่างนั้น เวลาจะใช้โทรศัพท์เขาไปที่ลับหูลับตาของคนแล้วเขาคุยโทรศัพท์ คือไม่ให้บาดตา ไม่ให้บาดตาประชาชน

เราเห็นนะ เวลาเราไปประชุมสงฆ์หรือไปในงาน เราสังเกตดูพระ พระองค์ใดทํานะ เขาฉลาด พระบางองค์นะ เวลาเขาทํางาน เขาโทรศัพท์นะ เขาเอาหนังสือ แล้วเขาเอาไว้ในหนังสือ เออ! เราบอกพระองค์นี้ใช้ได้ เขารู้จักสมณสารูป เขารู้ถึงว่ามันไปบาดสายตาชาวโลก เขาจําเป็นต้องใช้ แต่เขาใช้โดยที่ว่าไม่ให้ไปบาดสายตาเขา

แต่พระบางองค์ไม่รู้เหนือรู้ใต้ แล้วยิ่งพระบางองค์ พระบางองค์ที่บอกพอได้โทรศัพท์มานี่ ไอโฟน ๖ คืออยากโชว์แบบโลก อยากโชว์เขาว่าข้าก็มี อย่างนี้ไม่สมควร

แต่ถ้าสมควรจําเป็นต้องใช้ไหม ใช้ได้ไหม ใช้ได้ แต่ควรให้สมควร คืออย่าไปประเจิดประเจ้อ ไม่สมควรทําอย่างนั้น เรามีความจําเป็นต้องสื่อสาร ถ้าเราไม่ใช้โทรศัพท์ เราจะติดต่อกันด้วยการเดินทาง มันใช้เวลาเป็นวันๆ เราใช้โทรศัพท์ เราใช้การสื่อสาร เราใช้เพื่อประโยชน์ได้ไหม ได้

แต่ถ้าใช้แล้วไปอวดไปอ้าง เพราะอะไร สมณสารูปมีบริขาร ๘ พระเรามีบริขาร ๘ มันไม่มีบริขารที่ ๕ ที่ ๖ หรอก ไม่มี แล้วสิ่งนั้นมันไม่ใช่บริขารของพระ ความจริงแล้วมันไม่จําเป็นต้องใช้ด้วย

มีพระหลายองค์มากที่ไม่มีโทรศัพท์ พระที่เขาไม่มีโทรศัพท์เพราะเขามีความละอายของเขา เพราะเราหลีกเร้นมา เราบวชมาเพื่ออะไร บวชมา บวชมาออกจากครอบครัว ออกจากบ้านมา เราก็ไม่ต้องการสื่อสาร ไม่ต้องการติดต่อเขาอยู่แล้ว นี่เราอยากจะสื่อสาร อยากจะติดต่อ ติดต่อครูบาอาจารย์ของเรา ติดต่อกับหมู่สงฆ์ของเรา เราไม่จําเป็นต้องไปติดต่อกับเขา

เราละทิ้งบ้าน ละเรือนมา ละทิ้งบ้านเรือนมา เราบวชเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เราจําเป็นต้องมีโทรศัพท์ไปสื่อสารกับเขาหรือ เราไม่มีความจําเป็นเลย พระที่ดีๆ ไม่มีโทรศัพท์เยอะแยะ แต่พระที่มีก็เยอะ ทีนี้พระที่มีก็เยอะ เขาถึงได้ถามมา

ฉะนั้นว่า พระใช้โทรศัพท์ เวลาการใช้โทรศัพท์ของสงฆ์สมควรหรือไม่ เหมาะสมหรือไม่

สมควรเหมาะสมก็เหมาะสมเพื่องานของสงฆ์ ดูสิ เวลาที่วัดหลวงตา วัดป่าบ้านตาด ท่านก็บอกว่าที่วัดก็มีไว้ตัวหนึ่ง มีไว้ที่ในวัดเป็นการสื่อสารกับโลกภายนอก

แต่กรณีนี้เริ่มต้น กรณีเมื่อก่อนแบบว่ามีคนมาขอติดตั้งโทรศัพท์ในวัดท่าน ท่านไม่ยอม ท่านไม่ให้ ตั้งแต่สมัยที่ว่าท่านยังไม่ออกมาโครงการช่วยชาติฯ เวลาออกมาโครงการช่วยชาติฯ แล้ว ท่านบอกว่าในวัดก็มีไว้ตัวหนึ่ง มีไว้เวลาติดต่อสื่อสารเข้าไปในวัดนั้นน่ะ

แต่เวลาคนที่ทํางานแล้วทุกคนก็มีความจําเป็นทั้งนั้นน่ะ เขาก็มีของเขา แต่เวลามีความจําเป็นของเขา หลวงตาท่านบังคับพระนะ ดูสิ เวลาท่านพูดถึงว่า เพชฌฆาตทําลายพระสงฆ์

๑. หนังสือพิมพ์

๒. โทรศัพท์

๓. เทวทัต

สิ่งที่ว่าเป็นเครื่องมือที่จะประหารชีวิตของพระมีอยู่ ๔ อย่าง แล้วท่านเตือนพระประจํา ไปไหนท่านเตือนประจํานะ โทรศัพท์นี่สําคัญมากเลย หนังสือพิมพ์ ทีวี วิดีโอ ๔ ชนิดนี้ทําลายพระๆ ถ้าพระขาดสติปัญญา เรียบร้อย ฉะนั้น ท่านถึงบอกว่า นี่เพชฌฆาตทําลายพระ ๔ อย่าง นี่เป็นปรัชญาของหลวงตา หลวงตาท่านสั่งสอนกับลูกศิษย์ลูกหาไว้

ฉะนั้นว่า “กระผมสงสัยว่าการใช้โทรศัพท์ของพระสงฆ์สมควรเหมาะสมแค่ไหน”

ถ้าใช้ในกิจของสงฆ์ ใช้ในการติดต่อสื่อสารนั่นได้

“๒. กรณีที่ใช้แล้วถ้าพูดคุยสนทนาในสายกับสีกาสองต่อสอง ซึ่งไม่ทราบว่าคุยเรื่องอะไรกัน มีอาบัติปรับได้หรือไม่ครับ”

ไอ้นี่คําว่า “เป็นอาบัติ” นะ มันมีความละอายของสงฆ์ เวลาถ้าความละอายของสงฆ์ ถ้าเขามีความละอายของเขา เขาจะไม่ทําอย่างนั้น ถ้าเขามีความละอาย

เราจะบอกว่า อาบัติหรือโทษมันเป็นนามธรรม มันเป็นเรื่องส่วนตัวใช่ไหม แต่ถ้ามันทําอาบัติประเจิดประเจ้ออย่างนี้ อย่างนี้เขาว่าอาบัติของจิตไม่มี อาบัติมีแต่การกระทํา

ฉะนั้น เวลาถ้าไม่มีโทรศัพท์ เวลาสนทนาธรรมสองต่อสองกับสีกาในที่ลับหูลับตาเป็นทันทีเลย อนิยต ๒ ถ้าอนิยต ๒ นะ ผู้ที่มีความน่าเชื่อถือ อย่างเช่นนางวิสาขาเป็นพระโสดาบัน พระโสดาบันเวลาพูดไม่ลูบคลําในศีล เขาต้องพูดโดยสัจจะอยู่แล้ว ถ้านางวิสาขามาโจทว่าพระองค์นี้เป็นอาบัติอย่างไร ปรับอย่างนั้นเลย เพราะว่ากฎหมายข้อนี้ก็เกิดมาจากนางวิสาขา นางวิสาขาไปเห็นพระคุยสองต่อสองต่อหญิง ก็มาฟ้ององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็บัญญัติขึ้นมา ในที่ลับหู เขาก็ไปพูดในที่แจ้ง พระพุทธเจ้าบอกว่าลับหูลับตาเป็นหมดเลย ถ้าผู้ที่น่าเชื่อถือมาปรับอาบัติ

พูดถึงอย่างนั้นเราเห็นตัวตนไง ระหว่างพระกับสีกา เราเห็น แต่เวลาพูดโทรศัพท์มันไม่เห็นน่ะ เวลาพูดโทรศัพท์เราไม่เห็นหรอกว่าพระพูดอยู่กับใคร

เราถึงว่ามันอยู่ที่ความละอายไง เพราะมันเป็นสิ่งที่เรามองไม่เห็นนี่ว่าสีกาอยู่ที่ไหน แล้วพระที่คุยอยู่ที่นี่ เราก็เห็นนะ พระคุยโทรศัพท์อยู่ แต่คุยกับใครล่ะ แล้วถ้าจะบอกว่าเป็นอาบัติๆ มันก็ต้องปรับอาบัติใช่ไหม แต่เราไม่เห็นซึ่งๆ หน้า ถ้าไม่เห็นซึ่งๆ หน้า

แต่เขาบอกว่า ถ้าพูดกรณีพูดกับสีกาสองต่อสอง สิ่งที่พูดนั่นเรื่องอะไรก็ไม่ทราบ สิ่งนี้มันเป็นอาบัติหรือไม่

อาบัติมันมีวินัยอยู่แล้ว ทีนี้พอมันมีวินัยอยู่แล้ว มันก็อยู่ที่ว่ามีความละอายหรือไม่ เวลาพูดนะ มันความสนิท ความคุ้นเคยนี่สําคัญมาก เริ่มต้นก็คุยเรื่องธุระนะ คุยธุระทั้งนั้นน่ะ พอคุยไปๆ มันจากธุระไป ธุระของสงฆ์เลยกลายเป็นธุระส่วนตัวเลย จากธุระสาธารณะก็เป็นธุระของเราเลย ถ้าอย่างนี้มันก็ชักไปน่ะ ฉะนั้น มันก็แบบว่า นี่มันไปต่อเนื่องๆ มันเป็นอย่างนั้น

ฉะนั้นบอกว่า “แล้วจะปรับอาบัติได้หรือไม่”

ถ้าปรับอาบัติได้หรือไม่ ภาษาเราว่ามันเป็นความละอาย ถ้าความละอาย เราอยู่ในวงกรรมฐาน เวลาที่ออกประพฤติปฏิบัติ พระจะระวังเรื่องนี้มาก เวลาเที่ยวป่าเที่ยวเขาด้วยกัน เวลาเขามีความผิดพลาดอย่างไรหรือว่าเขาไม่แน่ใจตัวเขา เขาจะมาปลงอาบัติเลย

เพราะสมัยที่หลวงตาท่านบอกเลย เวลาของท่านนะ ก้าวเดินออกถนนไปก็ป่าทั้งนั้น พอก้าวเข้าไปในป่ามันก็มีสิงสาราสัตว์ทั้งนั้น เวลาก้าวไปแล้วที่มันแรงๆ ท่านอยู่ถํ้าเจ้าภูข้า ไปนอนน่ะดึงขาเลย สิ่งที่เวลาเข้าป่าไปแล้วมันเจอสภาพแบบนั้น ถ้าใครหัวใจที่ไม่มั่นคง หัวใจที่ตัวเองระแวง ต้องรีบปลงอาบัติเลย ปลงอาบัติๆ เห็นไหม

นี่ถ้าพูดถึงว่า เวลาในวงกรรมฐาน เวลาสังคมที่ปฏิบัติอยู่มันระแวง พอมันระแวงในใจมันภาวนาไม่ได้หรอก เราเข้าไป เราเพื่อทําความสงบของใจ เราหายใจเข้านึกพุท เราหายใจออกนึกโธ เรานั่งสมาธิภาวนา แล้วมันจะสงบอย่างไรล่ะ

แล้วมันไม่สงบขึ้นมา แล้วมันเป็นเรื่องส่วนตัวใช่ไหม เรื่องส่วนตัว เราไปธุดงค์ไปกับพระ ๒ องค์ ๓ องค์ มันปลงอาบัติทันที เพราะตัดความระแวงอันนี้ ตัดความสงสัยในใจของเราว่าเราเป็นอาบัติหรือไม่

ถ้าเราตัดความระแวง ตัดความสงสัยในหัวใจ มันไปภาวนามันมีโอกาส หนึ่ง ภาวนามีโอกาสเพราะมันไม่ครุ่นคิด ไม่มีไฟสุมขอนในใจ แล้วถ้าเราไม่เป็นอาบัติแล้ว ศีลย่อมคุ้มครองเรา คุ้มครองเรา สิ่งที่ว่าเรื่องภูตผีปีศาจ เรื่องจิตวิญญาณจะมากระทบกระเทือนเรามันก็น้อยลง

สิ่งที่เป็นเวรเป็นกรรม เราทํากรรมไว้ เวลาสัตว์ เมื่อปีที่แล้วที่ทุ่งใหญ่ พระเราเองพาพระไปวิเวก แล้วพาพระไปวิเวก เขาก็ไปวาง วางพระไว้เป็นจุดๆ แล้วตกเย็นเขาก็ไปเดินตรวจ มันโพล้เพล้ไง เสือมันโดดขึ้นข้างหลัง มันงับคอตายเลย นี่ไง เวลากรรม กรรมมันให้ผล เวลากรรมมันให้ผลนั่นน่ะเสือกัดตายเลย

เราจะบอกว่าไม่มีๆ เมื่อปีกลายก็ตายไปองค์หนึ่ง แล้วข่าวมันก็พยายามจะให้มันเคลียร์ไปไง นี่ไง เราไปอยู่ป่าอยู่เขา เพราะถ้าตัวเองไม่สะอาดบริสุทธิ์ มันจะมีอย่างนั้นน่ะ

ถึงบอกว่า เวลาในวงกรรมฐาน ในวงกรรมฐานที่ท่านปฏิบัติจริงจังนะ ไม่ใช่วงกรรมฐานแต่ชื่อ เดี๋ยวนี้มันชื่อกรรมฐานแต่ทําอะไรก็ไม่รู้ ไอ้อย่างนั้นยกเว้น

เราเอาพระกรรมฐานที่ประพฤติปฏิบัติกรรมฐานจริงๆ นั่นถึงเรียกว่ากรรมฐาน เพราะกรรมฐาน เพราะอะไร เพราะกรรมฐานมันซื่อสัตย์ไง กรรมฐานมันจะเอาชนะหัวใจของตนไง

ถ้ากรรมฐานจะเอาชนะหัวใจของตน เราเองเป็นคนกระทําใช่ไหม ไฟสุมขอนในใจ ใครมาทําให้เรา แล้วเราปฏิบัติ ใครมาทําให้เรา ศีล สมาธิ ปัญญา ใครมาทําให้เรา เราทําเองทั้งนั้นน่ะ ถ้าเราทําเองทั้งนั้น ถ้ามันมีจุดมุ่งหมาย มันมีเป้าหมาย มันทําจริงทําจังขึ้นมา มันพยายามจะแก้ไขตรงนั้น เพราะอะไร เพราะมันมีเป้าหมายที่จะเอาความสงบของใจ มันมีเป้าหมายที่จะภาวนาให้ได้ไง ถ้ามีอย่างนั้นแล้วนะ เรื่องศีลอยู่ข้างนอกเลย

เรื่องศีล ที่ว่ากรณีใช้ไปแล้ว กรณีใช้ไปแล้ว ถ้าเขาคุยสนทนาธรรมในสายกับใคร

ถ้าอย่างนั้นเขาไม่ทํา ถ้าคนที่ยังเป็นพระในหัวใจอยู่นะ ถ้ายังเป็นพระในหัวใจอยู่นี่เขาจะละ ไม่ยุ่งเกี่ยวกับสิ่งนี้ เพราะถ้ายุ่งเกี่ยวกับสิ่งนี้ไปแล้วมันจะข้ามขอบเขตของความเป็นพระไป แล้วถ้าเป็นอาบัติไหม ก็อนิยต ๒ นี่พูดถึงความเป็นอาบัตินะ

“๓. ในโลกโซเชียลมันมีคลิปโป๊ คลิปไม่เหมาะสมมากมาย มันจะเหมาะสมกับพระสงฆ์หรือไม่”

คําว่า “ใช้โทรศัพท์” โทรศัพท์เมื่อก่อนมันก็เป็นโทรศัพท์ธรรมดาใช่ไหม แต่โทรศัพท์เดี๋ยวนี้พอมันเข้าเว็บไซต์ได้อะไรได้ โทรศัพท์มันพัฒนาขึ้น ถ้ามันพัฒนาขึ้น นี่มันเป็นเรื่องของโทรศัพท์ไง ถ้าพูดถึงคนที่เขาจะใช้โทรศัพท์ ใช้โทรศัพท์อย่างนั้น แล้วถ้ามันมีคลิปโป๊ คลิปต่างๆ อันนี้มันก็เข้ากับที่หลวงตาท่านพูดไว้

หลวงตาท่านพูดเลย สิ่งที่จะประหารพระ ๔ อย่าง โทรศัพท์ วิดีโอ คลิปโป๊ พวกนี้ มันเข้าได้หมดน่ะ ถ้ามันเข้าได้หมด พระเขาไม่เข้าไปดูหรอก เวลาพระที่เป็นกรรมฐานเทียมๆ เขาไปดูกันแล้วเขาบอกว่าเขาดูเพื่อเป็นอสุภะ นี่ไง เวลาพระมันจะแถนะ มันบอกว่า อ้าว! ดูเพื่อศึกษาไง ดูเพื่อเป็นอสุภะ

อสุภะมันจะเกิดจากจิตที่มันมีสัมมาสมาธิ ถ้าจิตมันไม่ลงสู่สมาธิ อสุภะเกิดไม่ได้หรอก เวลาอสุภะนี่ เวลาพูดโม้กันไป ไอ้อสุภะๆ น่ะขี้หมา

อสุภะจริงๆ นะ ถ้ามันจะเป็นอสุภะได้นะ เขาต้องสงบเสงี่ยม เขาต้องมีศีลของเขา เขาต้องมีสมาธิของเขา เวลาศีล สมาธิของเขา เขาไปเห็นอสุภะของเขา ตรงนั้นผู้ที่เห็นอสุภะเขาจะอยู่ในป่าในเขา เขาจะเข้มงวดของเขา เขาพยายามจะเอาของเขาให้พ้นจากกิเลสให้ได้ เพราะมันกําลังเข้าด้ายเข้าเข็ม

เว้นไว้แต่จิตมันเสื่อม จิตมันเสื่อม มันเคยเห็นอสุภะ แล้วมันเห็นอสุภะไม่ได้ พอเห็นอสุภะไม่ได้ สิ่งที่เห็นอสุภะ ถ้าเขามีคุณธรรมรองรับ เขาเสื่อมไปเขาก็พยายามมุมานะของเขา

แต่ผู้ที่เป็นปุถุชนเวลาจิตสงบแล้วไปรู้ไปเห็น ไปเห็นกายต่างๆ เวลาจิตมันเสื่อม เสื่อมแล้วมันไม่มีสิ่งใดรองรับนะ มันเสื่อมหมดเลย เสื่อมจนมันประชดประชัน เสื่อมจนทําลาย เสื่อมแบบเราเป็นผู้ที่ปฏิบัติ พอเสื่อมแล้วสึกเลย ปฏิบัติไปพอเสื่อมแล้วมันเลิกเลย อสุภะอย่างนั้นหรือ อสุภะอย่างนั้นมันก็สุดโต่งไง มันไม่เป็นความจริงไง

ฉะนั้นบอกว่า พระบางองค์ เราได้ยิน เขามาพูดไง เขาไปดูพวกนี้ ดูเป็นอสุภะ

ไอ้นี่คนพูดอย่างนี้แสดงว่าคนนี้สังคมมันอ่อนด้อย สังคมเขายังไม่เข้มแข็งไง ถ้าสังคมเขาเข้มแข็งเขาไม่กล้าพูดอย่างนี้หรอก คิดว่าเขาไปดูคลิปโป๊เพื่อดูอสุภะ ไอ้พวกนักปฏิบัติเหมือนกัน ไปดูหนังโป๊แล้วบอกเพื่อเป็นการปฏิบัติน่ะ มันไปกระตุ้นกิเลส มันไปปฏิบัติที่ไหนล่ะ

แต่ถ้าเป็นการปฏิบัตินะ จิตสงบก่อน จิตมันสงบนี่มันปราบปรามไอ้พวกกิเลสหยาบๆ แล้วใช่ไหม จิตจะสงบได้มันต้องถอดถอนไอ้พวกความฟุ้งซ่าน ไอ้ความคิดที่เป็นมิจฉาทิฏฐิ ไอ้ความคิดที่ผิดพลาด มันถึงจะสงบได้

คําว่า “จิตสงบ” มันถอดถอนไอ้ความคิดทางลบ ความคิดทางเข้าข้างตัวเองหมดนะ มันถึงจะสงบได้ พอจิตมันสงบแล้ว จิตสงบแล้วพยายามน้อมไปให้เห็นกายนะ ความเห็นกายเห็นจากจิตอันนั้นน่ะ มันเป็นอย่างนั้นน่ะมันก็เป็นสัมมา คําว่า “สัมมา” คือว่ามันคิดดี คิดธรรมไง

แต่ถ้ามันปุถุชนน่ะ เราเป็นปุถุชน ปุถุชนคือกิเลสมันสุมอยู่เต็มหัวใจ เพราะมันมีแต่ขยะ มันมีแต่เปลวไฟอยู่กลางหัวใจ แล้วไปดูคลิปโป๊ มันจะเป็นอสุภะไปได้อย่างไร

คนเราจิตใจมันคอยจะคิดแต่เรื่องเสพกามกันอยู่แล้ว มันเคยคอยคิดแต่เรื่องโลกๆ อยู่แล้ว จิตใจของคนมันไหลลงตํ่าอยู่แล้ว จิตใจของคนมันเหลวไหลอยู่แล้ว แล้วเข้าไปดูคลิปโป๊บอกเป็นอสุภะ มันเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้ โดยข้อเท็จจริงมันเป็นไปไม่ได้ โดยข้อเท็จจริงมันเป็นเรื่องของกิเลสตัณหาความทะยานอยาก ของการมักมากการหมกมุ่นอยู่ในเรื่องอย่างนั้น นั่นมันเป็นอย่างนั้นน่ะ แล้วมันจะเป็นอสุภะไปได้อย่างไร

แต่เขาพูดนะ เวลาดูด้วยกันก็อยากไง เพราะตัวเองก็ดูไม่ได้ ตัวเองก็ไม่มีปัญญาใช่ไหม เงินทองก็ไม่มีใช่ไหม ก็ต้องให้คนอื่นมาส่งเสริม ก็หามา สั่งเขานะ สั่งเขาหามา หามาเพื่อเป็นอสุภะ ไอ้พวกเซ่อๆ มันก็ส่งเสริมนะ เออ! เราส่งเสริมพระปฏิบัติเนาะ เรารีบหาคลิปโป๊ไปให้ท่านดู ท่านจะได้พิจารณาปลงธรรมสังเวช ท่านจะได้เห็นอสุภะ...นี่สังคมอ่อนด้อย คนอ่อนด้อยมันคิดกันอย่างนั้นน่ะ

แต่ถ้าสังคมความเป็นธรรมนะ เป็นอย่างนั้นไม่ได้ เป็นอย่างนั้นไม่ได้ เพราะอันนั้นมันเกิดจากปัญญาประดิษฐ์ เกิดจากวิดีโอ เกิดจากเรื่องโลก มันไม่ได้เกิดจากความเป็นธรรม

เกิดจากความเป็นธรรมมันต้องจิตใจของผู้ที่ปฏิบัตินั้นสูงส่ง จิตใจของผู้ปฏิบัตินั้นมีคุณธรรมในใจ จิตของผู้ปฏิบัตินั้นเห็นความเป็นภัย

คนเราเห็นภัยในวัฏสงสารถึงมาบวชเป็นพระ เวลาบวชเป็นพระขึ้นมาแล้วต้องมีศีล ๒๒๗ ศีล ๒๒๗ สิ่งใดที่ไปคลุกคลีก็ผิดพลาดทั้งนั้นน่ะ แล้วเวลาปฏิบัติขึ้นมาพยายามทําหัวใจของตนให้มันเป็นศีล ศีล ๒๒๗ ใช่ไหม เวลาทําเพื่อความสงบระงับเข้ามาเพื่อเป็นสัมมาสมาธิใช่ไหม สัมมาสมาธิมันเกิดที่ไหน

เกิดบนหัวใจ เกิดบนหัวใจของผู้ที่ประพฤติปฏิบัติ ถ้าเป็นสัมมาสมาธิแล้ว ถ้ามันน้อมไปเห็นกาย เห็นเวทนา เห็นจิต เห็นธรรมตามความเป็นจริง นั้นมันถึงจะเห็นกาย

การเห็นกาย การพิจารณากายนั่นเรื่องหนึ่ง เวลาจิตสงบแล้ว พิจารณาไปแล้วมันทิ้งกายเป็นชั้นๆ ขึ้นมา เวลาเข้าไปถึงกามราคะ ถ้ามันไปเห็นอสุภะ ความเห็นอสุภะเพราะจิตมันมีมหาสติ มหาปัญญา จิตที่มีมหาสติ มหาปัญญา จิตที่เห็นตามความเป็นจริง นี่จิตที่เห็นกายตามกามราคะนั้นมันจะเป็นอสุภะ

ถ้าเป็นอสุภะ มันเป็นมหาสติ มหาปัญญา มันจะสํามะเลเทเมาหยําเปแบบนั้นได้อย่างไร จิตที่เป็นนักปฏิบัติจริงๆ ที่มันดีงามแล้ว มันจะไปดูคลิปโป๊ว่าเป็นอสุภะ มันจะเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้หรอก

แต่สังคมอ่อนด้อย สังคมอ่อนด้อย สังคมที่ปรารถนาธรรม ปรารถนาบุญ สังคมที่ปรารถนาบุญ อยากจะสร้างบุญกุศล เห็นพระที่เขาดูคลิปๆ บอกว่าพิจารณาเป็นอสุภะ ส่งเสริมสนับสนุนกันว่านั่นเป็นอสุภะ

เราได้ยิน เราได้ยินคนมาเล่าให้ฟังเรื่องอย่างนี้ เราฟังแล้วเศร้า แต่เวลาถ้าพูดออกไปแล้วกลายเป็น “ก็พระสงบอยู่กับต้นไม้ พระสงบก็อยู่ในสังคมแห้งแล้ง เห็นเขาชุ่มชื่น เห็นเขามีคนส่งเสริมแล้วก็อิจฉาตาร้อน”

เวลาคนพูดมันจะพูดอย่างนั้นน่ะ มันจะพูดว่าเป็นการอิจฉาตาร้อน มันไม่ได้พูดว่าที่เขาพูดนี่เขาเตือนสติ เขาส่งเสริมคุณธรรมนะ มันจะบอกว่าพวกนี้พวกอิจฉาตาร้อน ศาสนากําลังจะเจริญรุ่งเรืองด้วยการดูคลิป แหม! ก็มาขัดอกขัดใจ มาทําลายเขา

นี่พูดถึงพวกดูคลิป ฉะนั้นบอกว่า “ในโลกโซเชียลมันมีคลิป คลิปที่ไม่เหมาะสมมากมาย มันจะเหมาะสมกับพระสงฆ์หรืออย่างไร”

ไม่เหมาะสม ไม่เหมาะสม เพราะเวลาที่บอกว่าพระใช้โทรศัพท์ได้หรือไม่ ก็การใช้เพื่อการสื่อสาร ใช้เพื่อประโยชน์กับสงฆ์ เรื่องการติดต่อ เพราะว่าพระเวลาการบริหารปกครองเขาก็ต้องมีความจําเป็นบริหารสั่งการเหมือนกัน การบริหารสั่งการอย่างนั้นก็โทรศัพท์พูดคุยกันโดยเนื้องาน อย่างนี้สมควรใช้โทรศัพท์หรือไม่ สมควร ใช้ได้ แต่การใช้ การใช้แล้ว ถ้าเราไม่ฝึก ไม่มีสติไม่มีปัญญา ถ้ามีสติปัญญา เราฝึกหัดของเรา เราทบทวนตลอดเวลา

พระเราเวลาผิดพลาดขึ้นมาเขาปลงอาบัติทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้าปลงอาบัติแล้ว ถ้าพระเราประพฤติปฏิบัติขึ้นมา เป้าหมายของพระคือการประพฤติปฏิบัติ

หลวงตาท่านบอกว่า ถ้าพระไม่ทรงธรรมวินัย ใครจะทรง ถ้าพระจะทรงธรรมทรงวินัยมันต้องมีสติปัญญาเพื่อบริหารศีลของตนเอง บริหารคุณธรรมในหัวใจของตน ถ้าทําอย่างนี้ปั๊บมันจะพัฒนาขึ้นไป ถ้าพัฒนาขึ้นไปนะ เขาจะไม่แฉลบไปดูคลิปดูบ้าบอคอแตกนั่นน่ะ

ตัวเราก็มี เนื้อหนังมังสามันอยู่ที่เรา หัวใจมันก็อยู่ที่เรา เวลาสงสัย สงสัยไปข้างนอก เวลาในหัวใจเราไม่เคยค้นคว้า เวลาจะไปดูคลิปๆ เรื่องของตน กิเลสในหัวใจของตนมันมากมายมหาศาลขนาดไหน เรื่องความเลวร้ายในหัวใจน่ะ เวลาความคิด ความคิดความยุแยงตะแคงรั่วในใจมันมีมากมายมหาศาลแค่ไหน

ไอ้ละครนํ้าเน่า ละครนํ้าเน่าที่เขาสร้างขึ้นมาเพื่อออกทีวี เขาสร้างขึ้นมา หนังนํ้าเน่าเขาสร้างออกมาเพื่อหาเงินหาทองกันน่ะ สิ่งนั้นมันเกิดมาจากไหน มันเกิดมาจากมนุษย์ทั้งนั้นน่ะ มนุษย์เป็นผู้ทําทั้งนั้นน่ะ แล้วถ้ามนุษย์เป็นผู้ทํา มนุษย์ที่ทํามันทํามาจากไหน มันก็ทํามาจากหัวใจของมัน

ถ้าในหัวใจของคน ในหัวใจของมัน มันมีเรื่องเลวร้ายอย่างนี้มันมหาศาล เรื่องเลวร้ายในหัวใจของเราทําไมมันไม่ดู ทําไมมันไม่พิจารณา ทําไมมันไม่ทําของมัน ทําไมมันต้องไปดูคลิปวิดีโอจากภายนอก

ผู้ถามก็เหมือนกันว่า เวลาพระ สิ่งนั้นมันมีอยู่แล้ว มันสมควรหรือไม่ที่พระจะไปดู

ถ้าพระที่เป็นความจริงเขาไม่ใช้ของเขาหรอก จะบอกว่าโทรศัพท์นี่ห้ามใช้เลย โลกมันเจริญขึ้น ความโลกมันเจริญขึ้น มนุษย์มันเจริญขึ้น สังคมมันเจริญขึ้น เราเคยพูดบ่อยนะ เราใช้ความใคร่ครวญของเราเอง

เราดูเถรวาท เอาเฉพาะเถรวาท เถรวาทในเมืองไทย ในเมืองไทย ในเถรวาทด้วยกัน เขายกย่องสรรเสริญ ศูนย์กลางพระพุทธศาสนาอยู่ที่เมืองไทย แต่อยู่ที่เมืองไทยแล้ว เมืองไทยเป็นพุทธทุนนิยม เป็นพุทธทุนนิยมเพราะอะไร

เพราะว่าประเทศไทยเรื่องเศรษฐกิจมันเจริญ พอเศรษฐกิจมันเจริญ เพราะระบบเศรษฐกิจเข้าไปซัปพอร์ต เข้าไปเชิดชูศาสนา พอเชิดชูศาสนาด้วยทุนนิยม ทุกอย่างมีหมดเลย ไปดูเถรวาทในแต่ละประเทศ ในแต่ละประเทศเศรษฐกิจของเขามันไม่เจริญขนาดนี้ ฉะนั้น พระของเขา ผู้ที่ไปสนับสนุนมันก็ไม่สมบูรณ์แบบทุนนิยมของเรา

ถ้าทุนนิยมของเรา พระก็เลยกลายเป็นศาสนาพุทธพาณิชย์ ศาสนาทุนนิยม ศาสนาทุนนิยม พระพุทธศาสนาเป็นทุนนิยม เพราะทุนนิยมมันถึงมีสิ่งที่อํานวยความสะดวกมากมายมหาศาล แล้วก็อ้างกัน อ้างกันว่าเป็นการเผยแผ่ศาสนา อ้างกันว่าสิ่งนี้มันเป็นความจําเป็นศาสนา

แต่เวลาหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่น ครูบาอาจารย์ของเรา สิ่งที่ความเป็นศาสนามันคือการประพฤติปฏิบัติ

ความเลวร้ายในใจมหาศาลนะ ความเลวร้ายในหัวใจนี่ ถ้าประเทศที่เขาไม่เป็นทุนนิยม เขาก็อยู่กับเศรษฐกิจท้องถิ่น พอเศรษฐกิจท้องถิ่น แล้วเวลาไปเผยแผ่ เราดู เราดูข่าวสารอยู่ เราไปเผยแผ่นี่ก็ แหม! เหมือนกับผู้ดีไปบ้านนอก ไปวางกล้ามกัน ดูแล้วมันสังเวช

มันต้องย้อนกลับมาที่ธรรมวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสมอกัน แต่ว่ามันเป็นระบบเศรษฐกิจที่ดีกว่าเขา ระบบเศรษฐกิจที่ดีกว่าเขา สิ่งใช้สอยมันก็ดีกว่าเขา ระบบเศรษฐกิจเขาตํ่ากว่าเรา เขาก็ใช้สอยของเขา แต่หัวใจเขายิ่งใหญ่ เขาเผยแผ่ของเขา เขาก็ดูแลศาสนาของเขาได้เหมือนกัน

นี่พูดถึงคลิปนะ ฉะนั้นบอกว่าโทรศัพท์ใช้ได้หรือไม่ แล้วใช้แล้วในนั้นมันมีคลิปโป๊ คลิปที่ไม่เหมาะสม มันจะเหมาะสมกับพระสงฆ์หรือไม่

นี้มันก็อยู่ที่ความละอาย ความละอายเฉพาะตนนะ ถ้าความเป็นเฉพาะตนเขาไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยว เราจะบอกว่าพระที่เขาเป็นพระจริงๆ เขาไม่ใช้ มันไม่ใช้หรอก มีเยอะแยะ พระที่ไม่มีโทรศัพท์มีเยอะมาก แล้วพระที่เขามีโทรศัพท์ แต่โทรศัพท์เขาใช้เฉพาะสื่อสารก็เยอะมาก แล้วพระที่เขามีโทรศัพท์แล้วเขาอวดอ้างแบบโลกแบบทุนนิยม เขามีแล้วเขามาอวดกัน เขาไปแอบดูแอบทํากันน่ะ

เพราะว่ามันมีข่าว มันมีข่าวเวลาพวกพระเขาแต่งเป็นแบบเพศที่สองแล้วเข้าคลิปกันร้อยแปด ใครๆ เขาก็เห็นน่ะ อย่างนั้นมันมีอยู่ไหม มันก็มี ถ้ามีแล้วมันเข้ามาได้อย่างไร

เพราะศาสนานี้เป็นสมบัติสาธารณะ สมบัติของชาวโลก สมบัติของสามโลกธาตุ ทุกคนก็มีสิทธิ์ทั้งนั้นน่ะ แล้วพอเข้ามาแล้วเขาก็ทําของเขาอย่างนั้น มันก็เป็นโทษเป็นภัยของเขาอย่างนั้น แล้วเวลามันเป็นขึ้นมาแล้วจะทําอย่างไรล่ะ

มันก็เป็นกรรมของสัตว์ไง มันเป็นความละอายเฉพาะตนไง ถ้าความละอายเฉพาะตน ถ้าใครมีความละอาย มีการกระทํา มันก็ทําแต่เรื่องดีๆ ไง

นี้พูดถึงเรื่องโทรศัพท์นะ อันนี้มันก็บอก หลวงตาท่านพูดไว้แล้ว มันเป็นเพชฌฆาตทําลายพระ ถ้าคนที่ไม่มีสติปัญญา

แต่คนที่เป็นพระที่มีสติปัญญาที่ต้องการใช้สอยโทรศัพท์นั้นเพื่อการสื่อสารใช้ได้ไหม ได้ ถ้าบอกไม่ได้เดี๋ยวโลกแตก

ใช้ได้ไหม ได้ แต่ใช้ด้วยความเป็นปัญญาชน ใช้ได้ด้วยธรรมวินัย ด้วยสิ่งใดที่ห้ามแล้ว

ไม่ได้ใช้ ไม่ได้ดู เผลอกดไป เผลอกดไปโดน มันเลยขึ้นมาเลย นิ้วมันกดผิด

แต่ถ้ามันมีสติสัมปชัญญะ การใช้สอยคือใช้สอย ถ้าใช้สอย ใช้ได้หรือไม่ได้

แต่นี่พูดเลย เราก็ไม่มี เราไม่มีโทรศัพท์หรอก แม้แต่โทรศัพท์คนอื่นมาให้ใช้ ในวัดนี้ก็มีอยู่ เวลาเราติดต่อ ติดต่อกับสาขานี่แหละ สาขาจะโทรมาขออนุญาตนู่น ขออนุญาตนี่ หยิบผิด กดปิดไปเลย ทั้งๆ ที่ต่อมาแสนยากนะ อยู่ในป่า เขาต้องขึ้นไปบนภูเขานะ แล้วค่อยโทรมาที่นี่ แล้วพอพระก็วิ่งมาให้เราพูดไง พอไปกดปั๊บ ไปปิดเลย ต่อใหม่ๆ

เวลาเขาสื่อสารมา เราก็มีไว้ แต่ธรรมดานี่เราไปดูแลอยู่แล้ว แต่เวลาจําเป็นเขาจะโทรมาๆ ระหว่างวัดต่อวัดเราจะมีไว้สื่อสาร เพราะของมันมีอยู่

ฉะนั้น โทรศัพท์ใช้ได้ไหม ได้ ถ้าไม่ได้ เราก็ใช้ แต่ใช้เป็นสมบัติกลาง เราไม่มี เราไม่มีอะไรทั้งสิ้น แล้วไม่เป็นด้วย แล้วไม่ศึกษาด้วย แล้วไม่ต้องการศึกษาด้วย เพราะว่าเรื่องโลกไร้สาระ เราจะศึกษาหัวใจของเราเอง

เวลาพูดนี้แล้วเราคิดถึงหลวงตา หลวงตาท่านทําโครงการช่วยชาติฯ ท่านทําเรื่องยิ่งใหญ่มาก ท่านปรึกษาใคร ปรึกษาธรรมะ เวลาท่านมีปัญหาปั๊บ ท่านเข้าทางจงกรมเลย พอเดินจงกรม ปัญญามันจะหมุนเลย แล้วสิ่งใดผิด สิ่งใดถูก มันจะบอกหมด

แล้วถ้าไปปรึกษา ปรึกษาในโลกนี้ พระองค์ใดบ้างที่มีคุณธรรมสูงส่งแบบหลวงตา ภาษาเราเลยนะ เราจะไปปรึกษาคนมีกิเลสหรือ คนมีกิเลสมันต้องเห็นแก่ตัว มันต้องพูดเข้าข้างตัวเองแน่นอน

แม้แต่โครงการช่วยชาติฯ เขาก็บอกต้องตั้งกรรมการขึ้นมาเพื่อให้ทุกคนเข้ามามีส่วนร่วม แล้วคนมันมีวาระในใจมาทั้งนั้นน่ะ มีส่วนร่วม เขาก็ต้องประชุมแล้วเพื่อวาระของเขา หลวงตาถึงไม่ให้ใครเป็นกรรมการทั้งสิ้น ท่านเป็นกรรมการคนเดียว เป็นผู้รับเงินคนเดียว เป็นผู้เซ็นเช็คคนเดียว เป็นผู้สั่งจ่ายคนเดียว เพราะท่านเคารพธรรมไง เวลาท่านปรึกษา ปรึกษาธรรมไง

นี่ก็เหมือนกัน เราจะไปปรึกษาใคร ปรึกษาธรรมะไง นี่ก็เหมือนกัน เราจะไปดูอะไร เรื่องอะไรที่มันต้องน่าสนใจ มันมีอะไรน่าสนใจอีก มันมีอะไร มันมีอะไรที่สงสัย มันมีอะไรที่ต้องไปหา มันถึงไม่มีไง มันถึงไม่สนใจ

ฉะนั้น คําถามเฉยๆ เขาบอกว่า “ขอความเมตตาหลวงพ่อเพื่อสัตว์โลกไง”

เวลาจําเป็นต้องใช้ไหม จําเป็นใช้ เราก็ใช้ ประสาโลก โลกเขาสร้าง ปัญญาประดิษฐ์สร้างขึ้นมาเพื่อความเจริญของโลก เราอยู่กับโลก แต่เราใช้ในแง่บวก ใช้เป็นผลประโยชน์ไง

แต่การใช้ไปคุ้นชินคุ้นเคยนี่ไม่ได้ คุ้นชินแล้วเราจะไม่ระวังภัย ถ้าไม่ระวังภัยแล้วมันจะมีผลอย่างนี้ ไปคุ้นชินกับมันไง สื่อสารๆ ไป มือกดผิด กดไปโดนคลิปเข้า พอเห็นแล้วมันติดใจเพราะไม่เคยเห็น บวชมาตั้งแต่เด็กตั้งแต่น้อย ตั้งแต่เณรจนเป็นวัยรุ่น ไม่เคยเห็น พอไปเห็นเข้าตาพองเลยนะ ติดใจ คราวนี้กดผิดบ่อยเลย

สิ่งนั้นมันไม่สมควรใช่ไหม ถ้าใช้เป็นประโยชน์ ใช้ได้ แต่ถ้ามันสมควรไหม ไม่สมควร มันมีความละอายไง มีความละอายก็อย่างที่เราพูดนี่

เราเคยออกวิเวก เรามีประสบการณ์ของเรานะ เวลาไปอยู่ในป่า พระมาปลงอาบัติบ่อยเลย เรายังแปลกใจว่า เอ๊ะ! ทําไมเขาเป็นอย่างนั้น ทั้งๆ ที่พรรษาเขาเยอะกว่าเรา แต่พอเราภาวนาเป็นขึ้นมาแล้วเลยเข้าใจได้ว่า เขาไม่ไว้ใจตัวเขาเอง

เพราะเราก็ไปกับเขา แล้วเราเพิ่งพรรษาเดียว เราเข้าไปในป่า เราไม่ต้องปลงอาบัติเลยเพราะเรายังไม่มีข้อมูลอะไรเลย มันยังแบบว่าโลกสวย ยังมองทุกอย่างดีงามไปหมดไง แล้วมันก็ไม่มีอาบัติใช่ไหม ไม่ต้องทําอะไรเลย แต่ทําไม เอ๊ะ! เขามาปลงอาบัติบ่อยๆ ล่ะ

แต่พอเราภาวนาเป็นขึ้นมาเราถึงบอก อ๋อ! เขาไม่ไว้ใจในความคิดเขาเอง เพราะเขาระแวงในตัวเขาเอง เขาถึงมาปลงอาบัติบ่อยๆ

แล้วเวลาธุดงค์ไปจะไปเห็นไง ในวงกรรมฐานเราถ้าคนที่จริงจังมีความผิดพลาดสิ่งใดจะรีบปลงอาบัติ รีบปลงอาบัติ อ๋อ! อ๋อ! เวลาภาวนาไปมันจะเข้าใจเรื่องอย่างนี้ ถ้าอยู่ในวงกรรมฐาน ในวงของผู้ที่อยากปรารถนาจะพ้นจากทุกข์ เขาพยายามจะขวนขวายเรื่องอย่างนี้

ฉะนั้น เรื่องที่เป็นอาบัติที่พระทํากันอย่างนี้ไม่ต้องไปพูดถึง มันหยาบเกินไป มันหยาบเกินไปที่เราจะลงไปคลุกคลีไง

วงกรรมฐาน วงครูบาอาจารย์เรา ท่านพยายามจะเอาหัวใจพ้นจากทุกข์ ถ้าพ้นจากทุกข์ ศีล สมาธิ ปัญญา มรรคผล มันเป็นปรารถนา มันเป็นการแสวงหา ท่านขวนขวายแสวงหาสิ่งนี้ ท่านไม่ไปขวนขวายโทรศัพท์ ไม่ขวนขวายคลิปวิดีโอ ไม่บ้าบอคอแตกอย่างนั้นหรอก

เว้นไว้แต่เวลาจิตมันดี มันพัฒนาขึ้นไป มันก็ขวนขวายอย่างนี้ เวลามันเสื่อมถอยมามันไปเลวร้ายอย่างนั้นน่ะ เพราะไปคบกับสังคมอย่างนั้นไง เพราะในใจของเรามันมีอยู่แล้ว เพราะกิเลสในใจของคน โอ้โฮ! มหาศาล

เวลาที่มันดีขึ้นมาเพราะด้วยสติด้วยปัญญา ด้วยการคุ้มครองดูแล เวลามันเสื่อมมันเหมือนเขื่อนแตก เวลาเขื่อนมันแตก มันพังทลายใส่เรา เรารับไม่ได้ ลงไปหยําเปอย่างนั้นเลย นี่เวลาจิตมันเจริญ มันเจริญอย่างนี้ เวลามันเสื่อม มันก็เสื่อมอย่างนั้นน่ะ

นี่พูดถึงว่าในวงปฏิบัตินะ นี่ในวงปฏิบัติในความเป็นจริง

เพราะเขาบอกว่า “ขอให้หลวงพ่อช่วยเทศนาเพื่อโปรดขอความเมตตาต่อสัตว์โลก”

ไอ้นี่พูดถึงประสบการณ์เลยล่ะ แล้วทีนี้พอประสบการณ์แล้ว เราก็ปฏิบัติมากับหมู่คณะมาเหมือนกัน แล้วเราก็มาเป็นหัวหน้าอยู่ที่นี่เหมือนกัน ฉะนั้น เวลาว่าโทรศัพท์จะใช้ได้หรือไม่ ได้ ถ้ามันได้ด้วยการสื่อสาร เพื่อการสื่อสาร ส่งข่าวสาร อย่างนี้ได้

แต่ถ้าไปดูคลิปหรือว่าไปพูดกับสีกาสองต่อสอง ผิดทั้งนั้น แล้วผิดไม่มีใครรู้ คนทําน่ะรู้ คนทําน่ะรู้ กรรมจําแนกสัตว์ให้เกิดต่างๆ กัน กรรมดี กรรมชั่ว ถ้ากรรมมันทําแล้ว กรรมมันต้องให้ผล กรรมไม่เคยทําแล้วไม่มี ใครทําดีต้องได้ดี ใครทําชั่วต้องได้ชั่ว ใครไปโทรศัพท์พูดคุยอย่างไร มันก็มีกรรมกับใจดวงนั้น ใครทํากรรมสิ่งใดไว้ กรรมนั้นจะสนองกับใจผู้กระทํานั้น เอวัง